Modul Seiring Buku Teks AI Sejarah Tingkatan 3

Allan Yap 016-210 8011Leow Ting Liang 016-481 2033Bryan Lee 010-228 5079Dixon Tan 012-224 9363Alvin Ling 016-922 4893KK Chia 018-399 4513Adenan Ghazali 012-938 4991Appolo Kiu 013-801 1507Jeremy Wong 016-860 6003Paulinus 016-884 4710Nickson Leong 019-623 4323Shahrul Naim 019-916 9927Hubungi eksekutif pemasaran kami untuk membuat pesanan buku.

Buku yang menyediakan LATIHAN PELBAGAI BENTUK yang berpusatkan murid, BAHAN DIGITAL seperti kod QR yang mengandungi video, audio dan bahan PAK-21 serta JAWAPAN untuk memudahkan rujukan guru semasa proses pengajaran dan pemudahcaraan (PdPc). Buku ini membantu guru menyemak jawapan, menilai kemajuan pelajar dan memperkaya proses pengajaran dengan teknologi interaktif.BUTANG LUKISButang LUKIS memberi guru fleksibiliti dalam penyampaian maklumat seperti melukis atas paparan. Ia juga menjadikan interaksi lebih dinamik antara guru dan pelajar.BUTANG JAWAPANTekan butang JAWAPAN untuk mempamerkan jawapan untuk proses penyemakan dan penilaian guru semasa PdP.TETAPAN (SETTING)Pilih jenis paparan halaman, mengubah bahasa antara muka dan sebagainya.BUTANG PAUTANMengakses bahan tambahan yang disediakan.PAPARAN DIGITALSerupa dengan bahan bercetak untuk memudahkan proses PdP. BAB 3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 42 3 Berdasarkan maklumat pada halaman 60 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan perlombongan bijih timah pada abad ke-19 dengan jawapan yang betul. SP 7.3.1 TP 1bijih timah Long Jaafar Larut Ngah IbrahimBatu Gajah Perak Cina PapanPulau Pinang Gopeng Pangkalan Peguh Kuala Sepetang(a) Perlombongan bijih timah di mencapai tahap penting pada tahun 1840-an, hasil penemuan bijih timah di .(b) Pembesar Melayu dan anaknya telah memajukan perlombongan bijih timah di Klian Pauh dan Klian Baru dengan membawa masuk pelombong . (c) Ngah Ibrahim menjadikan sebagai pelabuhan untuk mengangkut bijih timah dari Perak ke .(d) Lembah Kinta juga muncul sebagai pengeluar utama dunia pada akhir abad ke-19. (e) Kemunculan bandar baharu seperti , Ipoh, , Kampar, dan . 4 Berdasarkan maklumat pada halaman 63 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan kegiatan perlombongan emas di Pahang. SP 7.3.1 TP 1(a) Abad Ke-16 dan Ke-17(i) Dijalankan oleh orang , orang Asli dan orang .(ii) Menggunakan kaedah dan .(b) Abad Ke-18(i) Menarik kehadiran dari Kelantan, Perak dan .(ii) Menggunakan kaedah .(c) Abad Ke-19(i) Sultan Ahmad memberikan kepada untuk memajukan kegiatan perlombongan di Pahang.(ii) Pelombong Eropah menggunakan kaedah dan . ULASAN JAWAPANis.gd/eBcH8GSoalan 4Ulasan Jawapan Perak Larut Long Jaafar Ngah Ibrahim Cina Kuala Sepetang Pulau Pinang bijih timah Gopeng Batu Gajah Papan Pangkalan Peguh Melayu Minangkabau mendulang melapan orang Cina Negeri Sembilan melampan konsesi orang Eropah lombong dedah lombong bawah tanahMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 3-4.indd 42 01/12/2025 4:02 PMKELEBIHAN VERSI DIGITALLog masuk. Pilih siri dan judul. Kemudian, masukkan Kod Akses. Naskhah GuruNaskhah GuruVersi DIgitalVersi BercetakeGLOBAL NUSAMAS menyediakan NASKHAH GURU VERSI DIGITAL lengkap dengan JAWAPAN, elemen multimedia seperti video dan pautan interaktif untuk memudahkan guru dalam melaksanakan proses PdPc. Dengan ciri interaktif dan akses cepat kepada jawapan, guru dapat meningkatkan keberkesanan pengajaran di kelas. CARA MUDAH UNTUK DAFTARCipta akaun anda dan semak e-mel untuk aktifkan akaun.Imbas kod QR atau layarieglobal.nusamas.com.my1122433545Dapatkan Kod Akses daripada wakil pemasaran kami dengan menghubungi 016-219 9891PG 1

Bersoal jawab dengan AI untuk soalan yang terpilih.Perbincangan tambahan mengenai konsep dan cara menjawab soalan.BELAJAR BERSAMA Nikmati pembelajaran visual yang lebih menarik bersama AI.10 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)BAB 1 Kedatangan Kuasa Barat(c) Faktor: Industri mengetin Huraian: (i) Abad ke-19 terdapat beberapa ciptaan baharu di Amerika Syarikat yang memerlukan(ii) Kesannya harga (d) Faktor: Pembukaan Terusan Suez Huraian: (i) Menghubungkan Pelabuhan Said di (ii) Perdagangan di antara Alam Melayu dan (e) Faktor: Ciptaan kapal wap Huraian: (i) Dapat membawa muatan yang banyak, (ii) Penghantarannya barang dagangan menjadi (f) Faktor: Persaingan kuasa Barat Huraian: (i) Britain, Jerman, Perancis, Sepanyol dan Amerika Syarikat dalam (ii) Mereka menganggap semakin luas tanah jajahan, 4 Berdasarkan maklumat pada halaman 10 hingga 15 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan kepentingan memanfaatkan sumber kekayaan negara. SP K7.1.5 TP 6 KBAT Menganalisis EKNS Jati DiriKepentingan Memanfaatkan Sumber Kekayaan Negara(a) Meningkatkan (b) Menyediakan (c) Menggalakkan (d) Meningkatkan is.gd/l5ey8NSoalan 4 Soal JawabBersamais.gd/gVtvPiSoalan 3Ulasan JawapanMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiULASAN JAWAPAN EKNSBERSAMA AI SOAL JAWAB Terusan Suez dirancang dan dibina oleh Perancis yang diketuai oleh Ferdinand de Lesseps.pengguna bijih timah, iaitu industri mengetin makanan, mengetin minuman, membuat bumbung rumah dan tong minyak. bijih timah melambung naik. Laut Mediterranean dan Suez di Laut Merah telah mempercepat urusan perdagangan. benua Eropah semakin dengan pembukaan terusan ini. ekonomi negara.peluang pekerjaan. pembangunan infrastruktur. pelaburan dan pedagangan. perjalanannya lebih cepat dan menjimatkan kos. semakin mudah dan mudah. kegiatan menakluki kawasan atau wilayah di luar Eropah. semakin tinggi sanjungan yang diperoleh kuasakuasa Barat.MSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 10 01/12/2025 3:41 PM6 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)BAB 1 Kedatangan Kuasa BaratKestabilan dan Kemakmuran Negara Kita 71.1 Buku Teks halaman 4 – 9 1 Berdasarkan maklumat pada halaman 4 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, isi tempat kosong mengenai sistem pemerintahan beraja. SP 7.1.1 TP 1(a) Sultan(i) Pentadbiran pada peringkat diketuai oleh atau (ii) Baginda menjadi lambang .(iii) Kaum diraja serta membantu dan melaksanakan perintah .(b) Pembesar(i) Jajahan dan ditadbir oleh yang dilantik oleh .(ii) Melaksanakan tugas menjaga , , dan membantu mengekalkan negeri.(c) Penghulu(i) Kampung ialah unit paling dalam sistem masyarakat Melayu.(ii) Ketua kampung ialah atau .(iii) Ketua kampung menyampaikan daripada atau kepada orang kampung. 2 Berdasarkan maklumat pada halaman 5 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut mengenai sistem perundangan di negara kita. SP 7.1.1 TP 1(a) Undang-undang Bertulis (b) Undang-undang Tidak Bertulis(i) (i)(ii) (iii) is.gd/ltBDMDSoalan 1Ulasan Jawapanis.gd/vvpNj3Info Ekstrais.gd/aq1BZDSoalan 2 VideoULASAN JAWAPAN INFO EKSTRA VIDEO AI negeri raja Sultan kedaulatan negeri kerabat pembesar pentadbiran sultan daerah pembesar sultan keamanan kemakmuran kestabilan kedaulatan kecil pemerintahan Penghulu Penggawa arahan raja pembesarAdat Perpatih Hukum Kanun MelakaHukum Kanun PahangUndang-Undang 99 PerakMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 6 01/12/2025 3:41 PMis.gd/l5ey8NSoalan 4Soal Jawab Bersamais.gd/aq1BZDSoalan 2VideoPG 2

JADUAL PENTAKSIRANNOTA DINAMIK & NOTA INTERAKTIFMemudahkan guru menilai tahap penguasaan murid1 Jadual PentaksiranBerdasarkan tema/ unit sebagai rujukan pantas1 Nota DinamikSebagai rujukan tambahan guru dan murid2 Nota Interaktifiv © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)JADUAL PENTAKSIRAN SEJARAH TINGKATAN 3STANDARD KANDUNGAN TP TAFSIRAN HALAMANPENGUASAANMENGUASAI (✓)BELUMMENGUASAI (✗)BAB 1 KEDATANGAN KUASA BARAT7.1 Kedatangan Kuasa Barat1 Menyatakan secara ringkas kedatangan kuasa Barat. 6, 7, 82 Menjelaskan dengan contoh tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita. 8, 93 Membina kronologi tentang kedatangan kuasa Barat. 114 Mencerakinkan maklumat tentang kedatangan kuasa Barat secara sistematik. 125 Membuat penilaian tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita. 126 Menjana idea untuk mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman luar. 10,12BAB 2 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT7.2Pentadbiran Negeri-negeri Selat1 Memerihalkan maklumat berkaitan Negeri-negeri Selat. 222 Menjelaskan dengan contoh yang sesuai tentang peluasan pengaruh Barat di Negeri-negeri Selat. 243 Membina kronologi tentang pentadbiran Negeri-negeri Selat. 23, 26, 284 Menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat. 225 Membahaskan iktibar daripada peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat. 286 Menjana idea bagi menangani ancaman penjajahan bentuk baru untuk mempertahankan kedaulatan negara. 24BAB 3 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTU7.3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu1 Menyatakan Negeri-negeri Melayu Bersekutu. 41, 422 Menjelaskan tentang pentadbiran British di Negerinegeri Melayu Bersekutu. 43, 443 Menyusun maklumat tentang pembentukan Negerinegeri Melayu Bersekutu di negara kita. 45Nama murid: Tingkatan: Nama guru: MSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Prelims.indd 4 01/12/2025 5:52 PM1 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara KitaKestabilan1 Negara Malaysia merupakan sebuah negara yang mempraktikkan sistem pemerintahan beraja.2 Sistem pentadbiran, sistem perundangan dan struktur sosial masyarakat pula disusun dengan sistematik supaya hubungan luar dapat dijalankan dengan berkesan.Sistem Pemerintahan dan Struktur Sosial1 Corak sistem pemerintahan negara kita telah dipengaruhi oleh pembentukan susun lapis masyarakatnya.2 Sistem pemerintahan beraja diwarisi oleh Kesultanan Melayu Melaka.Anak Buah dan Ibu SokoBuapakLembagaUndangYamtuan Besar atau Yang di-Pertuan BesarSistem Pemerintahan di Negeri Sembillan3 Negeri Sabah dan Sarawak pula mempunyai sistem pemerintahan masyarakat tempatan yang lebih awal.Sultan (Negeri)• Pentadbiran diketuai oleh raja dan menjadi lambang kedaulatan negeri.• Baginda dibantu oleh kerabat diraja dan pembesar.Pembesar (Jajahan/Daerah)• Jajahan dan daerah ditadbir oleh pembesar.• Pembesar peringkat jajahan/daerah dilantik oleh sultan.• Mereka melaksanakan tugas untuk menjaga kemakmuran, keamanan, kestabilan dan membantu mengekalkan kedaulatan negeri.Penghulu (Mukim)• Kampung ialah unit paling kecil dalam sistem pemerintahan masyarakat Melayu.• Pengghulu atau Penggawa ialah ketua kampung yang berperanan menyampaikan arahan daripada raja atau pembesar kepada orang kampung.Sistem Pemerintahan BerajaSistem Pemerintahan di SarawakSistem Kesukuan Sistem KesultananSistem Pemerintahan di SarawakSistem Pemerintahan di SabahSistem KesukuanSistem KesultananSistem Ketua BebasSistem Pemerintahan di SabahBAB1 Kedatangan Kuasa BaratNOTA DINAMIKTema: Kedatangan Kuasa BaratNOTA INTERAKTIFis.gd/hiXPTeMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 1 01/12/2025 3:41 PM12PG 3

