โคก หนอง นา สไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

กศน.ส�ำ นกั ง�น
จังหวัดสระแกว้

โสู่ ต้นแบบคกากรปรหะยนุกอต์ใงช้ศานสาตร์พโมระเรดาชลา

ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแก้ว



โสู่ ต้นแบบ คกากรปรหะยนุกอต์ใงช้ศานสาตร์พโมระเรดาชลา
ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

ค�ำน�ำ

หลกั แนวคดิ ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง การพฒั นาตามหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง คอื การพฒั นาทต่ี ง้ั
อยูบ่ นพน้ื ฐานของทางสายกลาง และความไมป่ ระมาท โดยคำ� นงึ ถึง ความพอประมาณ ความมเี หตผุ ล
การสร้างภมู คิ มุ้ กนั ทีด่ ใี นตวั ตลอดจนใช้ความรูค้ วามรอบคอบ และคณุ ธรรม ประกอบการวางแผน

การตดั สนิ ใจ และการกระทำ� เศรษฐกจิ พอเพยี งกบั ทฤษฎใี หมต่ ามแนวพระราชดำ� รเิ ศรษฐกจิ
พอเพยี ง และแนวทางปฏบิ ตั ิของทฤษฎีใหม่ เป็นแนวทางในการพฒั นาทนี่ ำ� ไปสคู่ วามสามารถในการ
พึ่งตนเอง ในระดับต่าง ๆ อย่างเป็นขั้นตอน โดยลดความเส่ียงเก่ียวกับความผันแปรของธรรมชาติ
หรือการเปลี่ยนแปลงจากปัจจัยต่าง ๆ โดยอาศัยความพอประมาณ และความมีเหตุผล การสร้าง
ภมู ิค้มุ กันทด่ี ี มคี วามรู้ ความเพยี ร และความอดทน สติ และปัญญา การชว่ ยเหลือซึ่งกันและกนั และ
ความสามัคคี ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียงเปน็ การพ่ึงพาตัวเองได้อย่างมีเหตมุ ผี ล ประมาณตน และมี
ภมู คิ มุ้ กนั ส่วนค�ำวา่ “ศาสตรพ์ ระราชา” เปน็ ร่มใหญ่ ของ “เกษตรทฤษฎีใหม”่ ซงึ่ มหี ลายทฤษฎี
ขณะที่ “โคก หนอง นา” กค็ อื ภาคปฏบิ ัติ ท่ีประยกุ ตเ์ อาบางทฤษฎีจากศาสตรพ์ ระราชา มาปรบั ใช้
ใหเ้ หมาะกับภมู สิ ังคมของแต่ละพ้นื ที่

ตามนโยบายรัฐมนตรวี ่าการกระทรวงศึกษาธกิ าร ขอใหจ้ ังหวดั สระแกว้ มีการขบั เคลอื่ นการ
ดำ� เนนิ งานตามนโยบายกระทรวงศึกษาธิการ 12 ข้อ และวาระเรง่ ด่วน 7 ขอ้ (Quick win) ใหเ้ ป็นรูป
ธรรมและเปน็ ตน้ แบบให้กบั จังหวดั อน่ื ได้ ภายในระยะเวลา 4 เดือน และ 12 เดือน

2

ดังนั้น ส�ำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสระแก้ว
จึงได้ด�ำเนินการจัดการศึกษาเพ่ือพัฒนาอาชีพโดยการประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชา สู่ ต้นแบบโคก
หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวดั สระแกว้ โดยศึกษาแนวคดิ หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง
เกษตรทฤษฎใี หมแ่ ละศาสตรพ์ ระราชาโคก หนอง นา โมเดล ด�ำเนินการสำ� รวจ และถอดบทเรยี นจาก
ต้นแบบโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว ในระดบั อำ� เภอ 9 อ�ำเภอ และในระดบั
ตำ� บล 1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแก้ว รวมทง้ั สน้ิ 68 แห่ง ในจงั หวัด
สระแก้ว ไดข้ ้อสรปุ การประยุกต์ใช้ศาสตรพ์ ระราชา สู่ ตน้ แบบโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.
จงั หวดั สระแก้ว 4 หลัก ไดแ้ ก่

1. การบรหิ ารจัดการน้ำ� ใหไ้ ด้ 100% (น้ำ� เพอ่ื การอุปโภค บริโภค) 2. การสร้างแหล่งอาหาร
ในพื้นท่ีให้อุดมสมบูรณ์ท่ีสุด (ให้มีความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตท้ังปลูกพืชและ/หรือเล้ียงสัตว์)
3. การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบรู ณท์ สี่ ดุ (การปลกู พชื แบบผสมผสาน เพอื่ ลดการปลกู พชื เชงิ เดยี่ ว)
และ 4. การสร้างรายได้ในมิติต่างๆ ได้แก่ ด้านการเงิน (Cost benefit) เกิดรายได้ให้มีท้ังรายวัน
รายสัปดาห์ รายเดอื น รายปี ดา้ นสุขภาพอนามยั (Health benefit) ดา้ นการบริหารเวลา (Time
benefit) ด้านสงั คม (Social benefit) ดา้ นความสุข (Happiness benefit) ฯลฯ

เพ่อื เปน็ การขบั เคล่อื นตามนโยบายของรัฐมนตรวี า่ การกระทรวงศกึ ษาธกิ าร (นางสาวตรีนชุ
เทยี นทอง) ใหเ้ ป็นรปู ธรรม และเป็นต้นแบบให้จังหวดั อ่นื เป็นการเผยแพรอ่ งคค์ วามรู้ โคก หนอง นา
โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวดั สระแก้ว ใหแ้ พรห่ ลายสู่สาธารณชน

ส�ำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสระแก้วขอ
ขอบพระคณุ คณะทำ� งาน เจา้ ของแหล่งเรียนรู้ และผู้มีสว่ นเก่ยี วขอ้ งทุกท่าน ทมี่ สี ่วนให้การสนบั สนุน
และถา่ ยทอดองค์ความรูอ้ อกสสู่ าธารณชน และหวังวา่ จะเปน็ ประโยชน์ต่อผสู้ นใจต่อไป

ส�ำนักงาน กศน.จังหวัดสระแกว้

3

สารบญั

คำ� น�ำ 2
สารบัญ 4
ความเป็นมา 9
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแกว้ 11
1 อ�ำเภอ 1 โคก หนอง นา โมเดล 13
15
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนตามรอยพ่อ” 17
กศน.อำ� เภอเมืองสระแกว้ อำ� เภอเมอื งสระแกว้ จังหวดั สระแก้ว 19
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “หัวคันนาทองค�ำ” 21
กศน.อำ� เภอคลองหาด อ�ำเภอคลองหาด จังหวัดสระแกว้ 23
แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ 4 ไร่ แก้จน”
กศน.อำ� เภอตาพระยา อ�ำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว 27
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “แก่งทพั หลวง”
กศน.อำ� เภอวงั น�้ำเย็น อำ� เภอวังน�้ำเยน็ จงั หวดั สระแก้ว 29
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนรักเพ่อื น”
กศน.อำ� เภอเขาฉกรรจ์ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว 31
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “การปลูกผกั ไฮโดรโปรนกิ ส”์ บา้ นเพราะผกั 33
กศน.อำ� เภอวฒั นานคร อำ� เภอวฒั นานคร จงั หวดั สระแก้ว 35
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล 38
“1 ไร่มหศั จรรย”์ สไตล์ โคก หนอง นา อ�ำเภออรัญประเทศ 40
กศน.อำ� เภออรญั ประเทศ อำ� เภออรญั ประเทศ จงั หวดั สระแก้ว 42
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ สวนยุพา”
กศน.อำ� เภอโคกสงู อำ� เภอโคกสงู จงั หวดั สระแกว้
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “1 ไร่ 1 แสน สร้างรายได้สคู่ รอบครวั มณฑาชาติ”
กศน.อ�ำเภอวังสมบรู ณ์ อ�ำเภอวังสมบูรณ์ จังหวัดสระแก้ว

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแกว้
1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อ�ำเภอเมืองสระแก้ว

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ภมู ิแพ้ แกด้ ว้ ยสขุ เกษตร”
กศน.ตำ� บลสระแกว้ อ�ำเภอเมอื งสระแกว้ จงั หวดั สระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “จากชาวนาส่เู กษตรผสมผสานที่ย่งั ยนื ”
กศน.ตำ� บลศาลาล�ำดวน อ�ำเภอเมืองสระแกว้ จงั หวัดสระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ยอยกั ษก์ ุง้ เต้น”
กศน.ต�ำบลหนองบอน อ�ำเภอเมืองสระแก้ว จงั หวัดสระแก้ว
แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “เกษตรทางรอด ไม่ใช่ เกษตรทางเลอื ก”
กศน.ตำ� บลสระขวัญ อ�ำเภอเมืองสระแกว้ จงั หวดั สระแกว้
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “น�ำ้ ออ้ ยสร้างชีวติ พิชิตเกษตรต้นแบบ”
กศน.ตำ� บลทา่ แยก อ�ำเภอเมืองสระแกว้ จังหวดั สระแก้ว

4

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนผักลงุ ดอน” 44
กศน.ต�ำบลบ้านแก้ง อำ� เภอเมอื งสระแก้ว จังหวัดสระแกว้ 46
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ผ้ใู หญไ่ รอ่ อ้ ย คอยรกั หลักลา้ น” 48
กศน.ตำ� บลท่าเกษม อำ� เภอเมืองสระแกว้ จังหวดั สระแก้ว
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “บา้ น 7 หลงั พาเพลิน”
กศน.ตำ� บลโคกป่ฆี ้อง อำ� เภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวดั สระแกว้ 51
1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อ�ำเภอคลองหาด
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สไตล์ สวนบา้ นครู ” 53
กศน.ตำ� บลคลองหาด อ�ำเภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “คลองไผอ่ นิ ด้ี แคมปป์ ้ิง & โฮมสเตย”์ 55
กศน.ต�ำบลไทรทอง อำ� เภอคลองหาด จงั หวัดสระแก้ว
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “บา้ นสวนเพยี รธรรม ต�ำบลคลองไก่เถ่ือน” 57
กศน.ตำ� บลคลองไกเ่ ถ่ือน อำ� เภอคลองหาด จังหวดั สระแกว้
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนสีนวลพอเพียง” 60
กศน.ตำ� บลซบั มะกรดู อ�ำเภอคลองหาด จังหวัดสระแกว้
แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ ไร่ จุย้ จนั ทร์ เกษตรธรรมชาติ ” 62
กศน.ตำ� บลไทรเดี่ยว อ�ำเภอคลองหาด จงั หวดั สระแกว้
แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “เพชรคลองหาด” 64
กศน.ต�ำบลไทยอุดม อ�ำเภอคลองหาด จังหวดั สระแก้ว
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ เศรษฐกิจพอเพยี งเกษตรผสมผสาน by สวนคณุ ยาย ” 66
กศน.ตำ� บลเบญจขร อำ� เภอคลองหาด จังหวัดสระแกว้

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแกว้ 69
1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภอตาพระยา 71
73
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “มาศปอพอเพียง” 75
กศน.ตำ� บลตาพระยา อ�ำเภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว 77
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “โคก หนอง นา ซับเมก็ ” 79
กศน.ตำ� บลโคคลาน อำ� เภอตาพระยา จงั หวัดสระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนสะท้านส�ำราญสุข”
กศน.ตำ� บลทพั เสด็จ อ�ำเภอตาพระยา จงั หวัดสระแก้ว
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนเกษยี ณสขุ (เกษยี ณแล้วย่งิ สขุ )”
กศน.ตำ� บลทพั ราช อำ� เภอตาพระยา จงั หวดั สระแก้ว
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “3 ไร่พอเพียง”
กศน.ตำ� บลทพั ไทย อ�ำเภอตาพระยา จงั หวดั สระแก้ว

5

สารบญั

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว 81
1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภอวังน้�ำเย็น 83
85
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “คนรักษป์ ่า Channel”
กศน.ตำ� บลคลองหินปนู อำ� เภอวงั น้ำ� เย็น จงั หวดั สระแกว้ 87
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล 89
จากไมต้ าย กลายเป็นไมต้ ้น สุขสมหวังดังใจ “สวนสมหวัง”
กศน.ตำ� บลวงั น�้ำเยน็ อำ� เภอวงั น�้ำเย็น จงั หวดั สระแกว้ 91
แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “คชานุรกั ษ์ ชา้ งอยู่คูก่ ับคน” 93
กศน.ตำ� บลท่งุ มหาเจรญิ อ�ำเภอวงั นำ�้ เยน็ จังหวดั สระแก้ว 95
แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ทุ่งดอกกระเจยี วเฟย้ี วฟ้าวส่งลกู โกอินเตอร์” 97
กศน.ต�ำบลตาหลังใน อ�ำเภอวงั น�้ำเยน็ จงั หวดั สระแก้ว 100
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแก้ว
1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อ�ำเภอเขาฉกรรจ์ 103
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “นายสถานีรถไฟ หวั ใจเกษตร” 105
กศน.ต�ำบลเขาฉกรรจ์ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จงั หวดั สระแก้ว 107
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนไมม้ งคล พนั ธุ์ไม้หายาก” 109
กศน.ตำ� บลหนองหวา้ อ�ำเภอเขาฉกรรจ์ จงั หวดั สระแก้ว 111
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ต้เู ยน็ หลังบา้ น รอบบ้านมแี ตเ่ งิน” 113
กศน.ต�ำบลพระเพลงิ อ�ำเภอเขาฉกรรจ์ จงั หวดั สระแก้ว 115
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “กมิ ซงุ สร้างรายได้ สวนไผ่ อสม.”
กศน.ต�ำบลเขาสามสิบ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จงั หวดั สระแกว้
แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแกว้
1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภอวฒั นานคร
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ คนบ้า 5 ไร่ ”
กศน.ตำ� บลช่องกมุ่ อ�ำเภอวัฒนานคร จงั หวัดสระแกว้
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “เปลีย่ นนานายพล เป็นนาเงินนาทอง”
กศน.ตำ� บลวฒั นานคร อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแกว้
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “คนรุน่ ใหม่ หวั ใจเกษตร”
กศน.ต�ำบลแซรอ์ อ อำ� เภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ร้อยป่า เงนิ ลา้ น”
กศน.ตำ� บลท่าเกวยี น อำ� เภอวฒั นานคร จังหวดั สระแกว้
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “จุลินทรียป์ ลดหนี”้
กศน.ตำ� บลโนนหมากเค็ง อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวดั สระแกว้
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ปลกู หญา้ เงนิ แสน”
กศน.ตำ� บลผักขะ อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว

6

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “รอยยิม้ บ้านดนิ ” 117
กศน.ต�ำบลหนองตะเคยี นบอน อำ� เภอวฒั นานคร จงั หวดั สระแก้ว 119
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ สวน 350 ” 121
กศน.ต�ำบลหนองน้�ำใส อ�ำเภอวัฒนานคร จงั หวัดสระแก้ว 123
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “เพาะเห็ดเงินล้าน” 125
กศน.ตำ� บลหนองแวง อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแกว้
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “บา้ นสวนปันสุข”
กศน.ตำ� บลหนองหมากฝา้ ย อ�ำเภอวฒั นานคร จังหวัดสระแกว้
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล สวนครวั ปันสุข คลายทุกข์หลงั โควิด 19
กศน.ตำ� บลห้วยโจด อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแกว้

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแก้ว 127
1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภออรัญประเทศ 129

แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล 131
“เตยหอม สองปริญญา สไตล์ โคก หนอง นา อรญั ประเทศ” 133
กศน.ตำ� บลอรัญประเทศ อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวดั สระแก้ว
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “แหลง่ ทอ่ งเทย่ี วท้องทงุ่ ทนั ไชย” 135
กศน.ตำ� บลหันทราย อ�ำเภออรญั ประเทศ จังหวดั สระแกว้
แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล 137
“เป็นพระสงฆ์ กท็ �ำ โคก หนอง นา โมเดล ไดด้ ้วยหรือ?” 139
กศน.ตำ� บลหนองสังข์ อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวัดสระแก้ว 141
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
“เกษตรธรรมชาติ MOA สู่ Home Stay Farm to Table ไร่ 3 ตรุ ” 143
กศน.ตำ� บลเมอื งไผ่ อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวดั สระแกว้ 145
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล นัดดาแลนด์ “รกั บ้านเกดิ ”
กศน.ต�ำบลฟากห้วย อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวัดสระแก้ว 147
แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “รา้ นอาหารตามส่งั นงั่ ชลิ @ โคกหนองนาโมเดล”
กศน.ต�ำบลผา่ นศกึ อ�ำเภออรญั ประเทศ จังหวดั สระแก้ว 7
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “เกษียณอายุราชการ
เจาะน�้ำบาดาล ท�ำธนาคารน้�ำใตด้ นิ ”
กศน.ตำ� บลปา่ ไร่ อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวัดสระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ชาวบ้านรวมกลุ่มทำ� เกษตรทฤษฎีใหม่”
กศน.ต�ำบลทา่ ขา้ ม อ�ำเภออรญั ประเทศ จังหวัดสระแก้ว
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
“พลกิ ทุ่งแล้งกนั ดาร เป็นแหล่งอุดมอาหารบ้านคลองน้�ำใส”
กศน.ต�ำบลคลองน้�ำใส อำ� เภออรัญประเทศ จังหวดั สระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ สวนผักหวานอรนชุ ”
กศน.ต�ำบลทับพรกิ อำ� เภออรญั ประเทศ จงั หวัดสระแกว้

สารบญั

แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สาวโรงงานเย็บผา้ กลับมาทำ� เกษตรพอเพียง” 149
กศน.ตำ� บลคลองทับจนั ทร์ อ�ำเภออรัญประเทศ จังหวดั สระแกว้ 151
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “แหล่งเรียนรู้สมุนไพรนายกเหรียญชยั
แหง่ ตำ� บลบ้านด่าน อำ� เภออรญั ประเทศ” 153
กศน.ตำ� บลบ้านดา่ น อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวัดสระแก้ว
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “1 ไร่ ทรัพย์พนู สิน โคก หนอง นา โมเดล” 155
กศน.ตำ� บลบา้ นใหมห่ นองไทร อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวดั สระแก้ว 157
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแกว้ 159
1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภอโคกสงู 161
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “กะลาสี” 163
กศน.ต�ำบลโคกสงู อ�ำเภอโคกสูง จงั หวัดสระแกว้
แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ไรท่ รพั ยเ์ จริญ” 165
กศน.ต�ำบลโนนหมากมนุ่ อ�ำเภอโคกสงู จังหวัดสระแกว้ 167
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “จากทนาย สู่นายธนาคาร” 169
กศน.ต�ำบลหนองมว่ ง อ�ำเภอโคกสงู จงั หวดั สระแกว้ 171
แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล “ววั สรา้ งบ้าน”
กศน.ต�ำบลหนองแวง อำ� เภอโคกสงู จงั หวดั สระแกว้ 173
แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว 182
1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล กศน.อำ� เภอวงั สมบรู ณ์
แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “สวนผู้ช่วยรวยสุข บ้านซับสิงโต”
กศน.ตำ� บลวังสมบูรณ์ อ�ำเภอวงั สมบรู ณ์ จงั หวัดสระแก้ว
แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล “ผ้ชู ายสายดอกไม้ แหง่ บ้านวงั ทรัพย”์
กศน.ตำ� บลวังทอง อ�ำเภอวงั สมบูรณ์ จังหวดั สระแกว้
แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
“ภมู ิปญั ญาสมุนไพร ใสใ่ จสขุ ภาพ บา้ นเขาน้อยพฒั นา”
กศน.ต�ำบลวังใหม่ อำ� เภอวังสมบรู ณ์ จงั หวดั สระแกว้
ภาคผนวก
คณะผู้จัดท�ำ

8

ความเป็นมา

“การจะเปน็ เสอื นน้ั ไม่ส�ำคัญ สำ� คญั อยู่ทเ่ี รามีเศรษฐกจิ แบบพอมพี อกิน
แบบพอมพี อกนิ นน้ั หมายความว่า อมุ้ ชูตวั เองได้ ใหม้ พี อเพียงกับตนเอง
ความพอเพียงนี้ไม่ได้หมายความว่าทกุ ครอบครวั จะต้องผลติ อาหารของตนเอง จะตอ้ งทอผา้ ใสเ่ อง
อยา่ งนัน้ มนั เกินไป แตว่ า่ ใหห้ ม่บู ้านหรือในอ�ำเภอ จะตอ้ งมีความพอเพียงพอสมควร
บางสิ่งบางอยา่ งผลิตไดม้ ากกว่าความต้องการก็ขายได้ แต่ขายในที่ไม่ห่างไกลเทา่ ไร

ไมต่ ้องเสียค่าขนส่งมากนัก”

พระราชดำ� รสั พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
เนือ่ งในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิดาลัย วนั ท่ี​4 ธนั วาคม​พ.ศ.2539

หลกั แนวคดิ ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง การพฒั นาตามหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง คอื การพฒั นาทต่ี ง้ั
อยู่บนพน้ื ฐานของทางสายกลาง และความไม่ประมาท โดยค�ำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล
การสร้างภูมิคุ้มกนั ท่ดี ีในตวั ตลอดจนใชค้ วามรูค้ วามรอบคอบ แ ละคุณธรรม ป ระกอบการวางแผน
การตดั สนิ ใจ และการกระทำ� เศรษฐกจิ พอเพยี งกบั ทฤษฎใี หมต่ ามแนวพระราชดำ� รเิ ศรษฐกจิ พอเพยี ง
และแนวทางปฏบิ ตั ขิ องทฤษฎีใหม่ เปน็ แนวทางในการพัฒนาทน่ี ำ� ไปสู่ความสามารถในการพงึ่ ตนเอง
ในระดับต่าง ๆ อย่างเป็นขั้นตอน โดยลดความเสี่ยงเก่ียวกับความผันแปรของธรรม ชาติ หรือการ
เปลีย่ นแปลงจากปจั จยั ตา่ ง ๆ โดยอาศยั ความพอประมาณ และความมเี หตผุ ล การสร้างภมู คิ มุ้ กันที่ดี
มคี วามรู้ ความเพยี ร และความอดทน สติ และปญั ญา การช่วยเหลอื ซึ่งกันและกนั และความสามคั คี

หัวใจส�ำคัญท่ที ำ� ให้เกดิ ปญั หาในการพฒั นา คือ การขาดความสมดุล ระหว่างวงกลม 3 วง คือ
เศรษฐกิจ สังคมและสงิ่ แวดลอ้ ม เชน่ การใหค้ ณุ คา่ กบั ความเติบโตทางเศรษฐกจิ แขง่ ขันกันรวย และ
มอี �ำนาจ แตใ่ นทางกลบั กัน โลกกลับพบความเหล่อื มล้ำ� ความมง่ั ค่ังกระจุกตวั อยูก่ ับคนเพยี งบางกลุ่ม
เกิดปัญหาสังคม เกิดปญั หาตอ่ สุขภาพกายสขุ ภาพใจ ส่งิ แวดลอ้ มทรพั ยากรธรรมชาติถกู ใชส้ อยอย่าง
ไมเ่ กรงใจ จนกลายเปน็ ปญั หาความเสอ่ื มโทรม ขาดแคลนไมเ่ พยี งพอ หลายประเทศเกดิ วกิ ฤต เกดิ ภยั
พบิ ตั ิ ทว่ั โลกไดร้ บั ผลกระทบจากการกระทำ� ทไี่ มค่ ำ� นงึ ถงึ โลกอนาคตไปพรอ้ ม ๆ กนั การทำ� เกษตรกรรม
เพยี งอยา่ งเดยี ว อาจจะไมถ่ ูกต้องทั้งหมด เพราะหลงั โลกตอ้ งผา่ นวกิ ฤตเศรษฐกจิ เทคโนโลยี และซ�ำ้
เตมิ ดว้ ยโรคระบาดโควดิ -19 กช็ ดั เจนวา่ นค่ี อื ปรชั ญาทป่ี รบั ใชไ้ ดก้ บั ผคู้ นทกุ อาชพี ทกุ ยคุ สมยั และเปน็
บทพิสจู น์ที่ท่วั โลก ยอมรับให้เปน็ พมิ พเ์ ขียวของการพัฒนาอยา่ งย่ังยืน SEP for SDGs (Sufficiency
Economy Philosophy for Sustainable Development Goals) เป้าหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน
17 ข้อ ทีใ่ หค้ วามสำ� คญั กับการ พฒั นาคนไปสูก่ ารสร้างความสมดุล และรับมือกบั ความเปลย่ี นแปลง
ภายใต้หลักการ 3 หว่ ง “พอประมาณ มเี หตผุ ล มภี ูมคิ ุ้มกันในตัวเอง” และ 2 เงอ่ื นไข “ความรู้ และ
คณุ ธรรม” Keyword สำ� คัญของการให้ความหมายกับ “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง” คือ การพง่ึ พาตัว
เองได้อย่างมเี หตมุ ีผล ประมาณตน และมภี มู ิคมุ้ กัน ส่วนค�ำวา่ “ศาสตรพ์ ระราชา” กค็ ือ เป็นร่มใหญ่
ของ “เกษตรทฤษฎีใหม่” ซึ่งมหี ลายทฤษฎขี ณะท่ี “โคก หนอง นา” กค็ ือภาคปฏบิ ตั ิ ทป่ี ระยกุ ต์เอา
บางทฤษฎีจากศาสตรพ์ ระราชา มาปรับใชใ้ ห้เหมาะกบั ภมู สิ งั คมของแตล่ ะพนื้ ที่
9

สำ� นกั งานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั สระแกว้ จงึ ไดด้ ำ� เนนิ
การจดั การศกึ ษาเพอื่ พฒั นาอาชพี โดยการประยกุ ตใ์ ชศ้ าสตรพ์ ระราชา สู่ ตน้ แบบโคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว โดยศึกษาแนวคิด เกษตรทฤษฎีหลักปรัชญาของเศรษฐ กิจพอเพียง
แนวคิดเกษตรทฤษฎีใหมแ่ ละศาสตร์พระราชา โคก หนอง นา โมเดล ดำ� เนินการส�ำรวจ และถอดบท
เรียนจากตน้ แบบโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว ในระดับอ�ำเภอ 9 อำ� เภอ และ
ในระดบั ตำ� บล 1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จงั หวดั สระแกว้ รวมทง้ั สิ้น 68 แห่ง
ในจงั หวดั สระแกว้ ไดข้ อ้ สรปุ การประยกุ ตใ์ ชศ้ าสตรพ์ ระราชา สู่ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์
กศน.จงั หวดั สระแก้ว 4 หลัก ได้แก่ 1. การบริหารจดั การน�ำ้ ให้ได้ 100% (น�้ำเพอ่ื การอปุ โภค บรโิ ภค)
2. การสร้างแหล่งอาหารในพ้ืนที่ให้อุดมสมบูรณ์ท่ีสุด (ให้มีความหลากหลายของส่ิงมีชีวิตท้ังปลูก
พืชและ/หรือเลีย้ งสัตว)์ 3. การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบรู ณท์ ่สี ดุ (การปลกู พืชแบ บผสมผสาน
เพื่อลดการปลูกพชื เชงิ เด่ยี ว) และ 4. การสรา้ งรายได้ในมติ ติ า่ งๆ ไดแ้ ก่ ด้านการเงนิ (Cost benefit)
เกดิ รายไดใ้ หม้ ที ง้ั รายวนั รายสปั ดาห์ รายเดอื น รายปี ดา้ นสขุ ภาพอนามยั (Health benefit) ดา้ นการ
บริหารเวลา (Time benefit) ด้านสังคม (Social benefit) ด้านความสขุ (Happiness benefit) ฯลฯ
เพ่ือเป็นการขับเคลื่อนตามนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นางสาวตรีนุช
เทยี นทอง) ใหเ้ ปน็ รปู ธรรม และเปน็ ตน้ แบบใหจ้ งั หวดั อน่ื ในการผลติ พฒั นาและเผยแพรป่ ระชาสมั พนั ธ์
ส่อื การเรยี นรู้ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแกว้ จ�ำนวน 68 โมเดล ดำ� เนินการ
ใน 2 รูปแบบคอื

1. เอกสารวิชาการโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

2. คลิปวิดโี อ โคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว ทลี่ งิ้ คเ์ ชอ่ื มโยงกบั เอกสาร
วิชาการโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแกว้ และชอ่ งทางอินเตอร์เน็ต YouTube
เอกสารทางวิชาการการประยุกตใ์ ชศ้ าสตร์พระราชา สู่ ต้นแบบโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.
จังหวัดสระแก้ว จะน�ำไปใช้เป็นส่ือประกอบการเรียนรู้ กศน. แบบบูรณาการการจัดการศึกษาของ
กศน. ท้งั 3 รปู แบบ คือ

1. การจัดการศกึ ษาข้นั พ้นื ฐาน โดยบรู ณาการเขา้ กบั การใหค้ ะแนนเกบ็ ในรายวชิ าเศรษฐกจิ
พอเพยี งหรอื วชิ าอื่นๆ อยา่ งนอ้ ย 1 วชิ าตอ่ ภาคเรียน โดยใหน้ ักศึกษา

(1) ทำ� เปน็ กิจกรรมพัฒนาคณุ ภาพชีวิต (กพช.)
(2) จัดท�ำใบงานโดยศึกษาข้อมูลจากส่ือเอกสารวิชาการหรือคลิปโคก หนอง นา โมเดลที่
ประทบั ใจและบนั ทกึ
(3) จัดท�ำโครงงานโคก หนอง นา โมเดล ประกวดในระดับอำ� เภอ แบ่งเปน็ 3 ระดบั ประถม
ศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศกึ ษาตอนปลาย

2. การจัดการศกึ ษาต่อเน่ือง โดยให้ ครู กศน.ต�ำบล

(1) ใช้แหลง่ เรยี นรตู้ ้นแบบโคก หนอง นา โมเดลในพืน้ ทีเ่ ป็นฐานในการจัดกจิ กรรมการศกึ ษา
ของ กศน.

