โคก หนอง นา สไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : แหลง่ เรียนรู้ หมทู่ ี่ 13 บา้ นเจ็ดหลงั มกี ารสรา้ ง
แหล่งอาหารที่มีตามธรรมชาติ และแหล่งอาหารท่ีสร้างข้ึนมาเอง แหล่งอาหารท่ีสร้างข้ึนมาเอง คือ
การเล้ียงเป็ด พนั ธไ์ุ ข่ มีการเล้ยี งปลาโดยธรรมชาติ เพ่อื บริโภคและจดั จำ� หนา่ ย และมีผลิตภัณฑจ์ าก
เมล็ดมะมว่ งหิมพานต์
การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : การสร้างป่า โดยมีป่าเดิมตามธรรมชาติของหมู่บ้าน
เปน็ ต้นไมธ้ รรมชาติที่มอี ยแู่ ล้ว และมกี ารปลูกไม้เศรษฐกิจเสรมิ ท่ีโตเรว็ เพ่ือใช้ประโยชนใ์ นการสรา้ ง
บา้ นทำ� โรงเรอื นเลย้ี งสตั ว์ และมตี น้ ไมท้ ใ่ี หผ้ ลผลติ ไวบ้ รโิ ภคตามฤดกู าลอกี หลายชนดิ ตน้ ไมท้ ส่ี รา้ งราย
ไดส้ �ำคัญ ให้กบั แหล่งเรียนรแู้ ละชุมชน ไดแ้ ก่ ต้นมะม่วงหมิ พานต์ และการปลูกตน้ ยูคาลปิ ตัส เพอื่ ใช้
ประโยชน์และสร้างรายได้

49

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : แหลง่ เรยี นรู้ บรหิ ารจดั การใหม้ รี ายได้ ทง้ั รายวนั รายสปั ดาห์ รายเดอื น
รายปี และรายได้มิติอ่นื ๆ การสรา้ งรายไดร้ ายวนั ได้จากการเลี้ยงเป็ดพันธไุ์ ข่ ทสี่ ามารถเกบ็ ไขเ่ ป็ด
ขายได้ตลอดทุกวัน รายสัปดาห์ ได้จากการแปรรูปเม็ดมะม่วงหิมพานต์ของกลุ่มหมู่บ้านหรือชุมชน
ทม่ี ยี อดการสง่ั ซอื้ เมลด็ มะมว่ ง หมิ พานตต์ ลอดสปั ดาห์ รายไดร้ ายเดอื น ไดจ้ ากการนำ� ไขเ่ ปด็ มาแปรรปู
เปน็ ผลติ ภณั ฑใ์ หส้ ามารถเกบ็ ไดน้ านขนึ้ เชน่ ไขเ่ คม็ สรา้ งรายไดร้ ายเดอื นใหแ้ กแ่ หลง่ เรยี นรู้ และรายปี
ได้จากการตัดขายต้นยูคาลิปตัส ท่ีมีการปลูกหมุนเวียน ตลอดท้ังปี ท�ำให้แหล่งเรียนรู้มีรายได้ที่
หมุนเวยี น รายไดอ้ น่ื ๆ ได้จากการเปน็ วทิ ยากรใหค้ วามรู้ เรอื่ งการแปรรูปผลติ ภณั ฑท์ างการเกษตร
ของกลมุ่ การท�ำเกษตรผสมผสาน เศรษฐกิจพอเพยี ง และแหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

ติดตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางชมพู คงเมอื ง
หมู่ท่ี 13 บา้ นเจ็ดหลงั ตำ� บลโคกปฆี่ ้อง อำ� เภอเมืองสระแกว้

จังหวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27000
โทรศพั ท์ 081-284-7589

ครู กศน.ต�ำบล นายชาญณรงค์ หลอ่ แหลม
โทรศพั ท์ 090-769-7915

Google Map Link Youtube

50

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จังหวัดสระแก้ว

1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อ�ำเภอคลองหาด

51

สถานที่ทอ่ งเทย่ี ว อ�ำเภอคลองหาด

ถ้ำ� เพชรโพธ์ิทอง

ทะเลคลองหาด

52

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สไตล์ สวนบา้ นครู ”

กศน.ตำ� บลคลองหาด อำ� เภอคลองหาด จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : การใช้ชีวิตแบบพอ
เพยี งพงึ่ พาตนเองของครวั แนวคดิ วา่ ครอบครวั
เรามเี นื้อทน่ี ้อย ท�ำอยา่ งไรจะสามารถมรี ายได้
มาก มรี ายไดท้ กุ วนั จงึ ศกึ ษาการทำ� การเกษตร
แบบผสมผสาน ได้ปรกึ ษาทาง คณะครู กศน.
ต�ำบลคลองหาด และครูก็ได้พาไปศึกษาดู
งานในแหล่งเรยี นรูต้ า่ งๆ หลงั จากน้ันไดม้ ีการ
วางแผนลองผิดลองถูกและลงมือท�ำตามหลัก
เศรษฐกจิ พอเพยี งพน้ื ฐาน คอื การปลกู ผลไมท้ ี่
มีการรายได้หมุนเวียนกนั ไป เชน่ ปลกู มะละกอ ฝร่ัง ทเุ รยี น มันญ่ีปนุ่ และการปลูกผักสวนครัวกินเอง
ในครัวเรอื น ถือเป็นจดุ เรมิ่ ตน้ ของการนอ้ มนำ� หลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งมาปฏบิ ตั ใิ นวถิ ชี วี ติ จริงๆ
โดยเนน้ การปลกู เองใชเ้ อง เปน็ อาหารปลอดสารพษิ
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : บรหิ ารจดั การนำ้� มบี อ่ บาดาล 1 บอ่ แลว้ ดดู น้�ำบาดาลลงบอ่ พกั
น้�ำ หลังจากน้ันจากบ่อพักมีการแจกจ่ายน�้ำไปท่อส่งน้�ำระบบหัวน้�ำสปริงเกอร์ ซ่ึงการดน�้ำต้ังระบบ
Timemer ทบ่ี อ่ พกั นำ้� เพ่ือชว่ ยในการรดน้�ำ ระบบจะท�ำการรดน้ำ� ทุกวัน ทำ� ให้เราไมต่ ้องเสียเวลาใน
การรดน้ำ� เอง

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนท่ีให้อุดมสมบูรณ์ท่ีสุด : สร้างแหล่งอาหาร มีการปลูกหญ้าเนเปียร์
จ�ำหน่ายฟาร์มวัว ผลไม้แบบผสมผสาน ทุเรียน มะละกอ ฝรั่ง และผักสวนครัว มะเขือ ตะไคร้
เพอื่ บริโภคในครวั เรอื น เหลือจากนน้ั กจ็ ะเอาไปขาย เพ่ือเป็นรายได้เข้าส่คู รอบครัว

53

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : ด้านข้างรอบแปลง ปลูกไม้ไผ่กันลมและใช้ประโยชน์
จากไม้ไผ่ในสวน มกี ารปลูกผลไม้ ทเุ รียน สลับกับฝร่งั และมะละกอ ซึ่งก�ำลงั ปลกู กล้วยเพ่ิม ระดับรอง
ลงมาพชื ผักสวนครวั ตะไคร้ มะเขือ และมนั ญ่ีปุ่น เพื่อจะใชเ้ ปน็ ไมพ้ ี่เลยี้ งใหก้ ับพืชในระดบั ตา่ งๆ และ
นำ� ข้ดี ้วงมาเปน็ ปุ๋ยหมักใหต้ น้ ไม้

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ :

รายได้รายวัน : มะเขอื ตะไคร้ มะละกอ ซงึ่ ขายทางออนไลน์ และขายส่งพอ่ คา้
รายไดร้ ายสปั ดาห์ : ฝรั่ง ขายทัง้ ทางออนไลนแ์ ละขายส่งพอ่ ค้า
รายได้รายเดือน : หญา้ เนเปยี ร์ เปน็ หญา้ เลีย้ งววั ขายสง่ ใหฟ้ าร์มววั
รายได้รายปี : ลำ�ไย ตอ่ ไปกจ็ ะมีทเุ รยี น
รายไดเ้ สริม : การเลี้ยงด้วงมะพรา้ ว ทกุ 40 วนั จะมีรายไดจ้ ากการจำ�หนา่ ยด้วงอีกทาง

ตดิ ตอ่ สอบถามขอ้ มูลเพ่มิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสญั ญา กรนุ่ม
137 หมทู่ ี่ 5 ต�ำบลคลองหาด

อำ� เภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27260
โทรศพั ท์ 08-6833-8996

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวชญานิศ สหี อมกล่นิ
โทรศพั ท์ 08-9932-4834

Google Map Link Youtube

54

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“คลองไผอ่ ินด้ี แคมปป์ ้ ิง & โฮมสเตย์”

กศน.ตำ� บลไทรทอง อำ� เภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว

ความเป็นมา /แรงจูงใจ : พ้ืนท่ีเดิมเป็นนา
ทง้ั หมด เหตุท่ีทำ� เป็นสวนเกษตรเพราะวา่ การ
ท�ำนา ท�ำได้แค่เพียงปีละครั้ง จึงปรึกษา
ครอบครัวเพื่อเปลี่ยนพื้นท่ีนา ให้สามารถมี
ผลผลติ อยตู่ ลอด ไมต่ อ้ งทำ� แคน่ าปลกู ขา้ วเพยี ง
อย่างเดียว ท�ำอย่างไรจะสามารถมีรายได้เข้า
ครอบครัวมากข้ึน มีรายได้ทุกวัน มีรายเดือน
รายปี พรอ้ มทง้ั สามารถเป็นทรี่ วมญาติ พี่นอ้ ง
ลกู หลาน ที่กลบั มาจากต่างจงั หวัด ผลผลติ ใน
สวนเกษตรก็เปน็ ของฝาก ตอนลกู หลานกลับไปทำ� งาน ไดเ้ ปน็ อย่างดี ครงั้ แรกเริม่ จาก ขุดสระ ทำ� โคก
ปลกู กล้วย พรอ้ มทัง้ เรยี นรู้การท�ำเกษตรแบบผสมผสาน ในพื้นที่ 2 ไร่ การทำ� โคก หนอง นา ปลูกผัก
ผลไม้ ที่ตนกนิ และ ขายได้ ใหม้ รี ายได้หมุนเวียนกันไป เพราะไดร้ บั แรงกระตนุ้ จาก กศน. พาไปศกึ ษา
ดงู าน จงึ น�ำความรกู้ ลบั มาปรบั ใช้ ในพ้ืนทข่ี องตน ทั้งหมด 13 ไร่ อนาคตจะท�ำให้มที พี่ กั พร้อมร้าน
กาแฟ เป็นโคกหนองนาเชงิ ท่องเทยี่ ว และสามารถเป็นแหลง่ เรยี นร้ไู ด้
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : สระนำ้� ขนาด 1 ไร่ เป็นสระขดุ ลกึ 2 ช่วงแมคโคร ในสวนเกษตร
คลองไผ่อินดี้ มรี ะบบน้ำ� แบบสปรงิ เกอร์ และสายน�ำ้ ทั้งยงั มี คลองนำ�้ ธรรมชาติ รอบพืน้ ท่ี ทงั้ สาม
ดา้ น มนี ำ้� อุดมสมบรู ณ์ใชไ้ ด้ ตลอดปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : อาหารทเ่ี ป็นหลกั คือ ปลานิล ปลาดุก ผกั สวน
ครัวต่างๆ เช่น ขา่ ตะไคร้ ใบมะกรดู มะนาว ส้มโอ ผกั กระเพรา กวางตงุ้ คะนา้ หอม มะเขอื มะละกอ
บวบ ฟกั ทอง มะพร้าว กล้วย ถ่ัวดิน เสาวรส ขา้ ว มะม่วง

55

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ลว้ ยเปน็ หลกั สลบั กบั มะพรา้ ว มะมว่ ง ขนนุ ยางนา
มะฮอกกะนี พยุง เงาะ สม้ โอ มะยงชดิ ไมป้ ระดับเพ่ือความสวยงาม ไม้มงคล ตา่ งๆ

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ :

รายได้รายวนั : ผักกระเพรา กวางตุง้ คะน้า หอม
รายไดร้ ายสปั ดาห์ : มะเขอื มะละกอ บวบ ฟกั ทอง
รายไดร้ ายเดอื น : มะพรา้ ว กลว้ ย ถ่ัวดิน เสาวรส
รายได้รายปี : ข้าว มะม่วง
รายได้เสรมิ : ปลานลิ ปลาดกุ สับปะรด

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางวรรณา มงุ่ อาสา
หม่ทู ี่ 3 บ้านคลองไผ่ ตำ� บลไทรทอง อำ� เภอคลองหาด

จังหวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27260
โทรศพั ท์ 08-1781-9456

ครู กศน.ต�ำบล นางณฐพร กาละพฒั น์
โทรศพั ท์ 08-6349-2978

Line ID : kru.nataporn.richest

Google Map Link Youtube

56

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“บา้ นสวนเพยี รธรรม ต�ำบลคลองไก่เถ่ือน”

กศน.ต�ำบลคลองไก่เถือ่ น อำ� เภอคลองหาด จังหวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจงู ใจ : จากเดมิ ทำ� ธรุ กจิ สว่ น
ตัวมานานกวา่ 10 ปี กเ็ ริ่มท่จี ะเบื่อกับอาชีพท่ี
วนุ่ วาย ไมค่ อ่ ยมเี วลาพกั ผอ่ น ทานขา้ วกไ็ มเ่ ปน็
เวลา จนได้ไปศกึ ษาดูงานกับทาง กศน.อ�ำเภอ
คลองหาด และได้มาพบกับหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี งของในหลวงรัชกาลท่ี 9 คือ
การ พออยู่ พอมี พอกนิ และมที เ่ี ปน็ ของตนเอง
กเ็ ลยหนั มาเรมิ่ ทำ� เกษตรผสมผสาน ปลกู พชื ผกั
สวนครวั ต่างๆ ก็คือปลูกทุกอย่างทก่ี นิ กนิ ทุก
อย่างท่ีปลูก แล้วกเ็ ร่มิ ทำ� โคก หนอง นา มีโคก มนี ำ�้ มคี ลองใสไ้ ก่ มีปา่ ซ่งึ ทกุ อย่างก็ต้องมีความเพยี ร
พยายาม ทจี่ ะท�ำใหส้ �ำเร็จ ควบคู่ไปกับการใช้ธรรมมะในการคัดเกลาจติ ใจ ผลท่ีได้ก็คือธรรมชาติ และ
ชีวิตทส่ี งบ จงึ กลายมาเป็นบา้ นสวนเพยี รธรรม
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ระบบน้�ำภายในบ้านของเรา ก็จะมีระบบคลองธรรมชาติผ่าน
กลางสวนเป็นน�้ำจากลำ� คลองสาธารณะ เปน็ นำ้� จากการรว่ มกลมุ่ แปลงเกษตรใกลเ้ คยี งของบจากกรม
ทรัพยากรธรณีสนับสนุนการขุดเจาะบ่อบาดาลพลังงานโซลาเซลล์ เป็นการขุดสระน�้ำขึ้นเองในพ้ืนที่
ประมาณ 1 ไร่ มีน้�ำใช้ตลอดปี และมีการจัดท�ำธนาคารน�้ำใต้ดิน เพื่อกักเก็บน�้ำไว้ในพ้ืนที่บ้านสวน
ของเราใหม้ ากทสี่ ุด



57

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : บา้ นสวนของเรามพี น้ื ทก่ี จ็ ะเลย้ี งเปด็ เทศ เปด็ ไข่
ไก่ ไกง่ วง ปลา ปลูกพืชผักสวนครัวแบบผสมผสาน มีทง้ั พรกิ ชะอม มะนาว ผักหวาน ผกั กูด และอนื่ ๆ
อกี มากมาย ผลไมก้ ม็ ฝี รงั่ มะมว่ ง มะพรา้ ว ลำ� ไย ทเุ รยี น ปลกู ไผไ่ วใ้ ชแ้ ละกนิ เปน็ อาหาร เหลอื กน็ ำ� ไปขาย
การปลูกพชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ุด : ในพนื้ ทแ่ี ปลงไร่ท้งั หมดก็จะปลูกแบบผสมผสานกนั ไป
ทงั้ หมด ปลูกไม้เศรษฐกิจผสมกับป่าฝร่งั ต้นโกโกป้ ลูกผกั หวานป่า ปลูกมะพร้าว มะมว่ ง และแครเ์ ปน็
พ่เี ลีย้ ง ปลกู ฝรัง่ ทเุ รยี น ในสวนล�ำไย ปลกู ยางนา พยงุ และอีกหลายพันธ์ุ ในรอ่ งสวนยาง และในสวน
ไผ่ แทบจะไมม่ ีพน้ื ทีว่ า่ ง

58

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายไดจ้ ากการทำ� เกษตรผสมผสานในรูปแบบ การท�ำ โคก หนอง นา
โมเดล ก็จะมีพืชผักสวนครัวท่ีมีในสวนท่ีเหลือจากการกิน ก็น�ำไปขายเป็นรายได้ ได้แก่ พริก หอม
กระเทียม ผกั หวานปา่ ชะอม มะเขือ ถว่ั ฝักยาว ฝรั่ง ก็จะไดเ้ ปน็ รายสัปดาห์ รายเดอื นก็จะเป็น กลว้ ย
เปด็ ไข่ รายไดร้ ายปกี จ็ ะเปน็ ลำ� ใย และกม็ รี ายไดจ้ ากการเพาะพนั ธไ์ุ มป้ า่ ขายดว้ ย ซงึ่ บา้ นสวนของเราก็
ไมเ่ นน้ ทจี่ ะหาเงนิ แตเ่ ราเนน้ ไปทกี่ ารมอี ยู่ มกี นิ อยา่ งสงบ และปลอดสารเคมี อยกู่ บั ธรรมชาตทิ ส่ี มบรู ณ์
สุขภาพท่ีดี ท่สี �ำคัญคือการได้อยพู่ ร้อมหน้าพร้อมตากนั ทัง้ ครอบครัว

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาววราพร ชินฮาด
159 หมู่ที่ 5 ตำ� บลคลองไก่เถ่ือน อ�ำเภอคลองหาด

จงั หวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27260
โทรศพั ท์ 08-3197-5825
Line ID : waraphon 1619

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสาวติ รี ครฑุ อินทร์
โทรศพั ท์ 06-4936-5673
Line ID : porkapor

Google Map Link Youtube

59

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนสนี วลพอเพยี ง”

กศน.ต�ำบลซับมะกรูด อำ� เภอคลองหาด จังหวดั สระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เกดิ จากการใชช้ วี ติ แบบ
พอเพยี งพงึ่ พาตนเอง โดยยดึ หลกั การ ปฏบิ ัตติ าม
หลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง คอื การปลูก
ผักสวนครวั กนิ เอง ถอื เปน็ จดุ เรม่ิ ของการนอ้ มน�ำ
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติในวิถี
ชวี ติ จรงิ ๆ รวมทงั้ ไดไ้ ปศกึ ษาดงู านกบั กศน.อำ� เภอ
คลองหาด พานักศึกษาไปเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจ
พอเพียงจากสถานทต่ี า่ ง ๆ ทำ� ให้เกดิ ความคดิ จะ
ท�ำให้บ้านของตนเองมีผักสวนครัวไว้กินเองเน้นการปลูกเองใช้เอง ปลอดภัยไร้สารเคมี จะได้บริโภค
แบบสบายใจไรก้ งั วลจากสารเคมี
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ได้รบั ความอนเุ คราะห์จากองค์การบรหิ ารสว่ นต�ำบลในการเจาะ
บ่อบาดาลใชใ้ นครวั เรือน มบี ่อนำ�้ บาดาลขนาดใหญเ่ พียงพอสำ� หรับใช้ ในการรดพชื ผกั และการเกษตร
อื่น ซึง่ นำ�้ กเ็ พียงพอต่อการใช้งานในทุกปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีการปลูกพืชท่ัวไป เพ่ือบริโภคในครัวเรือน
เหลือจากน้ันก็จะเอาไปขาย เพ่ือเป็นรายได้ เช่น ปลูกผักสวนครัวเช่น แตงกวา ถั่วฝักยาว ผักบุ้ง
ดอกชมจนั ทร์ ไม้ผล เชน่ มะม่วง มะพรา้ ว กลว้ ย อ้อย ลูกท้อ

60

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : จะมีการปลูกต้นหว้าสลับกับพืชผักสวนครัว เพ่ือให้
ความรม่ รนื่ มีการปลกู ตน้ มะพรา้ ว กล้วย ไมไ้ ผ่ ไม้ยางนา ไมพ้ ะยูงเพ่อื จะใช้เปน็ ไม้เลีย้ งใหก้ บั พชื ใน
ระดบั ตา่ งๆ และสามารถนำ� ใบท่ีรว่ งมาทำ� ปุ๋ยหมกั

การสรา้ งรายได้ในมติ ิอ่ืนๆ :

รายไดร้ ายวนั : จะเปน็ พชื ผกั สวนครวั ทนี่ ำ� ไปจำ� หนา่ ยตามความตอ้ งการของตลาด ถวั่ ฝกั ยาว
ผกั บุ้ง ตำ� ลงึ พรกิ มะนาว หรือมารบั ซอื้ ถึงที่
รายได้รายสัปดาห์ : จะเปน็ กล้วย ตน้ กยุ ช่าย
รายไดร้ ายเดอื น : มะพรา้ ว ขีว้ ัว
รายได้รายปี : กจ็ ะเปน็ พชื หวั เช่น หวั ขา่ ขา้ ว มะมว่ ง ลกู ท้อ แตท่ ีส่ �ำคญั ท่สี ุด คอื การได้มีเวลา
อย่กู บั ธรรมชาติ การไดผ้ ลิตของกนิ ได้เอง ปลอดสารเคมี ไดม้ ีเวลาพกั ผอ่ นตามอตั ภาพ

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสนี วล ส�ำราญ
97 หมทู่ ่ี 10 ตำ� บลซบั มะกรูด อำ� เภอคลองหาด

จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27260
โทรศพั ท์ 09-2753-2480

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวบังอร หอมหวล

Google Map Link Youtube

61

แหลง่ เรียนรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ ไร่ จุ้ย จันทร์ เกษตรธรรมชาติ ”

กศน.ตำ� บลไทรเดี่ยว อำ� เภอคลองหาด จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เมื่อก่อนเคยเลี้ยง
ววั ประมาณ 60 ตวั แล้วขาดทุน และไม่มีเวลา
ดูแลรักษาสุขภาพตัวเอง รายได้จากการขายก็น�ำ
ไปซ้ือของมาอุปโภค บริโภค โดยไม่รู้ว่าส่ิงท่ีซ้ือ
มาปลอดภัยหรือไม่ มีพ่ีท่ีเคยท�ำงานด้วยมาเห็น
สภาพรา่ งกายทรดุ โทรม เลยแนะนำ� วา่ ใหไ้ ปศกึ ษา
เก่ียวกับศาสตร์พระราชาหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง ท�ำใหส้ นใจในการปลกู พชื ผัก สวนครวั
ด้วยวิธีทางธรรมชาติ และได้เข้าร่วมโครงการ
เศรษฐกิจพอเพยี ง กับ กศน.ตำ� บลไทรเดยี่ ว อำ� เภอคลองหาดท�ำใหไ้ ด้รับการรับรองพืน้ ทจ่ี าก มูลนิธิ
MOA (Memoradum of Agreement) หมายถงึ “บนั ทกึ ขอ้ ตกลง” เปน็ หนงั สอื สญั ญาซงึ่ มี ขอ้ ตกลงที่
มรี ายละเอยี ดลกั ษณะกจิ กรรมทชี่ ดั เจน มกี ารระบหุ ลกั เกณฑ์ ขอ้ บงั คบั หรอื วธิ กี ารใหบ้ คุ คลทเี่ กยี่ วขอ้ ง
ตอ้ งปฏบิ ัติตามหรอื ดำ� เนนิ การในเร่อื งใดเรือ่ งหนง่ึ ตามท่ีใหส้ ัญญาไว้
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : มพี ื้นท่ี 4 ไร่ ขดุ สระน้าํ 1 งาน สามารถน�ำไปใช้ในการรดพืชผกั
สวนครวั และการเกษตรอื่นๆ ได้ ซึ่งน�ำ้ มีความเพียงพอตอ่ การอปุ โภคและบริโภคตลอดทง้ั ปี

