Modul Seiring Buku Teks AI Sejarah Tingkatan 3

85 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(b) Sebelum pertapakan dan peluasan kuasa SBUB di Sabah, dua Kawasan telahpun dimiliki oleh British. Jelaskan beserta contoh. Menganalisis Aras T [6 markah(c) Pada pendapat anda, sejauh manakah sistem pentadbiran Barat telah memajukan di Sabah dan Sarawak?KBAT Menilai Aras T [8 markah] • Wujudnya dasar pecah dan perintah di Sarawak. • Masyarakat Sarawak dikelompokkan dalam tiga kategori ialah Melayu, Iban dan Cina. • Orang Melayu terlibat dalam pentadbiran, orang Cina dalam ekonomi dan orang Iban dalam keselamatan. • Pembahagian wilayah menyebabkan pentadbiran yang lebih licin dan berkesan. • Di Sarawak, wilayah dibahagikan kepada lima dan Sabah dibahagikan kepada residensi.• Potensi ekonomi di Sarawak dan Sabah menarik pemodal asing. • Kegiatan perdagangan di Sarawak dan hasil bumi di Sabah. • Ketua-ketua etnik dipilih atau diberi jawatan ikut kepakaran. • Sistem perundangan yang berkesan dengan pengenalan mahkamah. • Mengubah sistem pemerintahan tempatan.• Pulau Balambangan : Pada tahun 1763, Alexander Darlymple membuat perjanjian dengan Kesultanan Sulu untuk mengibarkan bendera British di Pulau Balambangan yang menandakan pulau tersebut milik British. • Namun begitu, penempatan British menghadapi pelbagai masalah termasuk serangan lanun. • British meninggalkan pulau ini pada bulan November 1805. • Pulau Labuan : James Brooke berusaha meluaskan daerah kekuasaan dengan mengadakan perjanjian dengan Sultan Brunei berhubung Pulau Labuan. • Sultan Brunei telah menyerahkan Labuan kepada pihak British melalui perjanjian pada 18 Disember 1846 dan pihak British bertanggungjawab menumpaskan lanun di kawasan ini serta melindungi perdagangan.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 86NOTA DINAMIK6.1 Pengenalan Ekonomi Moden oleh Kuasa Barat di Negara KitaCiri-ciri Ekonomi Moden1 Modal(i) Perlombongan(ii) Pertanian Komersial(iii) Getah2 Teknologi(i) Perlombongan(ii) Pertanian3 Buruh• British membawa masuk buruh dari luar untuk menampung kepesatan kegiatan perlombongan dan pertanian di negara kita.• Buruh dari China dibawa masuk bagi mengisi kekosongan pekerjaan di kawasan lombong bijih timah. Orang Cina juga mengusahakan lombong emas di Sabah sementara di Sarawak, orang Cina bekerja di lombong antimoni dan emas.• Orang India ditempatkan di ladang-ladang getah. Orang Jawa turut dibawa ke Sarawak untuk bekerja di ladang getah.4 Skala Besar dan Bercirikan Eksport• Kegiatan perlombongan dan pertanian di negara kita dijalankan secara besar-besaran untuk tujuan eksport bagi memenuhi keperluan pasaran di Barat.5 Tanah• Pelabur Eropah berminat dengan tanaman komersial kerana lebih menguntungkan dan tidak memerlukan sistem perairan yang mahal seperti padi.6.2 Pentadbiran Barat Berkaitan dengan EkonomiPerundangan Akibat pembukaan lombong bijih timah dan ladang getah, pemodal Eropah mahu membeli tanah masyarakat tempatan dengan harga yang tinggi.TanahNegeri-negeri Melayu• Majlis Persekutuan meluluskan Akta Tanah Simpanan Melayu.• Melalui akta ini, Residen boleh mengisytiharakan mana-mana tanah dalam sesebuah negeri sebagai hak orang Melayu.• Tanah ini tidak boleh dijual, dipindah milik dan dipajak kepada orang bukan Melayu.• Akta ini sebenarnya bertujuan melindungi kepentingan ekonomi British.TanahSarawak• Land Order yang memperuntukkan hak milik tanah simpanan peribumi diwartakan (1931).• Akta ini bertujuan melindungi kepentingan peribumi daripada dicerobohi oleh kaum pendatang yang membuka tanah.• Land Settlement Order (1933) dikuatkuasakan untuk melindungi masyarakat peribumi.• Kedua-dua undang-undang ini dijadikan rujukan bagi pelaksanaan Land Order (1948).• Tanah Sarawak dibahagikan kepada kawasan tanah peribumi, kawasan tanah campuran, kawasan tanah adat peribumi, kawasan tanah simpanan dan kawasan tanah pedalaman.Sabah• Urus niaga tanah antara peribumi dengan orang Eropah sebelum tahun 1888 dianggap tidak sah.• Proklamasi III Perlindungan Hak Peribumi (1889) telah diwartakan.• Akta ini bertujuan melindungi hak dan kepentingan peribumi.• Ketua peribumi mestilah diberitahu terlebih dahulu tentang segala urus niaga dengan orang Eropah.6 Kesan Pentadbiran Barat Terhadap Ekonomi dan SosialTema: Kedatangan Kuasa BaratNOTAINTERAKTIFis.gd/9tTmoR

87 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Tanah• Penduduk peribumi berhak untuk memohon dan mendapatkan ganti rugi.• Pegawai Daerah bertanggungjawab untuk menjaga hak milik tanah peribumi.BuruhSistem Kontrak• Buruh dari China dibawa masuk ke negara kita oleh pihak majikan.• Tambang perjalanan, makanan, pakaian dan tempat tinggal disediakan oleh majikan.Sistem Kangani• Kangani bermaksud ketua, tandil, mandur atau penyelia di ladang getah.• Pemilik ladang menghantar Kangani ke India untuk mencari tenaga buruh.• Kangani mengurus tambang dan perjalanan buruh tersebut ke ladang majikannya.• British menubuhkan Jabatan Hal Ehwal Cina (1877) bagi melindungi buruh-buruh Cina daripada dieksploitasi.• Ordinan Buruh Kontrak (1882) diluluskan untuk melindungi pekerja.• Majlis Perundangan Singapura menubuhkan Tabung Imigran India (1908) untuk memberikan kemudahan belayar percuma kepada buruh-buruh dari Madras untuk ke negeri-negeri Melayu.Jabatan dan Agensi Kerajaan• Pada tahun 1905, Jabatan Pertanian ditubuhkan bagi memajukan tanaman ekonomi dan membangunkan industri getah.• Pihak British menubuhkan Institut Penyelidikan Getah Malaya (RRIM) kerana peningkatan permintaan terhadap industri getah.• British juga menubuhkan Jabatan Parit dan Tali Air untuk meningkatkan keberkesanan sistem pengairan.• Jabatan Pos dan Telegraf dan Jabatan Kereta Api Tanah Melayu juga ditubuhkan bagi memudahkan masyarakat bergerak dan berhubung dari satu tempat ke tempat lain.Pewujudan Sistem Kewangan dan Insurans• Mata wang perak Sepanyol diperkenalkan pada tahun 1580 dan digunakan di negeri-negeri Melayu dan Negeri-negeri Selat.• Menubuhkan Lembaga Pesuruhjaya Wang (1897) untuk mengeluarkan wang kertas di bawah Ordinan VIII.• Dolar Selat digantikan dengan Dolar Malaya pada tahun 1939.• Sistem perbankan diperkenalkan supaya modal dari luar negara dapat disalurkan ke negeri-negeri Melayu dengan mudah.• Syarikat insurans juga diwujudkan untuk menyediakan perkhidmatan insurans.6.3 Kesan Ekonomi Akibat Pentadbiran Barat di Negara KitaPengangkutan• Pembinaan landasan kereta api dimulakan di Bukau, Sabah pada tahun 1896.• Landasan kereta api dibina di Sabah untuk menghubungkan Beaufort dengan Jesselton dan Tenom pada tahun 1900.• Landasan kereta api menghubungkan Bau dengan Kuching, Sarawak dibina pada tahun 1917.Kereta Api• Di Selangor, pembinaan jalan raya yang menghubungkan Kuala Lumpur dengan Pelabuhan Klang (Port Swettenham).• Di Sarawak, pembinaan jalan raya pendek yang tidak diturap dibina di Kuching dan Miri.• Pembinaan jalan raya di Sabah yang terdapat di bandar Jesselton, Sandakan, Kudat, Lahad Datu dan Tawau.Pembinaan Jalan Raya• Perkhidmatan penerbangan awam diperkenalkan oleh Syarikat Wearne Air Service yang menjalankan penerbangan domestik di antara Singapura, Pulau Pinang dan Kuala Lumpur.• Syarikat Straits Steamship ditubuhkan di Singapura untuk menyediakan perkhidmatan kapal wap kepada pelabuhan-pelabuhan negerinegeri Melayu.Pengangkutan Udara dan Laut

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 88 NOTA DINAMIK• Di Kuching, perkhidmatan perkapalan disediakan oleh Singapore Sarawak Steamship Company. Terdapat juga perkhidmatan kapal terbang menghubungkan Kuching dengan Singapura.• Syarikat perkapalan Straits Steamship di Sabah turut diwujudkan untuk mengangkut barang dan penumpang.Pengangkutan Udara dan LautKemudahan PelabuhanNegeri-negeri Melayu• Pelabuhan Pulau Pinang, Kuala Sepetang (Port Weld), Port Dickson, Melaka, Singapura dan Klang (Port Swettenham) sebagai bandar pelabuhan yang penting di Tanah Melayu.Sarawak• Muncul pelabuhan Kuching, Rajang, Bintulu dan Miri.Sabah• Muncul pelabuhan penting seperti Labuan, Kota Kinabalu, Tawau, Lahad Datu dan Sandakan.TelekomunikasiNegeri-negeri Melayu• Talian telegraf dipasang menghubungkan Kuala Lumpur dan Melaka.• Perkhidmatan pos bermula di Kuala Lumpur.Sarawak• Perkhidmatan telegraf terdapat di antara bandar Kuching dan Singapura.Sabah• SBUB memperkenalkan perkhidmatan telegraf dan radio di bandar-bandar besar.6.4 Kesan Sosial Akibat Perkembangan Ekonomi di Negara KitaPerkembangan Bandar Perkembangan BandarNegeri-negeri MelayuSeremban, Taiping dan IpohSarawak Kuching, Sibu dan MiriSabah Jesselton (Kota Kinabalu)Pembentukan Masyarakat Berbilang Kaum• Dalam bidang ekonomi, mereka terlibat dalam sektor pertanian, perikanan, perniagaan, perusahan, harta tanah, perbankan dan menjadi ahli profesional dalam pentadbiran dan syarikat swasta.Orang Melayu Menetap di kawasan kampung dan sebahagian menetap di bandar dan pekan.• Mereka terlibat dalam sektor pertanian, perniagaan, perusahaan, harta tanah, perbankan dan menjawat jawatan tinggi dalam kerajaan.Orang Cina Menetap di kawasan bandar dan pekan.• Mereka terlibat dalam sektor perladangan, pengangkutan dan pelbagai perkerjaan dalam sektor swasta dan kerajaan.Orang IndiaSebelumnya menetap di kawasan ladang dan kini telah menetap di pekan dan bandar.