(2) จดั ประกวดโครงงาน โคก หนอง นา โมเดลสำ� หรับภาคประชาชน

3. การจัดการศกึ ษาตามอัธยาศยั

(1) จัดท�ำแบบทดสอบออนไลน์และให้เกียรติบัตรออนไลน์ และ (2) ประชาสัมพันธ์แหล่ง
เรยี นรู้ ตน้ แบบโคก หนอง นา โมเดล ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว ผ่านช่องทางอินเตอรเ์ นต็ หลาก
หลายชอ่ งทาง

10

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแกว้

1 อำ� เภอ 1 โคก หนอง นา โมเดล

11

สถานท่ีทอ่ งเทย่ี ว จงั หวัดสระแก้ว

ศาลหลักเมอื ง

สกายวอร์ควัดเขาสิงโต จุดชมวิว 360 องศา

12

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนตามรอยพอ่ ”

กศน.อ�ำเภอเมืองสระแก้ว อำ� เภอเมืองสระแก้ว จังหวดั สระแก้ว


ค ว า ม เ ป็ น ม า / แ ร ง จู ง ใ จ

ประมาณปี พ.ศ. 2480 นายสงั ข์ พรสมบรู ณ์
และนายสุบิน พรสมบูรณ์ 2 คน
น้ากับหลาน เข้ามาถางป่าและจับจอง
พ้ืนท่ี ด้วยเพราะความอุดมสมบูรณ์ของ
ทรัพยากร พอมีผู้คนมาอาศัยอยู่มากข้ึน
มีการปลูกพืชมีการถางป่าเพื่อท�ำเป็นท่ี
อยู่อาศัย ปลูกพืชเชิงเดี่ยว ท�ำไร่ท�ำนา
ปลูกมันส�ำปะหลัง ท�ำนาพ้ืนท่ีแห้งแล้ง
ท�ำการเกษตรไม่ประสบความส�ำเร็จในการ
ประกอบอาชีพเกษตรต่อมา หน่วยงานราชการที่เข้ามาอบรมให้กับหมู่บ้านเป็นหน่วยงานแรก คือ
กศน.ต�ำบลบ้านแก้ง ได้สอนท�ำแผนแม่บทชุมชน โดยมีอาสาสมัครครัวเรือนต้นแบบเศรษฐกิจ
พอเพียง และได้อบรมเรื่องการท�ำปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ การท�ำเตาเผาถ่านน�้ำส้มควันไม้ การเลี้ยง
หมูหลุม และปลูกพืช พอมีผลผลิตมากขึ้น จึงน�ำมาแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ ต่อมา
เม่ือทำ� ดมี ากขึ้น เริ่มมหี นว่ ยงานราชการหน่วยอ่ืนเขา้ สนับสนนุ และมคี นเข้ามาศึกษาดงู านในหม่บู ้าน
ท�ำให้ได้พัฒนากิจกรรมต่าง ๆ เพิ่มมากข้ึนมีกจิ กรรมตามวิถีชีวติ ชมุ ชน การปลกู ปา่ บวชปา่ รว่ มไป
พร้อมกับการพัฒนาคน ท�ำให้ได้รับการยอมรับจากองค์กรภาครัฐและเอกชนประชาชนในพื้นที่และ
นอกพ้นื ที่ จนเป็นทม่ี าของค�ำวา่ “สวนตามรอยพ่อ”
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : สวนตามรอยพ่อ มีการขุดสระนำ้� จ�ำนวน 6 สระ และมกี ารขุด
คลองไสไ้ ก่ ลอ้ มรอบพืน้ ท่ี เพ่อื มีน้�ำใชท้ �ำการเกษตรผสมผสานแบบครบวงจร

13

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : สวนตามรอยพ่อ มกี ารทำ� นาขา้ ว จำ� นวน 5 ไร่
เลยี้ งปลา เลย้ี งเปด็ เปน็ แหลง่ อาหารใหต้ นเองและครอบครวั เพม่ิ รายได้ ลดรายจา่ ย ภายในครอบครวั
การปลกู พืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ุด : สวนตามรอยพ่อมีการปลูกป่า 5 ระดบั ได้แก่ ไมส้ ูง
ตน้ พยงุ ยางนา ไมก้ ลางเปน็ สวนผลไม้ เช่น มะมว่ งนำ้� ดอกไม้ ฝร่ัง มะนาว กล้วยน�้ำวา้ ไมไ้ ผ่ ไมเ้ ตีย้ ข่า
เหลอื ง กระชาย ไมเ้ รยี่ ดิน เชน่ ปลูกใบยา่ นาง ไมห้ ัวใต้ดิน มันเทยี น มนั ส�ำปะหลงั และตน้ บกุ

การสรา้ งรายไดใ้ นมติ ติ า่ งๆ:สวนตามรอยพอ่ มกี ารบรหิ ารจดั การพน้ื ท่ีใหม้ รี ายไดท้ ง้ั รายวนั รายสปั ดาห์
รายเดอื น และรายปี ดังน้ี
รายไดร้ ายวันจากการขายพชื ผกั ทเี่ กดิ ในสวน จำ� นวน 200 บาท ตอ่ วนั
ผลไมต้ ามฤดูกาล มพี อ่ ค้าแมค่ า้ ตลาดรถไฟรบั ไปขาย รายได้สปั ดาห์ละ 1,000 บาท
รายไดจ้ ากการต้อนรบั คณะศกึ ษาดูงานและนกั ท่องเทย่ี ว เดอื นละ 10,000 บาท
รายได้รายปไี ด้จากพชื เศรษฐกิจท่ปี ลูกไว้ คือ กระท้อน มะม่วง ขนุน ปีละ 5,000 บาท

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่มิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายพัฒนา พรมเผ่า
65 หมูท่ ี่ 16 บา้ นคลองอาราง ต�ำบลบ้านแกง้ อ�ำเภอเมอื งสระแก้ว จังหวัดสระแกว้ 27000
โทรศพั ท์ 098-276-9012
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวจิตราภรณ์ เเจ้งสวา่ ง
โทรศพั ท์ 065-657-4515
E-mail address : [email protected]
Google Map Link Youtube

14

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“หัวคันนาทองค�ำ”

กศน.อ�ำเภอคลองหาด อำ� เภอคลองหาด จงั หวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : แต่กอ่ นเปน็ การ
ท�ำการเกษตรเชิงเด่ียว ปลูกอ้อย ข้าวโพด
มันส�ำปะหลัง มีรายได้เป็นรายปีซ่ึงราคา
ผลผลติ ตกตำ�่ แต่ ตน้ ทนุ ในการลงทุนสงู จน
ได้เข้ามาเรียนที่ กศน.ได้เข้าร่วมกิจกรรม/
โครงการ ไปศึกษาดูงานการท�ำเกษตร
ทฤษฎีใหม่และปรัชญาของเศรษฐกิจพอ
เพยี ง และทาง กศน.ไดม้ าใหค้ วามรสู้ ง่ เสรมิ
การทำ� ปุ๋ยหมักชวี ภาพ การทำ� สารไล่แมลง
การปลูกพืชแบบผสมผสานสิ่งแรกท่ีท�ำคือปลูกผักท่ีเราชอบ และกินทุกอย่างที่ปลูก เพื่อเป็นการลด
รายจ่ายในครัวเรือน การปลูกป่าการปลูกพืชผสมผสานเกื้อกูลกัน กศน.อ�ำเภอคลองหาด ได้มาจัด
กิจกรรมให้ความรู้เรื่องปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ส่งเสริมอาชีพ พัฒนาชุมชนและ ธกส.ได้มาส
นบั สนนุ งบประมาณ
การบรหิ ารจัดการน้�ำในให้ได้ 100% : มีคลองน้�ำธรรมชาติไหลผ่านและขุดสระจ�ำนวน 2 บ่อ
เพือ่ กกั เกบ็ นำ�้ ไวใ้ ช้ในหน้าแลง้ ซึ่งน้�ำมีเพียงพอตอ่ การปลกู พืช

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการท�ำนาข้าวอินทรีย์ การเลี้ยงปลาไว้เพื่อ
บริโภคในครวั เรือนเหลอื จากการบริโภคน�ำไปขาย และมีการปลกู พชื สวนครวั เพอื่ บริโภคในครวั เรอื น
เชน่ มะเขือพวง เผือก หน่อไม้ พรกิ มะนาว ดอกกระเจยี ว ข่า ตะไคร้ กระชาย บอระเพ็ด กระเพรา
ใบมะกรดู ยา่ นาง แมงลกั โหระพา ชะอม มนั ปู ผกั หวาน มะเขอื พวง ไมผ้ ล เชน่ มะมว่ ง กลว้ ย มะพรา้ ว
ฝร่ัง ลำ� ไย ลนิ จ่ี ขนนุ

15

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบรู ณท์ ส่ี ดุ : ปลกู ปา่ 3 อยา่ งประโยชน์ 4 อยา่ ง ปลกู ไมไ้ วใ้ ชส้ อย ไมส้ งู
ไมใ้ หญ่ เช่น ไมส้ กั พยงุ ยางนา มะขาม กระทนิ มะขา่ และ ไม้เทพา
ไมท้ ีเ่ ก็บผลกนิ ได้ เช่น กล้วย ล�ำไย ขนุน มะละกอ มะมว่ ง
ไมเ้ ตย้ี ทเี่ ปน็ สมนุ ไพร เชน่ ตะไคร้ พรกิ กระเพรา ถวั่ พู มะเขอื พวง ไมล้ ม้ ลกุ แตงกวา ฝกั ทอง มะเขอื
ไมห้ ัวใตด้ ิน เช่น มันเทศ ถัว่ ลิสง ข่า ตะไคร้ กระชาย

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวนั พชื ผกั สวนครัว วันละเป็นเงนิ 300-400 บาท
รายไดร้ ายสัปดาห์ ถวั่ ลิสง มะม่วง มะพรา้ ว เปน็ เงนิ 1,000-2,000 บาท
รายไดร้ ายเดอื น มันเทศหรือมนั แครอท กล้วย ขนนุ มะละกอ เปน็ เงนิ 40,000 บาท
รายไดร้ ายปี ลำ� ไย ออ้ ย เปน็ เงิน 200,000-300,000 บาท




ความภาคภูมิใจ ไดเ้ ป็นตน้ แบบแหล่งเรียนรู้โคก หนอง นา โมเดล เพอ่ื ใหผ้ สู้ นใจไดม้ าศึกษา
แหลง่ เรยี นรู้ แล้วนำ� ไปปรบั ใช้ในการดำ� เนินชวี ติ ได้อยา่ งพอเพียง

ติดต่อสอบถามขอ้ มูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายช�ำนาญ นลิ ใหญ่
68 หมทู่ ่ี 8 บา้ นชบั พลเู หนอื ตำ� บลเบญจขร อำ� เภอคลองหาด จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27260
โทรศพั ท์ 09-6967-9921, 09-5831-7938
Line ID : 0958317938
facebook : ชำ� นาญ นลิ ใหญ่
ครู กศน.ต�ำบล นางสธุ ารัตน์ ฟองสมทุ ร์
โทรศพั ท์ 08-7148-2353
Line ID : 0871482353
Google Map Link Youtube

16

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ 4 ไร่ แก้จน”

กศน.อ�ำเภอตาพระยา อำ� เภอตาพระยา จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เนือ่ งจาก ทำ� นา
ไม่ประสบผลส�ำเร็จ เกิดปัญหาหนี้สินใน
ครวั เรอื น รายไดไ้ มเ่ พยี งพอตอ่ รายจา่ ย เกดิ
ปัญหาฝนแล้ง ไม่มีแหล่งน�้ำท�ำการเกษตร
หน่วยงานศูนย์การศึกษานอกระบบและ
การศึกษาตามอัธยาศัยอ�ำเภอตาพระยา
ได้มาให้ค�ำแนะน�ำ และเข้าร่วมอบรมเก่ียว
กบั เศรษฐกิจพอเพียง
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100 % : มเี นื้อท่ที งั้ หมด 4 ไร่ แบง่ เป็นที่อยูอ่ าศัย ปลกู ผกั ปลกู ตน้ ไม้ และ
มีบ่อนำ้� ขนาด 1 ไร่ จำ� นวน 3 บ่อ และมคี ลองสาธารณะล้อมรอบ มกี ารเลย้ี งปลาดุกในบ่อ มีการรดนำ�้
ตน้ ไมภ้ ายในสวน และมบี ่อน�้ำบาดาลเพอ่ื ใชอ้ ปุ โภค บรโิ ภคภายในครวั เรือน