Latihan berpandukan contoh/latihan dalam buku teksLatihan dan soalan disediakan mengikut Standard Pembelajaran (SP)Tahap Penguasaan (TP) untuk menilai penguasaan murid1 Latihan dan Aktiviti berkonsep PBDSoalan KBATElemen Merentas Kokurikulum (EMK)Elemen Kewarganegaraan dan Sivik (EKNS)Soalan Berbentuk Peta Pemikiran2 Label pada LatihanBAB 3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu45 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu 73.3 1 Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) dibentuk untuk memenuhi kepentingan British bagi mengatasi Buku Teks halaman 74 – 75kelemahan sistem residen, menyeragamkan pentadbiran, menjamin keselamatan dan menangani masalah kewangan negeri Pahang. Berdasarkan maklumat pada halaman 75 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan faktor pembentukan NNMB. SP 7.3.3 TP 3Peta Dakap(a)Mengatasi Kelemahan Sistem ResidenFaktor Pembentukan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (NNMB)(i) Residen tidak diberikan yang jelas untuk melaksanakan .(ii) Residen menjadi semakin dalam .(i) Kemajuan negeri tidak.(ii) Pentadbiran di NNMB kerana mempunyai .(i) Penggabungan membolehkan NNMB mempunyai sendiri.(ii) Menjaga tanpa mengharapkan .(i) negeri-negeri Melayu yang.(ii) NNMB dapat mengurangkan negeri Pahang.(b)Menyeragamkan Pentadbiran(c)Menjamin Keselamatan Negeri(d)Menangani Masalah Kewangan Pahang 2 Berdasarkan maklumat pada halaman 74 dan 75 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah pentadbiran yang sistematik penting untuk kemajuan negara? SP K7.3.7 TP 6 KBAT Menilai EKNS Jati DiriKepentingan Pentadbiran yang Sistematik untuk Kemajuan Negara(a) Menjamin (b) Meningkatkan (c) Mengelakkan (d) Meningkatkan is.gd/hPdJNJSoalan 1Ulasan JawapanULASAN JAWAPAN EKNSMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasai garis panduan tugas berkuasa Mesyuarat Negeri ekonomi seimbangt tidak seragam undang-undang sendiri pasukan keselamatan keamanan bantuan luar Gabungan kaya membantu beban kewangankelancaran urusan kerajaan kecekapan dan produktiviti penyelewengan dan rasuah kepercayaan rakyat terhadap kerajaanMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 3-4.indd 45 01/12/2025 4:02 PMLATIHAN DAN AKTIVITI PBD21PG 4

11 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)BAB 1 Kedatangan Kuasa BaratPersaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan 71.3 Buku Teks halaman 16 1 Berdasarkan maklumat pada halaman 16 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, namakan kuasa Barat pada kedudukan peta berikut. SP 7.1.3 TP 3U(a) (b)(c)(d)(e)(f) (g)(h)(i)(j)(a) (f)(b) (g)(c) (h)(d) (i)(e) (j)Menguasai Belum Menguasaiis.gd/tGL2EQSoalan 1Ulasan JawapanULASAN JAWAPANRusiaJermanAmerika SyarikatPerancisKeluarga BrookeBritishSyarikat Borneo Utara British (SBUB)BelandaPortugisSepanyolMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 11 01/12/2025 3:41 PM6 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)BAB 1 Kedatangan Kuasa BaratKestabilan dan Kemakmuran Negara Kita 71.1 1 Berdasarkan maklumat pada Buku Teks halaman 4 – 9halaman 4 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, isi tempat kosong mengenai sistem pemerintahan beraja. SP 7.1.1 TP 1(a) Sultan(i) Pentadbiran pada peringkat diketuai oleh atau (ii) Baginda menjadi lambang .(iii) Kaum diraja serta membantu dan melaksanakan perintah .(b) Pembesar(i) Jajahan dan ditadbir oleh dilantik oleh yang .(ii) Melaksanakan tugas menjaga , , dan membantu mengekalkan negeri.(c) Penghulu(i) Kampung ialah unit paling dalam sistem masyarakat Melayu.(ii) Ketua kampung ialah atau (iii) Ketua kampung menyampaikan . daripada atau kepada orang kampung. 2 Berdasarkan maklumat pada halaman 5 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut mengenai sistem perundangan di negara kita. SP 7.1.1 TP 1(a) Undang-undang Bertulis (b) Undang-undang Tidak Bertulis(i) (i)(ii) (iii) is.gd/ltBDMD Soalan 1Ulasan Jawapanis.gd/vvpNj3Info Ekstrais.gd/aq1BZD Soalan 2 VideoULASAN JAWAPAN INFO EKSTRAVIDEO AI negeri raja Sultan kedaulatan negeri kerabat pembesar pentadbiran sultan daerah pembesar sultan keamanan kemakmuran kestabilan kedaulatan kecil pemerintahan Penghulu Penggawa arahan raja pembesarAdat Perpatih Hukum Kanun MelakaHukum Kanun PahangUndang-Undang 99 PerakMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 6 01/12/2025 3:41 PMBAHAN TAMBAHAN KOD QR1Ulasan jawapan dalam bentuk video menarik bagi soalan terpilih 1 Ulasan JawapanTugasan direka untuk menghubungkan pelbagai konsep dalam satu kajian, menggalakkan pemikiran holistik dan interdisiplin3 Kajian KesPelbagai maklumat tambahan berkaitan dengan topik2 Info Ekstra21 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)KAJIAN KES/ TUGASAN KERJA PROJEKBAB 1 KERAJAAN ALAM MELAYUArahan: Baca petikan berikut dengan teliti dan lakukan tugasan yang diberikan.Hasilkan sebuah rencana yang memperincikan kepentingan dan langkah-langkah yang berkesan untuk menjadikan tapak arkeologi di Kedah sebagai destinasi pelancongan popular bagi para pelancong dari dalam dan luar negara. Rencana tersebut akan dimuatkan dalam majalah sekolah anda. Panjang rencana tersebut hendaklah tidak kurang daripada 150 patah perkataan. Tugasan anda hendaklah mengandungi perkara-perkara yang berikut: 1 Tajuk rencana 2 Kandungan (a) Pengenalan – Tapak arkeologi berpotensi dijadikan tarikan kepada pelancong dari dalam dan luar negara. Salah satu tapak arkeologi ialah di Lembah Bujang dan sekitarnya. (b) Sebab-sebab tapak arkelogi seperti Lembah Bujang dan kawasan sekitarnya mesti dipromosi. (i) Merupakan khazanah negara yang perlu dipelihara agar tidak berbiar begitu sahaja. (ii) Banyak artifak yang dapat dilihat di Muzium Arkeologi Lembah Bujang dapat memupuk minat dalam bidang arkeologi serta menghargai warisan tamadun negara. (iii) Menambahkan pendapatan negara dan pendapatan penduduk setempat melalui arkeo-pelancongan ekoran kehadiran para pelancong. (iv) Di kawasan Merbuk yang tidak jauh dari Lembah Bujang, terdapat makam Sultan Kedah yang pertama memeluk Islam, iaitu Sultan Muzaffar Shah. Baginda memerintah Kedah dari tahun 1136–1179 M. Kedah dikatakan negeri terawal menerima Islam, lebih awal dari Melaka. (c) Langkah-langkah berterusan yang perlu diambil. (i) Kos membaik pulih tapak-tapak arkeologi. (ii) Kemudahan prasarana seperti penginapan, pengangkutan dan sebagainya. (iii) Promosi berterusan daripada kementerian berkaitan, kerajaan negeri, pihak swasta dan masyarakat setempat. (iv) Kerajaan perlu mewartakan kesemua tapak warisan di kawasan berhampiran supaya tempattempat berkenaan dapat dijadikan arkeo-pelancongan. (d) Rumusan Sekiranya usaha bersungguh-sungguh diambil oleh semua pihak, tidak mustahil Malaysia akan menjadi destinasi arkeo-pelancongan antarabangsa seperti Mesir (piramid), Itali (Coleseum), Indonesia (Borobudur) dan Kemboja (Angkor Wat).3PG 5

Praktis berformat SPM untuk menguji kefahaman murid terhadap topik yang dipelajariSetiap soalan mempunyai aras kemahiran berfikir sama ada Rendah (R), Sederhana (S) atau Tinggi (T)1 Praktis UASASebagai latihan kendiri murid yang boleh diakses dari kod QR yang disediakan2 Kuiz42 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)AKTIVITI PAK-21AKTIVITI PAK-21: ROUND TABLE1 Guru meminta murid membuat kumpulan dan bentuk bulatan. The teacher asks students to form groups and form a circle.2 Guru memberikan tajuk tugasan, iaitu ‘Kepentingan Permuafakatan dalam The teacher gave the title of the assignment, which was 'The Importance of Consensus in3 Pembentukan Malaysia’ dan meminta murid berbincang dalam kumpulan dalam masa yang ditetapkan oleh guru. The Formation of Malaysia' and ask students to discuss in groups within the time set by the teacher.4 Setelah masa tamat, salah seorang daripada setiap kumpulan membentangkan idea mereka mengikut kreativiti masing-masing. After the time is up, one person from each group presents their ideas according to their creativity.BAB 1 PEMBENTUKAN MALAYSIA THE FORMATION OF MALAYSIA13 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1 Negara kita mengamalkan sistem pemerintahan beraja yang diwarisi daripada Kesultanan Melayu A Perak.B Kedah.C Melaka.D Terengganu. Mengingat Aras R 2 Rajah berikut merupakan hierarki pemerintahan.UndangLembagaBuapakAntara berikut, manakah negeri yang berkaitan dengan rajah tersebut? A Sabah C KelantanB Sarawak D Negeri SembilanMemahami Aras R 3 Pilih pernyataan yang betul tentang peranan pembesar (jajahan/daerah). A Menjaga keamanan negeriB Lambang kedaulatan negeriC Menyampaikan arahan daripada rajaD Mengeratkan hubungan kerajaan negeri Mengingat Aras S 4 Apakah jenis undang-undang berdasarkan maklumat berikut?Adat PerpatihA Hukum KanunB Undang-undang bertulisC Undang-undang 99 PerakD Undang-undang tidak bertulis Mengingat Aras R 5 Negara kita mempunyai tanah yang luas, subur dan iklim yang sesuai untuk tanaman berorientasikan eksport sepertiA anggur. C epal.B limau. D tebu. Mengingat Aras T 6 Selepas berlakunya Revolusi Perindustrian, dasar kuasa-kuasa Barat berubah corak.Apakah langkah yang diambil untuk memenuhi perubahan itu?A Menambah bilangan pekerja kilangB Menggalakkan migrasi pendudukC Mencari pusat perdaganganD Mengurangkan gaji pekerja Memahami Aras SSoalan 7 berdasarkan gambar berikut. 7 Apakah kesan daripada gambar tersebut?A Meningkatkan jumlah eksport hasil bumiB Menambahkan permintaan getah asliC Harga bijih timah meningkatD Penjimatan kos perjalananKBAT Menganalisis Aras TPRAKTIS UASAis.gd/G7UgyHkuizBahagian A: Soalan ObjektifArahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan.10 PRAKTIS UASAMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-Bab 1-2.indd 13 01/12/2025 3:41 PMBAHAN TAMBAHAN KOD QRPRAKTIS UASA21Pelbagai aktiviti yang menarik yang menyokong pendekatan pembelajaran aktif, kolaboratif dan berpusatkan pelajar4 Aktiviti PAK-21PG 6