89 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Perkembangan PendidikanNegeri-negeri MelayuSekolah Vernakular Melayu• British tidak berminat memajukan orang Melayu dalam bidang pendidikan.• Pendidikan yang diberikan bertujuan menjadikan orang Melayu mempunyai pengetahuan asas, iaitu membaca, menulis dan mengira.Sekolah Vernakular Cina• Pembukaan sekolah Cina di bandar atau tempat mereka tinggal oleh masyarakat Cina.• Kurikulum adalah berorientasikan kurikulum sekolah dari China.• Buku teks dan guru juga dibawa dari China.• Masyarakat Cina di Negeri-negeri Selat lebih cenderung menghantar anak mereka ke sekolah Inggeris.Sekolah Vernakular Tamil• British memperkenalkan Ordinan Buruh yang mewajibkan majikan ladang mendirikan sekolah Tamil di ladang pada tahun 1912.• Hanya terbatas di sekolah rendah.• Buku teks, kandungan dan tenaga pengajar dibawa dari India.Sekolah Inggeris• Sekolah pertama yang ditubuhkan ialah Penang Free School yang dibuka pada tahun 1816 dan Malacca Free School pada tahun 1826.• Sekolah ini kebanyakan didirikan di kawasan bandar.• Lulusan sekolah Inggeris berpeluang melanjutkan pelajaran ke luar negeri.• Berpeluang melanjutkan pelajaran dalam bidang pentadbiran dan kejuruteraan.• Lulusan sekolah Inggeris diberi keutamaan menjawat jawatan yang baik dalam perkhidmatan kerajaan.Kojel Melayu Kuala Kangsar• Ditubuhkan untuk menarik minat golongan anak-anak raja dan golongan bangsawan Melayu belajar.• Untuk melahirkan pentadbir Melayu yang berpendidikan Inggeris.• Diberi peluang menjawat jawatan-jawatan yang terdapat dalam pentadbiran British.Maktab Perguruan Sultan Idris• Pembukaan sekolah vernakular Melayu dan aliran Inggeris menyebabkan pembukaan maktab perguruan.• Maktab ini ditubuhkan untuk melatih bakal guru sebelum dihantar untuk mengajar di sekolah.Sarawak• Terdapat lebih daripada 20 buah sekolah didirikan oleh mubaligh.• Sekolah St. Mary dan Sekolah St. Teresa ditubuhkan di Kuching untuk memberikan pendidikan kepada anakanak perempuan.• Sekolah Melayu pertama (Sekolah Abang Kassim) di Kampung Jawa, Kuching (1833).• Government Lay School (Sarawak National College) ditubuhkan di Kuching (1903).• Madrasah Melayu (Malay College) untuk melatih orang Melayu menjadi guru sekolah dan Native Officer (1931).• Sekolah Cina ditubuhkan di Bau oleh orang Cina (1870).Sabah• Mubaligh Kristian mendirikan beberapa sekolah seperti Sekolah Rendah St. Mary dan Sekolah Lelaki St. Michael.• Mubaligh Kristian juga membina sekolah kanak-kanak perempuan.• SBUB membuka sekolah Melayu di Papar dan Kota Belud.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 90 NOTA DINAMIKPerkhidmatan KesihatanNegeri-negeri Melayu• Hospital kerajaan yang pertama dibina di Taiping, Perak.• Mendirikan hospital di Selangor, Negeri Sembilan, Pahang dan Kuala Lumpur (1904).• Hospital didirikan untuk merawat buruh-buruh asing yang bekerja di lombong dan estet.• Menubuhkan Institut Penyelidikan Perubatan di Kuala Lumpur (1900). Kerja penyelidikan lebih kepada penyakit tropika, iaitu beri-beri dan malaria.• Yap Kwan Seng, Kapitan Cina Kuala Lumpur membina Hospital Tung Shin (Pooi Shin Thong) di Jalan Sultan (1881).• Hospital persendirian juga dibuka seperti Taukeh Loke Yew di Serendah dan Taukeh Loh Chin Keng di Sepang.• Di Pahang, hospital persendirian dibina oleh F.E. Maynard, kontraktor Syarikat Perlombongan Chong Heng Kongsi dan Pahang Consolidated Company and Blat Tin Mining Company.• Sanitary Board ditubuhkan untuk mengawasi kebersihan dan kesihatan bandar Kuala Lumpur (1890-an).• Sanitary Board juga bertanggungjawab menjaga kebersihan bandar (1911).Sarawak• Pentadbiran Brooke membina hospital di Kuching (1900) dan di Sibu (1913).• Sarawak Shell Oilfields Limited membina hospital di Miri.• Hospital Raja Brooke Memorial yang dibina pada tahun 1925 ialah satu-satunya tapak penempatan kusta di seluruh Borneo.Sabah• Hospital di Kota Kinabalu, Sandakan, Beaufort, Tawau dan Kudat dibina oleh William Hood Treacher, Gabenor pertama SBUB.• Perkhidmatan dispensari diwujudkan di Tambunan, Kota Belud, Sipitang, Keningau, Semporna, Pensiangan, Papar, Tuaran dan Ranau.Pembinaan Penjara Pembinaan PenjaraNegeri-negeri MelayuSarawakFort of Cornwallis, Pulau Pinang untuk banduan dari India.The Square Tower bagi menempatkan pesalah yang dijatuhi hukuman.Penjara Taiping dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri Perak, Pahang, Negeri Sembilan dan Selangor.Penjara Sibu / Rumah Pasong Ditadbir oleh Pegawai DaerahSabahBritish mendirikan penjara Cornwallis di Pulau Pinang pada tahun 1803 dengan menggunakan binaan konkrit, besi dan batubata.

91 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)6.1 Pengenalan Ekonomi Moden oleh Kuasa British di Negara Kita Buku Teks halaman 138 – 1451 Berdasarkan maklumat pada halaman 138 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, senaraikan ciri-ciri ekonomi moden. SP 7.6.1 TP 1Ciri-ciri Ekonomi Moden(a)(b) (e)(d) (c) Berdasarkan maklumat pada halaman 138 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah modal besar diperlukan dalam pembaharuan ekonomi moden? SP 7.6.1 TP 1 Mempertingkatkan proses pengeluaran dalam supaya memberikan yang kepada . is.gd/ZoESq1Info EkstraModal yang besarTanah Penggunaan teknologi modenPengeluaran dalam skala yang besarPenggunaan tenaga buruh yang ramai sektor perlombongan dan pertanian pulangan keuntungan lumayan pelabur-pelabur Eropah

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 923 Berdasarkan maklumat pada halaman 138 hingga 141 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 7.6.1 TP 2(a) Lengkapkan jadual berikut mengenai sumber galian yang dilombong di Negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah.Negeri-negeri Melayu Sarawak Sabah(i)(ii)(iii)(i)(ii)(iii)(iv)(i)(ii)(b) Lengkapkan jadual berikut mengenai pertanian komersial yang diusahakan di Negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah.Negeri-negeri Melayu Sarawak Sabah(i)(ii)(iii)(iv)(v)(vi)(vii)(viii)(i)(ii)(i)(c) Mengapakah harga kopi jatuh?(d) Lengkapkan jadual berikut mengenai kawasan penanaman getah di Negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah.Negeri-negeri Melayu Sarawak Sabah(i)(ii)(iii)(iv)(i)(ii)(iii)(i)(ii)(iii)Maksud ekonomi: Sesuatu yang berkaitan pendapatan atau duit yang dapat melalui pekerjaan.is.gd/eOVuPFSoalan 3Ulasan JawapanEmasArang batuBijih timahEmasAntimoniArang batuPetroleumEmasArang batuLada hitamBuah palaCengkihTebuKopiKelapa sawitUbi kayuTehLada hitamSaguTembakauDisebabkan oleh serangan penyakit dan pengeluaran yang berlebihan dari Brazil.PerakSelangorNegeri SembilanJohorDahanBidiSungai SamarahanSandakanBongaya, Sungai LabukJesselton

93 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)4 Berdasarkan maklumat pada halaman 142 hingga 145 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 7.6.1 TP 2(a) Apakah teknologi yang diperkenalkan oleh Syarikat Malayan Tin Dredging dan Gopeng Consolidated dalam perlombongan?(b) Bagaimanakah cara untuk memecahkan batuan yang mengandungi bijih timah di lombong bijih timah bawah tanah?(c) Nyatakan cara antimoni dilombong oleh Syarikat Borneo di Bau, Sarawak.(d) Apakah yang diperkenalkan oleh H.N.Ridley dalam pertanian?(i) Memperkenalkan teknik torehan sistem Teknik ini mampu (ii) Memperkenalkan teknik di dalam arang yang lembap. Ini membolehkan anak-anak pokok getah bagi membolehkan .(e) Senaraikan tiga buruh yang dibawa masuk oleh British.(i)(ii)(iii)(f) Nyatakan faktor kemasukan buruh dari luar.(g) Mengapakah kegiatan perlombongan dan pertanian di negara kita dijalankan secara besar-besaran?(h) Lengkapkan jadual berikut mengenai pertanian yang dieksport di Negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah.Negeri-negeri Melayu Sarawak Sabah(i) (i)(ii)(iii)(i)Memperkenalkan teknologi kapal korek dan perlombongan hidraulikMenggunakan mesin gerudi Jumbo Drilling Menggunakan kaedah moden ibedem atau sistem torehan tulang ikan heringmemanjangkan hayat pokok getah membungkus anak-anak pokok getah diangkut ke tempat yang jauhpembukaan ladang getahOrang CinaOrang IndiaOrang JawaMenampung kepesatan kegiatan perlombongan dan pertanian di negara kita.Tujuan eksport bagi memenuhi keperluan pasaran di BaratKelapaLada hitamTembakauGetah Getah

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 94(i) Mengapakah pelabur Eropah berminat dengan tanaman komersial?5 Berdasarkan maklumat pada halaman 138 hingga 153 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah sikap gigih penting dalam memajukan diri? SP K7.6.5 TP 6 KBAT Menilai EMK Nilai Murni EKNS Jati DiriKepentingan Sikap Gigih dalam Memajukan Diri(a) Meningkatkan (b) Membina (c) Meningkatkan (d) Menjadi 6.2 Pentadbiran Barat Berkaitan dengan Ekonomi Buku Teks halaman 146 – 1491 Berdasarkan maklumat pada halaman 146 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual mengenai akta-akta berikut. SP 7.6.2 TP 2Akta-akta Keterangan(a) Akta Tanah Simpanan Melayu(i) Residen boleh mengisytiharkan mana-mana tanah dalam sesebuah negeri sebagai . (ii) Tanah tersebut kepada orang bukan Melayu.(iii) Bertujuan melindungi (b) Land Order(i) Memperuntukkan diwartakan pada tahun 1931. (ii) Matlamatnya adalah untuk daripada dicerobohi oleh kaum (iii) Menjadi rujukan bagi pelaksanaan (c) Land Settlement OrderDikuatkuasakan untuk (d) Proklamasi III Perlindungan Hak PeribumiMelindungi hak dan Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiEMK Kerana lebih menguntungkan dan tidak melibatkan sistem pengairan yang mahal seperti padi. diri keyakinan dan ketabahan kemahiran dan pengetahuan contoh teladan kepada orang lainhak orang Melayu tidak boleh dijual, dipajak gadai atau dipindah milik kepentingan ekonomi Britishhak milik tanah simpanan peribumi melindungi kepentingan masyarakat peribumi pendatang yang membuka tanah untuk pertanian Land Order 1948melindungi masyarakat peribumikepentingan peribumi

95 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)2 Berdasarkan maklumat pada halaman 147 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual mengenai sistem kontrak dan sistem kangani. SP 7.6.2 TP 2Sistem Kontrak Sistem Kangani(a) Buruh dari dibawa masuk ke negara kita oleh .(b) Tambang , , dan disediakan oleh majikan. (a) Kangani bermaksud , , atau di ladang getah.(b) menghantar Kangani ke India untuk mencari .(c) Kangani mengurus dan buruh tersebut ke majikannya. 3 Berdasarkan maklumat pada halaman 148 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, senaraikan jabatan dan agensi kerajaan yang ditubuhkan oleh British. SP 7.6.2 TP 2(a)(b)(c)(d)(e)(f)4 Berdasarkan maklumat pada halaman 148 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, apakah peranan syarikat perwakilan? SP 7.6.2 TP 25 Berdasarkan maklumat pada halaman 149 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalan-soalan berikut. SP 7.6.2 TP 2(a) Apakah mata wang yang digunakan di negara kita pada tahun 1580?is.gd/6uBJ0FSoalan 2Video VIDEO AI China pihak majikan perjalanan makanan pakaian tempat tinggal ketua tandil mandur penyelia Pemilik ladang tenaga buruh tambang perjalanan ladangJabatan Kerja RayaJabatan PertanianInstitusi Penyelidikan Getah Malaya (RRIM)Jabatan Parit dan Tali AirJabatan Pos dan TelegrafJabatan Kereta Api Tanah MelayuMengimport barangan secara terus dari negara -negara tertentu.Mata wang perak Sepanyol

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 96(b) Apakah yang diperkenalkan oleh British untuk melincinkan ekonomi?(i)(ii)(c) Mengapakah Syarikat perkapalan memerlukan perkhidmatan insurans maritim?6 Berdasarkan maklumat pada halaman 153 dan 154 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nyatakan kepentingan memanfaatkan kekayaan negara. SP K7.6.8 TP 5 KBAT Menganalisis EKNS Jati DiriKepentingan Memanfaatkan Kekayaan Negara(a) Menjana negara. (b) Meningkatkan rakyat.(e) Mewujudkan .(c) Memajukan (d) Mengurangkan kepada negara luar.6.3 Kesan Ekonomi Akibat Perkembangan Ekonomi di Negara Kita Buku Teks halaman 150 – 1531 Berdasarkan maklumat pada halaman 154 hingga 163 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan di bawah. SP 7.6.3 TP 3(a) Mengapakah landasan kereta api dibina pada tahun 1885?(b) Mengapakah British membina jalan raya?(c) Apakah kesan jaringan jalan raya dibina?EKNSMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiSistem kewangan moden dan insuransSistem perbankanMelindungi kapal dagang dan muatan yang dibawapendapatanpeluang pekerjaankebergantungantaraf hidupsektor ekonomi negaraMenghubungkan kawasan lombong dengan pelabuhan bagi memudahkan bijih timah dieksport. Landasan kereta api dibina menghubungkan bandar.Menghubungkan kawasan perlombongan bijih timah dan kawasan pertanian dengan stesen kereta api.• Banyak petempatan baharu dibuka.• Pembukaan kawasan perladangan getah. • Pembukaan kawasan perladangan getah yang baharu dan kawasan perlombongan bijih timah.

