งานจ้าง E-BOOK (1)

Search

การขับเคลื่อนนวัตกรรมใหม่ ที่ไร้นโยบายจากส่วนกลาง เป็นเรื่องที่ท้าทายมาก แต่ผู้อำนวยการโรงเรียนมีมุ่ง
มั่นและสนับสนุนเต็มที่ในการขับเคลื่อนนวัตกรรม บวกกับการดูแลและช่วยเหลือจากอาจารย์เกษมด้วยดี
พวกเราติดตามอาจารย์อย่างต่อเนื่องผ่านการเข้าร่วมสังเกตชั้นเรียนทั้งในโรงเรียนและต่างโรงเรียนอย่าง
ต่อเนื่อง ซึ่งตอนนั้นการสังเกตชั้นเรียนเป็นเรื่องที่แปลกมากที่ผู้อำนวยการ และคณะครู จะมาสังเกตชั้นเรียน
เน้นที่การสังเกตแนวคิดของนักเรียน โดยไม่สะท้อนผู้เรียนโดยเด็ดขาด ส่งที่แปลกมากๆ คือ การที่อาจารย์
จากมหาวิทยาลัยมานั่งดูนักเรียนเรียน คอยบันทึกแนวคิดของนักเรียนอย่างจดจ่อตั้งแต่เริ่มต้นจนจบคาบ
เรียน เพื่อนำมาสะท้อนผลหลังจากจบกิจกรรมการเรียนรู้ อาจารย์ใส่ใจรายละเอียดแนวคิดของนักเรียน ใส่ใน
การเรียนรู้ของนักเรียน

การขับเคลื่อนนวัตกรรมใหม่ ที่ไร้นโยบายจากส่วนกลาง เป็นเรื่องที่ท้าทายมาก แต่ผู้อำนวยการโรงเรียนมีมุ่ง
มั่นและสนับสนุนเต็มที่ในการขับเคลื่อนนวัตกรรม บวกกับการดูแลและช่วยเหลือจากอาจารย์เกษมด้วยดี พวก
เราติดตามอาจารย์อย่างต่อเนื่องผ่านการเข้าร่วมสังเกตชั้นเรียนทั้งในโรงเรียนและต่างโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งตอนนั้นการสังเกตชั้นเรียนเป็นเรื่องที่แปลกมากที่ผู้อำนวยการ และคณะครู จะมาสังเกตชั้นเรียน เน้นที่การ

สังเกตแนวคิดของนักเรียน โดยไม่สะท้อนผู้เรียนโดยเด็ดขาด ส่งที่แปลกมากๆ คือ การที่อาจารย์จาก
มหาวิทยาลัยมานั่งดูนักเรียนเรียน คอยบันทึกแนวคิดของนักเรียนอย่างจดจ่อตั้งแต่เริ่มต้นจนจบคาบเรียน
เพื่อนำมาสะท้อนผลหลังจากจบกิจกรรมการเรียนรู้อาจารย์ใส่ใจรายละเอียดแนวคิดของนักเรียน ใส่ในการเรียน

รู้ของนักเรียน

อาจารย์ทั้งสองท่าน ถือได้ว่าเป็น โค้ชที่ใกล้ชิดโรงเรียนมาก อาจารย์
นำพาหลากหลายโอกาสมาให้พวกเรา ทั้งการได้เข้าร่วมกิจกรรมเปิด
ชั้นเรียนระดับชาติ การได้รู้จักรองศาสตราจารย์ ดร.ไมตรี อินทร์
ประสิทธ์ ผู้บุกเบิกนวัตกรรม LS&OA มาใช้ในบริบทประเทศไทย
การได้รู้จักเครือข่ายคณาจารย์จากมหาวิทยาลัยต่างๆ ที่ขับเคลื่อน
นวัตกรรมนี้ การเปิดโอกาสให้พวกเราได้นำเสนอและเผยแพร่ผลงาน
ผ่านเวทีต่างๆ ทำให้โรงเรียนเป็นที่รู้จักมากขึ้น นอกจากนี้ท่านยังได้
หาโครงการหรือการสนับสนุนงบประมาณจากองค์กรต่างๆ เพื่อให้
โรงเรียนสามารถขับเคลื่อนนวัตกรรมอย่างมีประสิทธิภาพ ที่สำคัญ
ได้นำพาพวกเราทำบันทึก MOU กับ สถาบันวิจัยและพัฒนาวิชาชีพ
ครูสำหรับอาเซียน มหาวิทยาลัยขอนแก่น คณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยทักษิณ และเครือข่ายโรงเรียนบันดาลใจภาคใต้ ทำ
โรงเรียนบ้านกะรุบีมีเครือข่ายการทำงานในการขับเคลื่ อนนวัตกรรม
ในระดับพื้นที่และระดับประเทศ

“การทำงานที่มีความสุข”

นูเซ็ง เจะบู
ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านกะรุบี
สำนักงานเขตพื้ นที่การศึกษาประถม
ศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 3

“การทำงานท
ี่มีความสุข”

ขขใ้นอางพงาเนรจ้ศาEไ.ดDด้มรUีโ.อCไมกAตาสรีฟอัิงนกทารร์ปบรระรสยิทาธยิ์
จากนั้นจึงได้นำพาคุณครูเข้าร่วมเรียนรู้
(เกLี่ยeวsกsัoบนnวัSตtกuรdรมyก) ารศึกษาชั้นเรียน
และวิธีการแบบเปิด (Open Approach)
ใ น กิ จ ก ร ร ม ก า ร ป ร ะ ชุ ม วิ ช า ก า ร
เด้มืา่ อนตค้นณิปีตพศ.าศส.ต2ร์ศ5ึก5ษ9า ครั้งที่ 2

ใแนลชัะ้นชวปนรใะหถ้คมรศูึนกำษไปาปทีทดี่ ล1องใช้
2แ ล5ะ6เ ริ0่ม ใ ช้ อ ย่ า ง จ ริง จั ง ใ น ปี ก า ร ศึ ก ษ า

จนาวักตเกดิรมรขม้าไพปเใจช้้าใไนด้ชัใ้นห้ปครรูะนถามเดศึอกรษ์ เาปป็ีนที่ผู้1นำเพียงคน
เดียว โดยข้าพเจ้าคอยให้ความช่วยเหลือใน
ออกแบบและสะท้อนผลร่วมกับครู จนเมื่ อได้รับ
พนักงา นจึรงาไชด้กจัาดรตคั้งนทใีหมมท่ี่ซเึ่รงียเ ปก็ นว่ าค ร“ู คทีณมิศตึ กศษา สา ชตั้นร์ม า
รเ่รวียมนที”ม ขึ้นประกอบด้วย ข้าพเจ้าในฐานะผู้อำนวย
การโรงเรียน หัวหน้างานวิชาการ และครูผู้สอน
คอแาณลจิะตาอรศาย์าจดสารตร.ยร์์เกดนษรอ.กมสุจเวปารกรรมนีณ้ปียัรงเะปมยีูลศีรึ่ยกนษราัมนิยเ์ทจศากก์แคลณะ ะ
ศกิึจกกษรารศมาสเปติดร์ชั้มนหเราียวิทนย(าOลัpยทeักnษิCณlaมsาsช่)วอยีกเหด้ลืวอยใน
เดิมทีในการวางแผนมักเป็นการทำงานเดี่ยว ๆ
ต่างคนต่างทำ แล้วข้าพเจ้าก็ไปนิเทศชั้นเรียน ซึ่ง
การนิเทศถือได้ว่าเป็นงานหินมากๆ เพราะคุณครู
จะไม่ให้ความร่วมมือ เนื่ องจากมีความกังวลใน
การสอนของตนเอง และกังวลเกี่ยวกับพฤติกรรม
การเรียนของนักเรียน ข้าพเจ้าได้พยายามจัด
นสภวัตาพกบรรรมรยทัา้งกาLศSใ&ห้OครูAส ามารถขับเคลื่ อนโดยใช้
ความสุข ด้วยความเต็มใจและมี

ทว่าเมื่ อเราได้ขับเคลื่ อนมาสู่ปีที่ 4 1 คน
โ ร ง เ รีย น ไ ด้ รับ ค รู บ ร ร จุ ใ ห ม่ เ พิ่ ม อี ก
ม า เ ส ริม ที ม ใ ห้เ ข้ ม แ ข็ ง ขึ้ น
โถตัึโด้งงดยชแยั้ทนตีท่ัม้ปชงั้ไรนสด้ะปามถีมรกมคะาศถนึรมกไจัดษศด้ึแกาตปบษี่าทงรีา่ กปาัี4งนที่ สP1อLนCค น ล ะ 1-2 ชั้น

ให้ครูสามารถออกแบบวางแผนการสอนในทุกๆเย็น
ของวันจันทร์ และร่วมทำสื่ อในทุกๆเย็นวันอังคาร
และสะท้อนผลรวมในระดับโรงเรียนทุกๆ บ่าย
ของวันพฤหัสบดี
ซึ่งสมาชิกในทีมจะสลับกันสังเกตชั้นเรียนกันเป็นประจำ
โ ด ย ค น ห นึ่ ง เ ป็ น ค น ส อ น
ในขณะที่สมาชิกคนอื่ นๆคอยสังเกตและบันทึกแนวคิด
ต่างๆ
ที่ เ กิ ด ขึ้ น ทั้ง ห ม ด
เพื่ อนำมาพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ให้ดียิ่งขึ้น

การทำงานของครูที่กล่าวมา อาจดูราบรื่น แต่ในช่วงเวลา 5 ปีที่ผ่านมา
ข้าพเจ้าได้มุ่งมั่นที่ให้เกิดการทำงานร่วมกัน ซึ่งมีทั้งครูที่เห็นด้วยและเห็นต่างๆ
แต่เมื่ อนักเรียนในชั้นเรียนเริ่มมีคุณลักษณะที่เปลี่ยนไปจากเดิมเป็นอย่างมาก
โ ด ย ที่ ทุ ก ค น ส า ม า ร ถ เ ห็น เ ป็ น ป ร ะ จั ก ษ์ ด้ ว ย ส า ย ต า ทุ ก ค รั้ง ที่ ไ ด้ มี โ อ ก า ส สั ง เ ก ต ชั้น เ รีย น

คณิตศาสตร์ ทำให้ครูในทีมรู้สึกมีความสุขกับการทำงานร่วมกันเช่นนี้
อีกทั้งส่งผลให้ครูในกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่ นๆ

