๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา แข่งขัน ๓ ประเภท คือ เรือกอและขนาด ๒๑ ฝีพาย เรือยอกองขนาด ๕ ฝีพายและเรือคชสีห์ขนาด ๑๒ ฝีพายจึงกลายเป็น “การแข่งขันเรือ กอและ เรือยอกอง และเรือคชสีห์” บรรยากาศในงานนอกจากได้รวบรวมสิ่งที่เป็นจุดเด่นของ จังหวัดนราธิวาส เช่น งานแสดงผลิตภัณฑ์ศิลปาชีพพิเศษ งานวัน กระจูดงานประชันเสียงนกเขาชวายังมีงาน “วันลองกอง”ซึ่งเป็นผลไม้ พื้นเมืองของจังหวัดนราธิวาสที่ขึ้นชื่อลือเลื่องไปไกล นั่นก็คือ “ลองกองซีโป” สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราช เสาวนีย์เมื่อวันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๒๗ ว่า “...การแข่งเรือที่จังหวัด นราธิวาส น่าจะส่งเสริมให้เป็นอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว มีการโฆษณา ออกไปนาน ๆ ให้ชาวต่างประเทศมาเที่ยว ในระหว่างการแข่งเรือ มีการขายสินค้าศิลปาชีพด้วย เช่น เสื้อไหมไทย กลางวันแข่งเรือ กลางคืนออกร้าน เชิญเสด็จฯ ทั้งงานการแข่งเรือและงานออกร้าน...” การรับเสด็จช่วงที่มีการแข่งเรือกอและหน้าพระที่นั่งฯ นั้น ช่วงของการจัดงานในปีแรก ๆ ทางจังหวัดต้องจัดสร้างพลับพลา ที่ประทับชั่วคราวบริเวณแม่น�้ำบางนรา คือที่ท่าพระยาสาย ซึ่งใน อดีตเคยเป็นท่าเรือของพระยาสายบุรีกระทั่งปีพุทธศักราช ๒๕๒๓ ชาวจังหวัดนราธิวาสเห็นพ้องร่วมกันว่าเพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงได้ก่อสร้างพลับพลาถาวรเพื่อประทับ ทอดพระเนตรการแข่งขันเรือสืบไป เรียกกันว่า “พลับพลาที่ประทับ ริมเขื่อนท่าพระยาสาย” ตั้งอยู่ริมถนนภูผาภักดีและริมแม่น�้ำบางนรา ตัวอาคารเป็นทรงปั้นหยาซึ่งเป็นศิลปะของการก่อสร้างอาคารในท้องถิ่น ภาคใต้และโครงสร้างของอาคารก่อสร้างด้วยไม้ตะเคียนชันตาแมว ๑๔๙
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ ๑๕๐
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา ซึ่งเป็นไม้ตะเคียนที่มีคุณภาพดีที่สุด มีจ� ำนวนมากเฉพาะที่จังหวัดนราธิวาส เท่านั้น และถือว่าเป็นพันธุ์ไม้ประจ� ำจังหวัด ประเพณีการแข ่งขันเรือกอและ และเรือยาวด้วยฝีพาย เพื่อชิงถ้วย พระราชทาน จัดเป็นงานที่ยิ่งใหญ่ประจ� ำปี ของจังหวัดนราธิวาส มีผู้สนใจและ นักท ่องเที่ย วม าเยี่ยมชมเนืองแน ่น เป็น กิ จ ก ร ร ม ส� ำคัญ อันหนึ่งในง าน วันของดีเมืองนราซึ่งจัดขึ้นทุกปีมีกิจกรรม หลากหลายประเภท แต ่ส ่วนใหญ ่ผู้คน ให้ความสนใจประเพณีแข่งขันเรือชิงถ้วย พระราชทานกันมากกว่า ในหัวใจของชาวจังหวัดนราธิวาส และพื้นที่ใกล้เคียง จึงต่างเฝ้ารอคอยให้ถึง เดือนกันยายนของทุกปีเพราะทุกคนต่าง รู้ดีว ่าจะได้สัมผัสกับงานอันยิ่งใหญ ่ที่ เต็มไปด้วยความหลากหลาย ได้เห็นรอยยิ้ม เห็นความสนุกสนาน เห็นความสามัคคีของพี่น้องทุกคน ได้สัมผัส วิถีชี วิตของผู้คนที่ ผูกพันกับสายน�้ำ และเข้าใจถึงรากเหง้า เชิงจิตวิญญาณผ ่านความส� ำคัญของ วัฒนธรรมพื้นถิ่นที่สืบทอดกันมายาวนาน ๑๕๑
