งานจ้าง E-BOOK (1)

10 ปี

น วั ต ก ร ร ม ก า ร ศึ ก ษ า ชั้ น เ รี ย น
(LESSON STUDY)
แ ล ะ วิ ธี ก า ร แ บ บ เ ปิ ด
(OPEN APPROACH)
ใ น พื้ น ที่ จั ง ห วั ด ช า ย แ ด น ภ า ค ใ ต้

โดย
เ ก ษ ม เ ป ร ม ป ร ะ ยู ร สุ ว ร ร ณี เ ป ลี่ ย น รั ม ย์ แ ล ะ กั ล ย า ณ มิ ต ร

สารบัญ 6
15
“ก้าวแรกแห่งความกล้า” 19
“สื่อการสอนสะกดจิตที่ถูกใจวัยเรียน” 22
“ห้องเรียนที่มีการเป
ลี่ยนแปลง” 26
“ครั้งหนึ่งเราเคยคิดต่าง!!!” 30
“Open Approach ผลิดอกออกผล” 40
“ความมุ่งมั่น ความตั้งใจที่มอบให้ จ.ร.ว.” 47
“มัน คือ แรงบันดาลใจ” 54
62
“LS&OA นวัตกรรมสู่การเรียนรู้”
“นวัตกรรมแห่งการเรียนรู้ สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน”
“ ชั้นเรียนแห่งรอยยิ้ม ”

สารบัญ (ต่อ) 67
76
“Episode 5 : ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น” 83
“กระดานแห่งอิสรภาพสู่ห้องเรียนที่ปลอดภัย” 89
“จุดเปลี่ยนที่ใช้” 93
“การเปลี่ยนแปลง การบริหารจัดการในโรงเรียน” 99
“มุมมองที่เปลี่ยนไป”
104
“ผอ. ครู โค้ช เราเดินไปด้วยกัน” 114
“การทำงานที่มีความสุข” 118
“การเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกัน” 122
“ ความหวังจากก
ารศึกษาไทย”

“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)และวิธีการแบบเปิด

สารบัญ (ต่อ) 127
137
“นับแต่วันรู้จัก ก็หลงรักไปมากแล้ว กับการจัดการเรียนรู้ LS & OA 142
เดินคนเดียวเดินได้ไวอยากเดินได้
ไกลเดินไปด้วยกัน 146
“บันทึกจากชั้นเรียน”
150
155
“ทุกคนมีศักยภาพตามแบบฉบับของตนเอง” 159
“ความสุขของครู” 168
“ทวนก้าวย่าง สร้างการเรียนรู้”
171
“เรื่องเล่าการพัฒนาโรงเรียนภายใต้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
“นวัตกรรมการสอนแบบเปิด (open approach )



รอยทางที่ย่างก้าวของชาวศิริพงศ์วิทยา

สารบัญ (ต่อ) 174
178
เรียนรู้ด้วยหัวใจ สร้างไฟในตัวตน สร้างบุคคลแห่งการเรียนรู้ 182
“ 8 ปี แห่งการเรียนรู้ สู่การเปลี่ยนแปลง ” 187
“ดูแลดีไม่เคยห่าง” 192
“นำนวัตก
รรม LS & OA สู่โรงเรียน...เริ่มต้นอย่างไรให้ปัง” 195
“การสอนด้วยวิธีการแบบเปิด”

“บันทึกการเดินทางในการทำงานด้วยกัน เกี่ยวกับ 197

"นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
“ LS & OA พื้นที่ของการเรียนรู้ ชาวอุดมศาสน์”

“กค้าววาแมร
กกล้แาห”่ง

จุดเริ่มต้นแห่งการ ซัลมาน ผดุง
เดินทาง ผู้รับใบอนุญาตโรงเรียนคัมภีร์วิทยา

ไกลแค่ไหน ก็จะ จังหวัดยะลา


เดินไปด้วยกัน

“เราจะเดินไปด้วยกันครับ...อาแบ” ประโยคนี้ได้ปลุกความกล้าในตัวผม

และได้เพิ่มความเชื่อมั่นในการเดินทางไกลในครั้งนี้
โรงเรียนคัมภีร์วิทยาเป็นโรงเรียนเล็ก ๆ กลางหุบเขาบันนังสตา

เหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ก็เกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้ง จนหลาย ๆ คน หลาย
ๆ หน่วยงานไม่กล้าเข้ามาในพื้นที่ ทำให้การพัฒนาในด้านต่าง ๆ ทั้ง สังคม
เศรษฐกิจ ทัศนคติ และการศึกษาอยู่ในอันดับท้ายของประเทศ ณ จุด ๆ นี้

ทำให้ผมมีความคิดและตั้งใจมาโดยตลอดที่จะพัฒนาการเรียนรู้ของ
นักเรียนให้เทียบเท่ากับนักเรียนในเมือง เพราะผมเชื่อมั่นในความคิดที่ว่า
“การพัฒนาคน คือการพัฒนาสังคมที่ยั่งยืน” นักเรียนในเมืองมี
ห้องเรียนและสื่อต่าง ๆ ครบครัน ผมจะจัดหามาให้ได้ด้วยกำลังที่ผมมี

นักเรียนในเมืองมีคุณครูที่เก่ง ผมจะคัดครูที่มีคุณภาพมาสอน นักเรียนใน

เมืองมีความกล้าแสดงออก กล้าแสดงความคิดเห็น ผมก็จะสร้างนักเรียน

ไปให้ถึงจุดนั้น แต่หลายปีผ่านไป ผลของนักเรียนก็ยังคงเหมือนเดิม
เรียนแบบท่องจำเหมือนนกแก้วนกขุนทอง รอคำตอบจากครูผู้สอนเพียง

ฝ่ายเดียว เพราะคิดว่าคำตอบจากครูคือคำตอบที่ถูก ไม่กล้าที่จะพูดแสดง

ความคิดเห็นเพราะกลัวผิด กลัวต่างจากเพื่อน คณะผู้บริหารและครูได้ลอง
ผิดลองถูกจนค้นพบว่า “การมีห้องเรียนที่พร้อม ครูที่มีคุณภาพ แต่รูป

แบบการจัดการเรียนการสอนที่ไม่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิด
เห็น การพัฒนาที่ตัวนักเรียนก็จะไม่เกิดขึ้น”

เ ห ตุเ กิ ด เ มื่ อ ปีก า ร ศึ ก ษ า 2 5 6 0

คณะผู้บริหารได้เห็นสื่ อประชาสัมพันธ์จากโรงเรียนว
รพัฒน์เพื่ อเข้าร่วมกิ จกรรม Open Class ด้วย
ความสนใจที่ อยากพัฒนาการจัดการเรียนการสอน
คณะผู้บริหารและครูหัวหน้ากลุ่ มสาระจึงได้ลงสมัคร
เพื่ อเข้าร่วมสังเกตชั้นเรียน จากการเข้าร่วมกิ จกรรม
ในวันนั้น เรากลั บมาพร้อมกั บความสงสัยหลาย ๆ
อย่าง “ทำไมครูสอนโดยไม่ต้ องอธิบายอะไรมาก แต่
นักเรียนเข้าใจเนื้ อหาสาระที่ ครูจะสื่ อ” “ทำไมนักเรียน
พู ดแสดงความคิ ดเห็นโดยไม่เขินอาย” “ทำไมการ
จัดการชั้นเรียนดูเป็นระเบียบ” ทำไม และ ทำไม วกวน
อยู่ในความคิ ดของผม และคิ ดมาโดยตลอดว่า อยาก
ได้ชั้นเรียนที่ สร้างนักเรียนได้จริง จากจุ ด ๆ นี้ ทำให้
ผมมีความคิ ดที่ จะเปลี่ ยนแปลงชั้นเรียน เรากลั บมา
ถอดบทเรียนจากสิ่งที่ เราได้ดู เราวิเคราะห์
กระบวนการสอนที่ คุณครูได้ทำ จนสรุปออกมาเป็นรูป
แบบของเราเอง เราเดินกั นไปโดยไม่รู้ว่าศู นย์อยู่ตรง
ไหน และเราจะไปถึ งหนึ่ งได้อย่างไร อุ ปสรรคมากมาย
ที่ เราพบเจอ ทั้งในเรื่ องความเข้าใจของครูผู้สอน
เรื่ องเวลาในการจัดทำแผนร่วมกั น เรื่ องกระบวนการ
สอน และอื่ น ๆ อี กมากมาย จนเริ่มรู้สึกว่า.... เราจะ
ทำ ไ ด้ จ ริ ง มั้ ย

วัน ที่ 5 สิง ห า ค ม 2 5 6 2

ในวันที่ มืดมน ย่อมมีแสงสว่างหลั งม่านเมฆเสมอ วันที่ 5
สิงหาคม 2562 ศ.ดร.กนก วงศ์ ตระหง่ าน ได้มาเยี่ยม
โรงเรียนและได้พบปะพู ดคุยเล่ าถึ งปั ญหาต่ าง ๆ ในการ
จัดการเรียนการสอน รวมทั้งได้เล่ าถึ งความตั้งใจในการ
เปลี่ ยนแปลงชั้นเรียน จนท่ านได้แนะนำอาจารย์ท่ านหนึ่ ง
จากคณะศึ กษาศาสตร์ มหาวิทยาลั ยทั กษิ ณ สงขลา นั้นคื อ
อาจรย์ ดร.เกษม เปรมประยู ร ลูกศิ ษย์ของท่ านรอง
ศาสตราจารย์ ดร.ไมตรี อิ นทร์ประสิทธิ์ เพื่ อให้มาช่วยดูแล
และสานความตั้งใจให้เป็นจริง การได้รับโอกาสในครั้งนั้น
ได้สร้างความหวังกลั บมาอี กครั้ง คณะผู้บริหารโรงเรียนได้
เชิญอาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยู ร จัดการอบรมทำความ
เข้าใจครูทั้งหมดเรื่ องการจัดกระบวนการสอน โดยใช้
นวัตกรรมการศึ กษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธี
การแบบเปิด (Open Approach) เพื่ อให้เข้าใจถึ งเป้า
หมายเดียวกั น หลั กการจัดกระบวนการสอนที่ เป็นไปในรูป
แบบเดียวกั น การสร้างนักเรียนไปด้วยกั น อาจารย์จะบอก
ผมเสมอว่า “ค่ อย ๆ เดินให้เจอปั ญหา แล้ วเราจะรู้ทางที่ จะ
แก้ ไขให้เจอทางออก”

กล้ าที่ จะเปลี่ ยนแปลงทั ศนคติ จากจุดเริ่มต้นที่วิชาคณิตศาสตร์ ชั้น ป.1 จนได้ขยับขยายไป
ป.2 ป.3 ทีละระดับชั้น ค่อย ๆ สร้างความเข้าใจให้กับครูร่วม
ก้าวแรกแห่งความกล้าของทีมงานผู้บริหาร คือ กล้าที่จะ ทีมทั้งที่มีอยู่แล้ว และครูที่มาใหม่ จนได้ไปสู่รายวิชาอื่น ๆ เช่น
เปลี่ยนแปลงทัศนคติ กล้าที่จะหลุดจากวงจรอุบาทก์ทางการ วิทยาศาสตร์ วิชาภาษาไทย และแม้กระทั้งรายวิชาอิสลาม
ศึกษา มาสู่การจัดรูปแบบการจัดการเรียนการสอนของครูโดย ศึกษา ตลอดระยะเวลา 4 ปี แห่งการเปลี่ยนแปลงทำให้เรา
ใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีการ เข้าใจว่า การจัดการเรียนการสอนที่ดี คือการเข้าใจ
แบบเปิด (Open Approach) ด้วยความเชื่อมั่นที่อาจารย์ กระบวนการสอน และผลที่ได้คือ ผู้เรียนสามารถเข้าใจ
เกษมพูดเสมอว่า “อยากได้นักเรียนแบบไหน ให้ฝึกเอา” ทีม กระบวนการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง เพราะความเข้าใจด้วย
งานผู้บริหารพร้อมที่จะลงสนามเดินทางไกลไปด้วยกัน เริ่มจาก ตนเองนั้นคือความเข้าใจที่ยั่งยืนกว่าการป้อนข้อมูลเพียง
การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสอนวิชาคณิตศาสตร์โดยการจัด ทางเดียว
ทำตารางเวลาใหม่ให้ครูสามารถวางแผนออกแบบชั้นเรียนร่วม
กัน ช่วยกันจัดทำสื่อ ร่วมกันสังเกตชั้นเรียน และถอดบทเรียน
พร้อมกัน จนเกิดเป็นวงกลมแห่งการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้
บริหารและครู การเดินไปด้วยกัน ทำให้เกิดความเข้าใจ รับรู้ถึง
ปัญหา และได้ร่วมกันแก้ไข จนได้ห้องเรียนตามที่เราออกแบบ

“กล้าที่จะเปิดใจ”

ก้าวแรกแห่งความกล้าของทีมงานครูผู้สอน คือ
“กล้าที่จะเปิดใจ”การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสอนที่เคยทำ
นั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลยเพราะหลายคนหลากความคิดเห็นต่าง
เรื่องต่างมุมมองความสำเร็จก็ไม่ได้เกิดให้เห็นภายในวัน
เดียวการเปิดใจจึงเป็นสิ่งสำคัญในการร่วมเดินทางในเส้น
ทางเดียวกันเมื่อครูผู้สอนได้ตระหนักถึงเป้าหมายในการ
สร้างผู้เรียนในระยะยาวได้ให้ความสำคัญกับกระบวนการคิด
ของนักเรียนครูผู้สอนจึงเป็นเฟืองหลักในการขับเคลื่ อนให้
กระบวนการจัดการเรียนรู้การจัดการชั้นเรียนให้นักเรียน
สามารถเรียนรู้ได้ด้วนตนเองจนเกิดเป็นวงกลมแห่งความ
เข้าใจระหว่างครูและนักเรียน

Lesson Study

การจัดกระบวนการสอน โดยใช้นวัตกรรมการ ก้าวแรกแห่งความกล้าของผู้เรียน คือ “กล้าที่จะทิ้งความ
ศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีการ กลัว” ความกลัวว่าจะตอบผิด ความกลัวที่จะโดนเพื่ อนล้อ
แบบเปิด (Open Approach) เป็นการ ความกลัวที่จะโดนดุ ความกลัวต่าง ๆ นานา ที่ได้ฝั่ งรากลึก
ภายในจิตใจ ด้วยกระบวนการสอนที่มีคำถามปลายเปิดให้
ออกแบบชั้นเรียนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ทุก นักเรียนได้คิด สถานการณ์ปัญหาที่ให้นักเรียนได้
ความคิดเห็นของนักเรียนคือสิ่งสำคัญในความ จินตนาการ การพู ดแสดงความคิดเห็นของตนเองจึงเป็น
เข้าใจที่มีต่อเรื่องนั้น ๆ การพูดแสดงความคิด สิ่งที่ทุกคนสามารถทำได้โดยไม่มีผิดไม่มีถูก เพราะการ
เห็นไม่ใช่สิ่งที่ผิดหรือถูก หากแต่กระบวนการ เคารพในเหตุผลที่หลากหลายของแต่ละคน
จัดการเรียนการสอนที่ดีคือการให้นักเรียนเข้าใจ กระบวนการสอนโดยใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด (Open
ด้วยการรวบยอดได้ด้วยตนเองอย่างถูกต้อง Approach) นี้ได้ค่อย ๆ ทำลายกำแพงแห่งความกลัว
ของนักเรียนจนทุกวันนี้ห้องเรียนได้เป็นห้องเรียนมีชีวิต
การสร้างสถานการณ์และการคาดการณ์ความ นักเรียนมีความสุขกับการเรียนรู้ รอยยิ้มแห่งความภาค
ภูมิใจในตนเองของนักเรียน และมือที่ยื่ นขึ้นด้วยความมั่นใจ
คิดเห็นจากนักเรียนจึงเป็นสิ่งสำคัญในการ นี้ได้ทำให้ภาพของเป้าหมายในการเปลี่ยนแปลงค่อย ๆ ก่อ
วางแผนและออกแบบชั้นเรียน เพื่อให้เกิดความ ตัวเป็นรูปเป็นร่างและเริ่มเห็นได้ชัดเจนขึ้น ภาพต่าง ๆ ที่
รู้และความเข้าใจที่ยั่งยืนให้กับผู้เรียน เห็นนั้นคือ วงกลมแห่งความสุข

วงกลมแห่งการเรียนรู้ร่วมกัน

ก้าวแรกแห่งความกล้า ได้สร้างวงกลมแห่งการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้บริหารและครู สร้าง
วงกลมแห่งความเข้าใจระหว่างครูและนักเรียน และที่สำคัญได้สร้างวงกลมแห่งความสุขของ
ทุก ๆ คน นักเรียนได้เรียนรู้อย่างมีความสุข คุณครูมีความสุขที่เห็นนักเรียนมั่นใจและเข้าใจ
และผู้บริหารมีความสุขที่ได้เห็นภาพการเปลี่ยนแปลงของนักเรียนที่ยั่งยืน
วงการนี้เข้าแล้วออกยาก (เพราะไม่อยากออก) ข้อความนี้คือความจริงของพวกเราโรงเรียน
คัมภีร์วิทยา ที่จะขอเดินทางไกลไปยาว ๆ เพื่ อสร้างการเรียนรู้ให้ผู้เรียนอย่างยั่งยืน
ขอขอบคุณ ศ.ดร.กนก วงศ์ตระหง่าน
รศ.ดร.ไมตรี อินทรประสิทธิ์ ดร.เกษม เปรมประยูร ดร.สุวรรณี เปลี่ยนรัมย์
โรงเรียนวรพัฒน์ และโรงเรียนร่วมอุดมการณ์ คณะผู้บริหารและคณะครูโรงเรียนคัมภีร์วิทยา

Thank you!

"ขอบคุณที่ร่วมจับมือเดินไปด้วยกัน"
ประคับประคองกันในวันที่ล้ม พลักดันให้ร่วมกันเดินไปข้างหน้า

จนได้เห็นรอยยิ้มที่รอคอยในวันนี้

“สื่อการสอนสะกดจิต
ที่ถูกใจวั
ยเรียน”

ซากีน๊ะ ยูโซะ
ฟาตีฮะห์ โต๊ะกูบาฮา
ครูโรงเรียนคัมภีร์วิทยา

จังหวัดยะลา

Open Approach

การเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพนั้น “ครู” จะต้องสามารถใช้สื่อการสอนได้
อย่าง หลากหลาย และเหมาะสม เพื่อให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ ฝึก
ประสบการณ์ ทำให้เกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง กระบวนการเรียนรู้ด้วยวิธีแบบ
เปิด (Open Approach) เป็นกระบวนการเรียนรู้แปลกใหม่และท้าทายกว่า
เดิมแก่คุณครู ในการผลิตสื่อการสอนที่มีการนำเสนอเนื้อหาและบทเรียนที่เน้น
ผู้เรียนเป็นหลักเข้าใจง่ายและจดจำง่าย
สื่อการสอนสำคัญต่อผู้เรียน เป็นสิ่งช่วยให้เกิดการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพราะช่วยให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจเนื้อหาบทเรียนที่ยุ่งยากซับซ้อนได้ง่ายขึ้นใน
ระยะเวลาอันสั้น และช่วยให้เกิดความคิดรวบยอดในเรื่องนั้นได้อย่างถูกต้องและ
รวดเร็ว

ความสำคัญและคุณค่า
ต่อผู้สอน

สื่อการเรียนการสอนมีความสำคัญและคุณค่าต่อผู้สอน การใช้
วัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ประกอบการเรียนการสอน เป็นการช่วยให้
บรรยากาศในการสอนน่าสนใจยิ่งขึ้น ทำให้ผู้สอนมีความ
กระตือรือร้นในการสอนมากกว่าวิธีการที่เคยใช้การบรรยายแต่
เพียงอย่างเดียว และเป็นการสร้างความเชื่อมั่นในตัวเองให้เพิ่ม
ขึ้นด้วย
กระบวนการเรียนรู้ด้วยวิธีแบบเปิด (Open Approach)
เป็นหนึ่งกระบวนการเรียนรู้ที่ดีมากๆแก่นักเรียน สื่อการสอน
แต่ละบทมีความตื่นเต้นและท้าทายคุณครูผู้สอน ภูมิใจทุกครั้งที่
ได้ทำสื่องหนึ่งชิ้นมาสอนในคาบเรียนของนักเรียน เพราะสื่อที่
เรานำเสนอคือ สื่อที่ผ่านกระบวนการคิด กระบวนการทำ เพื่อนำ
ไปใช้งาน แล้วเราก็เอากลับมาต่อยอดอีกครั้งไปปีถัดไป เพื่อ
การพัฒนาที่ดีกว่าเดิมในปีการศึกษาใหม่

“กระบวนการเรียนรู้สำคัญกว่าความรู้”

การปฏิรูปการศึกษาที่แท้ควรปฏิรูปกระบวนทัศน์ด้วย
ภายใต้กระบวนทัศน์ใหม่นี้ “กระบวนการเรียนรู้สำคัญกว่า
ความรู้” และ “ครูมิใช่ผู้มอบความรู้” แต่เป็น “ผู้ออกแบบ
กระบวนการเรียนรู้ไปพร้อมกับเด็กและเยาวชน” เป้าหมาย
ของการเรียนรู้มิใช่ตัวความรู้อีกต่อไป...

“ห้องเรียนที่มีการ
เปลี่ยนแปลง”

นินารีมาน นิสนิ

ครูโรงเรียนคัมภีร์วิทยา
จังหวัดยะลา

ขาดความกล้าแสดงออก

LACK OF COURAGE TO EXPRESS

เริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงที่คุณครูได้ร่วมการอบรมเชิง



ปฏิบัติการการสอนคณิตศาสตร์ด้วยนวัตกรรมการศึกษา

ชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีแบบเปิด
(Open Approach) จัดโดยโรงเรียนและได้เชิญ
วิทยากร อาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร จากคณะศึกษา

แรกเริ่มจากเด็กที่ไม่เคยมั่นใจในตัวเอง ขาด ศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ เบื้องต้นยังจับต้นชนปลาย
ความกล้าแสดงออก ไม่มีการสื่อสารโต้ตอบ
ระหว่างกัน บรรยากาศในชั้นเรียนเลย ไม่ได้ และงุนงงในบางโรงเรียนที่เปิดชั้นเรียน
เงียบเหงา ขาดชีวิตชีวา ไม่มีภาพแห่ง (Open Class) ว่า มีการนัดแนะเด็กหรือไม่ ปรากฏว่า
ห้องเรียนในอุดมคติแต่อย่างใด มีแต่การ
เขียน ทำแบบฝึกหัด แต่ขาดกระบวนการคิด ไม่ แต่เกิดจากกระบวนการเรียนรู้ การสะสมเครื่องมือ
วิเคราะห์ การแก้ปัญหา การคิดร่วมกัน
อุปกรณ์ในการคิดแก้ปัญหาด้วยเอง คิดร่วมกัน แก้

ปัญหาร่วม การทำงานเป็นทีม

ดิฉันเริ่มต้นบางคาบด้วยวิธีการแบบเปิด Lack of courage
(Open Approach) ด้วยสถานการณ์ to express
ปัญหา แค่ครูเปิดโอกาส เวที ให้เด็กได้คิด
ได้มีการสื่อสารในชั้นเรียน มีการแก้ปัญหา
ร่วมกัน

บรรยากาศเริ่มเปลี่ยนแปลงมากขึ้น มีความ
กล้าแสดงออก มีความพยายาม กล้าคิดต่าง
เคารพเสียงทุกเสียง มีการโต้ตอบ มีส่วน
ร่วมในทุกระบวนการเรียนรู้
ครูเปลี่ยน นักเรียนเปลี่ยน ห้องเรียน
เปลี่ยน

“ครั้งหนึ่งเราเคยคิดต่าง!!!”

รุสมี ดอเลาะ

ครูโรงเรียนคัมภีร์วิทยา

จังหวัดยะลา

ก่“อคใวห้าเมกิคดิดกาที่รแแตตกกตแ่ายงก”

เป็นประโยคที่มักจะได้ยินผ่านหูบ่อยนัก และมักจะเกิดขึ้น
จริงในบางเหตุการณ์ หรือบางสถานการณ์

หลายครั้ง และหลายเรื่องราว คนเรามักจะมีความคิดเห็นที่ต่างกัน
และไม่ลงรอย แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นความคิดที่ต่างกันใช่ว่าจะผิด เพียง
แค่เห็นในมุมที่ต่างกัน โดยเฉพาะในด้านการเรียนการสอน ไม่ว่าจะ
เป็นระหว่างผู้เรียนกับผู้เรียน ผู้เรียนกับผู้สอน รวมถึงผู้สอนกับผู้

สอนด้วยกัน

การเรียนการสอนด้วย
วิธีแบบเปิด

1.ระหว่างผู้เรียนกับผู้เรียน การเรียนการสอนแบบเดิมมี 2 คำ
ตอบสำหรับการตอบคำถามของผู้เรียนนั่นคือ “ถูก หรือ ผิด”
ซึ่งคำตอบเหล่านี้จะส่งผลดีกับผู้เรียนที่ตอบถูก ทำให้เด็กเกิด

ความมั่นใจขึ้น มีความกระตือรือร้นมากขึ้น แต่ทางกลับกัน
สำหรับผู้เรียนที่ตอบผิดนั้น ส่งผลให้เขาไม่กล้าตอบ ขาดความ
มั่นใจในตัว และคำตอบของตัวเอง แต่เมื่อมีการเรียนการสอน
ด้วยวิธีแบบเปิด (Open Approach) ทำให้กล้าที่จะตอบ
คำถาม หรือแสดงแนวคิดของตัวเอง โดยที่ไม่ต้องกังวลว่าคำ
ตอบของตัวเองจะถูก หรือผิด ไม่ต้องสนใจว่าแนวคิดของตัว
เองจะเหมือนกับเพื่อนหรือไม่ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นผู้เรียนก็ให้เกียรติ

ฟัง และยอมรับแนวคิดของเพื่อนเช่นกัน

การเรียนการสอนด้วยวิธี
แบบเปิด

มผขสูเึ(ห้้สารคนสผOอ2ีูืกำลย้ออเันสค.ขชงpนึัน่ร้อไผนนญจดแูeะไน้้าหสกปสรnโักกจัอวดนัใบด่บนะมาAนยฟเีงงสคทปกัถ่เิค็pงผำูงฉศนาูก้วคตรผpเพทศารเจูวอีลสrัมาานยาดบงoะใมคมยนหวกิ์ทหิ้อaีดครชกเ่าิดรักวcาเืดรีบไิอหขคมดมhเึ็เผ้่แรูนนหณขคกี้)็ยส่นิมนอาอเแอนตวรปางยล็แนคกเกศทนิใปะลุหดาขาเกกึก้ล้ระพสีนคขิ่อแาายส่ตมอรวรนยแอน่เารงเคาว์ปลรนมแผิีงวคูยดะปด้สิาเเ้ดนพโรปลมนวูีอิขยกยดงดใสกจุอนาวทโขใัิาหรอห้งธมงใ้สีสรนกผเแผาูืขใู้ออก้กาห้บเเา้รสในรานตีบใหียััจใรย้แกวเหคนเงป้นบผ่ริผวูาีมูแด้บย้ายแตามเน่กลดๆิะม 3.ระหว่างผู้สอนกับผู้สอน ก่อนมีการเรียนการสอน ผู้สอน
หลาย ๆ คน ร่วมกันวางแผน ซึ่งในการวางแผนอาจมีการถก
เถียงกันในเรื่องต่าง ๆ ตั้งแต่เรื่องเล็กมาก จนถึงเรื่องใหญ่
มาก แต่ในการถกเถียงที่เกิดขึ้นจะมีจุดกึงกลางที่ทุกฝ่ายมีการ
ยอมรับร่วมกันว่าสิ่งไหนดีที่สุด และจะเกิดผลสัมฤทธิ์มากที่สุด
สุดท้ายการจัดการเรียนรู้ด้วยวิธีแบบเปิด (Open
Approach) จะเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งที่ทำให้เรารับฟัง
แนวคิดในมุมอื่น ๆ และรู้จักยอมรับในสิ่งที่ต่างจากตัวเอง ซึ่ง
การรับฟังและการยอมรับนั้น ส่งผลให้ประโยคที่ว่า “ความคิดที่
แตกต่าง ก่อให้เกิดการแตกแยก” เป็นเท็จ

ลุกมาน เจะโซะ
หัวหน้าทีม LS&OA

“Open Approach
ผลิดอกออกผล”

โรงเรียนคัมภีร์วิทยา

จังหวัดยะลา

“OPEN APPROACH
ผลิดอกออกผล”

สองหนึ่งสอง สองสองสี่ สองสามหก คงเป็นประโยค
คุ้นหูกันดี เพราะเป็นประโยคที่เราใช้ท่องตั้งแต่เด็ก ซึ่ง
มาพร้อม ๆ กับความเข้มงวดทุกระเบียดนิ้ว ผู้ที่ไม่เคย
มีรอยยิ้มให้นักเรียนเว้นแค่มุมปากเท่านั้น สายตาอัน
แหลมคมที่คอยจับจ้องข้อผิดพลาดเสมือนมอง
นักเรียนเป็นเหยื่อ ไม้เรียว แปรงลบกระดาน ไม้บรรทัด
เหล็กคือ อาวุธคู่กาย หากเปรียบเทียบกับโทรทัศน์แล้ว
เราคงดูทีวีขาวดำที่ไร้สีสันขาดชีวิตชีวา แถมเต็มไป
ด้วยข้อห้ามสารพัด ที่จริงก็ไม่ได้เลวร้ายขนาดนั้น
หรอก หลายคนได้ดิบได้ดีกับวิชานี้ แต่หลายคนก็เกิด
อคติเกลียดวิชานี้เข้ากระดูกดำเลยทีเดียว

OPEN APPROACH

(Oเรpาใeช้nเวลAาpนpานrมoาaกcใhนก) าเพรตรัดาะสริู้นดีใวจ่าทมี่ัจนะไจมั่ดง่กาายรทีเ่รจียะเนปรลูี้ด่ย้วนยกวิาธรีแสบอบนเแปิบดบ
เดิมทั้งระบบไป และรู้ดีว่างานนี้ต้องใช้พลังงานเยอะมาก แต่พยามมอง
บวกว่าหากลงมือทำก็คงไม่เหลือบ่ากว่าแรง พร้อมกันนั้นก็ได้เปลี่ยนรูป

แบบการสอนเผื่ออะไร ๆ จะดีขึ้น

ไม่น่าเชื่อสัปดาห์แรกของการลงมือทำเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด ห้องเรียนที่
เงียบกริบมีเพียงนักเรียนไม่กี่คนเท่านั้นที่สามารถตอบโจทย์ปัญหาได้ กลับยกมือแย่ง
ตอบคำถาม เพราะพวกเขามั่นใจในคำตอบแถมไม่โดนตี ไม่โดนตำหนิ ไม่มีถูกไม่มีผิด กล้า
ที่จะพูด อธิบาย แสดงความคิดเห็นมากขึ้น สามารถทำงานกลุ่ม กระบวนการกลุ่ม มี
ทักษะการเข้าหาสังคมมากขึ้น ขณะที่ไปสัมผัสกับห้องเรียนดังกล่าวนึกไม่ถึงเลยว่า เป็น
คาบเรียนวิชาคณิต เข้าใจว่าเป็นวิชาการงานฯ เป็นวิชาศิลปะ นั่งเรียนพร้อม ๆ กับใบหน้า
ที่ยิ้มแย้มแจ่มใส แลดูมีความสุขในทุกอณูจริง ๆ สามารถลบอคติที่ไม่ดีที่มีต่อวิชาคณิต

เป็นปลิดทิ้ง หากย้อนได้ก็อยากเป็นเด็กอีกครั้ง

หนึ่งเดือนผ่านไปของการลองผิดลองถูกในการ พืชแต่ละชนิดมีความพร้อมที่จะเจริญเติบโตงอกงาม
จัดกระบวนการเรียนรู้ด้วยวิธีแบบเปิด (Open อยู่ที่วิธีการรดน้ำ การใส่ปุ๋ย การเอาใจใส่ มนุษย์ก็เช่น
Approach) เริ่มมีปัญหาและอุปสรรคมากขึ้น เดียวกันย่อมมีความหลากหลายในการเรียนรู้ หากใช้วิธี
เช่น ช่วงของการร่วมทำแผนเริ่มมืดแปดด้านอีก เดียวกันทั้งหมดคงเหี่ยวเฉาแคระแกร็นเป็นแน่ การสอน
ครั้ง ภาระงาน การเตรียมสื่อการสอนที่เริ่มมาก ด้วยวิธีแบบเปิด (Open Approach) จึงเป็นอีกทาง
ขึ้น ขณะที่กำลังระดมความคิดเพื่อทำแผนการ เลือกหนึ่งในการจัดการเรียนรู้เพื่อศิษย์อย่างแท้จริง

จัดการเรียนรู้อยู่นั้น หนึ่งในทีมงานพูดแทรกขึ้น
มาว่า “ทึ่งและแทบไม่น่าเชื่อว่ามีนักเรียนคนหนึ่ง

ที่ปกติแล้วเป็นเด็กเงียบไม่ค่อยสนทนาพูดคุย

กับเพื่อน กลับภูมิใจในการนำเสนอผลงานตัวเอง
ต่อหน้าเพื่อนหน้าชั้นเรียน” ทีมงานกลับเงียบชั่ว
ขณะ ท่านรองผู้อำนวยการรีบพูดตัดความเงียบ
นั้นว่า “เรามาถูกทางแล้ว เดินต่อไป สู้ต่อไป เรา
จะเดินไปด้วยกัน เดินช้า ๆ คลาน ๆ แบบเรานี้
แหละ” กำลังใจกองโตได้บรรจุลงในหัวใจของ

พวกเราแล้ว ปัญหาอุปสรรคก็หาใช่เรื่องใหญ่ไม่

“ความมุ่งมั่น ความ
ตั้งใจที่มอบให้ จ.ร.ว.”




แวดาโอะ แวดือเระ
ผู้รับใบอนุญาตโรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา

จังหวัดปัตตานี

“ผมยินดีเข้าร่วมและไม่ต้องใส่ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
ซองให้ผมนะครับแค่มีรถมารับ (Lesson Study) และวิธีแบบ

มาส่งก็พอครับ” เปิด (Open Approach)

ประโยคเดียวที่มีความหมายจริงใจสามารถผูกมิตรไมตรี คือนวัตกรรมที่ดีที่สุดที่โรงเรียนได้รับจากอาจารย์
แห่งความร่วมมือในการพัฒนาวิชาชีพครูสู่ชั้นเรียนได้ ดร.เกษม เปรมประยูร ด้วยความตั้งใจ ความช่วยเหลือ
ประโยคเดียวที่สามารถเปิดใจผู้บริหารให้เห็นถึงความ และความต่อเนื่องในการพัฒนาวิชาชีพครูให้กับโรงเรียน
สำคัญของกระบวนการการพัฒนาครูที่ตรงจุดผู้เรียนได้ จงรักสัตย์วิทยา และโรงเรียนอื่นๆ ในเครือข่ายที่อาจารย์
รับผลประโยชน์ของการพัฒนาครูอย่างเห็นได้ชัด ดูแล ทำให้ทุกโรงเรียนสามารถพัฒนาคุณภาพผู้เรียนใน
ประโยคนี้ไม่ได้สื่อถึงความหยิ่งในฐานะ แต่มีนัยที่ผู้ฟังได้ การคิด การวิเคราะห์ การแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง เกิด
รับรู้ถึงความจริงใจความมุ่งมั่นและความตั้งใจจริงที่จะ ความกล้าแสดงออก ทำให้พฤติกรรมการทำงานของครู
ร่วมพัฒนาครูผู้สร้างเยาวชนอนาคตของชาติ ของ กับผู้บริหารเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอย่างอัตโนมัติ เพราะ
อาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร ทั้งผู้บริหาร ครูผู้สอน และครูในทีมเกิดความร่วมมือเป็น
ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ห้องเรียนมีความ


ปลอดภัยสำหรับครูผู้สอนและตัวนักเรียน

รูปภาพจสัาตกโยร์วิงทเรยียา นจงรัก

ความตั้งใจของ ความมุ่งมั่นของอาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร ที่
อาจารย์ ดร.เกษม พยายามสร้างเครือข่ายความร่วมมือของกลุ่มโรงเรียนที่ใช้

เปรมประยูร นวัตกรรมการพัฒนาวิชาชีพครูด้วยนวัตกรรมการศึกษา
ชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีแบบเปิด (Open
ความตั้งใจของอาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร ได้ส่งต่อให้ฝ่าย Approach) ทั้ง 5 จังหวัด จำนวน 50 กว่าโรงเรียนทั้ง
บริหาร ครูผู้สอนในโรงเรียนเกิดความตั้งใจที่จะพัฒนาวิชาชีพครู โรงเรียนรัฐบาลและโรงเรียนเอกชน ได้ส่งต่อความมุ่งมั่น
โดยเฉพาะการใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson นั้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการทำงานของครูใน
Study) และวิธีแบบเปิด (Open Approach) ในการจัดการ โรงเรียนให้มีระบบและเป็นทีมด้วย เพราะการใช้นวัตกรรม
เรียนการสอนรายวิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ตลอดระยะ LS&OA มีรูปแบบการทำงานที่เป็นกลุ่ม กล่าวคือ กลุ่มครู
เวลาที่โรงเรียนได้เข้าร่วมเครือข่ายที่อาจารย์ดูแล ครูได้จัดการ
เรียนการสอนด้วยวิธีการแบบเปิดมาตลอดแม้ในช่วงที่มี ผู้สอนที่ต้องวางแผนและรับผิดชอบต่อผลการสอนร่วมกัน
สถานการณ์โควิดระบาดก็ยังเปิดชั้นเรียนแบบออนไลน์ให้แก่
นักเรียน เพราะครูทุกคนเห็นถึงคุณภาพ ประสิทธิภาพของ ดังนั้นแผนและกิจกรรมการเรียนการสอนจะมีประสิทธิภาพ
กระบวนการจัดการเรียนรู้ LS&OA สามารถพัฒนาผู้เรียนได้ มากขึ้นกว่าการทำงานคนเดียวของครู กลุ่มนักเรียนก็เช่น
จริง
กัน กิจกรรมการเรียนรู้ที่ต้องปฏิบัติร่วมกันกับเพื่อน ช่วย

กันคิด วิเคราะห์ วางแผน นำเสนอผลงาน ผลงานก็จะดี

กว่างานที่ปฏิบัติคนเดียว อีกทั้งสามารถพัฒนาความกล้า
แสดงออกของนักเรียนมากขึ้นเพราะในกลุ่มต้องช่วยเหลือ

กันเพื่อคำตอบหรือผลงานที่สมบูรณ์ที่สุดของกลุ่ม

โรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา

ในนามของโรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา มีความภาคภูมิใจและขอ
ขอบคุณอาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร และคณะทีมงานของอาจารย์ทั้ง
จากมหาวิทยาลัยทักษิณ และมหาวิทยาลัยอื่นๆ ที่มีความุ่งมั่น ตั้งใจที่จะ
พัฒนาวิชาชีพครูให้แก่ครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยการนำนวัตกรรม

การศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีแบบเปิด (Open
Approach) เป็นการพัฒนาครูสู่ชั้นเรียนที่บรรลุเป้าหมายการพัฒนาครู

อย่างแท้จริง เป็นการพัฒนาที่ได้รับผลประโยชน์พร้อมกันของครูและ
นักเรียน เป็นการพัฒนาสู่ชั้นเรียนของนักเรียนจริง แม้โรงเรียนในเครือ
ข่ายอยู่ที่ไหนจังหวัดใดอาจารย์ ดร.เกษม และทีมงานพร้อมที่จะไปให้ความ

ช่วยเหลือและร่วมกิจกรรมโดยที่ไม่ได้ถือเนื้อถือตัว ไม่เหน็ดเหนื่อย ที่
สำคัญทุกครั้งที่อาจารย์มาร่วมกิจกรรมจะมีประโยคสำคัญ เป็นประโยค
แรกที่ผมได้ยินครั้งเมื่อเรียนเชิญอาจารย์มาเยี่ยมและร่วมกิจกรรมเปิดชั้น
เรียนที่โรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา ครั้งแรก จนถึงครั้งล่าสุด คือ “ผมยินดี
เข้าร่วมและไม่ต้องใส่ซองให้ผมนะครับแค่มีรถมารับมาส่งก็พอครับ”

“การจัดการเรียนรู้เชิงรุก
โดยใช้นวัตกรรม LS&OA”

สุณี สิมา และทีม
LS&OA
ครูโรงเรียนจงรักสัตย์
วิทยา
จังหวัดปัตตานี

“การจัดการเรียนรู้เชิงรุก
โดยใช้นวัตกรรม LS&OA”

โรงเรียนจงรักสัตย์วิทยา เป็นโรงเรียนเอกชนนำร่องพื้นที่ ภาพแสดงกิจกรรมการเปิดชั้นเรียนของนักเรียนชั้น ป.5 สอนโดยครูนูรีฮัน
นวัตกรรมจังหวัดปัตตานี ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีการพัฒนา
ด้านการเรียน มีระเบียบวินัย มีคุณธรรม จริยะธรรม บือแน
สามารถอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข มีสมรรถนะ

หลัก สมรรถนะเฉพาะ สมรรถนะคุณลักษณะของเด็ก
ปัตตานี SMART+I สมรรถนะทางวัฒนธรรม ทาง
นวัตกรรม และสมรรถนะการสื่อสาร เป็นพลอัจฉริยะ เมือง
อัจฉริยะ และเป็นพลโลกได้อย่างเหมาะสมตามบริบทเชิง
พื้นที่ เพื่อสร้างอนาคตเด็กไทยยุคใหม่ ไปพร้อม ๆ กับการ
พัฒนาครูให้มีความรู้ความสามารถเป็นมืออาชีพที่เอื้ อต่อ
การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ด้วยการจัดการ
เรียนรู้เชิงรุกหลากหลายรูปแบบ เช่น การจัดการเรียนรู้เชิง
รุกโดยใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)
และวิธีแบบเปิด (Open Approach)

Lesson Study การเปิดชั้นเรียนจะจัดขึ้นทุกสัปดาห์ อย่างน้อยสัปดาห์ละ
2 ครั้ง สำหรับรายวิชาคณิคศาสตร์ เพื่อเปิดโอกาสให้ครู
การใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีแบบเปิด สาระอื่น ๆ ได้ร่วมกันศึกษาชั้นเรียน และนำไปประยุกต์ใช้
(Open Approach) ได้ประยุกต์ใช้กับ
ทุกระดับชั้นตั้งแต่ ป.1-6 และในแต่ละสาย กับกระบวนการจัดการเรียนการสอน สำหรับวิธีการแบบ
ชั้นจะมีตัวแทนคุณครูที่เป็นครูแกนนำ สาย เปิด หรือ Open Approach คือ วิธีการสอนที่มีความ
ชั้นละ 1 คน ในการขับเคลื่อนนวัตกรรมการ ยืดหยุ่นและมี 4 ขั้นตอน คือ
ศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธี
แบบเปิด (Open Approach) โดยจะ 1. การนำเสนอสถานการณ์ปัญหาแบบปลายเปิด
ทำหน้าที่กำหนดชั่วโมง PLC และเป็น
หัวหน้าคุณครูในสายชั้น ทั้งนี้คุณครูแต่ละ เป็นขั้นที่ครูต้องนำเสนอสถานการณ์ปัญหาแบบปลาเปิด
สายชั้นจะมีชั่วโมง PLC รายสัปดาห์ เพื่อให้
ร่วมกันวางแผนการจัดการเรียนรู้ และ เพื่อให้ผู้เรียนได้เผชิญกับปัญหาและแก้ปัญหาด้วยตัวเอง
เตรียมสื่อการสอน เพื่อใช้ในการเปิดชั้น 2. การเรียนรู้ด้วยตัวเองของนักเรียน เป็นขั้นที่
เรียน
นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันคิดหาวิธีของแต่ละคนและคุย
ภาพแสดงการ PLC ของสายชั้น ป.1

กันภายในกลุ่มเพื่อหาข้อสรุปและเหตุผลที่ได้คำตอบ
3.การอภิปรายทั้งชั้นเรียน เป็นขั้นที่นักเรียนแต่ละ

กลุ่มออกมานำเสนอแนวคิดหน้าชั้นเรียนเพื่อให้เพื่อนได้

รับทราบถึงวิธีการคิดของนักเรียน
4. การสรุปโดยเชื่อมโยงแนวคิดของนักเรียน เป็น

ขั้นที่ครูและนักเรียน เรียนรู้ร่วมกันเพื่อหาข้อสรุปของบท

เรียนที่มีความเหมือนและแตกต่างในการหาคำตอบของ

แต่ละกลุ่ม เพื่อสรุปเป็นแนวคิดร่วมกัน

Professional นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)
Business และวิธีแบบเปิด (Open Approach) จะไม่เกิดขึ้น
กับคุณครูในโรงเรียนหากไม่ได้รับโอกาสจากอาจารย์
จุดเด่นของนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน ดร.เกษม เปรมประยูร ที่มีความตั้งใจและช่วยเหลือ
(Lesson Study) และวิธีแบบเปิด (Open ด้วยการเป็นโค้ช ในการให้คำแนะนำ เสนอแนะ และ
Approach) คือ การสะท้อนผลชั้นเรียนของ ร่วมกันเขียนแผน สังเกตชั้นเรียน และสะท้อนผลชั้น
คุณครู หลังจากเปิดชั้นเรียน เป็นขั้นตอนที่ครูผู้ เรียนกับคุณครูในการพัฒนาชั้นเรียนตลอดระยะเวลา
สอนและครูร่วมสังเกตการสอน ร่วมแลกเปลี่ยน ที่ผ่านมา จนทำให้ครูได้มีเวลาเรียนรู้และสามารถเปิด
ประเด็นการเรียนรู้ของนักเรียนที่เกิดขึ้นในชั้น ชั้นเรียนได้อย่างต่อเนื่องกลายเป็นวัฒนธรรมแห่ง
เรียน เช่น แนวคิดของนักเรียนที่เกิดขึ้นในชั้น การเรียนรู้ที่มีขึ้นในโรงเรียน
เรียน โจทย์สถานการณ์ปัญหาหรือคำสั่งที่ครูได้
กำหนดขึ้น เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ให้เป็นไป ภาพแสดงการสะท้อนผลชั้นเรียนของคุณครูนูรีฮัน สายชั้น ป.5
อย่างต่อเนื่องและสร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียน

รู้ให้เกิดขึ้นภายในโรงเรียน

ภาพกิจกรรมการเปิดชั้นเรียนของนักเรียนชั้น ป.1 สอนโดยคุณครูรอฮานิง หะยีดอเลาะ

“บมัันนดคาืลอใจแ”รง

อาอีฉ๊ะ บินโต๊ะหีม
ครูโรงเรียนจริยธรรมศึกษามูลนิธิ

จังหวัดสงขลา

" นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
Lesson Study "

ก่อนอื่นต้องขอบอกเลยว่า ดิฉันได้ยินและรู้จัก “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน

( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด ( Open Approach ) ” มาประมาณ
4-5 ปี แต่ก่อนหน้านี้ ไม่เคยได้ สัมผัสอย่างจริงจัง จนถึง ทุกวันนี้

ดิฉันเป็นครูมาประมาณ 8 ปีแล้ว ก็ยอมรับนะคะว่าแรกๆ ที่พึ่งสอนใหม่ๆ ก็ใช้วิธีการ
สอนแบบเก่า โดยอาจจะมีเทคนิคและสื่อการสอนดีๆ ที่นำมาใช้กับนักเรียนบ้าง แต่ที่
สำคัญคือ ความคิดและจิตวิญญาณของความเป็นครูของดิฉันต่างหากที่เปลี่ยนไป
หลังจากที่ได้รู้จัก “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน ( Lesson Study ) และวิธีการ
แบบเปิด ( Open Approach ) ”จนสามารถพูดได้เต็มปากเลยว่า “ มัน คือ แรง
บันดาลใจ” ย้อนหลังไปประมาณ 4-5 ปีที่แล้ว เริ่มแรกเลยก็คือดิฉันได้ยินหัวหน้า
วิชาการของดิฉันที่ไปอบรมและเรียนรู้เกี่ยวกับ “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (
Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด ( Open Approach ) ” แล้วกลับมาพูด
กับดิฉันว่า “ มันเป็นการสอนคณิตศาสตร์ที่ไม่ใช่การสอนคณิตศาสตร์ เธอต้องชอบ
แน่ ๆ เลย ”แล้วหัวหน้าก็พูดให้ดิฉันฟังว่ามันเป็นแบบไหน ซึ่งโดยส่วนตัวดิฉันก็เป็น
คนนึงที่ชอบและมีเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์อยู่แล้ว ก็ทำให้เวลาครูสอนก็จะเข้าใจ
ง่ายแต่จะมีเพื่อนในกลุ่มสมัยเรียนระดับมัธยมด้วยกัน คนนึงเขาไม่ชอบวิชา
คณิตศาสตร์เอามาก ๆ เพราะว่าเขาเคยโดนครูดุและโดนเรียนถามจนอายเพื่อนในชั้น
เรียนเวลาตอบไม่ได้ ซึ่งเวลาเขาตอบครูจะบอกเลยว่าแบบนี้ผิด ไม่ถูกต้องการน่ะ ต่อ
หน้าเพื่อนๆ จนเขาอายและแอบทุกครั้งเวลาเรียน พอมีการบ้านเขาก็จะลอกเพื่อน
ตลอด ด้วยความไม่ชอบและมีเจตคติที่ไม่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์

Lesson Study

and Open Approach

ปัจจุบันนี้ หลังจากที่ดิฉันได้เรียนรู้และรู้จัก
“ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน ( Lesson Study
) และวิธีการแบบเปิด ( Open Approach ) ”
มากขึ้น ก็ทำให้เข้าใจความรู้สึกเพื่อนคนนั้นของดิฉัน
เลยว่าเป็นอย่างไร และถ้าครูคนนั้นเขาได้รู้จักและ
สอนดิฉันและเพื่อนด้วย “ นวัตกรรมการศึกษาชั้น
เรียน ( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด (
Open Approach ) ” เพื่อนของดิฉันคงมีความ
รู้สึก เจตคติที่ดีและชอบคณิตศาสตร์แบบดิฉันไป
แล้ว

หลังจากที่ดิฉันรู้จักและได้อบรม เรียนรู้ “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด ( Open Approach ) ” มากยิ่ง

ขึ้นดิฉันก็ได้เมใช้ วิธีการ คำพูดมาสอดแทรกตอนสอนคณิตศาสตร์ในแต่ละชั้น

เรียน จนดิฉันมองเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของนักเรียนบางคนและเข้าใจใน

ความคิดของนักเรียนจนส่งผลให้นักเรียนชอบและมีเจตคติที่ดีต่อวิชา
คณิตศาสตร์มาหลายคนแล้ว จากการใช้ความรู้เกี่ยวกับ “ นวัตกรรมการศึกษา

ชั้นเรียน
( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด
( Open Approach ) ” มาสอนถึงแม้มันไม่เต็มรูปแบบเหมือนกับในปัจจุบัน

ที่ทำอยู่ในโรงเรียน แต่มันก็ทำให้ดิฉันรู้สึกได้เลยว่า
“ รู้สึกดีและมีความสุขมาก ” ถ้านักเรียนที่เราสอนเข้าใจและทำได้ดี จากคนที่ไม่

ได้เก่งแต่ก็สามารถทำได้ ส่วนตัวของนักเรียนเอง เขาก็มีความภูมิใจและกล้า

แสดงออกมากขึ้น ซึ่งดิฉันสามารถสัมผัสได้ถึงความรู้สึกนั้นดิฉันโชคดีมากที่ได้
รับโอกาสเรียนรู้ ได้มารู้จัก และได้ใช้ “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด ( Open Approach ) ”

ขอขอบคุณผู้บริหารโรงเรียนจริยธรรมศึกษามูลนิธิ ที่เปิดโอกาสให้ดิฉันและ
ขอขอบคุณอาจารย์ ดร.เกษมเปรมประยูร และอาจารย์ ดร.สุวรรณี เปลี่ยนรัมย์
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ ทำให้ดิฉันได้เรียนรู้และเข้าใจ “
นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน ( Lesson Study ) และวิธีการแบบเปิด (
Open Approach ) ” ถึงแม้มันไม่ได้ลึกซึ้งและดีพอแต่มันสามารถสร้างแรง

บันดาลใจและสร้างจิตวิญญาณความเป็นครูของดิฉันได้มากขึ้น ดิฉันได้พัฒนา

วิชาชีพของตนเอง มองเห็นความคิดของนักเรียนในรูปแบบต่าง ๆ เข้าใจได้ว่า
เขาคิดอย่างไร ก็เพราะ “ นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน ( Lesson Study )

และวิธีการแบบเปิด
( Open Approach ) ” ขอขอบคุณมากๆ ค่ะ เพราะมันคือแรงบันดาลใจที่ดี

ที่สุด

“ความรู้สึกการสอนในรูปแบบ
นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีการแบบ
เปิด
(Open Approach)”

ดารณี สาบา
ครูโรงเรียนซอลีฮียะห์

จังหวัดปัตตานี

ความรู้สึกต่อการเรียน

การสอนด้วยนวัตกรรม

การศึกษาชั้นเรียน

ความรู้สึกต่อการเรียนการสอนด้วยนวัตกรรมการ
ศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีการแบบ
เปิด (Open Approach) จากการจัดการเรียน
สอนในการอคีตครูจะมีการจัดการสอน Passive
learning โดยที่ครูใช้ระบบการป้อนความรู้ให้กับ
นักเรียนโดยไม่เน้นนักเรียนเป็นหลัก ทำให้นักเรียน
ไม่เกิดความรู้และกระบวนการคิดวิเคราะห์จาก
เนื้ อหาที่ได้เรียนในแต่ละคาบ ทำให้นักเรียนขาด
ความกล้าการแสดงออก ไม่กล้าที่จะการแสดงความ
คิดเห็น และทำให้ขาดทักษะในด้านการคิดวิเคราะห์
การระดมความคิด การมีส่วนร่วมกับเพื่ อน การ
สื่ อสารกับครูผู้สอน
หลังจากใช้ระบบการจัดการเรียนการสอนด้วย
นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)
และวิธีการแบบเปิด (Open Approach) เป็น
ระบบการสอนโดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์
ในการใช้ การสังเกต การตั้งปัญหา การตั้ง
สมมุติฐาน บันทึกผล และสรุปผล

Feelings of teaching

ครูผู้สอนจะเป็นคนตั้งคำถามจากสื่ อการสอนภาพเน้นเชื่ อมโยงกับสิ่ง
แวดล้อมและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพื่ อให้นักเรียนได้มีการคิด
วิเคราะห์จากสื่ อภาพเป็นความคิดเห็นและมีการโต้แย่งระหว่างครูและ
นักเรียน

ก า ร ส อ น แ บ บ ค รู ผู้ ส อ น เ ป็ น ค น กำ ห น ด แ บ บ ฝึ ก หัด ใ ห้นั ก เ รีย น โ ด ย
มีการวิเคราะห์ผ่านการสื่ อสารในการตั้งคำถามของครูผู้สอนเพื่ อให้
นักเรียนเกิดการแลกเปลี่ยนความคิดในรูปแบบอิสระ ครูผู้สอนจะต้องดู
คำ ต อ บ จ า ก แ บ บ ฝึ ก หัด แ ล้ ว ใ ห้นั ก เ รีย น อ อ ก ม า แ ส ด ง ค ว า ม คิ ด เ ห็น ห รือ
แนวคิด เพราะแนวคิดของนักเรียนบ้างคนไม่เหมือนกัน และครูผู้สอน
ต้องใช้คำถามเพื่ อให้นักเรียนสามารถอธิบายแนวคิดตามความเข้าใจ
ผ่านการโต้แย่งกับเพื่ อนร่วมห้องและครูผู้สอน ทำให้เกิดความสนุก
นักเรียนกล้าที่จะแสดงออกมากขึ้น กล้าที่จะสื่ อสารและโต้แย่งกับครู
มากขึ้น สร้างความสนใจในด้านความคิดวิเคราะห์ มั่นใจในแนวคิดของ
ตั ว เ อ ง ม า ก ขึ้ น
เนื่ องจากห้องหนูเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่2/4 เป็นนักเรียนที่
มีสมาธิสั้น ช้าในด้านการวิเคราะห์กับโจทย์จึงต้องใช้ระบบการสอนวิธี
การแบบเปิด (Open Approach โดยส่วนใหญ่ ) ทำให้นักเรียนเกิด
ความสนุกในเนื้ อหาผ่านสื่ อการสอน เข้าใจถึงโจทย์ แก้ไขปัญหาจาก
โ จ ท ย์ โ ด ย ผ่ า น คำ ถ า ม แ ล ะ ก า ร อ ธิ บ า ย ต า ม แ น ว คิ ด ข อ ง ตั ว เ อ ง ไ ด้ ม า ก ขึ้ น
ค่ะ

“LS&OA นวัตกรรมสู่การเรียนรู้”



วัชร์นล
เจะแฮ

ครูโรงเรียน

ซอลีฮียะห์

จังหวัดปัตตานี

“LS&OA นวัตกรรมสู่การเรียนรู้”




คณิตศาสตร์เป็นสาระการเรียนรู้ที่มี
ลักษณะซับซ้อนเป็นนามธรรม มีความ
สำคัญและสัมพันธ์กับกิจกรรมในชีวิต
ประจำวันอย่างมากมาย เช่น เวลา ระยะทาง
และการซื้อ-ขายสินค้า เป็นต้น นอกจากนี้
ยังเป็นพื้นฐานสำหรับการค้นคว้าวิจัยทุก
ประเภท และนำไปสู่ความเจริญก้าวหน้า
ทางวิทยาศาสตร์ เศรษฐกิจ และสังคม
ความเจริญในวิทยาการต้องอาศัยหลักการ
ทางคณิตศาสตร์เพราะเป็นกระบวนการ
พัฒนาความคิดของผู้เรียนช่วยฝึกให้
นักเรียนคิดเป็นขั้นตอนอย่างละเอียด
ถี่ถ้วนฝึกการใช้เหตุผล เพื่อประกอบการ
ตัดสินใจ การจัดให้นักเรียนได้เรียนรู้
คณิตศาสตร์อย่างมีความหมาย เรียนรู้สิ่ง
ต่าง ๆ ด้วยความเข้าใจ ฝึกฝนให้เกิดทักษะ
จนเกิดความคล่องแคล่ว แม่นยำรวดเร็ว
รู้คุณค่าของคณิตศาสตร์ เพื่อพัฒนาผู้
เรียนให้ถึงขั้นนำประสบการณ์นำไปใช้ได้

มุ่งเน้นการฝึกให้นักเรียนมีทักษะกระบวนการคิด

ปัจจุบันการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ มุ่งเน้นการ ส่วนตัวแล้วผมเองได้ใช้กระบวนการสอนโดยใช้
ฝึกให้นักเรียนมีทักษะกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ วัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)
พัฒนาการคิดอย่างมีเหตุผล รู้จักการคิดวิเคราะห์ และวิธีการแบบเปิด (Open Approach) มา
สังเคราะห์ แสวงหาความรู้ด้วยตนเอง และสามารถ แล้ว 4-5 ปี และมีเรื่องราวประทับใจมากมายต่อ
แสดงความคิดเห็นหรือการอธิบายสิ่งต่าง ๆ ได้อย่าง
มีเหตุผล โรงเรียนได้เล็งเห็นความสำคัญของการ กระบวนการ ไม่ว่าจะเป็นด้านการสอน การทำ
จัดการเรียนการสอน ซึ่งกระบวนการต่างๆ มากมาย
แต่ก็ไม่ตอบโจทย์ตามบริบทของโรงเรียน แต่พอได้ แผนการสอนร่วมกันกับทีม และพัฒนาการของ
ศึกษานวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson
Study) และวิธีการแบบเปิด (Open ผู้เรียนเอง การพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา
Approach) แล้วนั้นทำให้เราได้รู้ว่าเป็นนวัตกรรมที่
เน้นแนวคิดของผู้เรียน การแก้สถานการณ์ปัญหา ด้วยนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
ด้วยตนเอง เพราะการแก้ปัญหาไม่มีใครสามารถแก้ให้ (Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด
ผู้อื่นได้ และการสอนให้นักเรียนรู้จักการแก้ปัญหาทให้ (Open Approach) โรงเรียนเกิดการ
นักเรียนสามารถเรียนรู้และอยู่ในสังคมในอย่าง
สมบูรณ์แบบ เปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด ไม่ว่าจะเป็นด้านผู้

บริหาร ด้าน ครูผู้สอน และด้านของผู้เรียน เช่น

ด้านผู้บริหาร



- เรียนรู้และทำความเข้าใจนวัตกรรมฯ ร่วมกับครู
- เปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการทำงานของบุคลากรในองค์กร
- สร้างเครือข่ายระหว่างผู้บริหาร เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน
- ให้การสนับสนุนในด้านต่างๆ ทั้งเรื่องงบประมาณและร่วมแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น
- ให้กำลังใจและสนับสนุนในเรื่องของงบประมาณในการผลิตสื่อการสอน
- ร่วมออกแบบแผนการสอน ร่วมสังเกตการรสอนและร่วมสะท้อนผล
- สนับสนุนให้ครูเปิดชั้นเรียนและร่วมกันสังเกตการเรียนการสอน (อยู่ห้องเรียนมากขึ้น)
- เข้าร่วมการอบรมและการประชุมทุกครั้งเพื่อเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างสม่ำเสมอ