การสรา้ งแหลง่ อาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ดุ มสมบรู ณท์ สี่ ดุ :ในสระนาํ้ มกี ารเลย้ี งปลาหลากหลายชนดิ สามารถ
นำ� ไปผลิตเป็นอาหารได้ มกี ารปลูกขา้ ว เผอื ก ถ่วั ลสิ ง มันเทศ ขา่ ตะไคร้ พริก ถว่ั ฝักยาว มะเขอื เทศ
ฝร่งั พทุ รา 3 รส น้อยหน่า เสาวรส มัลเบอรี่ ข้าวโพด กล้วย ส้มโอ มะพรา้ ว ออ้ ยค้นั น�้ำ มะนาว มะขาม
เทศ มะขาม มะม่วง แก้วมงั กรสมี ว่ ง หน่อไม้ ฯลฯ

62

การปลกู พืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ุด : ในการปลกู ปา่ 5 ระดบั ไมใ้ หญ่ มยี างนา กะถนิ เทพา
มะฮอกกานี พยงุ มะม่วงหมิ พานต์ ทสี่ ามารถนำ� ไปสรา้ งท่อี ยอู่ าศยั ได้ รองลงมาจะเป็น ส้มโอ มะพรา้ ว
กล้วย โกโก้ พชื หวั จะมสี บั ปะรด มนั เทศ เผอื ก ถ่ัวลิสง หน่อไม้ ฯลฯ สลบั กบั พืชผกั สวนครัวตา่ งๆ เช่น
พรกิ หยวก มะเขอื เทศ ถ่วั ฝักยาว ฯลฯ

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : ผลผลติ ทไ่ี ดน้ อกจากบรโิ ภคภายในครวั เรอื นแลว้ จะนำ� ไปจำ� หนา่ ยตาม
สถานท่ตี ่างๆ โดย
รายได้รายวัน จะเป็นพืชผักสวนครัวท่ีน�ำไปจ�ำหน่ายตามตลาด เช่น ถ่ัวฝักยาว พริก ฯลฯ
วนั ละ 300-400 บาท
รายได้รายสัปดาห์ จะน�ำไปจ�ำหน่ายที่ ตลาดสีเขียว โรงพยาบาลอรัญประเทศ เช่น
หน่อไม้ กล้วย ฝร่ัง น�้ำมัลเบอรี่ น้�ำเสาวรส น�้ำสับปะรด กล้วยฉาบ ข้าวต้มมัด ขนมตาล ฯลฯ
สัปดาห์ละ 2,000-3,000 บาท
รายไดร้ ายเดอื น เชน่ มะพรา้ ว เสาวรส เผอื ก มนั เทศ สบั ปะรด ฯลฯ เดอื นละ 12,000-15,000 บาท
รายไดร้ ายปี เช่น ขา้ ว ออ้ ยคั้นนำ้� โกโก้ ฯลฯ ปีละ 60,000-70,000 บาท

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่มิ เติม

เจ้าแหล่งเรยี นรู้ นางณฎั ฐนชิ ปุณกรณ์
148 หมู่ 9 ตำ� บลไทรเด่ียว อ�ำเภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว รหัสไปรษณีย์ 27260

โทรศพั ท์ 06-1457-8499
Line ID : 0614578499
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวปรยี าภรณ์ ฟองสมทุ ร์
โทรศพั ท์ 09-4483-9497

Line ID : Samookf

Google Map Link Youtube

63

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“เพชรคลองหาด”

กศน.ตำ� บลไทยอดุ ม อำ� เภอคลองหาด จงั หวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เมอ่ื กอ่ นการเกษตรแบบ
พชื เชงิ เดยี่ วทำ� ไรเ่ พยี งอยา่ งเดยี ว จะประสบปญั หา
เร่ืองราคาผลผลิตกต�่ำ รายได้ไม่เพียงพอ จึงเริ่ม
ปรบั เปลย่ี นมาทำ� การเกษตรแบบผสมผสาน ทำ� ให้
มีรายได้หลายทาง ถือเป็นจุดเริ่มของการน้อมน�ำ
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติในวิถี
ชีวิตได้ และกศน.อำ� เภอคลองหาด ไดม้ อบหมาย
ใหค้ รู กศน.ต�ำบลไทยอดุ ม เขา้ มาจัดกิจกรรมงาน
เศรษฐกิจพอเพียง และจัดต้ังเป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง โดยฝึกอบรมให้ความรู้การท�ำปุ๋ยหมัก
ชวี ภาพ การทำ� นำ�้ หมกั สารขบั ไลแ่ มลงและศตั รพู ชื การปลกู ปา่ การสง่ เสรมิ อาชพี หลดั สตู รการแปรรปู
ผลผลิตทางการเกษตร การท�ำบัญชีครัวเรือน โดย กศน.จะหาวิทยากรมาให้ความรู้ และเป็นแหล่ง
ถ่ายทอดความรู้การท�ำการเกษตรผสมผสานใหแ้ ก่ ประชาชนในชมุ ชนได้เรียนรู้
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มสี ระนำ�้ ในพน้ื ท่จี �ำนวน 4 สระ รวมเนอื้ ท่ีสระประมาณ 3 ไร่
ใชป้ ม้ั นำ้� ดดู นำ�้ จากสระ สง่ ไปตามทอ่ สง่ นำ�้ และรดนำ�้ ดว้ ยสปรงิ เกอร์ ซง่ึ นำ�้ กเ็ พยี งพอตอ่ การใชง้ านในทกุ ปี

การสร้างแหล่งอาหารในพ้ืนที่ให้สมบูรณ์ที่สุด : มีการปลูกผลไม้หลายชนิด และพืชไร่ท่ัวไป
เพอื่ บรโิ ภคในครัวเรือน และสรา้ งรายได้ในครวั เรอื น เชน่ ชมพู่ ล�ำไย มะพรา้ ว ฝรง่ั กลว้ ย มะละกอ
มะนาว ข่า ตะไคร้ พรกิ เผอื ก ในพชื ไรค่ อื ข้าวโพด เลย้ี งปลาในสระเพ่อื การบริโภคในครวั เรอื น

64

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : ปลกู ตน้ ไผเ่ ปน็ แนวกนั ลมและไมใ้ ชส้ อย ปลกู ปา่ ประเภท
สะเดา การปลูกผลไม้แบบผสมผสานกับพืชผักสวนครัว และพืชไร่ ที่มีหลายระดับ ต้ังแต่ไม้สูง ไผ่
มะพรา้ ว ล�ำไย ชมพู่ ฝรัง่ มะนาว ผักสวนครัวและ เผือก โดยต้นไมแ้ ตล่ ะชนดิ สามารถเกื้อกลู ให้กัน
และกนั ในระดบั ต่างๆ ได้

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : แบ่งเป็นรายได้รายวันเป็นผักสวนครัว พริก มะเขือ มะนาว หน่อไม้
รายไดร้ ายสปั ดาห์ กลว้ ย ฝรง่ั มะละกอ รายไดร้ ายเดอื นเปน็ มะพรา้ ว รายไดร้ ายปี ชมพู่ ลำ� ไย ขา้ วโพด
อาหารสัตว์ โดยสรปุ รวมรายไดส้ ่วนใหญเ่ ป็นรายไดช้ มพู่ ขา้ วโพด ลำ� ไย

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสุริยา อุปครฑุ
40 หมู่ 4 ตำ� บลไทยอดุ ม อ�ำเภอคลองหาด

จงั หวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27260
โทรศพั ท์ 08-7834-0755
Line ID : 0878340755

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวเบญญารัตน์ ทองโชติ
โทรศพั ท์ 09-6881-5976
Line ID : 0954709975

Google Map Link Youtube

65

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ เศรษฐกจิ พอเพยี งเกษตรผสมผสาน by สวนคณุ ยาย ”

กศน.ตำ� บลเบญจขร อำ� เภอคลองหาด จงั หวดั สระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เมอ่ื กอ่ นท�ำงานบริษัท
เงินเดือนไม่พอใช้เดือนชนเดือน อายุมากข้ึน
สขุ ภาพแยล่ งคดิ วา่ อยากอยกู่ บั ครอบครวั เมอ่ื กลบั
มาทำ� การเกษตรแบบเดมิ ๆ ไมม่ กี ารเปลยี่ นแปลง
ในหลวงรัชกาลที่ 9 เร่ืองการท�ำเศรษฐกิจพอ
เพียง น�ำมาใช้จริงในชีวิตประจ�ำวันได้ เมื่อก่อน
ที่ดินบริเวณนี้เป็นท่ีต�่ำฉ่�ำน�้ำและมีน�้ำท่วม ปลูก
ข้าวโพด ปลูกมันส�ำปะหลัง ได้ผลผลิตน้อยจึงได้
หนั มาทำ� พชื ท่ีมีความตอ้ งการนำ�้ เชน่ พืชผักสวนครัว ปาล์ม ล�ำไย และมะมว่ งแกว้ ขมิน้ เนือ้ ที่จ�ำนวน
35 ไร่ เริม่ ทำ� ต้งั แต่ปี พ.ศ.2556 รวม 8 ปี และทาง กศน.ต�ำบลเบญจขร อำ� เภอคลองหาด ได้มาส่ง
เสริมในเร่ืองการอบรมท�ำปุ๋ยหมักชีวภาพ การปลูกพืช ผักสวนครัว การปลูกผักอินทรีย์ และศึกษา
ดูงานโครงการเศรษฐกิจพอเพยี ง

ความภาคภมู ิใจ

ส่งิ แรกคือมสี ขุ ภาพดี บรรยากาศดไี ด้อยูก่ ับธรรมชาติ กินผกั ผลไมท้ ่เี ราปลูกเองปลอดสารพิษกอ่ ให้
เกิดรายได้ ลดรายจา่ ย การไดอ้ ย่กู ับครอบครัว ไมต่ ้องไปทำ� งานไกล
ข้อคิด “ความขยันไม่อดตาย อย่างไรก็อยูไ่ ด”้

การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : มีการขุดสระน�้ำในพื้นท่ีจ�ำนวน 1 ไร่ ขุดรอบบริเวณพื้นท่ีเพ่ือ
กกั เกบ็ นำ�้ ไว้ใช้ และเจาะบ่อบาดาลส�ำรองไวใ้ ช้อีก จ�ำนวน 1 บ่อ

66

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณท์ สี่ ดุ : มกี ารเลยี้ งไก่ เลย้ี งปลา และปลกู พชื สวนครวั เพอื่
บรโิ ภคในครวั เรอื น แบง่ ปนั เพอื่ นบา้ น เหลอื จากนนั้ นำ� ไปขายทจี่ ดุ ผอ่ นปรนบา้ นเขาดนิ หนา้ บา้ น ตาม
ตลาดนดั เพอื่ เปน็ รายได้ เชน่ มะเขอื พวง เผอื ก หนอ่ ไม้ พรกิ มะนาว ดอกกระเจยี ว ขา่ ตะไคร้ กระชาย
บอระเพด็ กระเพรา ใบมะกรูด ยานาง ชะอม มันปู ผักหวาน มะเขอื มว่ งราชนิ ี ถ่ัวพนี ัทบัตเตอร์ ไมผ้ ล
เชน่ มะม่วงแก้วขมิ้น กล้วย มะพรา้ ว ฝรัง่ ล�ำไย หม่อน ลนิ้ จี่ สะเดาทราย มะรุม แก้วมังกร สม้ โอ ฯลฯ