เริ่มมีการจัดตั้งทีม เพื่ อร่วมพัฒนาชั้นเรียนของตนเอง
ให้เป็นชั้นเรียนของนั
กเรียนอย่างแท้จริง

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ปปัตระตถามนีศึเกขษตา3ประถมศึกษา

“ประสบการณ์ที่ได้รับจากห้องเรียน
คณิตศาสตร์ของโรงเรียนบ้านกะรุบี

ด้วยนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีการแบบ

เปิด (Open Approach)”



ฟาดียะห์ เสาะหมาน
ครูโรงเรียน
บ้านกะรุบี

Teacher ฟาดียะห์
เสาะหมาน

ข้าพเจ้าได้รับการบรรจุแต่งตั้ง ณ โรงเรียน
บ้านกะรุบีเมื่อต้นปี ๒๕๖๓ รู้จักและเริ่มต้น
เรียนรู้เกี่ยวกับวิธีการสอนวิชาคณิตศาสตร์
ด้วยนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด
(Open Approach) กับทีมครู
คณิตศาสตร์ที่โรงเรียน และได้มีโอกาสเรียน
รู้กระบวนการจัดการเรียนรู้กับอาจารย์
ดร.เกษม เปรมประยูร อย่างต่อเนื่องไป
พร้อมๆกับนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ โดย
ได้เริ่มใช้จัดการเรียนการสอนครั้งแรกที่
โรงเรียนบ้านกะรุบีในระดับชั้นประถมศึกษา
ปีที่ ๑ ด้วยการสอนไปเรียนรู้ไป จนปัจจุบัน
นักเรียนรุ่นแรกที่เรียนรู้ด้วยนวัตกรรมนี้กับ
ข้าพเจ้าอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓

หลายคนอาจคิดว่าการสอนคณิตศาสตร์ ก็แค่ให้
นักเรียนทำโจทย์เยอะๆ ทำแบบฝึกหัดบ่อยๆ ก็จะให้
เก่งคณิตศาสตร์ได้ แต่ชั้นเรียนคณิตศาสตร์ของ
ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าได้ออกแบบอย่างพิถีพิถันร่วมกับทีม
ศึกษาชั้นเรียน แล้วทีมของเรายังได้ไปสังเกตชั้น
เรียนที่ออกแบบร่วมกัน แล้วร่วมกันสะท้อนผล ทีม
ของเราทำงานกันอย่างหนักนอกห้องเรียน เพื่อให้
ชั้นเรียนเป็นของนักเรียนอย่างแท้จริง โดยให้เขาได้
ลงมือแก้ปัญหาด้วยตนเอแล้วมานำเสนอเพื่อ
อภิปรายและเปรียบเทียบแนวคิดร่วมกันหน้าชั้น
เรียน แล้วจึงสรุปให้เป็นแนวคิดทางคณิตศาสตร์
ด้วยกัน ในขณะที่ครูทำหน้าหน้าเพียงแค่ทำให้
นักเรียนรู้สึกอยากแก้ปัญหา และคอยสังเกตแนวคิด
ต่างๆที่เกิดขึ้น เพื่อนำมาร้อยเรียงให้เป็นแนวคิดที่มี
ความหมายต่อนักเรียนและมีความหมายทาง
คณิตศาสตร์

change

การจัดการเรียนการสอนเช่นนี้ ทำให้ข้าพเจ้าได้เห็นการเปลี่ยนแปลง
มากมาย จนบางทีรู้สึกว่าเป็นความปรกติของชั้นเรียนที่เรียนรู้ด้วยการ
ศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด
(Open Approach) เพราะเมื่อข้าพเจ้าไปสังเกตชั้นเรียนที่โรงเรียน
ในเครือข่ายก็จะได้เห็นเช่นนี้ โดยการเปลี่ยนแปลงที่ข้าพเจ้าเห็นชัดเจน
คือ
“การเปลี่ยนของนักเรียน” ข้าพเจ้าเห็นความมั่นใจของนักเรียนที่
แสดงออกด้วยการกล้ายกมือขึ้น เพื่อแสดงความคิดเห็นอย่างมั่นใจ
แม้จะอยู่หลังสุดของห้องเรียน ข้าพเจ้าได้เห็นนักเรียนนำเสนอและ
แสดงแนวคิดของตนเองทั้งที่เห็นด้วยและเห็นต่างจากเพื่อนในห้อง
ข้าพเจ้าเห็นความมุ่งมั่นและรอยยิ้มในระหว่างการแก้ปัญหาจาก
สถานการณ์ปัญหาที่ครูกำหนดขึ้น พร้อมๆกับเห็นแนวคิดที่หลากหลาย
ของนักเรียนที่ละคน แต่ละคู่ หรือแต่ละกลุ่มได้แก้ปัญหานั้น อีกทั้งยัง
เห็นบรรยากาศการแลกเปลี่ยนความคิดด้วยสีหน้าที่จริงจังในระหว่าง
การลงมือแก้ปัญหา สิ่งสำคัญที่เห็นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คือ ความสุข
ของนักเรียนที่ได้เรียนรู้ผ่านชั้นเรียนนี้ที่แสดงผ่านรอยยิ้มและสีหน้า ที่
ทุกคนในทีมสามารถเห็นได้อย่างเป็นธรรมชาติและทุกครั้งที่ร่วมสังเกต
ชั้นเรียนร่วมกัน

ดูเผินๆ อาจเป็นแค่ภาพภายนอก ข้าพเจ้ามั่นใจว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งหมดนี้
แต่ข้าพเจ้าคิดว่านักเรียนในระดับชั้น สามารถเกิดได้ในทุกๆชั้นเรียน ทุกโรงเรียน
ประถมศึกษามีการเปลี่ยนแปลง ทุกพื้นที่ที่ของประเทศไทย หากชั้นเรียนถูก
มากมายในมิติที่ทุกคนสังเกตได้ จัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยการศึกษาชั้น
ย่อมไม่ธรรมดา และข้าพเจ้าคิดว่าย่อม เรียน (Lesson Study) และวิธีการแบบ
แตกต่างเป็นอย่างมากกับชั้นเรียน เปิด (Open Approach)
คณิตศาสตร์ทั่วๆไป

“การเปลี่ยนแปลง

ไปพร้อมกัน”

นูรีญา บินเสห๊าะ

ครูโรงเรียนภักดีศึกษามูลนิธิ

จังหวัดสงขลา

change at the การเปลี่ยนแปลงการจัดการเรียนการสอนเราสามารถพัฒนา
same time และเปลี่ยนแปลงตนเองได้ ในขณะที่การพัฒนาคุณภาพการ
ศึกษายุคใหม่ ต้องเน้นให้เด็กได้ฝึกคิด ฝึกวิเคราะห์ รู้จักการแก้

ปัญหา และสามารถนำความรู้ไปต่อยอดและนำไปใช้ในการดำเนิน
ชีวิตประจำวันของนักเรียน ซึ่งการที่จะไปสู่จุดนั้นได้จะต้องเข้าไป
ปรับเปลี่ยนรูปแบบ กระบวนการจัดการเรียนการสอน อย่างเป็น
ระบบ

การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน สามารถเกิดขึ้นได้เพียงแค่รู้จักการใช้รูปแบบวิธีการที่

เหมาะสม และได้รับความร่วมมือเอาจริงเอาจังจากบุคลากรในโรงเรียนตั้งแต่ระดับผู้บริหารไปจนถึง
ระดับครูผู้สอน เมื่อทุกฝ่ายต่างมีส่วนร่วมซึ่งกันและกันแน่นอนว่าการเรียนการสอนในโรงเรียนนั้น
ย่อมเกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น

การเปลี่ยนแปลงที่ครูผู้สอนได้รับจากการเข้าร่วมการเปิดชั้นเรียนและการนำ“นวัตกรรมการ
ศึกษาชั้นเรียน Lesson Study และวิธีการแบบเปิดหรือ Open Approach ”มาดำเนินใช้ในการ
จัดกระบวนการเรียนการสอนให้กับนักเรียนในรายวิชาคณิตศาสตร์เริ่มตั้งแต่ชั้นป.1 ซึ่งครูผู้สอนได้รับ
การสนับสนุนเต็มที่จากผู้บริหาร เพื่อนครูในกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ และเพื่อนครูในโรงเรียน

นักเรียน ผู้ปกครอง ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ทำให้ครูผู้สอนเกิดการเปลี่ยนแปลงในการ

ยอมรับฟังความคิดเห็นของกันและกัน สามารถตกผลึกความคิดจากการศึกษาร่วมกันกลายเป็นองค์
ความรู้และนำสู่กระบวนการ การศึกษาชั้นเรียน” Lesson Study และวิธีการแบบเปิด หรือ Open
Approach ลงสู่ห้องเรียนทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนเรียนรู้ และรับฟังความคิดเห็นของเพื่อนร่วม

ชั้นอย่างมีความสุข สัมผัสได้จากรอยยิ้มในชั้นเรียนของเด็กๆ

นอกจากนั้นการนำ“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
Lesson Study และวิธีการแบบเปิดหรือ Open
Approach” เป็นกลไกในการพัฒนาครูและ

นักเรียนอย่างต่อเนื่องและครูมีการเปลี่ยนความคิด
ให้กับตนเองว่า “ การเรียนรู้ไม่ใช่การเอาความรู้มาบ

อกเด็ก แต่เด็กต้องเรียนรู้ด้วยตัวเองเพราะถ้าเด็กได้

รับความรู้จากการบอกของครู โดยปราศจากกระบวน
การใดๆทั้งสิ้น " ความรู้นั้นก็จะเป็นความรู้ที่ลืมง่าย
และไม่สามารถนำมาต่อยอดและปรับใช้ในการดำเนิน

ชีวิตของนักเรียนได้ทั้งนี้ ในการเริ่มต้นต้องอย่าไปคิด
ว่าอะไรก็ยุ่งไปหมด ต้องมาประชุมกันทุกสัปดาห์ แต่

พอทำแล้วก็จะเห็นเด็กเปลี่ยน กล้าพูด กล้าคิด กล้าย

อมรับแนวคิดที่หลากหลาย จากเด็กไม่เคยได้รับ

โอกาสให้แสดงความคิดเห็น ครูก็ไม่เคยเห็นว่าเด็ก

ของตัวเองคิดได้ แต่พอทำแล้วก็จะเห็นว่าเด็กอยาก
พูดอยากแสดงความคิดเห็น OpenApproach