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ วิธีการแข่งขันเรือกอและ-เรือยาวหน้าพระที่นั่ง ในการแข่งขันเรือกอและและเรือยาวด้วยฝีพายเพื่อชิงถ้วยพระราชทาน มีการ ก�ำหนดลักษณะเรือที่จะเข้าแข่งขันว่าจะต้องเป็นเรือกอและตามประเพณีท้องถิ่น การต่อเรือ จะต้องต่อด้วยกระดานเป็นแผ่นๆไม่มีลักษณะเป็นเรือขุด มีกระดูกงูมีกงหัวเรือจะสั้นหรือ ยาวก็ได้แต่ต้องมีลักษณะของเรือกอและ ส่วนของล�ำเรือตกแต่งด้วยสีวาดลวดลายงดงาม และต้องผ่านการตรวจสอบจากคณะกรรมการฝ่ายตรวจสอบสภาพเรือก่อนเข้าแข่งขัน
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา นับตั้งแต่มีการจัดแข่งขันเรือกอและกันมา ปกติจะมีเรือกอและส่งเข้าแข่งขัน แต่ละปีประมาณ ๑๘ - ๒๕ ล�ำ ประกอบด้วย ทีมลูกพญาลิไท ธารทิพย์นาคราช เจ้าลีแป เจ้าแม่ไทรทอง ลูกพระนเรศวร เอราวัณ สิงห์บูโด พัฒนาชุมชน โบลิสดีรายา เทพนิเวศน์ สิงห์ตากใบพญานาคทีมศรีกลันตันซึ่งเป็นเรือของอ�ำเภอตุมปัตรัฐกลันตันประเทศมาเลเซีย และทีมโปลิศดีรายาเป็นทีมของต�ำรวจอ�ำเภอตาเนาะแมเราะรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย ส่วนเรือยาวในแต่ละปีมีประมาณ ๖-๑๐ ล�ำ ประกอบด้วยทีมสิงห์ ๓ เฟือง อ.ส.น�ำชัย นางมัจฉาค่ายจุฬาภรณ์ลูกเจ้าแม่ศรีจุฬาลักษณ์ลูกพระนเรศวร เรือแต่ละประเภทไม่ว่าจะเป็นเรือกอและหรือเรือยาวที่ได้ชนะเลิศจะได้รับถ้วย พระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมเงินรางวัลชนะเลิศได้๓๐,๐๐๐ บาท ที่สองได้๒๐,๐๐๐ บาท และที่ ๓ ได้๑๐,๐๐๐ บาท ทั้งนี้ส�ำหรับเงินรางวัลในแต่ละปีจะมี ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับคณะกรรมการจัดการแข่งขัน
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา วิธีการแข่งขัน เริ่มจากระยะทางแข่งขันมีระยะ ๖๕๐ เมตร เรือทุกล�ำต้องมีผู้ควบคุมทีมล�ำ ละ ๑ คนเพื่อติดต่อประสานงานกับคณะกรรมการ มีฝีพายรวมทั้งนายท้ายเรือไม่เกินล�ำ ละ ๒๓ คน มีฝีมือส�ำรองไม่เกินล�ำละ ๕ คน การเปลี่ยนตัวฝีพายและนายท้ายเรือในแต่ละ เที่ยว จะท�ำได้เที่ยวละไม่เกิน ๕ คน ทั้งนี้ให้ผู้ควบคุมทีมประจ�ำเรือแจ้งให้คณะกรรมการ ปล่อยเรือทราบ การแข่งขันในรอบแรก เป็นการแข่งขันแบบพบกันหมด แบ่งออกเป็นสายโดย การจับสลากระหว่างการแข่งขันฝ่ายที่ชนะจะได้๒คะแนน แพ้ได้๐คะแนน และหากเสมอ ได้ฝ่ายละ ๑ คะแนน หลังจากนั้นเรือที่ได้คะแนนสูงสุดที่ ๑ และ ๒ ของแต่ละสาย สายละ ๒ ล�ำ จะไปท�ำการแข่งขันในรอบที่ ๒ ต่อไป ในรอบที่ ๒ จะใช้วิธีการจับสลากแบ่งออกเป็นสายคู่และสายคี่แข่งขันแบบพบ กันหมดเหมือนในรอบที่ ๑ โดยการแข่งขันทั้ง ๒ รอบจะไม่มีการจับสลากลู่น�้ำ เพราะแข่ง แบบพบกันหมดทุกล�ำจะสลับลู่น�้ำอยู่ในตัวแล้วแต่ละคู่จะแข่งขันเพียง ๑ เที่ยว จากนั้นจึงเริ่มการแข่งขันในรอบที่ ๓ (รอบชนะเลิศ)ซึ่งเป็นการแข่งขันแบบแพ้ คัดออกถือผลการแข่งขันชนะ ๒ ใน ๓ เที่ยวและสลับลู่น�้ำ โดยการจับสลากลู่ในเที่ยวที่ ๑ และเที่ยวที่ ๓ (ถ้ามี) จับคู่ต่างสายไขว้กัน เรือที่ชนะการแข่งขันในรอบที่ ๓ (รอบชนะเลิศ) จะเข้าแข่งขันในรอบสุดท้าย (รอบชิงชนะเลิศ) ในรอบนี้จะเป็นการแข่งขันแบบแพ้ชนะ ๒ ใน ๓ เที่ยว โดยสลับคู่ลู่น�้ำเหมือนการแข่งขันในรอบที่ ๓