Soalan menepati format instrumen SPM daripada Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM)Setiap soalan mempunyai aras kemahiran berfikir sama ada Rendah (R), Sederhana (S) atau Tinggi (T)Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA)Jadual Spesifikasi Ujian (JSU) disediakan untuk rujukan Elemen Pembinaan Item.Jadual Spesifikasi Ujian (JSU)Jawapan untuk panduan guru disediakan pada setiap soalan dalam naskhah guruJawapan untuk rujukan murid disediakan dalam kod QRJawapan LengkapJ1 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)KEDAULATAN NEGARABAB11.1 Takrif Kedaulatan 1 (a) • Kedaulatan ialah supernuus atau superanus yang bermaksud agung atau tertinggi. • Perkataan ini merujuk negara yang bebas dan merdeka.(b) • Kedaulatan ialah sovereignty yang bermaksud negara mempunyai kuasa penuh terhadap pemerintahan.(c) • Perkataan kedaulatan dalam bahasa Arab berasal daripada kata daulah yang bermaksud kuasa pemerintahan sesebuah kerajaan.(d) • Kedaulatan merujuk perkataan daulat yang bermaksud kekuasaan tertinggi terhadap pemerintahan negara.2 (a) • Kuasa tertinggi dalam sistem pemerintahan sesebuah negara. • Kerajaan yang terikat oleh undang-undang.(b) • Kekuatan dan kekuasaan sesebuah negara berasaskan semangat kekitaan bangsanya. • Kekuatan semangat kekitaan yang diiringi dengan kekuatan semangat beragama menyebabkan sesuatu bangsa rela untuk berkorban demi mencapai cita-cita yang sama.(c) • Kedaulatan merupakan kuasa tertinggi dalam sesebuah negara. • Kedaulatan mempunyai sifat kekal dan mempunyai kuasa tidak terbatas untuk membuat undang-undang, mentafsir dan melaksanakannya.(d) • Kedaulatan dibina berdasarkan prinsip kebebasan dan keadilan yang sentiasa memperjuangkan kebajikan dan kesejahteraan rakyat.(e) • Kedaulatan merupakan asas negara yang merdeka, memiliki kebebasan pada peringkat antarabangsa bersama dengan hak dan kuasa untuk mengatur urusan dalam negeri tanpa telunjuk asing.3 (a) • Merujuk sistem pemerintahan berkuasa mutlak yang menguasai sepenuhnya segala urusan negara. • Kedaulatan ini wujud sejak tamadun awal manusia. • Kedaulatan negara kita pula berpaksi pada kedaulatan Raja-raja Melayu. Kedaulatan terletak pada kekuasaan dan kewibawaan raja. • Raja merupakan pemerintah yang mempunyai kuasa tertinggi. • Kedudukan dan kedaulatan raja diperkukuh oleh taat setia rakyat.(b) • Dikaitkan dengan idea kemunculan negara bangsa selepas Revolusi Keagungan di England dan Revolusi Perancis. • Kedaulatan juga dikaitkan dengan hak rakyat dan kerajaan berperlembagaan • Selepas Perang Dunia Pertama, kedaulatan dikaitkan dengan nasionalisme yang menggunakan unsur persamaan rumpun bangsa dan bahasa untuk membentuk negara bangsa masing-masing. • Kedaulatan negara kita sebagai sebuah negara bangsa pula lahir hasil gabungan negeri yang dikenali sebagai Persekutuan Tanah Melayu 1957 dan Persekutuan Malaysia 1963.(c) • Bermaksud kerajaan dan rakyat terikat oleh undang-undang yang perlu dipatuhi. • Kedaulatan undang-undang menjamin keadilan dalam kehidupan bermasyarakat serta menjadikan negara aman, stabil dan makmur. • Badan kehakiman yang bebas dan berwibawa diwujudkan untuk memelihara dan melaksanakan kedaulatan undang-undang. • Kedaulatan undang-undang menjadi prinsip keempat dalam Rukun Negara.(d) • Merujuk pengiktirafan Pertubuhan BangsaBangsa Bersatu (PBB) terhadap sesebuah negara yang tidak boleh dicabuli oleh negara lain. • Deklarasi Hubungan Persahabatan PBB 1970, mengesahkan prinsip persamaan kedaulatan dari segi undang-undang antarabangsa. • Keanggotaan negara kita dalam PBB membuktikan bahawa dunia mengiktiraf negara kita sebagai negara yang bebas, merdeka dan berdaulat.4 (a) Setiap negara yang berdaulat mempunyai kekuasaan penuh untuk mengatur segala hal yang ada dalam wilayah tanpa campur tangan kuasa asing.(b) Pemahaman terhadap konsep kedaulatan ini memberikan kesedaran tentang cabaran bagi mempertahankan kedaulatan negara.1.2 Ciri Negara yang Berdaulat1 (a) • Pemerintahan negara berdaulat diwujudkan untuk menjaga kestabilan politik, keamanan, pertahanan dan ekonomi. JAWAPANMSBT Sejarah Tkt 5-Jawapan.indd 1 24/11/2025 1:17 PM146 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Masa: 2 jamBahagian A[20 markah]Arahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan. 1 Lidah Tanah merupakan kawasan tumpuan masyarakat Melayu di Sarawak. Apakah kepentingan kawasan tersebut?A Kepelbagaian kaumB Kawasan yang suburC Kedudukan strategik D Kedudukan jauh dari bandar Aras S MemahamiSoalan 2 berdasarkan pernyataan berikut.H.N Ridley merupakan pegawai British yang telah memperkenalkan sistem ibedem pada tahun 1897. 2 Apakah kepentingan sistem tersebut terhadap penanaman getah?A Mengelakkan serangan seranggaB Memanjangkan hayat pokok getahC Mempercepatkan tumbesaran pokokD Meningkatkan penghasilan susu getahAras S MemahamiSoalan 3 berdasarkan peta berikut. U 3 Apakah kepentingan wilayah yang berlorek terhadap British?A Pengeluar hasil lautB Pangkalan tentera lautC Pusat pentadbiran amanD Pusat pemprosesan getah Aras S Memahami 4 Unit paling kecil dalam sistem pemerintahan masyarakat Melayu ialahA daerah.B kawasan.C bahagian.D kampung. Aras R Mengingat 5 Apakah persamaan pegawai British berikut?• J.W.W. Birch• J.G. Davidson• J.P. RodgerA Membuka petempatanB Memperkenalkan adatC Menjadi Residen BritishD Mengusahakan perlombongan Aras R MemahamiUJIAN AKHIR SESI AKADEMIK80is.gd/oxbhxgJSUMSBT 4.0 Sejarah Tkt 3-UASA.indd 146 01/12/2025 5:48 PMujian akhir sesi akademikJAWAPAN21121PG 7

Imbas kod QR untuk mengakses atau memuat turun kandungan bahan digitalSENARAI KOD QRNota Interaktifis.gd/5BalubInfo Ekstrais.gd/MnmKSFSoal Jawab Bersama AIis.gd/ae2HWdKuizis.gd/bDWXP5Aktiviti PAK-21is.gd/mIGfobVideo AIis.gd/F0jNTwUlasan Jawapanis.gd/Z4kLUNe-RPHis.gd/cGt9c2JSUis.gd/Ou8kLFPG 8

Berteraskan Buku Teks dan DSKP TerkiniSEJARAH3TINGKATANDiterbit oleh:Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)15, Jalan 9/152, Taman Perindustrian OUG,Batu 6½, Jalan Puchong,58200 Kuala Lumpur, Malaysia.Tel: +603-7783 6309Faks: +603-7783 9089E-mel: [email protected] web: www.mediastreet.com.myHak cipta terpelihara. Sebarang bahagian daripada isi kandunganbuku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam bentukyang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarangbentuk atau dengan sebarang cara, baik dengan cara elektronik,mekanikal, penggambaran semula, rakaman dan sebagainya, tanpa izin bertulis terlebih dahulu daripada Penerbit.© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Cetakan Pertama 2026ISBN 978-629-485-734-6Dicetak di Malaysia oleh:Metrobay Industry Sdn Bhd, Selangor Disclaimer: All internet-linked materials are for reference and educational purpose only.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) iiKANDUNGANJADUAL PENTAKSIRAN SEJARAH TINGKATAN 3 ivKEDATANGAN KUASA BARATBAB1Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstram.s 6AIVideom.s 10AISoal JawabPraktis SPM kuiz PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELATBAB2Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Praktis SPM kuiz PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTUBAB3Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstra Praktis SPM kuiz PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU TIDAK BERSEKUTUBAB4Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapanm.s 60AIVideoPraktis SPM kuiz PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAHBAB5Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstram.s 78AISoal JawabPraktis SPM kuiz

iii © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)KESAN PENTADBIRAN BARAT TERHADAP EKONOMI DAN SOSIALBAB6Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstram.s 95AIVideoPraktis SPM kuiz PENENTANGAN MASYARAKAT TEMPATANBAB7Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstra Praktis SPM kuiz PILIHAN RAYABAB8Nota Dinamik Nota interaktif Latihan PBD ulasan jawapan Info Ekstram.s 134AIVideoPraktis SPM kuiz UJIAN AKHIR SESI AKADEMIK JAWAPANis.gd/M1sQOEis.gd/mIGfob

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) ivSEJARAH TINGKATAN 3STANDARD KANDUNGAN TP TAFSIRAN HALAMANPENGUASAANMENGUASAIBELUMMENGUASAI BAB 1 KEDATANGAN KUASA BARAT7.1 Kedatangan Kuasa Barat1 Menyatakan secara ringkas kedatangan kuasa Barat. 6, 7, 82 Menjelaskan dengan contoh tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita. 8, 93 Membina kronologi tentang kedatangan kuasa Barat. 114 Mencerakinkan maklumat tentang kedatangan kuasa Barat secara sistematik. 125 Membuat penilaian tentang kedatangan kuasa Barat ke negara kita. 126 Menjana idea untuk mengekalkan kedaulatan negara dari ancaman luar. 10,12BAB 2 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT7.2Pentadbiran Negeri-negeri Selat1 Memerihalkan maklumat berkaitan Negeri-negeri Selat. 222 Menjelaskan dengan contoh yang sesuai tentang peluasan pengaruh Barat di Negeri-negeri Selat. 243 Membina kronologi tentang pentadbiran Negeri-negeri Selat. 23, 26, 284 Menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat. 225 Membahaskan iktibar daripada peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat. 286 Menjana idea bagi menangani ancaman penjajahan bentuk baru untuk mempertahankan kedaulatan negara. 24BAB 3 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTU7.3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu1 Menyatakan Negeri-negeri Melayu Bersekutu. 41, 422 Menjelaskan tentang pentadbiran British di Negerinegeri Melayu Bersekutu. 43, 443 Menyusun maklumat tentang pembentukan Negerinegeri Melayu Bersekutu di negara kita. 45Nama murid: Tingkatan: Nama guru:

v © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)STANDARD KANDUNGAN TP TAFSIRAN HALAMANPENGUASAANMENGUASAIBELUMMENGUASAI 4 Menganalisis keberkesanan pentadbiran Barat di Negerinegeri Melayu Bersekutu. 465Membuat justifikasi penguasaan British terhadap kemakmuran ekonomi di Negeri-negeri Melayu Bersekutu.446 Melahirkan idea bagi mewujudkan pentadbiran yang kompetitif dalam menjamin kemakmuran negara. 43, 45, 47BAB 4 PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU TIDAK BERSEKUTU7.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu1 Memerihalkan pentadbiran British di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu secara ringkas. 582 Menjelaskan dengan contoh tentang pentadbiran British di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. 593 Mengelaskan maklumat tentang Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. 604 Mencerakinkan maklumat tentang peluasan pentadbiran British di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. 615Membuat justifikasi tentang pembentukan Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu dalam menjamin kestabilan negara.596 Menjana idea bagi mewujudkan pentadbiran yang berkesan dalam memajukan negara. 59, 60,61BAB 5 PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAH7.5 Pentadbiran Barat di Sarawak dan Sabah1 Memerihalkan pentadbiran Barat di Sarawak dan Sabah. 73, 742 Menjelaskan dengan contoh tentang pentadbiran Barat di Sarawak dan di Sabah. 75, 773Membina kronologi maklumat tentang pentadbiran rejim Brooke di Sarawak dan Syarikat Borneo Utara British di Sabah.75, 76, 774 Membanding beza peluasan pengaruh kuasa Barat di Sarawak dan Sabah. 785Membuat justifikasi tentang perluasan pengaruh Barat di Sarawak dan Sabah dalam membentuk pentadbiran yang sistematik.786 Menjana idea bagi mewujudkan sistem pentadbiran yang berdaya saing di masa hadapan. 73,76, 77, 79

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) viSTANDARD KANDUNGAN TP TAFSIRAN HALAMANPENGUASAANMENGUASAIBELUMMENGUASAI BAB 6 KESAN PENTADBIRAN BARAT TERHADAP EKONOMI DAN SOSIAL7.6 Kesan Pentadbiran Barat terhadap Ekonomi dan Sosial1 Mengetahui kesan pentadbiran Barat terhadap ekonomi dan sosial. 912 Menjelaskan dengan contoh kesan pentadbiran Barat terhadap ekonomi dan sosial. 92, 93, 94, 953 Mengklasifikasikan maklumat kesan pentadbiran Barat terhadap ekonomi dan sosial. 96, 97, 984 Membanding beza kesan pentadbiran Barat terhadap ekonomi dan sosial. –5Membuat penilaian kesan pentadbiran Barat terhadap ekonomi dan sosial yang mempengaruhi kehidupan hari ini.966 Melahirkan idea untuk pembangunan negara demi keharmonian rakyat. 94, 98BAB 7 PENENTANGAN MASYARAKAT TEMPATANPenentangan Masyarakat 1 Menyatakan penentangan masyarakat tempatan. 1082 Menjelaskan dengan contoh penentangan masyarakat tempatan.109, 111, 112, 113, 1143 Membina urutan peristiwa penentangan masyarakat tempatan.1104 Mencerakinkan maklumat tentang penentangan masyarakat tempatan. 114, 1155 Menjustifikasikan penentangan masyarakat tempatan dalam mempertahankan hak dan maruah bangsa.110, 116, 117, 1186 Menjana idea tentang kepimpinan berwibawa dalam memperjuangkan kedaulatan negara. 109, 119BAB 8 KEBIJAKSANAAN RAJA DAN PEMBESAR MELAYU MENANGANI CABARAN BARAT8.2 Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani Cabaran Barat1 Menyatakan tindakan raja dan pembesar Melayu dalam menangani cabaran Barat. 131, 1322 Mengemukakan dengan contoh tindakan raja dan pembesar Melayu dalam menangani cabaran Barat. 1343 Mengkategorikan tindakan pemerintah dalam menangani cabaran Barat. 133, 1354 Menganalisis tindakan raja dan pembesar Melayu dalam menangani cabaran Barat. 137, 1395 Menilai usaha raja dan pembesar Melayu dalam menangani cabaran Barat untuk pembangunan negara. 136, 138, 1396 Menjana idea dalam menangani cabaran untuk mempertahankan kedaulatan negara. 138, 139

1 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara KitaKestabilan1 Negara Malaysia merupakan sebuah negara yang mempraktikkan sistem pemerintahan beraja.2 Sistem pentadbiran, sistem perundangan dan struktur sosial masyarakat pula disusun dengan sistematik supaya hubungan luar dapat dijalankan dengan berkesan.Sistem Pemerintahan dan Struktur Sosial1 Corak sistem pemerintahan negara kita telah dipengaruhi oleh pembentukan susun lapis masyarakatnya.2 Sistem pemerintahan beraja diwarisi oleh Kesultanan Melayu Melaka.Anak Buah dan Ibu SokoBuapakLembagaUndangYamtuan Besar atau Yang di-Pertuan BesarSistem Pemerintahan di Negeri Sembillan3 Negeri Sabah dan Sarawak pula mempunyai sistem pemerintahan masyarakat tempatan yang lebih awal.Sultan (Negeri)• Pentadbiran diketuai oleh raja dan menjadi lambang kedaulatan negeri.• Baginda dibantu oleh kerabat diraja dan pembesar.Pembesar (Jajahan/Daerah)• Jajahan dan daerah ditadbir oleh pembesar.• Pembesar peringkat jajahan/daerah dilantik oleh sultan.• Mereka melaksanakan tugas untuk menjaga kemakmuran, keamanan, kestabilan dan membantu mengekalkan kedaulatan negeri.Penghulu (Mukim)• Kampung ialah unit paling kecil dalam sistem pemerintahan masyarakat Melayu.• Pengghulu atau Penggawa ialah ketua kampung yang berperanan menyampaikan arahan daripada raja atau pembesar kepada orang kampung.Sistem Pemerintahan BerajaSistem Pemerintahan di SarawakSistem Kesukuan Sistem KesultananSistem Pemerintahan di SarawakSistem Pemerintahan di SabahSistem KesukuanSistem KesultananSistem Ketua BebasSistem Pemerintahan di Sabah1 Kedatangan Kuasa BaratNOTA DINAMIKTema: Kedatangan Kuasa BaratNOTAINTERAKTIFis.gd/hiXPTe