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ดุ : ปลกู ปา่ 3 อยา่ ง ประโยชน์ 4 อยา่ ง ไมใ้ หญต่ น้ ตะโก
มะฮอกกานี มะขามยักษ์ และมะพรา้ ว ปลูกไผเ่ พ่ือน�ำลำ� ไผ่มาแปรรปู เป็นดา้ มไม้กวาด ไผก่ มิ จู หวาย
ข่า ตะไคร้ เพ่ือเป็นร่มเงาและเป็นพเ่ี ล้ียงให้แกต่ น้ ไมใ้ นระดับต่าง ๆ การปลูกพชื แบบผสมผสาน ปลกู
มะมว่ ง และกลว้ ยในสวนปาล์ม ปลูกหมอ่ น สลบั ในสวนมะม่วงแก้วขม้ิน ฯลฯ

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ :

รายไดร้ ายวนั ผกั หวาน มะมว่ ง วนั ละ 500-600 บาท/วนั
รายได้รายสัปดาห์ ปาล์มตัด 2 สัปดาห์/1 คร้ัง ได้ผลผลิตประมาณ 3.5 ตัน กิโลกรัมละ
5 บาท เปน็ เงนิ 17,500 บาท
รายได้รายเดือน มันเทศหรอื มันแครอท ระยะเวลา 3 -4 เดือนขดุ จ�ำนวน 1 ไร่ ไดผ้ ลผลิต
ประมาณ 1.5 ตนั กโิ ลกรัมละ 10 บาท เป็นเงิน 15,000 บาท
รายได้รายปี ล�ำไย จ�ำนวน 1 ไร่ ได้ผลผลิตประมาณ 2 ตัน กิโลกรัมละ 35 บาท
เป็นเงิน 70,000 บาท
รายได้อื่น เช่น การเพาะเมล็ดผักหวานขาย ขายกิ่งพันธุ์สะเดาจากการตอนก่ิง
และกิ่งพันธ์หุ มอ่ น

67

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางส�ำราญ ฉำ่� ฉิมพลี
ทีอ่ ยู่ 64 หม่ทู ่ี 6 บา้ นชับพลู ตำ� บลเบญจขร
อำ� เภอคลองหาด จงั หวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27260

โทรศพั ท์ 09-5254-2055
Line ID : 0952542055
facebook : ส�ำราญ ทองเจริญ
ครู กศน.ต�ำบล นางสธุ ารตั น์ ฟองสมทุ ร์
โทรศพั ท์ 08-7148-2353
Line ID : 0871482353

Google Map Link Youtube

68

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จังหวดั สระแก้ว

1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อ�ำเภอตาพระยา

69

สถานทที่ อ่ งเทย่ี ว อำ� เภอวังตาพระยา

ปราสาทเขาโล้น

ละลุ

70

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“มาศปอพอเพยี ง”

กศน.ตำ� บลตาพระยา อำ� เภอตาพระยา จังหวัดสระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : แต่เดิมท่ีดินแปลงน้ีท�ำนาเพียงอย่าง
เดียว และประสบปัญหาแห้งแล้ง น�้ำไม่เพียงพอในการท�ำนา
ทำ� ใหเ้ กดิ ภาวะขาดทนุ ผลผลติ ราคาตกตำ่� รายไดไ้ มเ่ พยี งพอ เกดิ
ภาระหนี้สิน หลังจากได้เข้ารับการอบรมเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอ
เพียงจึงเกิดแนวคิด และมีแรงบันดาลใจในการท�ำเกษตรแบบ
ผสมผสาน และเกษตรทฤษฎีใหม่ตามแนวทางการด�ำเนินชีวิต
ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100 % : มีเน้อื ท่ที ้งั หมด 10 ไร่ แบ่งเป็นท่ี ปลกู ผัก ปลกู ผลไม้ ต้นไม้ และ
มบี ่อน�ำ้ ขนาดใหญ่ จำ� นวน 1 บ่อ มคี ลองสง่ นำ้� ชลประทานไหลผ่าน เปน็ แหลง่ น�ำ้ และแหลง่ อาหารท่ี
อุดมสมบูรณ์ มีการเล้ยี งปลาในบอ่ ปลกู ดอกบวั หลวงไวจ้ ำ� หน่ายในชุมชน เกิดรายไดท้ กุ วนั

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : มีแหล่งอาหารในพื้นท่ีของตนเอง เช่น เล้ียง
ปลา ไวบ้ รโิ ภคในครัวเรือน และจ�ำหนา่ ยในชมุ ชน ปลกู ผักสวนครวั และไม้ผล เชน่ มะม่วง ขนนุ กลว้ ย
มดี อกบวั หลวงในบึงสระทส่ี วยงาม และจ�ำหนา่ ยในชุมชน เพือ่ เปน็ การสรา้ งรายได้

71

การปลกู พชื แบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : มกี ารปลกู พืชแบบผสมผสาน





การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : รายได้ในครัวเรือน มีท้ังรายวันเช่นการขายผักสวนครัว ข่า ตะไคร้
ใบมะกรูด ดอกบัว รายได้ท่ีเกิดรายเดือนและรายปี เช่น นาข้าว ขนุน ฝร่ัง เกิดรายได้ในครัวเรือน
สามารถน�ำมาปลดหน้ีในชุมชน สร้างรายได้ และเก็บออมเป็นเงินฝาก สามารถน�ำความรู้ที่ได้รับไป
เผยแพร่ใหก้ บั ชมุ ชน นกั เรยี น นกั ศึกษาได้

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพิม่ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายวรวฒุ ิ รสี กลุ
176 หมทู่ ี่ 1 ต�ำบลตาพระยา อ�ำเภอตาพระยา

จังหวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27180
โทรศพั ท์ 08-7145-5253

ครู กศน.ต�ำบล นายวรวฒุ ิ รีสกุล
โทรศพั ท์ 08-7145-5253

Google Map Link Youtube

72

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“โคก หนอง นา ซบั เมก็ ”

กศน.ต�ำบลโคคลาน อ�ำเภอตาพระยา จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เริ่มแรกประมาณ
เดอื นธันวาคม พ.ศ.2563 ได้เริ่มทำ� โคกหนอง
นาโมเดล ในเนื้อท่ที ง้ั หมด 1 ไร่ ต่อมาไดร้ บั ค�ำ
ปรึกษาจากทาง กศน.อ�ำเภอตาพระยา เก่ียว
กับแนวคิดตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอพียง
การทำ� ปยุ๋ หมกั ชนดิ ตา่ งๆและไดก้ ารสนบั สนนุ
จากทางพัฒนาชมุ ชน ให้ไปศึกษาดงู าน น�ำมา
พัฒนาโคกหนองนาโมเดล จากท�ำสวนก็ปลูก
พืชชนิดต่างๆเพ่ือสร้างรายได้เสริมจัดท�ำแหล่งน�้ำเพิ่มเติมท�ำปุ๋ยไว้ใช้เองและเลี้ยงสัตย์ เพ่ือสร้างราย
ได้เสรมิ ใหก้ ับตนเองและครอบครวั
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100 % : ในบริเวณเนื้อท่ี 1 ไร่ก็จะมีบ่อน�ำ้ ขนาด 1 งาน จ�ำนวน 1 บ่อ ใน
การบริหารและจัดการน�้ำส่วนใหญ่จะใช้บ่อน้�ำผิวดินเพ่ือใช้ในการรดน�้ำต้นไม้ภายในสวนในการรดน�้ำ
จะมีการท�ำร่องน้�ำท�ำใหน้ ้ำ� ไหลไปในพน้ื ทีบ่ ริเวณสวนได้

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : แหลง่ อาหารในเน้อื ที่ 1 ไร่ ดังนี้ มะม่วง กลว้ ย
มะละกอ นอกจากน้ยี งั มีปลาท่ีเล้ียงในบ่อ การเล้ยี งเป็ดไข่และสมนุ ไพรพื้นบ้านอืน่ ๆ เช่น ขา่ มะกรดู
ตระไคร้ กระเพราฯลฯ

73

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : 1 ไร่จะเปน็ ขุดบ่อและปลูกพชื ริมบอ่ การปลูกพืชแบบ
ผสมผสาน มะม่วง กล้วย มะละกอ พชื ผกั สวนครัว
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : รายไดจ้ ากการ ขายปลา ขายไขเ่ ปด็ และขายผกั สว่ นพน้ื ทหี่ นา้ สวนเปดิ
รา้ นขายของช�ำ และได้เปน็ วทิ ยากร ใหก้ บั ทาง กศน.ต�ำบลโคคลาน ในการให้ความรกู้ บั ประชาชนใน
พ้ืนท่เี ก่ียวกับโคก หนอง นา โมเดล สว่ นรายปีกจ็ ะไดจ้ ากการทำ� นาและปลูกมันสำ� ปะหลงั

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพิม่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวนงค์เยาว์ ครบุรี
หมู่ที่ 3 บ้านซบั เมก็ ต�ำบลโคคลาน อำ� เภอตาพระยา

จังหวัดสระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27180
โทรศพั ท์ 06-4886-2757

ครู กศน.ต�ำบล นายอทุ ยั รตั นแสง
โทรศพั ท์ 06-5575-1450

Google Map Link Youtube

74

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนสะท้านสำ� ราญสขุ ”

กศน.ต�ำบลทัพเสด็จ อำ� เภอตาพระยา จังหวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เรมิ่ แรกประมาณ
ปี พ.ศ.2555 ไดเ้ รม่ิ มองเหน็ การทำ� เศรษฐกจิ
พอเพียง จึงได้เร่ิมปลูกพืชไว้ในพื้นที่นา
จำ� นวน 19 ไร่ แตก่ ย็ งั ประสบปญั หาเกยี่ วกบั
รายได้ ตอ่ มาไดเ้ ปน็ ตวั แทนเกษตรกรตำ� บล
ทัพเสด็จเข้าร่วมโครงการ SMART ONIE
เพ่อื เปน็ SMART FARMER ปีงบประมาณ
2562 และได้รับค�ำปรึกษาจากทาง กศน.
เก่ียวกับแนวคิดตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอพียงและได้การสนับสนุนจากทางผู้น�ำ
ชุมชนให้ไปศึกษาดงู าน น�ำมาพฒั นาพ้นื ที่นาของตนเอง โดยมีการปลกู พชื ทหี่ ลากหลายเพื่อสรา้ งราย
ได้เสริม จัดทำ� แหลง่ นำ้� เพ่ิมเติม ทำ� ปยุ๋ ไวใ้ ชเ้ องและเล้ียงสัตว์เพอื่ สรา้ งรายไดเ้ สรมิ จนได้รับรางวัลเป็น
ครวั เรือนตน้ แบบประจำ� ต�ำบลและได้รับเป็นเกษตรกรต้นแบบระดบั ภาคตะวนั ออกเม่อื ปี พ.ศ. 2563
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100 % : ในบริเวณเนื้อที่ 19 ไรก่ ็จะมบี ่อน�้ำขนาด 3 ไร่ จ�ำนวน 2 บ่อ
บ่อแรกจะเล้ียงปลาและอีกจำ� นวน 1 บ่อ ลยี้ งหอยเชอรีไ่ ว้จ�ำหนา่ ย ในการบรหิ ารและจัดการน�ำ้ สว่ น
ใหญจ่ ะใชบ้ อ่ นำ้� ผวิ ดนิ เพอื่ ใชใ้ นการรดนำ�้ ตน้ ไมภ้ ายในสวน การรดนำ�้ จะมกี ารทำ� รอ่ งนำ้� เพอ่ื ใหน้ ำ�้ ไหล
ไปในพนื้ ทบี่ รเิ วณสวนไดส้ ว่ นนำ�้ บาดาลจะเอาไวใ้ ชภ้ ายในครวั เรอื นและจดั เกบ็ ไวใ้ ชใ้ นเหตจุ ำ� เปน็ เทา่ นน้ั





การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : แหลง่ อาหารในเนอ้ื ที่ 19 ไรม่ ดี งั น้ี มะมว่ ง กลว้ ย
ขนนุ ส้มโอ มะละกอ ฝร่ัง มะนาว ไผ่ ชมพู่ ลำ� ไย แตงโม แตงไทย มะเขือ พรกิ ตะไคร้ น้อยหนา่
พระเทพฯ มะพร้าว ยางนา ไม้ประดู่ มะฮอกกานี พยุง สัก นอกจากน้ยี งั มปี ลาทเ่ี ลย้ี งในบ่อ หอยเชอรี่
กบ และสมนุ ไพรพนื้ บา้ นอน่ื ๆ เช่น ขา่ มะกรดู ตะไคร้ กะเพรา ฯลฯ โดยได้มกี ารปลกู พืชแบบผสม
ผสานและพง่ึ พากันและกนั แบบ 5ระดับ