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา การปล่อยเรือ ณ จุดเริ่มต้น ให้ถือเอาส่วนปลายสุดของหัวเรือเป็นจุดเริ่มต้น โดยฝีพายหัวเรือเป็นผู้จับทุ่น ก่อนปล่อยฝีพายทุกคนยกพายให้พ้นผิวน�้ำ เว้นแต่นายท้ายเรือ ซึ่งเป็นผู้บังคับเรือให้หยุดนิ่ง ณ จุดเริ่มต้นการแข่งขัน ส�ำหรับเรือยาวฝีพาย ทุกคนจุ่มใบพาย ลงในน�้ำได้เพื่อป้องกันเรือล่ม แต่ห้ามพาย เมื่อเรือทุกล�ำพร้อมแล้ว กรรมการจะให้สัญญาณว่า “ระวัง” และยิงปืน ๑ นัด เป็นสัญญาณการปล่อยเรือ หากเรือออกไม่พร้อมกันด้วยความผิดพลาดของกรรมการ หรือ กรรมการเห็นว่ามีข้อได้เปรียบเสียเปรียบกัน กรรมการจะยิงปืนติดต่อกัน ๓ นัดเพื่อท�ำการ ปล่อยเรือใหม่เรือแข่งทุกล�ำจะต้องวิ่งในลู่หรือสายน�้ำของตน แม้จะถูกกระทบกระเทือนจาก เรือแข่งล�ำอื่นก็ให้พายต่อไปถึงเส้นชัยหากวิ่งพลัดลู่พลัดสายน�้ำ ถือเป็นการกระท�ำผิดให้ปรับ เป็นแพ้ในการแข่งขันเที่ยวนั้น การตัดสินชี้ขาดประเภทเรือกอและ เมื่อเรือแข่งขันได้ถึงเส้นชัยก่อนล�ำอื่น โดยถือหัวเรือสุดเป็นการชนะการแข่งขัน คณะกรรมการมีอ�ำนาจเด็ดขาดในการตีความเพื่อ ชี้ขาดและถือเป็นยุติไม่มีการอุทธรณ์หรือโต้แย้งใดๆ ทั้งสิ้น ส�ำหรับประเภทเรือยาว ผู้เข้าแข่งขันคว้าธงที่หลักชัยได้ทั้งหมดถือเป็นการ ชนะถ้าคว้าธงได้ฝ่ายละครั้งถือเป็นเสมอกัน ถ้าทั้งสองฝ่ายไม่สามารถคว้าได้เลยถือว่าเสมอ กัน ฝ่ายที่คว้าไม่ได้ถือว่าแพ้ในเที่ยวนั้น การคว้าจับจะต้องคว้าจับด้วยมือ จะใช้อุปกรณ์อื่น ช่วย เช่น ใช้ขอเกี่ยวช่วยนั้นไม่ได้ผู้คว้าจับจะต้องไม่ตกน�้ำหรือเรือล่ม หากจับธงชัยพลัดตก จากเรือลงไปในน�้ำในระยะ ๑๐ เมตรจากหลักชัยให้ปรับเป็นแพ้ในการแข่งขันในเที่ยวนั้น
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา ๑๐
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ ๑๖๐
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา “บูรงตีเต” เป็นชื่อเรียกที่ชาวบ้านพื้นที่จังหวัดชายแดน ภาคใต้คุ้นเคยกันดีเพราะในชีวิตประจ� ำวันมักจะพบเจอผูกพันกับ “นกเขาชวา” หรือ“นกเขาเล็ก”ตั้งแต่การได้เห็นกรงนกเขาวางแขวน อยู่บริเวณชายคาหน้าบ้าน หรือตามเสารอกที่ใช้ส� ำหรับแขวนกรงนกเขา เพื่อให้นกอาบแดดยามเช้าพร้อมกับโก่งคอขันดังกังวานไพเราะคล้าย เสียงปี่ชวา อันเป็นที่มาของชื่อ “นกเขาชวา” แต่บ้างก็ว่าการที่นกเขาเล็กได้ชื่อว่านกเขาชวานั้น เนื่องจาก เป็นนกที่พบมากในชวา ประเทศอินโดนีเซีย หรือแขกชวาเป็นผู้น� ำมา