97 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(d) Apakah halangan untuk membina jalan raya di Sarawak?(e) Senaraikan bandar pelabuhan penting dalam jadual berikut. Negeri-negeri Melayu Sarawak Sabah(i)(ii)(iii)(iv)(v)(i)(ii)(iii)(iv)(i)(ii)(iii)(iv)(v)(f) Lengkapkan jadual berikut mengenai telekomunikasi.Sistem yang Dimajukan Kawasan Tumpuan(i)(ii)(iii)(i)(ii)(iii)(iv)6.4 Kesan Sosial Akibat Perkembangan Ekonomi di Negara Kita Buku Teks halaman 154 – 1631 Berdasarkan maklumat pada halaman 154 hingga 163 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, senaraikan kesan sosial akibat perkembangan ekonomi di negara kita. SP 7.6.4 TP 3Peta PokokKesan Sosial Akibat Perkembangan Ekonomi di Negara Kita(a) (c) (e)(b) (d)is.gd/Fvzi83Soalan 1Ulasan JawapanMenguasai Belum Menguasai• Mempunyai masalah bentuk muka bumi.• Kos membina jalan raya yang tinggi. Pulau Pinang Kuala Sepetang (Port Weld)Port DicksonMelakaSingapura Kuching Rajang BintuluMiri LabuanKota KinabaluTawau Lahad Datu SandakanSistem posTelegraf RadioKegiatan ekonomiPusat pentadbiranPelabuhanPetempatan Pembentukan masyarakat berbilang kaumPerkembangan bandar Perkembangan pendidikan Pembinaan penjaraPerkhidmatan kesihatan

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 982 Berdasarkan maklumat pada halaman 154 hingga 157 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 7.6.4 TP 3(a) Nyatakan jenis sistem pendidikan vernakular.Sistem Pendidikan Vernakular(i) (ii)(iii) (iv)(b) Apakah tujuan penubuhan Kolej Melayu Kuala Kangsar?(c) Apakah tujuan penubuhan Sanitary Board?3 Berdasarkan maklumat pada halaman 154 hingga 163 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nyatakan kepentingan sikap bermuafakat dalam memajukan negara. SP K7.6.6 TP 6 KBAT Menganalisis EKNS Perasaan Kekitaan EMK Kepentingan Sikap Bermuafakat dalam Memajukan Negara(a) Meningkatkan perpaduan dan (b) Memudahkan pelaksanaan (c) Menggalakkan perkongsian idea dan (d) Meningkatkan produktiviti dan Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasaiis.gd/0CFlBzSoalan 2Ulasan JawapanJAWAPAN Sekolah Vernakular Melayu Sekolah Vernakular CinaSekolah Vernakular Tamil Sekolah InggerisMenarik minat golongan anak-anak raja dan golongan bangsawan Melayu belajar di maktab.Mengawasi kebersihan dan kesihatan bandar Kuala Lumpur.keharmonian masyarakatdasar kerajaanpenyelesaian masalahkemajuan ekonomi

99 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)1 Antara berikut, yang manakah ciri utama ekonomi moden?A Kesesuaian tempatB Melibatkan pemerintahC Pengeluaran berskala besarD Keutamaan kepada keperluanMengingat Aras R2 Apakah matlamat British memperkenalkan sistem ekonomi moden di Tanah Melayu? A Menggalakkan pelaburanB Memajukan pengangkutan C Mementingkan keuntungan D Memperbanyakkan pekerjaanMengingat Aras R3 Sektor perladangan dan sektor perlombongan memerlukan modal yang besar.Pada pendapat anda, mengapakah keadaan tersebut berlaku?A Menguasai harga pasaranB Mengimport barangan luarC Melindungi pasaran tempatanD Meningkatkan proses pengeluaran Menganalisis Aras T4 British telah membuka lombong bijih timah bawah tanah yang terpanjang dan terdalam di dunia pada tahun 1888. Di manakah lokasi lombong bijih timah tersebut? A Lembah kinta, PerakB Lukut, Negeri Sembilan C Ampang, Kuala Lumpur D Sungai Lembing, PahangMemahami Aras RSoalan 5 berdasarkan lokasi berikut.• Labuan• Sandakan• Silimpopon5 Antara kepentingan lokasi tersebut kepada Sabah termasuklahA pusat pentadbiran kerajaan. B pusat petempatan buruh luar. C pusat pengeluaran lada hitam. D pusat perlombongan arang batu. Aras T6 Pada peringkat awal British telah mengusahakan tanaman-tanaman seperti gambir, buah pala, lada hitam dan kayu manis. Mengapakah British mengusahakan tanaman tersebut pada peringkat awal?A Mendapat pasaran yang meluasB Harga yang tinggi di pasaran duniaC Mempunyai tenaga buruh yang ramai D Kemerosotan terhadap permintaan kopi Aras T7 Antimoni yang dilombong di Bau, Sarawak telah dipasarkan ke negara luar negara termasuklah negaraA Jepun. C Sri Lanka. B Belanda. D Singapura.Memahami Aras R8 Antara produk yang boleh dihasilkan daripada pokok rumbia dan terdapat di Sarawak termasuklahA sagu. C santan.B bijirin. D kerepek.Memahami Aras RBahagian A: Soalan ObjektifArahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan.PRAKTIS SPMis.gd/9TvYnB11

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1009 Dinasti Brooke telah membawa buruh dari luar untuk bekerja di ladang getah, iaituA orang Cina. C orang India. B orang Jawa. D orang Banjar.Mengingat Aras R10 Salah satu punca masalah dalam membina jalan raya di Sarawak ialah A ketiadaan pekerja. B perpecahan kaum. C kekurangan bahan. D bentuk muka bumi.Mengingat Aras S11 Apakah langkah yang dapat dilaksanakan oleh kerajaan bagi memajukan ekonomi di negara kita?A Memberi peluang kuasa asing menjadi pengurus B Meningkatkan usaha penyelidikan R&DC Mengurangkan bahan eksport negaraD Mengecilkan hasil pengeluaranMenganalisis Aras TBahagian B: Soalan StrukturArahan: Jawab semua soalan. 1 Perkembangan pesat di sektor perlombongan dan perladangan telah meningkatkan permintaan bagi tenaga buruh.(a) Apakah faktor kemasukan buruh asing ke negara kita?Mengingat Aras R [2 markah(b) Jelaskan ciri-ciri Sistem Kangani dan Sistem Kontrak.Menganalisis Aras S [4 markah(c) Pada pendapat anda, mengapakah kemasukan pekerja asing membawa banyak keburukan daripada kebaikan?KBAT Menilai Aras T [4 markah UASA• Mengisi kekosongan pekerjaan di kawasan perlombongan.• Masalah kekurangan di ladang getah.Sistem Kangani Kangani pergi ke India untuk mencari tenaga buruh.• Kangani akan menguruskan tambang dan perjalanan buruh ke ladang majikan.Sistem Kontrak • Buruh dibawa oleh majikan.• Tambang perjalanan makanan, pakaian dan tempat tinggal disediakan oleh majikan.• Peluang pekerjaan untuk rakyat tempatan berkurang.• Majikan selesa dengan bayaran gaji minimum.• Pengganguran dalam kalangan rakyat tempatan meningkat.• Masalah jenayah meningkat.• Lambakan pekerja asing. • Persaingan tidak sihat antara rakyat tempatan dan pekerja asing.

101 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)2 Kemajuan ekonomi membolehkan British membina pengangkutan bagi mengangkut hasil bijih timah dan getah dari kawasan pengeluaran ke pelabuhan untuk dieksport. (a) Apakah usaha British di Tanah Melayu bagi memenuhi keperluan tersebut? Mengingat Aras R [3 markah] (b) Apakah kesan jaringan jalan raya dibina?Menganalisis Aras S [3 markah](c) Pada pendapat anda, mengapakah negara memerlukan sistem pengangkutan yang cekap? KBAT Menilai Aras T [4 markah1 British telah memperkenalkan sistem ekonomi moden di negara kita untuk mengekploitasi sumber yang ada seperti sektor perlombongan dan perladangan.(a) Jelaskan pengenalan ciri-ciri ekonomi moden kesan perubahan pentadbiran di Tanah Melayu. Menganalisis Aras R [4 markah] • Modal yang besar: Industri perlombongan dan perladangan untuk tujuan eksport. • Tanah: Memerlukan tanah yang luas untuk keperluan tanaman ladang secara besar-besaran. • Pengeluaran dalam skala besar: Kegiatan ekonomi yang berorientasikan eksport kerana permintaan yang tinggi pada peringkat antara bangsa. • Penggunaan teknologi moden: Kegiatan perlombongan dan penanaman secara ladang. • Penggunaan tenaga buruh yang ramai: Sektor perlombongan dan perladangan • Membina landasan kereta api.• Membina jalan raya.• Mewujudkan lapangan terbang.• Memudahkan pengangkutan bahan mentah ke kilang.• Kemasukan pelancong asing.• Melicinkan pentadbiran.• Menghubungkan kawasan pedalaman dan kawasan bandar.• Banyak petempatan baharu dibuka,• Pembukaan kawasan perladangan getah.• Pembukaan kawasan perladangan getah yang baharu dan kawasan perlombongan bijih timah.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 102(b) Apakah menyebabkan perusahaan getah berkembang pesat pada awal abad ke-20? Menganalisis Aras S [8 markah(c) Pada pendapat kamu, mengapakah sesebuah negara tidak boleh bergantung kepada sektor pertanian sahaja?KBAT Menilai Aras T [8 markah • Kejatuhan harga kopi di pasaran dunia. • Pelaburan asing meningkat dalam industri getah. • Menanam modal untuk pembukaan ladang getah. • H.N. Ridley memperkenalkan teknik torehan sistem ibedem yang memanjangkan tempoh hayat pokok getah. • Kemasukan buruh asing untuk menampung kepesatan ladang getah.• Pertambahan keluasan ladang getah pada tahun 1901. • Pengeluaran dalam skala yang besar untuk tujuan eksport. • Harga pasaran komoditi pertanian tidak stabil.• Harga yang tidak tetap dan tidak menguntungkan. • Kawasan tanah yang semakin kurang. • Tanah banyak digunakan untuk perindustrian dan perumahan. • Kos pengeluaran yang semakin meningkat.• Harga jentera, kos buruh dan baja yang mahal.• Persaingan dengan negara lain. • Banyak negara lain yang menawarkan harga yang lebih rendah. • Kekurangan tenaga mahir dalam bidang pertanian. • Graduan muda yang tidak berminat menceburi bidang pertanian. • Perubahan cuaca menjejaskan pengeluaran.

103 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)NOTA DINAMIK7.1 Matlamat dan Bentuk Penentangan Masyarakat TempatanPengenalanPenentangan Masyarakat TempatanMatlamat PerjuaganMempertahankan hak dan kedudukan pemerintah tempatanMengembalikan dan mengekalkan sistem pentadbiran tradisionalMenentang pentadbiran dan peraturan baharu yang menyusahkan hidup penduduk tempatanBentuk PenentanganPenentangan bersenjataMencabar perjanjianMenggunakan sistem perundanganPenentangan Bersenjata1 Abad Ke-19Tokoh Sebab PenentanganDol Said, Penghulu Naning• Menentang bayaran cukai hasil tahunan sebanyak 1/10 yang dikenakan pihak British.• Mendakwa Naning ialah sebuah negeri yang merdeka.Yamtuan Antah di Negeri Sembilan• Menentang campur tangan British di Sungai Ujong kerana campur tangan itu boleh menggugat kedaulatan bangsa.• Bimbang British akan meluaskan kuasa ke wilayah berhampiran.Tokoh Sebab PenentanganDato’ Bahaman di Pahang• Hilang hak mengutip cukai.• British membina balai polis tanpa pengetahuannya.• Hilang hak mengutip cukai.• tanpa pengetahuannya.Rentap di Sarawak• Dituduh sebagai lanun oleh James Brooke.• James Brooke mahu menghapuskan petempatan orang Iban.Sharif Masahor di Sarawak• Kewibawaan Sharif Masahor tergugat apabila Sarikei dimasukkan di bawah pentadbiran Brooke.• Sharif Masahor mahu menghalau James Brooke dan mengembalikan kuasa pembesar tempatan.2 Abad Ke-20Tokoh Sebab PenentanganTok Janggut di Kelantan• Menentang kekerasan pentadbiran Encik Abdul Latiff, Ketua Jajahan Pasir Puteh.• Menentang peraturan cukai yang mewajibkan petani membayar cukai tanah.• Bersemangat jihad menentang British.7 Penentangan Masyarakat TempatanNOTAINTERAKTIFis.gd/IKJOIz

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 104 NOTA DINAMIKTokoh Sebab PenentanganMat Salleh di Sabah• Tindakan SBUB mengambil alih hak memungut cukai sehingga menyebabkan pembesar tempatan kehilangan kuasa.• Gabenor Beaufort menggangap Mat Salleh mengancam kepentingan SBUB.Mat Sator di Sabah• Memperjuangkan kedaulatan tanah air.• Meneruskan perjuangan selepas kematian Mat Salleh pada tahun 1900.Mencabar PerjanjianTokoh Sebab PenentanganDato’ Maharaja Lela Pandak Lam di Perak• Residen British mengambil alih kuasa sultan.• Pengambilan hak mengutip cukai.• Residen British mencabuli adat resam orang Melayu.• Pelbagai strategi telah British gunakan dan disahkan melalui perjanjian yang dimaterai dengan pemerintah tempatan.• Raja-raja Melayu menyedari bahawa kehadiran Residen dan Penasihat British bukan setakat memberikan nasihat tetapi cuba memerintah. • Oleh itu, muncul pemerintah yang mencabar perjanjian.Menggunakan Sistem PerundanganTokoh Sebab PenentanganHaji Abdul Rahman Limbong, di Terengganu• Pada tahun 1922, 1925 dan tahun 1928 berlaku gerakan kebangkinan menentang sistem pentadbiran British Terengganu. • Ciri yang menarik dalam gerakan Kebangkitan Tani di Terengganu ini ialah kebijaksanaan pemimpinnya menggunakan sistem perundangan dan agama untuk menentang peraturan baharu.• Menentang pengenalan pentadbiran Barat.• Menolak undang-undang tanah yang berlawanan dengan hukum syarak.7.2 Sistem Pentadbiran Barat Memberikan Kesan Terhadap Kuasa Pemerintahan dan Kehidupan Masyarakat TempatanKesan Terhadap Kuasa PemerintahanPentadbiran TempatanNegeri KesanNegeri Sembilan• British meluaskan kuasa di Sungai Ujong dengan menyebelahi Dato’ Kelana. Keadaan ini menyebabkan kewibawaan dan kedudukan Yamtuan Antah tergugat.• British menguasai Rembau, Jelebu dan Seri Menanti dengan cara menempatkan Pegawai Majistret dan Pemungut Hasil.• British berjaya menyatukan semua daerah dan membentuk Persekutuan Negeri Sembilan pada tahun 1895.

105 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Negeri KesanSarawak• Brooke melibatkan penduduk tempatan dalam pentadbiran Sarawak.• Pembesar Melayu yang berpengalaman seperti Datu Patinggi, Datu Bandar dan Datu Temenggung dilantik sebagai pentadbir untuk memudahkan Brooke menghapuskan kebangkitan pemimpin tempatan.Perak • J.W.W. Birch, Residen pertama dilantik dan memaksa Sultan Abdullah menandatangani surat pengisytiharan yang membolehkan Residen British mentadbir hasil negeri atas nama sultan.• Tindakan J.W.W. Birch itu telah menyebabkan sultan dan pembesar kehilangan kuasa.Sabah• Pentadbiran SBUB telah menggugat kedudukan Mat Salleh.• Rundingan Mat Salleh dengan William Cowie telah membenarkan Mat Salleh mentadbir daerah Tambunan.• SBUB mungkir janji dan mengambil alih pentadbiran menyebabkan Mat Salleh berasa tercabar.Terengganu• Pelantikan Penasihat British di Kuala Terengganu dan Penolong Penasihat British di Besut dan Kemaman menggugat kekuasaan sultan dan pembesar.• Hubungan luar Terengganu ditetapkan oleh British.Kelantan• Pembentukan jajahan dan pelantikan ketua jajahan sebagai pentadbir menyebabkan pembesar kehilangan kuasa.• Pusat Pentadbiran jajahan Pasir Puteh dipindahkan. Engku Besar Jeram diberikan jawatan yang rendah, iaitu Tok Kweng Muda.• Beliau kehilangan kuasa, kewibawaan dan keistimewaan.Pahang• Pembentukan daerah di bawah pentadbiran Pemungut Cukai dan Majistret menyebabkan hilangnya kuasa pembesar tempatan.• British memaksa Sultan Ahmad melucutkan gelaran Dato’ Setia Perkasa Pahlawan Semantan daripada Dato’ Bahaman.• Tindakan tersebut memalukan Dato’ Bahaman sehingga berlakunya kebangkitan penentangan British di Pahang.Perundangan Tempatan• British melaksanakan undang-undang Barat sehingga mencabar bidang kuasa penghakiman Dol Said dan mengganggu sistem perundangan yang berdasarkan Adat Perpatih.Naning• Pembinaan balai polis dan pelantikan Kapten Speedy sebagai Penolong Residen di Larut mengurangkan kuasa Ngah Ibrahim untuk mentadbir. Ngah Ibrahim terpaksa menerima nasihat Penolong Residen.Perak• British mendirikan balai polis di Lubuk Terua menyebabkan kedudukan Dato’ Bahaman sebagai penguasa undang-undang tergugat.Pahang

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 106 NOTA DINAMIKKewangan Tempatan• Pembatalan pajakan pungutan cukai dan larangan mengutip cukai oleh J.W.W. Birch menyebabkan Sultan Abdullah dan pembesar Perak kehilangan sumber pendapatan.Perak• Pengenalan jawatan Pegawai Majistret dan Pemungut Hasil telah menggugat kuasa Dato’ Bahaman dan pembesarnya mengutip cukai. Mereka hanya dibayar elaun bulanan.PahangKesan Terhadap Kehidupan Masyarakat Kesengsaraan kepada RakyatKesan di Tanah MelayuCukai Terhadap Petani di Pasir Puteh• Pelbagai jenis cukai dikenakan terhadap tanah, hasil hutan, binatang, dan tumbuh-tumbuhan.• Setiap penduduk perlu melaporkan keluasan sawah padi.• Semua pemilik tanah mesti membayar cukai.Masalah Membayar CukaiPejabat jauh dari rumah mereka dan perlu dibayar semasa waktu pejabat.Bercanggah dengan Nilai TempatanPenduduk Terengganu memerlukan surat kebenaran untuk mengambil hasil hutan, membuka tanah untuk petempatan atau berhuma.Kesan di SabahPelbagai jenis cukai diperkenalkanLayanan Tidak Adil• Pentadbiran SBUB melarang orang Murut membina petempatan mereka atau membuka tanah baharu.• Mereka juga dikenakan bayaran untuk menyukat tanah yang menentukan sempadan.• Suami isteri orang Murut dipaksa tinggal berasingan dan dipisahkan oleh aliran sungai. Mereka dikenakan denda $1.00 Dolar untuk berjumpa pasangan masing-masing.Kesan di Sarawak• Orang Iban dipaksa pindah dari penempatan mereka. Keadaan ini menjejaskan kegiatan tanaman mereka. 7.3 Penentangan Masyarakat Tempatan Terhadap Kuasa BaratKekuatan1 Pembesar tempatan mengecap kejayaan dalam usaha menentang kuasa Barat melalui beberapa kekuatan strategi. Antaranya ialah:• Sultan Abdullah, Ngah Ibrahim, Dato’ Maharaja Lela, Dato’ Sagor dan pembesar lain mengadakan pakatan sulit untuk menentang J.W.W Birch di Perak.• Sharif Masahor berjaya menyerang Kanowit dengan bantuan Dato’ Patinggi Abdul Gapur dan berjaya membunuh dua orang pegawai British.Muafakat• Pembinaan kubu yang kuat di Paroi dan Bukit Putus oleh Yamtuan Antah berjaya mematahkan serangan British.• Keutuhan pembinaan kubu Bukit Sadok oleh Rentap berjaya mematahkan serangan keluarga Brooke sebanyak dua kali.• Pembinaan kubu yang dikenali sebagai Kota Mat Sator yang terletak di Kampung Kapayan Lama, Tambunan begitu strategik kerana terletak di tebing Sungai Sunsuron yang membekalkan sumber air.Kubu Pertahanan• Dol Said bersama angkatan tentera dari Rembau dan wilayah jiran lain telah menggunakan senapang jenis flintlock dan snider riffles sesuai untuk melakukan serangan hendap terhadap British. • Beliau juga menggunakan meriam kecil yang mudah dibawa ke medan peperangan.Persenjataan

107 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA • Haji Abdul Rahman Limbong memohon lesen pleader untuk membela para petani Terengganu di mahkamah dengan hujah agama.• Beliau menegaskan bahawa tanah adalah hak Allah S.W.T dan rakyat bebas mengerjakannya tanpa perlu membayar cukai.PerundanganKelemahan1 Kebangkitan menentang British hanya dimenangi oleh masyarakat tempatan pada peringkat awal sahaja. Antara kelemahan strategi penentangan tempatan ialah:Penentangan Bersenjata• British menggunakan meriam yang besar untuk menghancurkan kubu pertahanan Yamtuan Antah sehingga berjaya menawan Paroi dan Bukit Putus.• Brooke berjaya menawan Bukit Sadok dengan menggunakan meriam tembaga “Bukit Sadok” dan angkatan tentera yang lebih besar.Ancaman Perundangan Barat• Kebangkitan Haji Abdul Rahman Limbong di Terengganu diakhiri dengan tokoh berkenaan ditangkap dan dijatuhi hukuman buang negeri ke Makkah atas kesalahan menghasut.Gagal Mentafsir Perjanjian• Tindakan sultan dan pembesar Perak untuk mencabar Perjanjian Pangkor menemui kegagalan kerana pembatalan perjanjian perlu mendapatkan sokongan British.• Pembesar Melayu tidak diberikan masa yang cukup untuk meneliti Perjanjian Pangkor.Tipu Muslihat• Sultan Muhammad IV Kelantan mengisytiharkan perjuangan Tok Janggut dan pengikutnya sebagai penderhaka atas desakan.• SBUB menggunakan tipu muslihat untuk melemahkan perjuangan Mat Salleh, iaitu menawarkan Tambunan sebagai kawasan pentadbirannya. Namun SBUB mengambil alih pentadbiran Tambunan.Kegagalan Penentangan Masyarakat Tempatan• Penentangan bersifat setempat.• Sokongan yang tidak menyeluruh seperti sokongan pihak istana.• Kelemahan teknologi.• Kelemahan strategi seperti kekuatan tentera, senjata moden, tipu daya, memecahkan pakatan.• British berpakat dengan Belanda.• Faktor Istana – British menggunakan istana untuk memadamkan kebangkitan penduduk tempatan.Faktor Kegagalan7.4 Kesan Penentangan Masyarakat Tempatan Kesan Terhadap Pentadbiran British1 Kerugian akibat peperangan.2 British lebih berhati-hati dalam sistem pentadbiran.3 British merombak semula Skim Penempatan Pegawai.4 Pemantapan kuasa Barat.Kesan Terhadap Masyarakat Tempatan1 Kesan terhadap pemerintah dan pembesar tempatan.2 Kedudukan raja dan pembesar Melayu diberi perhatian.3 Menjadi inspirasi kepada pejuang kemerdekaan Tanah Air.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1087.1 Matlamat dan Bentuk Penentangan Masyarakat Tempatan Buku Teks halaman 172 – 1791 Campur tangan kuasa Barat di negara kita membawa perubahan kepada sistem pentadbiran tempatan.Berdasarkan maklumat pada halaman 172 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan rajah berikut dengan matlamat dan bentuk penentangan masyarakat tempatan. SP 8.1.1 TP 1(a) Matlamat Perjuangan (b) Bentuk Penentangan(i)(ii)(iii)(i)(ii)(iii)Penentangan Masyarakat Tempatan2 Berdasarkan maklumat pada halaman 172 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, senaraikan tiga golongan yang menentang British. SP 8.1.1 TP 1Golongan yang Menentang British(a) (b)(c) is.gd/bXNFOH Soalan 1Ulasan JawapanULASAN JAWAPANPenentangan bersenjata.Mencabar perjanjian.Menggunakan sistem perundangan.Mempertahankan hak dan kedudukan pemerintah tempatan kesan daripada perubahan pentadbiran Barat yang merugikan mereka.Mengembalikan dan mengekalkan sistem pentadbiran tradisional sebagaimana yang sedia ada.Menentang pentadbiran dan peratuan baharu yang menyusahkan hidup rakyat tempatan.Bangsawan tempatan Pembesar tempatanPemimpin agama