75

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : 19 ไรจ่ ะเปน็ การปลกู พชื แบบผสมผสาน มมี ะมว่ ง กลว้ ย
ขนนุ ส้มโอ มะละกอ ฝร่ัง มะนาว ไผ่ ชมพู่ ลำ� ไย แตงโม แตงไทย มะเขอื พริก น้อยหน่าพระเทพฯ
มะพร้าว ยางนา ไม้ประดู่ มะฮอกกานี พยงุ สกั นอกจากนย้ี ังมปี ลาทเ่ี ลยี้ งในบอ่ หอยเชอร่ี กบ และ
สมนุ ไพรพน้ื บ้านอนื่ ๆ เชน่ ขา่ มะกรูด ตะไคร้ กะเพรา ใบแมงลัก ใบโหระพา ชะอม มะระขนี้ ก กระถิน

การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : รายได้เกิดจากการขายผักสวนครวั และผลไม้ตามฤดูบางส่วน ในแตล่ ะ
วนั มรี ายได้วนั ละ 200 บาท โดยน�ำผลผลิตขายในชมุ ชน และหนา้ โรงเรยี นบ้านโคกทหารเวลาหลังเลกิ
เรียน และรวบรวมรายไดใ้ นแต่ละวนั เป็นรายเดอื น บางส่วนเก็บออมไวใ้ ชด้ า้ นครอบครัวและอกี สว่ น
น�ำมาตอ่ ยอดการขุดสระน�ำ้ ซื้ออปุ กรณท์ ย่ี งั ขาดเพ่มิ เติมโดยไมก่ อ่ หน้ี ใชจ้ ่ายแบบพอเพยี ง ประหยัด
อดออม กนิ ในสว่ นท่ีมี ขายในส่วนทีม่ มี ากพอเพอ่ื ซอ้ื ของกนิ ที่ในสวนไมม่ ี และบางครัง้ ก็ได้รบั เกียรติ
จากทาง กศน.ให้เป็นวิทยากรใหค้ วามรูเ้ กี่ยวกับโคก หนอง นา โมเดล ส่วนรายปีกจ็ ะได้จากการขาย
ผลผลติ ทมี่ ีตามฤดกู าล มที ัง้ ส่งออกและขายในชุมชน



ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่มิ เติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสะทา้ น ม่งิ วิมาร
หมูท่ ี่ 5 ตำ� บลทพั เสดจ็ อ�ำเภอตาพระยา
จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณีย์ 27180

โทรศพั ท์ 09-8257-5890
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวธนนนั ท์ แยม้ ทรพั ย์

โทรศพั ท์ 09-0135-2493

Google Map Link Youtube

76

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนเกษียณสขุ (เกษียณแล้วย่งิ สุข)”

กศน.ต�ำบลทพั ราช อำ� เภอตาพระยา จังหวัดสระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เรม่ิ ตน้ จากการประกอบอาชพี เกษตรกรรม ทำ� นา ทำ� สวน เลย้ี งสตั ว์ และการ
อบรมใหค้ วามรจู้ าก กศน.ตำ� บลทพั ราช จากหนว่ ยงานตา่ ง ๆ จากการไปศกึ ษาดงู าน ซง่ึ ไดน้ อ้ มนำ� หลกั
ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งของในหลวงรชั กาลท่ี 9 มาเปน็ ตน้ แบบประยกุ ตใ์ ชใ้ นการดำ� เนนิ ชวี ติ แบบพอ
เพยี งของตนเองและครอบครวั และมกี ารใช้พน้ื ท่ีของชมุ ชนในการจดั ท�ำเป็นแหล่งอาหารสรา้ งรายได้
ใหก้ บั ประชาชนในชุมชนโดยการแบง่ พ้ืนท่ีออกเปน็ ลอ็ ก
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100 % : ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากท่ีว่าการอ�ำเภอตาพระยา
เพื่อด�ำเนินการขุดสระน�้ำ และได้รับการสนับสนุน ความอนุเคราะห์น�้ำในช่วงหน้าแล้งหรือช่วงท่ี
ขาดแคลนน�้ำจากชลประทาน เพราะอยู่ใกล้กับคลองไส้ไก่ท่ีมีการผันน้�ำมาจากอ่างเก็บน�้ำห้วยยางให้
กับประชาชนในการท�ำการเกษตร ซึ่งน้�ำในสระก็จะมีระบบการวางท่อประปา ใช้แรงไฟฟ้าดึงน�้ำข้ึน
มาใช้ในการทำ� การเกษตรทวั่ ท้งั แปลง

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : แหลง่ อาหารท่ปี ลูกในสวนน้ีได้แก่ ผักสวนครวั
เชน่ พริก มะเขอื ต้นหอม แมงลัก โหระพา กะเพราะ ถัว่ ฝักยาว กระเทยี ม มะนาว กลว้ ย ฯลฯ ไมผ้ ล
เชน่ มะม่วง เมล่อน สม้ โอ มะปราง ลำ� ไย มะพรา้ ว ฯลฯ การเลยี้ งสตั ว์ เช่น สกุ ร (พอ่ -แม่พันธ์ุ ลกู สุกร
และสุกรขายเน้ือ) ววั ไก่ เป็ดไข่ เป็ดเทศ ห่าน บอ่ ปลาดุก ปลาตะเบยี น ปลาสวาย และปลาธรรมชาติ
นาข้าว และสวนมันสำ� ปะหลงั

77

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ุด : ด�ำเนินการตามที่ในหลวงรัชกาลท่ี 9 ทรงแนะน�ำให้
ปลกู ปา่ 3 อยา่ ง ประโยชน์ 4 อยา่ ง และตอ่ มาประยุกตเ์ ปน็ โคก หนอง นา โมเดล จะเป็นการปลกู ปา่
5 ระดับ ได้แก่ ระดบั ที่ 1 ปลกู พืชท่ีมหี วั ฝงั ดนิ เช่น ขิง ขา่ หัวหอม กระเทียม ฯลฯ ระดับที่ 2 ปลกู ไม้
เลอื้ ย เชน่ บวบ น�้ำเตา้ ถ่ัวฝักยาว แตง มะระ ต�ำลึง ผกั บุ้ง ฯลฯ ระดบั ท่ี 3 ปลูกไมพ้ นั ธุเ์ ตย้ี เช่น พริก
มะเขือ กะเพรา ตะไคร้ ข้าว ฟา้ ทะลายโจร พชื สมนุ ไพรต่าง ๆ ฯลฯ ระดบั ที่ 4 ปลกู ไม้ระดับกลาง เช่น
มะกรูด มะนาว มะพร้าว สม้ โอ ขนนุ มะมว่ ง ฯลฯ ระดบั ที่ 5 ต้นไม้ทรงสูง ไม้ใหญ่ ไมย้ ืนต้นซึ่งเปน็ ไม้
ติดแผ่นดิน ช่วยรกั ษาระบบนิเวศน์ เช่น ยางนา มะคา่ ประดู่ ตน้ สัก พะยงู ฯลฯ

การสรา้ งรายได้ ในมติ ิต่างๆ :

รายไดร้ ายวนั ได้แก่ การจำ� หน่วยมะนาว ใบโหระพา ใบกะเพรา ใบแมงลกั
รายไดร้ ายสัปดาห์ ได้แก่ การจำ� หน่ายพรกิ สด
รายได้รายเดือน ไดแ้ ก่ การจำ� หนา่ ยมะม่วง เมลอ่ น กล้วย
รายได้รายปี ไดแ้ ก่ ผลผลิตจากนาขา้ ว มนั ส�ำปะหลัง



ติดต่อสอบถามข้อมูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสมจติ ราชกิจ
46 หม่ทู ่ี 7 บ้านโคกไพล ต�ำบลทัพราช อ�ำเภอตาพระยา จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27180

โทรศพั ท์ 08-9096-2154
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวชนิษฐา บุญรกั ษ์

โทรศพั ท์ 09-8986-1700
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวชลธชิ า สวามิ

โทรศพั ท์ 09-5763-5398

Google Map Link Youtube

78

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล

“3 ไรพ่ อเพยี ง”

กศน.ตำ� บลทัพไทย อ�ำเภอตาพระยา จังหวัดสระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : เดมิ เปน็ พนื้ ทต่ี รงนี้ เปน็
ศูนย์อพยพเป็นที่พักอาศัยของชาวกัมพูชาและ
เป็นพื้นที่อันเนื่องมาจากพระราชด�ำริของพระ
บามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จึงได้แบ่งให้ชาวบ้าน
ทำ� กนิ ครอบครวั ละ 3 ไร่ เดิมก็ปลูกข้าวเพียงปีละ
1 คร้งั จงึ ไดม้ ีแนวคดิ ปลูกพชื แบบผสมผสาน เพอื่
เป็นแหล่งอาหารของครอบครัว
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : แหล่งน้�ำ
ของหมู่บ้านเกิดจากการขุดคลองขนาดเล็กรอบ
พ้ืนท่ีเพื่อเป็นร่องให้ระบบน�้ำเดินวนรอบสวน
เพ่ือสะดวกตอ่ การรดน้ำ� ตน้ ไม้และพืชผักสวนครวั มีการบรหิ ารจดั การแหล่งน�ำ้ ด้วยวิธีการขุดบ่อเพอ่ื
การเกษตร จำ� นวน 4 บอ่ โดยได้ต่อทอ่ น�ำ้ มาจากอา่ งเกบ็ น้�ำ



การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : มีการบรหิ ารจดั การพนื้ ทีเ่ ป็นแหลง่ อาหารและ
รายได้ของครอบครัว โดยการเลี้ยงปลาดุกในบ่อดินและปลูกพืชแบบผสมผสาน เช่น มะม่วง ขนุน
มะพรา้ วนำ้� หอม กลว้ ย พริก ชะอม มะเขอื มะละกอ ใบเตย ฯลฯ เปน็ ต้น




79

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ท่ีสุด : การปลูกพืชแบบผสมผสานให้อยู่ในพ้ืนท่ีเดียวกัน
เพอ่ื ใหพ้ ชื ได้อาศยั เก้ือกลู กนั ตามธรรมชาติ โดยแบง่ เป็นประเภทหวั ไดแ้ ก่ ขา่ มนั ประเภทไมเ้ ล้ือย
ได้แก่ ผักบงุ้ บวบ ต�ำลงึ ประเภทไมพ้ มุ่ เตี้ย ได้แกพ่ ริก มะเขือ ชะอม กะเพรา โหระพา แมงลกั กล้วย
มะละกอ ประเภทไม้ขนาดกลาง ได้แก่ มะม่วง ขนุน มะพร้าว ไผ่หวานกิมซุง ประเภทไม้สูงได้แก่
สักทอง ประดู่ ยางนา พยงุ



การสรา้ งรายได้ในมิติต่าง ๆ : การสร้างรายได้ให้ครอบครวั โดยการน�ำผลผลิตจากสวนไปวางขายใน
ตลาดนัดชุมชน เชน่ เห็ดโคน ชะอม มะเขือ พรกิ สด มะละกอ กล้วย หนอ่ ไม้ ท�ำใหม้ ีรายไดห้ มนุ เวียน
ตามอายุของพืชท่ีปลูกและมีรายได้จากการเล้ียงสัตว์ท่ีสามารถสร้างรายได้ ส่งผลให้คนในครอบครัว
มีสขุ ภาพชีวิตทีด่ ี

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางกะยอม ละมุดเทา
หมทู่ ่ี 9 บา้ นทบั ทมิ สยาม 03 ต�ำบลทัพไทย อำ� เภอตาพระยา

จงั หวัดสระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27180
โทรศพั ท์ 08-8960-7894