เลี้ยงในประเทศไทย เรียกกันว่า “บูรง ตูโต” ข้อมูลในหนังสือสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคใต้ระบุ ว่า มีผู้สันนิษฐานว่า คนไทยเริ่มเลี้ยงนกเขาชวามาอย่างน้อยก็แต่ สมัยรัตนโกสินทร์แล้ว มีหลักฐานที่ยืนยันได้แน่ชัดคือ มีพระราชต� ำรับ ดูลักษณะนกเขา ในพระบาทสมเด็จฯ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ต� ำรับ ดูนกเขาของเจ้าพระยาบดินทร์เดชาและต� ำราดูนกเขาของหลวงทิพวาที ซึ่งเป็นสิ่งยืนยันได้ว่าในสมัยนั้น คนไทยคงจะนิยมเลี้ยงนกเขาชวา ค่อนข้างมาก และนิยมเล่นกันตั้งแต่ระดับชาวบ้านจนถึงระดับขุนนาง และพระมหากษัตริย์ในราชส� ำนัก จนมีต� ำรับต� ำราเกี่ยวกับการดู ลักษณะนกเขาชวาพิมพ์ออกมาเผยแพร่หลายเล่ม กล ่าวกันว ่า แหล ่งนกเขาชวาที่พบมากในประเทศไทย สมัยก่อน คือ แถวป่าลึกจังหวัดกาญจนบุรีและสุพรรณบุรีส่วนแหล่ง นกเขาชวาพันธุ์ดีที่พบในภาคใต้มีแห่งเดียวเท่านั้น คือ ที่จังหวัดกระบี่ และนกเขาขอบตาเหลืองซึ่งมีที่ประเทศอินโดนีเซียเพียงแห่งเดียว เท่านั้นที่จัดเป็นนกเขาพันธุ์ดีและเคยพบในประเทศไทยบ้าง ๑๖๑
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา ในสมัยก่อนเริ่มนิยมเล่นนกเขาชวาทางภาคใต้ก่อนภาคอื่น ๆ โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราชซึ่งเล่ากันว่านิยมเลี้ยงนกเขาชวา มาตั้งแต่ก่อน พ.ศ. ๒๔๓๐ แล้วเริ่มขยายวงกว้างสู่พื้นที่ ๔ จังหวัด ชายแดนภาคใต้คือ สตูล ยะลา ปัตตานีและนราธิวาส กระทั่งต่อมา จึงมีการจัดแข่งขันประชันเสียงนกเขาชวา ชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีซึ่งเป็น ๑ ใน ๕ กองงานของดีเมือง นรา โดยการจัดประชันเสียงนกเขาชวามีการแบ่งเป็นประเภท ๔ เสียง ทั้งเสียงใหญ่ (A) เสียงกลาง (B) เสียงเล็ก (C) และเสียงดาวรุ่ง (DR) มีผู้เลี้ยงนกน�ำนกมาสมัครร่วมแข่งขันในแต่ละปีกว่าพันนก ทั้งจากใน พื้นที่จังหวัดใกล้เคียง จังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศ รวมถึงประเทศเพื่อน บ้าน เช่น มาเลเซีย สิงคโปร์เป็นต้น “การประชันเสียงนกเขาชวาในปีนี้เป็นไปอย่างคึกคักเหมือน เช่นทุกๆ ปีที่ผ่านมา และเต็มไปด้วยความสุขของผู้ที่ชื่นชอบในนกเขา ชวา มีทั้งจากในประเทศและเพื่อนบ้านที่เข้าร่วมกิจกรรม และทุกอย่าง ผ่านไปด้วยความเรียบร้อย” นายวิชัย เรืองเริงกุลฤทธิ์ นายกสมาคม นกเขาชวาเสียงภาคใต้กล่าวถึงบรรยากาศการแข่งขันในปี๒๕๖๒ การประชันเสียงนกเขาชวาชิงถ้วยพระราชทานฯ ครั้งที่ ๓๗ ประจ�ำปี๒๕๖๒ โดย เทศบาลเมืองนราธิวาสร่วมกับจังหวัดนราธิวาส การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยส�ำนักงานนราธิวาสสมาคมนกเขาชวา เสียงภาคใต้และชมรมนกเขาชวาเสียงจังหวัดนราธิวาสก�ำหนดจัดการ ประชันเสียงนกเขาชวาระหว่างวันที่ ๒๒ – ๒๓ กันยายน ๒๕๖๒ ที่สวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ๖ รอบพระชนมพรรษาศูนย์ราชการ จังหวัดนราธิวาส อ�ำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส มีจ�ำนวน ทั้งหมดรวม ๑,๒๓๗ นกโดยผู้ที่ชนะเลิศในแต่ละประเภท จะได้เข้ารับ ๑๖๓