จึงมารองรับตรงนี้ เปิดโอกาสให้เกิดความเท่าเทียม

กัน

การเดินทางของการใช้“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน Lesson Study และวิธีการแบบเปิดหรือ Open
Approach” ในการพัฒนานักเรียน ให้นักเรียนรู้จักการคิด วิเคราะห์ และสามารถแก้ไขปัญหาได้ด้วย

ตนเอง ตามกระบวนการขั้นตอนของการจัดรูปแบบกระบวนการเรียนการสอนแบบเปิด เป็นการเดินทางที่

ต้องใช้เวลาในการปรับตัว และในการฝึกฝนตนเองของครูผู้สอน ฝึกความใจเย็น ฝึกความอดทน อดทนรอ

แนวคิดที่สร้างสรรค์ของนักเรียนที่นักเรียนได้แสดงออกมา และที่สำคัญคือฝึกการทำงานร่วมกับผู้อื่นจาก

ภาคีหลายๆฝ่าย ในการร่วมกันพัฒนานักเรียนของเราให้เป็นนักเรียนที่มีความสุขในการเรียนรู้ผ่านการ
ใช้“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน Lesson Study และวิธีการแบบเปิดหรือ Open Approach” และ

ยอมรับฟังความคิดเห็นและ ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นได้ เช่นกันทักษะต่างๆที่ครูผู้สอนได้รับและ
นักเรียนได้รับจากการพัฒนาด้วย“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน Lesson Study และวิธีการแบบเปิด
หรือ Open Approach” จะเป็นทักษะที่นำไปสู่การเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดีในสังคม และสามารถอยู่ร่วมกับ

ผู้อื่นได้อย่างมีความสุข และสิ่งที่ขาดไม่ได้เลยคือ คุณธรรมที่เกิดขึ้นจริงในชั้นเรียน การยอมรับฟังแนวคิด

การเสียสละ การมีน้ำใจ และกล้ายอมรับความจริงในสิ่งที่เกิดขึ้นในการเรียนรู้ร่วมกัน ทุกคนพร้อม

เปลี่ยนแปลงตนเอง และพร้อมที่จะเรียนรู้และเปิดกว้างสำหรับการจัดการเรียนการสอน ที่เน้นให้ผู้เรียนได้
พบกับความสุขที่แท้จริง ของการเรียน อัลฮัมดุลิลละฮ์ ที่ทำให้พวกเราได้รู้จักกับ “นวัตกรรมการศึกษาชั้น
เรียน Lesson Study และวิธีการแบบเปิดหรือ Open Approach” และขอขอบคุณ อาจารย์ ดร.เกษม
เปรมประยูร และอาจารย์ ดร.สุวรรณี เปลี่ยนรัมย์ ที่คอยสนับสนุนให้ความช่วยเหลือในการขับเคลื่อนการ
พัฒนาการจัดกระบวนการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ ด้วย“นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน Lesson Study
และวิธีการแบบเปิดหรือ Open Approach” เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ที่ดีและทำให้ครูผู้สอนเกิดการ

เปลี่ยนแปลง และมีการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอนให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น ก้าวทันการ

เปลี่ยนแปลงของสังคม

จั ง ห วั ด
สงขลา

“ ความหวังจากการ
ศึกษาไทย”


“Hope from Thai
Education”


ไหวริย๊ะ เจริญเระ

ผู้อำนวยการโรงเรียนภักดีศึกษามูลนิธิ

“ ความหวังจากการศึกษาไทย”

ผลของการจัดการศึกษาของไทย ในยุคปัจจุบัน เด็กจบการศึกษาขั้นพื้น
ฐาน ม.3 หรือ ม.6 หรือระดับมหาวิทยาลัย ส่วนมากยังคิดอะไร ทำอะไร
ด้วยตนเองไม่ค่อยเป็น ส่วนสำคัญมาจากการขาดการฝึกฝนให้คิดด้วย
ตนเอง ทำด้วยตนเอง ขาดการฝึกวิเคราะห์ เชิงลึก ซึ่งครูมักจะเป็นผู้บอก
ผู้สอนผู้ชี้ไปหมด จนทำให้เด็กขาดทักษะการคิดไม่กล้าทำและมีนิสัยขี้
เกียจคิด ข้าพเจ้าพยายามคิดหาวิธีสอนที่สามารถส่งเสริมให้เด็กคิด
อย่างมีคุณภาพเพื่อฝึกเป็นผู้คิดเป็นและมีความมั่นใจ แต่ขาดแนวทาง ต่อ
มา ได้รู้จักอาจารย์ท่านหนึ่งเป็นคนหนุ่ม หน้าตาเด็กๆ แต่ท่าทางท่านเอา
จริงเอาจังมาก มาเล่าให้ฟังว่าท่านมีอาจารย์คือดร.ไมตรี อินประสิทธิ์ จาก
มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้นำการสอนคณิตศาสตร์ แบบญี่ปุ่นที่เน้นให้ผู้
เรียนคิดเอง ทำการแก้ปัญหาเอง เป็นการคิดเชิงลึก โดยครูผู้สอนต้อง
อดกลั้นไม่รีบบอกวิธีการส่งเสริมผู้เรียนให้คิดอย่างหลากหลาย จริงจัง
ด้วยตัวเองหรือปรึกษากับเพื่อนบ้างเพื่อ แก้ปัญหา แก้โจทย์ออกมา ครู
เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการสอน จากผู้สอน เป็นผู้อำนวยความสะดวกให้
กับผู้เรียน ครูจัดเตรียมสื่อ และสภาพแวดล้อมให้น่าเรียน ใช้คำถามและคำ
พูดเพื่อ กระตุ้นความคิด ผู้เรียนมีอิสระทางความคิด กระตุ้น ให้คิด วิธีการ
สอนนี้ เรียกว่าการสอนแบบเปิด หรือ Open Approach

หลังจากนั้นอาจารย์หน้าเด็กๆ แต่จิตใจเข้มแข็ง ท่านนั้นได้

เล่าถึงอาจารย์ของท่านผู้ใฝ่ฝันที่จะได้เห็นการได้มาที่

โรงเรียนเพื่อพูดให้ครู ผู้บริหารฟัง ด้วยความมั่นใจว่าการ

สอนคณิตแบบให้เด็กคิดเชิงลึก คิดหลากหลายที่เรียกว่า

Open Approach ครูต้องเตรียมตัวเป็นทีม PLC ร่วม

กันวางแผนให้ครูผู้สอนและร่วมกันศึกษาชั้นเรียนเรียกว่า
Lesson Study ช่วงแรกๆ ยังไม่ค่อยได้ผลทั้งๆที่ผู้

บริหารชอบวิธการแล้ว แต่ด้วยความพยายามของอาจารย์

ท่านนี้ ซึ่งท่านไม่ล้มเลิกในการเชิญชวนให้เข้าร่วมประชุมบ้าง

เข้าร่วมศึกษาชั้นเรียนในโรงเรียนต่างๆ ทำให้โรงเรียนต่างๆ

ได้เห็นถึงความพยายามที่ท่านไม่หวังสิ่งตอบแทนใดๆ ท่านมี

ความมุ่งมั่น ในการทำงานเพื่อพัฒนาการศึกษาของเด็กไทย หลังจากได้รู้จักท่านอาจารย์ดร.เกษม มากขึ้นทำให้ทราบ
จริงๆ การที่มีผู้มาช่วยแนะนำถึงโรงเรียนทำให้ครูของเรามี ว่า ท่านมีครอบครัวที่น่ารัก ภรรยาของท่านคือ ดร.สุ

ความมุ่งมั่น ตั้งใจเรียนรู้ และนำสู่ผู้เรียนอย่างตั้งใจและชอบ วรรณี เปลี่ยนรัมภ์ เป็นอาจารย์ที่มีความมุ่งมั่นและทุ่มเท
วิธีสอนแบบนี้ ท่านคือ ดร.เกษม เปรมประยูร เพื่อการศึกษาของเด็กไทยไม่แพ้กัน สามารถเป็น

อาจารย์จากมหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยากรแทนกันได้เมื่อท่านหนึ่งท่านใดติดภารกิจ

เนื่องจากพูดภาษาเดียวกัน การทุ่มเทของครอบครัวนี้จึง

เป็นการบริการทางวิชาการแบบยกกำลังสอง

ในการเดินทางไปต่างจังหวัด เช่นจังหวัดยะลา นราธิวาส

ปัตตานี และสตูล ล้วนเป็นพื้นที่บริการของครอบครัวนี้

ขอให้ท่านทั้งสองจงเป็นหลักในการให้ความรู้แก่โรงเรียน

ต่างๆต่อไปอย่างกว้างขวาง

โรงเรียนภักดี
ศึกษามูลนิธิ

ปัจจุบันโรงเรียนภักดีศึกษามูลนิธิ มีการดำเนิน
การสอนคณิตศาสตร์แบบเปิด Open Approach
ถึงชั้น ป.4 แต่เนื่องจากครูผู้สอนคณิตศาสตร์ชั้นป.4
และจะพยายามต่อไปเรื่อยๆด้วยวิธีการศึกษาชั้นเรียน
Lesson Study และจะพยายามให้วิชาอื่นๆได้ใช้วีนี้
เช่นกันตามบริบทและธรรมชาติวิชา
หากโรงเรียนในประเทศไทยเราได้พยายามให้ครูได้ใช้วิธี
การสอนแบบฝึกให้ผู้เรียนคิดอย่างเป็นระบบ
คิดใคร่ครวญ คิดไตร่ตรอง อย่างมีสาระ ซึ่งสอดคล้อง
กับโองการต่างๆในคัมภีร์อัลกุรอานมีหลายโองการที่
พระเจ้าถามมนุษย์ว่า “พวกเจ้าไม่ได้คิดใคร่ครวญดอก
หรือ? พระเจ้าสอนให้เราคิด ฝึกคิดใคร่ครวญ คิดก่อน
ทำ คิดทำสิ่งดีๆ เลิกทำสิ่งไร้สาระหากผู้เรียนมีคุณสมบัติ
นี้ การศึกษาไทยมีความหวังอย่างแน่นอน

“ น วัต ก ร ร ม ก า ร ศึ ก ษ า ชั้น เ รี ย น
(Lesson Study)
และวิธีการแบบเปิด

(Open Approach)”
ในมิติการเปลี่ยนแปลงของครูและ

นักเรียน
ลาตีพ๊ะ
ยูโซ๊ะ



ครูโรงเรียนยุวอิสลามวิทยามูลนิธิ

จังหวัดปัตตานี

โรงเรียนยุวอิสลามวิทยา
มูลนิธิ

โรงเรียนยุวอิสลามวิทยามูลนิธิจึงได้นำโครงการนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน(Lesson Study เพื่อพัฒนา
ทักษะการคิดวิเคราะห์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้รูปแบบการสอนแบบเปิด (Open Approach)
มาจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยมุ่งให้นักเรียนฝึกการใช้ทักษะการคิดวิเคราะห์ มีทักษะในการแสวงหา
ความรู้ และความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ เพื่อที่จะปลูกฝังนักเรียนให้มีวิธีการคิดซึ่งนำไปสู่
ความสามารถในการแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้ และต้องการให้ครูสามารถทำงานเป็นทีมในวงจรรายสัปดาห์
ได้ เพื่อปรับปรุง แนวทางการสอนที่เรียกว่า วิธีการแบบเปิดได้เป็นรายสัปดาห์อย่างต่อเนื่อง เปลี่ยน
วัฒนธรรมการทำงานในโรงเรียนของครู ที่ทำงานเดี่ยว มาเป็นทำงานเป็นทีมเพื่อปรับปรุงการสอนอย่าง
ต่อเนื่องและสม่ำเสมอ นอกจากการทำงานเป็นทีมเพื่อเรียนรู้ร่วมกันปรับปรุงวิธีการสอนในโรงเรียนเป็นราย
สัปดาห์ และได้มีการออกแบบให้ครูมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันระหว่างโรงเรียนที่ใช้การศึกษาชั้นเรียน โดย
การเปิดชั้นเรียน (Open Class) ในทุกภาคเรียน การศึกษาชั้นเรียน ที่เน้นการปรับเปลี่ยนแนวทางการสอน
ที่เรียกว่า วิธีการแบบเปิด

เปรียบเทียบก่อนและหลังใช้ “นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study)และวิธีการแบบเปิด (Open
Approach)”



ยอมรับการ
เปลี่ยนแปลง

ครูคนนี้พร้อมเดินหน้า ยอมรับการเปลี่ยนแปลง เพื่อพัฒนาวิชาชีพครูที่เกิดขึ้น
ในห้องเรียนจริง และที่สำคัญพัฒนานักเรียน โรงเรียน ชุมชนเพื่อลูกหลานของ
พวกเราทุกคนในอนาคต

พร้อมเดินทางไปด้วยกัน จับมือแน่นๆแล้วเดินหน้าต่อไป ขอบคุณ
อ.ดร.เกษม เปรมประยูร ที่อยู่เคียงข้าง และเป็นที่ปรึกษาในการใช้“นวัตกรรม
การศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study)และวิธีการแบบเปิด (Open
Approach)”

“นับแต่วันรู้จัก ก็หลงรักไปมากแล้ว
กับการจัดการเรียนรู้ LS & OA
ในโรงเรียนเร๊าะห์มานีย๊ะห์”

ดร.สุรชัย ไวยวรรณจิตร

ดร.สุไรยา หนิเร่
ผู้บริหาร / ผู้อำนวยการโรงเรียนเร๊าะห์มานีย๊ะห์

จังหวัดสงขลา

เมื่อต้นปี 2562 คือจุดเริ่มต้นที่ได้เห็นชั้นเรียนโดยใช้วิธีการแบบเปิด (Open Approach) และเพิ่งได้ยินการ
ทำงานร่วมกันในชั้นเรียน ที่เรียกว่าการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) ภาพการจัดการเรียนรู้ และสะท้อนผลใน
วันนั้นยังคงอยู่ในความทรงจำเสมอมา นับตั้งแต่วันที่ได้ไปร่วมแลกเปลี่ยน ณ โรงเรียนซอลีฮียะห์ อ.โคกโพธิ์
จ.ปัตตานี เพราะเมื่อได้เห็นการจัดการชั้นเรียนในวันนั้น การตัดสินใจเข้าร่วมเดินทางไกลเพื่อพัฒนาการศึกษาก็แจ่ม
ชัดมากขึ้น เหตุผลสำคัญเพราะชั้นเรียนที่ดูในวันนั้นก็เป็นชั้นเรียนปกติ ครูผู้สอนก็ไม่ได้มีชื่อเพื่อดึงดูดเข้าร่วมฟัง มี
เพียงวิธีสอนที่เรียกว่า วิธีการแบบเปิด (Open Approach) ซึ่งเป็นเรื่องการพัฒนาวิชาชีพครูด้วยนวัตกรรม
การศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) ผู้เขียนยอมรับตรงๆว่า เป็นเรื่องใหม่ที่ยังไม่เคยได้ยินสำหรับผู้เขียนในวัน
นั้น
สิ่งที่น่าสนใจสำหรับการศึกษาชั้นเรียน โดยใช้วิธีการแบบเปิด (Open Approach) คือ กระบวนการเรียนรู้แบบ
Open Approach นั้น บทบาทของครูจะเปลี่ยนไปจากที่เน้นการบรรยายเนื้อหา การทำแบบฝึกหัดให้นักเรียนดู
เป็นตัวอย่างและการสรุปเนื้อหาที่เรียนในช่วงท้ายบทเรียนตามที่ผู้อ่านเคยคุ้นชินกับการจัดการเรียนรู้ดังที่กล่าวมา
ไปสู่การเปิดชั้นเรียนที่ก่อแรงบันดาลใจ การใช้โจทย์สถานการณ์ปัญหาเข้ามาให้ผู้เรียนได้ร่วมกันขบคิด ตลอดจน
การส่งเสริมผู้เรียนให้ลองผิดลองถูกจนสามารถสร้างความรู้ขึ้นได้ด้วยตนเอง รวมทั้งมีพื้นที่ปลอดภัยในการแลก
เปลี่ยนเรียนรู้ การถอดบทเรียนที่นำไปสู่การประมวลผล วิเคราะห์ สังเคราะห์ และสรุปความรู้ใหม่ร่วมกันของผู้เรียน
พูดให้ถึงที่สุดแล้วการศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) แบบนี้ เป็นแนวคิดและกระบวนการพัฒนาวิชาชีพครู ที่
มุ่งเน้นการทำงานศึกษาวิจัยในชั้นเรียนร่วมกันของคณะครูและผู้ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ และการ
เรียนรู้ของผู้เรียนในบริบทการทำงานจริงในชั้นเรียนตลอดจนสถานศึกษาของตนอย่างเป็นระบบและสามารถพัฒนา
ชั้นเรียนดีๆได้ต่อเนื่องในระยะยาว เพราะเป็นวงล้อมหัศจรรย์ที่จะช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาตนเอง พัฒนาการ
จัดการเรียนรู้ และที่สำคัญเป็นการพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียนไปพร้อมกันอย่างไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังที่แท้จริง มิใช่
แค่เพียงวาทกรรมที่มักจะได้ยินในแวดวงการศึกษา

สำหรับการจัดการเรียนรู้ LS & OA ในโรงเรียนเร๊าะห์มานีย๊ะห์ เริ่มมีกลิ่นไอของความรักที่เปลี่ยนจากหลง
เป็นเข้าใจที่จะทำให้รักไปหมดใจมากขึ้นกับการจัดการศึกษาชั้นเรียนแบบ LS & OA เมื่อทางโรงเรียนเร๊าะห์
มานีย๊ะห์ โดยผู้เขียนได้มีโอกาสได้รับการทาบทามให้เข้าร่วมการขับเคลื่อนการศึกษาที่ท้าทายนี้ จากท่าน
อาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร และ ท่านอาจารย์ ดร.สุวรรณี เปลี่ยนรัมย์ และจากการตอบรับเข้าร่วมและ

เรียนรู้ชั้นเรียนอย่างจริงๆจังมากขึ้นก็ทำให้ชั้นเรียนของนักเรียนโรงเรียนเร๊าะห์มานีย๊ะห์ซึ่งเริ่มต้นจาก
นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ก็เปลี่ยนไป จวบจนวันนี้เข้าสู่ปีที่ 3 ยังคงมีความพยายามแม้จะมีแรง
กระทบจากสถานการณ์การแพร่ของเชื้อไวรัส Covid-19 ที่ผ่านมากับการจัดการศึกษา แต่ความมุมานะที่

จะทำให้ชั้นเรียนเดินต่อไปได้ยังคงพร้อมครุกรุ่นอยู่ในใจของทุกคนในพลังขับเคลื่ อนชั้นเรียนนี้อยู่ตลอดเวลา
ณ วันนี้ ก้าวสู่ปีที่ 3 ในการเดินทางไกลครั้งนี้ สิ่งสำคัญที่ยังคงเป็นแรงผลักให้ยังมีกำลังใจ คือการได้มี
โอกาสการร่วมกิจกรรมเปิดชั้นเรียน (Open Class) ของเพื่อนร่วมเครือข่ายสถานศึกษาต่างๆ ที่ไม่อาจ
ปฏิเสธได้ว่า มีความสำคัญมากในการขับเคลื่อนการพัฒนาวิชาชีพครูด้วยนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน
(Lesson Study) และวิธีการแบบเปิด (Open Approach) หากแต่ทว่า การปฏิบัติจัดวางการขับ

เคลื่อนต่อภายในโรงเรียนอย่างจริงจังนับว่าเป็นสิ่งสำคัญมากกว่าที่จะทำให้เราไม่หลุด ไม่หลงไปกับแนวคิด
ทางการศึกษาใหม่ๆที่บางครั้งมาแบบฉาบฉวยให้ได้ลอง แล้วก็ทิ้งกองพะเนินแห่งคำถามมากมายของการ
จัดการศึกษาไว้กับโรงเรียนว่า หลังจากนี้จะเอายังไงต่อ (หาความต่อเนื่องในการเปลี่ยนแปลงไม่ได้เลย)

หากมีคำถามจากใครสักคนถาม “เร๊าะห์มานีย๊ะห์” ว่า “
จะเอายังไงต่อสำหรับการจัดการเรียนรู้แบบ LS & OA”

คำตอบที่ยังคงแจ่มชัดในการที่จะยังคงยืนหยัดต่อไปคือ จะยังโอบกอดการจัดการ
เรียนรู้แบบนี้ วิธีแบบนี้ ที่สร้างวัฒนธรรม
การเรียนรู้ที่เปลี่ยนไปของชั้นเรียน ของครู ของนักเรียน ของผู้ปกครอง รวมถึงของผู้
บริหารอย่างไม่ลังเล เพราะคงต้องยอมรับว่า ชั้นเรียนที่ดีที่สุดแม้ไม่อยู่จริง แต่ลู่วิ่งการ
จัดการศึกษาในเส้นทางของผู้บริหารสถานศึกษาของผู้เขียน คงมิอาจปฏิเสธได้ว่า ชั้น
เรียนที่เราเลือกเดินทางไกลครั้งนี้น่าจะเป็นความหวังของชั้นเรียนเดียวในขณะนี้ ที่
สามารถบอกใครๆได้ว่าทุกอย่างเปลี่ยนไปแล้ว มิใช่แค่เพียงเปลี่ยนไปได้ ชั้นเรียนที่เรา
อยากเห็น ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ตลอดจนผู้บริหารที่เราอยากเห็นมันมีตัวตนจริงๆ
ของคำว่า “การพัฒนาการศึกษาอย่างมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ถึงแม้จะมีกี่สักความ
ท้าทายผ่านเข้ามา” เพราะหลงรักไปมากแล้ว

ขCอบluคุbณหทร่ืาอนFอCาจขารอยง์ ดรอร.งเศกาษสมตเรปารจมารปยร์ ะดยูรร. ที่ทำให้ผู้เขียนเข้าใจว่า ทำไมใครๆถึงเป็น Fan
ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์ ผู้ริเริ่มการเดินทางไกล
เพืว่่อาทกำาไรมศึกรอษงาศในาคสรตั้งรนาี้จผาู้รเขยี์ยดนรมิ.อไามจตจระีหอยิุนดทตรั์วปอรักะสษิทรธลิ์งจึใงนมบีครนรทรัักดมนี้าไดก้เมพีายยงในเพกราราะรเิเขร้ิา่มใจกแารล้ว
จัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการศึกษาชั้นเรียนแบบนี้ เพราะ สิ่งที่ผู้เขียนอยากกล่าวถึง
สมำาคักญกวอ่ายค่าวงาทม่าเขน้าอใาจจในารปยร์ ะดเดร็น.เดกังษกมล่เาปวรคมือปรหะายูกรไมที่่มพีบรุ้คอลมาสกลระทเวาลงากคารวศาึมกสษุขาลคูกวศาิมษสย์บคานย
คไมว่าใชม่เเพหียน็งดเเชหื่อนื่มอรย้อเยพืแ่อนพวัฒคิดนขาอกงาทร่จาันดกราอรงศึศกาษสาตในราพืจ้นารที่ยจ์ังดหรว.ัดไมชาตยรีแอดินนทภรา์ปครใตะ้สิบทุคธิ์คใหล้เผูป้็ซึน่ง
จหโิยนลงตากในยมาิมตกิาาขกรอข”ึ้งนพหื้แลนตาท่ีกเ่เปเข็รนืต่อบพุงัคฒรคาวนลาทหีเ่ยศาัสงรูตคษรงฐสสกิำรจ้เารพง็ิจเพศจัลบษังตท้ีข่อับบงาเไงคมค่ลไื่รดอั้้งนก็อบจานะจมถีมผีนูผู้คน้คนสนอาีใยกห้กมนิาายรกาศทึมีก่จว่ษะาไาม“ท่ีมแ่ที้ผโา่อนทกดาาิยนส
เดินทางไกลทางการศึกษาในครั้งนี้ และเชื่อเหลือเกินว่าผู้อ่านเองก็มิอาจเห็นชั้นเรียนดีๆ ชั้น
เรียนที่ผู้เรียนกล้าคิด กล้าแสดงออก และมีมารยาทมากขึ้นในการที่จะรับฟังความคิดเห็น
รู(้จขวเัักรอลียงลกน็ผอูห้เฮอืรลดฺ่๊อนางระะอร.หลัเ์ัยกมกม่าไษาปง/นมตีมัย้พ๊งาเะกปใรหจ์แะรเแมลแจ้้หวปลา่เงะรทกเน่ัะีปาบ้ย็ูนน(กัร้อนพาัืผล้รทูนี้่ฮจมทััทีดมา่รปเกดงปุลารลลิอีรอ่ลยเดบลรนีภยระัูแ้ฮยทน์ุป
ทกร/ูล้าสขิLงง่งอSใคอหบ้วยก&ค่าุาามณงรOคศใิพนึดAกรคทษี”ะ่วเเารจาใ้มมนาาีตคทตวีัั่้าวนไงดมาน้ใัมรจหู้น้จห)าักมวจัดกงาวััทงมบบั้งนาจทั้่กชนนาีวขนวึิ้“ัตนนนอก)ัน็ีาบ้เจปแณ็านตร่ไยโวดั์ร้นง

“ ห้ อ ง เ รี ย น ที่ เ ป ลี่ ย น ไ ป ”

ชยุตรา ทองอ่อน ครูโรงเรียนวรพัฒน์


จังหวัดสงขลา
นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson
Study) และวิธีการแบบเปิด

(Open Approach)" นั้นเป็นนวัตกรรมที่น่าสนใจมาก เมื่อศึกษาให้
เข้าใจถึงกระบวนของวิธีการสอนแบบเปิด (Open Approach)ซึ่ง

เป็นการเปิดมุมมองของผู้สอนให้เห็นแนวคิดที่หลากหลายของผู้เรียน

การเรียนการสอนในชั้นเรียนในอดีตนั้นผู้เรียนเป็นผู้รับความรู้เพียงฝ่าย
เดียวโดยมีครูเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ทำให้เนื้อหาในชั้นเรียนนั้นไหลไปใน
ทิศทางเดียว ขาดความหลากหลายของวิธีคิด เมื่อรับนวัตกรรมแบบเปิด

มาใช้กับผู้เรียน บรรยากาศห้องเรียนคณิตศาสตร์นั้นก็เปลี่ยนไป ความ
คิดหลากหลาย ที่มาจากนักเรียนที่หลายหลายทำให้ห้องเรียนมีสีสัน

สนุกสนานมากยิ่งขึ้น การได้ถกเถียงกันถึงประเด็นแนวคิดที่แตกต่างกัน
สร้างความท้าทายให้ครูและเพื่อน ๆ ในชั้นเรียนเป็นอย่างมาก และการให้
ได้มาซึ่งผลลัพธ์หนึ่งผลลัพธ์นั้นย่อมมีได้หลายวิธีการ แต่วิธีการที่ดีที่สุด
คิดได้ง่ายที่สุด หรือใช้เวลาได้น้อยที่สุด ซึ่งผู้เรียนจะต้องมาร่วมวิเคราะห์

เพื่อสร้างบทเรียนร่วมกัน นั่นหมายความว่าบทเรียนจะไม่ได้มาจากครู
เพียงผู้เดียว แต่บทเรียนจะมาจากจากผู้เรียนเป็นหลัก ครูมีหน้าเพียง

สร้างสถานการณ์การเรียนรู้ให้เกิดขึ้น และคอยตั้งคำถามเพื่อนำผู้เรียนไป
สู่เนื้อหาบทเรียนที่ตั้งเป้าหมายไว้ การเรียนการสอนโดยใช้วิธีการแบบเปิด
(Open Approach) นั้นจะทำให้ผู้เรียนมีความตื่นตัวสูงเป็นแบบ
Active Learning เป็นส่งเสริมการคิดขั้นสูง สร้างองค์ความรู้ได้ด้วย
ตนเอง ควรส่งเสริมเป็นอย่างมาก

การศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) เป็นนวัตกรรมที่น่า การใช้นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียน (Lesson
สนใจมาก เพราะถือเป็นการพัฒนาตัวผู้สอนให้มีการ Study) และวิธีการแบบเปิด (Open
ปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การได้ศึกษาชั้นเรียน Approach) นั้นควรส่งเสริมและพัฒนาอย่างต่อ
เป็นทั้งการศึกษาชั้นเรียนของครูท่านอื่ นที่ใช้นวัตกรรมนี้ เนื่อง
และผู้อื่นมาศึกษาชั้นเรียนของเรา การศึกษาชั้นเรียนนั้น
หากใช่การศึกษาชั้นเรียนที่ดีที่สุด แต่เป็นการมาเรียนรู้ร่วม เพราะในอนาคตการที่ผู้เรียนสามารถคิดวิเคราะห์
กันว่าพฤติกรรมของผู้เรียนเป็นอย่างไร ผู้สอนจัดการ
แนวคิดและเรียบเรียงแนวคิดผู้เรียนอย่างไร หรือมีอะไรที่ผู้ สิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเองนั้นถือเป็นเรื่องที่ดี เนื่องจาก
สอนสามารถพัฒนาชั้นเรียนได้อีก เป็นเสมือนห้องเรียนที่ให้ ในชีวิตของเขาต้องเจอสิ่งต่าง ๆ
ผู้สอนทุกคนได้มาเรียนรู้ร่วมกัน และได้เห็นมุมมองของผู้ มาให้เลือกให้ตัดสินใจอยู่ตลอดเวลา ต้องเลือก
สอนหลาย ๆ ท่านว่ามีมุมมองอย่างไรกับห้องเรียนนั้น ๆ
ถือเป็นกิจกรรมที่ดีมากที่ให้ผู้อื่นมาร่วมสังเกต และร่วม ในสิ่งที่ไม่ดีกับสิ่งที่ดี หรือสิ่งที่ดีกับสิ่งที่ดีกว่า
สะท้อน เพราะหากให้ผู้สอนดูชั้นเรียนของตนเอง และ การที่เขาจะตัดสินใจเลือกได้อย่างถูกต้องและ
พัฒนาด้วยตนเอง ผู้สอนก็จะเห็นแต่มุมเดิม ๆ หรืออาจจะ
มองไม่เห็นจุดที่ต้องพัฒนา มีความเฉียบแหลมนั้นต้องผ่านการฝึกฝนมาก่อน
และการสอนด้วยวิธีการแบบเปิดก็เป็นหนึ่งในวิธีที่

จะช่วยฝึกผู้เรียนได้ เพราะเป็นการฝึกให้เขาเปรียบ

เทียบ วิเคราะห์ โดยใช้ความคิดขั้นสูง เครื่องมือนี้
จึงจำเป็นมากที่จะติดตัวผู้เรียนไปในอนาคต

กิจกรรม เปิดชั้นเรียนภายใน กิจกรรม PLC เพื่อพัฒนาการเรียนการสอน

“ Lesson Study การเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่
4 ของโรงเรียนวรพัฒน์เป็นการเรียนการสอนที่เน้นการแก้
Open Approach
ปัญหาตามแนวคิดของญี่ปุ่น
ในมิติของการสอนใน [Problem-Solving Classroom (Japanese-
เนื้อหาที่เป็นความจริง” oriented)]


ซึ่งกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ของโรงเรียนวรพัฒน์พยายาม
ประยุกต์ใช้วิธีการสอนแบบเปิด (Open Approach) ให้
นันทพงศ์ ตุ้มเผ่าพันธุ์

เหมาะสมกับบริบทของตนเองให้ได้มากที่สุดและมีประสิทธิภาพ


มากที่สุดตามความเข้าใจและแนวทางของครูผู้สอนคนนั้น
ครูโรงเรียนวรพัฒน์ ในส่วนของผู้เขียนในฐานะของครูผู้สอนวิชาคณิตศาสตร์
จังหวัดสงขลา ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ของโรงเรียนวรพัฒน์เกิดความ

สงสัยเกี่ยวกับคาบที่มีเนื้อหาเป็นความจริงที่ต้องบอกหรือ

อธิบาย เช่น นิยามของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ขั้นตอนการหาร
ในแนวตั้ง หรือการตรวจคำตอบจากการหาร
เนื้อหาเหล่านี้จะได้รับการนำเสนอสถานการณ์ปัญหาในบริบท

ใดจึงจะเกิดเป็นการเรียนการสอนโดยใช้วิธีการสอนแบบเปิด

หรือจริง ๆ แล้วเนื้อหาเหล่านี้ควรถูกสอนในลักษณะของการ

บอกหรืออธิบายมากกว่า เนื่องจากนิยาม ขั้นตอนการหารหรือ
ขั้นตอนการตรวจคำตอบจากการหารเป็นเนื้อหาที่ตายตัวหรือ
ถูกกำหนดไว้อย่างชัดเจนแล้ว ดังนั้นการสอนเนื้อหาเหล่านี้โดย
ใช้วิธีการแบบเปิดอาจเป็นการเพิ่มความสับสนหรือความไม่
แน่ใจเกี่ยวกับนิยามหรือขั้นตอนในกับเด็ก ๆ

เนื้อหาเหล่านี้จะได้รับการนำเสนอสถานการณ์ปัญหาในบริบทใดจึงจะ

เกิดเป็นการเรียนการสอนโดยใช้วิธีการสอนแบบเปิดหรือจริง ๆ แล้ว

เนื้อหาเหล่านี้ควรถูกสอนในลักษณะของการบอกหรืออธิบายมากกว่า

เนื่องจากนิยาม ขั้นตอนการหารหรือขั้นตอนการตรวจคำตอบจากการ
หารเป็นเนื้อหาที่ตายตัวหรือถูกกำหนดไว้อย่างชัดเจนแล้ว ดังนั้นการ
สอนเนื้อหาเหล่านี้โดยใช้วิธีการแบบเปิดอาจเป็นการเพิ่มความสับสน
หรือความไม่แน่ใจเกี่ยวกับนิยามหรือขั้นตอนในกับเด็ก ๆ
ด้วยความสงสัยเหล่านี้จึงทำให้ผู้เขียนในฐานะครูผู้สอนค้นหาข้อมูล

เพิ่มเติมเพื่อยืนยันความเข้าใจของตนเองว่าวิธีการสอนแบบใดเหมาะ
สมมากกว่าในบริบทของโรงเรียนวรพัฒน์และได้พบบทความหนึ่งจาก
Facebook : Dhanachat Anuniwat ซึ่งมีเนื้อความเกี่ยวกับ
“Hatsumon” ซึ่งคำนี้ได้รับการแปลเป็นไทยโดย ไมตรี อินทร์
ประสิทธิ์ (2557) ว่าเป็น “การนำเข้าสู่ปัญหา”
Shimizu, Y.(1999) ให้ความหมาย “Hatsumon” ว่าเป็นการ
นำเข้าสู่ปัญหาโดยการถามคำถามสำคัญ (key question) เพื่อ

กระตุ้นการคิดของนักเรียนในจุดที่จำเพาะเจาะจงในบทเรียน ซึ่งเกิดขึ้น
ได้ 2 ช่วง ได้แก่ (1) ในช่วงเริ่มต้นของชั้นเรียน เป็นถามคำถามที่กระ
ตุ้มหรือยืนยันความเข้าใจของนักเรียนเกี่ยวกับสถานการณ์ปัญหา (2)

ในช่วงอภิปรายร่วมกันทั้งชั้นเรียน เป็นการถามคำถามเพื่อเชื่อโยง
ระหว่าง วิธีการคิดของนักเรียนเพื่อแก้ปัญหา หรือการมีประสิทธิภาพ

ประยุกต์ใช้ของวิธีการต่าง ๆ

หลังจากการศึกษาเพิ่มเติมเหล่านี้ ผู้เขียนในฐานะครูผู้สอนจึง
เดิดความเข้าใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับคาบที่มีเนื้อหาเป็นความจริงที่
ต้องบอกหรืออธิบายว่าสามารถออกแบบให้ประยุกต์ใช้วิธีการ
สอนแบบเปิด (Open Approach) ให้เหมาะสมกับบริบท
ของตนเองได้ แต่ไม่ใช่การนำเข้าสู่ปัญหาที่มีสถานการณ์ปลาย
เปิดหรือการร่วมรวมแนวคิดที่หลากหลาย แต่เป็นการนำเข้าสู่
ปัญหาโดยการใช้คำถามสำคัญ (Key question) ในช่วงที่
เหมาะสมของคาบนั้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจและนำไปสู่การนำ
นิยามหรือขั้นตอนไปใช้การมีประสิทธิภาพหรือการประยุกต์ใช้
ของวิธีการต่าง ๆ ได้

Reference
(1) ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์. กระบวนการแก้ปัญหาใน
คณิตศาสตร์ระดับโรงเรียน. ขอนแก่น: เพ็ญพริ้นติ้ง; 2557.
(2) Shimizu, Y. (1999). Aspects of
mathematics teacher education in Japan:
Focusing on teachers’ roles. Journal of
Mathematics Teacher Education, 2(1), 107–
116.

เดินคนเดียวเดินได้ไว
อยากเดินได้ไกล
เดินไปด้วยกัน

ดร.พัฒน์ มาศนิยม
ผอ.โรงเรียนวรพัฒน์ จังหวัดสงขลา

educational
innovation

การเดินทางพัฒนานวัตกรรมการศึกษาการสอนคณิตศาสตร์แบบเปิด (Open Approach) และการ
ศึกษาชั้นเรียน (Lesson Study) เข้าสู่ปีที่ 9 อย่างเป็นทางการ จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆของของกลุ่มสาระ
คณิตศาสตร์ในปีพุทธศักราช 2557 ในลักษณะของการทำงานร่วมกันกับเครือข่ายกับกลุ่มโรงเรียน
เบญจมิตรบวกหนึ่ง แรงบันดาลใจในการพัฒนานวัตกรรมการศึกษาและพัฒนาคุณภาพผู้เรียนผ่านชั้นเรียน
บันดาลใจ เริ่มต้นจากการได้เข้าร่วมฟังบรรยาพิเศษของ รศ.ดร.ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์ และได้มีโอกาสไปร่วม
เรียนรู้และศึกษาชั้นเรียน ณ ประเทศญี่ปุ่น โดยการชักชวนของ อาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร โดยมี
สโลแกนสำคัญคือ เดินคนเดียวเดินได้ไว อยากเดินได้ไกลเดินไปด้วยกัน จุดเริ่มต้นของการพัฒนาอย่าง
จริงจัง เริ่มต้นจากการทำงานกับโรงเรียนเอกชนกลุ่มเล็ก ๆขยายใหญ่ขึ้นเป็นเครือข่ายและการทำบันทึกข้อ
ตกลงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยทักษิณกับโรงเรียนเอกชนที่ใช้นวัตกรรมการศึกษาดังกล่าวกว่า 50
โรงเรียนในเวลานั้น และต่อยอดร่วมทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในการทำงานร่วมกันของโรงเรียนในนาม
เครือข่ายโรงเรียนบันดาลใจภาคใต้ จำนวน 47 โรงเรียนเพื่อร่วมกันพัฒนาคุณภาพชั้นเรียนด้วยกัน จากการ
ร่วมพัฒนาอย่างจริงจัง โดยการสนับสนุนและช่วยเหลือของ ดร.เกษม เปรมประยูร ทั้งด้านวิชาการ การ
เชื่อมโยงเครือข่ายในระดับจังหวัด ภูมิภาค ประเทศและนานาชาติ การให้กำลังใจ ร่วมด้วยกับ อาจารย์ ดร.สุ
วรรณี เปลี่ยนรัมย์

change 3 ปีแรกของการเปลี่ยนแปลงและร่วมพัฒนานวัตกรรมการ
ศึกษาเป็นช่วงเวลาที่ต้องใช้ความพยายามอย่างหนักเพราะมี
งานสำคัญ 3 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 ผู้บริหารและครูต้องทำความ
เข้าใจกับนวัตกรรมฯ บทเรียน และวิธีการสอน รูปแบบใหม่ที่
แตกต่างกับวิธีการเดิมที่ใช้ในกระแสหลักโดยทั่วไป ส่วนที่ 2
ความเข้าใจของผู้ปกครองต่อนวัตกรรมฯ และความคาดหวัง
ต่อผลลัพธ์การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนเมื่อใช้นวัตกรรมการ
สอนแบบเปิด และส่วนที่ 3 ความมั่นใจของนักเรียนต่อวิธีการ
สอนแบบเปิดเมื่อเปรียบเทียบกับการเรียนรู้กระแสหลักและ
การสอบแข่งขันสนามต่าง ๆ

ทุกภาคส่วนถูกรุมเร้าด้วยคำถามที่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นและสิ่งที่คาดการณ์ได้ยาก สิ่งสำคัญอันดับ
แรกคือการสร้างชุมชนการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาวิชาชีพให้เกิดขึ้นภายในโรงเรียนและสร้าง
วัฒนธรรมการเรียนรู้ใหม่ร่วมกันในองค์กร ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนา
นวัตกรรมฯ การติดตั้งวัฒนธรรมดังกล่าวดำเนินไปอย่างมีคุณภาพเป็นที่ประจักษ์ บรรยากาศในชั้น
เรียนเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์สำคัญของการเปลี่ยนแปลง คือ การพัฒนา
ทักษะการคิดขั้นสูงให้เกิดขึ้นในชั้นเรียนและนักเรียนมีสมรรถนะในการคิดขั้นสูง

06

วัฒนธรรมคุณภาพในการทำงานและวัฒนธรรมการเรียนรู้แบบใหม่เกิดขึ้น
ในช่วง 3 ปีแรก นักเรียนมีความกล้าคิดกล้าแสดงออก แม้ว่าช่วงแรกไม่

เคร่งครัดกับการจัดการความรู้มากนัก แต่ให้ความสำคัญและเข้มข้นกับ

การเรียนรู้บทเรียน หนังสือเรียน และการศึกษาชั้นเรียนร่วมกันเป็นเครือ
ช่ายที่ทำด้วยความสมัครใจของทุกคน ผลัดกันเหย้าเยือน โดยมีอาจารย์
ดร.เกษม เปรมประยูร เป็นแกนหลักสำคัญในการสร้างและพัฒนา
Learning platform ให้เกิดขึ้น โดยมีรูปแบบสำคัญ ดังนี้
1.การพบปะกันของผู้บริหารโรงเรียนในเครือข่าย ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ

เพื่อการสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ระดับโรงเรียนร่วมกันอย่างน้อยภาค
เรียนละ 1 ครั้งเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากกันและกัน แบบร่วม
เรียนรู้ร่วมพัฒนา
2.การพัฒนาความรู้ความเข้าใจต่อวิธีการสอนแบบเปิดและการศึกษาชั้น
เรียนในแง่มุมต่าง ๆโดยมีผู้เชี่ยวชาญในเครือข่ายทั่วประเทศผลัดเปลี่ยน
หมุนเวียนมาเป็นวิทยากร เรื่องที่จัดเกิดจากความต้องการพัฒนาร่วมกัน

อาทิ การ ใช้กระดานอย่างมีประสิทธิภาพ การทำความเข้าใจต่อสัญลักษณ์

ในหนังสือเรียน การทำความเข้าใจต่อบทเรียนในหมวดหมู่ต่าง ๆ เป็นต้น
3.การเข้าร่วมกิจกรรมการเปิดชั้นเรียนระดับโรงเรียน ระดับชาติ ระดับ
นานาชาติ การศึกษาดูงานทั้งในและต่างประเทศ
4.การเหย้าเยือนศึกษาชั้นเรียนของโรงเรียนในเครือข่ายอย่างต่อเนื่อง
และสม่ำเสมอแบบ on-site ทั้งในห้วงเวลาปกติ และแบบออนไลน์ใน
สถานการณ์แพร่ระบาด COVID-19
5.การจัดนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู คณะศึกษาศาสตร์ สาขา
คณิตศาสตร์ศึกษาเข้าฝึกประสบการณ์ภายในโรงเรียนเป็นระยะเวลา 1 ปี

การศึกษาอย่างต่อเนื่องทุกปีการศึกษา

การได้เดินทางร่วมกันสู่ปีที่ 4 ส่งผลดีต่อคุณภาพชั้นเรียนปรากฎเห็นชัดเจนนักเรียนมีความกล้าคิด กล้า
แสดงออก มีส่วนร่วมเป็นอย่างดี นักเรียนทุกคนในห้องเรียนมีโอกาสเสนอแนวคิดของตนเอง กล่าวได้ว่า
เป็นชั้นเรียน Active Learning และเป็นชั้นเรียนที่สร้างและพัฒนาสมรรถนะอย่างแท้จริง อีกทั้ง
นักเรียนมีทักษะการคิดที่ปรากฎให้เห็นตามระยะและเหมาะสมกับช่วงวัย เมื่อนักเรียนได้คิดอย่างจริงจัง
ผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบเปิดที่เปิดโอกาสให้ความสำคัญกับนักเรียนทุกคนในห้องเรียน เวลา

เรียนคณิตศาสตร์เป็นเวลาที่นักเรียนรอคอย ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการพัฒนานวัตกรรมฯ คือ

การสร้างและพัฒนากลไกการศึกษาชั้นเรียนและการพัฒนาชุมชนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาวิชาชีพที่เท่าทันต่อ
การเปลี่ยนแปลงของโลก เปิดโอกาสให้ได้พูดคุยเรียนรู้จากกันและกันอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอพร้อมไป

กับการลงมือปฏิบัติการอย่างจริงจังในชั้นเรียนของตนเอง
ทั้งนี้โรงเรียนวรพัฒน์พัฒนาโดยมีปรัชญาการศึกษาที่ว่า “วรพัฒน์นวสิกขา การศึกษาสมัยใหม่เพื่อความ
เจริญงอกงามของขีวิตและสังคม” การเดินทางพัฒนาไปด้วยกันในลักษณะของเครือข่ายการเรียนรู้โดยมี

ผู้เชี่ยวชาญที่เข้มแข็งจากมหาวิทยาลัยเป็นผู้ร่วมเดินทางพัฒนาและมีมหาวิทยาลัยทักษิณและมหาวิทยาลัย
ขอนแก่นเป็นแกนนำและแกนกลางในการพัฒนาเป็นสิ่งสำคัญจำเป็นอย่างยิ่ง จึงขอกราบขอบพระคุณท่าน
คณบดีคณะศึกษาศาสตร์ที่ให้ความอนุเคราะห์ให้ อาจารย์ ดร.เกษม เปรมประยูร และคณาจารย์ทุกท่านได้
เข้านำการเดินทางครั้งสำคัญตลอดระยะเวลา 9 ปีของการพัฒนานวัตกรรมการสอนแบบเปิดและการ
ศึกษาชั้นเรียนในลักษณะของเครือข่ายร่วมพัฒนาที่มีเส้นทางการพัฒนาและเป้าหมายร่วมกันอย่างชัดเจน

“บันทึกจากชั้นเรียน”

งามพล จะปะกิยา
ครู/นักวิจัยอิสระโรงเรียนศรีทักษิณ

จังหวัดนราธิวาส

18/7/2562 OPEN CLASS
กภาารยสใอนนโรด้งวเยรียวิธนีกศารรีทแักบษบินเปิหด้อ(งOเรPียEนNชั้นAPปP.2ROวAิชCาHค)ณิตศาสตร์

ครู “ส้มซื้อขนม สามสิบ บาท ซื้อเพิ่มอีก สี่สิบบาท รวมเป็นกี่บาท”
ครู “รวมทั้งหมดกี่บาท ต้องทำอย่างไร”
ด.ญ.อินซัร “เอามาบวกกันค่ะ”
ครู “ดูที่ใหนว่าต้อทงเอามา บวกกัน”
ด.ญ.อินซัร “ดูที่รวมกันทั้งหมด”
ครู “ดีมาก รวมกันทั้งหมด แปลว่าเอามาบวกกัน”
.
.
.
ครู “ต่อไปให้นักเรียนออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน”

8/6/2565 OPEN CLASS
ภายในโรงเรียนศรีทักษิน ห้องเรียนชั้น ป.5 วิชาคณิตศาสตร์
การสอนด้วยวิธีการแบบเปิด (OPEN APPROACH)

ครู “นักเรียนคิดว่า 2/2 กับ 8/8 เท่ากันหรือไม่”
ด.ญ. อินซัร “เท่ากันค่ะ”
ครู “ทำไมนักเรียนว่า 2/2 กับ 8/8 เท่ากัน”
ด.ญ.อินซัร “ขนมเค้กชิ้นเดียวเพียงแบ่งหลายแบบ ให้ส่วนมากขึ้น”
.
.
.
ครู “ต่อไปให้นักเรียนออกมานำเสนอหน้าชั้น”

ไม่มีนักเรียนกลุ่มใหนออกมานำเสนอ รอเวลาสักพักครูกระตุ้นให้นักเรียนออกมานำเสนอหน้าชั้น สุดท้ายก็มี
กลุ่ม ด.ช.อัมมัร ออกมานำเสนอเพียงกลุ่มเดียวและกลุ่ม ด.ช. อาลีฟ ที่ออกมาด้วยอาการถูกบังคับเหมือนเดิม
ทุกครั้งเมื่อถึงขั้นตอนออกมานำเสนอหน้าชั้นไม่ค่อยมีนักเรียนอยากนำเสนอ อภิปรายแลกเปลี่ยน ทำไม
เช่นเดียวกัน ที่ร้านน้ำชาท้องถิ่นพวกเขาแย่งกันพูดเมื่อถูกถามประเด็นปัญหาสังคมต่างที่ปรากฎในทีวี แต่เมื่อมี
กำนัน หรือ ปลัดอำเภอมานั่ง ทุกคนกลับเงียบไม่มีใครพูด และเช่นกัน ทุกครั้งเมื่อมีประชุมประจำอำเภอและนาย
อำเภอถามใครบ้างเรื่องจะนำเสนอ กำนันผู้ใหญ่บ้านทุกคนกลับเงียบต่างจากก่อนหน้านี้ที่พวกเขาคุยกันถึงปัญหา
ต่างๆ ของท้องถิ่น

OPEN CLASS

ทำให้ได้มองเห็นวัฒนธรรมความเงียบหรือการไม่กล้านำเสนอเรื่องราวที่เป็นเรื่องตนเองต่อสาธารณะของ
คนในพื้นที่ นอกจากการใช้วิธีการบังคับซักถามจึงมีการตอบสนองสื่อสาร ถ้าเราเชื่อว่า “เสียง” เป็นอำนาจ
แบบหนึ่งในการแสดงตัวตนหรือเสรีภาพในการแสดงความจริงของคน ผู้คนที่ดำรงอยู่ในพื้นที่รูปแบบ
ต่างๆ อาทิ ห้องเรียน โรงเรียน ร้านน้ำ ที่ประชุม เสียงของผู้คนในพื้นที่สาธรณะหรือพื้นที่เปิดนั้น
วัฒนธรรมนี้ยังมีไม่มาก ถ้าสามารถทำให้นักเรียนมีความกล้าในการนำเสนอความจริงในแบบฉบับของ
ตนเองได้ในพื้นที่ห้องเรียน อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างสังคมที่ดีสังคมที่สามารถมีเสรีภาพทางความ
คิด เสรีภาพทางคำพูดรวมถึงเสรีภาพทางการกระทำสู่สังคมที่มีประชาธิปไตยสำหรับทุกคน

“ทุกคนมีศักยภาพตาม
แบบฉบับของตนเอง”
มาดีฮะห์ จารงค์
ผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงเรียนศรีทักษิณ
จังหวัดนราธิวาส

ยเกาือกบลำ1บ0ากปีที่จสุาดกดค้นืวัอกยศป“ึจกระะษสสาอบศินกลอาประะไณจร์แบกลใาหระจมเ่ปะท็ีส่นตอ้คอนรงูอสผยัอ่นานงตศัไิวรลเดอปี”งะรมแะาดตัเ่ปบด็้มนวัยคธยครูโมวดาปยมลไเมาอ่็ยเนคใดนยูจโผรา่งากนเเรพปีืย่อรนะนกเอคากรรู(ชณร์นุ่นกแใาหหร่งญเป่ห็)นนึ่คทงี่รคใูนมอจายังกแ่หอนวนัะดนสยิำ่งะแลทีบ่่าง
ปันประสบการณ์ในห้องเรียนทำให้สามารถผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากมาได้อย่างภาคภูมิใจและอีกหนึ่งความท้าทายคือ
การปรับทัศนคติในการเรียนการสอนศิลปะของนักเรียนให้เข้าใจว่าศิลปะไม่ใช่การวาดภาพและระบายสีเท่านั้น แต่
ศิลปะยังเป็นเรื่องของไอเดียการออกแบบและการนำเสนอไอเดียที่สามารถต่อยอดความคิดสู่การนำเสนอไอเดียใน
การทำงานในอนาคตหรือต่อยอดในภาคธุรกิจต่อไปได้ ดังนั้นการสร้างบทเรียนที่ดีสุดคือการให้นักเรียนได้เรียนรู้ผ่าน
การลงมือปฏิบัติจริง เพราะนอกจากนักเรียนจะได้เรียนรู้ในเรื่องของการออกแบบงานศิลปะแล้วยังต้องเรียนรู้เกี่ยว
กับระบบการทำงาน การกระจายงาน การวางแผนงานให้เป็นระบบ เรียนรู้การทำงานเป็นทีมและเรียนรู้การแก้ปัญหา
ดข้้าวงยตต้นนทเอำใงห้แข้าลพะนเั่จน้าคเืชอื่อจุวด่าเร“ิ่มทุตก้นคขนอมีงศกักายรหภาาสพิ่งตใาหมม่แๆบมบาฉสบรั้บางขแอรงงตบนันเอดงา”ลใขจอในเพกีายรงเเรีปยิดนโรอู้ใกนาหส้อใหง้เนรัีกยเนรียจนากไดท้ีม่กีพืล้่นาวทีม่ในา
การเรียนรู้จากประสบการณ์ด้วยตนเอง และจากการที่ได้รับการแนะนำจากเพื่อนครูผู้ผ่านประสบการณ์

ทำให้ข้าพเจ้าได้เรียนรู้และสามารถนำไปปรับใช้ในการสอนได้จริงอีกด้วย
คอฉพยิแ่ยงบณ.ล่ัศิตาบะ้ตง.เอขมเศื2งอต่อ็าตงม5สขต้รท6ตาีะ่นพห0รด์เัเดนองจ้ัข้วกง้นาัายไ้”ถนพดึน้งสแเมิวป่จีังล้โตารอแะไกะกกดรส้รากามบรรีสทโีกมเ่อทปทาิก้ำกดราางาทณโราสอ์าศนเกกยึขกใ้าาคนาืษรสรอส่เาใวปกาหช็ม้ัยน้าคนกรกครเสูาราไรีรูรรดยท้้สีบาม่นัผงีงร่พิพืาเ(หื้ก้นนLนาตมEทรทีี่เชSา่อัปปิ้แน็สSนลลเรOรอผะูะี้ยยดใชัNน่งนภวักคยยSปางผใรูT.น้เ2อนชUืก่ำำอาDทนเีมรส่ัโว่Yทนรนยำง)วอก่งเาแตราาี“ลรยนนคทะนเีรุว่อ่ณโิววธรงีมรงกคจพกเาััะรรูฒนรทีทยุแำขกนนใบอ์หคศ้บงอคนรคำเีรปมทเูริีัสภูดศกัาแอษกม(ิลหยOณาะารภเดPมถืาจ่ใัEอพแหงNทสญหใี่น่ดว1ักAดง9ในาศนPรัรพกรPพาัาฤยยRฒธษิภววOินชภาาพาาสาAตคอCทมาอำมHกใแหไ)้ดบ้บ
ซกกทึ่ั่งอากรขนษศิณเึณขก้ะาษ”นสัู้า่นโหชด้ัไ้อนดย้งเสอรเีรรายี้จยานงานรค(เยปLว์็าeนดมsอรแsย.่ปoเากลงnษกมSมใาจกtเแuปจลdึรงะมyนไ่ดป)า้ทสรแำะนลยกูใะรจาวิรใธจนีศากึแกกางษ่ทรีข่แโาอรแบงงลบกเะรเเีาปยขิร้ดนาสรนร่(ว้ำOามงน“pพวืั้โeตนรnงกเรเรีรยAีรยนมpนรดูp้ัใร่นงวrกโมoคลกa่รัานงcวทhกมั้งา)ารใเคชบพื้้ัใณอฒนงระนหศาึายนก้ววาิษิชใชนาาาศชหคี้าพอณสงคิตตเรรูรีดศ์ย้มวานสยหแตนาลวรวิ์ะัทตเทบยีกำ้อาใรลหงรั้ยไหมดล้ัง
เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านครูผู้สอน นักเรียนและผู้บริหาร สิ่งที่เห็นความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนคือการทำงาน
ของครู ทุกครั้งที่มีการเปิดชั้นเรียนทั้งภายในและภายนอกครูทุกคนทุ่มเทและทำอย่างเต็มความสามารถ
จุดเริ่มต้นแรกของการขับเคลื่อนกระบวนการศึกษาชั้นเรียนและวิธีการแบบเปิดในโรงเรียน คือ การสร้างแรงบันดาลใจ
ให้ครูได้เห็นถึงแนวทางในการพัฒนาห้องเรียน ด้วยครูเป็นผู้อยู่หน้างานที่ต้องรับหน้าที่ในการจัดการเรียนการสอนใน
ห้องเรียนแล้วต้องรับมือกับการสะท้อนการเรียนการสอนจากเพื่อนครู ดังนั้นการสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับคุณครูจึง
เป็นสิ่งแรกที่ต้องคำนึงถึง เมื่อครูมีความรู้สึกปลอดภัยและพร้อมที่จะรับฟังแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันแล้วจึงดำเนินการ
ขับเคลื่อนนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียนและวิธีการแบบเปิดในโรงเรียน ซึ่งการสะท้อนแลกเปลี่ยนกันเป็นเหมือนกระจกที่
ช่วยสะท้อนมุมมองที่ถูกบดบังให้กระจ่างชัดขึ้นได้และในทางกลับกันก็อาจเป็นการทำลายความมั่นใจและความรู้สึกซึ่งกัน
และกันได้ ดังนั้นการสะท้อนแลกเปลี่ยนกันจึงต้องสะท้อนฉันมิตรที่แนะนำด้วยความปรารถนาดีภายใต้การเคารพและให้
เกียรติซึ่งกันและกันด้วย

จากการนำนวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียนและวิธีการแบบเปิดไปใช้ในโรงเรียน ทำให้ห้องเรียนที่เคยมีคนเก่งเพียงไม่กี่คนแต่วันนี้
ห้องเรียนศรีทักษิณปรับเปลี่ยนเป็นห้องเรียนที่ได้เห็นแนวคิดของนักเรียนที่หลากหลายไปจากเดิม

นักเรียนบางคนมีแนวคิดเชิงระบบในขณะที่นักเรียนบางคนมีแนวคิดแบบตัดทอน จากห้องเรียนที่เคยเป็นพื้นที่ส่วนตัวแต่วันนี้
ห้องเรียนศรีทักษิณปรับเปลี่ยนเป็นพื้นที่เรียนรู้ร่วมกัน เป็นพื้นที่แห่งมิตรภาพที่คอยเติมเต็มให้กัน เป็นกำลังใจให้กันและกัน ได้
เห็นถึงมิตรภาพ ความทุ่มเท ความเสียสละ ความเหนื่อยล้าและความท้อในบางครั้งแต่ยังเดินหน้าต่อไป จากห้องเรียนที่มีเพียง
ครูกับนักเรียนแต่วันนี้ห้องเรียนศรีทักษิณปรับเปลี่ยนเป็นห้องเรียนที่มีผู้บริหารและเพื่อนครูร่วมด้วยช่วยกัน เพื่อนครูที่คอย
ถามไถ่และให้การสนับสนุนทุกครั้งที่เอ่ยถึงและผู้บริหารที่คอยให้คำแนะนำและสนับสนุนในทุกแง่มุมที่จะทำให้นวัตกรรมศึกษาชั้น

เรียนและวิธีการแบบเปิดสามารถขับเคลื่ อนต่อไปได้อย่างราบรื่น
นวัตกรรมการศึกษาชั้นเรียนและวิธีการแบบเปิดทำให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในโรงเรียน ซึ่งอาจมีความยุ่ง
ยากในช่วงของการเริ่มต้น แต่ถ้าทำให้นวัตกรรมดังกล่าวสามารถขับเคลื่อนอย่างเป็นระบบและเป็นไปอย่างต่อเนื่องจนเป็น

วัฒนธรรมในโรงเรียนแล้ว เชื่อว่าโรงเรียนจะสามารถ
พัฒนาต่อยอดและขับเคลื่อนในรายวิชาอื่นๆ ต่อไป

คณิตตา นวสันชัย

ครูโรงเรียนศรีนครินทร์วิทยานุเคราะห์
จังหวัดสงขลา

“ความสุขของครู”