ครู กศน.ต�ำบล นายวรวุฒิ รสี กลุ
โทรศพั ท์ 08-7145-5253

ครู กศน.ต�ำบล นายธนภทั ร ปญั ญางาม
โทรศพั ท์ 09-2554-4530

Google Map Link Youtube

80

แหลง่ เรยี นรู้ ตน้ แบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแก้ว

1 ต�ำบล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อำ� เภอวังน�ำ้ เยน็

81

สถานทที่ อ่ งเท่ยี ว อำ� เภอวงั น้ำ� เยน็

นำ�้ ตกเขาตะกรบุ

แกง่ สะเดา

82

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“คนรกั ษ์ปา่ Channel”

กศน.ตำ� บลคลองหินปูน อำ� เภอวังน้ำ� เยน็ จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : นายณรงค์ บุญสินธุ์
เจา้ ของแหล่งเรียนรู้ “คนรกั ษ์ป่า Channel” อาศยั
อยู่กรุงเทพฯ มานานกว่า 20 ปี โดยถิ่นที่อยู่เดิม
มีบ้านที่อ�ำเภอวังน้�ำเย็น อยากกลับมาอาศัยท่ี
บ้าน ประกอบกับมีที่ดิน 10 ไร่ เร่ิมปลูกสวนล�ำไย
แต่ขาดทุน จึงเปล่ียนมาปลูกป่ายืนต้นผสมผสาน
เจ้าของแหล่งเรียนรู้มีโอกาสได้ด�ำเนินชีวิตตาม
แนวทางตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง โดยมหี นว่ ยงานทใี่ หก้ ารสนบั สนนุ ไดแ้ ก่ กศน.อำ� เภอ
วงั นำ้� เยน็ ให้การสง่ เสริมและใหค้ วามรู้โดยนำ� มาประยุกต์ใช้ในชวี ติ ประจำ� วนั
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : วิธกี ารบริหารจัดการแหลง่ น�ำ้ โดยใช้พน้ื ทเี่ พยี งร้อยละ 5 ของ
พน้ื ท่ี ขดุ รอ่ งนำ�้ ในทดี่ นิ ทำ� เปน็ คลองไสไ้ กย่ าว และขดุ บอ่ บาดาลไวใ้ ช้ ตอ้ งการใหเ้ หลอื พน้ื ทใ่ี นการปลกู
ป่าและพ้ืนท่ีเกษตรให้มากท่ีสุด โดยในนำ้� ได้เล้ียงปลา ปลูกผักบุ้ง ผักนำ้� ต่างๆ ไว้รับประทาน เหลือ
กน็ ำ� ไปจ�ำหนา่ ย

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้ืนทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ุด : ปลูกพืชผักสวนครัวเพ่ือลดรายจ่ายเพิ่มราย
ได้ เน้นการปลูกพืชตามฤดูกาล ปลูกพืชเกษตรเพื่อการกินและสมุนไพรโดยไม่ใช้สารเคมี เล้ียงปลา
ในแหลง่ น�ำ้

83

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทส่ี ดุ : เพอ่ื ใหม้ พี น้ื ทสี่ เี ขยี ว ซง่ึ แหลง่ เรยี นรคู้ นรกั ษป์ า่ เนน้ การ
ปลูกป่าเป็นหลัก ท่ีไหนมีปา่ ท่นี ัน่ มคี วามอดุ มสมบรู ณ์ เป็นแหล่งอาหาร เป็นปัจจยั 4 และสามารถนำ�
ใบไม้ท่ที ับถมกนั มาทำ� เป็นป๋ยุ น�ำก่งิ ไม้มาเผาทำ� ถ่านในการทำ� อาหาร และน�ำมาจำ� หน่ายได้

การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : การปลูกป่ามีรายได้อย่างไม่จ�ำกัด ซ่ึงแหล่งเรียนรู้น้ีได้สอนเก่ียวกับ
การท�ำน้�ำส้มควันไม้ โดยการน�ำก่ิงไม้ในป่ามาท�ำฟืน แล้วน�ำมาเผาท�ำถ่าน และใช้กระบวนการกลั่น
ใหม้ นี �้ำส้มควนั ไมอ้ อกมา จ�ำหน่ายลดตน้ ทนุ การผลติ ซึ่งน้�ำส้มควนั ไม้ในแต่ละเดือนได้ 1 หมน่ื ลิตรๆ
ละ 100 บาท และน�ำใบไม้ท่ีทับถมดินมาท�ำปุ๋ย(ดินดี) ส่งคอนโด ทาวน์เฮ้าส์ ถุงละ 50 บาท
ช่องทางการจ�ำหน่ายส่วนใหญ่จะจ�ำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ ยูทูป มีรายได้ 7 หลักต่อเดือน
ซึ่งเป็นรายไดจ้ �ำนวนมากทไี่ ด้จากการปลกู ป่า

ตดิ ต่อสอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายณรงค์ บุญสินธุ์
หมูท่ ี่ 12 บ้านน�ำเจรญิ ต�ำบลคลองหนิ ปูน อ�ำเภอวังนำ�้ เย็น

จังหวดั สระแกว้ รหัสไปรษณยี ์ 27210
โทรศพั ท์ 08-5445-6525

ครูผปู้ ระสานงาน นายกฤษณะ กวยเหม
โทรศพั ท์ 08-4387-3072

Google Map Link Youtube

84

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

จากไมต้ าย กลายเปน็ ไมต้ น้ สขุ สมหวงั ดงั ใจ “สวนสมหวงั ”

กศน.ต�ำบลวังนำ�้ เยน็ อำ� เภอวงั นำ้� เยน็ จังหวดั สระแก้ว

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : นางสาวสมหวัง ปาปะเถ
เจ้าของแหล่งเรียนรู้ จากไม้ตาย กลายเป็นไม้ต้น
สุขสมหวังดังใจ “สวนสมหวัง” เริ่มจากการท�ำ
ผลติ ภณั ฑเ์ ฟอรน์ เิ จอรไ์ มแ้ ละเมอื่ ถงึ จดุ ทม่ี เี งนิ เกบ็ จงึ
ไดซ้ อื้ ทดี่ นิ วา่ งเปลา่ จำ� นวนกวา่ 50 ไร่ เพอ่ื ตอ้ งการทำ�
เกษตรผสมผสาน ในรูปแบบเศรษฐกิจพอเพียง โดย
ไมพ่ ง่ึ สารเคมี เพอื่ สขุ ภาพท่ีดขี องตนเอง และคนใน
ครอบครวั รวมถงึ ทกุ ๆ คน ทไ่ี ดส้ นิ คา้ ของสวนสมหวงั
การบรหิ ารจัดการน้�ำใหไ้ ด้ 100% : ได้จากแหลง่ น�้ำธรรมชาติ 2 บ่อ และสระขดุ จำ� นวน 1 บ่อ โดย
แบ่งใช้เป็นสาธารณูปโภคในครัวเรือน และใช้เพ่ือการเกษตรท�ำสวน ท�ำนา และปลูกพืชผักสวนครัว
ไดอ้ ย่างพอเพยี งแม้ในฤดแู ล้ง

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : จากพนื้ ทปี่ ลกู ผลไมย้ งั มชี อ่ งวา่ งตรงกลาง ไดน้ ำ�
พชื พมุ่ เตย้ี ทใ่ี ชบ้ รโิ ภคในครวั เรอื น โดยการสบั หวา่ งแลว้ ปลกู พชื ผกั สวนครวั แทรกกบั ไมผ้ ล และนำ� พนั ธ์ุ
ปลามาปลอ่ ยในบ่อทีข่ ดุ ไว้ สว่ นแหลง่ น้ำ� ธรรมชาติได้นำ� ผกั บงุ้ ผกั กระเฉด ปลกู ไว้รบั ประทาน เพ่อื ลด
รายจ่ายในครัวเรือน เม่อื เหลือเกบ็ ก็น�ำไปขาย สรา้ งรายไดใ้ ห้กับครอบครัว

85

การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ดุ : ในพน้ื ทจี่ �ำนวน 50 ไร่ ได้ปลกู สวนผลไม้ มีการปลกู
ต้นไม้สูง ผสมผสาน ได้แก่ ต้นยูคาลิปตัส ต้นสาเก เป็นต้น และปลูกไม้กลางเป็นกลุ่มต้นไม้ที่ไม่สูง
นกั ไดแ้ ก่ ไม้ผลทีเ่ กบ็ กินได้ เชน่ มะม่วง ลำ� ไย ขนุน ไผ่ และไมพ้ ุม่ ได้แก่ พริก มะเขือ ขา้ ว ผกั ชีฝรงั่
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : จากการขายผกั ชฝี รง่ั พรกิ ทมี่ รี ถมารบั ถงึ สวน เกบ็ ขายรายสปั ดาห์ ไดแ้ ก่
ฝรัง่ เก็บขายรายเดือน ไดแ้ ก่ มะมว่ ง เงาะ ทุเรยี น ขนุน ฯลฯ และรายไดร้ ายปี ไดแ้ ก่ นาขา้ ว ซึง่ ราย
ไดต้ า่ งๆ สามารถนำ� มาเลย้ี งครอบครวั ไดส้ บายๆ และสามารถสร้างความเปน็ ครอบครัวทอ่ี บอนุ่ ตอบ
โจทยก์ บั รปู แบบเศรษฐกจิ พอเพยี ง โคก หนอง นา โมเดล และเปน็ แบบอยา่ งใหก้ บั สงั คมไทยในปจั จบุ นั

ตดิ ต่อสอบถามข้อมูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางสาวสมหวัง ปาปะเถ
ต�ำบลวงั นำ้� เยน็ อ�ำเภอวงั นำ้� เยน็ จงั หวัดสระแกว้ รหัสไปรษณีย์ 27210

โทรศพั ท์ 08-1940-5289
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวปรัชกานณ์ สเี หลีย่ ม

โทรศพั ท์ 09-4550-8857

Google Map Link Youtube

86

แหลง่ เรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“คชานุรกั ษ์ ชา้ งอยู่ค่กู ับคน”

กศน.ต�ำบลทุ่งมหาเจริญ อำ� เภอวังน้ำ� เยน็ จังหวัดสระแกว้

ความเปน็ มา/แรงจูงใจ : นางพิสมร ศรีไทย เจา้ ของ
แหล่งเรียนรู้ “คชานุรักษ์ ช้างอย่คู ู่กับคน” เดิมเปน็
ขา้ ราชการ และชน่ื ชอบในการทำ� สวน ปลูกพชื ชอบ
อยกู่ บั ธรรมชาติ จงึ ตดั สนิ ใจเกษยี ณอายรุ าชการกอ่ น
กำ� หนด ประกอบกบั มาเทย่ี วตำ� บลทงุ่ มหาเจรญิ แลว้
เกดิ ความชน่ื ชอบ จงึ ซอื้ ทดี่ นิ ทง้ั หมด10 ไร่ มาลงหลกั
ปกั ฐาน สรา้ งบ้าน ทำ� สวน ณ ม. 26 ต.ทุ่งมหาเจริญ
โดยแบง่ ทเ่ี พาะปลกู จ�ำนวน 5 ไร่ ไดแ้ ก่ ปลกู กลว้ ย
ผลไม้ต่างๆ เลี้ยงเป็ด และปลูกป่ายืนต้นผสมผสาน
ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง โดยมี กศน.อำ� เภอวงั น�้ำเยน็ สง่ เสรมิ อาชีพและให้ความรู้ โดย
น�ำความรทู้ ี่ไดร้ บั มาประยกุ ต์ใชใ้ นชีวติ ประจำ� วัน
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : วิธีการบริหารจัดการแหล่งน้�ำ โดยใช้บริเวณพ้ืนที่รอบบ้าน
ขุดร่องน�ำ้ ในทดี่ ินเป็นคลอง เรยี กว่า คลองไส้ไก่ เพอื่ ใช้เลี้ยงปลา สบู นำ้� จากคลองไส้ไกเ่ พ่อื นำ� มาใช้รด
พืชผกั และป้องกันช้างบกุ รกุ บ้านทอี่ ยูอ่ าศยั โดยในน้�ำได้เลีย้ งปลาชนิดตา่ งๆ เพ่อื ไว้บรโิ ภค จ�ำหน่าย
หรอื แจกจ่ายให้เพ่อื บ้านไดร้ ับประทาน