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 2 NOTA DINAMIKPerundangan• Malaysia mempunyai sistem perundangan yang tersendiri• Dua jenis undang-undang iaitu undang-undang tidak bertulis dan undang-undang bertulis.• Undang-undang tidak bertulis dikenali sebagai adat. Contoh: Adat Pepatih• Contoh Undang-undang bertulis ialah Hukum Kanun Melaka, Hukum Kanun Pahang, UndangUndang 99 Perak. • Di Sabah dan Sarawak, peraturan hidup dan undang-undang berdasarkan hukum adat yang diamalkan secara tradisi serta turun temurun melalui kepercayaan suku masing-masing.Hubungan Luar• Hubungan dengan negara luar dan aspek ekonomi, politik dan sosial boleh membentuk kestabilan negara kita.• Hubungan diplomatik yang berjaya dijalin dapat meluaskan pengaruh, melindungi daripada ancaman musuh, memajukan ekonomi negeri dan menstabilkan sistem pemerintahan.Kemakmuran 1 Kekayaan hasil bumi dan sumber alam daripada hasil galian, kesuburan tanah, sumber makanan, kelautan, flora dan fauna telah menyebabkan negara kita terkenal sehingga di persada antarabangsa.Hasil Bumi dan Hasil Alam• Kaya dengan bijih timah, emas dan perak.• Aktiviti yang dilakukan oleh masyarakat setempat:(a) Melombong bijih timah: kaedah mendulang dan melampan. Kaedah ini dilakukan di lembah sungai.(b) Melombong emas• Dikenali sebagai pusat pengeluaran sumber hasil hutan misalnya rempah ratus, damar dan rotan.• Hutan rimba di negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah terkenal dengan hasil hutan yang dijual kepada pedagang China, Jepun, Siam dan India seperti:(a) kayu-kayuan (e) getah jelutung(b) rotan (f) kayu gaharu(c) kapur barus (g) kayu cendana(d) damar• Negara kita juga kaya dengan hasil laut seperti sirip ikan yu, timun laut, rumpai laut dan mutiara.Memanfaatkan Hasil Alam• Tikar atau bakul yang dianyam daripada daun mengkuang, daun pandan, daun nipah dan buluh. • Masyarakat Melayu juga mahir dalam bertukang kayu, membuat perahu, membuat perabot daripada rotan dan menempa alat senjata tradisional.• Kegiatan menenun kain pua dan menyulam selendang juga dijalankan di Sarawak.Sistem Ekonomi1 Terdapat sistem ekonomi yang teratur yang dikendalikan oleh masyarakat di negara kita.2 Mereka bijak mengeksploitasi sumber alam semula jadi untuk memajukan ekonomi dan memakmurkan kehidupan serta melibatkan diri dalam bidang perdagangan.3 Kemudahan pelabuhan, mata wang, sistem percukaian dan sistem timbangan dan ukuran yang praktikal terdapat di setiap negeri.Kegiatan Keintelektualan1 Sistem pendidikan dibahagikan kepada pendidikan formal dan tidak formal.2 Bahasa Melayu dikenali sebagai bahasa ilmu dan bahasa lingua franca dalam dunia perdagangan di Alam Melayu.3 Bahasa Melayu juga digunakan untuk menyampaikan ilmu agama dan ilmu pengetahuan yang tinggi.4 Penulisan karya kesusasteraan juga berkembang misalnya para cendekiawan banyak menghasilkan kitab dan karya kesusasteraan yang bermutu tinggi. 5 Contohnya Tuhfat al-Nafis, Gurindam Dua BelasMisa Melayu dan Hikayat Datuk Merpati JepangIbu Soko: Individu yang mengetahui, memahami dan menghafal adat dan asal usul kelompok kekeluargaan yang diwakilinya. Ibu Soko terlibat secara langsung dalam pemilihan dan pelantikan Buapak.

3 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA 1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat di Negara KitaKedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-16Barangan Mewah• Berminat dengan rempah-ratus, minyak wangi, emas, perak, batu permata, gading dan hasil hutan.• Orang Eropah perlukan barangan mewah dari China seperti teh, sutera dan tembikar.Pelabuhan Persinggahan• Angin monsun barat daya dan timur laut menentukan masa bagi setiap pelayaran.• Untuk mendapatkan kemudahan seperti bekalan air, membaiki kapal dan memudahkan kapal berlabuh sebelum belayar ke Canton.Agama Kristian• Agama penting dalam penjajahan.• Matlamat ialah kekayaan, keagamaan dan kemasyhuran.• Sepanyol dan Portugal merupakan dua buah negara Kristian Katolik yang menekankan usaha penyebaran agama Kristian di seberang laut.Pusat Pengumpulan Barangan• Sebagai tukaran, negara China perlukan emas, perak, bijih timah dan rempah-ratus.• Syarikat perdagangan memerlukan pusat pengumpulan bahan mentah tempatan yang terletak di tengah-tengah laluan perdagangan di antara India dan China.Kedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-17 dan Abad Ke-18Revolusi Perindustrian• Berlaku di Britain sejak abad ke-17.• Negara-negara Eropah seperti Jerman dan Perancis menjadi negara perindustrian pada tahun 1870.• Dasar kuasa-kuasa Barat berubah corak dengan mencari pusat perdagangan dan menguasai tanah jajahan yang dapat membekalkan bahan-bahan mentah.• Revolusi Perindustrian membolehkan barangan dikeluarkan secara besar-besaran bagi mendapatkan keuntungan yang maksimum.Kedatangan Kuasa Barat pada Abad Ke-19 dan Abad Ke-20Aktiviti PeneranganPerkembangan Industri Kereta• Menambahkan permintaan untuk getah asli.• Getah asli merupakan bahan penting dalam perusahaan penebat barangan elektrik.Kesuburan Tanah dan Kekayaan• Mempunyai iklim yang sesuai. • Tanah yang luas dan subur untuk tanaman berorientasikan eksport.• Tanaman getah, tebu, tembakau dan padi.• Kaya juga dengan hasil bumi seperti bijih timah, bijih besi, emas, petroleum dan arang batu.Industri Mengetin• Ciptaan baharu di Amerika Syarikat yang memerlukan bijih timah, iaitu industri mengetin makanan dan minuman, membuat bumbung rumah dan tong minyak.• Harga bijih timah melambung tinggi.• Permintaan bijih timah dari negeri-negeri Melayu bertambah dengan pesat.Pembukaan Terusan Suez• Menghubungkan Pelabuhan Said di Laut Mediterranean dan Suez di Laut Merah telah mempercepatkan urusan perdagangan.• Perdagangan di Alam Melayu dan benua Eropah semakin bertambah.Ciptaan Kapal Wap• Dicipta pada abad ke-19 (1859)• Dapat membawa muatan yang banyak, perjalanannya lebih cepat dan menjimatkan kos.• Penghantaran barangan dagangan semakin mudah dan murah.• Terusan telah dirancang dan dibina oleh Perancis yang diketuai oleh juruteranya, Ferdinand de Lesseps.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 4 NOTA DINAMIKAktiviti PeneranganPersaingan Kuasa Barat• Wujud kuasa Barat lain seperti Britain, Jerman, Perancis, Sepanyol dan Amerika Syarikat dalam aktiviti penaklukan kawasan atau wilayah.• Menganggap semakin luas jajahan, maka semakin tinggi sanjungan yang diperoleh.• Mereka sanggup berperang untuk mendapatkan tanah jajahan.Ciptaan Telegraf• Membolehkan ahli perniagaan di benua Eropah dan Amerika Syarikat menghubungi ejen di Tanah Melayu dengan cepat.• Penglibatan Tanah Melayu dalam kegiatan pasaran dunia antarabangsa semakin penting.Slogan “Beban Orang Putih”• Slogan ini bermaksud tanggungjawab dan tugas mereka adalah untuk membantu dan memberikan kesejahteraan kepada peribumi di wilayah jajahan.• Kuasa Perancis menggunakan muslihat “Tugas Menyebarkan Tamadun” kepada penduduk dunia bukan Barat yang dianggap mundur.• Kuasa Barat berhujah bahawa peradaban mereka lebih tinggi berbanding dengan kebudayaan penduduk yang dijajah bagi merasionalkan penjajahan mereka.1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan1 Perancis meluaskan kuasanya di Indochina dan merancang membina terusan di Segenting Kra.2 Rusia ingin membuka petempatan di Sungai Salang.3 Jerman berusaha mendapatkan Pulau Langkawi.4 Amerika Syarikat ingin bertapak di Terengganu.5 Keluarga Brooke menguasai Sarawak dan telah memperluas kawasan pemerintahan sehingga ke sempadan Brunei.6 Syarikat Borneo Utara British (SBUB) membeli wilayah Sabah daripada Sultan Sulu dan Sultan Brunei.7 Belanda ingin mendapatkan Kepulauan Hindia Timur.8 Portugis berusaha mendapatkan Timor Leste.9 British menjadikan Kesultanan Brunei sebagai sebuah negeri naungan British.10 `Sepanyol menakluki Kesultanan Sulu. (Rujuk peta dalam buku teks: muka surat 16)1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai Negara KitaStrategi Belanda untuk Menguasai Negara KitaSerangan Fizikal• Belanda melakukan tindakan menyerang, menyerang balas, menangkis serangan dan melancarkan serangan balas ke atas pihak lawan• Berperang dengan penduduk Pulau Pangkor dan Kuala Perak disebabkan dasar monopoli bijih timah.• Berperang dengan angkatan Selangor dan Rembau kerana bimbang penguasaan Selangor ke atas Selat Melaka.• Berperang dengan Johor disebabkan berlaku perselisihan berkaitan perdagangan.Perjanjian• Mengadakan perjanjian dengan Perak pada tahun 1650 untuk mendapatkan bijih timah.• Mengadakan perjanjian dengan Selangor pada tahun 1786 dan Sultan Ibrahim bersetuju menjual bijih timah.Terusan Suez memendekkan perjalanan kerana tidak perlu mengelilingi benua Afrika, iaitu Tanjung Harapan yang mengambil masa selama 12,400 batu. Terusan Suez hanya mengambil masa selama 8000 batu sahaja.

5 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Pakatan• Mengadakan pakatan dengan Johor untuk mengalahkan Portugis di Melaka pada tahun 1641.• Mengadakan pakatan dengan British dan bersetuju memeterai Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.Strategi British untuk Menguasai Negara KitaManipulasi• British mendapatkan Singapura.• British campur tangan ke atas negeri Perak melalui isu perebutan takhta. • Kejadian lanun merompak kapal dagang di Selangor menyerang rumah api di Tanjung Rachado. • Konflik antara dua pembesar di Sungai Ujong, Negeri Sembilan.Ugutan/Desakan• Mengugut/Mendesak agar sultan menerima Residen British di Selangor dan Pahang bagi menasihati pentadbiran negeri masing-masing.• James Brooke mendesak Sultan Brunei dan menuntut diiktiraf sebagai Raja Sarawak.Tipu Helah• British mendapatkan Pulau Pinang melalui tipu helah.• Francis Light melakukan tipu helah terhadap Sultan Kedah.Perjanjian• British mendesak Sultan Perak, Sultan Selangor, Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang memeterai perjanjian menerima naungan British.• Sultan Brunei bersetuju mengiktiraf James Brooke menjadi Raja Sarawak yang merdeka.Pakatan• British mendapatkan Melaka dan Belanda mendapatkan Bangkahulu melalui Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.Pajakan• British meluaskan pengaruhnya ke atas Sabah melalui pajakan dan pemberian piagam SBUB.Serangan Fizikal• British menyerang Naning supaya Dol Said tunduk kepada kekuasaan British di Melaka.• British membedil Kuala Terengganu dan meminta Sultan Omar tidak mencampuri masalah perang saudara di Pahang serta masalah takhta Sultan Mahmud di Lingga.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 6 1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita Buku Teks halaman 4 – 91 Berdasarkan maklumat pada halaman 4 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, isi tempat kosong mengenai sistem pemerintahan beraja. SP 7.1.1 TP 1(a) Sultan(i) Pentadbiran pada peringkat diketuai oleh atau (ii) Baginda menjadi lambang .(iii) Kaum diraja serta membantu dan melaksanakan perintah (b) Pembesar(i) Jajahan dan ditadbir oleh dilantik oleh .(ii) Melaksanakan tugas menjaga , dan membantu mengekalkan negeri.(c) Penghulu(i) Kampung ialah unit paling dalam sistem masyarakat Melayu.(ii) Ketua kampung ialah atau (iii) Ketua kampung menyampaikan daripada atau kepada orang kampung.2 Berdasarkan maklumat pada halaman 5 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut mengenai sistem perundangan di negara kita. SP 7.1.1 TP 1(a) Undang-undang Bertulis (b) Undang-undang Tidak Bertulis(i) (i)(ii)(iii)is.gd/ltBDMDSoalan 1Ulasan Jawapanis.gd/YfcN9DInfo Ekstrais.gd/aq1BZDSoalan 2Video INFO EKSTRA negeriraja sultan kedaulatan negeri kerabat pembesar pentadbiran sultan daerah pembesar sultan keamanan kemakmuran kestabilan kedaulatan kecil pemerintahan Penghulu Penggawa arahanraja pembesarAdat Perpatih Hukum Kanun MelakaHukum Kanun PahangUndang-Undang 99 Perak