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ ๑๖๔
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา พระราชทานถ้วยรางวัลจาก สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในวันแข่ง ณ เสารอกนกกว่าพันเสายืนต้นเรียงรายจนดูสุด ลูกหูลูกตา โดยทางเทศบาลเมืองนราธิวาสได้เตรียมเสารอกนกไว้ ๑,๕๐๐ เสา และมีการเตรียมการที่จะขยายสนามการแข่งขันและ เสารอกนกให้เพิ่มขึ้นเนื่องจากมีผู้สนใจเป็นจ� ำนวนมาก เพื่อเป็นการ แสดงความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ส่งเสริมกิจกรรม การท่องเที่ยวในพื้นที่ ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้เชื่อมความสัมพันธ์ ระหว่างประเทศ สร้างรายได้ให้กับท้องถิ่น และยังเป็นการรักษา ประเพณีการแข่งขันนกเขาชวาเสียงของภาคใต้อีกด้วย ขณะเดียวกัน รอบ ๆ บริเวณจัดการแข่งขันประชันเสียง นกเขาชวาชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้ากรมสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีกลุ่มผู้ค้าขายทั้งอุปกรณ์ เลี้ยงนกอาหารต่างน� ำสินค้ามาจ� ำหน่ายอย่างคึกคัก ท� ำให้เกิดระบบเงิน หมุนเวียนในพื้นที่เช่นที่นายสุดีนใบขะหลีพ่อค้าขายอาหารเสริมอุปกรณ์ นกจากอ� ำเภอจะนะจังหวัดสงขลากล่าวว่า มาขายสินค้าที่งานแข่งขัน นกเขาชวาฯ ทุกปีมาขายอาหารเสริมส� ำหรับนกมีคุณสมบัติช่วยให้ นกสมบูรณ์มีเสียงที่สดใส หากให้ลูกนกกินก็จะช่วยให้นกมีสุขภาพ แข็งแรง พ่อพันธุ์แม่พันธุ์ขยันผลิตไข่ในส่วนวิตามินผงช่วยให้เปลือกไข่ แข็งแรง สร้างภูมิคุ้มกันให้กับนก อาหารเสริมชนิดผงอาหารเพื่อเพิ่ม น�้ำเชื้อ นอกจากนี้ยังมีก� ำไลห่วงขานก ที่ผ่านมาสามารถสร้างรายได้ เป็นกอบเป็นก� ำหาเลี้ยงครอบครัวได้เนื่องจากราคายางตกต�่ำ แต่ สิ่งเหล่านี้สามารถช่วยเหลือครอบครัวได้เป็นอย่างดีการแข่งขันเพื่อ “ประชันนกเขาชวา” จึงเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมเด่นที่จัดขึ้นในงานของดี เมืองนราและสามารถสร้างเสียงสร้างสุขให้แก่ผู้คนที่มาร่วมงานโดยแท้จริง ๑๖๕
๑๖๖ วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา ๑๖๗
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ กติกาการแข่งขันนกเขาชวาเสียง ๑. เวลาแข่งขันใช้เวลาแข่งขัน ๓ ชั่วโมงตั้งแต่เวลา ๐๘.๐๐ – ๑๑.๐๐ น. โดยแบ่งการแข่งขัน เป็น ๒ ยกๆละ ๙๐ นาทีดังนี้ ยกที่ ๑ เวลา ๐๘.๐๐ – ๐๙.๓๐ น. ยกที่ ๒ เวลา ๐๙.๓๐ – ๑๑.๐๐ น. ๒. นกที่ขันเข้าหลักเกณฑ์กติกาการแข่งขันและได้รับการพิจารณาในการตัดสิน ๒.๑ ขันจับตับยาวหรือขันติ่งคือขันตั้งแต่ ๑๕ ค�ำขึ้นไป ๒.๒ ขันกดหน้าเปิดปลายนิยม ไม่น้อยกว่า ๕๐ เปอร์เซ็นต์ของค�ำที่ขัน