109 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)3 Berdasarkan maklumat pada halaman 172 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah kita perlu mempertahankan kedaulatan negara? SP K8.1.5 TP 6 EMK Patriotisme EKNS Semangat PatriotikKepentingan Mempertahankan Kedaulatan Negara(a) Menjamin .(b) Menjamin .(c) Menegakkan .(d) Memelihara .4 Berdasarkan maklumat pada halaman 172 hingga 179 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, padankan pernyataan yang betul berkaitan tokoh dan sebab penentangan terhadap British. SP 8.1.3 TP 2Tokoh Sebab Penentangan(a) Tok Janggut Menentang bayaran cukai hasil tahunan sebanyak 1/10 yang dikenakan cukai.(b) Haji Abdul Rahman Menentang peraturan cukai yang mewajibkan petani membayar cukai tanah.(c) Dol Said Menolak undang-undang tanah yang berlawanan dengan hukum syarak.(d) Rentap Dituduh oleh James Brooke sebagai lanun.(e) Mat Salleh Meneruskan perjuangan selepas kematian Mat Salleh pada tahun 1900.(f) Dato’ Bahaman Menentang tindakan SBUB yang mengambil alih hak memungut cukai.(g) Mat SatorMenentang British kerana hilang hak mengutip cukai dan pembinaan balai polis tanpa pengetahuannya. EKNS EMKkeselamatan dan keamanan negarakemakmuran ekonomikeadilan dan undang-undang negaraidentiti maruah negara

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1105 Berdasarkan maklumat pada halaman 173 dan 175 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, susun urutan peristiwa penentangan tokoh berikut mengikut urutan yang betul. SP 8.1.3 TP 3(a) Dol SaidMaklumat Jawapan(i) Pakatan berjaya mengumpul kira-kira 4000 orang hulubalang Melayu untuk menentang British.(ii) Pada tahun 1831, dalam Perang Naning pertama, Dol Said dan pengikutnya berjaya mengalahkan British.(iii) Bermuafakat dengan pemimpin Rembau dan mengadakan pakatan dengan orang Melayu dari wilayah lain untuk menentang British.(iv) Yamtuan Rembau dan pembesar lain enggan memberikan bantuan kepada Dol Said.(v) Permuafakatan Dol Said dengan pembesar Melayu lain tidak kekal lama kerana British berjaya memecahbelahkan pakatan tersebut.(vi) British berjaya menakluki Taboh pusat pentadbiran Naning dan menyatukan Naning dengan Melaka.(b) RentapMaklumat Jawapan(i) Charles Brooke menggempur kubu Rentap di Bukit Sadok buat kali kedua.(ii) Rentap menyerang kubu Brooke di Nanga Skrang. James Brooke menyerbu kubu Rentap di Sungai Lang.(iv) Rentap berundur ke Bukit Sadok.(v) Rentap Berjaya mengundurkan pasukan Charles Brooke.(vi) Rentap berundur ke Entabai.6 Berdasarkan maklumat pada halaman 180 hingga 188 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan peristiwa dan akibat yang dapat diambil daripada penentangan masyarakat tempatan terhadap British. SP 8.1.4 (a) Peristiwa (b) Akibat(i) Dalam , dan pembesar lain enggan memberikan bantuan kepada .(i) British berjaya menakluki pusat pentadbiran Naning dan menyatukan Naning dengan . 231546512346 Perang Naning Kedua Yamtuan Rembau Dol SaidTabohMelaka

111 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(a) Peristiwa (b) Akibat(ii) Rentap menyerang kubu Brooke di dan dalam serangan ini pegawai terkorban.(ii) Rentap pada tahun 1854, 1857, 1858 dan 1861.(iii) bimbang British akan meluaskan ke wilayah di sekitarnya.(iii) British berjaya mengalahkan Yamtuan Antah di dan .(iv) Sharif Masahor menggunakan untuk menyerang Kuching dari arah dan Dato’ Patinggi Abdul Gapur melancarkan serangan dari arah .(iv) Brooke mematahkan serangan ini dengan menggunakan dan .(v) British menyerang Tok Janggut yang berkubu di . (v) Tok Janggut .7.2 Sistem Pentadbiran Barat Memberikan Kesan Terhadap Kuasa Pemerintahan Buku Teks halaman 180 – 1831 Berdasarkan maklumat pada halaman 180 dan 181 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 8.1.2 TP 2(a) Apakah yang dilakukan oleh British untuk mengukuhkan kuasanya di Sarawak?(b) Bagaimanakah tercetusnya kebangkitan Dato’ Bahaman di Pahang?(c) Nyatakan Residen pertama di Perak.(d) Nyatakan tindakan British di Naning dalam aspek perundangan tempatan.(i) British berusaha melaksanakan Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasai Nanga Skrang James Brookediserang Yamtuan Antah kuasa Paroi Bukit Putus jalan laut barat timur kapal perang senjata modenKampung Dalam Pupuh SaringterkorbanMelibatkan penduduk tempatan dalam pentadbiranBritish memaksa Sultan Ahmad melucutkan gelaran Dato’ Setia Perkasa Pahlawan Semantan. Peristiwa ini memalukan Dato’ Bahaman. J.W.W Birchundang Barat.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 112(ii) Mencabar bidang kuasa (iii) Mengganggu sistem perundangan (e) Mengapakah konflik antara Datoʼ Bahaman dan British menjadi serius?(f) Senaraikan dua tindakan yang dilakukan oleh J.W.W Birch di Kuala Sungai Perak.(i)(ii)2 Berdasarkan maklumat pada halaman 182 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, huraikan kesan sistem pentadbiran British terhadap kehidupan masyarakat. SP 8.1.2 TP 2Kesan Terhadap Masyarakat Huraian Cukai Terhadap Petani di Pasir Sebelum Pentadbiran British(i) Kutipan berdasarkan jumlah (ii) Sekiranya sedikit, maka cukai yang dikenakan adalah .(iii)Tanah yang , dikecualikan daripada .Selepas Kedatangan British(i) Setiap mesti melaporkan jumlah keluasan yang dimiliki.(ii) Semua diwajibkan membayar (b) Masalah Membayar Cukai(i) Penduduk Pasir Puteh, Kelantan menghadapi masalah kerana terletak jauh dari mereka.(ii) Bayaran hanya boleh dijelaskan semasa .(iii)Penduduk yang enggan membayar cukai dan . penghakiman yang dimiliki oleh Dol SaidNaning yang berlandaskan Adat PerpatihBritish mendirikan balai polis di Lubuk Terua. Tindakan ini menggugat kedudukanDatoʼ Bahaman sebagaipenguasa.Pembatalan pajakan pungutan cukai.Larangan mengutip cukai. cukai keluaran hasil tanaman rendah tidak diusahakan cukai penduduk sawah padi pemilik tanah cukai membayar cukai pejabat bayaran cukai tempat tinggal cukai waktu pejabat ditangkap didenda

113 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Kesan Terhadap Masyarakat Huraian(c) Bercanggah dengan Nilai Tempatan(i) British melaksanakan dalam pentadbiran yang bertentangan dengan .(ii) Contohnya penduduk memerlukan untuk mengambil hasil hutan, untuk petempatan atau .3 Berdasarkan maklumat pada halaman 183 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalan-soalan berikut. SP 8.1.2 TP 2(a) Mengapakah orang Iban di Sarawak membantah paksaan berpindah?(b) Apakah yang diperkenalkan oleh British di Sabah?(c) Apakah yang dikenakan oleh SBUB terhadap orang Murut di Sabah?(i)Akibatnya, orang Murut kekurangan bekalan beras untuk makanan harian.(ii) untuk menentukan sempadan.(iii)oleh aliran sungai. Setiap kali mereka berjumpa, dikenakan denda $1.00 Dolar. Menguasai Belum Menguasaiis.gd/8esFDBSoalan 2Ulasan Jawapan perubahan baharu nilai tempatan Terengganu surat kebenaran membuka tanah berhumaKerana menjejaskan kegiatan tanaman pindah mereka.Memperkenalkan pelbagai jenis cukai yang membebankan rakyatMereka dilarang membuka tanah baharu untuk pertanian pindah atau petempatan.Dikenakan bayaran menyukat tanahSuami isteri orang Murut dipaksa tinggal berasingan dan dipindahkan

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1147.3 Penentangan Masyarakat Tempatan Terhadap Kuasa Barat Buku Teks halaman 184 – 1891 Berdasarkan maklumat pada halaman 180 dan 181 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, senaraikan kekuatan strategi masyarakat tempatan terhadap British. SP 8.1.3 TP 2Peta PokokKekuatan Strategi Masyarakat Tempatan Terhadap British(a) (c) (e)(b) (d)2 Berdasarkan maklumat pada halaman 184 hingga 186 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 8.1.3 TP 3(a) Siapakah yang turut sama terlibat dengan Dato’ Maharaja Lela dalam pakatan sulit?(b) Bagaimanakah Rentap mematahkan serangan keluarga Brooke?(i) Mematahkan serangan sebanyak kerana keutuhan kubu . (ii) Kubu Bukit Sadok terletak di kawasan dan yang tinggi.(iii) Dikelilingi oleh dan .(iv) Terdapat halangan yang tidak boleh ditembusi oleh .(v) Menggunakan meriam “ ” yang diperbuat daripada . (c) Senaraikan tiga kekuatan kubu di Paroi dan kubu Bukit Putus dalam serangan British terhadap Yamtuan Antah.(i) Muafakat Perjanjian PerundanganMembina kubu pertahanan Penggunaan teknologi senjataSultan Abdullah, Ngah Ibrahim, Dato’ Maharaja Lela, Dato’ Sagor dan pembesar MelayuTerletak di atas bukit yang tinggi. dua kali Bukit Sadok curam perbukitan hutan rimba bukit batu kapur kayu belian setebal dua kaki peluru Bujang Timpang Berang besi

115 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(ii)(iii)(d) Mengapakah kedudukan kubu Mat Sator strategik?(e) Nyatakan senjata yang digunakan oleh Dol Said.(i)(ii)(iii)(f) Apakah yang menyebabkan Haji Abdul Rahman Limbong menggunakan perundangan menentang British?Sistem percukaian yang diperkenalkan oleh British Rakyat bebas mengerjakan tanpa . Beliau menuntut hak mengerjakan .3 Berdasarkan maklumat pada halaman 186 hingga 188 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nyatakan kelemahan strategi pemimpin tempatan sehingga kebangkitan masyarakat tempatan menentang British mengalami kegagalan. SP 8.1.3 TP 4(a) (b)(c) (d)4 Berdasarkan maklumat pada halaman 186 hingga 188 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jawab soalansoalan berikut. SP 8.1.3 TP 4(a) Mengapakah Yamtuan Antah dan Rentap kalah dalam serangan British? Halangan ranjau dan pokok tumbang di bahagian hadapan.Kawasan berbukit bukau dan dikelilingi oleh hutan tebal. Kedudukannya terletak di tebing Sungai Sunsuron yang membekalkan sumber air.Senapang jenis flintlockSnider rifflesMeriam kecil (lela rentaka) berlawanan dengan hukum syarak perlu membayar cukai tanah harus menikut hukum agama IslamPenentangan bersenjata Ancaman perundangan Barat Gagal mentafsir perjanjian Tipu muslihat British menggunakan meriam dan angkatan tentera yang lebih besar.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 116(b) Apakah yang berlaku pada Haji Abdul Rahman Limbong semasa peristiwa kebangkitan pada tahun 1928?Haji Abdul Rahman Limbong . Kemudian beliau dibicarakan di . Beliau dijatuhi hukuman (c) Mengapakah rancangan sultan dan Dato’ Maharajalela mencabar Perjanjian Pangkor menemui kegagalan?(i) Perlu mendapat British untuk membatalkan (ii) Pembesar Melayu tidak diberikan yang cukup untuk meneliti .(d) Namakan dua tokoh pejuang tempatan yang dilemahkan oleh British dengan menggunakan tipu muslihat.(i) (ii)5 Berdasarkan maklumat pada halaman 189 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan sebab penentangan masyarakat tempatan. SP 8.1.3 TP 5Sebab Penentangan Masyarakat Tempatan Menemui Kegagalan(a) British menggunakan istana untuk memadamkan kebangkitan .(b) tidak diperluaskan ke .(c) tidak menyeluruh, kurangnya sokongan daripada (d) senjata Barat lebih canggih berbanding dengan senjata yang digunakan oleh .(e) British menggunakan strategi memecahbelahkan pakatan menggunakan istana dan . is.gd/IvC488Info Ekstra EKSTRA ditangkap Kuala Terengganu buang negeri ke Makkah atas kesalahan menghasut sokongan perjanjian masa Perjanjian PangkorTok Janggut Mat Salleh Faktor istana masyarakat tempatan Penentangan bersifat setempat seluruh negeri Sokongan pihak istana Kelemahan teknologi masyarakat tempatan Kelemahan strategi kekuatan senjata moden tipu daya