7 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 3 Berdasarkan maklumat pada halaman 6 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual tentang hasil bumi di negara kita. SP 7.1.1 TP 1Hasil Bumi(a) Hasil Galian (b) Hasil Hutan (c) Hasil Laut(i)(ii)(iii)(i)(ii)(iii)(iv)(v)(i)(ii)(iii)(iv)4 Berdasarkan maklumat pada halaman 7 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut mengenai sistem ekonomi di negara kita. SP 7.1.1 TP 1(a) Kemudahan Pelabuhan(i) Terletak di muara .(ii) dilantik bagi .(b) Timbang, Sukat dan Ukur(i) Masyarakat Melayu menggunakan sukatan seperti , , dan .(ii) Orang Melayu mengambil sistem timbangan dari yang memakai sistem , dan yang digabungan dengan .(iii) Bagi timbangan emas dan , orang Melayu (c) Mata Wang(i) Pedagang menggunakan (tukar barang) dalam urusan .(ii) Kemudiannya, mata wang digunakan, iaitu yang diperbuat daripada .(d) Sistem Percukaian(i) Merupakan pemerintah.(ii) Disalurkan untuk .Bijih timahEmasPerakRempah ratusDamarRotanKapur barusGetah jelutungSirip ikanTimun lautRumpah lautMutiara sungai yang strategik Syahbandar mengurus pelabuhan kapul leng kal cupak gantang pedagang China kati tahil pikul sukatan pikul orang Melayu perak mengambil timbangan pedagang India sistem barter perdagangan wang logam timah dan emas sumber pendapatan memakmurkan negeri

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 8 5 Berdasarkan maklumat pada halaman 8 dan 9 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, tulis Formal atau Tidak Formal bagi pernyataan mengenai pendidikan dalam masyarakat tempatan. SP 7.1.1 TP 1(a) Kanak-kanak diajarkan kemahiran seperti bercucuk tanam, menangkap ikan, bertukang dan menghasilkan kraf tangan.(b) Dilaksanakan di masjid, surau, pondok, madrasah dan istana.(c) Disampaikan melalui pantun, syair, peribahasa, pepatah, pantang larang dan cerita berbentuk teladan.(d) Ramai cendekiawan menghasilkan kitab dan karya kesusasteraan yang bermutu tinggi.(e) Matlamat pendidikan di Sarawak dan Sabah ialah membolehkan penduduk berdikari apabila dewasa kelak.1.2 Faktor Kedatangan Kuasa Barat ke Negara Kita Buku Teks halaman 10 – 151 Berdasarkan maklumat pada halaman 11 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan faktor kedatangan kuasa Barat ke negara kita pada abad ke-16. SP 7.1.2 TP 2Faktor Huraian(a) Barangan Mewah(i) Mendapatkan bahan seperti rempah ratus, , emas, perak, , gading dan .(ii) Orang Eropah mendapatkan dari China seperti , dan tembikar.(b) Pusat Pengumpulan(i) Negara China mahukan , perak, dan rempah ratus sebagai . Barang-barang ini diperoleh di .(ii) Syarikat perdagangan memerlukan pusat yang terletak di tengah laluan di antara dan (c) Pelabuhan Persinggahan(i) Memerlukan sebagai tempat sementara menunggu peralihan . (ii) Memerlukan pelabuhan di Alam Melayu untuk memudahkan kapal , mengisi bekalan dan kapal sebelum belayar ke Canton.Menguasai Belum MenguasaiTidak FormalFormalTidak FormalFormalTidak Formal minyak wangi batu permata hasil hutan barangan mewah teh sutera emas bijih timah tukaran Kepulauan Melayu pengumpulan bahan mentah India China pelabuhan berlindung angin monsun singgah berlabuh air dan makanan membaiki kapal

9 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) Faktor Huraian(d) Agama Kristian(i) Matlamat penjajahan adalah untuk , keagamaan dan .2 Berdasarkan maklumat pada halaman 12 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan faktor kedatangan kuasa Barat ke negara kita pada abad ke-17 dan abad ke-18. SP 7.1.2 TP 2Revolusi Perindustrian(a) Berlaku di Britain sejak . (b) Mereka mencari pusat perdagangan dan menguasai tanah jajahan yang dapat membekalkan .(c) Membolehkan barangan dikeluarkan 3 Berdasarkan maklumat pada halaman 13 dan 14 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, huraikan faktor kedatangan kuasa Barat pada abad ke-19 dan abad ke-20. SP 7.1.2 TP 2Sumber: Buku Teks Sejarah Tingkatan 3(a) Faktor: Perkembangan industri keretaHuraian: (i) Kemunculan perusahaan kereta dan ciptaan tayar (ii) Getah asli merupakan bahan yang penting dalam (b) Faktor: Kesuburan tanah dan kekayaan hasil bumiHuraian: (i) Negara kita mempunyai tanah yang luas dan iklim yang sesuai untuk (ii) Negara kita juga kaya dengan hasil bumi seperti menambahkan permintaan untuk getah asli. perusahaan penebat barangan elektrik. tanaman berorientasikan eksport. Contohnya tebu, getah, tembakau dan padi. bijih timah, emas, petroleum dan arang batu. kekayaan kemasyhuran abad ke-17 bahan-bahan mentah bagi keperluan kilang perusahaan dan mereka berterusan secara besar-besaran

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 10 (c) Faktor: Industri mengetinHuraian: (i) Abad ke-19 terdapat beberapa ciptaan baharu di Amerika Syarikat yang memerlukan(ii) Kesannya harga (d) Faktor: Pembukaan Terusan SuezHuraian: (i) Menghubungkan Pelabuhan Said di (ii) Perdagangan di antara Alam Melayu dan (e) Faktor: Ciptaan kapal wapHuraian: (i) Dapat membawa muatan yang banyak, (ii) Penghantarannya barang dagangan menjadi (f) Faktor: Persaingan kuasa BaratHuraian: (i) Britain, Jerman, Perancis, Sepanyol dan (ii) Mereka menganggap semakin luas tanah jajahan, 4 Berdasarkan maklumat pada halaman 10 hingga 15 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan kepentingan memanfaatkan sumber kekayaan negara. SP K7.1.5 TP 6 KBAT Menganalisis EKNS Jati DiriKepentingan Memanfaatkan Sumber Kekayaan Negara(a) Meningkatkan (b) Menyediakan (c) Menggalakkan (d) Meningkatkan is.gd/l5ey8NSoalan 4Soal JawabBersamais.gd/gVtvPiSoalan 3Ulasan JawapanMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasai BERSAMA AI Terusan Suez dirancang dan dibina oleh Perancis yang diketuai oleh Ferdinand de Lesseps.pengguna bijih timah, iaitu industri mengetin makanan, mengetin minuman, membuat bumbung rumah dan tong minyak. bijih timah melambung naik. Laut Mediterranean dan Suez di Laut Merah telah mempercepat urusan perdagangan. benua Eropah semakin dengan pembukaan terusan ini. ekonomi negara.peluang pekerjaan. pembangunan infrastruktur. pelaburan dan pedagangan. perjalanannya lebih cepat dan menjimatkan kos. semakin mudah dan mudah. kegiatan menakluki kawasan atau wilayah di luar Eropah. semakin tinggi sanjungan yang diperoleh kuasakuasa Barat.

11 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk Mendapatkan Tanah Jajahan Buku Teks halaman 161 Berdasarkan maklumat pada halaman 16 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, namakan kuasa Barat pada kedudukan peta berikut. SP 7.1.3 TP 3U(a) (b)(c)(d)(e)(f)(g)(h)(i)(j) (f)(b) (g)(c) (h)(d) (i)(e) (j)Menguasai Belum Menguasaiis.gd/tGL2EQSoalan 1Ulasan JawapanRusiaJermanAmerika SyarikatPerancisKeluarga BrookeBritishSyarikat Borneo Utara British (SBUB)BelandaPortugisSepanyol

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 12 1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk Menguasai Negeri Kita Buku Teks halaman 18 – 211 Berdasarkan maklumat pada halaman 20 dan 21 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut dengan membuat perbandingan antara strategi Belanda dan British dalam menguasai negara kita. SP 7.1.4 TP Belanda British(a) Belanda berperang dengan penduduk tempatan di Serangan Fizikal(a) British menyerang Naning pada tahun 1831 dan 1832 kerana (b) Belanda mengadakan perjanjian dengan Perjanjian(b) British mendesak Sultan Perak, (c) Belanda mengadakan pakatan dengan Pakatan(c) Pakatan kuasa Barat, iaitu2 halaman 18 hingga 21 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, huraikan kepentingan bekerjasama dalam menjamin kemakmuran negara. SP K7.1.6 TP 6 KBAT Menganalisis EMK Nilai Murni EKNS Perasaan KekitaanKepentingan Bekerjasama dalam Menjamin Kemakmuran Negara(a) Mewujudkan nasional. (b) Meningkatkan negara.(c) Memajukan negara. (d) Menjamin negara.3 Berdasarkan maklumat pada halaman 18 hingga 21 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah kita perlu berwaspada terhadap unsur luar yang boleh menggugat kedaulatan negara?SP K7.1.7 TP 5 KBAT Menilai EKNS (a) Melindungi negara.(b) Menjaga politik dan pemerintahan.(c) Menjamin ekonomi dan sosial.(d) Memelihara dan budaya bangsa. Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasai Pulau Pangkor (1650) dan di Kuala Perak (1651) disebabkan oleh dasar monopoli bijih timah oleh Belanda.keengganan Penghulu Naning Dol Said tunduk kepada kekuasaan British di Melaka. Perak dan Selangor untuk mendapatkan bijih timah.Sultan Selangor, Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang memeterai perjanjian menerima naungan British.Johor dan berjaya mengalahkan Portugis di Melaka.British dan Belanda memeterai Perjanjian Inggeris-Belanda 1824. perpaduan ekonomi kestabilan keselamatan keselamatan kedaulatan kestabilan identiti.

13 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)1 Negara kita mengamalkan sistem pemerintahan beraja yang diwarisi daripada Kesultanan Melayu A Perak.B Kedah.C Melaka.D Terengganu.Mengingat Aras R2 Rajah berikut merupakan hierarki pemerintahan.UndangLembagaBuapakAntara berikut, manakah negeri yang berkaitan dengan rajah tersebut? Sabah KelantanB Sarawak D Negeri SembilanMemahami Aras R3 Pilih pernyataan yang betul tentang peranan pembesar (jajahan/daerah). A Menjaga keamanan negeriB Lambang kedaulatan negeriC Menyampaikan arahan daripada rajaD Mengeratkan hubungan kerajaan negeri Mengingat Aras S4 Apakah jenis undang-undang berdasarkan maklumat berikut?Adat PerpatihA Hukum KanunB Undang-undang bertulisC Undang-undang 99 PerakD Undang-undang tidak bertulisMengingat Aras R5 Negara kita mempunyai tanah yang luas, subur dan iklim yang sesuai untuk tanaman berorientasikan eksport sepertiA anggur. C epal.B limau. D tebu. Aras T6 Selepas berlakunya Revolusi Perindustrian, dasar kuasa-kuasa Barat berubah corak.Apakah langkah yang diambil untuk memenuhi perubahan itu?A Menambah bilangan pekerja kilangB Menggalakkan migrasi pendudukC Mencari pusat perdaganganD Mengurangkan gaji pekerja Aras SSoalan 7 berdasarkan gambar berikut. 7 Apakah kesan daripada gambar tersebut?A Meningkatkan jumlah eksport hasil bumiB Menambahkan permintaan getah asliC Harga bijih timah meningkatD Penjimatan kos perjalananKBAT Menganalisis Aras TPRAKTIS UASAis.gd/G7UgyHBahagian A: Soalan ObjektifArahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan.10

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 148 Pada pendapat anda, apakah kesan pembukaan Terusan Suez kepada para pedagang?A Menjadi tempat persinggahanB Menjimatkan kos pengurusanC Mempercepat urusan perdaganganD Meningkatkan ekonomi para pedagangKBAT Menganalisis Aras T9 Kuasa-kuasa Barat berlumba-lumba meluaskan kuasa ke seluruh pelosok dunia untuk memiliki tanah jajahan demi kepentingan ekonomi mereka. Mengapakah kuasa-kuasa ini berminat dengan kawasan kita?A Kaya dengan bahan mentahB Mempunyai tanah yang luasC Mempunyai ramai pendudukD Terlindung daripada bencana alamMenganalisis Aras S Soalan 10 berdasarkan peta berikut. X10 Apakah kuasa Barat yang berusaha mendapatkan kawasan X?A RusiaB BritishC JermanD Perancis Aras RBahagian B: Soalan StrukturArahan: Jawab semua soalan. 1 (a) Senaraikan golongan pemerintah dalam sistem pemerintahan beraja di negeri Melayu.(i)(ii)Mengingat Aras R [2 markah(b) Jelaskan sistem pemerintahan yang dilaksanakan oleh pembesar.Menganalisis Aras R [4 markah(c) Mengapakah kestabilan politik penting dalam sesebuah pentadbiran?KBAT Menilai Aras T [4 markahPRAKTIS UASASultanPembesar• Memastikan dasar kerajaan dapat dilaksanakan.• Menjamin kelancaran sisten pentadbiran.• Menjamin keselamatan dan ketenteraman awam.• Meningkatkan keyakinan rakyat.• Jajahan dan daerah ditadbir oleh pembesar.• Pembesar peringkat jajahan dilantik oleh sultan.• Melaksanakan tugas untuk menjaga kemakmuran, keamanan dan mengekalkan kedaulatan negeri.