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : ปลูกพืชผักสวนครวั เพอ่ื ลดรายจา่ ยเพ่ิมรายได้
ปลูกพืชเกษตรเพื่อบริโภค ปลกู สมุนไพรโดยไมใ่ ชส้ ารเคมี และเลยี้ งปลาในแหลง่ น้ำ�

87

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : มกี ารปลกู พชื ผสมผสาน การปลกู ปา่ 5 ระดบั โดยปลกู
ไมท้ ีส่ ามารถน�ำมาสร้างบ้านได้ เชน่ ตน้ สัก ตน้ พะยงู ตน้ สะเดา ฯลฯ และไม้ท่ีสามารถน�ำมากนิ ได้ เช่น
มะม่วง ล�ำใย ต้นกระถนิ ปลกู มนั เทศ และอีกหลายชนดิ ซง่ึ นำ� ใบไม้ที่ทบั ถมกนั มาท�ำเปน็ ปยุ๋ อนิ ทรยี ์
นำ� ไมก้ ระถนิ ไมไ้ ผ่ มาเผาทำ� ถา่ นเพอ่ื ใชใ้ นการทำ� อาหาร ปลกู ทกุ อยา่ งทเี่ รากนิ ได้ นำ� มาจำ� หนา่ ย สรา้ ง
รายไดอ้ กี ทางหนึ่ง

การสรา้ งรายได้มิติต่างๆ : การปลูกพชื ผกั ผลไม้ และไม้ยนื ตน้ ต่างๆ สามารถสรา้ งรายไดใ้ หก้ บั
ตนเองและชุมชน เก็บเกี่ยวผลไม้ตามฤดูกาลมาจ�ำหน่าย และแปรรูป มีการรวมกลุ่มสตรีในหมู่บ้าน
ทำ� กลว้ ยตากพลงั งานแสงอาทติ ย์ น�ำมาบรรจลุ งกลอ่ ง ขายกล่องละ 15 - 20 บาท สรา้ งรายได้วนั ละ
500 - 1,000บาท โดยมี กศน.อำ� เภอวงั นำ�้ เยน็ มาใหค้ วามรใู้ นดา้ นการประชาสมั พนั ธก์ ารขายออนไลน์

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพม่ิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางพิสมร ศรไี ทย
หม่ทู ี่ 26 บา้ นครี เี ขตพฒั นา ตำ� บลทงุ่ มหาเจริญ อ�ำเภอวงั นำ้� เยน็

จังหวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27210
โทรศพั ท์ 06-2450-9393

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวณฎั ฐช์ วลั ไชยเพชร
โทรศพั ท์ 09-8970-6713

Google Map Link Youtube

88

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ท่งุ ดอกกระเจยี วเฟ้ ียวฟา้ วสง่ ลูกโกอินเตอร”์

กศน.ตำ� บลตาหลงั ใน อ�ำเภอวังน้ำ� เยน็ จงั หวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : เดิมบริเวณพื้นท่ี หมู่ 21
บา้ นสลกั ใดพฒั นา ต�ำบลตาหลงั ใน อำ� เภอวังน้�ำเย็น
จงั หวดั สระแก้ว ได้ทำ� ไร่ ท�ำนา ต่อมา นางประดษิ ฐ์
บุญเกษม เจ้าของไร่ ได้ศึกษาเก่ียวกับการปลูกดอก
กระเจียว เพราะผลผลิตขายได้ก�ำไรดีกว่าการท�ำไร่
ท�ำนา
ในสว่ น ของ กศน.อำ� เภอวงั นำ�้ เยน็ ไดเ้ ขา้ มา
มสี ว่ นรว่ มโดยการนำ� วทิ ยากรมาใหค้ วามรกู้ ารทำ� ปยุ๋
น้�ำหมักชีวภาพเพ่ือใช้ในการเพิ่มผลผลิต และได้จัด
ศึกษาดูงานเกย่ี วกบั เศรษฐกจิ พอเพียง เพือ่ น�ำความ
รู้มาพัฒนาและปรบั ปรงุ ใหด้ ีย่ิงขนึ้
- เมอ่ื ปี พ.ศ. 2545 จึงได้เริ่มปลกู ดอกกระเจยี ว พร้อมท้งั ทำ� ไรอ่ อ้ ยควบคูไ่ ปดว้ ย
- ปัจจุบนั ไดม้ ีการปลูกดอกกระเจยี ว พร้อมปลกู พชื ผสมผสาน รวมทั้งหมด 13 ไร่ ทำ� ให้มี
รายไดเ้ พ่ิมขนึ้
การบรหิ ารจดั การน้ำ� ใหไ้ ด้100%:ในพน้ื ทขี่ องตนเองโดยการขดุ สระนำ้� และบอ่ บาดาล เพอื่ ใชใ้ นการเกษตร

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี ห้อุดมสมบูรณ์ทส่ี ดุ : ในพ้นื ทจ่ี ำ� นวน 13 ไร่ ไดม้ กี ารปลกู พืชผกั สวน
ครัว และเล้ยี งไก่ เพอ่ื บรโิ ภคในครวั เรือน เป็นการลดรายจา่ ย

89

การปลกู พชื แบบผสมผสานใหส้ มบูรณ์ทสี่ ดุ : ในพนื้ ทจี่ ำ� นวน 13 ไร่ ทไี่ ดป้ ลกู ดอกกระเจยี วมกี ารปลกู
ไมส้ งู ผสมผสาน ได้แก่ ยางนา มะคา่ ปลกู ไมก้ ลางเปน็ กลุ่มตน้ ไม้ที่ไม่สูงนัก ได้แก่ ไม้ผลท่เี ก็บกินได้
เช่น มะม่วง ลำ� ไย ขนุน ไผ่ และไม้พุม่ ไมเ้ ลอ้ื ย ได้แก่ ผกั ต่างๆ
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : การขายดอกกระเจยี วสรา้ งรายไดใ้ หเ้ ปน็ อยา่ งมาก เพราะมยี อดสง่ั ซอื้ เขา้
มาตลอด มรี ถเข้ามารบั ซอ้ื ถงึ ในสวน นอกจากนัน้ รายไดร้ ายปไี ดจ้ ากการเกบ็ หนอ่ ดอกกระเจียว เมอ่ื
ต้นดอกกระเจียว อายุ 2-3 ปี สามารถเกบ็ หนอ่ ขายได้ ทำ� ใหม้ ีรายได้ มียอดสัง่ ซ้ือเข้ามาตลอด ท�ำให้
สรา้ งรายไดเ้ ปน็ อยา่ งดี และชว่ ยลดภาระหนคี้ รวั เรือน

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพมิ่ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นางประดษิ ฐ์ บญุ เกษม
หมู่ที่ 21 บ้านสลักใดพฒั นา ต�ำบลตาหลังใน อำ� เภอวงั น�ำ้ เยน็

จงั หวดั สระแกว้ รหสั ไปรษณยี ์ 27210
โทรศพั ท์ 09-7996-7321

ครู กศน.ต�ำบล นางสาวสณุ ญตา สนสร้อย
โทรศพั ท์ 09-3396-2616

Google Map Link Youtube

90

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล
ในสไตล์ กศน.จงั หวัดสระแก้ว

1 ตำ� บล 1 โคก หนอง นา โมเดล

กศน.อำ� เภอเขาฉกรรจ์

91

สถานที่ท่องเที่ยว อำ� เภอเขาฉกรรจ์

วัดถำ้� เขาฉกรรจ์

ทงุ่ ดอกไม้ Wood House เขาฉกรรจ์

92

แหล่งเรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“นายสถานรี ถไฟ หวั ใจเกษตร”

กศน.ต�ำบลเขาฉกรรจ์ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จังหวดั สระแก้ว

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ความฝันบ้นั ปลายชวี ิต
ของข้าราชการ การรถไฟแห่งประเทศไทย คือ
เปน็ อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง ขา้ พเจา้ ไดใ้ ชเ้ วลาในวนั หยดุ
กบั การปลูกต้นไม้ในพื้นท่ขี องตนเอง จ�ำนวน 18
ไร่ เป็นการปลูกพืช แบบผสมผสาน และได้ขุด
สระน้�ำเตรียมการไว้ก่อนที่จะลาออกจากราชการ
กอ่ นกำ� หนด เพ่อื มาท�ำเกษตรผสมผสานแบบเต็ม
ตัว โดยได้ศึกษาหาความรู้จากต�ำราวิชาการ สื่อ
ออนไลน์ และแหล่งเรียนรู้ต่างๆ เม่ือครู กศน.ต�ำบลเขาฉกรรจ์ ได้น�ำนักศึกษา กศน.มาศึกษาดูงาน
แหลง่ เรียนรู้ ได้แนะน�ำ แนวทางศาสตร์พระราชา “โคก หนอง นา โมเดล” และไดจ้ ัดตั้งเปน็ แหลง่
เรียนรศู้ าสตรพ์ ระราชา โคก หนอง นา โมเดล “เกษตรผสมผสาน” นายสำ� เริง นพเกลา้ เพอ่ื เปน็ ตน้
แบบในการศึกษาดูงานของประชาชนทั่วไป
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ได้มกี ารบรหิ ารจดั การนำ�้ ในพ้นื ท่ี มีบ่อนำ้� ทีข่ ดุ ไวก้ ักเก็บน้ำ� จาก
ธรรมชาติ และมีน�ำ้ จากบ่อบาดาล น้�ำใต้ดนิ ไว้ใชส้ �ำรองตลอดทัง้ ปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใี่ หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : การสรา้ งแหลง่ อาหารโดยการปลกู พชื แบบผสม
ผสาน การเลย้ี งปลา ปลูกไม้ผล เชน่ เงาะ ทุเรียน ขนุน ล�ำไย มะยงชิด สาเก และมีการปลกู ผักสวน
ครวั เช่น ตะไคร้ ข่า ใบมะกรูด พริก มะนาว มะเขือเปาะ มะเขอื พวง กะเพรา เพื่อบริโภคในครัวเรอื น
แบง่ ปันให้เพ่ือนบ้าน และจำ� หน่ายเปน็ รายได้เสรมิ

93

การปลกู พชื แบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทส่ี ุด : การสรา้ งปา่ 5 ระดบั ในพื้นทีข่ องตนเอง มกี ารจดั สรร
พ้ืนที่ การปลูกพืชแบบผสมผสาน โดยปลูกแบ่งเป็นสัดส่วน มีไม้ท่ีปลูกในพ้ืนท่ี ได้แก่ ไม้สูง เช่น
ยางนา มะค่า มะฮอกกานี มะขามป้อม ไมต้ ะเคยี น ตน้ สัก ไม้กลาง เช่น ไมไ้ ผ่ กลว้ ย เงาะ ทเุ รยี น ขนุน
มะยงชดิ ไมเ้ ร่ยี ดิน มมี ะระ
การสรา้ งรายได้ในมิติต่างๆ : การท�ำเกษตรผสมผสานตามแนวทางศาสตร์พระราชา “โคก หนอง
นา โมเดล” เปน็ การได้ปฏิบตั ติ ามแนวทางพระราชด�ำริ มีชวี ติ แบบพอเพียง มคี วามสุขกบั ธรรมชาติ
ไดแ้ ลกเปลย่ี นความรู้ ใหค้ วามรกู้ บั ผทู้ ีส่ นใจ เพอื่ สร้างแหล่งเรยี นรใู้ หเ้ กดิ ข้นึ ในชมุ ชนตำ� บลเขาฉกรรจ์
รายไดท้ เี่ กดิ ขนึ้ ถอื วา่ เปน็ กำ� ไร ของชวี ติ สงิ่ สำ� คญั คอื การลดรายจา่ ยในครวั เรอื น เชน่ พชื ผกั ผลไมต้ า่ งๆ
ที่ปลกู ไวร้ ับประทานเอง การสรา้ งรายไดใ้ นพ้นื ทข่ี องตนเอง รายไดร้ ายวันมาจากพชื ผักและไมผ้ ลตาม
ฤดกู าล รายไดร้ ายสปั ดาห์ เปน็ ฟนื ทไี่ ดจ้ ากตน้ ไมส้ งู นำ� มาเผาถา่ น จำ� หนา่ ยใหก้ บั ชาวบา้ น รายไดร้ าย
เดอื น ไม้ผลตามฤดูกาล และรายไดร้ ายปีจากการขายปลา ที่เลยี้ งไว้โดยธรรมชาติ

ติดตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่ิมเติม

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายสำ� เรงิ นพเกลา้
หม่ทู ี่ 3 บา้ นเขาฉกรรจ์ ต�ำบลเขาฉกรรจ์ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จังหวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณีย์ 27000

โทรศพั ท์ 08-1762-3509
Line ID : 0817623509
ครู กศน.ต�ำบล นางสาวผาณิต สรา้ งวดั
โทรศพั ท์ 09-8997-3913
Line ID : noonamtip57

Google Map Link Youtube

94

แหล่งเรยี นรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“สวนไมม้ งคล พันธุ์ไม้หายาก”

กศน.ตำ� บลหนองหวา้ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : นายมงคล แทนไธสงค์
ผู้ใหญ่บ้านหนองหว้า หมู่ที่ 5 ศิษย์เก่า กศน.
อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จากการได้ศึกษาดูงานเก่ียวกบั
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ร่วมกับคณะ
ครู กศน.ต�ำบลหนองหวา้ ทำ� ให้เกดิ แรงจงู ใจ ใน
การน�ำความรู้มาปรับใช้ให้สอดคล้องกับวิถีการ
ด�ำเนินชีวิตของตนท่ีเป็นอยู่ อย่างพอเพียง และ
รักในการเพาะพันธุ์ไม้ จึงได้ลงมือปฏิบัติในการ
ปลกู ต้นไม้ แบบผสมผสาน และการเพาะพันธุไ์ มห้ ายากเพอื่ ขยายพนั ธใ์ุ นสวนของตนเอง มาเปน็ ระยะ
เวลา 6 ปี ครู กศน.ตำ� บลหนองหว้า ได้นำ� นักศกึ ษา กศน.มาศกึ ษาดูงานการขยายพันธุ์ไม้ และได้จัดตั้ง
ให้เปน็ แหล่งเรยี นร้ศู าสตรพ์ ระราชา โคก หนอง นา โมเดล “สวนไม้มงคล พันธุ์ไม้หายาก” เพ่อื เป็น
แหลง่ เรียนรู้ ศกึ ษาดงู านของนักเรยี นนกั ศกึ ษา ประชาชนทัว่ ไป และหนว่ ยงานต่างๆ
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ได้มีการบรหิ ารจดั การน้ำ� ในพืน้ ท่ี โดยขดุ สระเพ่อื กกั เก็บนำ�้ ไวใ้ ช้
ในการเกษตร เลี้ยงปลา และทำ� คลองไส้ไกต่ ามแนวรอ่ งสวน ไร่ นา เพ่ือใชน้ ำ้� ในการรดตน้ ไม้ พืชผัก
ทีป่ ลูกไว้ ซึ่งมนี ้�ำเพยี งพอตอ่ การใช้อปุ โภค บริโภค ตลอดท้ังปี

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ดุ : การสรา้ งแหลง่ อาหารในพนื้ ที่ เปน็ การทำ� เกษตร
แบบผสมผสาน การปลูกพชื ผกั สวนครัว พชื สมนุ ไพร ผลไม้ การเลี้ยงปลา เล้ียงหอย เลี้ยงเป็ด การท�ำ
นา ท�ำไร่ ทำ� สวน และการเพาะพันธ์ไุ ม้ หายากเพอ่ื จำ� หนา่ ย



95

การปลูกพชื แบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : มกี ารจดั สรรพนื้ ท่ีปลูกพชื แบบผสมผสาน ในการปลกู
ปา่ 5 ระดบั สวนไม้มงคลพนั ธไ์ุ มห้ ายาก ประกอบดว้ ย ไมส้ ูง เชน่ มะค่า ตะแบก ยางนา มะฮอกกานี
กระบก หวา้ มะม่วง มะพรา้ ว ไผ่ สะเดา มังคดุ ฝรัง่ กล้วย ขนนุ เป็นต้น ไม้เรยี่ ดิน เชน่ มะเขือ กะเพรา
พริก ตะไคร้ อญั ชัน มะระขีน้ ก เป็นต้น ไม้ใตด้ ิน เชน่ มนั เผอื ก ขา่ กระชาย ไพร ขิง เปน็ ตน้ และพืช
สมนุ ไพรอื่นๆ เช่น กระถนิ ณรงค์ ตน้ หมอ่ น ฟา้ ทะลายโจร มะม่วงหาวมะนาวโห่
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : “สวนไมม้ งคลพนั ธไ์ุ มห้ ายาก” มรี ายไดร้ ายวนั จากการจำ� หนา่ ยผกั สวน
ครวั เช่น มะเขือ กะเพรา พริก ตะไคร้ รายไดร้ ายสัปดาห์ จากการจ�ำหนา่ ยปลาท่ีเลีย้ งในสระ และพืช
สมนุ ไพร รายไดร้ ายเดือน จากการจ�ำหนา่ ยพชื พนั ธุ์ไม้หายาก เชน่ มะค่า ตะแบก ยางนา มะฮอกกานี
กระบก หวา้ เปน็ ตน้ และรายได้รายปจี ากพืชไร่ ขา้ ว และผลไม้ตามฤดกู าล

ตดิ ตอ่ สอบถามข้อมูลเพ่มิ เตมิ

เจ้าของแหล่งเรยี นรู้ นายมงคล แทนไธสงค์
303 หมทู่ ่ี 5 บ้านหนองหว้า ต�ำบลหนองหว้า อ�ำเภอเขาฉกรรจ์

จังหวดั สระแก้ว รหสั ไปรษณยี ์ 27000
โทรศพั ท์ 09-3770-6398
Line ID : 0937706398

ครู กศน.ต�ำบล นางพัชฎา ยาคำ�
โทรศพั ท์ 09-8997-3913
Line ID : 0989973913

Google Map Link Youtube

96

แหลง่ เรียนรู้ ต้นแบบ โคก หนอง นา โมเดล

“ตู้เยน็ หลังบ้าน รอบบ้านมแี ต่เงิน”

กศน.ต�ำบลพระเพลงิ อำ� เภอเขาฉกรรจ์ จังหวดั สระแกว้

ความเป็นมา/แรงจูงใจ : ความเป็นมา แรงจูงใจ
ในการท�ำเกษตรผสมผสาน ตามศาสตร์พระราชา
โคก หนอง นา โมเดล เม่อื ก่อนพ้ืนที่ 13 ไร่ น้ี เปน็
พนื้ ทที่ ำ� นา ทำ� ไรแ่ บบดง้ั เดมิ สบื ตอ่ จากบรรพบรุ ษุ
ในการท�ำเกษตร แบบดั้งเดมิ มตี น้ ทุนสูง รายได้ไม่
พอกับรายจ่าย จึงเปล่ียนวิธีการท�ำเกษตรแบบ
ด้ังเดิม เป็นแบบเกษตรผสมผสาน โดยคิดต่าง
จากเพอ่ื นบา้ น ไดน้ ำ� ความรจู้ ากการเปน็ นกั ศกึ ษา
กศน.ตามที่ ครู กศน.แนะนำ� สง่ เสรมิ ดา้ นอาชพี และการไดไ้ ปศกึ ษาดงู านตามสถานทต่ี า่ งๆ จากหนว่ ย
งานราชการ จึงน�ำความรู้ เทคนคิ วธิ ีการ มาปรบั ใชใ้ นการท�ำเกษตร แบบผสมผสาน สไตล์ “สวนอมั
รา เกษตรผสมผสาน” มี นักศกึ ษา กศน. ประชาชนท่วั ไป และหนว่ ยงานตา่ งๆ ไดม้ าศกึ ษาดงู านเป็น
ประจ�ำ ครู กศน.ตำ� บลพระเพลิง จึงได้จัดตั้งเปน็ แหล่งเรยี นรู้ศาสตร์พระราชา โคก หนอง นา โมเดล
“เกษตรผสมผสาน” นางอัมรา กรดคีรี
การบรหิ ารจัดการน้�ำให้ได้ 100% : ได้มีการขุดสระเพ่ือกักเกบ็ นำ�้ ฝนไว้ใช้ในการเกษตร รดน้�ำตน้ ไม้
พืชผักท่ีปลูกไว้ ซึ่งมีน�้ำเพียงพอต่อการใช้งานตลอดทั้งปี และการใช้ระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์
สูบน้�ำ จากคลองพระสะทึงเพ่อื ส�ำรองน�้ำไว้ใช้ในยามขาดแคลน

97

การสรา้ งแหล่งอาหารในพ้นื ทใ่ี หอ้ ุดมสมบูรณ์ทสี่ ุด : การสร้างแหล่งอาหารให้อดุ มสมบูรณ์ โดยการ
ปลูกพืช แบบผสมผสาน การเลยี้ งปลา และสัตว์น้�ำในบ่อพกั นำ�้ การปลกู ไมผ้ ล มังคดุ ลองกอง มะมว่ ง
ฝร่งั และการปลกู ผกั สวนครวั เช่น มะกรดู พรกิ มะนาว กะเพรา ตะไคร้ ข่า มะเขือเปาะ น�ำ้ เตา้
มะละกอ หนอ่ ไม้ กลว้ ย เพ่อื บรโิ ภคในครวั เรือน สว่ นทเี่ หลือกแ็ บง่ ปันใหเ้ พอ่ื นบ้าน และจ�ำหน่ายเพอื่
เปน็ รายไดเ้ สริม รวมทง้ั การปลกู ข้าวไรซ์เบอรร์ เี่ พ่ือแปรรูปเปน็ ขา้ วสาร และน�ำ้ ขา้ วกลอ้ ง
การปลูกพืชแบบผสมผสานให้สมบูรณ์ทสี่ ุด : การจัดสรรพ้ืนที่การปลูกพืชแบบผสมผสาน ในการ
ปลกู ป่า 5 ระดับ ไมส้ ูง ไมก้ ลาง ไมเ้ ตี้ย ไม้เร่ยี ดนิ และไมใ้ ต้ดิน โดยแบ่งเปน็ ไม้สูง ปลูกมะคา่ ตะแบก
ยางนา เพ่ือท�ำ ทีอ่ ยู่อาศัยให้ความร่มเงา ไมก้ ลาง ปลูกตน้ มะม่วง มะพรา้ ว ไผ่ สะเดา มงั คดุ ฝร่งั กลว้ ย
ขนนุ เพื่อบรโิ ภค จำ� หน่าย และทำ� ปุย๋ อินทรยี ์ ไมเ้ ต้ีย ปลูกมะเขอื กะเพรา พริก ตะไคร้ ไม้เรี่ยดิน ปลกู
อญั ชนั มะระขน้ี ก และไมใ้ ตด้ นิ ปลกู มนั เผอื ก ขา่ โดยไมใ่ ชส้ ารเคมี มกี ารทำ� ปยุ๋ อนิ ทรยี ใ์ นรปู แบบกลมุ่
ปุ๋ยอนิ ทรยี เ์ พอื่ จำ� หนา่ ยในชุมชน และผทู้ ส่ี นใจทวั่ ไป
การสรา้ งรายได้ในมติ ิต่างๆ : การทำ� เกษตรผสมผสาน สง่ิ สำ� คญั ทส่ี ดุ นอกจากรายได้ คอื ความสขุ ทไี่ ด้
อยกู่ บั ธรรมชาติ ไดบ้ รโิ ภคผลผลติ ทป่ี ลกู เอง ปลอดสารเคมี ไมท่ ำ� ลายธรรมชาตสิ ง่ิ แวดลอ้ ม และมเี วลา
วา่ งเปน็ ของตวั เอง โดยรายไดร้ ายวนั มาจากพชื ผกั สวนครวั ผกั บงุ้ ขา่ ตะไคร้ ปลา กงุ้ ผกั กาด กวางตงุ้
ต้นหอม รายได้รายสปั ดาห์ จากพริก มะนาว รายได้รายเดอื นการจำ� หน่ายขา้ วไรซเ์ บอรร์ ี่แปรรปู และ
ปยุ๋ อนิ ทรยี ์ สุดท้ายรายได้รายปี จากพืชตามฤดูกาล เชน่ มงั คุด ลองกอง มะม่วง มะนาวและมะละกอ

98