117 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)6 Berdasarkan maklumat pada halaman 184 hingga 189 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah sifat bijaksana penting dalam mengatur strategi? SP K8.1.6 TP 6 EKNS Jati Diri(a) Menentukan tindakan .(b) Mengelakkan kehilangan .(c) Meningkatkan peluang .7.4 Kesan Penentangan Masyarakat Tempatan Buku Teks halaman 190 – 1911 Berdasarkan maklumat pada halaman 190 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan kesan terhadap pentadbiran British. SP 8.1.4 TP 5Kesan Terhadap Pentadbiran British Huraian(a) Kerugian Akibat Peperangan(i) Mengalami kerugian dalam dan Perang Pahang.(b) British Lebih Berhati-hati dalam Sistem Pentadbiran(i) Melantik yang bijaksana, , pandai mengambil hati dan . (ii) Menubuhkan dan MMN menjadi dan meluluskan “ dalam Majlis Mesyuarat”(c) British Merombak Semula Skim Penempatan Pengawai(i) Petempatan di negeri-negeri Melayu mestilah mengetahui .(ii) Menubuhkan di Perak.(iii) Memberikan peluang kepada untuk menyertai Perkhidmatan Awam Tanah Melayu (iv) Menubuhkan bagi melibatkan dalam pentadbiran kerajaan. Menguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum MenguasaiEKNSMenguasai Belum Menguasai Perang Naning Residen berpengalaman fasih berbahasa Melayu menguasai adat resam tempatan Majis Mesyuarat Negeri (MMN) badan penasihat sultan Perintah atau Peraturan Sultan yang berkesan nyawa kejayaan pegawai British adat istiadat Melayu Kolej Melayu Kuala Kangsar aristokrat Melayu Perkhidmatan Tadbir Melayu orang Melayu

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 118Kesan Terhadap Pentadbiran British Huraian(d) Pemantapan Kuasa Barat(i) Menguasai seluruh .(ii) berjaya meluaskan dan wilayahnya di Sarawak.(iii) SBUB menguasai Sabah (Borneo Utara).2 Berdasarkan maklumat pada halaman 190 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan kesan terhadap masyarakat tempatan. SP 8.1.4 TP 5Peta Dakap(a)Kesan Terhadap Pemerintah dan Pembesar TempatanKesan Terhadap Masyarakat Tempatan(i) Kehilangan jiwa dan kedudukan. Contohnya,.(ii) Kehilangan jiwa. Contohnya, .(iii) Ramai dibuang negeri, Contohnya, .(i) British memperkenalkan (ii) Dalam Durbar, sultan, Ahli Mesyuarat Negeri dan pembesar Melayu menyuarakan .(iii) Dalam persidangan Majlis Mesyuarat Negeri, bahasa Melayu menjadi bahasa rasmi dan .Menjadi inspirasi kepada pejuang dan .(b)Kedudukan Raja dan Pembesar Melayu Diberi Perhatian(c)Kedudukan Raja dan Pembesar Melayu Diberi Perhatian is.gd/PgSOL8t Soalan 2Ulasan Jawapan negeri Melayu Dinasti Brooke pengaruh SabahDol Said dan Dato' Bahaman Dato' Maharaja Lela dan Rentap Sultan Abdullah dan Raja Ismail Durbar pandangan dengan bebas melibatkan kepentingan bersama menggunakan tulisan jawi dalam urusan surat-menyurat semangat kepada pejuang kemerdekaan

119 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)3 Berdasarkan maklumat pada halaman 190 dan 191 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, mengapakah kita perlu menghargai perjuangan tokoh-tokoh tempatan sebagai wira?SP K8.1.8 TP 6 EMK Patriotisme EKNS Semangat PatriotikPeta Bulatan Kepentingan Menghargai Perjuangan Tokoh-tokoh Tempatan sebagai WiraRakan Buku TeksInternet Guru(d) Menyedarkan(a) Memupuk(b) Menjadi(c) MengukuhkanEKNS EMKMenguasai Belum MenguasaiMenguasai Belum Menguasaimasyarakat tentang kepentingan kemerdekaan.semangat patriotisme.teladan kepada generasi muda.perpaduan nasional.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1201 Ilustrasi tokoh berikut telah terlibat dalam satu rundingan di negeri Sabah. Mat SallehApakah hasil rundingan tersebut?A Mat Salleh dibenarkan mentadbir TambunanB Mat Salleh dibenarkan mentadbir BeaufortC Tambunan diserahkan kepada SBUB D Beaufort diserahkan kepada SBUB Memahami Aras T2 Tindakan mengenakan cukai hasil tahunan telah dilakukan oleh British di Naning. Berapakah kadar cukai tersebut? A 12 C 15B 14 D 110Mengingat Aras R3 Antara faktor yang membawa kepada kegagalan British untuk menguasai kubu di Bukit Putus Negeri Sembilan termasuklahA senjata yang moden.B kedudukan yang tinggi.C bantuan daripada Johor.D menggunakan kayu belian.Menganalisis Aras R4 Abdul Rahman bin Imam Noh pernah mengetuai gerakan penentangan di negara kita. Gerakan penentangan tersebut berlaku di A Perak. B Pahang. C Kelantan. D Terengganu. Aras R5 J.W.W. Birch telah membuat pembatalan pajakan pungutan cukai dan larangan mengutip cukai. Apakah kesan tindakan tersebut terhadap pembesar di Perak?A Pembesar kehilangan kuasa B Pembesar dilucutkan jawatanC Pendapatan pembesar terjejas D Pembesar kehilangan kawasan taklukanMenganalisis Aras T6 Daerah Jelebu, Rembau dan Seri Menanti telah dikuasai oleh British. Antara tindakan British untuk menguasai daerah tersebut denganA melantik Presiden. B menempatkan Pegawai Majistret. C melancarkan serangan ketenteraan. D mengadakan pakatan dengan para pembesar. Aras S7 British mendapatkan sokongan Raja-raja Melayu denganA memperkenalkan Durbar.B memberi elaun dan pampasan. C melantik sebagai penasihat Residen. D mengiktiraf sebagai ketua pentadbiran negeri.Menganalisis Aras SBahagian A: Soalan ObjektifArahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang paling tepat bagi tiap-tiap soalan.PRAKTIS UASA15is.gd/SgNpe1PRAKTIS UASA

121 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)8 British telah menyebabkan konflik yang seriusdengan Dato’ Bahaman.Apakah tindakan British yang menyebabkan konflik tersebut berlaku?A Mendirikan balai polis B Melantik Penasihat British C Memperkenalkan cukai tanah D Mengganggu adat resam orang MelayuMenganalisis Aras S 9 Yamtuan Antah mengadakan rundingan dengan Gabenor Negeri-negeri Selat, William Jervois pada tahun 1876. Apakah kesan daripada rundingan tersebut? I British meluaskan kuasa ke seluruh Negeri Sembilan II Yamtuan Antah diiktiraf pemerintah Seri MenantiIII Seri Menanti dipisahkan dengan Negeri Sembilan IV Pembentukan gabungan Negeri Sembilan A I dan II C II dan IIIB I dan IV D III dan IVMenganalisis Aras T10 Rentap ketika menghadapi serangan tentera James Brooke adalah dengan membina kubu yang kukuh dan tinggi. Apakah nilai yang dapat dicontohi daripada tindakan tersebut? A Bijak mengatur strategi B Berusaha mengukuhkan kuasa C Bersatu menegakkan kebenaran D Berbangga dengan kekayaan negaraMenganalisis Aras T11 Haji Abdul Rahman Limbong dibuang negeri ke Makkah atas kesalahan menghasut.Apakah iktibar yang dapat diambil daripada situasi ini? A Kita hendaklah sentiasa memantapkan ilmu pengetahuan B Kita hendaklah berani mempertahankan negeri C Kita perlulah bersatu padu dalam perjuangan D Sentiasa berwaspada dengan anasir luarKBAT Menganalisis Aras T12 Garis masa berikut merujuk kepada penentangan Dato’ Maharaja Lela terhadap British di Perak. 1877 Dato' Maharaja Lela dan pengikutnya dihukum mati.1875 J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak.Apakah perubahan yang diperkenalkan oleh British sehingga berlaku penentangan?I Membina balai polisII Mencabuli adat resam III Mengambil hak mengutip cukaiIV Melucutkan gelaran pembesar A I dan II C II dan IIIB I dan IV D III dan IVMenganalisis Aras S13 Mengapakah penentangan masyarakat tempatan ke atas British menemui kegagalan?A Undang-undang yang ketatB Kegagalan perkembangan ekonomiC Pihak istana memadamkan kebangkitan masyarakat D Wujudnya pembelot, iaitu membongkar rahsia negara kepada pihak BritishMenganalisis Aras T14 Pada pendapat anda, mengapakah kita perlu menghargai jasa perjuangan tokoh tempatan? A Meningkatkan ekonomi B Membuka peluang pekerjaanC Menjamin kedaulatan negara D Memastikan sejarah tidak dilupakanKBAT Menganalisis Aras T15 Mengapakah pemimpin yang bijaksana penting dalam pentadbiran sesebuah negara? A Memastikan negara dikenali di peringkat antarabangsa B Memastikan kelangsungan hidup rakyatC Melancarkan sistem pentadbiranD Mewujudkan peluang pekerjaanKBAT Menganalisis Aras T

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 122Bahagian B: Soalan StrukturArahan: Jawab semua soalan. 1 Ilustrasi berikut menunjukkan salah satu pemimpin yang menentang British.Dol Said(a) Senaraikan tiga pemimpin tempatan lain yang menentang British.Mengingat Aras R [3 markah(b) Jelaskan matlamat perjuangan penentangan masyarakat tempatan.Menganalisis Aras R [3 markah(c) Pada pendapat anda, apakah ciri-ciri yang perlu ada pada seorang tokoh? KBAT Mengaplikasi Aras T [4 markah2 Jadual berikut menunjukkan tokoh tempatan yang menentang campur tangan British di wilayah mereka. Tokoh LokasiYamtuan Antah XSharif Masahor Y • Tok Janggut• Mat Salleh• Dato’ Maharaja Lela• Mempertahankan hak dan kedudukan pemerintah tempatan kesan daripada perubahan pentadbiran Barat yang merugikan mereka.• Mengembalikan dan mengekalkan sistem pentadbiran tradisional yang sedia ada• Menentang pentadbiran dan peraturan baharu yang menyusahkan rakyat• Berani• Bijaksana• Jujur• Tegas