15 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)2 Kuasa Barat berminat menguasai Kepulauan Melayu untuk mendapatkan pelbagai barangan mewah dan pelabuhan persinggahan.(a) Senaraikan tiga barangan mewah dari China. (i)(ii)(iii)Mengingat Aras R [3 markah] (b) Mengapakah pelabuhan persinggahan penting kepada kuasa Barat tersebut?Menganalisis Aras S [3 markah](c) Pada pendapat anda, apakah kepentingan Kepulauan Melayu sebagai pusat pengumpulan barang? KBAT Menganalisis Aras T [4 markahBahagian C: Soalan EseiArahan: Jawab semua soalan.1 Kuasa-kuasa Barat menggunakan pelbagai strategi untuk menguasai negara kita. Terdapat strategi yang berdiplomasi dan bersifat agresif. (a) Jelaskan tiga strategi yang digunakan British untuk meluaskan kuasa di negara kita beserta contoh. Menganalisis Aras S [6 markah] SuteraTembikarTeh• Ugutan/Desakan : British membuat ugutan/desakan agar sultan menerima Residen British di Selangor dan Pahang bagi menasihati pentadbiran negeri masing-masing.• Perjanjian: British mendesak Sultan Perak, Sultan Selangor, Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang memeterai perjanjian menerima naungan British. • Pajakan: Melalui pajakan dan pemberian piagam Syarikat British Utara Borneo, British meluaskan pengaruhnya ke atas Sabah. • Tempat berlindung sementara menunggu peralihan angin monsun.• Memudahkan kapal belabuh.• Mengisi bekalan air dan makanan.• Kemudahan membaiki kapal.• Terletak di tengah laluan perdagangan di antara India dan China.• Menjadi tumpuan pedagang seluruh dunia.• Memajukan ekonomi Kepulauan Melayu.• Meningkatkan kemudahan di Kepulauan Melayu.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 16(b) Mengapakah kita perlu mengatur strategi dalam setiap tindakan yang diambil?Menganalisis Aras T [6 markah(c) Sebagai rakyat Malaysia yang cakna terhadap sejarah negara, jelaskan iktibar yang dapat diambil untuk memastikan kestabilan dan kemakmuran negara terjamin.KBAT Menilai Aras T [8 markah • Untuk mengelakkan kegagalan dalam tindakan.• Untuk memastikan setiap tindakan berjaya.• Memastikan gerakan lebih teratur.• Dapat merancang tindakan dalam kehidupan.• Tindakan tidak sia-sia.• Sentiasa waspada strategi luar untuk mengelakkan kuasa asing menjajah.• Bersatu padu sesama kaum dan menghormati kepelbagaian budaya.• Bekerjasama menentang kuasa luar yang mengambil kesempatan.• Jangan membocorkan rahsia negara kepada kuasa luar.• Menghormati pemimpin yang telah diberikan kuasa memerintah.

17 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)NOTA DINAMIK2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan MelakaLatar Belakang Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Sebelum Peluasan Kuasa BritishPulau Pinang• Merupakan wilayah Kesultanan Kedah dan menjadi tempat persinggahan pedagang dari Lingga yang berdagang dengan Kedah.• Menjadi pelabuhan dagang bagi daerah serantau terutama dengan Acheh.• Pada tahun 1759, petempatan Batu Uban dibuka oleh orang Melayu dari Sumatera.• Sultan Kedah menganugerahkan kawasan tersebut sebagai membalas jasa orang Sumatera membantu Kesultanan Kedah menentang Siam. Singapura• Wilayah Kesultanan Johor Riau yang meliputi Pahang, Johor dan gugusan kepulauan Riau Lingga sejak abad ke-16 hingga ke-19.• Ditadbir oleh Temenggung Abdul Rahman yang tinggal di Singapura.• Ladang-ladang gambir diusahakan oleh orang Cina dan Melayu di Singapura.• Pemerintah Kesultanan Johor Riau ialah Sultan Abdul Rahman yang bersemayam di Lingga.Melaka• Merupakan kerajaan Alam Melayu yang unggul pada abad ke-15.• Kesultanan Melayu Melaka ditawan oleh Portugis pada tahun 1511.• Menjadi tanah jajahan Belanda setelah Belanda mengalahkan Portugis pada tahun 1641-1824 dengan bantuan Kesultanan Johor Riau.• Melaka menjadi pusat pengumpulan hasil bijih timah dari negeri-negeri Melayu. Betawi di Pulau Jawa dijadikan sebagai pusat perdagangan utama di Alam Melayu oleh Belanda.Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang1 British melalui Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) yang bertapak di India berusaha mendapatkan petempatan baharu di Alam Melayu berikutan perkembangan pesat perdagangan dengan China.2 Untuk memenuhi keperluan British di Alam Melayu, Pulau Pinang merupakan tempat yang strategik kerana terletaknya di utara Selat Melaka.Kedudukan Strategik Pulau Pinang Memenuhi Keperluan British1 Pusat pengumpulan barang2 Pelahan persinggahan3 Pangkalan tenteraKronologi Pendudukan British di Pulau Pinang1 Kesultanan Kedah tergugat kerana wujud persengketaan dalam negeri dan ancaman kuasa asing pada abad ke-18.2 Sultan Kedah berusaha mendapatkan bantuan ketenteraan daripada British untuk mempertahankan kedaulatan negeri.3 British telah melakukan tipu helah terhadap Kesultanan Kedah untuk menduduki negeri Pulau Pinang.2 Pentadbiran Negeri-negeri SelatTema: Kedatangan Kuasa BaratPembukaan negeri Pulau Pinang bukan dilakukan oleh Francis Light, sebaliknya melibatkan Raja Nan Intan yang dikenali sebagai Datuk Nakhoda Intan. Datuk Nakhoda Intan berasal dari Paya Kumbuh, Sumatera Barat telah membuka Pelabuhan Batu Uban dan membina penempatan di kawasan berkenaan pada 1734 setelah diperkenan Sultan Kedah. NOTAINTERAKTIFis.gd/o2gtnt

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 18 NOTA DINAMIKPengukuhan Kuasa British di Pulau Pinang Melalui Perjanjian• Siam menakluk Patani dan mengancam Kesultanan Kedah pada tahun 1786.• Sultan Abdullah meminta bantuan ketenteraan SHTI seperti yang dijanjikan oleh Francis Light.• SHTI enggan memberikan.bantuan kerana tiada perjanjian yang ditandatangani.• Sultan Abdullah menghimpunkan angkatan perang di Seberang Perai untuk mengambil semula Pulau Pinang.• Angkatan perang Kedah tewas dan dipaksa menandatangani perjanjian dengan British. • Pendudukan British diiktiraf di Pulau Pinang.• Gabenor Pulau Pinang, George Leith telah mendesak Sultan Kedah, Sultan Dhiauddin menandatangani perjanjian dengan British.• British menduduki Seberang Perai kerana tempat tersebut sesuai menjadi benteng pertahanan dan kawasan pertanian bagi membekalkan sumber makanan kepada penduduk di Pulau Pinang.Peluasan Kuasa British di Singapura1 British berusaha meluaskan pengaruh ke wilayah lain selepas menguasai Pulau Pinang.2 Semasa Perang Napoleon tercetus, British telah menduduki Melaka dan Betawi dan selepas tamat perang tersebut British memulangkan semula kepada Belanda.3 Stamford Raffles dan William Farquhar telah ditugaskan mencari pelabuhan baharu untuk menyaingi penguasaan Belanda di Alam Melayu. (Rujuk peta dalam buku teks: muka surat 36–37)Perebutan Takhta Kesultanan Kedah• Krisis perebutan taktha berlaku akibat Tunku Abdullah dilantik sebagai Raja Muda Kedah tetapi tidak dipersetujui oleh Kerabat Diraja Kedah dan meminta bantuan daripada Bugis di Selangor untuk menentang Sultan Muhammad Jiwa.• Baginda meminta bantuan ketenteraan oleh SHTI untuk mempertahankan kedaulatan negeri daripada serangan Bugis.• SHTI menghantar Edward Monckton berunding dengan Sultan Muhammad Jiwa tetapi gagal kerana SHTI tidak memberikan jaminan untuk melindungi Kedah.Ancaman Siam• Siam menuntut kembali bunga emas daripada kerajaan Kedah semasa pemerintahan Sultan Abdullah.• Tindakan tersebut berlaku kerana penghantaran bunga emas terhenti ekoran Perang SiamBurma.• Sultan Kedah berasa tergugat lalu memohon bantuan daripada SHTI dan menawarkan Pulau Pinang sebagai pangkalan sekiranya melindungi Kedah daripada ancaman Siam.Tipu Helah Francis Light Menduduki Pulau Pinang• Francis Light menyedari kedudukan strategik Pulau Pinang dan berjanji akan memenuhi syarat yang diminta oleh Sultan Kedah.• Francis Light membuka penempatan di Pulau Pinang dan menamakannya sebagai Prince Of Wales Island.• Penempatan ini dinamakan Georgetown bersempena dengan nama Raja England.Pada abad ke-14, Singapura merupakan sebahagian daripada kerajaan Sriwijaya dan diberi nama Temasek. Singapura juga merupakan pusat pemerintahan kerajaan Melayu sebelum Stamford Raffles mengambil alih.

19 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Kepentingan Singapura kepada British1 British memilih Singapura yang berada di bahagian selatan Semenanjung Tanah Melayu dapat mengawal kegiatan perdagangan Selat Melaka dan Selat Sunda.2 Singapura merupakan pusat pengumpulan hasilhasil ekonomi Alam Melayu.Pertapakan British di Singapura1 Setelah Stamford Raffles dan William Farquhar tiba di Singapura, satu perjanjian awal telah diadakan dengan Temenggung Abdul Rahman untuk membenarkan British mendirikan penempatan.2 Temenggung Abdul Rahman menegaskan bahawa perjanjian tersebut perlu mendapatkan pengesahan daripada Sultan Abdul Rahman, pemerintah Kesultanan Johor Riau.3 Stamford Raffles telah memanipulasikan isu pewarisan takhta Kesultanan Johor Riau setelah menyedari Sultan Abdul Rahman mempunyai hubungan baik dengan Belanda.Perjanjian Mengukuhkan Kuasa British di SingapuraPerjanjian 6 Februari 1819Ditandatangani oleh Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman bersama Stamford Raffles.Petempatan British diiktiraf.• Pengibaran bendera Union Jack di Singapura pada 13 Februari 1819.• William Farquhar dilantik sebagai Residen pertama Singapura.Kesan PerjanjianPerjanjian 2 Ogos 1824Perjanjian ditandatangani oleh Temenggung Abdul Rahman dengan Sultan Hussein bersama Residen Singapura, John Crawfurd.• Singapura diserahkan selama-lamanya kepada British.• Sultan dan Temenggung hilang kedaulatan ke atas Singapura.• Sultan dan Temenggung dibayar pampasan dan pencen bulanan seumur hidup sebagai ganti.Kesan PerjanjianPeluasan Kuasa British di Melaka1 Faktor Pakatan British-Belanda Perkembangan yang berlaku di Alam Melayu telah mewujudkan pakatan antara British dan Belanda.(a) Menamatkan Pertikaian British dan Belanda berkaitan Singapura. Pendudukan British di Singapura telah menimbulkan pertikaian dan menyebabkan hubungan British dengan Belanda di Alam Melayu semakin tegang.BRITISH• Telah berjaya memajukan Singapura dalam tempoh yang singkat• Bertekad mempertahankan kedudukan Singapura• Yakin Singapura menjadi pelabuhan bebas dan pangkalan tentera yang penting di Alam Melayu. BELANDA• Mendakwa Singapura berada di bawah lingkungan pengaruhnya• Menuntut British berundur dari Singapura• Bimbang kemajuan Singapura menjejaskan perdagangan di Betawi, pelabuhan utama Belanda di Alam Melayu2 Dasar Persahabatan British dan Belanda di Eropah • Kedudukan Belanda berdekatan dengan Britain memerlukan dasar persahabatan yang baik di Eropah.• British mengambil pengalaman semasa Perang Napoleon, Perancis menjadikan Belanda sebagai pangkalan menyerang Britain pada tahun 1795. • Belanda perlu berbaik-baik dengan British yang menjaga jajahan Belanda di timur semasa Perang Napoleon.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 20 NOTA DINAMIK3 Penyelesaian untuk Perdamaian • Belanda dan British ingin mengelakkan peperangan.• Peperangan pernah berlaku pada abad ke-17 dan ke-18.• Belanda tidak mahu terbeban dengan masalah kewangan yang semakin lemah selepas Perang Napoleon. Kesan Pakatan British dan Belanda• Pakatan British dan Belanda menyebabkan termeterainya Perjanjian London 1824 atau dikenali sebagai Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.• Bertujuan menamatkan pertikaian dan hubungan tegang antara dua kuasa Eropah demi menjaga kepentingan masing-masing di Alam Melayu.• British dapat menguasai Melaka apabila berlaku pertukaran wilayah antara British dengan Belanda.2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam MelayuKesan Perjanjian London 1824 terhadap Alam Melayu1 Pembahagian Alam Melayu kepada dua pengaruh BaratAntara Syarat Perjanjian London 1824British• Perlu berundur dari Sumatera.• Menyerahkan Bangkahulu kepada Belanda.• Tidak membuka petempatan baharu di Kepulauan Riau Lingga dan kepulauan lain di selatan Singapura.Belanda• Akan mengiktiraf petempatan British di Singapura.• Menyerahkan Melaka dan jajahan takluknya kepada British.• Tidak membuka petempatan baharu di Tanah Melayu.2 Perpecahan empayar Kesultanan Johor Riau3 Selat Melaka di bawah penguasaan British2.3 Pembentukan Negeri-negeri SelatLatar Belakang Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Sebelum Pembentukan Negeri-negeri SelatNegeri PeneranganPulau Pinang (1786-1826)• Ditadbir oleh Francis Light sebagai Pesuruhjaya yang bertanggungjawab kepada Gabenor Jeneral British di India pada peringkat awal.• Mendapat status pelabuhan bebas dan menguasai perdagangan dengan negeri-negeri Melayu.• Dikuasai oleh pedagang persendirian.• Dinaik taraf menjadi Presidensi keempat selepas Benggala, Madras dan Bombay di India.• Ketua pentadbir Pulau Pinang dikenali sebagai gabenor.Singapura (1819 – 1826)• Ditadbir oleh seorang Residen yang bertanggungjawab kepada Leftenan Gabenor British di Bangkahulu, Sumatera.• Dijadikan pelabuhan bebas pada tahun 1823.• Menjadi pusat pertemuan pedagang persendirian (country trader) bagi mengumpulkan hasil Alam Melayu untuk diperdagangkan dengan China.Melaka (1824-1826)• Ditadbir oleh Residen Konsular.• Sistem Kapitan diteruskan bagi mewujudkan keamanan antara pelbagai komuniti.• Suku-suku kaum diletakkan di bawah seorang ketua kaum.• Penghulu bertanggungjawab bagi masyarakat luar bandar.Negeri Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabungkan untuk menyeragamkan dan menjimatkan kos perbelanjaan pentadbiran.