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มแี หลง่ อาหารในพน้ื ทขี่ องตนเอง เชน่ เลย้ี งสกุ ร
ไก่ เปด็ ปลา ไวบ้ รโิ ภคในครวั เรอื น และจำ� หนา่ ยในชมุ ชน ปลกู ผกั สวนครวั และไมผ้ ล เชน่ มะมว่ ง ขนนุ
กล้วย ออ้ ย กระท้อน ไว้บริโภคในครัวเรือน และจ�ำหน่ายในชุมชนเพ่อื เปน็ การสร้างรายได้

17

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : มีการปลูกพืชแบบผสมผสาน พชื สมุนไพร พชื คลมุ ดิน
ผลไม้ ผักสวนครวั ข่า ตะไคร้ ขม้ินชัน
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้ในครัวเรือน มีท้ังรายวันเช่นการขายผักสวนครัว ข่า ตะไคร้
ใบมะกรูด พริกสด รายไดท้ เ่ี กิดรายเดือนและรายปี เช่น นำ�้ หมักชวี ภาพ สกุ ร ปลา ขนุน มะมว่ ง กลว้ ย
ป๋ยุ หมกั จากมลู สัตว์ เกิดรายไดใ้ นครวั เรือน สามารถน�ำมาปลดหนีใ้ นชมุ ชน สร้างรายได้ และเก็บออม
เปน็ เงินฝาก สามารถน�ำความรู้ท่ไี ด้รบั ไปเผยแพรใ่ ห้กับชมุ ชน นกั เรียน นกั ศกึ ษาได้

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางวิมล เรอื ง
427 หมู่ท่ี 4 ตำ� บลตาพระยา อ�ำเภอตาพระยา

จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27180
โทรศพั ท์ 08-4249-1388

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวปัญญาพร หนปู ก
โทรศพั ท์ 06-4260-8348

Google Map Link Youtube

18

แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“แก่งทัพหลวง”

กศน.อำ� เภอวังน้ำ� เยน็ อำ� เภอวงั น้ำ� เยน็ จังหวดั สระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : นายวีระ กลุ ศิริ เจ้าของ
แหลง่ เรยี นรู้ “แกง่ ทพั หลวง” มแี นวคดิ ทจ่ี ะพฒั นา
ชุมชนให้เกิดรายได้จากแหล่งน้�ำธรรมชาติคลอง
พระสะทึงท่ีไหลผ่านหมู่บ้าน เป็นแหล่งน้�ำท่ีอุดม
สมบรู ณแ์ มใ้ นฤดแู ลง้ กม็ นี ำ�้ ตลอดปี โดยมคี วามคดิ
วา่ “จะทำ� ยงั ไงท่ีจะใหค้ นอ่นื มาเท่ียวบา้ นเรา” จงึ
ได้ร่วมกับหน่วยงานราชการท่ีปฏิบัติงานในพ้ืนท่ี
รวมถงึ กศน.อ�ำเภอวงั น�ำ้ เยน็ ในการร่วมกนั ขบั เคลือ่ นให้เกิดแหลง่ ทอ่ งเทย่ี ว “แกง่ ทัพหลวง”
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : แก่งทพั หลวงเป็นแหลง่ น�้ำธรรมชาติท่มี ีน้ำ� ใชต้ ลอดปี การจดั การ
แหล่งน้�ำในการบริโภค มีการจัดการแหล่งน้�ำให้มีความสะอาด การก�ำจัดขยะ และมีการบริหาร
จัดการพื้นที่โดยให้คนท่ีมีพื้นท่ีติดริมน�้ำบริเวณบ้านของตนเอง ท�ำแพไว้เพื่อให้นักท่องเท่ียวมาเช่า
จะได้มีรายไดใ้ ห้กับประชาชนในหมูบ่ ้าน

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนที่ให้อุดมสมบูรณ์ที่สุด : ในพื้นท่ีของแก่งทัพหลวง เป็นแหล่งน�้ำท่ีมี
ความอุดมสมบรู ณ์ของสตั วน์ ้ำ� ได้แก่ ปลา หอย กุ้งฝอย ประชาชนสามารถจบั สตั ว์น�ำ้ มาเปน็ อาหาร
ได้ เนื่องจากมีน�้ำตลอดปี อีกทั้งยังปลูกต้นไผ่ ต้นขนุน ไม้ผลต่างๆ และมีการปลูกพืชผักสวนครัว
พชื สมุนไพร ทนี่ ำ� มาใช้ประกอบอาหารรบั ประทานและขาย สร้างรายไดอ้ กี ทางหน่งึ

19

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : ในพนื้ ทบ่ี รเิ วณรอบแหลง่ นำ�้ มกี ารปลกู ไมย้ นื ตน้ ทเ่ี ปน็
ร่มเงา ไดแ้ ก่ ไม้สักทอง ไม้ยางนา ไผ่ และปลกู พืชผักทใ่ี ช้ในครวั เรือน สมนุ ไพร การเล้ียงผ้งึ การเลยี้ ง
ปลา ผลผลติ ทีไ่ ด้กจ็ ะน�ำไปประกอบอาหารรบั ประทาน และประกอบอาหารขายให้กับนกั ท่องเทย่ี ว
การสรา้ งรายได้ ในมติ ิต่างๆ : รายไดข้ องประชาชนในหมบู่ า้ นทไ่ี ดจ้ ากการทอ่ งเทยี่ วของนกั ทอ่ งเทย่ี ว
จะมีรายไดช้ ว่ งเดือนมกราคม ถึงเดือนพฤษภาคม ของทกุ ปี ซ่ึงการบริหารรายได้ในรูปแบบกลมุ่ โดย
กำ� หนดใหค้ นในหมบู่ า้ นทใี่ ชป้ ระโยชนจ์ ากแกง่ ทพั หลวง ใหจ้ ดั ระเบยี บการใชพ้ นื้ ท่ี และเปน็ การกระจาย
รายได้ในการประกอบอาชีพ ได้แก่ ร้านอาหาร การบริการเช่าแพ และรายได้จากการเช่าเส้ือชูชีพ
โดยจะตอ้ งมีการส่งเงินสมทบใหส้ ว่ นกลางเพ่อื ใชใ้ นการพฒั นา ปรบั ปรงุ พนื้ ท่ขี องแหลง่ ทอ่ งเท่ียว

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพม่ิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายวีระ กลุ ศิริ
หมู่ที่ 7 บ้านทพั หลวง ต�ำบลตาหลังในอ�ำเภอวงั น�ำ้ เยน็

จังหวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27210
โทรศพั ท์ 08-7077-0188

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสุณญตา สนสร้อย
โทรศพั ท์ 09-3396-2616

Google Map Link Youtube

20

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนรกั เพ่อื น”

กศน.อ�ำเภอเขาฉกรรจ์ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จงั หวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : “สวนรกั เพอ่ื น” พนื้ ทแ่ี หง่ นเ้ี มอ่ื
กอ่ นเปน็ พนื้ ทท่ี ำ� เกษตรแบบเชงิ เดยี่ ว สวนลำ� ไย โดยใชส้ าร
เคมี อาศัยน�้ำฝนจากธรรมชาติเป็นหลัก ถ้าปีไหนเกิดภัย
แล้ง จะเก็บเก่ียวผลผลิตได้น้อย ราคาตกต่�ำ รายได้ลดลง
มหี นส้ี นิ เพมิ่ ขน้ึ เกดิ ปญั หาดนิ เสยี จงึ ไดป้ รบั เปลย่ี นแนวคดิ
มาท�ำเกษตรแบบผสมผสาน ตามแนวทางเกษตรทฤษฎี
ใหม่ โดยไดร้ ับการสนับสนนุ งบประมาณ และการสง่ เสริม
พัฒนาความรู้จากหน่วยงานต่างๆ เช่น เกษตรอ�ำเภอเขา
ฉกรรจ์ พฒั นาชมุ ชน ธ.ก.ส. และ กศน.อำ� เภอเขาฉกรรจ์ ครู กศน.ตำ� บลหนองหวา้ ไดเ้ ขา้ มาจดั โครงการ
อบรมเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรทฤษฎีใหม่ โครงการพัฒนาสังคมชุมชน “การท�ำปุ๋ยหมักชีวภาพ”
การจัดอาชีพระยะสั้น และการศึกษาตามอัธยาศัย จากการท�ำเกษตรผสมผสานตามแนวทางเกษตร
ทฤษฎีใหม่ ท�ำใหม้ ชี ีวติ ดขี ึน้ มรี ายได้ รายวัน รายสัปดาห์ รายเดอื น และรายปี ไมม่ ีหน้ีสิน มคี วามสุข
อยกู่ บั ครอบครวั และไดช้ ว่ ยเหลอื สงั คม ไดร้ บั เชญิ จากหนว่ ยงานตา่ งๆ เปน็ วทิ ยากรใหค้ วามรเู้ กย่ี วกบั
การท�ำเกษตรผสมผสาน ตามแนวทางเกษตรทฤษฎใี หม่ และได้รับการจัดตง้ั เป็นแหลง่ เรยี นรศู้ าสตร์
พระราชา “โคก หนอง นา โมเดล” กศน.อ�ำเภอเขาฉกรรจ์ สำ� นักงาน กศน.จังหวดั สระแกว้
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : ไดม้ กี ารขดุ สระเพอ่ื กกั เกบ็ นำ�้ ฝนไวใ้ ชใ้ นการเกษตร และมนี ำ�้ เพยี ง
พอ ตลอดทงั้ ปี มกี ารใชร้ ะบบไฟฟา้ สบู นำ�้ จากสระ แลว้ วางทอ่ พวี ซี โี ดยใชส้ ปรงิ เกอรเ์ พอ่ื ทำ� ระบบนำ�้ หยด

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : การปลูกข้าว เลี้ยงปลา เลี้ยงหอยขม เลี้ยง
กุ้งฝอย เลี้ยงกบ การปลูกพืชผักสวนครัว และการปลูกพืชแบบผสมผสาน เช่น มันแครอท ย่านาง
พรกิ ไทย ลำ� ไย สะเดามนั ทะวาย ผกั หวานปา่ หมากเมา่ ชมพทู่ บั ทมิ จนั ทร์ ทเุ รยี น เปน็ ตน้ โดยเปน็ การ
ปลกู เพอื่ บริโภค ถ้าเหลอื จะแบ่งปนั ใหเ้ พอ่ื นบา้ น และจ�ำหน่ายเป็นรายได้เสริม

21

การปลกู พชื แบบผสมผสานในพ้นื ทใี่ หส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : การจดั สรรพน้ื ทใี่ นการปลกู แบบผสมผสานเปน็
ป่า 5 ระดับ ประกอบดว้ ย ไมส้ ูง ไมก้ ลาง ไมเ้ ตยี้ ไม้เรีย่ ดนิ และไม้ใตด้ ิน เช่น พะยงู ยางนา มะฮอกกานี
เงาะ มะมว่ ง ลำ� ไย มะม่วง มะพร้าว ไผ่ พรกิ ไทย ถั่วฝกั ยาว ถ่วั พู ฝรั่ง กลว้ ย ขนุน มะเขอื กระเพรา
พรกิ ตะไคร้ มะระขน้ี ก มันแครอท ข่า ตะไคร้ หมาก วา่ นไพร ฟา้ ทะลายโจร เป็นต้น

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวนั มาจาก พชื ผักสวนครวั เช่น ผกั บุ้ง ขา่ พริก ตะไคร้ ผกั กวางต้งุ ต้นหอม
รายไดร้ ายสัปดาห์ มาจาก มะนาว ถั่วฝักยาว ถ่วั พู พรกิ ไทย
รายได้รายเดือน มาจาก มนั แครอท มะละกอ กล้วยน�้ำหว้า กบ ปลา หอย
รายได้รายปี มาจากพชื ตามฤดกู าล เชน่ ขา้ ว ลำ� ไย เงาะ มะม่วง

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายบญุ ตา รกั เพ่อื น
322 หมูท่ ่ี 13 บา้ นหนองโสน ต�ำบลหนองหวา้ อำ� เภอเขาฉกรรจ์

จังหวดั สระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27000
โทรศพั ท์ 09-4149-4521
Line ID : 0941494521

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสทุ ัตตา กวยเหม
โทรศพั ท์ 08-5276-0322
Line ID : 0613969905

Google Map Link Youtube

22

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“การปลูกผักไฮโดรโปรนิกส”์ บ้านเพราะผัก

กศน.อ�ำเภอวฒั นานคร อำ� เภอวฒั นานคร จงั หวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : แหลง่ เรยี นรโู้ คกหนองนาโมเดล “การปลกู ผกั ไฮโดรโปรนกิ ส”์ บา้ นเพราะผกั
เดิมเป็นพ้ืนท่ีว่างเปล่า 50 ตารางวา ไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไร เจ้าของต้องการกลับมาอยู่บ้าน ก่อน
หน้าน้ัน รับจ้างเป็นผู้จัดการรีสอร์ทเกี่ยวกับสุขภาพ ดังนั้นจึงเกิดแรงบันดาลใจว่า ท�ำอะไรก็ได้เพ่ือ
สขุ ภาพเพอื่ นมนษุ ย์ โดยเรม่ิ จากปลกู กนิ เอง เอาไปใหเ้ พอื่ นทที่ ำ� งานกนิ คนผา่ นไปมาเรมิ่ ใหค้ วามสนใจ
จากการปลกู บนโตะ๊ เลก็ ๆ ขา้ งบา้ น ขยายออกมาหนา้ บา้ นใครผา่ นไปมาเหน็ และสนใจเขา้ มาสอบถาม
ขอซอ้ื เจา้ ของมองเหน็ ชอ่ งทางการหารายไดเ้ สรมิ จงึ เรม่ิ ศกึ ษาจากอนิ เทอรเ์ นต็ ลองผดิ ลองถกู มาเรอื่ ยๆ
ต่อมาเม่อื ปี 2560 จึงลาออกจากงานและเริม่ ปลูกผกั อย่างจรงิ จัง กวา่ 4 ปี
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : เนอื่ งจากเราอยใู่ นชมุ ชนตน้ นำ�้ จะใช้ผลิตเป็นน้ำ� ประปา ระบบนำ้�
โตะ๊ ปลกู ผกั จะเปน็ ระบบนำ้� วนโดยใชป้ ม๊ั ตปู้ ลาเปน็ ตวั ดดู นำ�้ ขน้ึ มาจา่ ยตามรางปลกู ผกั ไหลไปทรี่ างรวม
น้�ำ ไหลลงมาทโี่ อ่งนำ้� วนไปอยา่ งนตี้ ลอด นัน่ คือน�้ำจะไมข่ าด เพยี งพอต่อการอุปโภคบรโิ ภค

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : มีการบริหารจดั การแหลง่ อาหาร โดยการปลกู
ผกั สลดั หลากหลายชนดิ ท่ผี บู้ ริโภคมคี วามต้องการ

23

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ุด : แหล่งเรียนร้แู หง่ น้ี ไมม่ ีการปลกู ปา่ 5 ระดบั แตเ่ ป็นใน
รปู แบบการใชพ้ ื้นที่ทม่ี ีอยใู่ หไ้ ด้ประโยชน์สูงสดุ
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มีการบริหารจัดการแหล่งรายได้ โดย ผลผลิตท่ีได้จากแหล่งเรียนรู้
มีค�ำสั่งซอ้ื ทกุ วัน ลูกค้าประจ�ำคอื ผูท้ ท่ี ำ� สลดั ขาย รา้ นสเตก๊ และมีบริการจัดสง่ ถงึ ที่ ลกู คา้ บางคนมา
จากเพจบ้านเพราะผกั มีการสัง่ จองทางเพจ กอ่ ใหเ้ กดิ รายได้ทกุ วัน เมอ่ื มีรายไดท้ กุ วนั รายได้รายเปน็
รายสัปดาห์ และรายเดือน และมรี ายไดต้ ลอดปี จนสามารถขยบั ขยายฟารม์ เพ่อื ผลติ ให้มีความเพยี ง
พอต่อความตอ้ งการของผบู้ ริโภคและของตลาด

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพิม่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายเกรียงไกร โรจนแ์ สงรัตน์
248/14 หมทู่ ี่ 10 ตำ� บลวัฒนานคร อำ� เภอวัฒนานคร

จงั หวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 08-9884-4376

ครู กศน.ต�ำบล นางวรี ะวรรณ โรจนแ์ สงรัตน์
โทรศพั ท์ 09-5723-8989
Line ID : weerawan1

Google Map Link Youtube

24

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“1 ไรม่ หศั จรรย์” สไตล์ โคก หนอง นา
อ�ำเภออรญั ประเทศ”

กศน.อ�ำเภออรัญประเทศ อำ� เภออรัญประเทศ จังหวดั สระแกว้



ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ต้ังเป้าเอาไว้จะเกษียณตัวเอง
ก่อนอายุ 60 เพราะเคยท�ำงานมาหลายอย่าง ท้ังเป็น
ลกู จา้ งเขา ขบั วนิ มอเตอรไ์ ซค์ ขายก๋วยเต๋ียว เปน็ เดก็ ป๊มั
เกดิ อาการเบอ่ื พอดไี ดม้ าอบรมเกษตกรตน้ แบบ กบั กศน.
จึงเกิดแรงบันดาลใจ อยากมีอาชีพเป็นของตัวเอง จึงคิด
อยากเป็นนายตัวเองเพราะไมอ่ ยากเป็นลกู จา้ งใคร เพราะ
เป็นคนชอบอิสระ ชอบงานอิสระ จงึ ตัดสินใจลงมือท�ำ
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : ด้วยพนื้ ทจ่ี �ำกัดเพยี งเนื้อที่ 1 ไร่ จงึ แบ่งเป็น 4 สว่ น โดยขุดสระ
น้ำ� ไวใ้ ช้ 1 ส่วน เพราะการท�ำเกษตรแบบนี้ต้องใช้น้ำ� เยอะพอสมควร ซึง่ จะมีปญั หาในหน้าแลง้ นำ้� ไม่
พอใช้ก็จะผันน�ำ้ จากแก้มลิง ทอ่ี ย่ดู ้านหลัง มาใช้ประมาณเดอื นละครัง้ สองคร้ัง จึงพอใช้ เรือ่ งน�ำ้ พอใช้
ไม่มปี ญั หา

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : เปน็ แหลง่ อาหารทส่ี มบรู ณ์ โดยการปลกู พชื แบบ
ผสมผสาน ปลูกทกุ อยา่ งแบบปลอดสารพษิ ปลกู พืชทจ่ี �ำเปน็ ต่อการด�ำรงชวี ติ ประจ�ำวนั ที่ใช้บริโภค
ในครัวเรอื นได้ เพื่อลดรายจ่าย เหลอื ก็แจก หรือจ�ำหน่าย

25

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : ด้วยพื้นท่ีจ�ำกัดเพียงเนื้อท่ี 1 ไร่ เมื่อแยกออกจาก
ตัวบ้านและสระน้�ำก็จะเหลือประมาณ 2 งานกว่า ๆ จึงต้องบริหารจัดการให้เกิดประโยชน์สูงสุด
โดยการปลกู ตน้ ไมแ้ บบผสมผสาน เป็นทงั้ อาหาร เป็นทงั้ สมนุ ไพร ปลกู พืชสร้างรายได้ แบบไล่ระดับ
มตี งั้ แต่ ไมส่ งู ลงมาตำ�่ เชน่ มะมว่ ง มะยงชดิ ชมพู่ กลว้ ย ขนนุ ไลล่ งมาจนถงึ พชื ชน้ั ลา่ ง อยา่ ง ขา่ ตะไคร้
กระเพรา พรกิ ขงิ กระสัง เพอ่ื ใช้บริโภคในครวั เรือน และสร้างรายได้
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายไดห้ ลัก ๆ มาจากกล้วยหอมทอง ซ่งึ ถอื ว่าเป็นรายไดร้ ายเดอื น และ
รายปี และรายได้หลักอกี ตวั หนงึ่ คอื ผักกระสงั ซึ่งจะเก็บรายวันมีออเดอร์สั่งทุกวนั และพชื ผสมผสาน
ท่วั ไป ซง่ึ แต่ละวนั พืชจะออกขายไมเ่ หมือนกัน ซง่ึ ทกุ อยา่ งทีป่ ลูกเปน็ รายไดท้ ้งั หมด

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสธนวงศ์ คงเจรญิ
45 หมทู่ ี่ 10 บ้านใหมห่ นองผกั บงุ้ ต�ำบลฟากหว้ ย อำ� เภออรัญประเทศ

จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27120
โทรศพั ท์ 09-2403-2039

ครู กศน.ต�ำบล นายพเิ ชษฐ์ อสิ ระชาติ
โทรศพั ท์ 08-0956-9329

Google Map Link Youtube

26

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ สวนยุพา”

กศน.อ�ำเภอโคกสงู อำ� เภอโคกสงู จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เรมิ่ แรกสถานที่ตรงน้ียงั เปน็ นา
ข้าวที่มีการปลูกพชื เชงิ เดย่ี ว และในปี พ.ศ. 2552 ไดเ้ ร่ิม
ปรับเปล่ยี นจากนาขา้ วมาปลกู พืชผักแบบผสมผสาน โดย
ขดุ สระน้ำ� เพือ่ ไว้ใช้ในการรดพืชผักท่ีปลกู ตอ่ มาได้รบั การ
ส่งเสริมสนับสนุนจากหน่วยงาน ได้แก่ ส�ำนักงานพัฒนา
พัฒนาชุมชน สนับสนุนงบประมาณในการอบรมและ
พัฒนาโคก หนอง นา ส�ำนักงานประมงจังหวัดสระแก้ว
สนับสนุนพนั ธ์ุปลา กศน.อำ� เภอโคกสงู ไดส้ นับสนนุ องคค์ วามรเู้ ร่ืองต่าง ๆ เชน่ การท�ำปยุ๋ หมกั และ
รว่ มศกึ ษาดงู านเพอ่ื นำ� ความรมู้ าประยกุ ตใ์ ชใ้ นพน้ื ทแ่ี ละถา่ ยทอดแกผ่ ทู้ มี่ าศกึ ษาเรยี นรใู้ นสถานทแี่ หง่ นี้
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ในบริเวณพื้นที่ 12 ไร่กจ็ ะมบี อ่ น้�ำ จ�ำนวน 2 บอ่ เพื่อเลี้ยงปลา
และมกี ารขดุ ลอกคลองไสไ้ กร่ อบพนื้ ท่ี เพอ่ื ความสะดวกในการใชร้ ดนำ�้ ตน้ ไม้ และพชื ผกั ตา่ ง ๆ ในสวน
ให้เพยี งพอต่อตลอดทัง้ ปี




การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : แหล่งอาหารจะประกอบด้วย นาข้าว เล้ยี งปลา
เล้ยี งหอย ปลาท่เี ล้ียงเป็นปลาท่ีกนิ พชื อีกส่วนเลี้ยงในบ่อน�้ำท่ีขุดไว้ และปลูกพืช ได้แก่ มะพรา้ ว ฝร่งั
มะม่วง กล้วย พรกิ มะเขอื ข่า ตะไคร้ ไม้ไผ่ มกี ารทำ� ปยุ๋ อินทรีย์ส�ำหรบั ใสพ่ ชื ผัก ผลไมใ้ นพน้ื ที่ มีการ
ทำ� อาหารปลาจากวสั ดุทมี่ อี ยู่ตามธรรมชาติ (แชนวิชปลา)

27

การปลูกพชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ุด : ในพื้นที่ 12 ไร่จะเป็นการปลกู พชื แบบผสมผสานมีป่า
5 ระดับ ไลต่ ามระดบั มีไมส้ ูง ไม้กลาง ไม้ต�่ำ ไม้เตี้ย ไมเ้ รี่ยดนิ ไดแ้ ก่ ไมส้ ักทอง มะฮอกกานี ยางนา
สะเดา มะพร้าว มะม่วง ฝร่ัง กล้วย ไผ่ อ้อย ข่า ตะไคร้ พรกิ และมะเขือ เป็นตน้






การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้เกิดจากการขายผลไม้ตามฤดูกาล เช่น ฝรั่ง พริก มะเขือ
จะขายได้วันละประมาณ 100 – 150 บาท โดยน�ำผลผลติ ไปขายในชมุ ชน และรายไดร้ ายเดือนจาก
การขายกล้วย และมะพร้าวแต่ท่ีขายได้ดีจะเป็นมะพร้าว จะมีรายได้ประมาณเดือนละ 3,000 บาท
หากเดอื นไหนผลผลติ ออกเยอะกจ็ ะไดเ้ พมิ่ ขน้ึ รายไดร้ ายปไี ดม้ าจากผลผลติ ในสวนทงั้ หมดและเพม่ิ เตมิ
จากการขายปลาแตล่ ะปีจะได้ 20,000 – 30,000 บาท เม่ือรวมรายไดท้ ้งั หมดตลอดปจี ะได้ประมาณ
50,000 - 60,000 บาท

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายบวั ลา กาพิมาย
หมทู่ ี่ 2 ตำ� บลโนนหมากม่นุ อำ� เภอโคกสูง จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณยี ์ 27120

โทรศพั ท์ 08-7132-3246
ครู กศน.ต�ำบล นายสมพงษ์ จติ รเพ่มิ

โทรศพั ท์ 08-4340-8491
Line ID : Jitperm

Google Map Link Youtube

28

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“1 ไร่ 1 แสน สรา้ งรายได้สูค่ รอบครวั มณฑาชาติ”

กศน.อำ� เภอวงั สมบรู ณ์ อำ� เภอวังสมบรู ณ์ จงั หวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ข้าพเจ้า นายรณรงค์ มณฑาชาติ
ได้น�ำความรู้เก่ียวกับการน�ำศาสตร์พระราชาน้อมน�ำหลัก
ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาประยุกต์
ใชใ้ น ชีวติ ประจ�ำวันเป็นเวลา 27 ปี โดยการปลูกผกั สวนครัว
รว้ั กนิ ได้ การปรบั ปรงุ ดนิ โดยการใชม้ ลู ไสเ้ ดอื นดนิ สามารถขาย
ไดท้ งั้ มลู ไสเ้ ดอื น ตวั ไสเ้ ดอื นดนิ การปลกู หญา้ แฝก เพอ่ื ปอ้ งกนั
การกัดเซาะหน้าดิน และเพาะพันธุ์ขยายพันธุ์ทั้งขายและส่ง
โครงการวิจัยสมเด็จพระเทพรัตราชสุดาฯ ท�ำให้เกิดรายได้ให้
แก่ตนและครอบครัว หน่วยงานท่ีมีส่วนร่วม กศน.อ�ำเภอวัง
สมบรู ณ์ จดั อบรมและศกึ ษาดงู านเศรษฐกจิ พอเพยี ง การอบรม
การแปรรปู ผลผลติ การนำ� ใชเ้ ทคโนโลยมี าชว่ ยในการผลติ และ
ผมเองกเ็ รยี นจบมาจาก กศน.อำ� เภอวงั สมบรู ณ์ จงึ ไดน้ ำ� ความรู้
ที่ไดม้ าใช้บรหิ ารจัดการกบั พืน้ ที่นี้
การบรหิ ารการจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีสระน้�ำในพ้ืนที่จ�ำนวน 2 บ่อ และน�้ำบาดาลเพื่อใช้ใน
หนา้ แลง้ โดยการนำ� นำ้� ขนึ้ ถงั สงู แลว้ ปลอ่ ยนำ้� ใชใ้ นการรดพชื ผกั และการเกษตรอนื่ โดยการวางระบบนำ้�
ซง่ึ มนี ้ำ� เพียงพอตอ่ การใชง้ านอปุ โภคบรโิ ภคตลอดท้ังปี

แหล่งน�้ำบาดาลและแหล่งนำ้� ธรรมชาติ

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการปลูกพืชท่ัวไป เพื่อบริโภคในครัวเรือน
เหลอื จากน้ันก็จะเอาไปขาย เพือ่ เปน็ รายได้ เชน่ ปลูกผกั สวนครัว เช่น พรกิ ฟักทอง มะเขือเปราะ
มะเขือเทศ ผักชี คะน้า ต้นหอม ถั่วพู กวางตุ้ง ผักบุ้ง ไม้ผล เช่น มะม่วง มะพร้าว กล้วย ล�ำไย
มนั ส�ำปะหลงั เลย้ี งปลา เลีย้ งไก่