123 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)(a) Namakan lokasi X dan Y. Memahami Aras R [2 markah] (b) Bagaimanakah peristiwa penentangan Yamtuan Antah terhadap British? Menganalisis Aras S [4 markah](c) Pada pendapat anda, apakah iktibar yang boleh diambil daripada pejuang tempatan?Menilai Aras T [4 markahArahan: Jawab semua soalan. 1 Sistem pentadbiran Barat memberikan kesan kepada kuasa pemerintahan dan kehidupan masyarakat negara kita. Mereka kehilangan kuasa dari segi mentadbir dan hubungan luar, kuasa perundangan dan kuasa kewangan. (a) Jelaskan kesan pentadbiran tempatan di Sabah dan Sarawak. • Negeri Sembilan• Sarawak• Beliau memimpin 4000 orang pengikutnya menentang Dato’ Kelana yang disokong oleh pasukan tentera British.• British berjaya mengalahkan angkatan Yamtuan Antah di paroi dan Bukit Putus.• Pada tahun 1876, baginda berunding dengan Gabenor Negeri-negeri Selat, William Jervouis. • Melalui rundingan tersebut, British melantik Yamtuan Antah sebagai Yamtuan Besar Seri Menanti.• Menjadi inspirasi kepada golongan muda. • Semangat juang yang tinggi untuk mempertahankan negara dan bangsa. • Sikap keberanian para pejuang. • Mempertahankan maruah. • Sentiasa berwaspada. • Tidak gentar dengan kuasa luar.Sabah: • Pentadbiran SBUB menggugat kedudukan Mat Salleh, pembesar di hulu Sungai Sugut.• Dalam satu rundingan antara Mat Salleh dengan Wiliam Cowie, Mat Salleh dibenarkan mentadbir daerah Tambunan.• Kemudian, SBUB memungkiri janji dengan mengambil semula Tambunan daripada penguasaan Mat Salleh. Hal ini mencabar kuasa dan kewibawaan Mat Salleh.Sarawak: • Bagi mengukuhkan kuasanya di Sarawak, Brooke melibatkan penduduk tempatan dalam pentadbiran.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 124Menganalisis Aras S [6 markah(b) Jelaskan kesan British terhadap perundangan tempatan. Menganalisis Aras S [6 markah(c) Pada pendapat anda, mengapakah keberanian perlu ada pada seorang pemimpin?KBAT Menilai Aras T [8 markah • Naning – British berusaha melaksanakan undang-undang Barat di Naning. Tindakan British mencabar bidang kuasa penghakiman yang dimiliki oleh Dol Said dan mengganggu sistem perundangan Naning yang berlandaskan Adat Perpatih.• Perak – Pembinaan balai polis dan pelantikan Kapten Speedy sebagai Penolong Residen di Larut mengurangkan kuasa Menteri Ngah Ibrahim mentadbir kerana beliau diminta menerima nasihat daripada Kapten Speedy.• Pahang – Konflik antara Dato' Bahaman dengan British di Pahang menjadi lebih serius apabila Britishmendirikan balai polis di Lubuk Terua. Tindakan British menyebabkan kedudukannya sebagai penguasa undang-undang tergugat.• Pembesar Melayu yang berpengalaman, misalnya Datu Patinggi, Datu Bandar dan Datu Temenggung dilantik mentadbir Sarawak untuk memudahkan Brooke menghapuskan kebangkitan pemimpin tempatan.• Membuat keputusan yang tegas. Pemimpin perlu berani membuat keputusan penting walaupun dalam situasi sukar atau tidak popular demi kebaikan rakyat.• Menegakkan kebenaran dan keadilan • Keberanian membolehkan pemimpin mempertahankan prinsip dan menentang ketidakadilan tanpa rasa takut.• Menghadapi cabaran dan tekanan • Pemimpin yang berani tidak mudah gentar apabila berdepan dengan krisis, ancaman atau kritikan.• Menjadi contoh kepada rakyat • Sifat berani memberi inspirasi kepada rakyat untuk turut tabah, yakin dan berjuang demi negara.• Membawa perubahan positif • Pemimpin yang berani sanggup mengambil risiko bagi melaksanakan pembaharuan yang dapat memajukan negara.

125 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)NOTA DINAMIK8.1 Reaksi Pemerintahan Negeri-negeri Melayu Utara dan Johor Terhadap Tindakan BaratProtokol Sempadan Perjanjian Bangkok Memecahbelahkan Wilayah Negeri-negeri Melayu Utara1 British dan Siam mementingkan kedudukan pengaruh masing-masing tanpa mengambil kira hak dan kepentingan penduduk tempatan dalam membuat perubahan sempadan.2 British dan Siam menjadikan legeh dan lembah sungai sebagai pembahagian atau garisan sempadan berdasarkan Protokol Sempadan Perjanjian Bangkok.(Rujuk peta dalam buku teks: muka surat 200)Reaksi Pemerintah Negeri-negeri Melayu Utara Terhadap Perjanjian BangkokNegeri Reaksi PemerintahPerlis • Raja Syed Alwi Jamalullail membantah tindakan Siam mengambil wilayah Pujoh dan dimasukkan ke dalam wilayah Setul.Kedah• Sultan Abdul Hamid Shah berasa tersinggung kerana tidak dibawa berunding dalam menentukan soal-soal yang berkaitan dengan negeri baginda.• Kedah kehilangan wilayah Sadao, Setul, Pulau Terutau, Butang dan pulau-pulau sekitarnya kepada Siam.• Baginda murka sehingga menyatakan tidak memaafkan pihak yang menjual negeri Kedah.Terengganu • Sultan Zainal Abidin III mengecam tindakan Siam menyerahkan Terengganu kepada British tanpa pengetahuan baginda. Baginda menegaskan bahawa Siam tidak mempunyai sebarang hak ke atas Terengganu.Kelantan • Sultan Muhammad IV berasa kecewa dengan tindakan British menyerahkan jajahan Kelantan, iaitu wilayah Tabal kepada Siam. (rujuk peta dalam buku teks: muka surat 202)8 Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani Cabaran BaratTema: Kedatangan Kuasa BaratKebijaksanaan Pemerintah Johor Menyekat Kemaraan BritishKewibaan Temenggung Daeng IbrahimMenjamin Keselamatan PerairanMemastikan perairan Johor-Singapura selamat. Temenggung Daeng Ibrahim dihadiahkan pedang keemasan daripada Ratu Victoria kerana berjaya mewujudkan keamanan perairan.Mengasaskan Bandar Iskandar Puteri• Memindahkan pusat pentadbiran Johor dari Teluk Belanga ke Tanjung Puteri.• Mengisytiharkan Tanjung Puteri sebagai ibu negeri Johor dan dinamakan Bandar Iskandar Puteri.NOTAINTERAKTIFis.gd/y7LUfR

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 126 NOTA DINAMIKMemodenkan Pentadbiran NegeriMempelopori birokasi moden. Sistem tradisional diperkukuh dengan unsur baharu dari Barat seperti sistem pendidikan moden.Mengeksplotasi Hasil Hutan• Menjual getah perca kepada pedagang British.• Mengisytiharkan sebagai monopoli Johor.Memperkenalkan Sistem Kangcu• Menggalakkan kemasukan orang Cina bagi mengusahakan tanaman gambir dan lada hitam.• Johor menjadi pengeluar gambir dan lada hitam yang terkemuka.8.2 Tindakan Raja Melayu dalam Menangani Cabaran Barat1 Tuntutan Raja Melayu Melalui Durbar2 Diplomasi Menangani Tekanan BritishDiplomasi Sultan Abu Bakar, JohorMengadakan Hubungan Baik dengan Kerajaan Negeri-negeri Selat• British mengekalkan kawasan Teluk Belanga di Singapura sebagai hak milik Kesultanan Johor.• Baginda dan kerabatnya menetap di Singapura sehingga tahun 1889 sebelum berpindah ke Johor.Kunjungan ke England Bertemu dengan Ratu Victoria• Dikurniakan gelaran Maharaja Johor.• Meredakan tekanan Gabenor Negeri-negeri Selat.• Diberi kepercayaan untuk menyelesaikan pertikaian di negeri-negeri Melayu.• Sultan Perak mengkritik pemusatan kuasa di tangan Residen Jeneral dan mendesak dilaksanakan langkah mengembalikan kuasa kepada sultan.• Mendesak bilangan pegawai Melayu dalam perkhidmatan kerajaan persekutuan ditambah dan dilantik memegang jawatan tinggi.• Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan menuntut bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa rasmi persekutuan.Durbar di Kuala Lumpur 1903• Sultan Perak bertitah tegas mendesak agar kuasa pemerintahan dikembalikan kepada Raja-raja Melayu dan Majlis Negeri dalam semua aspek pemerintahan negeri.Durbar di Pekan, Pahang 1932• Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan menggesa British memberikan peluang perkhidmatan kepada buruh dari rumpun Alam Melayu, khususnya orang Jawa untuk menggantikan buruh Cina dan India.• Sultan Pahang mendesak British memberi perhatian kepada masalah orang Melayu yang tidak mempunyai pekerjaan atau tanah.Durbar di Klang, Selangor 1937• Sultan Selangor mencadangkan penubuhan Malay Girls College yang sama tarafnya dengan Malay College Kuala Kangsar untuk meningkatkan pendidikan kaum wanita.Durbar di Seri Menanti, Negeri Sembilan 1939“Kangan” merupakan bahasa Cina untuk “Tuan Sungai”. Orangorang Cina diberikan “Surat Sungai” yang merupakan surat kebenaran untuk menetap dan mengusahakan tanaman di Johor.

127 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA Menubuhkan Lembaga Penasihat Johor di London• Ahli dilantik oleh baginda dalam kalangan pegawai British yang berpengaruh.• Membantu menasihati baginda dalam pentadbiran.Diplomasi Sultan Zainal Abidin III, TerengganuKebijaksanaan dalam Rundingan• Pemerintah yang berani mempertahankan kedaulatan negeri.• Berangkat ke Singapura untuk berunding dengan Gabenor Negeri-negeri Selat selepas Perjanjian Bangkok 1909.Menandatangani Perjanjian British-Terengganu 1910• Hasil rundingan membawa kepada Perjanjian Tahun 1910 yang meminda Perjanjian Bangkok 1909.• Baginda hanya bersetuju menandatangani sekiranya diakui Terengganu sebagai negeri yang merdeka.• Hanya menerima wakil British yang tidak mempunyai kuasa dalam pentadbiran negeri.3 Keengganan Pemerintah Negeri-negeri Melayu Utara Menerima Penasihat BritishPenasihat British di Negeri KeteranganPerlis• Perjanjian PerlisBritish yang ditandatangani menjadikan Perlis secara rasmi negeri Melayu terakhir menerima naungan British.Penasihat British di Negeri KeteranganKedah• British menghantar W.G. Maxwell sebagai Penasihat British di Kedah.• Tindakan W.G.Maxwell mengetepikan nama Kedah dalam surat rasmi ada mengibarkan bendera Union Jack di kediamannya dianggap tidak wajar dan mencabar identiti negeri.• Konflik denganPenasihat British membawa kepada Perjanjian KedahBritish pada 1 November 1923.Kelantan• Sultan Muhammad IV tidak menerima Perjanjian Bangkok.Terengganu• Sultan Zainal Abdidin III enggan menerima Penasihat British dan hanya menerima pelantikan wakil British yang tidak mempunyai kuasa pentadbiran.• Penguasaan British terhadap Terengganu berlaku selepas kenaikan takhta Sultan Muhammad II dan didesak menandatangani Perjanjian Terengganu-British pada 24 Mei 1919.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 128 NOTA DINAMIK4 Menggubal Undang-undang TubuhUndang-undang TubuhKepentingan Undangundang TubuhSultan Abu Bakar memasyhurkan perlembagaan negeri yang dikenal sebagai Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor• Berjaya mengimbangi kuasa British dan mempertahankan identiti negeri.• Membentuk kerajaan yang berteraskan demokrasi bagi menggantikan pemerintahan bercorak mutlak.• Menghalang British untuk menguasai Johor.Sultan Zainal Abidin menggubal Undang-Undang Tubuh bertulis, iaitu UndangUndang Baagi Diri Kerajaan Terengganu• Penggubalan ini merupakan langkah Sultan Zainal Abidin III untuk memantapkan pentadbiran dan memelihara kedaulatan negeri.• Juga bertujuan merapatkan hubungan dan perpaduan dalam kalangan raja, pembesar dan rakyat jelata.• Menjadi benteng untuk menghalang campur tangan British terhadap pemerintahan Terengganu.5 Raja Menerajui Pemodenan Negeri• Sultan Abu Bakar bekerjasama dengan pembesar yang berwibawa seperti Dato’ Jaafar bin Muhamad, Dato’ Abdul Rahman bin Andak. Dato’ Mohammad Salleh bin Perang dan Dato’ Muhammad Ibrahim bin Munsyi Abdullah menubuhkan pelbagai jabatan untuk menguruskan pentadbiran Johor.Pemodenan Johor Sultan Abu Bakar digelar sebagai “Bapa Pemodenan Johor”• Baginda dibantu oleh pembesar negeri yang berkebolehan termasuk Tunku Abdul Aziz, Tunku Mahmud, Tunku Ibrahim dan Wan Muhammad Saman.• Pada akhir abad ke-19, Kedah mewujudkan Jabatan Tanah dan Ukur, Jabatan Audit, Pejabat Besar Pos dan Telekom, Mahkamah Keadilan dan Pasukan Polis Kedah.Pemodenan Kedah Sultan Abdul Hamid Halim Shah digelar sebagai “Bapa Kedah Moden”• Sultan Zainal Abidin III bersama Yang Dipertuan Muda Tengku Muhammad menubuhkan Jemaah Mesyuarat Kerajaan dan Jemaah Menteri.• Penubuhan badan-badan kerajaan seperti Pejabat Setiausaha Kerajaan. Perbendaharaan, Pejabat Pesuruhjaya Keadilan, Pejabat Agama dan Pelajaran, Pejabat Kerja Raya dan Pejabat Pesuruhjaya Hutan.• Berjaya menutup ruang penglibatan British dalam pentadbiran. Pemodenan Terengganu8.3 Usaha Pembesar Melayu dalam Pemodenan Negeri1 Pembangunan SosioekonomiLong Jaafar• Membawa kemajuan di Larut sekali gus memperkenalkan negeri Melayu di pasaran dunia sebagai pengeluar bijih timah.• Menggalakkan pusat pengajian agama dan membina sekolah Melayu seperti membina sekolah Melayu Matang (1826).Tengku Menteri Ngah Ibrahim• Jutawan yang berwatak nasionalis dan berwawasan.• Menemui Sultan Abu Bakar untuk mempelajari pentadbiran moden bagi memajukan daerah Larut.• Usahanya berakhir apabila dibuang negeri ke Pulau Seychelles dan meninggal dunia di Singapura pada tahun 1895.