21 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Negeri-negeri Selat 18261 Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabungkan menjadi satu unit pentadbiran yang dinamakan Negeri-negeri Selat.Kepentingan Pembentukan Negeri-negeri Selat kepada BritishDapat menguasai keseluruhan Selat MelakaMenjadi pintu masuk bagi buruh luarMenarik banyak pedagang luar kerana taraf pelabuhan bebasDapat menyaingi pelabuhan-pelabuhan BelandaMenjadi pusat pengumpulan hasil-hasilPenanaman modal oleh pelabur luar berlaku dengan pantasHubungan Negeri-negeri Selat dengan Negerinegeri MelayuNegeri-negeri Melayu• Memerlukan pelabuhan Negeri-negeri Selat untuk memperdagangkan hasil ekonomi.Negeri-negeri Selat• Memerlukan hasil ekonomi negeri-negeri Melayu untuk memajukan perdagangan.• Melabur modal memajukan perlombongan bijih timah di negeri Melayu.2.4 Pentadbiran Negeri-negeri SelatNegeri-negeri Selat di bawah Kerajaan British di India (1826-1867)1 Pada mulanya pentadbiran Negeri-negeri Selat diletakkan di bawah Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) di India. Pentadbirannya diketuai oleh Gabenor dan Residen Konsular yang dilantik untuk membantu Gabenor.2 Pusat pentadbiran dan Pulau Pinang dipindahkan ke Singapura kerana lebih strategik dan maju.3 Selepas pembubaran SHTI, pentadbiran ini diletakkan di bawah India Office (Pejabat India) dan undang-undang British dikuatkuasakan di Negeri-negeri Selat.4 Struktur pentadbirannya ialah:Gabenor Jeneral British SHTI di IndiaGabenor NegeriNegeri SelatResiden Konsular Pulau PinangResiden Konsular SingapuraResiden Konsular Melaka5 Satu pemberontakan berlaku di India menyebabkan Pejabat India tidak mampu mentadbir serta melindungi pedagang Negeri-negeri Selat.6 Ini menyebabkan pedagang-pedagang Negerinegeri Selat tidak berpuas hati dan mendesak Pejabat Tanah Jajahan di London mengambil alih pentadbiran Negeri-negeri Selat.Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan (1867–1946)1 Pada 1 April 1867, Negeri-negeri Selat diisytiharkan sebagai tanah jajahan British dan di bawah tanggungjawab Pejabat Tanah Jajahan di London.2 Majlis Perundangan ditubuhkan bagi meluluskan undang-undang sendiri.Faktor Pemindahan Pentadbiran• Tiada wakil Negeri-negeri Selat dalam Majlis Perundangan di India.• Gagal mengawal masalah rompakan terhadap kapal dan petelingkahan kumpulan Cina.• Cadangan Pejabat India untuk mengenakan cukai pelabuhan di Negeri-negeri Selat.• Pejabat India mahu mata wang rupee India dijadikan sebagai mata wang Negeri-negeri Selat.• Negeri-negeri Selat dijadikan tempat buangan banduan.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 222.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Buku Teks halaman 30 – 411 Pada abad ke-18, British menggalakkan ekspedisi ke Timur untuk meningkatkan kekayaan negara melalui perdagangan. British menggunakan pelbagai strategi untuk menduduki Pulau Pinang, Singapura dan Melaka. Berdasarkan maklumat pada halaman 30 dan 31 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, padankan lokasi dan maklumat tentang Negeri-negeri Selat yang betul. SP 7.2.1 TP 1(a) Pulau Pinang(b) Singapura(c) MelakaDitadbir oleh Temenggung Abdul Rahman dan merupakan salah satu wilayah Kesultanan Johor Riau.Menjadi tempat persinggahan bagi para pedagang dari Lingga dan Acheh yang datang berdagang dengan Kedah.Pada tahun 1641-1824 telah menjadi tanah jajahan Belanda setelah mengalahkan Portugis.Negeri-negeri Selat Maklumat2 Berdasarkan maklumat pada halaman 34 hingga 41 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut bagi menghuraikan maklumat tentang peluasan pengaruh British di Negeri-negeri Selat (NNS). SP 7.2.1 (a) Pulau Pinang(i) Francis Light menduduki Pulau Pinang melalui terhadap pada tahun 1786.(ii) Pada tahun 1791, Pulau Pinang diserahkan secara rasmi melalui setelah ditewaskan oleh dengan bantuan SHTI dalam perang untuk mengambil semula Pulau Pinang.(iii) Pada tahun 1800, Sultan Kedah, Sultan Dhiauddin didesak oleh menandatangani dengan British.(iv) Ini membolehkan British menduduki dengan British. tipu muslihat Sultan Kedah perjanjian Sultan Abdullah Francis Light Gabenor George Leith perjanjian Seberang Prai

23 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(b) Singapura(i) menduduki Singapura melalui manipulasi isu pewarisan takhta .(ii) Selepas Sultan Hussein ditabalkan sebagai sultan, baginda bersama menandatangani mengiktiraf petempatan British di Singapura. British menaikkan bendera di Singapura dan dilantik sebagai pertama Singapura.(iii) Perjanjian 2 Ogos 1824 antara Residen Singapura, dengan dan Temenggung Abdul Rahman menandakan Singapura diserahkan selama-lamanya kepada British. Sultan dan Temenggung hilang kedaulatan dan diberikan dan .(c) Melaka(i) Pendudukan British di Singapura membawa pertikaian antara dan . Belanda mendakwa di bawah naungannya menuntut British berundur dari Singapura.(ii) Belanda perlu dengan British yang menjaga jajahan Belanda di timur semasa (iii) British mendapatkan Melaka melalui dengan Belanda melalui .3 Berdasarkan maklumat pada halaman 30 hingga 41 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nyatakan kepentingan sifat berwaspada dalam membuat keputusan. SP K7.2.5 TP 5 KBAT Menganalisis EKNS Jati DiriKepentingan Sifat Berwaspada dalam Membuat Keputusan(a) Mengelakkan dan (b) Menjamin dan orang lain.(c) Meningkatkan kebijaksanaan dan fikiran.(d) Membina orang lain.EKNS Stamford Raffles Kesultanan Johor-Riau Temenggung Abdul Rhman Perjanjian 6 Februari 1819 Union Jack William Farquhar Residen John Crawford Sultan Hussein pampasan pencen bulanan British Belanda Singapura berbaik-baik Perang Napoleon pakatan Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 kesilapan penyesalan keselamatan diri kematangan kepercayaan

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 244 Berdasarkan maklumat pada halaman 30 hingga 41 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah kita perlu mempertahankan kedaulatan negara? SP K7.2.7 TP 6 KBAT Menilai EMK Patriotisme EKNS Semangat PatriotikSebab Perlu Mempertahankan Kedaulatan Negara(a) (c) (e)(b) (d)2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam Melayu Buku Teks halaman 42 – 451 Persaingan kuasa-kuasa Barat di Alam Melayu membawa kepada perancangan British dan Belanda untuk membuat pembahagian kawasan pengaruh masing-masing. Berdasarkan maklumat pada halaman 42 hingga 45 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan rajah berikut berkaitan Perjanjian London 1824. SP 7.2.2 TP 2Syarat Perjanjian London 1824British(a) Berundur dari .(b) Menyerahkan kepada Belanda.(c) Tidak membuka petempatan baharu di dan Kepulauan lain di selatan .Belanda(a) Mengiktiraf petempatan British di .(b) Menyerahkan dan jajahan takluknya kepada British.(c) Tidak membuka petempatan baharu di .Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiEMK EKNSSumateraBangkahuluKepulauan RiauSingapuraSingapuraMelakaTanah MelayuMenjamin keselamatan negara.Menjamin kestabilan politik.Menjaga maruah dan identiti bangsa.Menjamin kemakmuran ekonomi.Memupuk semangat patriotisme dalam kalangan rakyat.

25 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Kesan Perjanjian London 1824 Terhadap Alam Melayu(a) Pembahagian Alam Melayu kepada Dua Lingkungan Pengaruh Barat(i) Selat dan Selat dijadikan sempadan yang memisahkan wilayah pengaruh dan wilayah pengaruh di Alam Melayu. (ii) British dan Belanda hanya mengutamakan kepentingan mereka terjamin dan meminggirkan kerajaan-kerajaan .(iii) Mewujudkan entiti baharu yang dikenali sebagai di bawah pengaruh British. (iv) Wilayah pengaruh Belanda dikenali sebagai .(b) Perpecahan Empayar Kesultanan Johor Riau(i) Pembahagian kawasan pengaruh British dan Belanda dalam sekali gus menamatkan keunggulan Kesultanan Johor Riau yang diwarisi daripada . (ii) Pemerintahan wilayah kekuasaan Kesultanan Johor Riau yang luas meliputi , , dan Kepulauan Riau Lingga telah berpecah belah.(c) Selat Melaka di bawah Penguasaan British(i) Perdagangan di Selat Melaka dikuasai sepenuhnya oleh British kerana memiliki tiga pelabuhan strategik, iaitu , dan . (ii) Pengunduran Belanda dari Tanah Melayu membuka peluang kepada untuk meluaskan kuasa ke negeri-negeri Melayu.is.gd/4EoAs6Soalan 1Ulasan JawapanMenguasai Belum Menguasai Melaka Singapura British Belanda kedaulatan Alam Melayu geopolitik Tanah Melayu Hindia Timur Belanda Perjanjian London 1824 Kesultanan Melayu Melaka Johor Pahang Singapura Pulau Pinang Melaka Singapura British

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 262.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat Buku Teks halaman 461 Berdasarkan maklumat pada halaman 46 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nomborkan kronologi pentadbiran Negeri-negeri Selat (NNS) di tiga buah negeri mengikut susunan yang betul. SP 7.2.3 (a) Pulau PinangPeristiwa Nombor(i) Pulau Pinang memperoleh status pelabuhan bebas.(ii) Perdagangan dikuasai oleh pedagang persendirian.(iii) Pulau Pinang ditadbir oleh Francis Light.(iv) Dinaik taraf menjadi Presidensi keempat selepas Benggala, Madras dan Bombay di India.(v) Ketua pentadbir Pulau Pinang dikenali sebagai gabenor.(b) SingapuraPeristiwa Nombor(i) Singapura dijadikan pelabuhan bebas pada tahun 1823.(ii) Ditadbir oleh seorang Residen yang bertanggungjawab kepada Leftenan Gabenor British di Bangkahulu, Sumatera.(iii) Singapura menjadi pusat pertemuan pedagang persendirian bagi mengumpulkan hasil Alam Melayu untuk diperdagangkan dengan China. (c) MelakaPeristiwa Nombor(i) Ditadbir oleh Residen Konsular.(ii) Suku-suku kaum diletakkan di bawah seorang ketua kaum.(iii) Sistem Kapitan diteruskan bagi mewujudkan keamanan antara pelbagai komuniti.(iv) Penghulu bertanggungjawab bagi masyarakat luar bandar.231452131324

