The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by songolassongo, 2021-09-13 04:11:19

Geguritan Panuntun Laku2

Pusi dalam bahasa Jawa

i

Perpustakaan Nasional: Katalog dalam Terbitan

KDT

Perpustakaan Nasional RI. Data Katalog dalam Terbitan (KDT)

Hidayat, Moh. Samsul
Geguritan Panuntun Laku, Hidayat, Moh. Samsul - Sidoarjo:

Media Ilmu, 2018
x, 122 hlm. ; 21 cm
ISBN: 978-602-5794-08-7

1. Bahasa Jawa I. Judul

Dalam rangka meingkatkan mutu buku, masyarakat sebagai pengguna buku
diharapkan dapat memberikan masukan kepada alamat penulis dan/atau
penerbit dan laman http://buku.kemdikbud.go.id atau melalui email
[email protected]

Penulis : Moh. Samsul Hidayat, S.Pd., M.Si.

ISBN : 978-602-5794-08-7

Editor : Agung Purnomo

Ilustrator : Edi Dwi Prasetyo

Perancang Sampul : Syamsul Huda

Perancang Tata Letak Isi : Alifah Dian Rahmania

Cetakan : Pertama, 2018

Sumber Gambar sampul : Dokumen penerbit

CV. Media Ilmu
Anggota IKAPI No.083/JTI/04
Bluru Permai blok BF No.7, Sidoarjo - Jawa Timur
Email: [email protected]

Percetakan : CV. Media Ilmu

Tata letak buku ini menggunakan Adobe PageMaker 7.0, Adobe Photoshop CS2,
CorelDRAW X7. Jenis huruf isi buku ini menggunakan Segoe UI (12 pt).

Hak cipta dilindungi oleh Undang-Undang

Dilarang menyebarluaskan dalam bentuk apa pun tanpa izin tertulis dari Penerbit Media Ilmu
Undang-Undang Reublik Indonesia Nomor 19 Tahun 2002 Tentang Hak Cipta Pasal 72 Ketentuan Pidana Sanksi
Pelanggaran
1. Barangsiapa dengan sengaja dan tanpa hak melakukan perbuatan sebagaimana dimaksud dalam Pasal 2 ayat (1) atau

Pasal 49 ayat (1) dan ayat (2) dipidana dengan pidana penjara masing-masing paling singkat 1 (satu) bulan dan/atau denda
paling sedikit Rp 1.000.000,00 (satu juta rupiah), atau pidana penjara paling lama 7 (tujuh) tahun dan/atau denda paling
banyak Rp 5.000.000.000,00 (lima miliar rupiah).
2. Barangsiapa dengan sengaja menyiarkan, memamerkan, mengedarkan, atau menjual kepada umum suatu ciptaan atau

ii barang hasil pelanggaran Hak Cipta atau Hak Terkait sebagaimana dimaksud pada ayat (1) dipidana dengan penjara paling
lama 5 (lima) tahun dan/atau denda paling banyak Rp 500.000.000,00 (lima ratus juta rupiah).

SAMBUTAN
DIREKTUR KESENIAN
KEMENTERIAN PENDIDIKAN DAN KEBUDAYAAN
REPUBLIK INDONESIA

Assalamualaikum Wr. Wb.
Salam Budaya…..

Membaca buku Geguritan Panuntun Laku karya Saudara
Moh. Samsul Hidayat, saya menemukan mutiara-mutiara hikmah
dari rangkaian geguritan (puisi) yang tersaji. Setiap geguritan
mengandung pesan penguatan pendidikan karakter (PPK). