Strategi A+ Ting 5 - Biologi

149 2 Rajah 2 menunjukkan aktiviti-aktiviti manusia di kawasan yang berdekatan dengan sungai. Diagram 2 shows human activities in an area near a river. (a) (i) Pembakaran bahan api fosil di kilang menghasilkan bahan P. Apakah bahan P? The burning of fossil fuels in factories produces substance P. What is substance P? [1 markah/mark] (ii) Terangkan bagaimana bahan P menjejaskan alam sekitar. Explain how substance P disrupts the environment. [3 markah/marks] (b) Terangkan bagaimana asap dan debu yang tebal dari kilang mempengaruhi tuaian tanaman di kawasan pertanian yang berhampiran. KBAT Mengaplikasi Explain how the thick smoke and dust from the factory affect the production of crops at the nearby agricultural area. [3 markah/marks] (c) Seorang nelayan mendapati hasil tangkapannya semakin berkurangan sejak kilang tersebut dibina berhampiran sungai. Terangkan mengapa. KBAT Menganalisis A fisherman found out that his catch is decreasing since the factory was built near the river. Explain why. [2 markah/marks] Sulfur dioksida atau nitrogen oksida Sulphur dioxide or nitrogen oxide – Pembakaran bahan api fosil di kilang [Bagaimana 1] membebaskan sulfur dioksida/ nitrogen oksida. The burning of fossil fuels in factories [How 1] releases sulphur dioxide nitrogen oxide. – Gas tersebut larut dalam titisan air di atmosfera dan [Bagaimana 2] ditukarkan kepada asid sulfurik dan asid nitrik. These gases dissolve in water droplets in the atmosphere and [How 2] are converted to sulphuric acid and nitric acid. – [Bagaimana 3] Hujan asid terbentuk apabila asid sulfurik dan asid nitrik melarut dalam air hujan. [How 3] Acid rain is formed when sulphuric acid and nitric acid dissolve in rainwater. – Asap dan debu dari kilang [Bagaimana 1] menutupi stoma di permukaan daun tanaman. Smoke and dust from the factory [How 1] closes the stomata on the surface of the crop’s leaves. – [Bagaimana 2] Karbon dioksida dan oksigen tidak dapat meresap masuk atau keluar dari stoma. [How 2] Carbon dioxide and oxygen are unable to diffuse in or out from the stomata. – Tumbuhan [Bagaimana 3] tidak dapat menjalankan fotosintesis dan tidak dapat mensintesis glukosa. Plants [How 3] cannot carry out photosynthesis and are unable to synthesise glucose. – [Bagaimana 4] Hasil penuaian tanaman berkurang. / [How 4] Crop yields are reduced. – [Sebab 1] Haba daripada sisa air panas dari kilang meningkatkan suhu air sungai. [Reason 1] The heat from hot water released from the factory increases the temperature of river water. – [Sebab 2] Oksigen terlarut dalam sungai berkurangan./ [Reason 2] Dissolved oxygen in the river decreases. – [Sebab 3] Kadar respirasi ikan berkurangan dan lama-kelamaan, ikan mati. [Reason 3] The rate of respiration of fish decreases and eventually, the fish die. P Rajah 2/ Diagram 2 Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 149 11/8/2023 6:04:09 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

150 Bahagian B 3 (a) Cadangkan langkah-langkah yang boleh diambil untuk mengurangkan kesan-kesan berbahaya baja kimia seperti baja nitrat dan baja fosfat ke atas alam sekitar. KBAT Mengaplikasi Suggest the steps that can be taken to reduce harmful effects of chemical fertilisers such as nitrates and phosphate fertilisers on the environment. [3 markah/marks] (b) Rajah 3 menunjukkan suatu aktiviti manusia. Diagram 3 shows a human activity. Rajah 3/ Diagram 3 Huraikan bagaimana aktiviti manusia yang ditunjukkan dalam rajah di atas boleh mempengaruhi alam sekitar. Describe how the human activity shown in the diagram above may affect the environment. [7 markah/marks] (c) Peningkatan populasi manusia akan membawa beberapa kesan kepada ekosistem. An increase in human population can bring about several effects on the ecosystem. Berdasarkan pernyataan di atas, bincangkan kebaikan dan keburukan peningkatan populasi manusia di sesebuah negara. Based on the above statement, discuss the advantages and disadvantages of the increase in human population in certain countries. [10 markah/marks] Jawapan/Answers: 3 (a) – [Langkah 1] Baja semula jadi seperti najis haiwan boleh digunakan untuk meningkatkan kesuburan tanah. [Step 1] Natural fertilisers such as manure can be used to increase the fertility of soil. – [Langkah 2] Penggunaan baja foliar daripada sisa makanan. [Step 2] Use of foliar fertiliser from food waste. – [Langkah 3] Pemilihan buatan meningkatkan produktiviti tanaman kerana hanya strain dengan ciri tertentu sahaja dipilih. [Step 3] Artificial selection increases the productivity of crop plants because only strains with favourable characteristics are chosen. (b) – Spesies hidupan liar akan terancam apabila habitatnya dimusnahkan. Wildlife species are threatened when their habitat is destroyed. – Rantai makanan dan siratan makanan akan terganggu. Food chain and food web will be affected. – Pemanasan global akan berlaku akibat pertambahan suhu Bumi. Global warming will occur due to an increase in the Earth’s temperature. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 150 11/8/2023 6:04:10 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

151 – Karbon dioksida berlebihan tidak dapat diserap oleh tumbuhan dan oksigen tidak dibebaskan oleh tumbuhan. Excess carbon dioxide will not be absorbed by plants and oxygen will not be released by plants. – Kadar fotosintesis berkurang. The rate of photosynthesis is reduced. – Berlakunya hakisan tanah dan tanah runtuh. Soil erosion and landslide will occur. – Menyebabkan banjir kilat. Causing flash flood. (c) – Kebaikan peningkatan populasi manusia/ Advantages of an increase in human population: • Lebih banyak tenaga manusia boleh digunakan untuk membangunkan negara More manpower can be used to develop the country • Ini merangsang aktiviti perniagaan dan industri setempat This stimulates business activities and local industries • Ini membuka peluang pemasaran barangan buatan tempatan This provides a market for local goods • Lebih banyak pakar untuk membantu meningkatkan ekonomi negara More expertise to improve the economy of the country • Mengurangkan kos buruh kerana tenaga buruh yang ramai dan murah Reduces labour costs because labour force is sufficient and cheap – Keburukan peningkatan populasi manusia/ Disadvantages of an increase in human population: • Pengangguran dan masalah sosial akan bertambah Unemployment and social problems will increase • Merosakkan ekosistem kerana penyahhutanan akibat pembinaan perumahan untuk penduduk Ecosystem will be affected due to deforestation for housing development for the residents • Meningkatkan pencemaran udara akibat pertambahan kenderaan bermotor Increase in air pollution due to an increase in the number of motor vehicles • Kebuluran kerana permintaan makanan melebihi bekalan makanan Famine when the demand for food is greater than supply • Peningkatan penggunaan baja kimia untuk menambah hasil tanaman menyebabkan eutrofikasi Intensive use of chemical fertilisers to increase crop yields leads to eutrophication Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 151 11/8/2023 6:04:10 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

152 11.1 Pewarisan Monohibrid Monohybrid Inheritance 1 Pewarisan monohibrid ialah pewarisan yang melibatkan satu ciri dan trait berbeza yang dikawal oleh satu gen. Monohybrid inheritance is an inheritance that incolves one characteristic and contrasting traits controlled by one gene. 2 Mekanisme pewarisan diterangkan oleh Gregor Mendel melalui eksperimennya menggunakan tumbuhan kacang pis. The mechanism of inheritance is explained by Gregor Mendel through his experiment by using pea plants. 3 Berdasarkan eksperimen Mendel: Based on Mendel's experiment: (a) Sesuatu ciri diturunkan daripada induk kepada anak melalui gamet jantan dan gamet betina. A characteristic is passed down from parent to the next generation through male and female gametes. (b) Sesuatu trait dikawal oleh sepasang faktor yang disebut alel. A trait is controlled by a pair of genetic factors known as allele. (c) Pasangan alel akan segregasi (terpisah) secara rawak semasa pembentukan gamet. Hanya satu alel daripada pasangan ini akan berada di dalam gamet. A pair of alleles segregates (separates) randomly during the formation of gametes. Only one allele from the pair is found in a single gamete. (d) Semasa persenyawaan, zigot yang terhasil akan mengandungi dua alel (satu alel daripada setiap induk) bagi ciri tertentu. During fertilisation, the zygote formed possesses two alleles (one allele from each parent) for a specific characteristic. (e) Persenyawaan berlaku secara rawak. Fertilisation occurs at random. 4 Rajah skema pewarisan monohibrid: Monohybrid schematic diagram: Petunjuk/ Key: B: Alel dominnan bagi trait ungu Dominant allele for purple trait b: Alel resesif bagi trait putih Recessive allele for white trait Kacukan generasi induk/ Cross of parental generation Fenotip induk/ Parental phenotype Genotip induk/ Parental genotype Meiosis Gamet/ Gamete Persenyawaan/ Fertilisation Genotip F1 / F1 genotype Fenotip F1 / F1 phenotype Kacukan generasi F1/ Self-crossed F1 generation Fenotip F1 / F1 genotype Genotip F1 / F1 phenotype Meiosis Gamet/ Gamete Persenyawaan/ Fertilisation Genotip F2 / F2 genotype Fenotip F2 / F2 phenotype Bb Bb BB B Ungu Purple Bb b Ungu Purple Bb B Ungu Purple bb b Putih White 3 Ungu/ Purple : 1 Putih/ White Bb Ungu/ Purple BB Ungu/ Purple bb Putih/ White B b Nisbah fenotip F2 / Ratio of F2 phenotype Ungu/ Purple Ungu/ Purple 5 Nisbah dan kebarangkalian genotip dan fenotip anak yang terhasil dapat dihitung menggunakan segi empat Punnett. The ratios and probabilities of offspring genotype and phenotype produced can be calculated using the Punnett square. Generasi F1 F1 generation Gamet Gamete B B b Bb Bb b Bb Bb Revisi Pantas Bab 11 Pewarisan Inheritance Tema: Pewarisan dan Teknologi Genetik Generasi F2 F2 generation Gamet Gamete B b B BB Bb b Bb bb Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 152 11/8/2023 6:04:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

153 6 Istilah yang berhubung dengan pewarisan: Terms related to inheritance: Istilah/ Term Maksud/ Meaning Ciri Characteristic Faktor yang diwariskan A heritable factor Trait Trait Variasi bagi ciri tertentu A variation of a specific characteristic Fenotip Phenotype Ciri yang dipamerkan The observable characteristic Genotip Genotype Komposisi gen bagi suatu organisma Genetic composition of an organism Alel dominan Dominant allele Alel yang sentiasa menunjukkan traitnya apabila hadir Allele which always shows its trait when it is present Alel resesif Recessive allele Alel yang menunjukkan traitnya apabila kedua-dua alel ialah alel resesif Allele which shows its trait when both alleles are recessive allele Homozigot Homozygote Kedua-dua alel di lokus pasangan kromosom homolog adalah serupa Both alleles at loci of a pair of homologous chromosomes are identical Heterozigot Heterozygote Alel di lokus pasangan kromosom homolog adalah berbeza Alleles at loci of a pair of homologous chromosomes are different 7 Hukum Mendel I juga dikenali sebagai Hukum Segregasi. Mendel’s First Law is also known as Law of Segregation. 8 Hukum Mendel I menyatakan bahawa ciri sesuatu organisma dikawal oleh sepasang alel dan hanya satu daripada pasangan alel diwariskan ke dalam gamet. Mendel’s First Law states that a characteristic of an organism is controlled by a pair of alleles and only one of the allelic pair is inherited in a gamete. 11.2 Pewarisan Dihibrid Dihybrid Inheritance 1 Pewarisan dihibrid melibatkan pewarisan dua ciri. Setiap satu ciri dikawal oleh gen berbeza pada lokus berbeza. Dihybrid inheritance involves inheritance of two characteristics. Each characteristic is controlled by a different gene located at a different locus. 2 Berdasarkan eksperimen Mendel: Based on Mendel's experiment: (a) Gabungan ciri baharu muncul pada generasi F2 , iaitu biji benih berkedut berwarna kuning dan biji benih bulat berwarna hijau./ New combinations of characteristics are produced in the F2 generation, namely constricted yellow seed and round green seed. (b) Dua pasang ciri (bentuk dan warna biji benih) digabungkan dalam generasi F1 tetapi kemudiannya terpisah dan bertindak secara bebas daripada satu sama lain dalam generasi F2 ./ Two characteristics (seed shape and colour) are combined in F1 generation but later they separate and react freely in F2 generation. 3 Rajah skema pewarisan dihibrid/Schematic diagram of dihybrid inheritance: Kacukan generasi induk/ Cross of parental generation Fenotip induk/ Parental phenotype Genotip induk/ Parental genotype Meiosis Gamet/ Gamete Persenyawaan/ Fertilisation Genotip F1 / F1 genotype Fenotip F1 / F1 phenotype Kacukan generasi F1 / Self-crossed F1 generation Fenotip F1 / F1 phenotype Genotip F1 / F1 genotype Meiosis Gamet/ Gamete Semua biji benih bulat dan berwarna kuning All seeds are round and yellow BK bk Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed BBKK BK Bk bK bk Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed BbKk BK Bk bK bk Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed BbKk BbKk Biji benih berkedut, berwarna hijau Constricted, green seed bbkk 4 Hasil kacukan dihibrid ini dapat ditunjukkan melalui segi empat Punnett. Outcome of the dihybrid cross can be presented in a Punnett square. Gamet/ Gamete BK Bk bK bk BK BBKK Bulat, kuning Round, yellow BBKk Bulat, kuning Round, yellow BbKK Bulat, kuning Round, yellow BbKk Bulat, kuning Round, yellow Bk BBKk Bulat, kuning Round, yellow BBkk Bulat, hijau Round, green BbKk Bulat, kuning Round, yellow Bbkk Bulat, hijau Round, green bK BbKK Bulat, kuning Round, yellow BbKk Bulat, kuning Round, yellow bbKK Kedut, kuning Constricted, yellow bbKk Kedut, kuning Constricted, yellow bk BbKk Bulat, kuning Round, yellow Bbkk Bulat, hijau Round, green bbKk Kedut, kuning Constricted, yellow bbkk Kedut, hijau Constricted, green Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 153 11/8/2023 6:04:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

154 3 Tak disjungsi kromosom boleh menyebabkan perubahan bilangan kromosom. Tak disjungsi menyebabkan kromosom homolog gagal berpisah semasa anafasa I atau kromatid kembar gagal berpisah semasa anafasa II. Nondisjunction of chromosome can cause changes in the number of chromosomes. Nondisjunction causes failure of homologous chromosomes to separate during anaphase I or failure of sister chromatids to separate during anaphase II. 4 Contoh penyakit genetik yang berlaku disebabkan tak disjungsi: Examples of genetic diseases that occur due to nondisjuction: (a) Sindrom Down (45 + XY). Jumlah kromosom = 47 Down syndrome (45 + XY). Total number of chromosomes = 47 (b) Sindrom Turner (44 + X0). Jumlah kromosom = 45 Turner syndrome (44 + X0). Total number of chromosomes = 45 (c) Sindrom Klinefelter (44 + XXY). Jumlah kromosom = 47 Klinefelter syndrome (44 + XXY). Total number of chromosomes = 47 5 Contoh pewarisan manusia Examples of human inheritance (a) Kumpulan darah ABO ABO blood groups (b) Faktor Rhesus (Rh) Rhesus factor (Rh) (c) Talasemia Thalassemia (d) Penentuan jantina Gender determination (e) Kebolehan menggulung lidah Ability to roll tongue (f) Bentuk lekapan cuping telinga Types of earlobe 6 Penyakit terangkai seks Sex-linked diseases (a) Gen terangkai seks ialah gen yang terletak pada kromosom seks yang mengawal ciri tertentu tetapi tidak terlibat dalam penentuan jantina. Sex-linked genes are genes located on sex chromosomes which control specific characteristics but are not involved in sex determination. (b) Contoh penyakit terangkai seks ialah buta warna dan hemofilia. Examples of sex-linked disease are colour blindness and haemophilia. (c) Buta warna dan hemofilia disebabkan oleh gen resesif yang terangkai pada kromosom X. Colour blindness and haemophilia are caused by recessive genes located in the X chromosome. (d) Buta warna ialah keadaan seseorang yang tidak dapat membezakan warna, biasanya warna merah dan hijau. Colour blindness is a condition in which a person cannot differentiate colours, especially red and green. (e) Hemofilia ialah suatu keadaan darah tidak dapat membeku secara normal disebabkan oleh kekurangan faktor pembekuan darah. Haemophilia is a condition in which blood cannot clot normally due to a lack of blood clotting factor. 7 Pedigri keluarga ialah satu carta yang menunjukkan pewarisan trait tertentu dalam beberapa generasi. Family pedigree is a chart that shows inheritance of a particular trait in a few generations. 5 Hukum Mendel II turut dikenali sebagai Hukum Pengaturan Bebas. Mendel’s Second Law is also known as the Law of Independent Assortment. 6 Hukum Mendel II menyatakan bahawa semasa pembentukan gamet, setiap ahli daripada pasangan alel boleh bergabung secara rawak dengan mana-mana satu ahli pasangan alel yang lain. Mendel’s Second Law states that during gamete formation, each allele from a pair of alleles can combine randomly with any allele from another pair of alleles. 11.3 Gen dan Alel/ Genes and Alleles 1 Lokus merupakan lokasi gen tertentu dalam kromosom. Locus is the location of a particular gene in a chromosome. 2 Alel atau bentuk alternatif gen menduduki lokus yang sama pada sepasang kromosom homolog. Alleles or alternative form of genes are located at the same locus of a pair of homologous chromosomes. Gen dominan yang homozigot Homozygous dominant genes Gen resesif yang homozigot Homozygous recessive genes Gen heterozigot Heterozygous genes D r D E s E f t f g U v g R s t U V Sepasang kromosom homolog: Satu daripada induk jantan dan satu daripada induk betina A pair of homologoous chromosomes: One from a male parent and one from female parent Alel yang mewakili gen/ Alleles that represent genes 11.4 Pewarisan Manusia/ Inheritance in Humans 1 Sel soma manusia mempunyai 44 autosom dan 2 kromosom seks. The human somatic cell consists of 44 autosomes and 2 sex chromosomes. 2 Perbezaan antara autosom dengan kromosom seks: Differences between autosomes and sex chromosome: Autosom Autosomes Kromosom seks Sex chromosome Terdiri daripada pasangan kromosom nombor 1 hingga 22 Consists of chromosome pairs from number 1 to 22 Terdiri daripada satu pasangan kromosom nombor 23 Consists of one chromosome pair, that is number 23 Mengawal semua ciri sel soma Controls all characteristics of somatic cells Mengandungi gen yang menentukan jantina Consists of genes which determine the gender Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 154 11/8/2023 6:04:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

155 11.1 Pewarisan Monohibrid/ Monohybrid Inheritance Latihan 1 Pewarisan monohibrid/Monohybrid inheritance TP 1 Mengingat kembali tentang pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pewarisan. TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 6 Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan pewarisan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. 1 Lengkapkan ayat dan rajah skema di bawah untuk menerangkan eksperimen Mendel tentang pewarisan monohibrid. TP 1 TP 2 Complete the sentences and schematic diagram below to explain Mendel’s experiment on monohybrid inheritance. (a) Pewarisan monohibrid ialah pewarisan (i) satu ciri yang dikawal oleh satu (ii) gen . Monohybrid inheritance is the inheritance of (i) one characteristic that is controlled by a single (ii) gene . (b) Mendel mengkaji pewarisan monohibrid dengan mengacukkan pokok kacang pis baka tulen (i) tinggi (TT) dengan pokok kacang pis baka tulen (ii) rendah (tt). Mendel studied monohybrid inheritance by crossing purebreed (i) tall (TT) pea plants with purebreed (i) short (tt) pea plants. (c) Rajah skema pewarisan monohibrid: Schematic diagram of monohybrid inheritance: Kacukan generasi induk/ Cross of parental generation Fenotip induk/ Parental phenotype: Genotip induk/ Parental genotype: Gamet/ Gamete: Persenyawaan/ Fertilisation Fenotip F1 / F1 phenotype: Genotip F1 / F1 genotype: TT Meiosis T Tt t Tinggi/ Tall Tt Semua tinggi/ All tall Tinggi/ Tall Kacukan generasi F1 / Self-crossed F1 generation Fenotip F1 / F1 phenotype: Genotip F1 / F1 genotype: Gamet/ Gamete: Fenotip F2 / F2 phenotype: Nisbah fenotip F2 : Ratio of F2 phenotype: Genotip F2 / F2 genotype: Tt Tt Meiosis Tinggi/ Tall T TT t Tt T Tt t tt Rendah/ Short Tinggi Tall 3 tinggi 3 tall Tinggi Tall Tinggi Tall Rendah Short 1 rendah 1 short : Praktis PBD Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 155 11/8/2023 6:04:11 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

156 Tajuk: Mengumpul maklumat tentang pewarisan monohibrid. Title: To gather information about monohybrid inheritance 1. Bahagikan murid kepada beberapa kumpulan. Divide students into several groups. 2. Cari maklumat dari pusat sumber atau Internet berkaitan pewarisan monohibrid. Find information from resource centre or the Internet regarding monohybrid inheritance. 3. Seorang ahli daripada setiap kumpulan diminta membuat pembentangan menggunakan Microsoft PowerPoint. A member of each group is asked to make a presentation using Microsoft PowerPoint. Aktiviti PAK-21 Projek Berkumpulan TP6 STEM Latihan 2 Istilah yang berhubung dengan pewarisan/ Terms related to inheritance TP 1 Mengingat kembali tentang pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pewarisan. 1 Padankan istilah di bawah dengan definisinya yang betul. TP 1 Match the terms below with the correct definition. Istilah Term Definisi Definition (a) Gen Gene • • Ciri organisma yang ditonjolkan oleh gen. Characteristics of an organism that are expressed by gens. (b) Alel Allele • • Ciri yang dipamerkan oleh suatu organisma. Observable characteristic of an organism. (c) Trait Trait • • Alel yang sentiasa menunjukkan traitnya apabila hadir dan menutup kesan alel resesif. An allele that always shows its trait when it is present and suppresses the effect of recessive allele. (d) Fenotip Phenotype • • Unit asas pewarisan yang terdiri daripada segmen DNA. Basic unit of inheritance which consists of a DNA segment. (e) Genotip Genotype • • Suatu bentuk alternatif gen bagi trait tertentu yang terletak pada lokus yang sama bagi sepasang kromosom homolog. An alternative form of a gene for a specific trait that is located on the same locus of a pair of homologous chromosomes. (f) Alel dominan Dominant allele • • Komposisi gen organisma. Gene composition of organisms. (g) Alel resesif Recessive allele • • Kedua-dua alel pada lokus sepasang kromosom homolog adalah serupa. Both alleles at the same loci of a pair of homologous chromosomes are similar. (h) Homozigot Homozygote • • Alel pada lokus yang sama bagi sepasang kromosom homolog adalah berbeza. Alleles at the same loci of a pair of homologous chromosomes are different. (i) Heterozigot Heterozygote • • Alel yang menunjukkan traitnya apabila kedua-dua alel ialah alel resesif. An allele that shows its trait when both alleles are recessive allele. Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://youtu. be/QRH21EVfFko?si=35nkHe0AsGunCKgJ untuk menonton video tentang pewarisan monohibrid. Video Tutorial Aktiviti PAK-21 Video Tutorial Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 156 11/8/2023 6:04:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

157 Latihan 3 Rajah kacukan pewarisan monohibrid, nisbah genotip dan nisbah fenotip bagi generasi filial dalam kacukan monohibrid/ Monohybrid inheritance cross diagram, genotypic and phenotypic ratios of filial generations in a monohybrid cross TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pewarisan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dannmelaksanakan tugasan mudah. 1 (a) Bina satu rajah skema kacukan apabila biji benih kacang pis bulat baka tulen dikacukkan dengan biji benih kacang pis berkedut baka tulen. (R mewakili alel untuk bulat; r mewakili alel untuk berkedut) TP 3 Construct a cross schematic diagram when a purebreed round pea seed is crossed with a purebreed wrinkled pea seed. (R represents the allele for round; r represents the allel for wrinkled) Fenotip induk: Parental phenotype Biji benih bulat Round seed Biji benih berkedut Wrinkled seed Genotip induk: Parental genotype Gamet/Gamete: Persenyawaan/Fertilisation Genotip anak F1 : F1 offspring genotype Fenotip anak F1 : F1 offspring phenotype RR R R Rr Biji benih bulat Round seed Biji benih bulat Round seed Rr rr r r Rr Rr Biji benih bulat Round seed Biji benih bulat Round seed (b) Sekiranya generasi F1 dikacukkan sesama sendiri, tentukan nisbah genotip dan nisbah fenotip anak yang dihasilkan menggunakan segi empat Punnett di bawah. TP 2 If the F1 generation is self-crossed, determine the genotypic and the phenotypic ratios of the offspring produced using the Punnett square below. R r R RR Rr r Rr rr Nisbah genotip/Genotypic ratio : Nisbah fenotip/Phenotypic ratio : Latihan 4 Hukum Mendel I/ Mendel’s First Law TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Tandakan (✓) pada pernyataan yang betul tentang Hukum Mendel I. TP 2 Mark (✓) the correct statements about Mendel’s First Law. (a) Ciri sesuatu organisma dikawal oleh dua pasang alel, tetapi hanya sepasang alel akan diwariskan ke dalam gamet. A characteristic of an organism is controlled by two pairs of alleles, but only one pair of alleles is inherited in a gamete. (b) Semasa pembentukan gamet, pasangan alel akan terpisah dan setiap gamet akan ada satu alel sahaja. During gamete formation, the pair of alleles will be separated and each gamete will contain only one allele. ✓ (c) Penyatuan gamet adalah secara rawak semasa persenyawaan. Combination of gametes is random during fertilisation. ✓ (d) Zigot yang terbentuk semasa persenyawaan mengandungi satu alel. Zygote formed during fertilisation contains one allele. 1 RR : 2 Rr : 1 rr 3 biji benih bulat : 1 biji benih berkedut/3 round seeds: 1 wrinkled seed Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 157 11/8/2023 6:04:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

158 11.2 Pewarisan Dihibrid/ Dihybrid Inheritance Latihan 5 Pewarisan dihibrid dan Hukum Mendel II/Dihybrid inheritance and Mendel's Second Law TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pewarisan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan pernyataan di bawah untuk menerangkan eksperimen Mendel tentang pewarisan dihibrid. TP 2 Complete the statements below to explain Mendel’s experiment on dihybrid inheritance. (a) Pewarisan dihibrid ialah pewarisan (i) dua ciri berbeza yang dikawal oleh gen pada (ii) lokus berbeza. Dihybrid inheritance is the inheritance of (i) two different characteristics controlled by a gene at a different (ii) locus . (b) Mendel mengkaji pewarisan dihibrid dengan mengacukkan dua pokok kacang pis berbaka tulen, iaitu biji benih (i) bulat berwarna (ii) kuning (BBKK) dan biji benih (iii) berkedut berwarna (iv) hijau (bbkk). Mendel studied dihybrid inheritance by crossing two purebreed pea plants, namely (i) round and (ii) yellow seed (BBKK) and (iii) wrinkled and (iv) green seed (bbkk). 2 Pokok kacang pis baka tulen yang berbiji benih bulat dan berwarna kuning dikacukkan dengan pokok kacang pis baka tulen yang berbiji benih kedut dan berwarna hijau. B ialah alel dominan bagi biji benih bulat dan b ialah alel resesif bagi biji benih berkedut. K ialah alel dominan bagi biji benih berwarna kuning dan k ialah alel resesif bagi biji benih berwarna hijau. A purebreed pea plant with round and yellow seed is crossed with a purebreed pea plant with constricted and green seed. B is a dominant allele for round seed and b is a recessive allele for constricted seed. K is a dominant allele for yellow seed and k is a recessive allele for green seed. (a) Lengkapkan rajah skema berikut bagi menunjukkan pewarisan dua ciri pokok kacang pis tersebut. TP 3 Complete the following schematic diagram to show the inheritance of the two characteristics of the pea plant. Kacukan generasi induk/ Cross of parental generation Fenotip induk/ Parental phenotype: Genotip induk/ Parental genotype: Gamet/ Gamete: Persenyawaan/ Fertilisation: Fenotip F1 / F1 phenotype: Genotip F1 / F1 genotype: BBKK bbkk BbKk BK bk Semua biji benih bulat berwarna kuning All round and yellow seeds Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed Biji benih berkedut, berwarna hijau Constricted, green seed Kacukan generasi F1 / Self-crossed F1 generation Meiosis Fenotip F1 / F1 phenotype: Genotip F1 / F1 genotype: Gamet/ Gamete: Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed BbKk BK Bk bK bk Biji benih bulat, berwarna kuning Round, yellow seed BbKk BK Bk bK bk Meiosis Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 158 11/8/2023 6:04:12 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

159 (b) Lengkapkan segi empat Punnett di bawah sekiranya generasi F1 dikacukkan sesama sendiri dengan mengisi genotip ke dalam ruang kosong. TP 2 Complete the Punnett square below if the F1 generations are self-crossed by filling the genotype in the empty spaces. Gamet jantan Male gamete Gamet betina Female gamete BK Bk bK bk BK BBKK BBKk BbKK BbKk Bk BBKk BBkk BbKk Bbkk bK BbKK BbKk bbKK bbKk bk BbKk Bbkk bbKk bbkk (c) Berdasarkan segi empat Punnet di 2(b), nyatakan nisbah fenotip anak-anak generasi F2 yang terhasil. TP 2 Based on the Punnet square in 2(b), state the phenotypic ratio of the offspring in F2 generation produced. (d) Apakah Hukum Mendel yang terlibat? Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 3 What is the Mendel’s Law involved? Fill in the blanks with the correct answers. (i) Hukum Mendel II atau (ii) Hukum Pengaturan Bebas . Hukum ini menyatakan bahawa semasa pembentukan gamet, setiap ahli daripada pasangan alel boleh bergabung secara (iii) rawak dengan mana-mana satu ahli pasangan alel yang lain. (i) Mendel’s Second Law or (ii) Law of Independent Assortment . This law states that during gamete formation, each allele from a pair of alleles can combine (iii) randomly with any allele from another pair of alleles. 11.3 Gen dan Alel/ Genes and Alleles Latihan 6 Maksud lokus serta hubung kait alel dan lokus dengan gen pada kromosom The meaning of locus and the relation of alleles and loci with genes in a chromosome TP 1 Mengingat kembali tentang pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pewarisan. TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai pewarisan dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Rajah di bawah menunjukkan sepasang kromosom homolog. B ialah alel dominan untuk warna mata hitam dan b ialah alel resesif untuk warna mata biru. The diagram below shows a pair of homologous chromosomes. B is the dominant allele for black eye colour and b is the recessive allele for blue eye colour. Lokus/ Locus B b (a) Apakah yang dimaksudkan dengan lokus? TP 1 What is meant by locus? 9 biji benih bulat, kuning : 3 biji benih bulat, hijau : 3 biji benih berkedut, kuning : 1 biji berkedut, hijau 9 round, yellow seeds : 3 round, green seeds : 3 constricted, yellow seeds : 1 constricted, green seed Lokus ialah lokasi gen tertentu dalam kromosom. Locus is the location of particular gene in a chromosome. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 159 11/8/2023 6:04:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

160 (b) Gen yang ditunjukkan pada rajah di atas ialah . Tandakan () pada jawapan yang betul. TP 1 Genes shown in the diagram above are _________. Tick () the correct answer. (i) Homozigot Homozygous (ii) Heterozigot Heterozygous (c) Berdasarkan rajah di atas, terangkan bagaimana ciri warna mata ditentukan. TP 4 Based on the diagram above, explain how the characteristic of eye colour is determined. (d) Huraikan maksud kromosom homolog dan hubung kait alel dengan gen pada kromosom. TP 2 Describe the meaning of homologous chromosome and the relation of allele with gene on a chromosome. 11.4 Pewarisan Manusia/ Inheritance in Humans Latihan 7 Jenis kromosom dan kariotip manusia Types of human chromosomes and karyotypes TP 1 Mengingat kembali tentang pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pewarisan. TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Rajah di bawah menunjukkan satu kariotip manusia. The diagram below shows a human karyotype. 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y P Q (a) Kenal pasti jenis kromosom P dan kromosom Q. TP 1 Identify the types of chromosomes P and Q. P : Q : [Bagaimana] Ciri warna mata ditentukan oleh alel B dan alel b. B mewakili alel dominan dan b mewakili alel resesif. Kedua-dua alel terletak pada lokus yang sama. Dalam keadaan heterozigot, Bb, ciri warna mata hitam dipamerkan kerana kehadiran alel dominan B. Ciri warna mata biru hanya dapat dipamerkan jika kedua-dua alel adalah resesif. [How] The characteristic of eye colour is determined by allele B and allele b. B represents dominant allele and b represents recessive allele. Both alleles are located at the same locus. In heterozygote condition, Bb, black eye colour trait is expressed due to the presence of dominant allele, B. Blue eye colour trait can only be expressed if both alleles are recessive. Kromosom homolog ialah sepasang kromosom yang diwarisi daripada ibu dan bapa. Kedua-dua kromosom mempunyai gen yang sama, namun alelnya mungkin berbeza. Homologous chromosome is a pair of chromosomes inherited from a mother and a father. Both chromosomes have similar genes, but their alleles may be different. Autosom/ Autosomes Kromosom seks/Sex chromosomes Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 160 11/8/2023 6:04:13 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

161 (b) Lengkapkan jadual di bawah mengenai perbezaan antara kromosom P dengan kromosom Q. Complete the table below about the differences between chromosomes P and Q. TP 2 P Q Ciri-ciri Features Terdiri daripada 22 pasang kromosom (nombor 1 hingga 22) Consists of 22 pairs of chromosome (number 1 until 22) Terdiri daripada satu pasang kromosom (nombor 23) Consists of a pair of chromosomes (number 23) Fungsi Function Mengawal semua ciri sel soma Controls all characteristics of somatic cells Mengandungi gen yang menentukan jantina Consists of genes which determine gender Bentuk Shape Serupa pada lelaki dan perempuan Similar in males and females Berbeza pada lelaki dan perempuan Different in males and females Contoh Examples Jenis kumpulan darah, warna kulit Types of blood group, skin colour Kromosom lelaki XY, kromosom perempuan XX XY chromosomes in males, XX chromosomes in females 2 Lengkapkan jadual di bawah berdasarkan kariotip yang ditunjukkan. TP 2 Complete the table below based on the karyotypes shown. Kariotip Karyotype Ciri Features Terdapat tambahan satu kromosom X pada kromosom seks (44 + XXY). There is an extra X chromosome in the pair of sex chromosomes (44 + XXY). Terdapat kekurangan satu kromosom X pada pasangan kromosom seks (44 + XO). There is a missing one X chromosome in the pair of sex chromosomes (44 + XO). Terdapat tambahan satu kromosom pada pasangan kromosom ke-21 (45 + XY) There is an extra chromosome for chromosome pair number 21 (45 + XY) Nama penyakit Name of disease Sindrom Klinefelter Klinefelter syndrome Sindrom Turner Turner syndrome Sindrom Down Down syndrome (a) (e) (c) (g) (b) (f) (d) (h) 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X X Y 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y (a) (c) (e) (b) (d) (f) Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://youtu.be/ mBq1ULWJp_M?si=xRjbw2APuc_vRd4G untuk menonton video tentang kromosom dan kariotip. Video Video Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 161 11/8/2023 6:04:14 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

162 Latihan 8 Memadankan kromosom paternal dan kromosom maternal dalam lukisan/mikrograf kromosom manusia Match paternal and maternal chromosomes of humans in a drawing/ micrograph of human chromosomes TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pewarisan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Rajah di bawah menunjukkan empat kromosom paternal. Lukis kromosom maternal yang sepadan dengan kromosom paternal di bawah. TP 3 The diagram below shows four paternal chromosomes. Draw the maternal chromosome that matches to the paternal chromosome below. (a) (b) (c) (d) Latihan 9 Memerihalkan Hukum Mendel dengan pewarisan manusia dan menganalisis pewarisan manusia dengan membina rajah kacukan pewarisan/ Relate Mendel's Laws to human inheritance and analyse human inheritance by constructing inheritance cross diagrams TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pewarisan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Lengkapkan rajah skema penentuan jantina anak di bawah. TP 2 Complete the schematic diagram of sex determination of the offspring below. Genotip/ Genotype: Gamet/ Gametes: Fenotip anak/ Offspring phenotype: Nisbah fenotip/ Phenotype ratio: Genotip anak/ Offspring genotype: 44 + XY 44 + XX 22 + X 22 + Y Perempuan Female Lelaki Male 22 + X 44 + XX 44 + XY 1 1 Induk/ Parents: Bapa/ Father × Ibu/ Mother : 2 Isi tempat kosong dan lengkapkan jadual di bawah untuk menerangkan kumpulan darah ABO. Fill in the blanks and complete the table below to explain the ABO blood group. TP 2 (a) Kumpulan darah manusia ditentukan oleh alel (i) IA , (ii) IB dan (iii) IO . The human blood group is determined by alleles (i) IA , (ii) IB and (iii) IO . (b) Alel (i) IA dan (ii) IB ialah alel dominan, manakala alel (iii) IO ialah alel resesif. Alleles (i) IA and (ii) IB are dominant alleles whereas allele (iii) IO is recessive allele. Fenotip/ Phenotype Genotip/ Genotype A IAIA atau/or IAIO B IBIB atau/or IBIO O IOIO AB IAIB Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 162 11/8/2023 6:04:15 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

163 3 Seorang lelaki yang mempunyai kumpulan darah AB berkahwin dengan seorang perempuan yang mempunyai kumpulan darah O. Apakah kemungkinan kumpulan darah bagi anak-anak mereka? A man who has AB blood group married a woman who has O blood group. What is the probability of the blood group of their children? TP 2 Genotip/ Genotype: Gamet/ Gametes: Fenotip anak/ Offspring phenotype: Genotip anak/ Offspring genotype: IA IAIO A IO IBIO B IB IAIO A IAIB IOIO IO IBIO B Induk/ Parental: Bapa/ Father × Ibu/ Mother 4 Jadual di bawah menunjukkan genotip faktor Rhesus bagi suatu pasangan dan anak pertama mereka. TP 2 The table below shows the Rhesus factors genotype of a couple and their first child. Bapa/Father Ibu/Mother Anak pertama/First child Genotip faktor Rhesus Rhesus factors genotype Rh+Rh– Rh– Rh– Rh+Rh– (a) Ibu itu mengalami keguguran pada kehamilan kali kedua. Tentukan faktor Rhesus bagi anak kedua. TP 2 The mother experiences miscarriage during her second pregnancy. Determine the Rhesus factor of the second child. (b) Berdasarkan jadual di atas, lukis rajah skema pewarisan faktor Rhesus dalam keluarga tersebut. TP 3 Based on the table above, draw the schematic diagram of inheritance of Rhesus factor in the family. Induk: Parent Bapa Father Ibu Mother Genotip: Genotypes Gamet: Gamete Genotip anak: Offspring genotype Fenotip anak: Offspring phenotype Rh+Rh– Meiosis Rh+ Rh– Rh+Rh– Rhesus positif/ Rhesus positive Rh+Rh– Rh– Rh– Meiosis Rh– Rh– Rh+Rh– Rh+Rh– Rh positif/ Rh positive Rhesus negatif/ Rhesus negative Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 163 11/8/2023 6:04:15 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

164 5 (a) Lengkapkan jadual di bawah untuk menunjukkan genotip dan fenotip bagi pewarisan buta warna yang merupakan penyakit terangkai seks. TP 2 Complete the table below to show the genotypes and phenotypes of colour blindness inheritance which is a sex-linked disease. Fenotip Phenotype Genotip/Genotype Lelaki/Male Perempuan/Female Normal Normal XBY XBXB Pembawa Carrier – XBXb Buta warna Colour blind Xb Y Xb Xb (b) Terangkan punca penyakit buta warna. TP 2 Explain the cause of colour blindness disease. (c) Seorang perempuan yang buta warna berkahwin dengan seorang lelaki normal. Lukis rajah skema untuk menentukan fenotip anak-anak yang terhasil dalam ruang yang disediakan. A female with colour blindness married a normal male. Draw a schematic diagram to determine the phenotype of the offspring produced in the space provided. TP 3 Fenotip induk: Parental phenotype Bapa (normal) Father (normal) Ibu (buta warna) Mother (colour blind) Genotip induk: Parental genotype Gamet/Gamete: Persenyawaan Fertilisation Genotip anak: Offspring genotypes Fenotip anak: Offspring phenotypes XBY Meiosis XB Y XBXb XBXb Xb Xb Meiosis Xb Xb Xb Y Xb Y (d) Berdasarkan rajah skema di 5(c), apakah peratus kebarangkalian pasangan tersebut untuk mendapat anak lelaki yang buta warna? TP 2 Based on the schematic diagram in 5(c), what is the probability percentage for the couple to get a son with colour blindness? Buta warna berlaku disebabkan oleh kehadiran alel resesif pada kromosom X. Oleh itu, individu itu tidak dapat membezakan warna, seperti merah dan hijau. Colour blindness is caused by the presence of recessive allele in the X chromosome. Therefore, a person cannot differentiate colours such as red and green. Perempuan normal (pembawa buta warna) Normal girl (carrier of colour blindness) Perempuan normal (pembawa buta warna) Normal girl (carrier of colour blindness) Lelaki (buta warna) Boy (colour blind) Lelaki (buta warna) Boy (colour blind) 50% pod pea plant : 3 tall and green pod pea: 3 tall and green pod pea : 1 tall and green pod pea Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 164 11/8/2023 6:04:15 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

165 Latihan 10 Menganalisis pewarisan manusia dengan mengkaji pedigri keluarga Analyse human inheritance by studying family pedigrees. TP 2 Memahami pewarisan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pewarisan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. TP 5 Menilai pengetahuan mengenai pewarisan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1 Rajah di bawah menunjukkan pedigri keluarga yang menunjukkan pewarisan hemofilia dalam sebuah keluarga. The diagram below shows a family pedigree that shows the inheritance of haemophilia in a family. Petunjuk/ Key: Lelaki normal/ Normal male Perempuan normal/ Normal female Lelaki penghidap hemofilia Haemophiliac male Perempuan penghidap hemofilia Haemophiliac female Perempuan pembawa Female carrier A B C D Generasi 1 Generation 1 Generasi 2 Generation 2 Generasi 3 Generation 3 (a) Antara individu A, B, C atau D, yang manakah menghidap hemofilia? TP 2 Which individuals, A, B, C or D is haemophiliac? (b) Nyatakan genotip bagi individu-individu berikut. State the genotypes for the following individuals. Individu/Individual A B C D Genotip/Genotype XHY XhXh XHXh XHXH (c) Kebanyakan lelaki dalam keluarga tersebut menghidap hemofilia. Terangkan mengapa. TP 5 Most of the males in the family is haemophiliac. Explain why. (d) Beri satu cadangan bagi keluarga tersebut untuk mengelakkan daripada mendapat anak yang menghidap hemofilia pada keturunan yang seterusnya. TP 3 Give one suggestion for the family to avoid having a child with haemophilia in the next generation. Individu B/ Individual B [Mengapa] Hemofilia disebabkan oleh alel resesif pada kromosom X. Lelaki mempunyai satu kromosom X. Lelaki akan menghidap hemofilia jika mewarisi kromosom X dengan alel resesif. Perempuan mempunyai dua kromosom X dan jika salah satu kromosom X mempunyai alel resesif, perempuan tersebut dipanggil pembawa dan tidak terjejas. [Why] Haemophilia is caused by a recessive allele on X chromosome. Males only have one X chromosome. Therefore, males will definitely get haemophilia if he inherits the X chromosome with recessive allele. Females have two X chromosomes and if one of the X chromosome has a recessive allele, the female is said to be a carrier and not affected. Lelaki yang menghidap hemofilia perlu berkahwin dengan perempuan yang normal. A haemophiliac male needs to marry a normal female. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 165 11/8/2023 6:04:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

166 Kertas 1 1 Rajah 1 menunjukkan kacukan monohibrid antara pokok durian P dengan pokok durian Q. Diagram 1 shows a monohybrid cross between durian tree P and durian tree Q. Induk Parent Pokok durian P (tinggi) Durian tree P (tall) Pokok durian R (tinggi) Durian tree R (tall) Pokok durian Q (kerdil) Durian tree Q (dwarf) Pokok durian S (kerdil) Durian tree S (dwarf) Anak Offspring × Rajah 1/Diagram 1 50% daripada anak pokok yang dihasilkan adalah tinggi dan 50% lagi kerdil. Jika pokok durian R dikacukkan dengan pokok durian Q, apakah peratus kebarangkalian pokok kerdil yang akan dihasilkan? 50% of the offspring are tall and another 50% are dwarf. If durian tree R is crossed with durian tree Q, what is the probability percentage the dwarf trees produced? A 0% C 50% B 25% D 100% 2 Apakah genotip anak dalam generasi F2 hasil kacukan monohibrid antara TT × tt? What is the of the offspring genotype of the F2 generation in a monohybrid cross between TT × tt? A 100% ialah TT 100% are TT B 100% ialah Tt 100% are Tt C 100% ialah tt 100% are tt D 25% ialah TT, 50% ialah Tt dan 25% ialah tt 25% are TT, 50% are Tt and 25% are tt 3 Pokok kacang pis baka tulen dengan biji benih bulat berwarna kuning dikacukkan dengan pokok kacang pis baka tulen dengan biji benih berkedut berwarna hijau. Semua generasi Fl mempunyai biji benih bulat berwarna kuning. Pokok dari generasi Fl dikacukkan sesama sendiri. Apakah nisbah fenotip yang dihasilkan dalam generasi F2 ? Purebreed pea plants with round and yellow seeds are crossed with purebreed pea plants with constricted and green seeds. All the F1 generation have round and yellow seeds. Plants from the F1 generation are selfcrossed. What are the phenotypic ratio produced in the F2 generation? A 3 biji benih bulat berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 3 round and yellow seeds : 1 constricted and green seed B 3 biji benih berkedut berwarna hijau: 1 biji benih bulat berwarna kuning 3 constricted and green seeds: 1 round and yellow seed C 9 biji benih bulat berwarna kuning : 3 biji bulat berwarna hijau : 3 biji benih berkedut berwarna hijau : 1 biji benih berkedut berwarna kuning 9 round and yellow seeds : 3 round and green seeds : 3 constricted and green seeds : 1 constricted and yellow seed D 9 biji benih bulat berwarna kuning : 3 biji benih bulat berwarna hijau : 3 biji benih berkedut berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 9 round and yellow seeds : 3 round and green seeds : 3 constricted and yellow seeds : 1 constricted and green seed 4 Rajah 2 menunjukkan sepasang kromosom homolog. Diagram 2 shows a pair of homologous chromosomes. a a X Rajah 2/Diagram 2 Apakah yang diwakili oleh X? What is represented by X? A Lokus gen Locus of a gene B Lokus fenotip Locus of a phenotype C Lokus alel resesif Locus of a recessive allele D Lokus alel dominan Locus of a dominant allele Praktis Berformat SPM Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 166 11/8/2023 6:04:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

167 5 Istilah yang manakah mentakrifkan sifat organisma yang boleh diperhatikan? Which of the following terms defines the observable characteristics of an organism? A Gen/Gene B Trait/Trait C Genotip/Genotype D Fenotip/Phenotype 6 Rajah 3 menunjukkan kariotip seorang individu. Diagram 3 shows the karyotype of an individual. 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y Rajah 3/Diagram 3 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan bilangan kromosom dalam satu gamet yang dihasilkan oleh individu tersebut? Which of the following shows the number of chromosomes in a gamete produced by the individual? A 22 + XY B 22 + X C 44 + Y D 44 + XY 7 Sepasang suami isteri mempunyai dua orang anak dengan kumpulan darah A dan O. Apakah genotip yang mungkin bagi pasangan suami isteri itu? A couple has two children with A and O blood groups. What are the possible genotypes of the couple? Suami/Husband Isteri/Wife A IAIB IAIO B IAIO IOIO C IAIB IBIO D IAIA IBIO 8 Seorang lelaki normal mempunyai isteri yang merupakan pembawa buta warna. Apakah peratus kebarangkali anak mereka yang akan mewarisi penyakit buta warna? A normal man has a wife who is a carrier of colour blindness. What is the probability percentage of their children inheriting colour blindness? A 0% B 25% C 50% D 100% 9 Berapakah bilangan kromosom dalam pesakit sindrom Down? What is the number of chromosomes in a Down syndrome patient? A 23 B 24 C 46 D 47 Kertas 2 Bahagian A 1 (a) Rajah 1 menunjukkan pewarisan hemofilia dalam sebuah keluarga. Penyakit ini menyebabkan darah tidak dapat membeku disebabkan oleh kekurangan faktor pembekuan darah. Diagram 1 shows the inheritance of haemophilia in a family. This disease causes blood unable to clot due to lack of blood clotting factor. Induk Parents Ibu normal (pembawa) Normal mother (carrier) Bapa normal Normal father XHXh XHY Anak lelaki penghidap hemofilia Hemophiliac son Anak lelaki normal Normal son Anak perempuan normal (pembawa) Normal daughter (carrier) Anak perempuan normal Normal daughter P Q R S Rajah 1/ Diagram 1 Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 167 11/8/2023 6:04:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

168 (i) Nyatakan genotip bagi anak P. State the genotype for offspring P. [1 markah/mark] (ii) Apakah peratus anak perempuan yang mewarisi hemofilia? Terangkan. What is percentage of daughters that inherit haemophilia? Explain. [2 markah/marks] (b) Nyatakan satu persamaan dan satu perbezaan antara hemofilia dengan talasemia. State one similarity and one difference between haemophilia and thalassemia. [2 markah/marks] (c) Seorang perempuan yang menghidap talasemia berkahwin dengan seorang lelaki yang merupakan pembawa talasemia. Lukis segi empat Punnett bagi menunjukkan genotip anak yang dihasilkan oleh perempuan dan lelaki tersebut. A female with thalassemia married a male who is a thalassemia carrier. Draw a Punnett square to show the genotypes of the offspring produced by the female and male. Gamet jantan Male gamete Gamet betina Female gamete H h h Hh hh h Hh hh [2 markah/marks] XhY 0%. Anak perempuan menerima satu alel dominan, XH atau satu alel resesif, Xh daripada ibu dan satu alel dominan XH daripada bapanya. Dua genotip yang boleh terhasil ialah XHXH atau XHXh. Oleh itu, anak perempuan boleh menjadi normal atau pembawa hemofilia sahaja. 0%. A daughter receives one dominant allele, XH or one recessive allele, Xh from the mother and one dominant allele XH from the father. The two genotypes than can be formed are XHXH or XHXh . Thus, the daughter can be normal or a carrier of hemophilia only. Persamaan/ Similarity: Individu hanya boleh mendapat penyakit apabila dua alel resesif hadir. An individual can only have the disease when both recessive alleles are present. Perbezaan/ Difference: Dalam hemofilia, mutasi gen berlaku di kromosom seks, manakala dalam talasemia, mutasi gen berlaku di autosom. In haemophilia, gene mutation occurs in the sex chromosomes, while in thalassemia, gene mutation occurs in the autosomes. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 168 11/8/2023 6:04:16 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

169 Bahagian B 2 (a) Rajah 2.1 menunjukkan satu kariotip lelaki yang normal. Diagram 2.1 shows a karyotype of a normal male. Rajah 2.1/Diagram 2.1 Namakan dua jenis kromosom manusia yang ditunjukkan pada Rajah 2.1. Kemudian, nyatakan dua perbezaan antara kedua-dua kromosom tersebut. KBAT Menganalisis Name two types of human chromosomes shown in Diagram 2.1. Then, state two differences between the two chromosomes. [4 markah/marks] (b) Rajah 2.2 menunjukkan kariotip bagi dua individu berbeza. Diagram 2.2 shows karyotypes of two different individuals. 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Individu A Individual A Individu B Individual B 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X X Y Rajah 2.2/Diagram 2.2 Terangkan perbezaan antara kedua-dua individu tersebut berdasarkan kariotip di atas. Explain the differences between the two individuals based on the above karyotypes. KBAT Menganalisis [6 markah/marks] (c) Rajah 2.3 menunjukkan keadaan sel darah merah bagi dua individu, P dan Q. Individu Q merupakan pesakit talasemia. Diagram 2.3 shows the condition of red blood cells of two individuals, P and Q. Individual Q is a thalassemia patient. Rajah 2.3/Diagram 2.3 (i) Terangkan perbezaan bagi keadaan kesihatan antara individu P dengan individu Q. Explain the differences in health condition between individuals P and Q. KBAT Menganalisis [4 markah/marks] 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y Individu P Individual P Individu Q Individual Q Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 169 11/8/2023 6:04:17 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

2 (a) – Autosom dan kromosom seks/ Autosome and sex chromosome – Perbezaan/ Differences: Autosom/ Autosome Kromosom seks/Sex chromosome – Terdiri daripada pasangan kromosom nombor 1 hingga 22 Consists of chromosomes pairs number 1 to 22 – Terdiri daripada satu pasangan kromosom, iaitu nombor 23 Consists of one chromosome pair, which is number 23 – Mengawal semua ciri sel soma Controls all characteristics of somatic cells – Mengandungi gen yang menentukan jantina Consists of genes which determine gender (b) (c) (i) – Individu P mempunyai sel darah merah yang normal./ Individual P has normal red blood cells. – Ini bermaksud, sel darah merah dapat mengangkut oksigen yang secukupnya ke seluruh badan. Therefore, the red blood cells can transport enough oxygen throughout the body. – Individu Q mempunyai sel darah merah yang lebih kecil dan pucat kerana kekurangan hemoglobin. Individual Q has smaller and paler red blood cells due to a lack of haemoglobins. – Oleh itu, sel darah merah tidak dapat mengangkut oksigen yang secukupnya ke seluruh badan. Therefore, the red blood cells cannot transport enough oxygen throughout the body. (ii) – Talasemia disebabkan oleh alel resesif./ Thalassemia is caused by the recessive allele. – Kedua-dua ibu bapa ialah pembawa talasemia./ Both mother and father are carriers for thalassemia. Individu A/ Individual A Individu B/ Individual B – Sindrom Turner/ Turner syndrome – Sindrom Klinefelter/ Klinefelter syndrome – Berlaku kepada perempuan/ Occurs in female – Berlaku kepada lelaki/ Occurs in male – Kehilangan satu kromosom X dalam kromosom seks Missing one X chromosome in the sex chromosome – Penambahan satu kromosom X dalam kromosom seks Additional one X chromosome in the sex chromosome – Jumlah bilangan kromosom ialah 45 The total number of chromosomes is 45 – Jumlah bilangan kromosom ialah 47 The total number of chromosomes is 47 – Kehadiran ovari yang kecil The presence of reduced ovaries – Kehadiran testis yang kecil The presence of reduced testes – Rendah/ Short – Tinggi/ Tall 170 (ii) Rajah 2.4 menunjukkan pewarisan talasemia dalam sebuah keluarga. Diagram 2.4 shows the inheritance of thalassemia in a family. Induk Parents Pembawa Carrier Pembawa Carrier Pembawa Carrier Normal Normal Pesakit talasemia Thalassemia patient Pembawa Carrier Anak Offspring Rajah 2.4/Diagram 2.4 Terangkan kebarangkalian anak-anak untuk mewarisi talasemia. Explain the probability of the offspring to inherit thalassemia. [6 markah/marks] Jawapan/Answers: Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 170 11/8/2023 6:04:18 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

– Semasa meiosis, gamet yang terbentuk ialah H dan h./ During meiosis, the gametes formed are H and h. – Semasa persenyawaan, genotip anak yang terbentuk ialah HH, Hh dan hh. During fertilisation, the offspring genotypes formed are HH, Hh and hh. – Kedua-dua alel resesif, hh mesti hadir untuk anak mendapat talasemia. Both recessive alleles, hh must be present for the offspring to have thalassemia. – Oleh itu, kebarangkalian anak untuk mewarisi talasemia ialah 25%. Therefore, the probability of the child to inherit thalassemia is 25%. 3 (a) Induk/Parent : Bapa Father Ibu Mother Fenotip/Phenotype : Genotip/Genotype : Gamet/Gametes : Genotip anak : Genotype of child Fenotip anak : Phenotype of child Kumpulan darah AB AB blood group IA IB IA IB IA IO IA IO Meiosis Kumpulan darah O O blood group IO IO IO IO IB IO IB IO Kumpulan darah A A blood group Kumpulan darah A A blood group Kumpulan darah B B blood group Kumpulan darah B B blood group 171 3 (a) Seorang lelaki yang mempunyai kumpulan darah AB berkahwin dengan seorang perempuan yang mempunyai kumpulan darah O. Terangkan kebarangkalian kumpulan darah anak-anak dengan menggunakan gambar rajah skema. A man with AB blood group married a woman with O blood group. Explain the probability of their children's blood groups using a schematic diagram. [6 markah/marks] (b) Sistem kumpulan darah ABO merupakan satu contoh bagi alel berbilang. Terangkan bagaimana alel berbilang berbeza daripada Hukum Mendel. ABO blood group system is an example of multiple alleles. Explain how multiple alleles differ from Mendel's Law. [4 markah/marks] (c) Rajah 3 menunjukkan kacukan dua ekor arnab yang berbulu hitam. Diagram 3 shows a cross between two rabbits with black fur. Rajah 3/Diagram 3 Terangkan nisbah fenotip anak-anak yang dihasilkan. Explain the phenotypic ratio of the offspring produced. [10 markah/marks] Jawapan/Answers: Induk Parent Anak Offspring Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 171 11/8/2023 6:04:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

som (b) – Menurut Mendel, pewarisan gen melibatkan dua alel sahaja, iaitu alel dominan dan alel resesif. According to Mendel, gene inheritance involves only two alleles, which are dominant allele and recessive allele. – Alel berbilang tidak mengikut Hukum Mendel kerana melibatkan lebih daripada dua alel. Multiple alleles do not follow Mendel’s Law because they involve more than two allele. – Alel yang menentukan jenis kumpulan darah ialah IA, IB dan IO. Alel IA dan IB ialah alel dominan, manakala IO ialah alel resesif./ The alleles that determine the type of blood group are IA, IB and IO. I A and IB are dominant alleles, whereas IO is recessive allele. – Gabungan alel IA dan IB akan mempamerkan kumpulan darah AB. Keadaan ini dinamakan kodominan. The combination of IA and IB alleles will express blood group AB. This condition is called codominance. (c) – Genotip induk ialah Bb dan Bb./ Parental genotypes are Bb and Bb. – B ialah alel dominan dan b ialah alel resesif./ B is a dominant allele and b is a recessive allele. – Semasa meiosis, setiap gamet menerima alel B atau alel b./ During meiosis, each gamete receives allele B or allele b. – Semasa persenyawaan, genotip yang terbentuk dalam anak ialah BB, Bb dan bb. During fertilisation, the genotypes formed in the offspring are BB, Bb, and bb. – Anak dengan genotip BB dan Bb berbulu hitam, manakala anak dengan genotip bb berbulu putih. The offspring with genotypes BB and Bb have black fur while the offspring with genotype bb has white fur. – Arnab bulu hitam mengandungi sekurang-kurangnya satu alel dominan manakala arnab bulu putih mempunyai dua alel resesif./ Black furred rabbit has at least one dominant allele, while white furred rabbit has two recessive alleles. Fenotip/Phenotype : Arnab berbulu hitam Black furred rabbit Arnab berbulu hitam Black furred rabbit Genotip/Genotype : Gamet/Gamete : Genotip anak : Offspring genotype Fenotip anak : Offspring phenotype Bb B b BB Bb Meiosis Bb B b Bb bb Arnab berbulu hitam Black furred rabbit Arnab berbulu hitam Black furred rabbit Arnab berbulu hitam Black furred rabbit Arnab berbulu putih White furred rabbit 172 Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 172 11/8/2023 6:04:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

173 12.1 Jenis dan Faktor Variasi Types and Factors of Variation 1 Variasi ialah sebarang perbezaan ciri dalam kalangan individu daripada populasi atau spesies yang sama. Variation is any difference in characteristics among individuals of the same population or species. 2 Keperluan variasi/ Necessity of variation: (a) Asas kepada pemilihan semula jadi Basis of natural selection (b) Memastikan kemandirian spesies apabila keadaan persekitaran berubah/ Ensures the survival of the species when the environment changes (c) Membenarkan pembiakan silang antara spesies untuk menghasilkan spesies baharu Allows cross breeding among species to form new species 3 Jenis variasi/ Types of variation: (a) Variasi selanjar Continuous variation (b) Variasi tak selanjar Discontinuous variation Variasi selanjar/Continuous variation Variasi tak selanjar/Discontinuous variation Ketinggian (cm) Height (cm) < 130 131-134 135-139 140-144 145-149 150-154 155-159 160-164 165-169 170-174 > 175 Bilangan individu Number of individuals 30 20 10 25 15 5 Bilangan individu Number of individuals A B AB O Kumpulan darah Blood group 30 20 10 25 15 5 (i) Perbezaan ciri adalah tidak ketara The difference in characteristics is not distinct (ii) Mempunyai ciri perantaraan Has intermediate characteristics (iii) Kuantitatif (boleh diukur) Quantitative (can be measured) (iv) Graf dengan taburan normal atau lengkung berbentuk loceng Graph with normal distribution or a bell-shaped curve (v) Dipengaruhi oleh faktor persekitaran Influenced by environmental factors (vi) Contoh: Ketinggian, berat badan, warna kulit dan kecerdasan Examples: Height, body weight, skin colour and intelligence (i) Perbezaan ciri adalah ketara The difference in characteristics is distinct (ii) Tidak mempunyai ciri perantaraan Has no intermediate characteristic (iii) Kualitatif (tidak boleh diukur) Qualitative (cannot be measured) (iv) Graf dengan taburan diskrit atau carta palang dengan bar berasingan Graph with discrete distribution or a bar chart with separate bars (v) Tidak dipengaruhi oleh faktor persekitaran, tetapi dipengaruhi oleh faktor genetik Not influenced by environmental factors, but influenced by genetic factors (vi) Contoh: Warna mata, keupayaan menggulung lidah, jenis cap jari dan kumpulan darah Examples: Eye colour, ability to roll tongue, type of fingerprint and blood group 4 Punca variasi/ Causes of variation (a) Faktor genetik (variasi tak selanjar) Genetic factors (discontinuous variation) (i) Pindah silang/ Crossing over (ii) Penyusunan bebas kromosom Independent assortment of chromosomes (iii) Persenyawaan rawak/ Random fertilisation (iv) Mutasi/ Mutation (a) Faktor persekitaran (variasi selanjar) Environmental factors (continuous variation) (i) Suhu/Temperature (ii) pH (iii) Cahaya/Light 5 Faktor persekitaran boleh berinteraksi dengan faktor genetik dan menyebabkan variasi seperti ketinggian, kecerdasan dan warna kulit. Environmental factors can interact with genetic factors and cause variation such as height, intelligence and skin colour. Revisi Pantas Bab 12 Variasi Variation Tema: Pewarisan dan Teknologi Genetik Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 173 11/8/2023 6:04:19 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

174 12.2 Variasi dalam Manusia Variation in Humans 1 Trait dominan dipamerkan apabila terdapat kedua-dua alel dominan atau satu alel dominan yang dipasangkan dengan satu alel resesif. Dominant trait is expressed when both dominant alleles are present or when one dominant allele is paired with one recessive allele. 2 Trait resesif hanya ditunjukkan apabila kedua-dua alel resesif hadir. Recessive trait is only expressed when both recessive alleles are present. 3 Contoh ciri-ciri dan trait dalam manusia Examples of characteristics and traits in humans Ciri Characteristic Trait/ Trait Dominan Dominant Resesif Recessive Ketinggian Height Tinggi Tall Rendah Short Jenis rambut Type of hair Rambut keriting Curly hair Rambut lurus Straight hair Kecenderungan penggunaan tangan Tendency to use hands Menggunakan tangan kanan Right-handed Menggunakan tangan kiri Left-handed Kehadiran lesung pipit Presence of dimples Ada Present Tiada Absent Kebolehan menggulung lidah Ability to roll the tongue Boleh menggulung lidah Can roll tongue Tidak boleh menggulung lidah Cannot roll tongue Jenis cuping telinga Type of earlobes Cuping telinga bebas Free earlobes Cuping telinga melekap Attached earlobes 12.3 Mutasi Mutation 1 Mutasi ialah perubahan kekal yang berlaku secara spontan pada gen atau kromosom. Mutation is a permanent change which occurs spontaneously on genes or chromosomes. 2 Mutagen ialah bahan yang menyebabkan mutasi atau meningkatkan kadar mutasi pada tahap berbahaya. Mutagen is a substance which causes mutation or increases the mutation rate to a dangerous level. 3 Jenis mutagen/Types of mutagen: (a) Agen fizikal – Sinar ultraungu, sinar pengionan Physical agents – Ultraviolet rays, ionising rays (b) Agen kimia – Karsinogen, pengawet makanan, formaldehid, benzena Chemical agents – Carcinogens, food preservatives, formaldehyde, benzene (c) Agen biologi – Virus, bakteria Biological agents – Viruses, bacteria 4 Jenis mutasi/Types of mutation: (a) Mutasi gen Gene mutation (b) Mutasi kromosom Chromosomal mutation 5 Mutasi gen/Gene mutation (a) Perubahan dalam urutan bes nukleotida dalam sesuatu gen A change in nucleotide base sequence of a gene (b) Dikenali sebagai mutasi titik Known as point mutation (c) Mengubah kod genetik yang digunakan dalam sintesis asid amino Alters the genetic code that is used to synthesise amino acid (d) Menghasilkan protein yang tidak berfungsi Produces non-functional proteins (e) Jenis mutasi gen/ Types of gene mutation: Jenis mutasi gen Type of gene mutation Contoh penyakit Example of disease Penggantian bes Base substitution Anemia sel sabit Sickle cell anaemia Pelenyapan bes Base deletion Talasemia Thalassemia Sisipan bes Base insertion Sistik fibrosis Cystic fibrosis 6 Mutasi kromosom/Chromosomal mutation (a) Perubahan struktur kromosom atau bilangan kromosom Change in the structure or number of chromosomes (b) Menyebabkan perubahan dalam ciri sesuatu organisma Causes changes in the characteristics of an organism (c) Aberasi kromosom merujuk kepada perubahan pada struktur kromosom Chromosomal aberration refers to the change in chromosomal structure (d) Jenis aberasi kromosom: Types of chromosomal aberration: (i) Pelenyapan – Sebahagian daripada kromosom hilang Deletion – A part of chromosome is missing (ii) Penggandaan – Sebahagian daripada kromosom berganda Duplication – A part of chromosome is repeated (iii) Penyongsangan – Segmen kromosom terputus dan berputar pada 180º dan disambung semula pada lokasi yang sama Inversion – A part of chromosome is removed and rotates at 180º and is inserted back at the same location (iv) Translokasi – Sebahagian kromosom terputus dan bersambung dengan kromosom lain Translocation – A part of chromosome breaks off and then attaches to another chromosome 7 Perubahan bilangan kromosom disebabkan oleh proses tak disjungsi. Changes in chromosomal number is caused by nondisjunction. 8 Tak disjungsi ialah kegagalan dua kromosom untuk berpisah semasa meiosis (anafasa I dan II). Nondisjunction is the failure of two chromosomes to separate during meiosis (anaphase I and II). 9 Contoh-contoh penyakit yang disebabkan oleh mutasi kromosom: Examples of diseases caused by chromosomal mutation: (a) Sindrom Down – 47 kromosom (tiga kromosom nombor 21) Down syndrome – 47 chromosomes (three chromosome number 21) Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 174 11/8/2023 6:04:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

175 (b) Sindrom Cri du chat – Pelenyapan separa pada lengan pendek kromosom nombor 5 Cri du chat syndrome – Partial deletion on the short arm of chromosome number 5 (c) Sindrom Turner – 44 + XO (perempuan) Turner syndrome – 44 + XO (female) (d) Sindrom Klinefelter – 44 + XXY (lelaki) Klinefelter syndrome – 44 + XXY (male) (e) Sindrom Jacob – 44 + XYY (lelaki) Jacob syndrome – 44 + XYY (male) 10 Mutasi sel soma/ Mutation in somatic cells (a) Berlaku pada sel soma Occurs in somatic cells (b) Tidak boleh diwariskan Cannot be inherited (c) Contoh: Penyakit berkaitan sistem saraf Example: Diseases related to the nervous system 11 Mutation in gametes/Mutasi gamet (a) Berlaku pada sel germa yang menghasilkan gamet Occurs in germ cell that produces gamete (b) Boleh diwariskan Can be inherited (c) Contoh: Penyakit talasemia Example: Thalassemia disease 12.1 Jenis dan Faktor Variasi/ Types and Factors of Variation Latihan 1 Maksud variasi dan keperluan variasi untuk kemandirian spesies The meaning of variation and the necessity of variation for the survival of species TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai variasi. TP 2 Memahami variasi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Isi tempat kosong untuk menerangkan maksud variasi. TP 1 Fill in the blanks to explain the meaning of variation. Variasi ialah sebarang (i) perbezaan ciri dalam kalangan individu daripada populasi atau spesies yang (ii) sama . Variation is any (i) difference in characteristics among individuals of the (ii) same population or species. 2 Lengkapkan peta buih di bawah dengan kepentingan variasi. TP 2 Complete the bubble map below with the importantce of variation. Kepentingan variasi Importance of variation Membolehkan alam semula jadi memilih sifat-sifat baik untuk diteruskan dan menyingkirkan sifat yang tidak bersesuaian Enables natural environment to continue selecting beneficial characteristics and remove the non-suitable ones Menjamin kemandirian spesies apabila keadaan persekitaran berubah Ensures survival of the species when the environment changes Membenarkan pembiakan silang antara spesies bagi membentuk spesies baharu Allows cross breeding among species to form new species (a) (b) (c) i-THINK Peta Buih Praktis PBD Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 175 11/8/2023 6:04:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

176 Latihan 2 Jenis variasi dan perbandingan antara variasi selanjar dengan variasi tak selanjar Types of variation and comparison between continuous and discontinuous variation TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai variasi. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai variasi dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Rajah di bawah menunjukkan variasi bagi dua ciri manusia. The diagram below shows the variation of two characteristics in humans. P Q Apakah jenis variasi yang ditunjukkan di atas? TP 1 What are the types of variations shown above? (a) P : (b) Q: 2 Lengkapkan jadual di bawah untuk menunjukkan perbezaan antara variasi selanjar dengan variasi tak selanjar. TP 4 Complete the table below to show the differences between continuous variation and discontinuous variation. Variasi selanjar Continuous variation Aspek Aspect Variasi tak selanjar Discontinuous variation Tidak ketara Not obvious Perbezaan ciri Differences in characteristics Ketara Obvious Ada Present Ciri perantaraan Intermediate characteristics Tiada Absent Banyak gen Many genes Bilangan gen yang terlibat Number of genes involved Satu gen sahaja Only one gene Faktor persekitaran dan genetik Environmental and genetic factors Faktor yang mempengaruhi Influencing factor Faktor genetik Genetic factor Kuantitatif Quantitative Kuantitatif atau kualitatif Quantitative or qualitative Kualitatif Qualitative Graf berbentuk loceng dengan taburan normal Bell-shaped graph with normal distribution Bentuk graf Graph shape Graf berbentuk bar dengan taburan diskrit Bar graph with discrete distribution Variasi selanjar/Continuous variation Variasi tak selanjar/Discontinuous variation (a) (b) (e) (f) (i) (j) (c) (d) (g) (h) (k) (l) Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 176 11/8/2023 6:04:20 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

177 Latihan 3 Punca dan jenis variasi/Causes and types of variation TP 2 Memahami variasi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai variasi dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai variasi dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Lengkapkan punca-punca variasi di bawah. TP 2 Complete the causes of variation below. (a) Faktor persekitaran Environmental factors Variasi selanjar Continuous variation (e) Faktor genetik Genetic factors Variasi tak selanjar Discontinuous variation (c) pH (h) Persenyawaan rawak Random fertilisation (i) Mutasi Mutation (f) Pindah silang Crossing over (d) Cahaya Light (b) Suhu Temperature (g) Penyusunan bebas kromosom Independent assortment of chromosomes Punca variasi Causes of variation 2 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul tentang proses pindah silang berpandukan rajah di bawah. TP 2 Fill in the blanks with the correct answer about the process of crossing over based on the diagram below. (a) Semasa (i) profasa I meiosis, proses pindah silang berlaku antara (ii) kromatid tidak seiras pada kromosom homolog. During (i) prophase I of meiosis, crossing over occurs between (ii) non-sister chromatids on homologous chromosomes. (b) Pertukaran segmen kromatid berlaku dan kombinasi gen baharu terhasil. The exchange of chromatid segments occurs and new combination of genes are produced. (c) Kromatid kembar berpisah ketika anafasa II dan gamet dengan pelbagai kombinasi gen terbentuk. Sister chromatids separate during anaphase II and gametes with variety of genes combination are produced. Pindah silang di kiasma Crossing over at chiasma Maternal Maternal Paternal Paternal Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 177 11/8/2023 6:04:21 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

178 3 Gariskan jawapan yang betul tentang proses penyusunan bebas kromosom. TP 2 Underline the correct answer regarding the process of independent assortment of chromosomes. Metafasa I Metaphase I Metafasa II Metaphase II Gamet Gamete Susunan/ Arrangement 1 Susunan/ Arrangement 2 (a) Semasa perigkat (metafasa I, anafasa I), pasangan kromosom homolog tersusun secara rawak pada satah khatulistiwa. During (metaphase I, anaphase I), homologous chromosome pair is arranged randomly on the equatorial plane. (b) Pada peringkat (awal, akhir) meiosis, terdapat pelbagai gamet dengan kombinasi kromosom paternal dan maternal yang berbeza, mengakibatkan kandungan genetik dalam setiap gamet (berbeza, sama). At the (early, end) stage of meiosis, there are various gametes with different combinations of paternal and maternal chromosomes, which result in the genetic contents of each gamete to be (different, identical). 4 Aizat dan Aishah ialah adik-beradik. Jadual di bawah menunjukkan variasi yang terdapat pada mereka. Aizat and Aishah are siblings. The table below shows the variations found in them. Aizat Aishah Jenis cuping telinga Type of earlobes Cuping telinga bebas Free earlobes Cuping telinga melekat Attached earlobes Kumpulan darah Blood group A O (a) Antara faktor berikut, yang manakah boleh menyebabkan variasi di atas? Tandakan () pada jawapan yang betul. TP 2 Which of the following factors can cause the above variation? Tick () the correct answer. (i) Mutasi Mutation (ii) Keamatan cahaya Light intensity (iii) Persenyawaan rawak Random fertilisation (iv) Penyusunan bebas kromosom Random arrangement of chomosomes Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 178 11/8/2023 6:04:21 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

179 (b) Terangkan jawapan anda di 4(a). TP 3 Explain your answer in 4(a). (c) Aina dan Aishah ialah kembar seiras. Aina melanjutkan pelajarannya ke Korea Selatan. Selepas beberapa tahun, Aina pulang ke Malaysia. Aina mempunyai kulit yang lebih cerah berbanding dengan Aishah. Jelaskan keadaan ini. TP 4 KBAT Menganalisis Aina and Aishah are identical twins. Aina continued her studies in South Korea. After several years, Aina returns to Malaysia. Aina has a lighter skin than Aishah. Explain this situation. 12.2 Variasi dalam Manusia/ Variation in Humans Latihan 4 Hubung kait jenis variasi dengan pewarisan manusia/Relation of variation to human inheritance TP 2 Memahami variasi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Lengkapkan jadual di bawah dengan trait dominan dan trait resesif yang betul. TP 2 Complete the table below with the correct dominant trait and recessive trait. Ciri Characteristic Trait dalam manusia/Traits in humans Dominan/Dominant Resesif/Recessive (a) Jenis rambut Type of hair Rambut keriting Curly hair Rambut lurus Straight hair (b) Ketinggian Height Tinggi Tall Rendah Short (c) Kecenderungan penggunaan tangan Tendency to use hands Menggunakan tangan kanan Right-handed Menggunakan tangan kiri Left-handed (d) Kehadiran lesung pipit Presence of dimples Ada Present Tiada Absent (e) Kebolehan menggulung lidah Ability to roll tongue Boleh menggulung lidah Can roll tongue Tidak boleh menggulung lidah Cannot roll tongue (f) Jenis cuping telinga Type of earlobes Cuping telinga bebas Free earlobes Cuping telinga melekap Attached earlobes Melalui pindah silang dan penyusunan bebas kromosom homolog semasa meiosis, gamet dengan pelbagai kombinasi genetik yang berbeza dihasilkan. Persenyawaan antara sperma dan oosit sekunder berlaku secara rawak. Oleh itu, zigot diploid yang terhasil selepas persenyawaan akan mempunyai kombinasi genetik yang baharu. Through crossing over and random arrangement of homologous chromosomes in meiosis, gametes with different genetic combinations are formed. Fertilisation between sperm and secondary oocyte occurs randomly. Therefore, a diploid zygote produced after fertilisation will have a new genetic combination. Fenotip yang berbeza antara Aina dan Aishah disebabkan oleh faktor persekitaran. Aina tinggal di negara sejuk dan kurang terdedah kepada cahaya matahari, manakala Aishah tinggal di Malaysia dan sentiasa terdedah kepada cahaya matahari. The different phenotypes between Aina and Aishah are caused by environmental factors. Aina lives in a cold country and is less exposed to sunlight, whereas Aishah lives in Malaysia and is always exposed to sunlight. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 179 11/8/2023 6:04:21 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

180 12.3 Mutasi/ Mutation Latihan 5 Maksud mutagen, mutasi dan mutan serta jenis mutagen dan jenis mutasi The definition of mutagen, mutation and mutant and types of mutagen and mutation TP 2 Memahami variasi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai variasi dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai variasi dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Padankan istilah berikut dengan maksudnya yang betul. TP 2 Match the following terms with their correct definition. Istilah Term Maksud Definition (a) Mutasi Mutation Bahan yang menyebabkan mutasi A substance that causes mutation (b) Mutan Mutant Perubahan kekal yang berlaku secara spontan pada gen atau kromosom A permanent change which occurs spontaneously on genes or chromosomes (c) Mutagen Mutagen Organisma yang mengalami pengubahsuaian bahan genetik dalam sel An organism that undergoes the modification of cellular genetic materials 2 Beri dua contoh bagi setiap jenis mutagen berikut. TP 3 Give two examples for each of the following types of mutagens. Mutagen Mutagen Contoh Example (a) Agen fizikal Physical agents Sinar ultraungu dan sinar-X Ultraviolet rays and X-ray (b) Agen kimia Chemical agents Karsinogen dalam asap rokok dan pengawet makanan Carcinogen in cigarette smoke and food preservatives (c) Agen biologi Biological agents Virus dan bakteria Viruses and bacteria 3 Lengkapkan peta pokok di bawah tentang mutasi gen. TP 2 Complete the tree map below regarding gene mutation. CGTAACTGATG (b) Penggantian bes/ Base substitution CGTACACGGATG (c) Sisipan bes/ Base insertion CGTACGGATG (a) Pelenyapan bes/ Base deletion CGTAACGGATG Urutan bes DNA normal Normal sequence of DNA bases i-THINK Peta Pokok Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 180 11/8/2023 6:04:22 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

181 4 Lengkapkan jadual di bawah tentang penyakit genetik akibat mutasi gen. TP 2 Complete the table below about genetic diseases due to gene mutation. Penyakit Disease Jenis mutasi gen Type of gene mutation Ciri umum Basic features (a) Anemia sel sabit Sickle cell anaemia Penggantian bes Base substitution Sel darah merah berubah menjadi bentuk sabit. Red blood cells change into a sickle shape. (b) Sistik fibrosis Cystic fibrosis Sisipan bes Base insertion Saluran pernafasan dipenuhi dengan mukus pekat menyebabkan sukar bernafas. The airways are fill with thick mucus , making it difficult to breathe. (c) Talasemia Thalassemia Pelenyapan bes Base deletion Penghasilan hemoglobin yang rendah dan pemusnahan sel darah merah. Low haemoglobin production and destruction of red blood cells. 5 Rajah di bawah menunjukkan dua jenis mutasi kromosom. The diagram below shows two types of chromosomal mutations. X A B C D E F A C D E F Y I J K L A B C D E G H F A B C J K L G H I D E F (a) Namakan mutasi kromosom di atas. TP 2 Name the chromosomal mutations above. (i) X: (ii) Y: (b) Terangkan perbezaan antara mutasi X dengan mutasi Y. TP 4 Explain the difference between mutations X and Y. (c) Namakan satu penyakit yang disebabkan oleh mutasi kromosom. TP 2 Name one disease that can be caused by chromosomal mutation. (d) Nyatakan dua ciri penyakit yang dinamakan di 5(c). TP 2 Name two characteristics of the disease named in 5(c). Pelenyapan/ Deletion Translokasi/ Translocation Pelenyapan menunjukkan kehilangan sebahagian segmen kromosom, manakala translokasi menunjukkan sebahagian segmen kromosom terputus dan bersambung dengan kromosom lain yang bukan homolog. Deletion shows a partial loss of chromosome segment, while translocation shows a partial chromosome segment that is cut and rejoin to another non-homologous chromosome. Sindrom Cri du chat/ Cri du chat syndrome – [Apa 1] Tangisan menyerupai kucing yang mengiau/ [What 1] A cry that resembles the meowing of a cat – [Apa 2] Kecacatan fizikal dan mental/ [What 2] Mental and physical retardation Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 181 11/8/2023 6:04:22 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

182 (e) Nyatakan satu perbezaan antara mutasi kromosom dengan mutasi gen. TP 4 State one difference between chromosomal mutation and gene mutation. Latihan 6 Mutasi sel soma dan sel gamet/ Mutation of somatic cells and gametes TP 4 Menganalisis pengetahuan mengenai variasi dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Lengkapkan jadual berikut mengenai perbezaan antara mutasi sel soma dengan sel gamet. TP 4 Complete the table below about differences between mutation in somatic cells and gametes. Aspek Aspect Mutasi sel soma Mutation in somatic cells Mutasi sel gamet Mutation in gametes (a) Jenis sel terlibat Type of cell involved Sel soma Somatic cell Sel germa yang menghasilkan sel gamet Germ cell that produces gamete (b) Boleh diwarisi Can be inherited Tidak No Ya Yes (c) Contoh penyakit Example of disease Penyakit berkaitan sistem saraf Diseases related to the nervous system Talasemia Thalassemia Mutasi gen melibatkan perubahan jujukan bes nukleotida dalam molekul DNA suatu kromosom, manakala mutasi kromosom melibatkan perubahan struktur dan bilangan kromosom. Gene mutation involves a change in nucleotide base sequence in DNA molecules of a chromosome, whereas chromosomal mutation involves a change in the structure and number of chromosomes. Kertas 1 1 Rajah 1 menunjukkan variasi suatu ciri manusia. Diagram 1 shows the variation of a characteristic in humans. Kumpulan darah Blood group Peratus populasi % Percentage of population % AB 60 40 20 50 30 10 0 A O B Rajah 1/ Diagram 1 Ciri yang manakah mempunyai jenis variasi yang sama dengan ciri di atas? Which characteristic shows the similar variation as the above characteristic? A Ketinggian/ Height B Berat badan/ Body weight C Warna kulit/ Skin colour D Jenis cap jari/ Type of fingerprint 2 Antara ciri berikut, yang manakah merupakan variasi selanjar? Which of the following characteristics are continuous variation? I Kecerdasan Intelligence II Berat badan Body weight III Kebolehan menggulung lidah Ability to roll tongue IV Kumpulan darah Blood group A I dan II C II dan IV I and II II and IV B I dan III D III dan IV I and III III and IV 3 Pernyataan yang manakah benar mengenai variasi tak selanjar? Which statements is true about discontinuous variation? A Terdapat ciri-ciri perantaraan Has intermediate characteristics B Menunjukkan variasi kuantitatif Shows a quantitative variation C Dipengaruhi oleh faktor persekitaran Influenced by environmental factor D Menunjukkan perbezaan ciri yang ketara Shows a distinct difference in characteristic Praktis Berformat SPM Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 182 11/8/2023 6:04:22 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

183 4 Antara penyakit berikut, yang manakah disebabkan oleh mutasi titik? Which of following diseases is caused by point mutation? A Sindrom Down/ Down syndrome B Anemia sel sabit/ Sickle cell anaemia C Sindrom Turner/ Turner syndrome D Sindrom Jacob/ Jacob syndrome 5 Rajah 2 menunjukkan proses tak disjungsi yang berlaku semasa spermatogenesis. Diagram 2 shows a nondisjunction process that occurs during spermatogenesis. Tak disjungsi/Nondisjunction Sperma J sperm J Sperma K sperm K X X XY XY Rajah 2/Diagram 2 Apakah yang akan berlaku jika ovum disenyawakan oleh sperma K? What happens if ovum is fertilised by sperm K? A Zigot tidak dapat berkembang The zygote cannot develop B Zigot berkembang menjadi individu yang mempunyai sindrom Down The zygote develops to become individual with Down syndrome C Zigot berkembang menjadi individu yang mempunyai sindrom Turner The zygote develops to become individual with Turner syndrome D Zigot berkembang menjadi individu yang mempunyai sindrom Klinefelter The zygote develops to become individual with Klinefelter syndrome 6 Rajah 3 menunjukkan kariotip individu yang mempunyai penyakit genetik. Diagram 3 shows a karyotype of an individual who has a genetic disease. 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X Y Rajah 3/Diagram 3 Apakah jenis mutasi yang menyebabkan penyakit genetik tersebut? What is the type of mutation that causes the genetic disease? A Mutasi gen Gene mutation B Mutasi titik Point mutation C Mutasi gamet Gamete mutation D Mutasi kromosom Chromosomal mutation 7 Seorang perempuan mempunyai kromosom 44 + XO. Penyakit genetik ini disebabkan oleh kegagalan kromosom seks untuk berpisah dengan lengkap semasa meiosis. A female has 44 + XO chromosomes. This genetic disease is due to the failure of sex chromosomes to separate completely during meiosis. Antara yang berikut, yang manakah ciri penyakit genetik tersebut? Which of the following is the characteristic of the genetic disease? A Lebih tinggi daripada orang normal Taller than normal people B Ketidaksuburan Infertility C Mempunyai otot yang lemah Has weak muscles D Terencat akal Mentally retarded 8 Nadia dan Lydia merupakan kembar seiras. Kedua-duanya dipisahkan sejak kecil. Selepas 15 tahun, Nadia mempunyai berat badan yang lebih berbanding dengan Lydia. Nadia and Lydia are identical twins. Both were separated since childhood. After 15 years, Nadia has a higher body weight compared to Lydia. Faktor yang manakah menyebabkan perbezaan ciri pada kembar tersebut? Which factor causes the difference in the characteristic of the twins? A Genetik Genetic B Persekitaran Environment C Mutasi gen Gene mutation D Mutasi kromosom Chromosomal mutation Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 183 11/8/2023 6:04:23 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

184 9 Rajah 4 menunjukkan perubahan pada kromosom sebelum dan selepas suatu mutasi. Diagram 4 shows the change in a chromosome before and after a mutation. F E D C B A A E D C B F Rajah 4/Diagram 4 Pernyataan yang manakah benar mengenai jenis mutasi kromosom di atas? Which statement is true about the type chromosomal mutation above? A Sebahagian kromosom mengganda A part of chromosome duplicates B Sebahagian kromosom putus dan hilang A part of chromosome is cut and lost C Segmen kromosom terputus, berputar pada 180º dan bersambung semula A segment of chromosome is cut, rotates at 180º and rejoins D Sebahagian kromosom terputus dan bersambung dengan kromosom bukan homolog yang lain A part of chromosome is cut and rejoins with another non-homologous chromosome Kertas 2 Bahagian A 1 Rajah 1 menunjukkan dua ciri manusia dengan trait yang berbeza. Diagram 1 shows two human characteristics with different traits. Ketinggian Height Kebolehan menggulung lidah Ability to roll tongue Rajah 1/ Diagram 1 (a) Ciri yang manakah menunjukkan variasi tak selanjar? Which characteristic shows discontinuous variation? [1 markah/mark] (b) Nyatakan dua perbezaan bagi kedua-dua ciri di atas. State two differences between both characteristics above. Ketinggian Height Kebolehan menggulung lidah Ability to roll tongue Mempunyai ciri-ciri perantaraan Has intermediate characteristics Tiada ciri-ciri perantaraan No intermediate characteristics Boleh diukur Can be measured Tidak boleh diukur Cannot be measured [2 markah/marks] Kebolehan menggulung lidah/ The ability to roll tongue Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 184 11/8/2023 6:04:24 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

185 (c) Apakah trait dominan dan trait resesif bagi kebolehan menggulung lidah? What are the dominant and recessive traits for the ability to roll tongue? (i) Trait dominan: Dominant trait : (ii) Trait resesif : Recessive trait : [2 markah/marks] (d) Warna kulit tergolong dalam jenis variasi yang sama seperti ketinggian manusia. Adakah warna kulit dipengaruhi oleh faktor persekitaran? Terangkan jawapan anda. KBAT Menganalisis Skin colour is grouped under the same type of variation as the human height. Is the skin colour influenced by environmental factors? Explain your answer. [2 markah/marks] Bahagian B 2 Jadual 1 menunjukkan data bagi dua ciri yang berbeza daripada sekumpulan 24 murid. Diagram 1 shows the data of two different characteristics from a group of 24 students. Data A Jisim badan/Body mass (kg) 40 – 44 45 – 49 50 – 54 55 – 59 60 – 64 65 – 69 Bilangan pelajar/ Number of students 2 4 8 4 4 2 Data B Jenis cuping telinga Type of earlobes Cuping telinga bebas Free earlobes Cuping telinga melekat Attached earlobes Bilangan pelajar/ Number of students 18 6 Jadual 1/ Table 1 (a) (i) Lukis graf bagi mewakili data A. Draw a graph to represent data A. [2 markah/marks] (ii) Lukis graf bagi mewakili data B. Draw a graph to represent data B. [2 markah/marks] (b) Bandingkan ciri-ciri graf yang dilukiskan di 2(a)(i) dan 2(a)(ii). KBAT Menganalisis Compare the characteristics of the graphs drawn in 2(a)(i) and 2(a)(ii). [6 markah/marks] Boleh menggulung lidah Can roll the tongue Tidak boleh menggulung lidah Cannot roll the tongue Ya. [Mengapa] Individu yang terdedah kepada cahaya matahari dalam jangka masa yang lama akan mempunyai tona kulit yang lebih gelap berbanding dengan mereka yang kurang terdedah kepada cahaya matahari. Yes. [Why] Individuals who are exposed to sunlight for a long period of time will have darker skin tones compared to those who are less exposed to sunlight. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 185 11/8/2023 6:04:24 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

186 (c) Rajah 2 menunjukkan tiga jenis mutasi gen yang boleh berlaku dalam badan manusia. Diagram 2 shows three types of gene mutation that can occur in the human body. Normal Phe Tyr Glu Glu U A U A U A U A A T G C A T A C T G A C T G C G DNA MRNA Asid amino Amino acids Mutasi 1 Mutation 1 Phe Tyr Lys Glu U A U A U A U A A T G C A T A T A T A C T G C G DNA MRNA Asid amino Amino acids Mutasi 2 Mutation 2 DNA MRNA Asid amino Amino acids Phe Tyr Gly Arg U A U A U A U A A T G C A C T G C G A T C G A T Mutasi 3 Mutation 3 DNA MRNA Asid amino Amino acids Phe Thr Lys Arg U A U A U A A T G C C G A T C A G T A T C G C G Rajah 2/ Diagram 2 Banding dan bezakan tiga jenis mutasi gen di atas. KBAT Menganalisis Compare and contrast the three types gene mutations above. [5 markah/marks] (d) Sindrom Klinefelter dan sindrom Jacob berlaku disebabkan oleh mutasi kromosom. Banding dan bezakan sindrom Klinefelter dengan sindrom Jacob. KBAT Menganalisis Klinefelter syndrome and Jacob syndrome occurs due to chromosomal mutation. Compare and contrast between Klinefelter syndrome and Jacob syndrome. [5 markah/marks] Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 186 11/8/2023 6:04:25 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

2 (a) (i) (ii) (b) – Graf untuk jisim badan menunjukkan taburan normal, manakala graf untuk jenis cuping telinga menunjukkan taburan diskrit. The graph for body mass shows normal distribution, while the graph for type of earlobes shows discrete distribution. – Graf untuk jisim badan berbentuk loceng, manakala graf untuk jenis cuping telinga berbentuk bar berasingan. The graph for body mass is bell-shaped, while the graph for types of earlobes is separate bar. – Graf untuk jisim badan menunjukkan pengukuran kuantitatif yang bermaksud jisim badan boleh diukur, manakala graf untuk jenis cuping telinga menunjukkan pengukuran kualitatif bagi variasi cirinya. The graph for body mass shows quantitative measurement, which means the body mass can be measured, while the graph for type of earlobes shows qualitative measurement for the variation. – Graf untuk jisim badan menunjukkan perbezaan trait yang tidak ketara, manakala graf untuk jenis cuping telinga menunjukkan perbezaan trait yang ketara. The graph for body mass shows a difference in trait that is not distinct, while the graph for type of earlobes shows a difference in trait that is distinct. – Graf untuk jisim badan menunjukkan ciri perantaraan, manakala graf untuk jenis cuping telinga tidak mempunyai ciri perantaraan. The graph for body mass shows intermediate charateristics, while the graph for types of earlobes has no intermediate charateristics. – Graf untuk jisim badan tiada had nilai, manakala graf untuk jenis cuping telinga tiada kategori di antara. The graph for body mass has no limit on the value, while the graph for type of earlobes has no in between categories. 8 6 4 2 40 – 44 Jisim badan (kg) Body mass (kg) Bilangan murid Number of students 45 – 44 50 – 54 55 – 59 60 – 64 65 – 69 Jenis cuping telinga Cuping telinga bebas Type of earlobes Free earlobes Cuping telinga melekat Attached earlobes 20 15 10 5 Bilangan murid Number of students 187 Jawapan/Answers: Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 187 11/8/2023 6:04:25 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

(c) Persamaan/ Similarity: Ketiga-tiga mutasi melibatkan perubahan jujukan nukleotida dalam gen. All the three mutations involve changes in nucleotide sequence of a gene. Perbezaan/ Differences: Mutasi/ Mutation 1 2 3 Jenis mutasi gen Type of gene mutation Penggantian bes Base substitution Sisipan bes Base insertion Pelenyapan bes Base deletion Kesan Effects – Satu bes ditukar dengan jenis bes yang lain One base is replaced with another type of base – Menghasilkan asid amino berbeza Produces a different amino acid – Satu bes disisipkan ke dalam jujukan nukleotida One base is inserted into the nucleotide sequence – Menghasilkan asid amino baharu Produces a new amino acid – Satu bes dilenyapkan One base is deleted – Menghasilkan asid amino baharu Produces a new amino acid Penyakit Disease Anemia sel sabit Sickle cell anaemia Sistik fibrosis Cystic fibrosis Talasemia Thalassemia Pertukaran pasangan bes Exchange of base pair Ya Yes Tiada None Tiada None (d) Persamaan/ Similarity: – Kedua-duanya mempunyai 47 kromosom Both have 47 chromosomes – Keabnormalan berlaku pada kromosom seks The abnormality occurs on sex chromosomes – Berlaku pada lelaki Occurs in male Perbezaan/ Differences: Sindrom Klinefelter Klinefelter syndrome Sindrom Jacob Jacob syndrome Tambahan satu kromosom X pada kromosom seks (XXY) Addition of one chromosome X in sex chromosome (XXY) Tambahan satu kromosom Y pada kromosom seks (XYY) Addition of one chromosome Y in sex chromosome (XYY) Lelaki mandul/ suara seperti wanita/ mempunyai buah dada seperti wanita/ kaki dan tangan panjang Sterile man/ voice like a woman/ has breast like a woman/ long legs and hands Lebih tinggi daripada lelaki normal/ jerawat teruk di muka/ lambat bertutur/ otot lemah Taller than normal men/ severe acne on face/ slow in acquiring speech/ weak muscles 188 Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 188 11/8/2023 6:04:25 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

189 Bahagian C 3 (a) Rajah 3.1 menunjukkan variasi pada rama-rama. Diagram 3.1 shows variation in butterflies. Rajah 3.1/Diagram 3.1 (i) Terangkan faktor yang menyebabkan variasi pada rama-rama. Explain the factors that cause variation in butterflies. [5 markah/marks] (ii) Terangkan kepentingan variasi kepada rama-rama tersebut. Explain the importance of variation to the butterflies. [5 markah/marks] (b) Rajah 3.2 menunjukkan satu faktor yang menyebabkan variasi. Diagram 3.2 shows one factor that causes variation. Rajah 3.2/Diagram 3.2 (i) Huraikan bagaimana faktor di atas menyebabkan variasi dalam manusia. Describe how the above foctor causes variation in humans. [5 markah/marks] (ii) Ramalkan apa yang mungkin berlaku sekiranya sel-sel tersebut terdedah kepada mutagen pada peringkat meiosis yang seterusnya. Jelaskan jawapan anda. Predict what will happen if the cells are exposed to mutagen in the next stage of meiosis. Explain your answer. [5 markah/marks] Jawapan/Answers: 3 (a) (i) – Variasi dalam rama-rama disebabkan oleh faktor genetik. The variation in butterflies is caused by genetic factors. – Pindah silang semasa meiosis akan menghasilkan kombinasi gen yang baharu dan menghasilkan fenotip yang berbeza daripada induk. Crossing over during meiosis will produce new combination of genes and different phenotypes from the parents. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 189 11/8/2023 6:04:27 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

190 – Penyusunan bebas kromosom semasa meiosis membenarkan kromosom tersusun secara rawak dan dipisahkan menjadi dua sel anak baharu. Independent assortment of chromosomes during meiosis allows the chromosomes to be arranged randomly and separated into two new daughter cells. – Persenyawaan rawak gamet akan menghasilkan zigot diploid dengan kombinasi gen yang baharu. Random fertilisation of gametes will produce a diploid zygote with new genetic combination. – Mutasi yang berlaku dalam sel gamet atau sel soma akan menghasilkan genotip baharu dan menyebabkan kemunculan fenotip baharu. Mutation that occurs in gamete or somatic cell will create new genotypes and leads to formation of new phenotypes. (ii) Kepentingan variasi/ Importance of variation: – Boleh menyesuaikan diri dengan perubahan persekitaran Can adapt to changes in the environment – Meningkatkan kelangsungan hidup spesies Increases the survival of the species – Menambahkan kepelbagaian Increases diversity – Membolehkan alam semula jadi memilih sifat-sifat baik untuk diteruskan Allows nature to continue selecting beneficial characteristics – Membolehkan alam semula jadi menyingkirkan sifat-sifat yang tidak bersesuaian Allows nature to get rid of non-suitable characteristics (b) (i) Penyusunan bebas kromosom berlaku semasa metafasa I. Semasa metafasa I, pasangan kromosom homolog akan tersusun secara rawak pada satah khatulistiwa. Pada akhir meiosis, pelbagai kombinasi kromosom akan terhasil. Hal ini menyebabkan kandungan genetik dalam setiap gamet yang terhasil akan berbeza. Independent assortment of chromosomes occurs during metaphase I. During metaphase I of meiosis, a homologous chromosome pair is arranged randomly on the equatorial plane. At the end of meiosis, different combinations of chromosomes are formed. This causes the genetic content in each gamete produced to be different. (ii) Sel-sel mungkin mempunyai bilangan kromosom yang abnormal. Mutagen boleh menyebabkan tak disjungsi. Tak disjungsi ialah kegagalan dua kromosom homolog untuk berpisah semasa anafasa I kerana tiada pembentukan gentian gelendong. Oleh itu, gamet yang terbentuk akan mempunyai tambahan satu kromosom atau kehilangan satu kromosom. The cells may have abnormal number of chromosomes. Mutagen can cause nondisjunction. Nondisjunction is the failure of two homologous chromosomes to separate during anaphare I due to no formation of spindle fibres. Therefore, the gametes formed will have extra one chromosome or lose one chromosome. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 190 11/8/2023 6:04:27 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

Revisi Pantas Bab 13 Teknologi Genetik Genetic Technology Tema: Pewarisan dan Teknologi Genetik 191 13.1 Teknologi Kejuruteraan Genetic Engineering 1 Kejuruteraan genetik ialah teknik manipulasi gen untuk mengubah suai genetik sesuatu organisma bagi membentuk gabungan gen yang baharu. Genetic engineering is a gene manipulation technique to modify organisms’ genetic materials to produce new combinations of genes. 2 Aplikasi kejuruteraan genetik Application of genetic engineering (a) DNA rekombinaan Recombinant DNA (i) Sebahagian kecil DNA dimasukkan ke dalam DNA lain. A small part of DNA is inserted into another DNA. (ii) DNA yang diubah ini dinamakan DNA rekombinan. This modified DNA is called recombinant DNA. (b) Organisma terubah suai genetik (GMO) Genetically modified organism (GMO) (i) Organisma yang mengandungi DNA rekombinan. Organisms that contain recombinant DNA. (ii) Dikenali sebagai organisma transgenik. Known as transgenic organism. (c) Makanan terubah suai genetik (GMF) Genetically modified food (GMF) (i) Dihasilkan melalui teknologi DNA rekombinan dengan ciri-ciri baharu. Produced through recombinant DNA technology with new characteristics. (ii) Mempunyai DNA daripada spesies tumbuhan atau haiwan lain. Contains DNA from other species of plants or animals. (iii) Ciri-ciri makanan terubah suai genetik: Characteristics of genetically modified food: – Rintang terhadap racun herbisid Resistant to herbicide – Rintang terhadap penyakit Resistant to disease – Digunakan dalam bidang perubatan Used in medicine – Toleransi terhadap logam berat Tolerant towards heavy metals – Rintang terhadap serangga Resistant to pests (iv) Kebaikan makanan terubah suai genetik: Advantages of genetically modified food: – Menghasilkan tanaman dan ternakan yang berkualiti tinggi Produce large qualities of crops and livestock – Menghasilkan tanaman dan ternakan dalam kuantiti yang banyak Produce high quantity crops and livestock – Mengatasi masalah bekalan makanan dunia Overcome worldwide food shortage – Meningkatkan kandungan nutrisi tanaman Increase nutritional value of crops – Mengurangkan masalah tanaman berkaitan serangan serangga Reduce problems of crops related to pests (v) Keburukan makanan terubah suai genetik: Disadvantages of genetically modfied organism: – Mengancam spesies semula jadi Endanger natural species – Gen asing dalam GMF berkemungkinan dipindahkan ke dalam manusia The foreign gene in GMF may be transferred to humans – Mungkin mempunyai kesan sampingan pada kesihatan manusia May have adverse effects on human health (d) Penghasilan insulin Production of insulin Plasmid rekombinan Recombinant plasmid Plasmid rekombinan dimasukkan ke dalam bakteria Recombinant plasmid is introduced into a bacteria Bakteria transgenik membiak Transgenic bacteria multiply Bakteria transgenik Transgenic bacterium Pengekstrakan dan penulenan insulin Extraction and purification of insulin Plasmid bakteria Bacteria plasmid Gen insulin manusia Human insulin gene + 13.2 Bioteknologi Biotechnology 1 Bioteknologi ialah suatu bidang yang menggunakan teknologi atau kaedah untuk memanipulasikan organisma bagi tujuan penghasilan atau pengubahsuaian sesuatu produk biologi. Biotechnology is a field that utilises technology or method to manipulate organisms for the production or modification of biological products. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 191 11/8/2023 6:04:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

192 2 Aplikasi bioteknologi Applications of biotechnology (a) Terapi gen/ Gene therapy (i) Digunakan untuk merawat atau mencegah penyakit genetik. Used to treat or prevent genetic diseases. (ii) Gen normal dimasukkan dengan menggunakan virus untuk menggantikan gen yang abnormal. A normal gene is inserted by using virus to replace the abnormal gene. (iii) Contoh penyakit yang boleh dirawat menggunakan kaedah ini ialah sistik fibrosis, distrofi otot dan kanser. Examples of diseases that can be treated using this method are cystic fibrosis, muscular dystrophy and a few types of cancer. (b) Pemprofilan DNA/ DNA profiling (i) Teknik untuk mengenal pasti individu berdasarkan DNA mereka. A technique used to identify individuals based on their DNA. (ii) DNA dapat diekstrak daripada darah, air mani (lelaki) atau kulit. DNA can be extracted from blood, semen (for male) or skin. (iii) Aplikasi pemprofilan DNA Application of DNA profiling – Mencari ibu bapa sebenar Find real parents – Mengesan penyakit genetik Detect genetic diseases – Mengenal pasti penjenayah Identify criminals – Menguji keserasian penderma organ dengan penerima Determine suitability of organ donors and recipients (c) Penghasilan tumbuhan yang rintang terhadap serangga perosak Production of insect tolerant plants (i) Tanaman Bt adalah rintang terhadap serangga perosak. Bt crops are resistant to pests. (ii) Tanaman Bt disuntik dengan gen daripada Bacillus thuringiensis (Bt) yang menghasilkan toksin untuk membunuh serangga perosak. The Bt crops are injected with genes from Bacillus thuringiensis (Bt) that secretes toxins to kill pests. (d) Bioremediasi/ Bioremediation (i) Kaedah yang menggunakan bakteria untuk membersihkan bahan cemar. A method that uses bacteria to clean up environmental pollutants. (ii) Sangat berkesan untuk membersikan tumpahan minyak di lautan. Effective to clean oil spill in the ocean. (iii) Contohnya, bakteria Alcanivorax borkumensis digunakan untuk merawat pencemaran minyak. For example, Alcanivorax borkumensis bacteria is used to treat oil contamination. 3 Kepentingan bioteknogi Importance of biotechnology Bidang Fields Kepentingan Importance Pertanian Agriculture – Menghasilkan baka ternakan dan tanaman yang terbaik Produces the best breed of livestock and crops – Menghasilkan baka padi yang mengeluarkan hasil yang banyak dan cepat matang Produces paddy breeds which give more yields and mature faster – Mengurangkan penggunaan herbisid atau pestisid Reduces the use of herbicide or pesticide Perubatan Medicine – Mengurangkan risiko penyakit mental Reduces the risk of mental diseases – Mengelakkan penyakit seperti kanser dan penyakit pewarisan Prevents diseases such as cancer and inherited diseases – Membantu ibu yang sukar hamil untuk memperoleh anak Assists mothers with difficulty to conceive to get a child Forensik Forensic Dapat mengenal pasti penjenayah Can identify criminals Alam sekitar Environment – Mikrob dapat mempercepat pereputan bahan buangan manusia Microbes can accelerate the decay of human waste products – Mengurangkan pencemaran untuk melindungi manusia dan alam sekitar Reduces pollution to protect humans and the environment – Menemukan enzim baharu untuk proses perindustrian Discovers new enzymes for industrial processes Untuk tujuan pembelajaran Imbas kod QR atau layari https://www. youtube.com/watch?v=m29Y3qhCNyk untuk mengetahui tentang aplikasi bioteknologi Video Video Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 192 11/8/2023 6:04:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

193 13.1 Kejuruteraan Genetik/ Genetic Engineering Latihan 1 Maksud kejuruteraan genetik dan organisma terubah suai genetik Definition of genetic engineering and genetically modified organisms TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai tenologi genetik. 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 1 Fill in the blanks with the correct answer. (a) Kejuruteraan genetik ialah suatu teknik (i) manipulasi gen untuk mengubah suai (ii) bahan genetik sesuatu organisma bagi membentuk gabungan gen yang baharu. Genetic engineering is a gene (i) manipulation technique to modify an organism’s (ii) genetic material to produce new combination of genes. (b) Organisma terubah suai genetik (GMO) ialah organisma seperti haiwan, tumbuhan dan (i) mikroorganisma yang dihasilkan melalui teknologi DNA (ii) rekombinan . Organisma terubah suai genetik juga dikenali sebagai (iii) organisma transgenik Genetically modified organisms (GMO) are organisms such as animals, plants and (i) microorganisms that are produced by (ii) recombinant DNA technology. Genetically modified organism is also known as a (iii) transgenic organisms . (c) Genom ialah satu set DNA lengkap bagi sesuatu organisma yang merangkumi kesemua gen dalam organisma tersebut. Genome is a complete set of DNA for an organism that includes all the genes of the organism. Latihan 2 Aplikasi kejuruteraan genetik/ Applications of genetic engineering TP2 Memahami teknologi genetik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP3 Mengaplikasi pengetahuan mengenai teknologi genetik dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 1 Padankan contoh-contoh organisma terubah suai genetik dan makanan terubah suai genetik yang berikut dengan kegunaannya. TP 3 Match the following examples of genetically modified organims and genetically modified food with their uses. Organisma/ Makanan Organisms/ Food Kegunaan Uses (a) Lembu Cow Menghasilkan susu yang mengandungi faktor pembekuan darah Produces milk with a blood clotting factor (b) Kambing Goat Menghasilkan sejenis protein yang toksik kepada serangga perosak tertentu Produces a type of protein that is toxic to certain pests (c) Padi emas Golden rice Memecahkan bahan pencemar toksik untuk merawat tumpahan minyak di laut Breaks down toxic pollutants to treat oil spills on sea (d) Jagung Bt Bt corn Menghasilkan susu tanpa β-lactoglobulin Produces milk without β-lactoglobulin (e) Bakteria Bacteria Mengandungi beta karotena Contains beta carotene Praktis PBD Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 193 11/8/2023 6:04:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

194 2 Lengkapkan peta bulatan berikut dengan ciri makanan terubah suai genetik (GMF). TP 2 Complete the circle map below with the characteristics of genetically modified food (GMF). Ciri makanan terubah suai genetik (GMF) Characteristics of genetically modified food (GMF) Rintang terhadap herbisid Resistant to herbicide Toleransi terhadap logam berat Tolerance to heavy metals Rintang terhadap serangan serangga Resistant to pest Kegunaan dalam bidang perubatan Application in medicine Rintang terhadap penyakit Resistant to disease 3 Lengkapkan jadual di bawah dengan memberikan kebaikan dan keburukan makanan terubah suai genetik. TP 3 Complete the table below by giving the advantages and disadvantages of genetically modified foods. Kebaikan/ Advantages Keburukan/ Disadvantages Menghasilkan kuantiti tanaman dan ternakan yang banyak Produces large quantities of crops and livestock Mengancam spesies semula jadi Endangers natural species Meningkatkan kandungan nutrisi tanaman Increases nutritional value of crops Mungkin mempunyai kesan sampingan pada kesihatan manusia May have adverse effects on human health 4 Rajah di bawah menunjukkan penghasilan insulin melalui kaedah kejuruteraan genetik. The diagram below shows production of insulin through genetic engineering technique. Sel pankreas manusia Human pancreatic cell Gen insulin Insulin gene DNA plasmid Plasmid DNA Bacteria Bacterium X Y i-THINK Peta Bulatan (a) (b) (c) (d) Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 194 11/8/2023 6:04:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

195 (a) Apakah fungsi insulin? TP 2 What is the function of insulin? Mengawal atur aras glukosa dalam darah Regulates blood glucose level (b) Namakan dua enzim yang terlibat dalam teknik di atas. TP 2 Name two enzymes involved in the above technique. Enzim pembatasan dan enzim DNA ligase Restriction enzyme and DNA ligase enzyme (c) Huraikan fungsi enzim yang dinamakan di 4(b). TP 3 Describe the functions of the enzymes named in 4(b). Enzim pembatasan memotong plasmid dan gen insulin daripada segmen DNA manusia. DNA ligase menyambungkan gen insulin dengan plasmid./Restriction enzymes cut plasmid and insulin genes from segments of human DNA. DNA ligase joins the insulin gene with the plasmid. (d) Namakan struktur X dan struktur Y. TP 2 Name structures X and Y. X ialah plasmid rekombinan dan Y ialah bakteria transgenik. X is recombinant plasmid and Y is transgenic bacterium. (e) Apakah kebaikan menghasilkan insulin melalui kaedah di atas? TP 3 What are the benefits of producing insulin through the above method? Insulin boleh dihasilkan dengan banyak dalam masa yang singkat. Insulin can be produced in large quantities in a short period of time. 13.2 Bioteknologi/ Biotechnology Latihan 3 Maksud bioteknologi/ The meaning of biotechnology TP 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai tenologi genetik. TP2 Memahami teknologi genetik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 1 Nyatakan maksud bioteknologi. TP 1 State the meaning of biotechnology. [Apa] Bioteknologi ialah suatu bidang yang menggunakan teknologi atau kaedah untuk memanipulasikan organisma bagi tujuan penghasilan atau pengubahsuaian sesuatu produk biologi./ [What] Biotechnology is a field which utilises technology or method to manipulate organisms for the production or modification of biological products. 2 Padankan jenis bioteknologi dengan penerangannya yang betul. TP 2 Match the type of biotechnology with its correct description. Bioteknologi hijau Green biotechnology Bioteknologi merah Red biotechnology Bioteknologi kelabu Grey biotechnology Bioteknologi kuning Yellow biotechnology Melibatkan makanan dan pemakanan Involves food and nutrition Melibatkan alam sekitar Involves environment Melibatkan hasil pertanian Involves agricultural products Melibatkan perubatan dan kesihatan manusia Involves medicine and human health Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 195 11/8/2023 6:04:28 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

196 Latihan 4 Aplikasi dan kepentingan bioteknologi / Applications and importance of biotechnology TP2 Memahami teknologi genetik serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. TP3 Mengaplikasi pengetahuan mengenai teknologi genetik dalam kehidupan harian untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. TP4 Menganalisis pengetahuan konsep teknologi genetik dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1 Rajah di bawah menunjukkan satu aplikasi dalam bioteknologi. The diagram below shows an application of biotechnology. Gen abnormal Abnormal gene Gen normal Normal gene (a) Apakah nama teknik yang ditunjukkan dalam rajah di atas? TP 2 What is the name of the technique shown in the above diagram? Terapi gen/ Gene therapy (b) Huraikan teknik yang dinamakan di 1(a). TP 3 Describe the technique named in 1(a). Gen yang normal dimasukkan dengan menggunakan virus untuk menggantikan gen yang abnormal. A normal gene is inserted by using virus to replace the abnormal gene. (c) Namakan dua penyakit yang boleh dirawat menggunakan teknik di atas. TP 2 Name two diseases that can be treated using the above technique. Sistik fibrosis dan distrofi otot/Cystic fibrosis and muscular dystrophy 2 Hawa telah terpisah dengan keluarganya yang sebenar sejak dilahirkan. Terdapat dua orang lelaki yang berkemungkinan ialah bapa kandungnya. Ujian paterniti dilakukan dan keputusan ditunjukkan di bawah. Hawa was separated from her real family since birth. There are two men who are likely to be her biological father. A paternity test was performed and the results are shown below. Lelaki Man 2 Lelaki Man 1 Ibu Mother Hawa (a) Antara dua lelaki itu, yang manakah ialah bapa Hawa? TP 4 Which of the following two men is Hawa’s father? Lelaki 2/ Man 2 (b) Beri sebab bagi jawapan anda di 2(a). TP 4 Give a reason for your answer in 2(a). Susunan jalur fragmen DNA lelaki 2 sepadan dengan susunan DNA Hawa. The arrangement of DNA fragment bands of man 2 matches the DNA arrangement of Puan Hawa. Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 196 11/8/2023 6:04:29 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

197 (c) Nyatakan dua kegunaan lain bagi pemprofilan DNA. TP 3 State another two uses of DNA profiling. – Mengesan penyakit genetik/ Identify genetic diseases – Mengenal pasti penjenayah/ Identify criminals (d) Lengkapkan peta alir bagi menunjukkan langkah-langkah dalam pemprofilan DNA. TP 3 Complete the flow map to show the steps in DNA profiling. (b) Fragmen DNA dipisahkan melalui gel elektroforesis DNA fragments are separated by gel electrophoresis (a) Pemotongan DNA oleh enzim pembatasan Cutting of DNA by restriction enzyme Pengekstrakan DNA daripada sampel DNA extraction from the sample (c) Fragmen DNA dipindahkan ke membran nilon DNA fragments are transferred to a nylon membrane Prob radioaktf ditambah kepada membran nilon Radioactive probes are added to the nylon membrane (d) Filem X -ray diletakkan di atas membran nilon X-ray film is placed on top of the nylon membrane Filem X-ray diproses X-ray film is processed 3 Kapas Bt ialah contoh tumbuhan yang rintang terhadap serangga perosak. Bt cotton is an example of a pest-tolerant plant. (a) Huraikan secara ringkas bagaimana kapas Bt dihasilkan. TP 4 Briefly describe how Bt cotton is produced. Gen yang menghasilkan toksin Bt daripada bakteria Bacillus thuringiensis dimasukkan ke dalam genom tumbuhan. Gene that produces Bt toxins from Bacillus thuringiensis is inserted into the plant’s genome. (b) Beri dua contoh tumbuhan Bt yang lain. TP 2 Give another two examples of other Bt plants. Jagung dan terung / Corn and brinjal 4 Lengkapkan jadual di bawah dengan memberikan kepentingan atau sumbangan bioteknologi dalam bidang-bidang berikut. TP 3 Complete the table below by giving the importance or contribution of biotechnology in the following areas. Bidang Field Kepentingan atau sumbangan bioteknologi Importance or contribution of biotechnology (a) Pertanian Agriculture – Menghasilkan baka ternakan dan tanaman yang terbaik Produces the best livestock and crop breeds – Menghasilkan baka padi yang mengeluarkan hasil banyak dan cepat matang Produces varieties of paddy which give more yield and mature faster (b) Alam sekitar Environment – Mikrob dapat mempercepat pereputan bahan buangan Microbes can accelerate the decomposition of waste products – Memulihkan dan melindungi ekosistem darat dan marin Restore and protect land and marine ecosystem (c) Perubatan Medicine – Mencegah penyakit seperti kanser dan penyakit pewarisan Prevents diseases such as cancer and inherited diseases – Membantu ibu yang sukar hamil untuk memperoleh anak Helps mothers with difficulty to conceive to get a child (d) Forensik Forensic Dapat mengenal pasti penjenayah Can identify criminals Peta Alir i-THINK Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 197 11/8/2023 6:04:29 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA

198 Kertas 1 1 Teknik yang manakah merujuk kepada pemindahan gen daripada DNA satu organisma kepada organisma yang lain? Which technique refers to the transfer of gene in DNA of one organism to another organism? A Pengklonan Cloning B Terapi gen Gene therapy C Kacukan monohibrid Monohybrid cross D Kejuruteraan genetik Genetic engineering 2 Pada masa kini, insulin boleh dihasilkan secara komersial melalui kejuruteraan genetik. Apakah bakteria yang digunakan untuk mensintesis insulin? Nowadays, insulin can be produced commercially through genetic engineering. What are the bacteria used to synthesise insulin? A Escherichia coli B Bacillus subtilis C Bacillus thuringiensis D Alcanivorax borkumensis 3 Antara yang berikut, yang manakah keburukan makanan terubah suai genetik? Which of the following is a disadvantage of genetically modified food? A Mengurangkan kos penghasilan makanan Reduces the cost of food production B Mengurangkan penggunaan pestisid Reduces the use of pesticides C Meningkatkan nilai nutrisi tanaman Increases nutritional value of crops D Mengancam spesies semula jadi Endangers natural species 4 Antara pernyataan berikut, yang manakah merujuk kepada kejuruteraan genetik? Which of the following statements refers to genetic engineering? A Suatu teknik manipulasi gen untuk menghasilkan kombinasi gen yang baharu A gene manipulation technique to produce a new combination of genes B Suatu teknik yang digunakan untuk merawat penyakit A technique used to treat diseases C Suatu teknik yang digunakan untuk mengenal pasti penjenayah A technique used to identify criminals D Suatu teknik yang digunakan untuk membersihkan tumpahan minyak A technique used to clean oil spills 5 Rajah di bawah menunjukkan penghasilan insulin. The diagram below shows the insulin production. Gen insulin Insulin gene Plasmid Plasmid Bakteria transgenik Transgenic bacteria X Apakah enzim yang terlibat untuk menghasilkan X? What enzyme is involved in producing X? A DNA ligase/DNA ligase B DNA rekombinase/DNA recombinase C Enzim pembatasan/Restriction enzyme D Enzim rekombinan/Recombinant enzyme 6 Antara yang berikut, yang manakah kebaikan makanan terubah suai genetik (GMF)? Which of the following are the advantages of genetically modified food (GMF)? I Mengurangkan kos penghasilan makanan Reduces the cost of food production II Meningkatkan penggunaan racun serangga Increases the usage of pesticide III Menghasilkan makanan yang berkualiti Produces high quality food IV Meningkatkan harga makanan Increases food price A I dan II/I and II B I dan III/I and III C II dan IV/II and IV D III dan IV/III and IV 7 Antara penyakit berikut, yang manakah boleh dirawat menggunakan terapi gen? Which of the following diseases can be treated using gene therapy? A Hipertensi/Hipertension B Sistik fibrosis/Cystic fibrosis C Diabetes mellitus/Diabetes mellitus D Down sindrom/Syndrome Down Praktis Berformat SPM Strategi A+SPM Biology TG5 2024.indb 198 11/8/2023 6:04:29 PM MU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTI SDLMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BAKTBIT ILMU BAKTI SDN. BHD. PENERBIT ILMU BA