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา กติกาการแข่งขันนกเขาชวาเสียง ๓. ข้อพิจารณาอื่นในการให้คะแนนหรือจัดล�ำดับนกแต่ละประเภท ให้ยึดถือตามระเบียบ การแข่งขันของสมาคมดังนี้ ๓.๑ พยางค์หน้าจ�ำนวน ๒๐ คะแนน ๓.๒ พยางค์กลางจ�ำนวนพยางค์ความชัดเจนของพยางค์จ�ำนวน ๑๐ คะแนน ๓.๓ จังหวะนอกจังหวะใน จ�ำนวน ๑๐ คะแนน ๓.๔ น�้ำเสียงจ�ำนวน ๒๐ คะแนน ๓.๕ คุณภาพค�ำปลาย(คุณภาพและปริมาณปลายนิยม)จ�ำนวน ๓๐ คะแนน ๓.๖ ความขันทน จ�ำนวน ๑๐ คะแนน ๔.กรณีที่นกขันน้อยไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามข้อ๒การตัดสินให้อยู่ในดุลพินิจของคณะกรรมการ ๕.การพิจารณาตัดสินของกรรมการถือเป็นข้อยุติ ที่มา : สมาคมผู้เลี้ยงนกเขาชวาแห่งประเทศไทย
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ กระทรวงวัฒนธรรม. (๒๕๖๒). ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประวัติความเป็นมา ของตารีอีนา .ศูนย์ข้อมูลกลางทางวัฒนธรรม. คณะกรรมการฝ ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะ กรรมการ อ� ำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู ่หัวฯ. (๒๕๔๒). วัฒนธรรม พัฒนาการทาง ประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดนราธิวาส. จัดพิมพ ์เนื่องในโอก าสพ ร ะ ร าชพิ ธีมห ามงคลเฉลิม พระชนมพรรษา ๖ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒. จังหวัดนราธิวาส และกระทรวงวัฒนธรรม.(ม.ป.ป) ศาลเจ้าแม่โต๊ะโมะ. แผ่นพับ. ชุมศักดิ์นรารัตน์วงศ์. (๒๕๖๔). ย่องไปชายแดนใต้ . กลุ่มหัวใจเดียวกัน. ประพนธ์ เรืองณรงค์. (๒๕๕๔). บุหงาปัตตานีคติชนไทยมุสลิมชายแดน ภาคใต้, สถาพรบุ๊คส์. มูลนิธิสุข-แก้ว แก้วแดง. (ม.ป.ป). “ตารีอีนา” การแสดงพื้นบ้านต� ำบล กายูคละ , ส� ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา. (๒๕๕๖). ศิลปวัฒนธรรม บานอ . คณะ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. ยุสรีนา ยูโซ๊ะ และคณะ. (๒๕๖๑). หนึ่งเดียวในไทย รักษาไว้“ตารีอีนา”, มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. สุไลมาน เจ๊ะแม. (๒๕๕๗). ประวัติโดยสังเขป ตารีอีนา . เอกสารอัดส� ำเนา. สุรชัย ไวยวรรณจิตร และคณะ. (๒๕๕๔). การมีส่วนร่วมของผู้น� ำสี่เสา หลักในการบริหารจัดการส ่งเสริมศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น : กรณีศึกษา “ตารีอีนา” ต.กายูคละ อ.แว้ง จ.นราธิวาส , กรม ส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. ส� ำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนราธิวาส. (๒๕๕๙). กลองบานอ ๑ อ� ำเภอ ๑ อัตลักษณ์ความภาคภูมิใจอ� ำเภอแว้ง. อุษณีย์ธุวโชติ. (ม.ป.ป). รายงานผลการศึกษาเรื่องการละเล่นพื้นบ้าน ศึกษากรณีการละเล่นกรือโต๊ะและการละเล่นบานอ.จังหวัดนราธิวาส. ๑๗๔