ปลูกพืชผักสวนครวั 29

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการปลูกพืชผักสวนครัว ปลูกพืชตระกูลหัว ปลูก
พืชตระกูลถั่วเพ่ือเพิ่มความอุดดมสมบูรณ์ให้แก่ดิน มีการปลูก มะม่วง ล�ำไย มะพร้าว กล้วย ไม้ไผ่
ไม้พะยูง เพื่อใหค้ วามร่มรื่น รม่ เงา สามารถใชเ้ ป็นไม้พ่ีเล้ยี งใหก้ ับพืชในระดบั ตา่ ง ๆ และสามารถนำ�
ใบไมม้ าทำ� ปยุ๋ หมัก

ปลกู พืชหวั ปลกู พชื ผักสวนครวั ปลูกไม้ยนื ตน้

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวัน : พืชผักสวนครัวท่ีน�ำไปจ�ำหน่ายตามความต้องการของตลาด พริกสด ผักชี
ตน้ หอม คะนา้ มะเขือเทศ ถัว่ พู ผักบ้งุ หรือให้ชาวบา้ นมารบั ซอ้ื ถงึ สวน
รายได้รายสปั ดาห์ : กลว้ ยหอม ไขไ่ ก่ มลู ไส้เดอื นดิน
รายได้รายเดอื น : สตั วเ์ ลี้ยง เช่น ปลา ไกเ่ น้ือ มะพร้าว
รายได้รายปี : พชื หวั เช่น มนั ม่วง เผอื ก มะมว่ ง มนั ส�ำปะหลงั ลำ� ไย

จดรายรับรายจา่ ย บัญชธี นาคาร มสี ุขภาพดี
ส่ิงทส่ี �ำคัญทส่ี ุด คือการมีเวลาอยู่กับเกษตรธรรมชาติ การได้ผลิตของกินเองใช้เอง เหลือกินน�ำมา
จำ� หนา่ ย ลดรายจา่ ย เพ่มิ รายได้ ปลดหน้ี มีเวลาพักผ่อนตามอัธยาศยั ปลอดสารพษิ ชีวติ มสี ขุ

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพม่ิ เติม

เจา้ ของแหล่งเรยี นรู้ นายรณรงค์ มณฑาชาติ
47 หมทู่ ี่ 5 บา้ นคลองรว่ ม ตำ� บลวงั สมบรู ณ์ อำ� เภอวงั สมบรู ณ์ จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27250

โทรศพั ท์ 06-1520-7827
Line ID : 0615207827
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวปยิ าพชั ร แป้นจันทร์
โทรศพั ท์ 09-8934-4419
Line ID : 0989344419

Google Map Link Youtube

30

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อ�ำเภอเมอื งสระแก้ว

31

สถานทีท่ ่องเท่ยี ว อำ� เภอเมืองสระแกว้

โครงการโรงเรยี นกาสรกสิวทิ ย์

อุทยานแห่งชาติปางสดี า

32

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ภูมิแพ้ แก้ด้วยสุขเกษตร”

กศน.ต�ำบลสระแก้ว อำ� เภอเมอื งสระแก้ว จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ

ขา้ พเจ้านายสถาพร สว่างอารมณ์ (โหนง่ )
หัวหน้าโครงการ โครงการฯ ท่ีท�ำอยู่น้ี เป็นการ
ชักชวนน้อง ๆ ท่ีเป็นวัยรุ่นในชุมชนเข้ามาร่วมกัน
โดยมีหน่วยงานของรฐั เช่น เทศบาลเมืองสระแกว้
จัดพ้ืนที่ว่างเปล่า จ�ำนวน 26 ไร่ ให้เด็ก ๆ ได้ใช้
ประโยชน์ ด้วยการท�ำเป็นแปลงตัวอย่าง ปลูกผัก
ปลอดสารพษิ ซง่ึ ถอื เปน็ จดุ ฟอกปอดกลางเมอื งกว็ า่
ได้ เพราะ ผกั ทกุ ชนดิ ทีป่ ลกู ทีน่ ี่เปน็ เกษตรอินทรีย์
ผักปลอดสารพษิ ทง้ั หมด

 เริ่มท�ำการเกษตรอินทรีย์ โดยมี กศน.
ได้เข้ามาจัดกิจกรรมและให้ความรู้ตลอดจนพาไป
ศึกษาดูงานจากที่ต่างๆ และได้ไปเรียนรู้จากศูนย์
ฝึกและพัฒนาอาชีพราษฎรไทยบริเวณชายแดนสระแก้ว หลงั จากไดร้ ับความร้แู ลว้ กเ็ ร่มิ ท�ำแปลงของ
ตวั เองในพน้ื ที่ และไดม้ โี อกาสไปเปน็ วทิ ยากร บรรยายใหค้ วามรู้ รสู้ กึ ภมู ใิ จ ตวั ผมเองกม็ โี รคประจำ� ตวั
เป็นภูมิแพ้ พ่นยาทุกเดือน แต่พอมาท�ำเกษตรอินทรีย์เกิดปาฏิหาริย์คือโรคภูมิแพ้ท่ีเป็นอยู่หายโดย
ไม่ตอ้ งพ่งึ ยาอีกเลย
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ชุมชนน้ีมีบ่อส่วนกลางอยู่ 5 ไร่ และมีระบบจัดเก็บน้�ำเป็นถัง
เกบ็ น�ำ้ ที่ได้มาจากโครงการไทยนิยมยง่ั ยืน จึงทำ� ใหเ้ กดิ ประโยชนก์ ับชมุ ชนบ้านคลองจาน

33

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : ชุมชนปลูกพืชผักหลากหลายชนิดที่สามารถ
เก็บมากนิ ไดแ้ ละจำ� หน่ายได้ เพอื่ เปน็ การสรา้ งรายได้ให้กับครอบครวั

.
การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : การปลกู พชื ผกั แบบผสมผสานในพนื้ ท่ี จำ� นวน 26 ไร่
โดยมชี าวบา้ นเขา้ มารว่ มกนั ปลกู พชื ผกั จำ� นวน 50 ครวั เรอื น เชน่ ปลกู ไมด้ อกไมป้ ระดบั มะเขอื มะมว่ ง
มะนาว เป็นต้น

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : ผลผลิตท่ีปลกู ไดน้ ำ� มาแปรรปู เชน่ การทำ� กล้วยฉาบ มันและเผอื กฉาบ
สลดั ผกั เพอ่ื จำ� หนา่ ยตามพนื้ ทต่ี า่ ง ๆ เชน่ รา้ นคา้ สวสั ดกิ ารของโรงพยาบาลสมเดจ็ พระยพุ ราชสระแกว้
และ รา้ นค้าในชุมชน เป็นต้น

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสถาพร สว่างอารมณ์
ชมุ ชนยอ่ ยท่ี 12 บา้ นคลองจาน ตำ� บลสระแก้ว อำ� เภอเมอื งสระแกว้

จังหวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27000
โทรศพั ท์ 095-920-8343

ครู กศน. ต�ำบล นางสาวองั คว​รา​สนใจ
โทรศพั ท์ 089-801-7541

Google Map Link Youtube

34

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“จากชาวนาสู่เกษตรผสมผสานทยี่ ่ังยนื ”

กศน.ตำ� บลศาลาล�ำดวน อำ� เภอเมอื งสระแกว้ จังหวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : “กินทุกอย่างที่ปลูก
ปลกู ทกุ อยา่ งทีก่ นิ เหลอื กนิ เราแบง่ ปนั เหลือ
จากแบ่งปันเราก็ขาย แค่น้ีก็สุขใจได้ท�ำตาม
รอยพ่อหลวง” น่ีคือส่ิงที่ยึดถือปณิธานในใจ
ของลูกชาวนาคนน้ี ซ่ึงเดิมเป็นเพียงชาวนา
พ้ืนท่ีมีนาอย่างเดียว คิดว่าดีที่สุดแล้ว พอกิน
แลว้ แต่ไมเ่ ลย จนไดพ้ ดู คยุ ปรึกษากบั สามีว่า
เราควรหันมาท�ำเกษตรผสมผสานตามรอย
พ่อหลวง จึงเริ่มท�ำมาเรื่อย ๆ โชคดีอีกอย่าง
คอื เคยเปน็ นักศึกษา กศน.ตำ� บลศาลาล�ำดวน
และมโี อกาสไดศ้ กึ ษาดงู านกบั ทาง กศน.อำ� เภอ
เมอื งสระแกว้ รวมถงึ ครู กศน.ตำ� บล ไดพ้ าไปศกึ ษาจากผรู้ ู้ และเชญิ วทิ ยากรมาใหค้ วามรใู้ นสงิ่ ทต่ี นเอง
อยากรู้ จงึ นำ� ความรใู้ นสว่ นนมี้ าเพมิ่ เตมิ บรหิ ารจดั การในบรเิ วณพน้ื ทข่ี องเราจนเปน็ เกษตรผสมผสาน
ในปัจจบุ นั น้ี
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : เร่ิมจากขุดสระ จ�ำนวน 1 บ่อ ในพ้ืนที่แปลง จ�ำนวน 10 ไร่
และขุดบ่อ ท่ี 2 และที่ 3 ในบริเวณพ้ืนท่ีแปลง จ�ำนวน 16 ไร่ ซ่ึงบ่อท่ี 3 น้ันจะอยู่ติดกับนาข้าว
เพอ่ื ใชส้ ำ� หรบั ปลกู พชื ผกั ในสวนอยา่ งเพยี งพอตลอดทงั้ ปี โดยแตล่ ะบอ่ จะเลยี้ งปลา และนำ้� ทใ่ี ชบ้ รโิ ภค
จะเป็นนำ�้ บาดาลทใ่ี ช้ในครวั เรอื น

35

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : แหล่งอาหารในพ้ืนท่ี ประกอบด้วย การปลูก
มะนาวเป็นหลัก มะม่วง มันสำ� ปะหลัง กระท้อน กล้วย มะพร้าว ท�ำนา ทุเรียน ไผ่ ฝร่ัง กะเพรา
ตะไคร้ มะกรดู มะเขือ พรกิ ส่วนปลาที่เล้ียงไว้ ได้แก่ ปลานลิ ปลาดกุ ปลาทับทมิ ปลาช่อน เปน็ ต้น
เลย้ี งไก่ เล้ียงหมู ซึ่งในครวั เรอื นยังมีโรงสขี นาดเล็กไว้สำ� หรับสขี า้ วเอง เพื่อจะได้น�ำปลายข้าวมาเลีย้ ง
ไก่ ร�ำ ผลไม้สกุ จะนำ� มาใช้เลี้ยงปลา และมูลสตั วใ์ ช้ทำ� เป็นปุ๋ย
การปลูกพืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : ในพื้นท่ี จ�ำนวน 21 ไร่ จะมกี ารจัดสรรปันส่วนปลูกพชื
แบบผสมผสาน โดยมมี ะนาวเป็นหลัก ปลกู มันสำ� ปะหลังในรอ่ งของตน้ มะมว่ ง ทำ� นา ปลกู ไผบ่ รเิ วณ
รอบพ้ืนที่ตามแนวเขตแดน ปลูกกระท้อน ฝร่ัง ทุเรียน ขนุนและแซมด้วยมะกรูด ตะไคร้ กระเพรา
พรกิ มะเขอื ขา่ ปลูกกลว้ ยตามคันนา และตามขอบรั้วของบ้าน จะปลูกทกุ ส่งิ อย่างท่เี ราเอามาใช้สอย
ในครัวเรือนโดยไม่ตอ้ งซอ้ื และยงั สามารถแบง่ ปนั เพ่อื นบา้ นได้

36

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวนั หลกั ๆ จะมาจากการขาย มะนาว วันละ 1,000 - 2,000 บาท
รายสปั ดาห์ จากการขาย มะเขอื พริก ใบมะกรดู ตะไคร้ สัปดาหล์ ะ 500 บาท
รายเดอื น จากการขายกล้วย เดือนละ 1,000 บาท
รายปี เชน่ จากการขายมนั สำ� ปะมะมว่ ง ประมาณ 100,000 บาท ขา้ วเปลอื ก ประมาณ 15,000 บาท
(เหลอื จากเกบ็ ไวร้ บั ประทานในครวั เรอื น) ทเ่ี หลอื ขายในหมบู่ า้ น มะมว่ งประมาณ 5,000 บาท กระทอ้ น
ประมาณ 20,000 บาท และฝรง่ั 2,000 บาท รวมรบั รายปีประมาณ 142,000 บาท


ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางทองเขียว เกตุโก้
76/1 หมู่ท่ี 5 บา้ นทา่ ระพา ตำ� บลศาลาลำ� ดวน อำ� เภอเมืองสระแก้ว

จังหวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 082-213-3376

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวณฐั ธดิ าพร สทุ ธิโยชน์
โทรศพั ท์ 095-950-8535
Line ID : 0959508535

Google Map Link Youtube

37

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ยอยักษ์ก้งุ เต้น”

กศน.ต�ำบลหนองบอน อำ� เภอเมืองสระแกว้ จังหวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เม่ือสมัยก่อนพ่อ
แม่ท�ำนา จึงได้เรียนรู้การท�ำนาจากพ่อแม่
ครอบครัวมีแต่หน้ีสิน และได้ด�ำเนินชีวิตใน
แบบพอเพยี ง และพงึ่ พาตนเอง โดยเรม่ิ คดิ เรมิ่
ผลติ เอง ปฏบิ ตั ติ ามหลกั เศรษฐกจิ พอเพยี ง ณ
จดุ นี้ ครู กศน.ตำ� บลหนองบอน ไดพ้ าไปศกึ ษา
ดูงาน โดยน�ำแนวทางจากการดูงานมาปรับ
เปลย่ี นการท�ำนา ท�ำประมง เลยี้ งปลากนิ พืช
จะมกี งุ้ ฝอย ปลาซวิ ทเ่ี กดิ ขน้ึ เองตามธรรมชาติ
หลังจากน้นั ไดเ้ ร่ิมท�ำยอ ส�ำหรบั อาหารปลา
นั้นได้มาจากฟางข้าว ร�ำ จากโรงสีข้าว ซ่ึงมาจากโรงสีข้าวชุมชน รับสีข้าวให้กับประชาชนในชุมชน
และนอกชมุ ชน ถอื เปน็ จดุ เรม่ิ ของการนอ้ มนำ� หลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งมาปฏบิ ตั ใิ นวถิ ชี วี ติ จรงิ ๆ

การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : น�ำ้ ได้ซอ้ื จากสถานีส่งนำ�้ ของ องคก์ ารบรหิ ารส่วนตำ� บลหนอง
บอน มาใชใ้ นพ้ืนทข่ี องตนเอง ซง่ึ เปน็ พนื้ ท่นี า มจี �ำนวน 3 บ่อ

บ่อท่ี 1 นาข้าวเลี้ยงปลากนิ พชื บอ่ ที่ 2 เลย้ี งปลาสวาย บอ่ ที่ 3 เล้ียงกบ,ปลาไหล,หอยเชอรี่

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : ในพื้นที่มีแหล่งอาหาร เช่น การเล้ียงปลาใน
นาข้าว กงุ้ ฝอย เล้ียงกบ หอยเชอร่ี เลีย้ งปลาไหล เลีย้ งปู ปลูกพรกิ มะนาว กล้วย ตะไคร้ กระท้อน
ผักชลี อ้ ม มะพรา้ ว ผักหนาม และผักกูด

38

การปลูกพืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : การปลกู ปา่ 5 ระดับ มไี ม้ยืนต้น ได้แก่ ต้นตะโก น�ำมา
สรา้ งทอี่ ยอู่ าศยั มะพรา้ ว มะมว่ ง ไมล้ ม้ ลกุ ไดแ้ ก่ ตน้ กลว้ ย ตะไคร้ มะนาว พรกิ ผกั หนาม ผกั กดู ผกั ชลี อ้ ม

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้รายวัน ได้มาจากการขายกุ้งฝอย ปลานิล ปลาตะเพียน
การขายรำ� หอยเชอรไ่ี มต่ ำ�่ กวา่ วันละ 1,000 บาท
รายไดร้ ายสปั ดาห์ ไดม้ าจากการขายมะพรา้ วนำ�้ หอม การขายขา้ วแปรรปู การขายขา้ วเปลอื ก
เลย้ี งไก่ ไม่ต่�ำกวา่ สัปดาห์ 1,500 บาท
รายได้รายเดอื น ได้จากการขายหมปู ่า ตวั ละ 3,500 บาท
รายได้รายปี ได้มาจากการขายขา้ วเปลอื ก ปลี ะ 150,000 บาท
รายไดม้ ติ อิ นื่ ๆ มติ กิ ารยอมรบั ดา้ นสงั คม (Social Benefit) จากการเปน็ คณะกรรมการสหกรณ์
การเกษตร จะได้รับเบ้ยี ประชุมครง้ั ละ จำ� นวน 600 บาท

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่ิมเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายปรีชา บัวอนันต์
53 หมู่ที่ 4 บา้ นทา่ แยก ต�ำบลหนองบอน อำ� เภอเมืองสระแก้ว

จังหวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 061-385-6862
Line ID : 0613856862

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสงั วาลย์ แม่นปืน
โทรศพั ท์ 086-151-2675
Line ID : 0615236430

Google Map Link Youtube

39

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เกษตรทางรอด ไม่ใช่ เกษตรทางเลือก”

กศน.ตำ�บลสระขวัญ อำ�เภอเมอื งสระแก้ว จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เดิม
ประกอบอาชีพลูกจ้างในร้านถ่าย
เอกสาร แต่ประสบปัญหารายได้
ไมเ่ พยี งพอกบั คา่ ใชจ้ า่ ย ครอบครวั
ของตนเอง โดยพอ่ และแมท่ ำ� อาชพี
ทางการเกษตรอยู่แล้ว จึงมีความ
คิดท่ีจะเรียนรู้เร่ืองของการท�ำ
เกษตรกบั ครอบครวั เพอ่ื จะลดราย
จา่ ย และใหม้ รี ายไดจ้ ากการเกษตร
อีกทาง หลังจากได้เรียนรู้จากพ่อ
ท�ำให้เกิดความสนใจใน เร่ืองการ
ท�ำเกษตร และตนเองต้องการศกึ ษาการทำ� เกษตรในรปู แบบต่าง ๆ เช่น เกษตรแบบพอเพยี ง เกษตร
แบบทฤษฎีใหม่ เกษตรแบบปลอดสารพิษ เกษตรแบบยงั่ ยนื จึงได้เข้าร่วมอบรมศึกษาดงู าน กับ กศน.
ต�ำบลสระขวญั กศน.อ�ำเภอเมอื งสระแกว้ ในกจิ กรรมการศกึ ษาเพอื่ พัฒนาสังคมชุมชน ณ ศูนย์ศกึ ษา
การพัฒนาเขาหินซอ้ น อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ� ริ แลว้ น�ำกลบั มาทำ� เกษตรทฤษฎใี หม่ โดยมพี ่อเป็น
ทป่ี รกึ ษาจากการเรม่ิ เพาะพนั ธก์ุ ลา้ ไม้ ผสมดนิ ขยายพนั ธพ์ุ ชื ภายในครอบครวั ตนเอง และไดป้ ระกอบ
อาชพี ดา้ นการเกษตรเปน็ อาชพี หลกั ตงั้ แตป่ ี พ.ศ. 2562 เปน็ ตน้ มา ไดส้ รา้ งแหลง่ เรยี นรใู้ นพน้ื ทท่ี ำ� การ
เกษตรของตนเอง เพ่ือให้ผู้สนใจไดเ้ ขา้ มาศึกษาและแลกเปลย่ี นเรียนรู้ เร่ืองการเรียนรู้เพิ่มในหลกั สูตร
โคก หนอง นา โมเดล พรอ้ มทัง้ เป็นวิทยากรใหค้ วามรูใ้ ห้กบั กศน.ต�ำบลสระขวัญ คนในชุมชน และ
พน้ื ท่ีใกลเ้ คียงอย่างตอ่ เน่ืองต้ังแต่ปี พ.ศ. 2563 จนถงึ ปัจจบุ ัน
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : ไดม้ กี ารขุดบอ่ น้ำ� เพอ่ื กักเกบ็ น้�ำในพ้ืนที่ จำ� นวน 30% ของพ้นื ท่ี
แปลง โคก หนอง นา โมเดล พรอ้ มมกี ารขดุ คลองไสไ้ กเ่ พอ่ื เปน็ การระบายนำ้� ใหไ้ ดท้ วั่ ทง้ั บรเิ วณแหลง่ นำ�้

40

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ดุ มสมบูรณท์ สี่ ดุ : เพาะปลกู พชื ผกั ตา่ ง ๆ เชน่ พรกิ มะนาว กลว้ ย
ตะไคร้ กระทอ้ น มะพรา้ ว พรกิ ไทย มะละกอ นอ้ ยหนา่ บวบ ออ้ ยคนั้ นำ�้ และไมส้ วยงามไดแ้ กย่ างอนิ เดยี
เปน็ ตน้ และเลยี้ งปลาในแหลง่ นำ้� เพอ่ื ใชเ้ ปน็ อาหาร มกี ารเลย้ี งไกช่ น ไกบ่ า้ น เลยี้ งหา่ นเพอื่ ปราบศตั รพู ชื

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : การปลูกป่า 5 ระดบั ไม้ยนื ตน้ ไดแ้ ก่ ตน้ ตะโก น�ำมา
สรา้ งท่อี ยอู่ าศยั มะพร้าว มะมว่ ง ไม้ล้มลกุ ไผก่ มิ ซุง ไผ่หวาน ไผส่ สี ุก และการปลกู พชื สวนครวั ได้แก่
ตน้ กลว้ ย ตะไคร้ มะนาว และขยายพันธไุ์ ม้ปา่ เองเพือ่ ปลูกและขาย
การสรา้ งรายไดใ้ นมติ ติ า่ งๆ:รายไดร้ ายวนั จากการขายพนั ธไ์ุ มด้ อกและไมป้ ระดบั วนั ละ1,000–5,000บาท
รายสปั ดาห์ จากการขายมะพรา้ วนำ้� หอม ฟกั ทอง ผกั ผลไมต้ ามฤดกู าล สปั ดาหล์ ะ 5,000 - 10,000 บาท
รายเดือน จากการขายไก่ชน มะนาว มะม่วง และกล้าไม้ผล เดือนละ 10,000 - 50,000 บาท
รายปีจากการขายขา้ วเปลอื กกลา้ ไม้และพนั ธไ์ุ มห้ ายากปลี ะ200,000-300,000บาทรายไดอ้ นื่ ๆการยอมรบั
ดา้ นสงั คม (Social Benefit) เปน็ วทิ ยากรใหค้ วามรู้ ประมาณ เดอื นละ 2,000 - 8,000 บาท

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวร้งุ นภา สุขโขทยั
171 หมู่ 20 ตำ�บลสระขวญั อำ�เภอเมืองสระแกว้

จงั หวดั สระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 06-3827-3542

ครู กศน.ตำ�บล นางศิริรัตน์ ดพี า
โทรศพั ท์ 09-6936-9335

Google Map Link Youtube

41

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“น้�ำอ้อยสรา้ งชวี ิต พิชติ เกษตรต้นแบบ”

กศน.ตำ� บลทา่ แยก อำ� เภอเมืองสระแกว้ จงั หวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : คุณสังวาลย์
สงั คะโห ไดต้ ดิ ตามขา่ วในพระราชสำ� นกั เกย่ี ว
กบั พระราชกรณยี กจิ ของในหลวงรชั กาลท่ี 9
เห็นถึงการทรงงานของพระองค์ท่าน เกี่ยว
กบั การนำ� หลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
สู่การปฏิบตั ิ “พระองคท์ า่ นทรงตรัสว่า การ
ปลูกพืชต้องปลูกพืชแบบผสมผสาน ให้มี
ความหลากหลาย” เพ่ือสร้างภูมิคุ้มกันโดย
ลดความเสี่ยงและความไม่แน่นอนของราย
ได้ ประกอบกับได้รับโอกาสจากหน่วยงาน
ราชการ ได้แก่ สถานีพัฒนาท่ีดินสระแก้ว
ส�ำนักงานพัฒนาชุมชนอ�ำเภอเมืองสระแก้ว
กศน.อ�ำเภอเมืองสระแก้ว ส่งเสริม สนับสนุน ให้ความรู้ ในส่วนของ กศน. ครูปวริศ แสงตาปัน
ครู กศน.ต�ำบลท่าแยก ใหค้ �ำแนะนำ� และจัดกจิ กรรม โครงการโคก หนอง นา โมเดล และไดม้ ีโอกาส
ไปศึกษาดงู านศูนยศ์ กึ ษาการพัฒนาเขาหนิ ซอ้ นอันเน่อื งมาจากพระราชด�ำริ จงั หวดั ฉะเชิงเทรา จึงนำ�
มาพัฒนาในพ้ืนทีข่ องตนเอง พรอ้ มทั้งมีโอกาสเปน็ วิทยากรให้ความรู้กับนกั ศกึ ษา กศน.ตำ� บลท่าแยก
ในการเรยี นรกู้ ารทำ� เกษตรตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ซงึ่ มคี วามภาคภมู ใิ จเปน็ อยา่ งยง่ิ ใน
การท�ำการเกษตรรูปแบบโคก หนอง นา โมเดล
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ในพืน้ ที่ 15 ไร่ มีบอ่ น�ำ้ จ�ำนวน 2 บ่อ ขนาดบ่อละ 1 ไร่ ใชร้ ะบบ
ปมั๊ น�ำ้ จากพลังงานแสงอาทติ ย์ ปัม๊ น้�ำเขา้ สถู่ ังเกบ็ น้�ำหอสูง ความจุ 3,000 ลิตร เขา้ สรู่ ะบบสปริงเกอร์
ท้ัง 2 บ่อ หมุนเวียนสลับกันสูบ ท�ำให้พ้ืนที่เกิดความชุ่มชื้นตลอด และมีคลองไส้ไก่ของชลประทาน
เวลาปล่อยนำ�้ นำ้� ก็จะซมึ ซับกลบั เขา้ บ่อทง้ั 2 เช่นกัน

42

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : มีพื้นทปี่ ลูกพชื ผักสวนครัว ไดแ้ ก่ พรกิ มะเขือ
ขา่ ตะไคร้ มะกรดู , ผลไม้ ไดแ้ ก่ กลว้ ย ขนุน มะม่วง ทเุ รียน มะพร้าว มะยงชดิ มะไฟ นอ้ ยหน่า อ้อย,
ไม้เรย่ี ดิน ได้แก่ ฟักทอง บวบ ฟัก นำ้� เตา้ พชื ชนิดหัว ได้แก่ ถว่ั ลิสง ขา่ กระชาย เผอื ก ส่วนในบอ่ น�้ำท่ี
ใชใ้ นแปลงเกษตรก็เล้ียง กุ้ง หอย ปู ปลา ซึ่งสามารถน�ำมาบริโภคในครวั เรือนได้อยา่ งเพยี งพอ
การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : ป่า 5 ระดับ พืชที่มรี ะดบั ความสูง ได้แก่ ต้นยางนา
ต้นตะเคยี น ตน้ พยงุ ตน้ มะค่าโมง ตน้ มะค่าแต้ ตน้ สัก ความสงู ระดบั กลาง ได้แก่ กล้วย ขนุน มะม่วง
ทเุ รยี น มะพรา้ ว มะยงชิด มะไฟ น้อยหนา่ พชื ระดบั เต้ยี ไดแ้ ก่ มะเขือ พรกิ กะเพรา ตะไคร้ มะกรดู
อ้อย ปลูกพืชระดับเรยี่ ดิน ปลกู ฟกั ทอง บวบ ใตด้ นิ ไดแ้ ก่ กระชาย ข่า มัน เผือก ถว่ั ลิสง เป็นต้น
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : สร้างรายได้รายวัน ได้แก่ พืช ผักสวนครัว พริก มะเขือ ข่า ตะไคร้
ประมาณ 300 บาท รายสปั ดาห์ ได้แก่ ผลไม้ น�้ำอ้อยทีห่ บี ประมาณ 2,000 บาท รายเดอื น และ
รายปี ได้แก่ หัวมนั เผือก ถ่วั ลสิ ง หญา้ แฝก ขา้ ว ประมาณ 15,000 บาท

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม Link Youtube

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวสงั วาลย์ สังคะโห 43
หมู่ 10 บ้านท่ากะบาก ต�ำบลทา่ แยก อ�ำเภอเมอื งสระแก้ว

จังหวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27000
โทรศพั ท์ 089-891-4342 Line ID : 0898914342

ครู กศน.ต�ำบล นายปวรศิ แสงตาปนั
โทรศพั ท์ 086-402-9628 Line ID : 0864029628

Google Map

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนผกั ลุงดอน”

กศน.ตำ� บลบา้ นแกง้ อำ� เภอเมอื งสระแกว้ จงั หวดั สระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เรมิ่ ต้นจากการท�ำอาชีพรับ
เหมาก่อสรา้ งมาหลายปี และประสบปัญหา คือ ไม่มี
แรงงาน ช่วยในการท�ำงานท�ำให้เกิดผลเสียหายต่อ
งานทรี่ บั เหมาไว้ ตอ่ มาเพอ่ื นไดม้ าชกั ชวนใหท้ ำ� โรงงาน
น�ำ้ ส้มเกรด็ หิมะว่าจะไดก้ �ำไรดี จึงผนั ตัวจากผ้รู ับเหมา
มาเป็นเจ้าของโรงงานน้�ำส้มเกร็ดหิมะ ในขณะนั้น
ก็มีการปลูกพืชผักสวนครัวไว้รับประทานเองที่บ้าน
และไดท้ �ำน้ำ� สม้ เกร็ดหมิ ะควบคู่กัน ได้เกิดการแข่งขัน
กนั มากถงึ ทำ� ใหม้ ปี ญั หากบั พอ่ คา้ รายอน่ื ๆ ถงึ ขนั้ ไดป้ ดิ
โรงงานนำ้� สม้ เกลด็ หมิ ะและขายอปุ กรณ์ จงึ หนั กลบั มา
มองสิ่งทอ่ี ย่ใู กลต้ วั คอื การทำ� การเกษตร ไดไ้ ปศึกษา
ดงู านหลายพน้ื ทีก่ ับ กศน.ต�ำบลบา้ นแก้ง เชน่ ที่ศูนย์
ศกึ ษาพฒั นาเขาหนิ ซอ้ นอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำ� ริ สวนอมั ราเกษตรพอเพยี ง ศนู ยก์ สกิ รรมธรรมชาติ
วงั สมบรู ณ์ จงึ ไดแ้ นวคดิ เกษตรผสมผสานเกดิ ขน้ึ ไดเ้ รมิ่ ตน้ จากการปลกู ผกั ไดผ้ ลผลติ เอาไวร้ บั ประทาน
เองและฝากเพอ่ื นบา้ น และมนี ำ� ไปขาย ทตี่ ลาดนดั ไดผ้ ลตอบรบั ดี รสู้ กึ ภมู ใิ จมากจงึ ไดป้ ลกู เพมิ่ มากขนึ้
ต่อมาเกิดผลผลิตล้นตลาดจึงมีแนวคิดใหม่ ที่จะน�ำผักสลัดต่าง ๆ ที่ปลูกน�ำมาแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า
ผลิตภัณฑ์ วันหน่ึง ครกู ศน.ต�ำบลบา้ นแก้ง ได้มาซ้อื ผกั สลดั จึงได้ซักถามพดู คุยกนั วา่ จะน�ำผกั ไปทำ�
อะไร? คณุ ครูตอบว่า จะนำ� ไปทำ� สลัดโรล สอนให้กบั นักศกึ ษา ตามโครงการลดเวลาเรยี น เพมิ่ เวลา
รู้ จึงเกิดแนวคิด ไปเรียนกับคุณครูและนักศึกษา หลังจากนั้นได้ลองท�ำสลัดโรล และลองใช้กลยุทธิ์
ทางการตลาดโดยแจกให้รบั ประทานฟรี เมือ่ คนได้ลองทานแลว้ มกี ารบอกต่อ จงึ ทำ� ใหม้ คี นทยอยมา
ซือ้ มากข้นึ เรอ่ื ยๆ จนเปน็ ทีย่ อมรับในนาม สวนผกั ลุงดอน มาถึงทกุ วนั นี้
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : สวนผกั ลุงดอน มีการขุดสระนำ้� ขนาด 3 งาน จ�ำนวน 1 บอ่
สระนำ้� ขนาด 1 งาน จำ� นวน 1 บอ่ และมกี ารขดุ บอ่ บาดาล เพอื่ นำ� ไปใชใ้ นกรณที น่ี ำ�้ ตามแหลง่ ธรรมชาติ
เหลือน้อยลง และเพอื่ ท�ำการเกษตรผสมผสานแบบครบวงจร

44

การสรา้ งแหลง่ อาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ดุ มสมบรู ณท์ สี่ ดุ : สวนผกั ลงุ ดอน มกี ารทำ� นาขา้ ว จำ� นวน 5 ไร่ เลย้ี ง
ปลา เล้ยี งไก่ เล้ยี งเปด็ เปน็ แหลง่ อาหารใหต้ นเองและครอบครวั เพิม่ รายได้ ลดรายจ่าย ในครอบครวั

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ท่ีสุด : สวนผักลุงดอน มีการปลูกป่า 5 ระดับ คือ ไม้สูง
จะเป็นไม้เศรษฐกจิ คือ ยางพารา พยุง ยางนา ไม้กลางจะเปน็ สวนผลไม้ เชน่ มะม่วงนำ�้ ดอกไมส้ ีทอง
ฝรงั่ มะนาว กล้วยนำ้� หว้า แคนตาลปู ไม้ไผ่ ไมเ้ ตี้ย ข่าแดง ขา่ เหลอื ง กระชาย ไมเ้ รี่ยดิน ใบยา่ นาง
ไมห้ ัวใต้ดิน มันเทศ มันสำ� ปะหลงั

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : สวนผกั ลงุ ดอน มรี ายไดม้ ีทั้งรายวนั รายสปั ดาห์ รายเดือน และรายปี
ดังนี้ รายไดร้ ายวนั เกดิ จากการขายพชื ผักต่าง ๆ และผลผลิตที่เกิดในสวน จำ� นวน 300 บาท ต่อวนั
รายสัปดาห์ จากการน�ำผักและสลัดโรล ผลไม้ของ สวนลุงดอน ไปขายท่ีตลาดนัดบ้านแก้ง สัปดาห์
ละ 2 วัน คือ วนั พุธและวนั ศุกร์ มรี ายไดส้ ัปดาหล์ ะ 7,000 บาท สว่ นรายได้นีจ้ ะแบง่ ให้ลุงดอน เก็บไว้
5,000 บาท และพอี่ อ้ ยเก็บไวเ้ พอ่ื ลงทนุ 2,000 บาท รายไดร้ ายเดือนไดจ้ ากการขายดนิ ทป่ี รุงสำ� เร็จ
(สว่ นผสม : ใบไมน้ ำ้� หมกั กากปลา ขว้ี วั เศษหญา้ ) เดอื นละ 3,000 บาท รายไดร้ ายปี ไดจ้ ากพชื เศรษฐกจิ
ทปี่ ลกู ไว้ คือ ขายข้ียาง ปลี ะ 100,000 บาท

ติดต่อสอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสมพิศ ประชดิ
หมทู่ ี่ 2 บ้านสวน ต�ำบลบ้านแกง้ อ�ำเภอเมืองสระแกว้ จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27000

โทรศพั ท์ 098-583-7046
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวจติ ราภรณ์ เเจง้ สว่าง

โทรศพั ท์ 065-657-4515

Google Map Link Youtube

45

แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ผใู้ หญไ่ รอ่ ้อย คอยรกั หลักล้าน”

กศน.ต�ำบลท่าเกษม อำ� เภอเมืองสระแกว้ จังหวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เม่ือก่อนท�ำ
เกษตรเชิงเดี่ยวคือปลูกอ้อยมีรายได้
ปลี ะครง้ั หลงั จากเคยไดไ้ ปศกึ ษาดงู านกบั
หน่วยงานราชการต่าง ๆ รวมทั้ง กศน.
อ�ำเภอเมืองสระแก้ว เกิดแรงบันดาล
ใจอยากกลับมาท�ำเกษตรพอเพียงเพ่ือ
ให้ตัวเอง ครอบครัว และคนในชุมชนมี
แหล่งรายได้ แหล่งอาหารที่ปลอดภัยต่อ
สขุ ภาพ ลดค่าใชจ้ ่าย เพิ่มรายได้ โดยเริ่ม
จากทำ� ขนาดยอ่ ม เชน่ ปลกู ผกั สวนครวั ไว้
รับประทานเอง จากน้นั ได้ปลกู ปา่ ทำ� นา ปลกู ไมผ้ ล ท�ำปุ๋ยเกษตรอินทรใี ช้เอง จนประสบความสำ� เรจ็
ทาง กศน. ได้เชิญเป็นวิทยากร ให้ความรูใ้ หก้ บั ทางผู้มาอบรม
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการแบ่งพ้ืนที่ออกเป็นส่วน ๆ และขุดบ่อเพ่ือกักเก็บน้�ำไว้ใช้
จำ� นวน 4 บอ่ บอ่ ละประมาณ 2 ไร่ ลึก 3 เมตร มีนำ�้ ไวใ้ ชใ้ นการเกษตร รวมไปถึงอุปโภคไดต้ ลอดท้งั ปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : มกี ารปลูกพืชผกั สวนครัวหลายอย่าง เชน่ หอม
ผักชี ขา่ ตะไคร้ มะนาว ฯลฯ เพื่อลดรายจ่าย เล้ยี งปลาในบ่อน�ำ้ ปลูกไม้ผลไว้ทานเอง ปลกู ขา้ ว และ
มแี หลง่ น�ำ้ ดื่ม ทสี่ ะอาดปลอดภยั ไวด้ ืม่ เองและจำ� หน่าย

46

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : มีการแบง่ พนื้ ทอี่ อกเป็น 10 ไร่ เพือ่ ทำ� การปลูกปา่ 5
ระดบั แบ่งเปน็ ต้นมะฮอกกานี ยางนา พยงุ ตะเคยี น ประดู่ มะพร้าว มะมว่ ง สะเดา ไผ่ พืชสวนครัว
และ มนั สำ� ปะหลงั

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายไดร้ ายวนั มาจากการขายพรกิ และชะอม วนั ละ 200 บาท
รายได้รายเดือน จำ� หน่ายนำ้� ด่มื เดือนละ 10,000 บาท
รายไดร้ ายปจี ากการขายขา้ ว ออ้ ย ขา้ วโพด มนั สำ� ปะหลงั ปลี ะ 2,000,000 – 5,000,000 บาท
นอกจากน้ี ยงั ไดร้ บั เชิญเปน็ วทิ ยากรในการถ่ายทอดความรู้ เร่ือง เกษตรทฤษฎีใหม่
โคก หนอง นา โมเดล ให้กบั คนในชมุ ชนท่แี หลง่ เรียนรแู้ ห่งนี้ และเกดิ ความภาคภูมิใจ คอื คนท่ีเขา้
มาเรยี นรทู้ แี่ หง่ น้ี สามารถนำ� ความรกู้ ลบั ไปใชไ้ ดจ้ นเกดิ ผลทดี่ ี เชน่ มสี ขุ ภาพดปี ลอดภยั ลดคา่ ใชจ้ า่ ยได้

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพม่ิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายบัวพรรษ เศษสุวรรณ์ (ผู้ใหญ่ป่อง)
หมูท่ ่ี 8 บา้ นสุขส�ำราญ ต�ำบลทา่ เกษม อ�ำเภอเมอื งสระแก้ว

จังหวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 092-868-4234

ครู กศน.ต�ำบล นายวุฒิชยั กรดครี ี
โทรศพั ท์ 094-714-3999

Google Map Link Youtube

47

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“บ้าน 7 หลังพาเพลิน”

กศน.ต�ำบลโคกป่ฆี ้อง อำ� เภอเมอื งสระแกว้ จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : แหล่งเรียนรู้เกษตรทฤษฎี
ใหม่ โคก หนอง นา โมเดล หมู่ท่ี 13 บ้านเจ็ด
หลัง เป็นการพัฒนาที่เร่ิมต้นจากเจ้าของแหล่ง
เรียนรู้ต้องการสร้างรายได้ให้แก่ ประชาชนในพ้ืนที่
โดยมีกลุ่มอาชีพการแปรรูปเมล็ดมะม่วงหิมพานต์
ซ่ึงเป็นแหล่งการปลูกเมล็ดมะม่วงท่ีมีมาก ทั้งนี้
กศน.ต�ำบลโคกปี่ฆ้อง ได้เข้ามาร่วมจัดกิจกรรม
และสร้างองค์ความรู้ในเรื่อง โคก หนอง นา
โมเดล โดยการจัดกิจกรรมพัฒนาสังคมและชุมชน
ศูนย์ฝึกอาชีพระยะสั้น กลุ่มสนใจ แหล่งเรียนรู้โคก
หนอง นา โมเดล บ้านเจด็ หลัง ยงั เป็นศนู ย์กลางของหม่บู ้าน เปน็ จดุ รวมกล่มุ อาชพี แม่บ้านสตรี ทำ� ให้
การเขา้ ถงึ ของคนในพน้ื ทไ่ี ดส้ ะดวก การรวมตวั ของคนในชมุ ชนมคี วามเขม้ แขง็ มกี ารบรหิ ารจดั การงบ
ประมาณไดด้ ี ซึ่งเป็นตวั อยา่ งและตน้ แบบต่อไป
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : บริเวณแหล่งเรยี นรู้ มีการขุดคลองไสไ้ ก่ จากแหล่งนำ้� ธรรมชาติ
และการขุดบ่อน้�ำ เพ่ือน�ำมาใช้ประโยชน์ในการเกษตรและอุปโภค บริโภคในครัวเรือน การจัดการ
แหลง่ นำ�้ ใหใ้ ชไ้ ด้ 100 % ไดจ้ ากนำ�้ ทที่ ดมาไวใ้ นบอ่ นำ�้ ทข่ี ดุ ขน้ึ มา ทำ� ใหม้ นี ำ�้ ใชอ้ ยา่ งพอเพยี งตลอดทง้ั ปี

48