27 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Pembentukan Negeri-negeri Selat (NNS)(i)digabungkan menjadi satu unit pentadbiran dan dikenali sebagai NNS. (ii) Tujuan penggabungan:(a) Pembentukan NNS(i) Negeri-negeri Selat• Memerlukan negeri-negeri Melayu untuk memajukan .• Melabur memajukan di negeri Melayu.(ii) Negeri-negeri Melayu• Memerlukan Negeri-negeri Selat untuk memperdagangkan .(c) Hubungan NNS dengan Negeri Melayu(i) British menguasai laluan (ii) Taraf pelabuhan bebas NNS berjaya menarik(iii) Negeri-negeri Selat menjadi pusat (iv) Menjadi pintu masuk bagi (v) Penanaman modal oleh (b) Kepentingan Pembentukan NNS kepada British2 Negeri-negeri Selat (NNS) mempunyai pentadbiran yang tersendiri sebelum dikuasai oleh British.Berdasarkan maklumat pada halaman 47 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut tentang pembentukan Negeri-negeri Selat (NNS). SP 7.2.3 TP 3Menguasai Belum Menguasai is.gd/OppQAjSoalan 2Ulasan JawapanPulau Pinang, Singapura dan MelakaMenjimatkan perbelanjaan hasil ekonomi perdagangan modal perlombongan bijih timah pelabuhan hasil ekonomi perdagangan Selat Melaka.pedagang Alam Melayu dan luar seperti Arab, India, China dan Eropah. pengumpulan hasilhasil dari Alam Melayu terutama bijih timah. buruh luar untuk mempercepatkan pembangunan ekonomi. pelabur luar.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 282.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat Buku Teks halaman 48 - 491 Berdasarkan maklumat pada halaman 48 dan 49 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan corak pentadbiran Negeri-negeri Selat (NNS). SP 7.2.4 TP 3(a) Negeri-negeri Selat di bawah SHTI (1826–1857)(i) Diketuai oleh (ii) Residen Konsular dilantik membantu (iii) Pulau Pinang menjadi pusat (iv) Pusat pentadbiran dipindahkan ke (b) Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat India (1858–1867)(i) Pemberontakan yang berlaku di India menyebabkan Pejabat India tidak (ii) Pejabat India juga tidak melindungi (c) Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan London(i) Golongan pedagang dan penduduk tempatan mendesak Pejabat Tanah Jajahan di (ii) Pada 1 April 1867, Negeri-negeri Selat diisytiharkan sebagai tanah jajahan British dan diletakkan di (iii) Majlis Perundangan ditubuhkan untuk 2 Berdasarkan maklumat pada halaman 48 dan 49 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, huraikan iktibar yang diperoleh daripada peristiwa campur tangan dan penjajahan kuasa asing di Tanah Melayu.SP K7.2.7 TP 5 KBAT Menilai EKNS Keterikatan Emosi kepada NegaraIktibar Huraian(a) Kepentingan Mempertahankan Kedaulatan NegaraPenjajahan berlaku kerana kelemahan . Oleh itu, rakyat mesti bersatu dan mempertahankan kemerdekaan agar (b) Perpaduan Rakyat Amat PentingCampur tangan asing mudah berlaku Justeru, semangat perpaduan kaum perlu dikekalkan untuk Gabenor. Gabenor menjalankan pentadbiran. pentadbiran pertama. Singapura kerana lebih strategik dan maju. mampu mentadbir Negerinegeri Selat. pedagang Negeri-negeri Selat. London mengambil alih pentadbiran Negeri-negeri Selat. bawah tanggungjawab Pejabat Tanah Jajahan di London. meluluskan undang-undang sendiri. pemerintahan dan perpecahan dalam negeri tidak mudah dijajah semula apabila rakyat berpecah-belah menjamin keamanan dan kestabilan negara

29 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Iktibar Huraian(c) Kepentingan Pemimpin yang Berwibawa dan BerintegritiPemimpin yang lemah atau tamak Maka, negara memerlukan pemimpin yang (d) Kesedaran Terhadap Ilmu PengetahuanPenjajahan menunjukkan bahawa bangsa yang berilmu mampu (e) Kepentingan Mempertahankan Identiti dan Budaya BangsaPenjajahan menyebabkan budaya asing diserap dan . Oleh itu, masyarakat mesti mengekalkan is.gd/rO2yyySoalan 1Ulasan JawapanPejabat Tanah Jajahan ialah jabatan Kerajaan Britain yang ditubuhkan untuk mengurus hal ehwal tanah jajahan British. Jabatan ini diketuai oleh Setiausaha Negara bagi Tanah Jajahan. Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasai mudah diperalat oleh kuasa luar. beramanah dan berpandangan jauh untuk menjaga kepentingan rakyat. pengaruh luar dan membangunkan negara sendiri. identiti bangsa terhakisadat, bahasa dan nilai tempatan.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 301 Pulau Pinang merupakan wilayah Kesultanan dan menjadi tempat persinggahan pedagang-pedagang dari Lingga yang berdagang.A PerlisB KedahC KelantanD TerengganuMengingat Aras R2 Apakah peranan Batu Uban kepada pedagang Arab?A Tempat tinggalB Pusat pertanianC Kawasan pelanconganD Pelabuhan persinggahanMengingat Aras S3 Singapura ialah wilayah Kesultanan Johor Riau II JohorIII KedahIV KelantanA I dan II C II dan IIIB I dan IV D III dan IVMengingat Aras RSoalan 4 berdasarkan gambar berikut. 4 British memerlukan pelabuhan persinggahan di laluan perdagangan antara China dan India.Apakah peranan pelabuhan tersebut kepada British?A Tempat membaiki kapal B Kawasan penghijrahanC Pusat petempatanD Pusat beribadat Aras S5 Apakah masalah yang dihadapi oleh pangkalan tentera laut British di Bombay?A Kehilangan ramai tentera B Sukar membayar gaji tenteraC Sukar mengawal petempatan BritishD Tidak dapat memenuhi keperluan tentera Menganalisis Aras RSoalan 6 berdasarkan gambar berikut.6 Francis Light menamakan Pulau Pinang sebagai Prince Of Wales Island.Apakah permulaan kepada pendudukan British tersebut?A Perebutan takhta Kesultanan KedahB Penaklukkan Patani oleh BritishC Perang antara negaraD Ancaman siam Aras TBahagian A: Soalan ObjektifArahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan.PRAKTIS UASAis.gd/QscY7jPRAKTIS UASA14

31 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)7 Pada tahun 1786, Siam menakluk Patani dan mengancam Kesultanan Kedah. Sultan Abdullah meminta bantuan ketenteraan SHTI namun SHTI enggan memberikannya.Mengapakah perkara tersebut berlaku?A Siam berkawan baik dengan BritishB Tipu muslihat British kepada KedahC SHTI sibuk dengan urusan di pejabatD Tiada perjanjian ditandatangani dengan sultan KedahMenganalisis Aras S 8 Apakah kesan pendudukan Francis Light di Pulau Pinang? A Pulau Pinang terpisah daripada Kesultanan KedahB Pulau Pinang dan negeri lain bermusuhanC Penghijrahan penduduk ke Pulau PinangD Pulau Pinang semakin mundurMenganalisis Aras TSoalan 9 berdasarkan maklumat berikut. • Belanda ditawan oleh Perancis• Raja Belanda berundur ke EnglandPerang X9 Apakah Perang X? British – Kedah NapoleonB Kedah – Siam D Jawa Memahami Aras R10 Siapakah residen pertama Singapura?A Francis Light B Stamford RaffleC William FarquharD Napoleon BonaparteMengingat Aras R11 Rajah berikut menunjukkan wilayah kekuasaan Kesultanan Johor Riau.WilayahJohorSingapuraKepulauan RiauSiapakah yang mentadbir wilayah tersebut?A Sultan HusseinB Daeng Abu BakarC Sultan Abdul RahmanD Temenggung Abdul RahmanMemahami Aras R12 Bagaimanakah cara Sultan Kedah menangani ancaman keselamatan Kedah?A Memperkukuh pertahanan negeriB Mengatur rundingan dengan siamC Memindahkan pusat pemerintahan D Memohon bantuan ketenteraan SHTIMenganalisis Aras S 13 Pilih padanan yang betul tentang pentadbiran wilayah berikut pada peringkat awal sebelum pembentukan Negeri-negeri Selat.Wilayah PentadbirA Pulau Pinang Ditadbir oleh PesuruhjayaB Singapura Ditadbir oleh Residen KonsularC Melaka Ditadbir oleh ResidenD Pahang Ditadbir oleh Leftenan Gabenor Aras S14 Apakah iktibar yang diperoleh daripada peluasan kuasa British di negara kita?A Menanamkan sikap anti-BritishB Menentang undang-undang baharuC Mempertahankan keistimewaan yang adaD Mengukuhkan hubungan baik dengan semua kuasa BaratMenganalisis Aras T

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 32Bahagian B: Soalan StrukturArahan: Jawab semua soalan. 1 Pulau Pinang yang terletak di utara Selat Melaka mempunyai keistimewaan untuk memenuhi keperluan British di Alam Melayu.(a) Nyatakan sebab British ingin mendapatkan Pulau Pinang. Menganalisis Aras R [2 markah(b) Terangkan tipu helah yang digunakan oleh Francis Light untuk mendapatkan Pulau Pinang. Menganalisis Aras S [4 markah(c) Pada pendapat anda, apakah kesan daripada peristiwa pendudukan Francis Light di Pulau Pinang?Menilai Aras T [4 markah • Mahu dijadikan sebagai pusat pengumpulan barangan dari Alam Melayu yang dapat ditukarkan dengan teh dari China. • Dapat menjadi pelabuhan persinggahan sebelum meneruskan penjelajahan ke rantau Asia Pasifik. • Sultan Kedah memohon bantuan ketenteraan SHTI kerana berasa terancam dengan Siam. Oleh itu, baginda menawarkan Pulau Pinang sebagai pangkalan kepada SHTI sebagai syarat terhadap bantuan ketenteraan tersebut. • Francis Light yang menyedari tentang kedudukan Pulau Pinang yang strategik telah berjanji kononnya SHTI akan memenuhi syarat tersebut dan beliau dibenarkan membuka petempatan di situ oleh sultan sementara menunggu keputusan daripada SHTI. • Apabila baginda tidak memperoleh bantuan ketenteraan daripada SHTI, baginda menuntut untuk mengambil semula Pulau Pinang namun Angkatan tentera baginda telah ditewaskan oleh tentera SHTI. • Baginda dipaksa menandatangani perjanjian pada tahun 1791 yang mengiktiraf pendudukan British di Pulau Pinang.• Bermulanya kemasukan kuasa British ke negeri Melayu.• Wilayah Pulau Pinang terpisah daripada kekuasaan Kesultanan Kedah.• Pulau Pinang menjadi tanah jajahan British.• Kuasa pemerintah dan rakyat hilang.

33 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)2 Peta berikut menunjukkan Negeri-negeri Selat (NNS) yang terdiri daripada Pulau Pinang, Singapura dan Melaka.UPulau PinangMelakaSingapura(a) Nyatakan sebab-sebab British membentuk Negeri-negeri Selat. Memahami Aras S [2 markah(b) Melalui NNS, British turut mengukuhkan hubungan ekonomi dengan negeri-negeri Melayu. Huraikan jalinan hubungan tersebut. Menganalisis Aras S [4 markah(c) Jelaskan pengajaran yang dapat anda pelajari daripada pembentukan Negeri-negeri Selat.KBAT Menilai Aras T [4 markah] • Menjimatkan perbelanjaan.• Menyeragamkan pentadbiran.• NNS memerlukan hasil ekonomi negeri-negeri Melayu untuk memajukan perdagangan.• NNS melabur modal memajukan perlombongan bijih timah di negeri Melayu. • Negeri-negeri Melayu pula memerlukan pelabuhan Negeri-negeri Selat untuk memperdagangkan hasil ekonomi. • Kita hendaklah bijak dalam menyusun strategi mencapai cita-cita masa depan.• Dalam era dunia tanpa sempadan, pihak musuh sentiasa mencari idea untuk menceroboh negara. Oleh itu, kita hendaklah sentiasa berwaspada dengan tindakan musuh yang secara sembunyi-sembunyi cuba menggugat kedaulatan negara kita.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 34Bahagian C: Soalan EseiArahan: Jawab semua soalan. 1 British berusaha meluaskan pengaruh ke wilayah lain di Alam Melayu termasuklah Singapura.(a) Apakah tindakan British memulakan pertapakan di Singapura?Menganalisis Aras S [6 markah(b) Apakah yang menyebabkan tercetusnya itu perwarisan takhta kesultanan Johor Riau? Menganalisis Aras S [6 markah • Sultan Mahmud Shah III mempunyai dua orang putera, iaitu putera sulung (Tengku Hussein) dan putera bongsu, iaitu Tengku Abdul Rahman. • Pada tahun 1812, baginda mangkat dan Tengku Abdul Rahman tidak hadir semasa pemakaman baginda di Lingga dan Tengku Hussein pula berada di Pahang.• Tengku Abdul Rahman dilantik sebagai Sultan Johor Riau dan mendapat pengiktirafan orang Bugis dan Belanda.• Tengku Hussein berundur dan menetap di Riau selepas diketepikan.• British menghantar Stamford Raffles dan William Farquhar pada bulan Januari 1819.• Mengadakan perjanjian awal dengan pentadbir Singapura, iaitu Temenggung Abdul Rahman untuk membenarkan British mendirikan petempatan di Singapura.• Stamford Raffles memanipulasikan isu pewarisan takhta Kesultanan Johor Riau bagi mendapatkan pengesahan sultan.• Menyedari Sultan Abdul Rahman mempunyai hubungan baik dengan Belanda.• Stamford Raffles mengambil peluang memujuk Temenggung Abdul Rahman menjemput Tengku Hussein ke Singapura.• Baginda diisytiharkan sebagai Sultan Johor Riau dengan gelaran Sultan Hussein Muhammad Shah.