129 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) NOTA 2 Pembangunan PertanianWan Muhammad Saman• Membina Terusan Wan Muhammad Saman yang panjangnya 36 km, lebar 7.5 meter dan dalam 1.5 meter.• Dikenali sebagai Tokoh Pembangunan Negeri Kedah.• Mencetuskan idea membina terusan bermula dari Alor Setar hingga kaki Gunung Jerai, Gurun.3 Pembangunan Bandar Dato’ Muhammad Salleh bin PerangMelukis peta lengkap pertama bagi negeri Johor.Bagi memudahkan perancangan pembangunan pertanian, pembandaran dan sistem perhubungan.Mengasaskan pembukaan Bandar Maharani (Muar), Endau dan Bandar Penggaram (Batu Pahat).4 Pentadbiran dan PendidikanDato’ Jaafar bin Muhammad• Mengarahkan bendera Union Jack berkibar lebih rendah daripada bendera Johor.• Memartabatkan bahasa Melayu dengan menetapkan penggunaan bahasa Melayu dalam urusan rasmi kerajaan.• Mewajibkan pegawai British memakai pakaian rasmi kerajaan Johor.Terusan Wan Muhammad Saman berfungsi mengairi kawasan tanaman padi. Terusan Wan Muhammad Saman menggunakan peralatan tradisional dan sistem kerah. Banyak tanah dibuka untuk tanaman padi dan terusan kecil dibina untuk mengairi tanah-tanah sawah.Dato’ Muhammad Salleh bin Perang merupakan birokrat Johor yang bertanggungjawab dalam perladangan lada hitam dan gambir dan pertanahan. Beliau juga membuat peta negeri yang lengkap serta bertulisan Jawi. Dato’ Abdul Rahman bin Andak• Bertanggungjawab mengawal hubungan Johor dengan British.• Berjaya menghalang usaha peluasan kuasa British. • Perintis penubuhan Pakatan Belajar Mengajar Pengetahuan Bahasa (1888).Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi• Menubuhkan Jabatan Pelajaran (1883) dan sekolah-sekolah di Johor.• Membentuk Jawatankuasa Pelajaran Negeri.• Mendesak diwartakan pendidikan wajib kepada kanak-kanak Johor.Syeikhul Islam Terengganu• Terkenal dengan gelaran Tok Ku Paloh.• Pembesar istana yang dilantik oleh Sultan Zainal Abidin III.• Memberikan nasihat dan semangat perjuangan kepada sultan ketika berhadapan peluasan kuasa British serta terlibat dalam penggubalan Undang-undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu.5 Ahli Majlis Mesyuarat PersekutuanDato’ Abdullah Haji Dahan, Undang Luak Rembau dan Raja Chulan, Raja Di Hilir Perak• Mendesak British membuka lebih banyak peluang pekerjaan kepada anak-anak watan khususnya dalam perkhidmatan awam.• Menuntut pembentukan Rejimen Askar Melayu Diraja untuk menjaga keselamatan bangsa.• Golongan bangsawan yang dilantik.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 130 NOTA DINAMIK6 Kepimpinan Tempatan di Sarawak dan SabahDatuk Hakim Imam Abang Haji Murshidi• Memainkan peranan dalam hal ehwal Islam yang berkaitan dengan umat Islam di Sarawak.• Menubuhkan Madrasah al-Murshidiyyah di Kuching.• Bersama Datuk Patinggi Abang Haji Abdillah dan Abang Haji Bolhassan menubuhkan sekolah khas bagi kaum wanita untuk mempelajari ilmu agama yang dikenali Sekolah Kajang.• Dilantik sebagai Datuk Hakim dan sebagai ahli Majlis Tertinggi dan Majlis Negeri Sarawak.• Dilantik sebagai Datu Imam.• Mengasaskan Majlis Syuyukh Islam (Majlis Islam Sarawak).Orang Kaya-kaya Haji Mohammad Arshad• Ketua Anak Negeri yang membantu Pegawai Daerah.• Menjaga keamanan, mengutip cukai, mengurus hal yang berkaitan dengan pembahagian tanah dan memajukan pertanian dalam masyarakat tempatan.• Menjadi hakim di Mahkamah Anak Negeri yang mengendalikan kes berkaitan dengan hukum adat dan syariah.8.4 Keberkesanan Peranan Pemerintah Tempatan dalam Menangani Cabaran Barat1 Kemakmuran Negeri• Usaha memajukan perlombongan bijih timah oleh Tengku Menteri Ngah Ibrahim di Larut dan peranan Sultan Ismail di Lembah Kinta memperkenalkan Perak sebagai pengeluar bijih timah utama dunia.• Pentadbiran Sultan Abdul Hamid Halim Shah dan kewibawaan Perdana Menteri Wan Muhammad Saman di Kedah berjaya menjadikan Kedah sebagai negeri jelapang padi.• Kewujudan pelabuhan di Sabah dan Sarawak serta penemuan hasil bumi di Sabah dan Sarawak membolehkan hasil-hasil bumi diperdagangkan di peringkat antarabangsa.2 Melambatkan Peluasan Kuasa British• Penggubalan Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor dan Undang-undang Bagi Diri Terengganu.• Perjanjian antara Kerajaan Duli Yang Maha Mulia Baginda King Great Britain dengan Negeri Johor 1914 dan Perkara III.3 Kemajuan Pendidikan Melalui Durbar dengan desakan Raja-raja Melayu tentang kepentingan pendidikan anak watan.4 Penubuhan Rejimen Askar Melayu Diraja Kompeni Percubaan diwujudkan di Port Dickson, Negeri Sembilan kemudian ditukar menjadi Rejimen Askar Melayu 1935.5 Pegawai Tadbir Melayu Ditubuhkan untuk melatih orang Melayu menceburkan diri dalam pentadbiran negeri.6 Mempertahankan Institusi Beraja

131 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)Reaksi Pemerintah Negeri-negeri Melayu Utara dan Johor Terhadap8.1 Tindakan British Buku Teks halaman 200 – 2031 Berdasarkan maklumat pada halaman 201 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, tandakan (✓) bagi reaksi pemerintah Negeri-negeri Melayu yang betul terhadap Perjanjian Bangkok. TP 1 SP 8.2.1Maklumat Jawapan(a) Raja Syed Alwi Jamalullail membantah tindakan Siam mengambil wilayah Pujoh dan dimasukkan ke dalam wilayah Setul.(b) Sultan Perak tegas bertindak mendesak agar kuasa pemerintahan dikembalikan kepada Raja-raja Melayu dan Majlis Negeri dalam semua aspek pemerintahan negeri.(c) Sultan Johor menubuhkan Lembaga Penasihat Johor di London.(d) Di Kedah, Sultan Abdul Hamid Halim Shah berasa tersinggung kerana tidak dibawa berunding perihal negeri baginda.(e) Sultan Zainal Abidin III telah berangkat ke Singapura berunding dengan Gabenor NNS selepas Perjanjian Bangkok 1909.(f) Sultan Zainal Abidin III mengecam tindakan Siam menyerahkan Terengganu kepada British tanpa pengetahuan baginda dan mempertahankan kedaulatan negeri.(g) Sultan Perak mendesak bilangan pegawai Melayu dalam perkhidmatan Kerajaan Persekutuan ditambah dan dilantik ke jawatan lebih tinggi.(h) J.S. Mason dan wakil Siam datang ke Kota Bharu, Kelantan menghadap Sultan Muhammad IV untuk memaklumkan persetujuan antara Siam dan British melalui Perjanjian Bangkok. Namun Sultan Muhammad IV menolak perjanjian tersebut. is.gd/pQ5PQgSoalan 1Ulasan Jawapan ✓✓✓

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1322 Berdasarkan maklumat pada halaman 203 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan usaha Temenggung Daeng Ibrahim memacu pembangunan di Johor. SP 8.2.1 TP 1Usaha Temenggung Daeng Ibrahim Huraian(a) Menjamin Keselamatan Perairan(i) Memastikan Johor dan Singapura selamat untuk .(ii) Mendapat hadiah pedang keemasan daripada atas jasa beliau mewujudkan keamanan (b) Mengasaskan Bandar Iskandar Puteri(i) Memindahkan Johor dari Teluk Belanga, Singapura ke untuk mengelakkan tekanan British yang berada di (ii) Mengisytiharkan sebagai ibu negeri Johor dan dinamakan .(c) Memodenkan Pentadbiran Negeri(i) Mempelopori .(ii) diperkukuh dengan dari Barat (d) Mengeksploitasi Hasil Hutan (i) dijual kepada pedagang British.(e) Memperkenalkan Sistem Kangcu Kemasukan untuk mengusahakan tanaman gambir dan .Menguasai Belum Menguasaiis.gd/1H3R7rSoalan 2Ulasan Jawapan Antara usaha lain Temenggung Daeng Ibrahim termasuklah melantik kangcu, iaitu ketua petempatan di lembah sungai; memberikan surat sungai, iaitu surat kuasa atau surat kebenaran untuk menetap dan mengusahakan pertanian di lembah-lembah sungai di Johor. Temenggung Daeng Ibrahim juga mewujudkan kangkar, iaitu petempatan orang Cina yang dibina berhampiran dengan muara sungai. perairan perdagangan Ratu Victoria perairan pusat pentadbiran Tanjung Puteri Singapura Tanjung Puteri Bandar Iskandar Puteri birokrasi moden Sistem tradisional unsur baharuGetah perca orang Cina lada hitam

133 © Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U)8.2 Tindakan Raja Melayu dalam Menangani Cabaran Barat Buku Teks halaman 204 – 2111 Berdasarkan maklumat pada halaman 204 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan tuntutan Raja Melayu melalui Durbar. SP 8.2.2 TP 3Peta Dakap(a)Durbar di Kuala Lumpur 1903Tuntutan Raja Melayu Melalui Durbar(i) Sultan Perak• Mengkritik pada Residen Jeneral dan mendesak mengembalikan kuasa kepada . • Menambah bilangan dalam perkhidmatan (ii) Yang di-Pertuan Negeri• Menuntut digunakan sebagai (i) Sultan Perak• Mendesak agar kuasa pemerintahan dikembalikan kepada dan .(i) Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan• Menggesa British memberikan peluang kepada dari rumpun (ii) Sultan Pahang• Mendesak British memberikan kepada masalah yang tidak mempunyai atas . (i) Sultan Selangor• Mencadangkan penubuhan untuk meningkatkan (b)Durbar di Pekan, Pahang 1932(c)Durbar di Klang, Selangor 1937(d)Durbar di Sri Menanti, Negeri Sembilan 1939 pemusatan kuasa institusi raja pegawai Melayu Kerajaan Negeri bahasa Melayu bahasa rasmi Persekutuan Raja-raja Melayu Majlis Negeri perkhidmatan buruh Alam Melayu perhatian orang Melayu pekerjaan tanah Malay Girls College pendidikan kaum wanita

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (762284-U) 1342 Berdasarkan maklumat pada halaman 205 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, jelaskan diplomasi Rajaraja Melayu menangani tekanan British. SP 8.2.2 TP 2(a) Sultan Abu Bakar(i)(ii)(iii)(b) Sultan Zainal Abidin III(i)(ii)3 Berdasarkan maklumat pada halaman 206 dan 207 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, lengkapkan jadual berikut. SP 8.2.2 TP 2Nama Negeri Nama Penasihat British Perjanjian yang Ditandatangani oleh Pemerintah dan British(a) Perlis(b) Kedah(c) Kelantan(d) Terengganu4 Berdasarkan maklumat pada halaman 208 dan 209 Buku Teks Sejarah Tingkatan 3, nyatakan undangundang bagi negeri berikut. SP 8.2.2 TP 2(a) Johor(b) Terengganuis.gd/O4saLTSoalan 4Soal JawabBersamais.gd/UVvheESoalan 2Ulasan JawapanBERSAMA AI Mengadakan hubungan baik dengan Kerajaan Negeri-negeri Selat.Kunjungan ke England bertemu dengan Ratu Victoria.Menubuhkan Lembaga Penasihat Johor di London.Kebijaksanaan dalam rundingan.Menandatangani Perjanjian British-Terengganu 1910.Meadow FrostW.G. MaxwellJ.S. MasonJ.L. Humphreys Perjanjian Perlis-British pada 28 April 1930.Perjanjian Kedah British pada 1 Novemberi 1923.Perjanjian British dan Kelantan pada tahun 1910. Perjanjian Terengganu-British pada 24 Mei 1919. Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu