โคก หนอง นา สไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่ิมเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางอัมรา กรดคีรี
12 หมู่ท่ี 1 บา้ นพระเพลิง ตำ� บลพระเพลงิ อ�ำเภอเขาฉกรรจ์

จังหวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 08-7079-5145
Line ID : 0870795147

ครู กศน.ต�ำบล นางสมุ ณฑา มะลิวรรณ์
โทรศพั ท์ 09-8264-5779
Line ID : 0861432392

Google Map Link Youtube

99

แหล่งเรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“กิมซุง สรา้ งรายได้ สวนไผ่ อสม.”

กศน.ต�ำบลเขาสามสิบ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จงั หวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เมื่อคร้ังท่ียังไม่ได้ท�ำ
เกษตรผสมผสาน ได้ท�ำเกษตรแบบเชิงเดี่ยว
พนื้ ท่ี 7 ไร่ ปลกู มนั ส�ำปะหลัง และปลกู ขา้ วโพด
โดยใช้ปุ๋ยเคมี อาศัยน้�ำฝนจากธรรมชาติ ถ้าปี
ไหนฝนไม่ตกตามฤดูกาล จะเก็บเก่ียวผลผลิต
ได้น้อยท�ำให้ขาดทุน ปีต่อมาต้องไปกู้เงินมา
ลงทุน เกิดหนี้สิน และป๋ยุ เคมี กร็ าคาเพ่ิมขึน้ ทกุ
ปี ผลผลิตราคาตกต�่ำ พ่อค้าคนกลางกดราคา
ประกอบกับสุขภาพของตนเองเริ่มเกิดอาการ
แพป้ ยุ๋ เคมี ผวิ แหง้ มผี น่ื คนั จงึ ไดป้ รบั เปลยี่ นการ
ทำ� เกษตรโดยไม่ใชส้ ารเคมี เป็นการเกษตรผสม
ผสานแบบพอเพียง โดยได้รับความรู้จาก ครู
กศน.ตำ� บล เขาสามสบิ และผใู้ หญ่บา้ น แนะน�ำ
ให้เข้ารับการฝึกอบรมที่ ศูนย์เรียนรู้ประจ�ำต�ำบล ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนต�ำบล เขาสามสิบ เร่ืองการ
ปรับปรุงบ�ำรงุ ดนิ การทำ� ปุ๋ยอนิ ทรยี ์ การปลูกพืชผกั เกษตรผสมผสาน และไดเ้ ข้ารว่ มโครงการอบรม
เศรษฐกจิ พอเพียง การปลกู พืชผกั เกษตรธรรมชาติ และการทำ� ปยุ๋ อนิ ทรีย์ ท�ำใหส้ ามารถนำ� ความร้ไู ป
ปรบั ใช้ในการท�ำเกษตรผสมผสานบนพน้ื ท่ขี องตนเองได้มากขึ้น
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : ไดม้ กี ารบรหิ ารจดั การนำ้� ในพนื้ ที่ โดยขดุ บอ่ ไวก้ กั เกบ็ นำ�้ จากแหลง่
นำ้� ธรรมชาติ เมือ่ ถงึ ฤดูแล้ง จะไดม้ นี �ำ้ จากอา่ งเกบ็ นำ้� เขาสามสบิ ใชไ้ ด้ตลอดปี

100

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : การสร้างแหลง่ อาหารในพ้ืนที่ ไดจ้ ากการเลยี้ ง
ปลาหลายชนดิ ไว้เป็นอาหารและจำ� หนา่ ย การปลูกพชื ผกั สวนครัวและไม้ผล ประกอบด้วย ข่า ตะไคร้
พรกิ มะเขอื ขมนิ้ มะนาว กลว้ ย มะมว่ ง และลำ� ไย ในรปู แบบเกษตรผสมผสาน โดยไมใ่ ชส้ ารเคมี ทำ� ให้
สขุ ภาพดี มแี หล่งอาหาร ทสี่ มบูรณ์
การปลูกพืชแบบผสมสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ุด : การสรา้ งป่า 5 ระดับในพนื้ ทข่ี องตนเอง มกี ารจดั สรร
พ้ืนท่ี การปลูกพืชแบบผสมผสาน เปน็ ปา่ 5 ระดบั ไมส้ งู ไมก้ ลาง ไม้เตย้ี ไม้เร่ยี ดิน และไมใ้ ตด้ นิ โดย
เนน้ การปลกู ใหอ้ ยใู่ นบรเิ วณพน้ื ทใี่ กลก้ นั เพอ่ื การหากนิ ดำ� รงพนั ธพ์ุ งึ่ พาอาศยั กนั ของพชื แตล่ ะชนดิ ใน
พืน้ ทีป่ ระกอบด้วยไมส้ งู ไดแ้ ก่ ยางนา ตะแบก และมะคา่ ไม้กลาง ไดแ้ ก่ มะม่วง มะพร้าว ไผ่ ทุเรียน
เป็นต้น ไม้เต้ีย เป็นพืชสมุนไพรหลายชนิด เช่น มะเขือ กะเพรา พริก ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด ขมิ้น
ผักเคล วา่ นม่วง ดีปลี หนมุ านประสานกาย มะนาว ส่วนไมเ้ รยี่ ดนิ จะมฟี ักทอง แตงกวา และไมใ้ ตด้ ิน
มนั แครอท ขิง ขมนิ้ ชัน ไพร เปน็ ต้น

101

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : จากการทำ� เกษตรผสมผสาน โดยไม่ใช้สารเคมี ทำ� ใหส้ ขุ ภาพดมี ากขึน้
ครอบครัว มเี วลาอยรู่ ่วมกนั ชว่ ยกนั ทำ� งานอย่างมีความสขุ ได้ชว่ ยเหลอื สงั คมโดยการแบง่ ปนั ผลผลติ
ใหก้ บั เพอื่ นบา้ น การใหค้ วามรู้ แนะนำ� การทำ� เกษตรผสมผสาน แบบปลอดสารพษิ กบั คนในชมุ ชน และ
คนในชมุ ชนไดใ้ หก้ ารยอมรบั สามารถบรหิ ารจดั การรายไดร้ ายวนั และรายสปั ดาหจ์ ากการขายพชื ผกั
ประมาณวนั ละ 300 บาท สปั ดาหล์ ะ 2,000 บาท สว่ นรายไดร้ ายเดอื น และรายไดร้ ายปจี ากผลไมต้ าม
ฤดูกาล เชน่ ขา้ ว มะม่วง ทเุ รียน ข้าวโพด ไผ่ เดอื นละประมาณ 8,000 บาท และปีละ 80,000 บาท

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางเกสสดุ า หมมู่ าก
หมู่ท่ี 13 บา้ นจัดสรร ตำ� บลเขาสามสิบ อำ� เภอเขาฉกรรจ์

จงั หวดั สระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27000
โทรศพั ท์ 08-9037-2074
Line ID : 0890372074

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวศวิ นาท กำ� เหนดิ
โทรศพั ท์ 08-7149-3567
Line ID : siwanat1234

Google Map Link Youtube

102

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแก้ว

1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อ�ำเภอวฒั นานคร

103

สถานท่ีท่องเท่ียว อำ� เภอวัฒนานคร

น้�ำตกปางสีดา

อา่ งเก็บนำ้� พระปรง

104

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ คนบ้า 5 ไร่ ”

กศน.ต�ำบลชอ่ งกมุ่ อำ� เภอวัฒนานคร จังหวัดสระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : จากเดมิ ทเ่ี ปน็ เกษตรกร
ทเี่ ริม่ จากการทำ� แปลงใหญ่ มีการลงทนุ สูง ค่าใช้
จ่ายเยอะ จากส่ิงทไ่ี ด้มาจงึ หมดไป พอมโี อกาสได้
ไปศกึ ษาอบรมเศรษฐกจิ พอเพียง จงึ เรม่ิ มีความรู้
มาพฒั นาเกษตรของตนเอง ดว้ ยพน้ื ท่ี จำ� นวน 5
ไร่ เร่ิมท�ำใหม้ รี ายได้ โดยการจ�ำหน่ายพชื ผักสวน
ครัว และได้ท�ำมาเป็นเวลาสิบปีกว่าแล้ว ซ่ึงช่วย
ประหยดั คา่ ใชจ้ า่ ยในครวั เรอื นดว้ ยการบรโิ ภคของ
ท่ีมอี ยู่ในสวนอีกด้วย
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน�้ำ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพื่อการเกษตร
จ�ำนวน 2 บ่อ โดยวธิ ีการทำ� กาลกั น้ำ� เพือ่ ใช้ในการอุปโภค บรโิ ภค และเอาไวส้ ำ� หรบั รดน้�ำพชื ผักสวน
ครัว ฯลฯ เพ่อื ให้เพียงพอต่อการใช้งานตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ารบริหารจดั การแหลง่ อาหาร โดยการปลกู
พืชแบบผสมผสาน และปลกู ทกุ อย่างท่ีกนิ ได้ เชน่ มะม่วง ชมพู่ ขนนุ ผกั บ้งุ คะนา้ พรกิ ชะอม มะเขอื
ฯลฯ มีการเลย้ี งไก่ไข่ ไก่บา้ น และเลี้ยงปลาในบอ่ ธรรมชาติ เปน็ ตน้

105

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ุด : มีการบรหิ ารจดั การป่า 5 ระดับ ด้วยการปลูกพชื แบบ
ผสมผสาน มพี ้ืนทีท่ ง้ั หมด จำ� นวน 5 ไร่ ได้มีการแบง่ พนื้ ท่ีปลูกพชื ต่างๆอย่างเป็นระบบ โดยแบ่งเป็น
พืชผักสวนครัว เชน่ ผักบุง้ คะน้า พรกิ ชะอม ใหอ้ ย่ใู นพน้ื ที่เดียวกันและปลกู มะม่วง ชมพู่ ขนุน พทุ รา
ตน้ ไผ่ และมีการปลูกต้นกระบองเพชร เอาไว้อยา่ งเป็นสดั สว่ น



การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : มกี ารบรหิ ารจดั การแหลง่ รายได้ โดยการนำ� ผลผลติ จากแหลง่ เรยี นรไู้ ป
วางขายในตลาดนดั หมบู่ า้ น ทสี่ ามารถมรี ายไดพ้ อเลยี้ งครอบครวั เชน่ ผกั บงุ้ คะนา้ พรกิ ชะอม มะมว่ ง
ชมพู่ ขนุน พุทรา นอกจากน้ียังได้ น�ำส่งต้นกระบองเพชร มาจ�ำหน่ายท�ำให้เกิดรายได้ ท้ังรายวัน
รายสัปดาห์ รายเดือน และรายปี สามารถมีเงนิ เกบ็ และช่วยปลดหนี้ได้อกี ด้วย

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายชชั วาล อ้อมนอก
หมู่ท่ี 4 บ้านหนองหัวช้าง ต�ำบลช่องกุ่ม อำ� เภอวัฒนานคร

จงั หวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 09-5965-8129

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวอรนนั ท์ บุญมา
โทรศพั ท์ 09-8826-9200
Line ID : 0856559006

Google Map Link Youtube

106

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เปลยี่ นนานายพล เปน็ นาเงินนาทอง”

กศน.ตำ� บลวัฒนานคร อำ� เภอวฒั นานคร จงั หวดั สระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดมิ เปน็ พน้ื ทน่ี า จำ� นวน
10 ไร่ และท�ำนาไดเ้ พียงปลี ะ 1 ครั้งเพ่ือไว้กนิ เอง
หลังจากน้ันได้มีแนวคิดปรับปรุงพื้นท่ีให้มีพื้นที่
ใช้สอยประโยชน์มากข้ึน โดยมีการจัดสรรพื้นที่
ใหม้ แี หล่งนำ้� โดยการขุดบ่อ ไวส้ �ำรองกบั แหลง่ น้�ำ
ธรรมชาติ มกี ารปลกู พชื ผกั ทปี่ ลกู ในระยะยาวเกบ็
ผลผลิตไดท้ ง้ั ปี เชน่ ผักกา้ นจอง ผักชลี อ้ ม ชะอม
ใบเตย และมีการท�ำนาข้าวสลับกับการท�ำนาบัว
เพื่อเป็นการหมุนเวียนในพ้ืนท่ีและยังมีคติในการ
ท�ำงานจนทำ� ให้ทกุ วนั นีไ้ มม่ ภี าระหนส้ี นิ้ ในการดำ� รงชีวิตประจ�ำวนั ไดอ้ ยา่ งมีความสขุ



การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน้�ำ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพ่ือการเกษตร
จ�ำนวน 2 บ่อ โดยวิธีการท�ำกาลักน�้ำ เพื่อใช้ในการอุปโภค บริโภค และไว้ใช้ส�ำหรับรดน้�ำพืชผัก
สวนครัว และมีแหล่งน้�ำธรรมชาติจากคลองพญานาค และคลองตุดตาโป้ จึงท�ำให้มีน้�ำเพียงพอต่อ
การใช้งานตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : มกี ารบรหิ ารจัดการแหลง่ อาหาร โดยการปลกู
พชื แบบผสมผสาน และปลกู ทุกอยา่ งท่ีกินได้ เช่น มะมว่ ง ชมพู่ ขนนุ มะนาว ขา่ ชะอม มะเขอื เป็นตน้
และ มกี ารเลีย้ งปลาในบ่อธรรมชาติ อกี ดว้ ย

107

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ที่สุด : มีการบริหารจัดการป่า 5 ระดับ ด้วยการปลูก
ตน้ มะมว่ ง พยงุ กฐนิ เทพา ไผ่ ไวบ้ รเิ วณรอบๆ พนื้ ทท่ี งั้ หมด เพอ่ื เปน็ แนวปอ้ งกนั ลมใหก้ บั แปลงนาเตย และ
นาบวั โดยมกี ารแบง่ พนื้ ทปี่ ลกู พชื ตา่ งๆ อยา่ งเปน็ ระบบ แบง่ เปน็ พชื ผกั สวนครวั เชน่ ชะอม ขา่ มะนาว
ผักก้านจอง ผกั ชีลอ้ ม ปลกู ใหอ้ ยู่ในพนื้ ทเี่ ดียวกัน อย่างเปน็ สดั ส่วน



การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มีการบริหารจัดการแหล่งรายได้ โดยมีรายได้รายวันจากการปลูกผัก
ชะอม ผกั ก้านจอง ผกั ชลี อ้ ม สว่ นรายไดร้ ายสปั ดาห์มาจาการขายบัวและใบเตย รายได้รายปไี ด้จาก
การขายขา้ ว และยังมแี นวคิดทำ� นอ้ ยได้มาก โดยการจะทำ� การปลูกข้าวพันธ์ กข 12 จำ� นวน 5 ไร่ และ
น�ำผลผลิตที่ได้ไปแปรรูปเป็นพนั ธข์ ้าวไว้จำ� หน่าย ซึง่ ท�ำให้เกิดรายได้ ทง้ั รายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน
และรายปี สามารถมีเงินเก็บไดอ้ ีกด้วย

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายพล ราชภกั ดี
หมู่ท่ี 11 บา้ นหนองคลอง ต�ำบลวัฒนานคร อำ� เภอวัฒนานคร

จงั หวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27160
โทรศพั ท์ 08-7611-9586

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวชไมพร ตั๋นเจริญ
โทรศพั ท์ 082-206-5060
Line ID : nucooper

Google Map Link Youtube

108

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“คนรุน่ ใหม่ หัวใจเกษตร”

กศน.ตำ� บลแซรอ์ อ อำ� เภอวฒั นานคร จงั หวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดมิ เปน็ พน้ื ทนี่ า จำ� นวน
8 ไร่ และท�ำการเกษตรตามวิถีดั้งเดิมคือท�ำนา
เพยี งปลี ะ 1 ครั้ง และมเี พยี งรายไดจ้ ากการขาย
ข้าวท�ำให้ไม่เพียงพอต่อการด�ำรงชีวิต ท�ำให้
ขาดทนุ จากการทำ� นาทกุ ปี จนไดม้ โี อกาสไปศกึ ษา
ดงู านเกย่ี วกบั เศรษฐกจิ พอเพยี งกบั หนว่ ยงานของ
กศน. ได้เห็นตัวอย่างเกษตรกรท่ีท�ำและประสบ
ผลส�ำเร็จ จึงได้มีความคิดมาปรับเปล่ียนในพ้ืนที่
ของตนเองให้เป็นเกษตรแบบผสมผสานเพื่อให้มีรายได้หมุนเวียนตลอดทั้งปี และเป็นแหล่งอาหาร
ของครอบครวั



การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน้�ำ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพื่อการเกษตร
จำ� นวน 3 บอ่ โดยการขดุ บอ่ ขนาดใหญเ่ พือ่ กักเกบ็ น้ำ� เพือ่ ใหเ้ พียงพอต่อการใช้อปุ โภค บริโภค และใช้
ในการเกษตรตลอดทง้ั ปี และขดุ บอ่ ขนาดเลก็ รอบพนื้ ทเี่ พอื่ เปน็ คลองไสไ้ กใ่ หร้ ะบบนำ�้ เดนิ วนรอบสวน
เพ่ือสะดวกต่อการใหน้ ้ำ� ตน้ ไมแ้ ละพชื ผกั สวนครัว

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : มีการบรหิ ารจดั การพนื้ ทีเ่ ปน็ แหล่งอาหารและ
รายได้ของครอบครวั โดยการเล้ียงปลาบ่อดนิ และปลูกพืชแบบผสมผสาน เชน่ มะม่วง ขนนุ มะพร้าว
นำ�้ หอม กลว้ ย พรกิ ชะอม มะเขือ มะละกอ ไผ่หวาน ฯลฯ เปน็ ตน้

109

การปลูกพืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ุด : มีการบริหารจัดการป่า 5 ระดบั ในพนื้ ท่ดี ้วยการปลกู
พืชแบบผสมผสานให้อยู่ในพ้ืนที่เดียวกันเพ่ือให้พืชได้อาศัยเก้ือกูลกันตามธรรมชาติ โดยแบ่งเป็น
ประเภทหวั ไดแ้ ก่ ขา่ ตะไคร้ มนั ประเภทไมเ้ ล้ือย ได้แก่ ผักบุง้ บวบ ตำ� ลงึ ประเภทไมพ้ ่มุ เตย้ี ไดแ้ ก่
พรกิ มะเขอื ชะอม กะเพรา โหระพา แมงลกั กล้วย มะละกอ ประเภทไม้ขนาดกลาง ได้แก่ มะม่วง
ขนุน มะพรา้ ว ไผห่ วานกมิ ซุง ประเภทไม้สูงไดแ้ ก่ สกั ทอง ประดู่ ยางนาและ พยุง
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : การสรา้ งรายได้ให้ครอบครวั โดยการนำ� ผลผลติ จากสวนไปวางขายใน
ตลาดนัดชมุ ชนและรถกบั ข้าว เช่น ข่า ตะไคร้ ชะอม มะเขอื พรกิ สด มะละกอ กล้วย หน่อไมท้ ำ� ให้มี
รายไดห้ มนุ เวยี นตามอายขุ องพชื ทปี่ ลกู และมรี ายไดจ้ ากการเลย้ี งสตั วท์ สี่ ามารถสรา้ งรายไดเ้ ปน็ เงนิ เกบ็
สะสมทำ� ใหม้ ีชีวิตการเป็นอยูท่ ีด่ ขี น้ึ และท�ำให้สามารถบรหิ ารจดั การหนส้ี ินได้ อีกทงั้ ยงั สง่ ผลให้คนใน
ครอบครวั มีสขุ ภาพชีวติ ที่ดี เป็นแบบอย่างทด่ี ใี นการเผยแพรค่ วามรู้ไปใหก้ บั ผู้ท่สี นใจได้

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายภานุเดช พลยางนอก
หมูท่ ี่ 8 บา้ นหนองขาม ตำ� บลแซรอ์ อ อ�ำเภอวัฒนานคร

จังหวดั สระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27160
โทรศพั ท์ 09-7339-9477
Line ID : 0973399477

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวขวญั ดาว มาจงั หรดี
โทรศพั ท์ 08-0022-1065
Line ID : 0800221065

Google Map Link Youtube

110

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“รอ้ ยปา่ เงินล้าน”

กศน.ต�ำบลทา่ เกวยี น อำ� เภอวัฒนานคร จังหวดั สระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดมิ เปน็ พนื้ ทนี่ า จำ� นวน
20 ไร่ และทำ� นาไดเ้ พยี งปลี ะ 1 คร้งั ซ่ึงรายได้ไม่
พอกับรายจ่ายที่ได้ลงทุนไป ท�ำนาก็ขาดทุนทุกปี
ได้ไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงกับ
หนว่ ยงานต่างๆ เชน่ หน่วยงานของ กศน.อำ� เภอ
วัฒนานคร จึงได้น�ำความรู้ที่ได้รับกลับมาท�ำ
และพัฒนาตอ่ ยอดขน้ึ มาเรอ่ื ยๆ เป็นป่า 3 อยา่ ง
ประโยชน์ 4 อย่าง ท�ำให้มีรายได้ทุกวันจนถึง
ปจั จุบนั น้ี และได้ทำ� มาเป็นเวลา 10 ปกี วา่ แล้ว
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน�้ำ ด้วยวิธีการน�ำน�้ำจากอ่างเก็บน�้ำ
ทบั ประดู่ นำ� มาพักไวท้ ่ีบ่อในแหลง่ เรยี นรู้ จำ� นวน 3 บอ่ โดยวธิ กี ารทำ� กาลกั นำ�้ เพ่ือใช้ในการอุปโภค
บรโิ ภค และเอาไวส้ �ำหรบั รดน�ำ้ พชื ผกั สวนครัว เชน่ ชะอม ป่าไผ่ เป็นต้น เพือ่ ให้เพียงพอต่อการใช้งาน

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มีการบรหิ ารจดั การแหลง่ อาหาร โดยการปลกู
พืชแบบผสมผสาน และปลกู ทกุ อยา่ งทก่ี นิ ได้ เช่น มะม่วง ฝร่งั ชมพู่ มัลเบอรร์ ่ี มะนาว พริก ชะอม
มะเขอื กะเพรา เปน็ ตน้ และมีการเล้ียงปลาในบอ่ ธรรมชาติ อกี ดว้ ย

111

การปลกู พชื แบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ุด : มีการบรหิ ารจดั การป่า 5 ระดับ ดว้ ยการปลูกพชื แบบ
ผสมผสาน ในพืน้ ทท่ี ง้ั หมด มีการแบง่ พนื้ ทปี่ ลกู พืชต่างๆ อยา่ งเป็นระบบ โดยแบง่ เปน็ 2 ส่วนได้แก่
ปลกู พชื ผักสวนครวั เชน่ พรกิ กะเพรา ชะอม ให้อย่ใู นพน้ื ท่เี ดยี วกันและปลูกกล้วย ฝรง่ั มะมว่ ง ล�ำไย
สะเดา ไผ่ ไวอ้ ยา่ งเป็นสดั สว่ น




การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มกี ารบรหิ ารจดั การแหลง่ รายได้ โดยการนำ� ผลผลิตจากแหลง่ เรียนรไู้ ป
วางขายในตลาดวฒั นานครในตอนเชา้ และตอนเยน็ เชน่ หนอ่ ไม้ พรกิ มะเขอื ชะอม กลว้ ย มะมว่ ง และ
ผลไมต้ ามฤดกู าล นอกจากนี้ยงั ได้น�ำสง่ ชะอมให้กับพ่อคา้ แม่คา้ ท่ตี ลาดเขาดิน อำ� เภอคลองหาด ซง่ึ
ทำ� ใหเ้ กดิ รายไดท้ ง้ั รายวนั รายสปั ดาห์ รายเดอื น และรายปี สามารถมเี งนิ เกบ็ และชว่ ยปลดหนไ้ี ดอ้ กี ดว้ ย

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางไพวลั ลกึ ลอื
11 หมู่ท่ี 10 บ้านทบั ประดู่ ต�ำบลท่าเกวียน อำ� เภอวฒั นานคร

จังหวดั สระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27160
โทรศพั ท์ 08-0091-6451
Line ID : 0800916451

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวพมิ พา สหี ะราช
โทรศพั ท์ 06-1881-0599
Line ID : 0618810599

Google Map Link Youtube

112

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“จุลินทรยี ป์ ลดหน”้ี

กศน.ตำ� บลโนนหมากเคง็ อำ� เภอวัฒนานคร จงั หวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดิมเป็นพนื้ ทีน่ า จ�ำนวน 14
ไร่ และทำ� นาได้เพียงปีละ 1 ครั้ง ซ่ึงรายได้ไม่พอกับ
รายจ่ายท่ีได้ลงทุนไป ท�ำนาทุกปีก็ขาดทุนทุกปี จาก
เคยไดเ้ ปน็ นกั ศกึ ษาเกา่ กศน.ตำ� บลโนนหมากเคง็ และ
กศน.อ�ำเภอวัฒนานคร ได้พาไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับ
เศรษฐกิจพอเพียงกับหน่วยงานต่าง ๆ นอกพื้นที่ จึง
ไดน้ ำ� ความรทู้ ไี่ ดร้ บั กลบั มาทำ� และพฒั นาตอ่ ยอดขน้ึ มา
เรอ่ื ยๆ และไดป้ รบั พน้ื ที่จากการทำ� นา เปลีย่ นมาเป็น
ปลูกปา่ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อยา่ ง จงึ ท�ำให้มีรายได้
ทกุ วันจนถงึ ปจั จุบันนี้ และได้ทำ� มาเป็นเวลา 5 ปีแล้ว
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน�้ำ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพ่ือการเกษตร
จ�ำนวน 5 บ่อ โดยวิธีการท�ำกาลักน้�ำ เพ่ือใช้ในการอุปโภค บริโภค และเอาไว้ส�ำหรับรดน้�ำพืชผัก
สวนครวั ฯลฯ เพื่อให้เพยี งพอตอ่ การใช้งานตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มีการบรหิ ารจัดการแหลง่ อาหาร โดยการปลูก
พืชแบบผสมผสาน และปลูกทุกอย่างทก่ี ินได้ เช่น กลว้ ย มะม่วง ชมพู่ ขนนุ ผักบงุ้ คะนา้ พรกิ ชะอม
มะเขือ ฯลฯ และ เล้ียงสตั ว์ เช่น ไกไ่ ข่ ไก่บา้ น และเล้ียงปลาในบอ่ ธรรมชาติ เปน็ ต้น

113

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ดุ : มีการบริหารจัดการป่า 5 ระดับ ด้วยการปลูกพืชแบบ
ผสมผสาน ในพนื้ ท่ีทงั้ หมด และแบ่งปลูกปา่ จำ� นวน 5 ไร่ ได้มกี ารแบง่ พน้ื ทป่ี ลูกพืชต่างๆ อย่างเป็น
ระบบ โดยแบง่ เป็นการปลกู ประเภทพชื ผกั สวนครวั ปลกู อยู่ในพืน้ ท่เี ดียวกนั และปลกู ไมป้ ระเภทไม้
ยนื ต้น เช่น มะมว่ ง ชมพู่ ขนนุ พทุ รา และ ตน้ ไผ่ ปลกู ไวอ้ ย่างเปน็ สัดส่วน





การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : มกี ารบรหิ ารจัดการแหลง่ รายได้ โดยการน�ำผลผลติ จากแหลง่ เรยี นรู้ไป
ขายในหมบู่ ้าน ท่สี ามารถมีรายไดพ้ อเล้ยี งครอบครัว เช่น ผักบุ้ง คะน้า พริก ชะอม มะมว่ ง ปลา เลีย้ ง
ไก่ และ เลย้ี งววั นอกจากนย้ี งั ไดท้ ำ� ปุ๋ยนำ�้ สังเคราะหแ์ สง มาจ�ำหน่ายอกี ด้วยท�ำให้เกิดรายไดท้ ้งั ราย
วัน รายสปั ดาห์ รายเดอื น และรายปี สามารถมีเงนิ เก็บและช่วยปลดหน้ีได้

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางกมลวรรณ ผุยทอง
หมู่ท่ี 8 บ้านทับใหม่ ตำ� บลโนนหมากเคง็ อำ� เภอวฒั นานคร

จงั หวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 08-4947-1531

ครู กศน.ต�ำบล นางกติ ติยา พานะสิทธ์ิ
โทรศพั ท์ 08-6141-7715

Google Map Link Youtube

114

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ปลกู หญา้ เงินแสน”

กศน.ต�ำบลผักขะ อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ ท่ีท�ำโคก หนอง นา
โมเดล เดิมท�ำนาและปลูกพืชเชิงเด่ียวมีรายได้
รายปีไม่คุ้มทุนที่ลงไป ต่อมาได้ท�ำเกษตรผสม
ผสานเล้ียงเป็ด เลี้ยงไก่ เลี้ยงวัวและปลูกหญ้า
แฝก ในพนื้ ท่ีการท�ำเกษตร จำ� นวน 5 ไร่ และ
ได้ไปศึกษาดูงานเก่ียวกับเศรษฐกิจพอเพียงกับ
หนว่ ยงานตา่ งๆ และหนว่ ยงานของ กศน. ไดส้ ่ง
เสริมเรอื่ งการปลูกป่า 5 ระดบั สร้างรายได้ การ
เลย้ี งกบ เลย้ี งปลา ปลกู ผกั ปลอดสารพษิ ปลกู ไมผ้ ลเพอื่ จำ� หนา่ ยจงึ ทำ� ใหม้ รี ายไดท้ กุ วนั จนถงึ ปจั จบุ นั นี้
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : มีการบริหารจัดการแหลง่ น�้ำ โดยวิธีการขดุ บ่อ จ�ำนวน 3 บ่อ
เพื่อใชใ้ นการเกษตร และหน่วยงานกรมทรัพยากรได้มาสง่ เสริม ขุดเจาะบอ่ บาดาล และเอาไวส้ ำ� หรับ
รดน�้ำพชื ผักสวนครวั ฯลฯ เพ่ือใหเ้ พียงพอต่อการใช้งานตลอดปี



การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้สมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการบริหารจัดการแหล่งอาหาร โดยการปลูกพืช
แบบผสมผสาน และปลกู ทุกอยา่ งทกี่ ินได้ เชน่ มะมว่ ง แกว้ มงั กร ขนุน ผกั บ้งุ พรกิ ชะอม มะเขือ ฯลฯ
มีการเล้ียงไกไ่ ข่ ไก่ เลี้ยงเปด็ และเลยี้ งปลาในบ่อธรรมชาติ เปน็ ต้น

115

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : มกี ารบรหิ ารจัดการป่า 5 ระดบั ด้วยการปลกู พชื แบบ
ผสมผสาน มพี ้นื ท่ที ัง้ หมด จ�ำนวน 5 ไร่ ไดม้ ีการแบง่ พน้ื ทีป่ ลูกพชื ตา่ งๆอยา่ งเปน็ ระบบ โดยแบง่ เป็น
พชื ผักสวนครัว เช่น ผักบงุ้ มะเขอื พรกิ ชะอม ให้อยู่ในพืน้ ทเี่ ดียวกนั และ ปลกู เผือก ปลกู มันแกว
ปลกู มันสำ� ปะหลงั ปลูกมะม่วง มะขาม มะพร้าว ขนุน ต้นไผ่ ต้นไม้เบญจพรรณ เช่น ต้นสกั มะคา่
ต้นยางนา ต้นแค เอาไว้อย่างเป็นสดั ส่วน



การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มีการบริหารจัดการแหล่งรายได้ โดยการน�ำผลผลิตจากแหล่งเรียนรู้
ขายส่งตลาด และขายในตลาดนดั หมู่บา้ น และขายสง่ ตลาดทสี่ ามารถมรี ายได้ทุกวัน เชน่ มะเขือ ข่า
ตะไคร้ สาระแหน่ ใบแมงลัก ใบโหระพา พรกิ บวบ ฟัก แฟง ฝร่ัง มะขามเทศ มะพรา้ ว มะขาม พุทรา
เผือก มัน จำ� หน่ายท�ำใหเ้ กิดรายไดท้ ง้ั รายวนั รายสปั ดาห์ รายเดือน และรายปี นอกจากนีย้ ังไดป้ ลกู
หญ้าแฝกจำ� หนา่ ยรายปี มีรายไดร้ วมท้ังหมดประมาณปีละ 500,000 บาท/ปี สามารถมเี งนิ เก็บไวใ้ ช้
ในอนาคตอีกด้วย

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพิ่มเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสมยั สงิ ห์ใส
หมทู่ ี่ 13 บ้านหนองไฮ ต�ำบลผักขะ อ�ำเภอวัฒนานคร จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27160

โทรศพั ท์ 092–380443-2
Line ID : 0923804432
ครู กศน.ต�ำบล นางกานต์รวี สุทธโสม
โทรศพั ท์ 09-2529-5713
Line ID : 0925295713

Google Map Link Youtube

116

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“รอยย้ิมบ้านดิน”

กศน.ต�ำบลหนองตะเคยี นบอน อ�ำเภอวัฒนานคร จงั หวดั สระแกว้



ความเป็นมา/แรงจูงใจ : แหล่งเรียนรู้ โคก
หนอง นาโมเดล “ รอยยม้ิ บา้ นดนิ ” เป็นพืน้ ท่ี
พระราชทานของในหลวงรัชกาลที่ 9 ท่าน
พระราชทานให้กับพ่อ จ�ำนวน 11 ไร่ ใชเ้ กษตร
ทฤษฎใี หมม่ าใชใ้ นการบรหิ ารจดั การ แบง่ จากที่
นามาท�ำเกษตรผสมผสานและ กศน.มีส่วนร่วม
ในการมาจัดกิจกรรมด้านพัฒนาผู้เรียนในเรื่อง
เศรษฐกิจพอเพียง และเข้ามาศึกษาแหล่งเรียน
รู้รอยยิ้มบ้านดิน

การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : การบริหารจัดการแหลง่ น้ำ� พืชที่ 11 ไร่ ท�ำแหลง่ น้ำ� ประมาณ 3
ไร่ ท�ำเป็นคลองไสไ้ ก่ และมบี อ่ นำ้� มนี ำ้� เพยี งพอในการอปุ โภค บรโิ ภค

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนที่ให้อุดมสมบูรณ์ท่ีสุด : จะเป็นการปลูกผักสวนครัวทุกชนิด และ
ยังเลยี้ ง กบ ปลา หอย ปลกู พชื ผกั ผลไมต้ ามฤดูกาล เชน่ มะนาว มะม่วง มะไฟ ล�ำใย มะพร้าว เป็นต้น

117

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : การปลูกปา่ 5 ระดบั ระดบั ท่ี 1 ปลูกพวกไมย้ ืนตน้ เชน่
ไม้ตะแบก ยางนา ไมต้ ะเคยี น ระดบั ที่ 2 ระดับกลางอย่กู บั พืน้ ดนิ เห็ด ผักสวนครัว ตะไคร้ ขา่ เป็นต้น
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : การบริหารจดั การรายได้ จะน�ำพืชผัก ปลา หอย กบ ไปขายในชมุ ชน
และขายออนไลน์ ท�ำให้เกิดรายได้ จากการขายของทุกวัน และมีเงินเก็บเป็นรายเดือนส่วนรายได้
รายปี จะไดจ้ ากการท�ำนา ทำ� สวน และ ทำ� ประมง

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพ่ิมเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายเดชา ฤทธิ์แดง
หม่ทู ่ี 2 ต�ำบลหนองตะเคยี นบอน อำ� เภอวัฒนานคร

จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 06-8412-5311
Line ID : Royyimbaandin

ครู กศน.ต�ำบล นางเพชรชรินทร์ กิตติญานันท์
โทรศพั ท์ 08-9253-2713
Line ID : Kittiyanit

Google Map Link Youtube

118

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ สวน 350 ”

กศน.ต�ำบลหนองนำ�้ ใส อำ� เภอวัฒนานคร จงั หวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดิมเปน็ พ้นื ที่รกรา้ ง
ห่างไกลความเจริญและไม่มีใครสนใจท่ีจะซ้ือ
ทดี่ ินตรงนผี้ มจงึ ตัดสนิ ใจซอื้ ท่ดี นิ 10 ไร่ ในราคา
เพยี ง 350 บาท ในปี พ.ศ.2516 ต่อมามคี วาม
สนใจท่ีจะท�ำเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียงของ ในหลวงรัชกาลท่ี 9 จึงศึกษา
หาความรทู้ างโทรทัศนม์ าปรับใชใ้ นพนื้ ท่ี 10 ไร่
ได้ลงมือท�ำท�ำเกษตรผสมผสานเช่นปลูกไม้ 5
ระดับเช่น ปลูกยางนา ปลูกต้นกระท้อน ล�ำไย
มะยงชดิ มะมว่ ง มะนาว ไผ่ตรง และเลีย้ งเป็ด เล้ียงไก่ เลย้ี งปลา และปลกู หญา้ แฝก ในพ้ืนทกี่ ารทำ�
เกษตร จ�ำนวน 10 ไร่ ไดไ้ ปศกึ ษาดงู านเกย่ี วกับเศรษฐกิจพอเพียงกบั หนว่ ยงานตา่ งๆ และหนว่ ยงาน
ของ กศน. ได้ส่งเสรมิ เร่ืองการปลกู ป่า 5 ระดับสรา้ งรายได้ การท�ำปุ๋ยหมกั เล้ียงปลา ปลูกผกั ปลอด
สารพษิ จงึ ทำ� ใหม้ รี ายได้ทุกวนั จนถงึ ปจั จุบนั น้ี
การบรหิ ารจัดการน้�ำในพ้ืนทใ่ี หไ้ ด้ 100% : มีการบรหิ ารจัดการแหล่งนำ้� ดว้ ยวิธกี ารขุดสระเพื่อ
การเกษตร จ�ำนวน 2 บ่อ และ ใชใ้ นการอุปโภค บริโภค และเอาไว้สำ� หรบั รดนำ้� พืชผกั สวนครัว ฯลฯ
เพอ่ื ใหเ้ พียงพอตอ่ การใชง้ านตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หส้ มบูรณ์ทสี่ ุด : มกี ารบริหารจัดการแหลง่ อาหาร โดยการปลกู พืช
แบบผสมผสาน และปลกู ทกุ อย่างท่กี นิ ได้ เช่น กล้วย มะมว่ ง ชมพู่ ขนนุ ผกั บุ้ง คะนา้ พรกิ ชะอม
มะเขือ ฯลฯ มีการเลยี้ งไก่ไข่ ไก่บา้ น และเลี้ยงปลา ในบ่อธรรมชาติ เปน็ ตน้

119

การปลกู พชื แบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : มีการบรหิ ารจดั การปา่ 5 ระดับ ดว้ ยการปลกู พืช
แบบผสมผสาน ในพืน้ ทท่ี งั้ หมด และแบ่งปลูกป่า จ�ำนวน 5 ไร่ ไดม้ กี ารแบง่ พ้นื ทีป่ ลูกพืชต่างๆอยา่ ง
เปน็ ระบบ โดยแบง่ เปน็ พืชผกั สวนครวั เชน่ ผกั บุ้ง คะนา้ พรกิ ชะอม ใหอ้ ย่ใู นพื้นทเ่ี ดยี วกนั และปลกู
มะม่วง ชมพู่ ขนนุ พุทรา ต้นไผ่ เอาไวอ้ ย่างเป็นสดั ส่วน



การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มกี ารบรหิ ารจดั การแหลง่ รายได้ โดยการน�ำผลผลิตจากแหล่งเรียน
รู้ไปขายในหมูบ่ ้าน ท่สี ามารถมรี ายไดพ้ อเล้ยี งครอบครวั เชน่ ผักบุ้ง คะน้า พริก ชะอม มะมว่ ง ปลา
เลีย้ งไก่ นอกจากนี้ยังได้ทำ� ปุ๋ยน้�ำสังเคราะหแ์ สงมาจ�ำหนา่ ยท�ำให้เกิดรายได้ทัง้ รายวัน รายสัปดาห์
รายเดือน และรายปี สามารถมีเงินเก็บและช่วยปลดหนีไ้ ด้

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวชลธวิ า อ่อนหวาน
285 หมู่ท่ี 4 บา้ นซบั เม็ก ตำ� บลหนองน้ำ� ใส อ�ำเภอวฒั นานคร

จงั หวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27160
โทรศพั ท์ 09-4369-4595

ครู กศน.ต�ำบล นายณที พรเอ่ยี ม
โทรศพั ท์ 06-2442-1767

Google Map Link Youtube

120

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เพาะเห็ดเงินล้าน”

กศน.ต�ำบลหนองแวง อ�ำเภอวัฒนานคร จงั หวดั สระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เดิมเป็นพนักงาน
บรษิ ทั เงนิ เดอื นประจำ� แตด่ ว้ ยบดิ ามารดามที ดี่ นิ
และแกแ่ ลว้ จงึ ไดล้ าออกจากงานมาเพอื่ ดแู ลบดิ า
มารดา และมีความสนใจในเรื่องการท�ำเกษตร
ปลอดภยั พอมโี อกาสไดไ้ ปศกึ ษาอบรมเศรษฐกจิ
พอเพียง จึงเร่ิมมีความรู้มาพัฒนาเกษตรของ
ตนเอง ด้วยพน้ื ที่ 2 ไร่ เริ่มจากการเพาะเห็ดโรง
เลก็ ๆ และไดข้ ยายพน้ื ทใี่ หม้ ขี นาดใหญข่ น้ึ ทำ� ให้
มีรายไดจ้ ากการจำ� หน่ายก้อนเหด็ และเหด็ ดอก
ไดท้ �ำมาเปน็ เวลา 2 ปี และท�ำมาจนปัจจุบนั นี้
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : เนื่องจากการใชน้ ้�ำมีพน้ื ที่จ�ำกัด จงึ มีการบรหิ ารจดั การแหลง่ น�้ำ
ดว้ ยวธิ ขี ดุ เจาะบอ่ บาดาลในพนื้ ทบี่ รเิ วณบา้ นเพอื่ การอปุ โภค บรโิ ภค ใชร้ ดนำ้� ในโรงเหด็ ของตนเอง และ
เอาไวส้ ำ� หรบั รดน�้ำพชื ผกั สวนครัว จึงท�ำให้มนี ้�ำเพยี งพอต่อการใช้งานตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มกี ารบรหิ ารจัดการแหล่งอาหาร โดยการปลกู
พชื แบบผสมผสาน และปลกู เหด็ ในโรงเพาะเหด็ เชน่ เหด็ นางฟา้ เหด็ หลนิ จอื และมธี นาคารเมลด็ พนั ธ์ุ
พืช ปลูกผกั แบบผสมผสาน ใช้บรโิ ภคและจำ� หนา่ ย

121

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ารบริหารจดั การปา่ 5 ระดบั ดว้ ยการปลูกพชื แบบ
ผสมผสาน มพี ื้นทที่ ง้ั หมด จำ� นวน 2 ไร่ 2 งาน ได้มีการแบง่ พนื้ ทีป่ ลูกพืชตา่ งๆอย่างเปน็ ระบบ โดย
แบ่งเป็นพืชผกั สวนครวั เช่น ชะอม มะนาว ใหอ้ ยใู่ นพ้นื ที่เดียวกนั และปลูกเห็ด และจัดท�ำโซนเพาะ
เหด็ มกี ารจดั ทำ� เพาะเชอ้ื เอง และปลกู ผกั ออแกนคิ เชน่ ผกั สลดั ตน้ ทานตะวนั เอาไวอ้ ยา่ งเปน็ สดั สว่ น



การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : มีการบริหารจัดการแหล่งรายได้ โดยการน�ำผลผลิตจากแหล่งเรียนรู้
ไปจ�ำหน่ายยังกลุ่มเกษตรในปั๊มน้�ำมัน ปตท.วัฒนานคร และมีคนมาติดต่อซ้ือก้อนเห็ดเพ่ือไปเพาะ
และมีสมนุ ไพรท่ีปลอดภยั ทส่ี ามารถมรี ายไดพ้ อเล้ียงครอบครัว จำ� หน่าย ท�ำให้เกดิ รายได้ ทง้ั รายวนั
รายสัปดาห์ รายเดือน และรายปี สามารถมเี งนิ เกบ็ และช่วยปลดหน้ไี ด้อกี ด้วย

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวดรัลพร ฤทธศ์ิ ิริ
129 หมูท่ ี่ 2 บา้ นบกุ ะสัง ตำ� บลหนองแวง
อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27160

โทรศพั ท์ 08-8565-3705
ครู กศน.ต�ำบล นางวลิ าวรรณ์ หาญมนต์

โทรศพั ท์ 08-9546-9449
Line ID : kruvi

Google Map Link Youtube

122

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“บา้ นสวนปนั สขุ ”

กศน.ต�ำบลหนองหมากฝ้าย อำ� เภอวัฒนานคร จังหวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดมิ เปน็ พน้ื ท่นี า จำ� นวน
5 ไร่ จัดท�ำในพ้ืนที่ของตนเอง โคก หนอง นา
โมเดล ได้รบั ความรู้ดา้ นเกษตร จาก กศน.อ�ำเภอ
วฒั นานครและเจา้ ของแหลง่ เรยี นรจู้ บการศกึ ษาขนั้
พนื้ ฐานจาก กศน.อำ� เภอวฒั นานคร โดยไดเ้ ริม่ ตน้
จากการสร้างท่ีอยู่อาศัยและ ปลูกพืชผักสวนครัว
ในพน้ื ทขี่ องตนเองเมอ่ื ผลผลติ พชื ผกั สวนครวั มมี าก
พอทจ่ี ะ แบง่ ปันใหก้ บั เพ่ือนบ้าน ดงั นน้ั จงึ เป็นทม่ี า
ของชือ่ “บ้านสวนปนั สุข”
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการบริหารจัดการแหล่งน้�ำ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพื่อการเกษตร
จำ� นวน 2 บ่อ โดยวิธีการทำ� กาลกั น้ำ� เพือ่ ใช้ในการอุปโภค บรโิ ภค และเอาไว้สำ� หรับรดน้�ำพืชผกั สวน
ครัว ฯลฯ เพ่อื ให้เพียงพอต่อการใชง้ านตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มกี ารบริหารจดั การแหล่งอาหาร โดยการปลูก
พชื แบบผสมผสาน และปลูกทกุ อยา่ งทีก่ ินได้ เชน่ มะม่วง คะน้า พริก ชะอม มะเขอื มะนาว มะละกอ
เป็นตน้ นอกจากน้ี มกี ารเลยี้ งสัตว์ เช่น หมปู ่า วัวขุน เลย้ี งปลา และกบ ในบอ่ ธรรมชาติ เปน็ ต้น

123

การปลกู พืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : การบรหิ ารจัดการปา่ 5 ระดับ ด้วยการปลกู พืชแบบ
ผสมผสาน มกี ารแบง่ พน้ื ท่ีปลกู พชื ตา่ งๆ อย่างเปน็ ระบบ โดยแบ่งเป็นพืชผกั สวนครวั เชน่ พรกิ ชะอม
ให้อยู่ในพื้นท่เี ดยี วกนั และปลกู มะมว่ ง เอาไว้อย่างเปน็ สัดส่วน



การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : การบริหารจัดการแหล่งรายได้ โดยการน�ำผลผลิตประเภทพืชผักผล
ไม้ต่างๆจากแหล่งเรียนรู้ไปส่งให้พ่อค้ารถขายกับข้าว ท�ำให้มีรายได้พอเล้ียงครอบครัว นอกจากนี้
ยงั มีรายไดจ้ ากการเลยี้ งสัตว์ น�ำ มาจ�ำหน่ายท�ำใหเ้ กิดรายได้ ทัง้ รายวัน รายสัปดาห์ รายเดอื น และ
รายปี สามารถมีเงินเกบ็ และช่วยปลดหนไ้ี ดอ้ กี ดว้ ย

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพม่ิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสมอ พรมศริ ิ - นายไพฑรู ย์ สมยั กลุ
หมทู่ ่ี 7 บา้ นหนองไท ต�ำบลหนองหมากฝา้ ย อ�ำเภอวฒั นานคร

จงั หวดั สระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 09-1586-1957
Line ID : 0915861957

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวปริญากร ปรนี กึ
โทรศพั ท์ 08-1437-9922
Line ID : 0814379922

Google Map Link Youtube

124

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

สวนครวั ปันสขุ คลายทุกข์หลังโควิด 19

กศน.ตำ� บลห้วยโจด อ�ำเภอวัฒนานคร จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : จากการไปจัดกจิ กรรมที่
โคกหนองนาโมเดล สวนครัวปันสุข คลายทุกข์
โควิค 19 โดยการน�ำของคุณวรัญญา จันทร์ศิริ
ผใู้ หญบ่ า้ นหมู่ 2 และนางสาว นำ�้ ออ้ ย คำ� แพง ผชู้ ว่ ย
ผูใ้ หญ่บา้ น ให้ทุกคนปลกู ผกั โดยปลกู ไม่เหมือนกนั
ปลูกสง่ิ ทก่ี นิ สิง่ ท่ชี อบ กศน.ตำ� บลห้วยโจด อำ� เภอ
วัฒนานคร จังหวดั สระแก้ว ไปจดั กจิ กรรมในเรอ่ื ง
เศรษฐกจิ พอเพยี ง ใหก้ บั ประชาชนในหมบู่ ้านหนองป่าหมาก และพานกั ศึกษาไปศึกษา แหล่งเรียนรู้
และชาวบ้านได้นำ� ไปต่อยอดปลูกผกั สวนครวั ร้วั กนิ ได้ และแบ่งปนั เพ่อื นบา้ น เหลอื จากการแบง่ ปนั ก็
นำ� มาขายท�ำให้เกิดรายได้
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : การบริหารจัดการน�้ำในหมบู่ า้ นจะใชน้ ้�ำประปาหมู่บา้ น ในการ
อปุ โภค บริโภค รอบนอกหมู่บ้านจะเป็นนำ�้ คลอง และบ่อน�ำ้ สาธารณะใช้รว่ มกนั

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : ทุกบ้านจะปลูกผักทุกชนิดไม่เหมือนกัน ปลูก
ทกุ อยา่ งทกี่ นิ เปา้ หมายจะปลูกผักทใ่ี ช้ทำ� สม้ ต�ำ เนือ่ งจากมรี า้ นส้มตำ� มารบั ซื้อทุกวนั

125

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : การปลกู ปา่ 5 ระดบั บา้ นหนองปา่ หมาก จะปลกู ไวท้ วี่ ดั
เช่น ตน้ ยางนา ต้นประดู่ ต้นมะค่า ตน้ ตะเคียนหิน และปลกู ไม้ผล เป็นของคนในหมบู่ ้าน ดูแลร่วมกัน
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : การบรหิ ารจัดการรายได้ เนอ่ื งจากปลกู ไวท้ านเอง แบ่งปนั เพื่อนบ้าน
เหลอื จากการแบง่ ปนั กน็ ำ� มาขายในชมุ ชน และรถกบั ขา้ ว เครอ่ื งทำ� สม้ ตำ� โดยจะมรี า้ นขายสม้ ตำ� มารบั
ซอื้ ทุกวนั และขายทางออนไลน์ กอ่ ให้เกดิ รายได้รายวัน รายได้รายเดือน และสว่ นรายได้รายปี จะได้
จากการท�ำนา และ มันส�ำปะหลัง

ติดต่อสอบถามขอ้ มูลเพม่ิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาววรญั ญา จันทรศ์ ิริ ผใู้ หญบ่ า้ นหมู่ 2
หม่ทู ี่ 2 บา้ นหนองป่าหมาก ตำ� บลห้วยโจด อ�ำเภอวัฒนานคร

จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27160
โทรศพั ท์ 09-2295-6195
Line ID : 0922956195

ครู กศน.ต�ำบล นางแกว้ ตา ถาวรยง่ิ
โทรศพั ท์ 06-3163-8198
Line ID : 0631638198

Google Map Link Youtube

126

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จงั หวดั สระแก้ว

1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อำ� เภออรญั ประเทศ

127

สถานทท่ี อ่ งเที่ยว อำ� เภออรญั ประเทศ

ปราสาทเขาน้อยสชี มพู

ตลาดโรงเกลอื

128

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เตยหอม สองปรญิ ญา
สไตล์ โคก หนอง นา อรญั ประเทศ”

กศน.ตำ� บลอรญั ประเทศ อ�ำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจงู ใจ : เนอ่ื งจากรายไดป้ ระจำ�
จากสามีไม่เพียงพอในการใช้จ่ายในครัวเรือน
ประกอบกับตัวเองและครอบครัวปลูกผักสวน
ครัวไว้รับประทานในครัวเรือนอยู่แล้ว จึงคิด
ปลูกเพื่อจ�ำหน่ายโดยเร่ิมปลูกแตงกวาขายก่อน
พอขายไปหมดแปลงก็ต้องปลูกใหม่ จงึ คิดวา่ จะ
ปลูกพืชชนิดไหนที่ปลูกคร้ังเดียวเก็บผลผลิตได้
ตลอดทง้ั ปี และในขณะทไี่ ปตลาดเพอ่ื ซอื้ ดอกไม้
ถวายพระ แม่คา้ ดอกไมบ้ ่นว่าเตยไม่ค่อยมี ตอ้ ง
สง่ั ทกี่ รงุ เทพกวา่ จะมาถงึ เตยกช็ ำ้� ไมส่ วย เลยถามแมค่ า้ วา่ ถา้ ปลกู แลว้ จะเอามาสง่ ใหแ้ มค่ า้ จะรบั ซอื้ ไหม
แมค่ า้ ตอบรบั ซอื้ เมอ่ื กลบั มาบา้ นเลยลงมอื ปลกู เตยหอม และประกอบกบั หนว่ ยงาน กศน. ไดเ้ ขา้ มาจดั
กจิ กรรมและใหค้ วามรใู้ นเรอื่ งของเศรษฐกจิ พอเพยี ง และในความโชคดี ตวั ปา้ เองกเ็ ปน็ นกั ศกึ ษา กศน.
ตงั้ แตร่ ะดบั ประถมศกึ ษา จนจบระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย จงึ ไดม้ โี อกาสไปศกึ ษาดงู านเศรษฐกจิ พอ
เพยี งในที่ตา่ ง ๆ จงึ ไดน้ ำ� มาปรับใช้ในแหลง่ เรียนรู้ของตนเอง ตง้ั แตบ่ ดั นั้นจนถึงบดั นีเ้ ป็นเวลา 20 กว่า
ปี จนกลายมาแหลง่ เรยี นรู้ กศน. จนถึงปัจจบุ นั
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : มพี ้นื ท่ี 7 ไร่ แบง่ เป็นสระน�้ำทข่ี ุดขน้ึ เองจำ� นวน 2 สระ เพื่อใช้
ในการกระจายนำ้� ในสวนเตยหอม และหากปไี หนท่ีน้�ำในสระลดลงไมพ่ อใช้ กย็ งั มฝี ายชะลอน�ำ้ ท่มี นี ำ้�
ตลอดทั้งปอี ยู่

129

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : หลกั ๆ มไี มย้ นื ตน้ เช่น มะม่วง มะพรา้ วกะทิ
มะพร้าวน�้ำหอม ตน้ หว้า มะม่วงหาวมะนาวโห่ ขนนุ เชอรี ฯลฯ และมีการเลี้ยงไกบ่ ้านไวเ้ ป็นอาหาร
และเพอ่ื จำ� หนา่ ย เลยี้ งปลาสวยงาม เล้ยี งกุ้งสวยงามเพื่อจำ� หนา่ ย

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : ปลกู พชื แบบผสมสาน ปลูกปา่ 5 ระดับ โดยในพ้นื ท่ี
ลุ่มทำ� นาข้าว ปลูกเตยหอม พื้นทีเ่ ป็นโคกปลกู ไม้ใหญไ่ ม้ผลไล่ตามระดับจาก มะพร้าว มะมว่ ง มะนาว
ต้นหวา้ ต้นขนุน ต้นเชอรี่ เว้นสลบั ระยะห่างกนั ให้ได้รบั แสงทวั่ ถึง
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้หลักคือการขายเตยหอมสัปดาห์ละ ประมาณ 3,000–5,000
บาท รายไดเ้ สริม คือการขายผลผลิตจากการเลยี้ งปลาสวยงาม ก้งุ สวยงาม ไกบ่ ้าน เดือนละประมาณ
2,000–3,000 บาท ขายผลผลติ รายปี มะม่วงแปรรปู (มะมว่ งกวน) ปลี ะประมาณ 3,000–5,000 บาท

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพิม่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางพิสมัย สกลุ นคร
17/2 ถนนตอนการทาง ต�ำบลอรญั ประเทศ อำ� เภออรญั ประเทศ
จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณยี ์ 27120
โทรศพั ท์ 08-4671-1766
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวนิรมล ศรเี คน
โทรศพั ท์ 09-6950-8029
Line ID : nina2830
Google Map Link Youtube

130

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“แหล่งท่องเทยี่ วท้องท่งุ ทันไชย”

กศน.ต�ำบลหนั ทราย อำ� เภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : นายศรพิชัย ทันไชย อดีตเป็นลูกชาย
กำ� นนั อดตี เปน็ ขา้ ราชการครมู พี น่ี อ้ ง 4 คน ไดท้ ำ� งานเปน็ ขา้ ราชการ
ครูทุกคน จากการที่เป็นคนคิดนอกกรอบไม่อยากอยู่ในกรอบ จึง
ลาออกจากอาชีพราชการมาท�ำการเกษตรในชุมชน เพ่ือใช้ความ
อิสระของตัวเองออกมาประกอบอาชีพที่ตัวเองชอบ ซ่ึง กศน.
อ�ำเภออรัญประเทศ ได้คัดเลือกตนเองเข้าอบรมโครงการ Smart
Farmer ของส�ำนักงาน กศน.จังหวัดสระแก้ว และน�ำไปศึกษาดู
งานในแหลง่ เรยี นรู้จริง หลงั จากการอบรมเสร็จสนิ้ ลง จงึ น�ำความรู้
ท่ีได้รบั มาลงมือทำ� ในแหล่งเรยี นรขู้ องตนเอง และเปน็ วทิ ยากรใหค้ วามรู้การท�ำปุ๋ยหมัก การท�ำน�ำ้ ยา
อเนกประสงค์ การปลกู พชื ผักสวนครวั ให้กบั ประชาชนในต�ำบลหนั ทราย และเปน็ วิทยากรใหค้ วามรู้
กับนักศกึ ษา กศน.อำ� เภออรัญประเทศ เพอ่ื แรกเปลยี่ นเรียนรู้ และเปน็ ต้นแบบแหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ
โคก หนอง นา โมเดล ของตำ� บลหนั ทราย
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการขุดสระจ�ำนวน 3 บ่อ น�้ำเป็นหัวใจหลักในการทำ� เกษตร
ถา้ มพี ้ืนท่ี 100 ไร่ ไม่มีนำ�้ ก็ท�ำไม่ได้ สาเหตุทขี่ ุด คือ ตอ้ งการเลีย้ งปลาไว้กินเอง และก็ขาย และเพ่อื
จะเอาดนิ มาทำ� เปน็ โคก ไว้ปลูกไม้ผล ซ่งึ ขุดท�ำเปน็ รอ่ งน�้ำแบบไส้ไก่



การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีแหล่งอาหารที่ปลูกไว้ในสวนหลังบ้าน เช่น
มะละกอ มะนาว มะเขือพวง ผกั บ้งุ คะนา้ ที่เพาะไวจ้ ะแยกลงแปลง ท�ำไวใ้ ห้คนมาดงู าน เพือ่ ประกอบ
อาหารไม่ปลูกเยอะปลูกห่างกันสองอาทิตย์จะปลูก 1 ครั้ง เพื่อไม่ให้มันเน่า ท�ำเป็นจุดเช็คอิน
มีร้านกาแฟ ร้านอาหาร และเครอื่ งด่มื ไวข้ ายใหค้ นมาเท่ยี ว

131

การปลกู พืชแบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ุด : ปลกู ไม้หลายระดับ มตี ้นไม้ใหญ่ ได้แก่ ตน้ มะตูม กนิ
และทำ� เป็นยาสมนุ ไพร ต้นยาง กอไผ่ ปลูกไวเ้ พอื่ ทำ� ค้างผักชี ไว้ส�ำหรับท�ำอาหาร ปลกู ใตร้ ่มไม้ และ
ปลูกกลว้ ย มะพรา้ ว ฟกั ทอง มะเขอื เทศ แตง ตรงไหนทีแ่ อบรม่ ได้ก็จะปลูกพชื ไวเ้ พื่อไมใ่ ห้มพี ืน้ ที่ว่าง




การสรา้ งรายได้ในมิติต่าง ๆ : รายได้ที่ได้จากไร่แห่งนี้ ท่ีขายได้รายวันจะเป็นประเภทผักสวนครัว
มี ขิง ข่า ตะไคร้ ใบโหระพา พริก ขายไดว้ ัน 200- 300 บาท รายสัปดาห์ : รายไดจ้ ากการขายไข่ไก่
พริก กล้วย และหน่อไม้ อยทู่ ีป่ ระมาณสปั ดาห์ละ 600 – 700 บาท รายเดือน: รายได้จากการขาย
ไก่ มะละกอ อย่ทู ป่ี ระมาณสปั ดาห์ละ 1,500 – 2,000 บาท รายปี : รายไดจ้ ากการขายปลา มะมว่ ง
เม่ือรวม ๆ กัน รายได้ที่ได้รับทุกชอ่ งทางรายได้ไมต่ ่�ำกวา่ 30,000 – 40,000 บาท

ติดต่อสอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายศรพชิ ยั ทนั ไชย
178 หมทู่ ี่ 1 ต�ำบลหนั ทราย อำ� เภออรัญประเทศ จังหวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27120

โทรศพั ท์ 08-1152-5906
Line ID : 0811525906
ครู กศน.ต�ำบล นางชไมพร ถาวรทรัพย์
โทรศพั ท์ 08-7934-5467
Line ID : 0879345467

Google Map Link Youtube

132

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เปน็ พระสงฆ์ กท็ ำ� โคก หนอง นา โมเดล ไดด้ ว้ ยหรอื ?”

กศน.ตำ� บลหนองสังข์ อ�ำเภออรญั ประเทศ จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ศูนย์ปฏิบัติธรรมป่าโมกข์
ธรรมาราม ไดร้ บั บรจิ าคเนอ้ื ที่ จำ� นวน 30 ไร่ จากหลวง
พอ่ แพง ซงึ่ เป็นผ้กู ่อตัง้ และเป็นเจา้ อาวาสสำ� นักปฏบิ ตั ิ
ธรรมป่าโมกขใ์ นช่วงแรก เมอื้ ทา่ นสนิ้ ไป พระอาจารย์
ซ่ึงเป็นหลานก็ได้มารับเป็นเจ้าอาวาสต่อจากหลวงพ่อ
พระอาจารย์ได้จัดให้ศูนย์ปฏิบัติธรรมป่าโมกข์ธรรมา
รามเป็นสถานที่รับจัดการปฏิบัติธรรมและจัดอบรม
ค่ายธรรมะของหน่วยงานต่าง ๆ ในจังหวัดสระแก้ว
และจังหวัดใกล้เคยี งเป็นประจ�ำ พระอาจารยไ์ ด้เหน็ ว่ามีเนอ้ื ทีว่ ่างเปล่าไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไร จงึ เกิด
ความคิดในการน้อมน�ำเอาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แบบเกษตรผสมผสาน มาปรับใช้ในส�ำนัก
ปฏิบัตธิ รรมป่าโมกขจ์ งึ ได้จัดโครงการ “ไรพ่ ทุ ธเกษตร สวนฮักนาแพง” เพื่อนอ้ มนำ� เอาหลกั ปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพียง แบบเกษตรผสมผสาน การปลูกผัก ผลไม้ เอาไว้ใช้ในการจัดกิจกรรมของส�ำนัก
ปฏิบัติธรรมป่าโมกข์ โดยการเชิญชวนเยาวชนและญาติโยมเข้ามาช่วยในการปลูกต้นไม้ ปลูกผัก
การหว่านกล้า ด�ำนา เกี่ยวข้าว เป็นประจ�ำทุกปี ในช่วงเร่ิมแรก กศน.ต�ำบลหนองสังข์ ก็ได้เข้ามา
สนบั สนนุ การจดั กิจกรรมอบรมเศรษฐกิจพอเพยี ง การปลกู มะนาว การเพาะเห็ดนางฟ้า การท�ำปุ๋ย
นำ้� ชวี ภาพ ใหก้ บั ทางศนู ยป์ ฏบิ ตั ธิ รรมปา่ โมกขธ์ รรมาราม และไดน้ ำ� นกั ศกึ ษาเขา้ มารว่ มกจิ กรรมตา่ ง ๆ
กบั ทางศูนยป์ ฏบิ ัติธรรมปา่ โมกข์ธรรมารามเป็นประจำ� ทุกปี เช่น การดำ� นา เกี่ยวขา้ ว การปลกู ตน้ ไม้
การปฏิบัตธิ รรม การศึกษาเรยี นรู้ต่าง ๆ ต่อมากไ็ ดม้ คี ำ� ถามเกิดข้นึ จากผูท้ ่ีมาทอ่ งเทยี่ วมาปฏิบตั ิธรรม
ว่าไมม่ ขี า้ วไม่มีน้�ำทานหรือ ? ทางวดั จงึ ได้จัดต้งั สหกรณ์รา้ นขายอาหารตามส่ังและร้านกาแฟ/นำ้�
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : มสี ระน้�ำ จำ� นวน 5 บ่อ โดยการใช้เคร่อื งปนั่ นำ้� ไปตามท่อและ
สปริงเกอร์ มนี �ำ้ ใชไ้ ด้ตลอดท้งั ปี

133

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ารทำ� นาปลกู ขา้ ว จำ� นวน 15 ไร่ เมอื้ เกบ็ เกยี่ ว
ขา้ วเสร็จกจ็ ะเก็บไว้ในยงุ้ ข้าว ปลกู ผัก เชน่ ปลูกผกั สวนครวั ตะไครพ้ รกิ โหรพา ยร่ี ่า คะนา้ มะเขือ
ถ่ัวพู มะนาว มะละกอ ผักหวานปา่ และปลูกไม้ผล ได้แก่ มะมว่ ง ชมพู่ ล�ำไย ฝรงั่ มะพรา้ ว

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการจัดสรรแบ่งพ้ืนที่ปลูกป่า เช่น ไม้สัก ไม้แดง
ไม้ผะยอม ไม้ยางนา ไมน้ นทรยี ์ ไม้สะแบง ไม้พะยงู ผกั หวานป่า มะขาม ล�ำไย ชมพู่

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : รายไดร้ ายวนั : การขายกาแฟสดและนำ้� ตา่ งๆ อาหารตามสง่ั /รายไดร้ าย
สัปดาห์ : ตะไคร้ พรกิ โหรพา ยรี่ ่า คะนา้ มะเขือ ถว่ั พู /รายไดร้ ายเดือน : มะพร้าว มะนาว มะละกอ/
รายไดร้ ายปี : ผักหวานปา่ มะมว่ ง ชมพู่ ลำ� ไย ฝรง่ั และสิง่ ที่ไดท้ ่ีส�ำคญั คือ “ไรพ่ ทุ ธเกษตร สวนฮกั
นาแพง” เป็นแหลง่ เรยี นรเู้ ชงิ ทอ่ งเทย่ี วสอดแทรกดา้ นคณุ ธรรม โดยมีมุมเรยี นร้พู ุทธธรรม มคี ติธรรม
ต่าง ๆ เตอื นใจ ให้กบั ผูท้ ี่เขา้ มาเรยี นรู้และมาท่องเทยี่ วในสวนแหง่ นี้

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ พระครูปลดั บัณฑติ อินฺทเมธี
ศนู ย์ปฏิบัตธิ รรมปา่ โมกขธ์ รรมาราม หมู่ท่ี 1 ต�ำบลหนองสงั ข์ อำ� เภออรญั ประเทศ

จังหวัดสระแกว้ รหัสไปรษณยี ์ 27120
โทรศพั ท์ 08-7812-4190 Line ID : 0878124190

ครู กศน.ต�ำบล นางจภิ าวรรณ ดุจเฉลมิ
โทรศพั ท์ 08-9934-0962 Line ID :0899340962

Google Map Link Youtube

134

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เกษตรธรรมชาติ MOA
สู่ Home Stay Farm to Table ไร่ 3 ตรุ ”

กศน.ตำ� บลเมืองไผ่ อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ในอดีตเคยประกอบ
อาชพี ธรุ กจิ สว่ นตวั กบั สามอี ยใู่ นจงั หวดั สมทุ รสาคร
ไดป้ ระสบปญั หาทางเศรษฐกจิ เลยอยากกลบั มาทำ�
เกษตรอยู่ทีอ่ รัญประเทศ มาท�ำไร่ท�ำสวนในแบบท่ี
ปู่ ยา ตา ยาย เคยทำ� และไดเ้ หน็ การประชาสมั พนั ธ์
การอบรมเศรษฐกิจพอเพียงของ กศน.ต�ำบลเมือง
ไผ่ ทำ� ใหเ้ กดิ ความสนใจในการเขา้ อบรม โดยทำ� สวน
แบบไม่ใชส้ ารเคมกี ม็ ผี ลผลติ และอยากกลบั มาพฒั นาบา้ นเรา ให้ชาวบา้ นได้กนิ ผกั ทไี่ รส้ ารเคมี และ
หันมาปลูกผักท่ีไม่ใช้ปุ๋ยเคมี หรือยาฆ่าหญ้า กศน. มีส่วนส่งเสริมให้ความรู้ด้านเกษตร การแปรรูป
อาหาร และจดั อบรมองคค์ วามรูต้ า่ งๆ ที่เก่ยี วข้องกับการทำ� เศรษฐกิจพอเพยี ง
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีแหล่งน�้ำท่ีขุดไว้ แหล่งจากคลองน้�ำธรรมชาติ และแหล่ง
นำ�้ บาดาล ไวร้ ดน�้ำตน้ ไม้ในสวนผสม และพชื ผกั ของเราในหนา้ แล้ง

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : การสร้างแหลง่ อาหารของเราจะมาจาก การท่ี
เราเลยี้ งปลาไวเ้ ปน็ อาหารและไวข้ าย เลย้ี งเปด็ เลย้ี งไกไ่ วก้ นิ ไข่ เหลอื กอ่ ขาย ปลกู ผกั ทานเอง มตี น้ ไมส้ งู
กจ็ ะเปน็ พวกมะมว่ ง มะไฟ มะยงชดิ ลำ� ไย ซง่ึ จะออกตามฤดกู าล มกี ลว้ ย ตะไคร้ พรกิ มะเขอื ปลกู ทว่ั ๆ
ไปในสวน จะเกบ็ เกยี่ วหมนุ เวยี นกนั ไปตามทมี่ อี ยใู่ นสวน ทำ� ใหเ้ รามแี หลง่ อาหารทส่ี มบรู ณไ์ มต่ อ้ งซอื้ หา

135

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : เรามกี ารจดั สรรพนื้ ทใ่ี นการปลกู พชื ผสมผสาน ในสวน
เรามีการปลกู ปา่ 5 ระดบั ไมส้ งู ไม้กลาง ไมเ้ ตยี้ ไมเ้ ร่ยี ดินไมใ้ ตด้ นิ โดยเราจะปลูกอยู่ในโซนเดียว เพ่อื
ใหผ้ ง่ึ พาอาศยั กนั เพราะแตล่ ะชนดิ หากนิ แตกตา่ งกนั สามารถอยรู่ ว่ มกนั ได้ ตน้ ไมส้ งู คอื ไมใ้ ชส้ อย เปน็
ไม้โตเรว็ ที่น�ำมาทำ� ประโยชนไ์ ด้ เชน่ ไม้ยูคาลปิ ตสั ไมส้ น สัก พะยอม ไมก้ ลาง ในสวนจะเปน็ จำ� พวก
มะมว่ ง มะพร้าว ต้นวา่ ไผ่ น้อยโหน่ง ฯลฯ ไม้เตยี้ เชน่ มะเขอื กะเพรา พรกิ ตะไคร้ ไม้เรี่ยดิน กจ็ ะ
มฟี กั ทอง น้ำ� เตา้ อัญชนั ไมใ้ ต้ดิน กจ็ ะมจี ำ� พวกหัวมัน มันเลอื ดนก มนั มอื เสือ บุก กระชาย ไพรฯลฯ





การสรา้ งรายได้ ในมติ ิต่างๆ :

รายไดร้ ายวนั : มาจากผกั สลดั ทปี่ ลกู เคล นำ้� สกดั เยน็ จากเคล และสวชิ ารด์ หรอื สมทู ตป้ี น่ั นำ้� ผกั
รายสัปดาห์ : นำ� ไปขายในตลาดสเี ขียว ซ่งึ จดั อยใู่ นโรงพยาบาลอรญั ประเทศทกุ วันศุกร์
รายเดือน : ก็จะมาจากผลไมใ้ นสวนที่ออกช่วงนั้นๆ ของเดือน เช่น กลว้ ย มะละกอ
รายปี : จะมผี ลไม้ท่ีออกตามฤดูกาล เชน่ มะยงชิด มะม่วง

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางปาริชาติ ณ บางชา้ ง
136 หมทู่ ี่ 6 บ้านเปรมกมล ตำ� บลเมอื งไผ่ อำ� เภออรัญประเทศ

จงั หวดั สระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27120
โทรศพั ท์ 09-2823-9462

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสุวรรณา กระจา่ งมล
โทรศพั ท์ 08-1589-7798
Line ID : 0815897798

Google Map Link Youtube

136

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

นัดดาแลนด์ “รกั บา้ นเกิด”

กศน.ตำ� บลฟากห้วย อำ� เภออรญั ประเทศ จงั หวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : ไดไ้ ปทำ� งานทอ่ี น่ื แลว้ เหน็ ทนี่ นั่ อดุ ม
สมบูรณ์ มีผลไม้ มีของกนิ มีทุกอยา่ ง ซึ่งแตกต่างจากทบ่ี ้าน
ที่ท�ำแต่นา เลยอยากท�ำแบบเขาบ้าง เพราะท่ีบ้านมีแต่นา
ทำ� แต่นา จงึ ตัดสินใจแบ่งพนื้ ท่ลี งมอื ท�ำ
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : มกี ารแบง่ พน้ื ทที่ ำ� เกษตร
ผสมผสาน 5 ไร่ จากพน้ื ทน่ี า 50 ไร่ ปลกู ทกุ อยา่ งทเี่ ปน็ อาหาร
และพืชสร้างรายได้ จึงวางแผนขุดสระ 2 ลูก เพ่ือใช้ในการ
ท�ำเกษตรผสมผสานน้ี และไว้ท�ำนาด้วย เพื่อให้มีน�้ำใช้เพียง
พอตลอดทั้งปี อีกทั้งข้างนามีคลองยุทธศาสตร์ที่ส�ำคัญและ
สามารถผันน้ำ� มาใชไ้ ด้ทั้งปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีแหล่งอาหารท่ีสมบูรณ์ โดยการปลกู พชื แบบ
ผสมผสาน ปลกู ทุกอย่างแบบปลอดสารพิษ ปลูกพชื ท่จี ำ� เปน็ ตอ่ การด�ำรงชีวิตประจ�ำวนั ท่ีใชบ้ รโิ ภค
ในครัวเรอื นได้ เพ่อื ลดรายจ่าย เหลือกแ็ จก หรอื จำ� หน่าย

137

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ารบรหิ ารจดั การพนื้ ทใ่ี หเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สดุ โดยการ
ปลกู ต้นไม้แบบผสมผสาน เปน็ ทัง้ อาหาร เป็นทง้ั สมนุ ไพร ปลกู พืชสร้างรายได้ แบบไลร่ ะดับ มตี ้ังแต่
ไมส่ งู ลงมาต�ำ่ เชน่ ผักหวานปา่ มะม่วง มะยงชิด ชมพู่ กล้วย ขนุน มะนาว ชะอม ไลล่ งมาจนถงึ พชื ชั้น
ล่าง เช่น ขา่ ตะไคร้ กะเพรา พริก ขงิ กระสงั เพ่ือใชบ้ ริโภคในครวั เรือน และจ�ำหนา่ ย
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้หลัก ๆ มาจาก ผักหวานป่า และ ผักชะอม ซึ่งถือว่าเป็น
รายไดร้ ายวัน รายไดร้ ายเดือน คอื ปลาทีเ่ ลีย้ งไว้ในสระ และผลไม้ รายไดร้ ายปี คือ การทำ� นา ซงึ่ เปน็
รายได้หลกั อีกตวั หนึง่

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพมิ่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางเบญจา บญุ ครฑุ
21/1 หมู่ท่ี 2 ต�ำบลฟากหว้ ย อ�ำเภออรญั ประเทศ

จงั หวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27120
โทรศพั ท์ 08-5388-3867

ครู กศน.ต�ำบล นายพเิ ชษฐ์ อสิ ระชาติ
โทรศพั ท์ 06-1512-8818

Google Map Link Youtube

138

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“รา้ นอาหารตามส่งั น่ังชิล@ โคกหนองนาโมเดล”

กศน.ตำ� บลผา่ นศกึ อำ� เภออรญั ประเทศ จังหวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ชื่อนายอนุสรณ์ เอี่ยมสุขแสง ผู้ช่วยฝา่ ยรักษา
ตามสงบ บา้ นผา่ นศกึ หมทู่ ี่ 4 ไดม้ โี อกาสเดนิ ทางไปศกึ ษาดงู านกบั กศน.
และหนว่ ยงานอน่ื จงึ ไดน้ ำ� ความรทู้ ไี่ ดก้ ลบั มาทำ� ของตนเอง และประกอบ
กับสถานการณ์ปัจจุบันมีการระบาดของเชื้อโควิด 19 จึงได้ลงมือท�ำ
และปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อลดรายจ่ายของ
ครอบครวั เช่น การปลกู ผักสวนครัวไวก้ นิ เองโดยเนน้ การปลกู ทกุ อย่าง
ท่กี ินและกินทกุ อยา่ งทปี่ ลูก เน้นความปลอดภัย ปลอดสารเคมี และได้
เขา้ รบั การอบรมกับ กศน. ในเร่อื งการท�ำป๋ยุ น้ำ� ชวี ภาพ การท�ำปุ๋ยหมัก
และทาง กศน.ไดเ้ ชญิ ใหไ้ ปเปน็ วทิ ยากรใหค้ วามรเู้ รอื่ งการทำ� โคก หนอง
นา โมเดล จงึ ทำ� ใหม้ แี รงบนั ดาลใจในการทำ� มากยง่ิ ขน้ึ และในอนาคตจะมกี ารขยายรา้ นอาหารตามสง่ั
โดยให้ลูกคา้ สามารถนั่งกินแบบชิล ๆ ในแหล่งเรียนรู้ โคก หนอง โมเดล ของตนเองด้วย
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : มกี ารบรหิ ารจดั การนำ้� เปน็ 2 แบบคือ แบบที่ 1 คอื ใชน้ �้ำผิวดิน
โดยการขดุ สระเพอ่ื กกั เกบ็ นำ้� ฝนไวใ้ นการเกษตร โดยใชไ้ ดโวส่ บู นำ้� ขนึ้ มารดตน้ ไม้ รดพชื ผกั ทป่ี ลกู ไว้ ซง่ึ
มีน้�ำไมเ่ พยี งพอตอ่ การใช้ตลอดท้ังปี แบบท่ี 2 คอื การใช้น�ำ้ ใต้ดิน คอื เจาะบาดาลและสูบนำ้� จากบ่อ
บาดาลดว้ ยพลังงานแสงอาทติ ย์ คอื โซล่าเซลล์ ขนึ้ มาพกั ไวใ้ นบ่อสำ� รองเพอ่ื เปน็ การหมนุ เวยี นของน้ำ�

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการสร้างแหล่งอาหารโดยการปลูกพืชแบบ
ผสมผสาน มีการเลี้ยงปลา เลยี้ งหอยขมในบอ่ พักนำ�้ และเลย้ี งไกไ่ ข่ ไว้กิน ถา้ ไขม่ ีมากกข็ าย มกี ารปลกู
ไมผ้ ล เชน่ มะมว่ ง ชมพู่ และมีการปลูกผักสวนครวั ไวท้ านเอง เช่น ตะไคร้ ข่า ใบมะกรูด พรกิ มะนาว
มะเขอื เปาะ มะเขอื พวง กระเพา น้�ำเตา้ มะละกอ หน่อไม้ หน่อไมฝ้ รง่ั ชะอม และกลว้ ย เพ่ือบริโภค
ในครัวเรอื นเหลอื จากน้ันก็จะแบง่ ปันใหเ้ พื่อนบ้าน และจ�ำหนา่ ยหน้าบา้ น เพ่อื เป็นรายไดเ้ สรมิ

139

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : จะมกี ารจดั สรรพน้ื ที่ในการปลูกพืชแบบผสมผสานใน
การปลกู ป่า 5 ระดับ ไมส้ ูง ไม้กลาง ไมเ่ ต้ีย ไม้เรย่ี ดิน ไม้ใต้ดิน โดยปลกู เป็นโซนไว้ใหพ้ ชื ไดพ้ ึ่งพาอาศยั
ซง่ึ กันและกัน และให้รม่ เงา ให้ความรม่ ร่นื มีการปลูกต้นมะพร้าว กล้วย ไมไ้ ผ่ ไมส้ กั สะเดา เพอื่ จะใช้
เป็นไมพ้ ีเ่ ล้ยี งใหก้ ับพชื ในระดับต่าง ๆ และสามารถนำ� ใบทีร่ ว่ งมาทำ� ปุ๋ยหมักไดด้ ว้ ย

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ :

รายไดร้ ายวนั : พชื ผกั สวนครวั ไขไ่ ก่ ขายหนา้ บา้ นใหช้ าวบา้ นในหมบู่ า้ น และขายอาหารตามสงั่
รายได้รายสปั ดาห์ : จะเป็นกลว้ ยน�ำ้ หว้า ชะอม มะละกอ
รายไดร้ ายเดือน : มะพรา้ ว
รายได้รายปี : ขายพชื ตามฤดูกาล เช่น มะม่วง ชมพู่ และจากสัตว์ เช่น ปลา และหอยขม
แตท่ ส่ี ำ� คญั ทส่ี ดุ คอื ไดค้ วามสขุ ทไี่ ดอ้ ยกู่ บั ธรรมชาติ ไดก้ นิ ผลผลติ ทปี่ ลกู เองและปลอดสารเคมี
มสี ขุ ภาพจิตที่แจ่มใส รา่ งกายแข็งแรง และทสี่ �ำคญั คอื ได้ความสุขทางใจทไี่ ดแ้ บง่ ปนั

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพม่ิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายอนุสรณ์ เอี่ยมสุขแสง
49 หมู่ท4ี่ บ้านผ่านศึก(เขต2) ต�ำบลผา่ นศกึ อ�ำเภออรญั ประเทศ
จงั หวดั สระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27120
โทรศพั ท์ 08-4869-0411
Line ID : 0848690411
ครู กศน.ต�ำบล นางสาววชั รนิ ทร์ บุญเหลอื
โทรศพั ท์ 08-7143-2523 ใส

Line ID : Vacharin

Google Map Link Youtube

140

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เกษยี ณอายรุ าชการ เจาะน้ำ� บาดาล ทำ� ธนาคารน้ำ� ใตด้ นิ ”

กศน.ต�ำบลป่าไร่ อ�ำเภออรัญประเทศ จงั หวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : จากการรบั ราชการทหาร
เรอื พอเกษยี ณมาเลยผนั ชวี ิตมาทำ� โคก หนอง นา
โมเดล พอ่ แม่ ญาตพิ นี่ อ้ งทำ� อาชพี เกษตรกร ใชเ้ วลา
วา่ งตอนเกษียณใหเ้ กดิ ประโยชน์สูงสดุ ท�ำงานรว่ ม
กบั กศน.มาโดยตลอด จากการท่ี กศน.พาไปศกึ ษา
ดูงานแหล่งเรียนรู้ท่ีประสบความส�ำเร็จ แล้วก็น�ำ
เอาต้นแบบท่ีประสบความส�ำเร็จมาด�ำเนินการใช้
กบั โคก หนอง นา โมเดล ในสวนของตนเอง และ
มีความภาคภมู ิใจ คือ ใชเ้ ป็นแหล่งเรียนรขู้ อง กศน. มคี วามภาคภมู ใิ จทไ่ี ด้ให้ความรกู้ บั ประชาชนและ
ชุมชน และผู้ทีม่ าศกึ ษาดงู าน มคี วามภาคภูมิใจทีไ่ ด้ให้ความร้เู กยี่ วกบั การทำ� โคก หนอง นา โมเดล
ใหก้ บั คนรนุ่ ใหมก่ บั ส่งิ ทเี่ ขายงั ไมเ่ คยรู้ และต้นไม้เศรษฐกิจทส่ี �ำคญั บางอยา่ งทกี่ �ำลงั จะสญู ไป
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ส�ำรวจพ้ืนทเ่ี จาะบอ่ บาดาล บ่อนำ�้ จะเก็บกักน�้ำไดใ้ นชว่ งฤดฝู น
เพือ่ สบู จากบอ่ บาดาล มาเกบ็ ในถังกกั เกบ็ น้ำ� ถังกกั เก็บน�ำ้ จะเก็บไวใ้ ชใ้ นการเกษตรตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : แหลง่ อาหารทส่ี มบรู ณ์ การปลกู กลว้ ย ขา่ ตะไคร้
มะมว่ ง มะพรา้ ว พทุ รา ฝรัง่ มะขามเทศ และผกั ตวิ้

141

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : การปลกู แบบผสมผสาน ตน้ ประดู่ ตน้ ยางนา ตน้ มะคา่
แต้ ตน้ มะฮอกกานี ตน้ ขเ้ี หล็ก มะมว่ ง มลั เบอร์รี่ มะขามเทศ และมะพรา้ ว
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้รายวันจากการขาย ตะไคร้ ข่า ผักติ้ว รายได้รายสัปดาห์
มาจากการขาย กลว้ ย มะอกึ รายไดร้ ายเดอื นมาจาก มะพรา้ ว รายไดร้ ายปีมาจาก มลั เบอร์รี่ หน่อไม้
มะขามเทศ ฝรง่ั มะมว่ ง และพทุ รา

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพ่ิมเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ เรอื โทสุรพล คณะทอง
81 หมู่ 2 ตำ� บลป่าไร่ อ�ำเภออรญั ประเทศ จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27120

โทรศพั ท์ 09-2252-1802
Line ID : 0922521802
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวกญั ญาลกั ษณ์ สังข์อ่อน
โทรศพั ท์ 08-1176-5522
Line ID : noonstamp2549

Google Map Link Youtube

142

แหล่งเรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ชาวบา้ นรวมกล่มุ ท�ำเกษตรทฤษฎใี หม”่

กศน.ต�ำบลท่าขา้ ม อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : บ้านโสนนอ้ ย เป็นหมบู่ ้านเข้มแขง็
คขู่ นานระหวา่ งไทย – กมั พูชา ประชาชนมคี วามรกั สามัคคี
ปรองดองกัน มีการประสานงานและร่วมงานกันเป็นอย่าง
ดีระหว่างท้องท่ีและท้องถิ่น การด�ำเนินงานในการพัฒนา
หมู่บา้ น ดำ� เนินการโดยมแี นวทางตามวิสัยทัศน์ของหมูบ่ า้ น
คอื “ทกุ ครวั เรือนปลอดหนีน้ อกระบบ ผนู้ �ำดี มคี วามสามคั คี
ใช้ชีวิตแบบพอเพียงพ่ึงพาตนเองได้ กระจายอ�ำนาจบริหาร
ประสานทุกหน่วยงาน ช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ปราศจาก
สิ่งผิดกฎหมาย” เป็นการก�ำหนดแนวทางร่วมกันของประชาชนเพ่ือให้เกิดการพัฒนาที่ย่ังยืน กลุ่ม
ชาวบา้ นจงึ ไดเ้ รยี นรวู้ า่ การจะมเี งนิ ออมไดน้ นั้ ตอ้ งเรมิ่ จากการประหยดั ซอื้ แตข่ องทจี่ ำ� เปน็ เทา่ นน้ั ของ
ทห่ี าเองไดห้ รอื สามารถทำ� เองได้ ผลติ เองได้ ชาวบา้ นกจ็ ะเรมิ่ คดิ เรม่ิ ผลติ เอง ปฏบิ ตั ติ ามหลกั เศรษฐกจิ
พอเพยี งพ้นื ฐาน คอื การปลูกผักสวนครวั กินเอง การรวมกล่มุ กันซอ้ื ของใชเ้ พอ่ื จะได้ซอื้ ในราคาทถี่ ูก
ลง เปน็ ตน้ ถอื เปน็ จดุ เรมิ่ ของการนอ้ มนำ� หลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งมาปฏบิ ตั ใิ นวถิ ชี วี ติ จรงิ ๆ จาก
เฉพาะแคส่ มาชกิ กลมุ่ ออมทรพั ย์ ฯ ทเ่ี หน็ ความสำ� คญั ของการปฏบิ ตั ติ ามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง
ก็เร่ิมขยายถึงกลุ่มอื่น ๆ ในหมบู่ า้ น จงึ เกิดการออมกันมากข้ึน จ�ำนวนสมาชิกของกล่มุ ออมทรพั ย์เพอื่
การผลติ กเ็ พม่ิ ขนึ้ จงึ ไดก้ อ่ เกดิ การรว่ มทนุ จดั ตง้ั รา้ นคา้ ชมุ ชนบา้ นโสนนอ้ ย โรงสขี า้ วชมุ ชน กลมุ่ เกษตร
อินทรยี ์ และกลมุ่ ต่าง ๆ ข้ึน ซึ่งเปน็ จุดเรม่ิ ของกระบวนการเศรษฐกิจพอเพยี งในหมบู่ ้านเพื่อสามารถ
พ่ึงพาตนเองได้ กระบวนการดังกล่าวท�ำให้เกิดความอยู่เย็นเป็นสุขในครัวเรือน สังคม และในชุมชน
มกี ารพงึ่ พากัน กศน.อำ� เภออรญั ประเทศ ได้จัดการฝึกอบรมการท�ำปุย๋ หมักชวี ภาพใหก้ ับสมาชกิ ครัว
เรือนปลูกผักสวนครัว โดยมีภูมิปัญญาท้องถ่ินในหมู่บ้าน (นายธวัติ ค�ำเครื่อง ) ให้ความรู้พร้อมฝึก
ปฏบิ ตั กิ ารท�ำป๋ยุ หมักชวี ภาพ เพอื่ ใช้เป็นปยุ๋ บำ� รุงเป็นอาหารทางใบส�ำหรับพืชผักสวนครวั ไม้ผล และ
พชื ไร่ เช่น ข้าว มนั สำ� ปะหลัง อ้อย การทำ� นำ้� หมกั สารขับไลแ่ มลงและศัตรพู ืชจากวตั ถดุ ิบในทอ้ งถน่ิ
เพอื่ เปน็ การลดปญั หาการใชส้ ารเคมี และลดรายจา่ ยดา้ นตน้ ทนุ การผลติ ทางการเกษตร และเปน็ แหลง่
ถา่ ยทอดความรกู้ ารทำ� ปุ๋ยหมักชีวภาพใหแ้ ก่ เกษตรกร เด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไปไดเ้ รยี นรู้
บรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีสระน้ำ� ในพน้ื ที่ จ�ำนวน 4 ไร่ น�ำน้�ำขน้ึ ถงั สูงแล้วปล่อยนำ�้ ใหส้ มาชกิ
ทีป่ ลูกผักในศนู ย์แหลง่ เรยี นรู้ โดยเกบ็ หน่วยละ 2 บาท เพอื่ เปน็ ค่าไฟฟ้า

143

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทอี่ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : มีการปลูกพืชท่วั ไป เพอื่ บริโภคในครัวเรอื น เหลอื
จากน้นั ก็จะเอาไปจ�ำหนา่ ยทีต่ ลาดโรงเกลอื เพื่อเปน็ รายได้ เชน่ ปลกู ผักสวนครวั เล้ียงปลา เลย้ี งไก่
การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : จะมกี ารปลกู ปาลม์ แซมกบั พชื ผกั สวนครวั เพอ่ื ใหค้ วาม
ร่มรื่น มีการปลกู ต้นมะพรา้ ว กล้วย ไมไ้ ผ่ ไม้พะยูง เพือ่ ทจ่ี ะนำ� ใบทล่ี ่วงมาท�ำปุ๋ยหมัก

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ :

- รายไดร้ ายวนั : จะเปน็ พชื ผกั สวนครวั ทีน่ �ำไปจ�ำหน่ายในตลาดโรงเกลือ
- รายไดร้ ายสัปดาห์ : จะเป็นดอกดาวเรอื ง ดอกบัว น�ำไปจำ� หนา่ ยในวันพระ
- รายไดร้ ายเดอื น : จะเป็นไขไ่ ก่ และสตั วเ์ ล้ียง
- รายได้รายปี : กจ็ ะเปน็ ปาล์ม

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพิม่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสัมพันธ์ ศรีสวัสดิ์
6 หมทู่ ่ี 2 ต�ำบลทา่ ขา้ ม อ�ำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27120

โทรศพั ท์ 08-6150-9994
Line ID : 0861509994
ครู กศน.ต�ำบล นางพรรณนภา นวนรักษา
โทรศพั ท์ 08-9062-0306
Line ID : krungrom

Google Map Link Youtube

144

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“พลกิ ทงุ่ แลง้ กนั ดารเปน็ แหลง่ อดุ มอาหารบา้ นคลองน้ำ� ใส”

กศน.ต�ำบลคลองนำ้� ใส อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวัดสระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เดิมในสมัยก่อนท�ำการเกษตรอยู่แล้ว
แต่เน่ืองจากในพื้นท่ีเกิดความแห้งแล้งขาดแหล่งน�้ำในการท�ำการ
เกษตร ขาดการบรหิ ารจดั การนำ้� ในแหลง่ พน้ื ทท่ี ำ� การเกษตร จงึ ได้
เขา้ รว่ มอบรมจากกรมสง่ เสรมิ ฯ ในเรอื่ งของการทำ� โคก หนอง นา
โมเดล ในการจดั สรรท่ีดิน การบรหิ ารจดั การน�้ำ และการทำ� แหลง่
น�้ำในพ้ืนท่ีเพ่ือเก็บกักน้�ำไว้ใช้เอง และได้รับการสนับสนุนการส่ง
เสริมให้ความรู้จาก กศน.ในเรื่องของการท�ำปุ๋ยชีวภาพ การปลูก
ผักปลอดสารพษิ การทำ� สารฆ่าแมลงจากสมุนไพร จึงเป็นจดุ เรมิ่ ต้นของการท�ำโคก หนอง นา โมเดล
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100 % : ในพืน้ ทีจ่ �ำนวน 10 ไร่ มกี ารจดั สรรแหลง่ น�้ำ คอื สระน�ำ้ ในพื้นที่
จ�ำนวน 5 ไร่ มกี ารขุดบอ่ ไว้ 3 บ่อ มีขนาดบอ่ ละ 8 เมตร มีการทำ� คลองไสไ้ ก่รอบเน้อื ท่เี พอื่ กกั เกบ็ น�้ำ
ไว้ใชเ้ องและเอาไวท้ �ำการเกษตรตลอดทัง้ ปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : แหลง่ อาหารในพน้ื ทป่ี ระกอบดว้ ยการเลยี้ งปลา
เช่น ปลานิล ปลาตะเพียน หอย และปลาท่ีมากับธรรมชาติ มีการปลกู ผักสวนครัว การเพาะเหด็ ฟาง
ไม้ผล เช่น กลว้ ย มะมว่ ง มะพร้าวพุทราการปลูกป่า 5 ระดบั เดมิ ทใี นพ้ืนท่มี ีตน้ ไม้ท่ปี ลกู ไวอ้ ยู่แล้ว
ไดม้ กี ารปลกู เพ่ิมเดมิ จากเดิม เช่น ต้นไผ่ ตน้ มะขาม ต้นรวงผึง้ เพือ่ ให้เปน็ ร่มเงา และปลูกต้นมะพรา้ ว
กลว้ ย มะมว่ ง ไมไ้ ผ่ เพอ่ื เปน็ ไมพ้ ่เี ล้ยี งใหก้ บั พืชในระดบั ต่าง ๆ



145

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : เดิมในพ้ืนที่มตี น้ ไมท้ ป่ี ลูกไว้อยู่แลว้ ไดม้ ีการปลูกเพมิ่
เติมจากเดมิ เช่น ตน้ ไผ่ ต้นมะขาม ตน้ รวงผึ้ง เพอ่ื ให้เปน็ รม่ เงา มกี ารปลกู ต้นมะพร้าว กล้วย มะมว่ ง
ไมไ้ ผ่ เพ่อื จะเปน็ ไมพ้ เ่ี ล้ียงใหก้ ับพชื ในระดบั ต่าง ๆ




การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวนั : นำ� พืชผกั สวนครัวไปจำ� หนา่ ยที่ตลาดนดั เขานอ้ ยสชี มพใู นวนั อาทิตย์ เช่น ถัว่
ตะไคร้ กระเจีย๊ บ ข่า เปน็ ตน้
รายได้รายสัปดาห์ : กล้วย
รายได้รายเดอื น : ปลา และมะพร้าว
รายได้รายรายปี : ได้จากการทำ� นา

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางพดั ชดุง ทงฤทธ์ิ
หมทู่ ี่ 6 บ้านคลองน้�ำใส ต�ำบลคลองน้�ำใส อ�ำเภออรัญประเทศ

จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27120
โทรศพั ท์ 08-1302-5745
Line ID : patchadung2510

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวอารียา พนั จนั ทกึ
โทรศพั ท์ 08-4714-1339
Line ID : pang252553

Google Map Link Youtube

146

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ สวนผักหวานอรนุช ”

กศน.ตำ� บลทบั พริก อำ� เภออรัญประเทศ จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา แรงจูงใจ : ตอนแรกตั้งใจจะอยู่เมือง
นอกพอคิดไปคิดมาว่าไปอยู่บ้านเขาก็ไม่สุขสบาย
เ ห มื อ น บ ้ า น เ ร า ก็ เ ค ย เ ป ลี่ ย น ค ว า ม คิ ด ทั น ที แ ล ้ ว
กลับมาเริ่มท�ำสวนเศรษฐกิจพอเพียงเล็กๆ ที่บ้าน
เราโดยเร่ิมจากการปลูกผักหวานแล้วก็ปลูกผักผล
ไม้ส�ำหรับไว้ทานแล้วส่วนที่เหลืออาจจะไว้แบ่ง
ขายได้เพ่ือเป็นรายได้ไว้ค่าปุ๋ยค่ายาใช้ภายในสวน
ไดเ้ ขา้ รว่ มอบรมโครงการเศรษฐกจิ พอเพยี ง การทำ� ปยุ๋ หมกั ชวี ภาพกบั ทาง กศน.และไดร้ บั ความรแู้ ละ
นำ� ความรทู้ ไี่ ดน้ ำ� ไปปรบั ใชภ้ ายในสวนของตนเองซงึ่ เปน็ จดุ ประกายแรกทท่ี ำ� ใหเ้ กดิ สวนผกั หวานนขี้ น้ึ
มาและได้ทำ� เกษตรพอเพียงสวนของตนเองมาจนถึงทกุ วนั นี้อย่างมความสุข
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการขดุ สระเพ่อื กักเกบ็ นำ้� ไวภ้ ายสวนจำ� นวน 2 สระ และรองรบั
ปรมิ าณนำ้� ฝนใหไ้ ดม้ ากทสี่ ดุ และทำ� ระบบใตด้ นิ และตดิ ตง้ั แผงโซลา่ เซลลแ์ ละวางระบบทอ่ นำ้� สายสปรงิ
เกอร์ภายในสวน

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : ภายในสวนปลกู พชื แบบผสมผสาน ภายในสวน
ปลกู ผัก เชน่ ผักหวาน,พริก,โหระพา,กระเพา,ดอกกระเจียวหวาน, มะนาว, มะกรดู , ตะไคร,้ ตน้ แคร์
ปลูกผลไม้ เชน่ มะม่วง, ลำ� ไย, กล้วยหอม, มะพร้าว,กล้วยน�ำ้ หว้า,มะขามเทศ

147

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ที่สุด : ส่วนใหญ่ในสวนจะปลูกต้นไม้แบบพึ่งพาอาศัยกัน
ผกั หวานตอ้ งใช้เปน็ ร่มเงาเชน่ แคร,์ พะยงุ , ตะเคียน, มะฮอกกาน,ี สกั , ล�ำไย, ตะครอ้ ,มะม่วง, ขนนุ ,
มะพร้าว ไผ,่ กลว้ ยน้ำ� ว้า, มะกรูด, มะนาว, พรกิ , กระเพรา, โหระพา, ตะไคร้
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : รายวัน มกี ารเกบ็ ผักหวานและดอกกระเจียวหวานพริกข้หี นูสวนและ
อน่ื ๆภายในสวน ประมาณวันละ 300 - 400 บาท

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพมิ่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวอรนุช ค�ำจนั ทร์
หมทู่ ่ี 2 ตำ� บลทบั พรกิ อ�ำเภออรญั ประเทศ จงั หวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27120

โทรศพั ท์ 06-3186-9591
Line ID : 0631869591
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวอญั พัชร์ เมธศี ิริศรีกุล
โทรศพั ท์ 06-1330-2451
Line ID : 0613302451

Google Map Link Youtube

148