๑๐ วัฒนธรรมเด่นเมืองนรา สื่อสิ่งพิมพ์ ศิลปะการแสดงพื้นบ้าน “ตารีอีนา-ซีละ” เยาวชนต� ำบลกายูคละร่วม สร้างสันติสุขด้วยพลังสามัคคี , หนังสือพิมพ์บ้านเมือง ฉบับวันที่ ๙ กุมภาพันธ์๒๕๕๓ ตารีอีนาแดนใต้หนึ่งเดียวในไทย , ปฤษณา กองวงค์คอลัมน์สดจาก เยาวชน นสพ.ข่าวสด ฉบับวันที่ ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๕๔ “เทศกาลคเณศจตุรถี” ของพี่น้องชาวอินเดียใน จ.นราธิวาส , เนชั่น. (๒๕๖๒). https://www.nationtv.tv/news/378738796 สื่อออนไลน์ กลองบานอ ,จากhttps://www.youtube.com/watch?v=Z0hKby - BjEhg. สืบค้นเมื่อ ๑๑ เดือนกันยายน พ.ศ. ๒๕๖๔ นักข่าวพลเมือง. (๒๕๖๐). “กลองบานอ” ดนตรีเชื่อมสานสัมพันธ์ ชายแดนใต้จังหวัดนราธิวาส จาก https://www.youtube.com/ watch?v=2-BBPZ_kYbw. สืบค้นเมื่อ ๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (๒๕๖๐). ครูศิลป์ของแผ ่นดิน ๒๕๖๐ (นายสุดิน ดอเลาะ) ส� ำนักข ่าวกรม ประชาสัมพันธ์. รายงานพิเศษ : การละเล่นพื้นเมือง “กลองบานอ” อัต ลักษณ์ความภาคภูมิใจของชาวอ� ำเภอแว้งจังหวัดนราธิวาส หนึ่งในศิลป วัฒนธรรมร่วมอาเซียน ไทย-มาเลเซีย จาก https://thainews.prd. go.th/th/news/detail/TCATG210906133248747. สืบค้นเมื่อ ๕ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ส� ำนักงานพัฒนาชุมชนอ� ำเภอแว้ง(๒๕๖๐). ท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถีม. 3 บ.ยะหอ ต.แม่ดง อ.แว้ง จ.นราธิวาส , จาก https://www.youtube. com/watch?v=4qRVs76ib8Q. สืบค้นเมื่อ ๑๒ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ผักตบชวา(นามแฝง). (๒๕๕๓). เครื่องดนตรีที่เรียกว่า บานอ ,จากhttp:// oknation.nationtv.tv/blog/nahsukaew/2010/05/26/entry-5.สืบค้น เมื่อ ๑๒ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ๑๗๕
วิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรม และจิตวิญญาณ โพสต์ทูเดย์. (๒๕๖๒). นราธิวาสจัดงานสมโภชแห่พระ – ลุยไฟศาลเจ้าโก้ว เล้งจี่จากhttps://www.posttoday.com/social/local/594847.สืบค้น เมื่อ ๑๕ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ กลองกรือโต๊ะ : มารีมาย มาเล่นกันเถอะ. (๒๕๖๒). จาก https://www. youtube.com/watch?v=lpDrrA6efmI. สืบค้นเมื่อ ๑๖ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ประเพณีไทยดอทคอม.กรือโต๊ะ.จากhttp://www.prapayneethai.com อสม.ดีเด่น ตอน ๒ : ศิลปะ วัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ (๒) จาก https://www.gotoknow.org/posts/247075. สืบค้นเมื่อ ๑๖ เดือน ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ตารีอีนา...นาฏลีลาดอกไม้ชายแดนใต้, โดย ปลายมนัส ลิ้มสุวรรณ์จาก https://deepsouthwatch.org/node/885.สืบค้นเมื่อ ๑๗ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๔ ๑๗๖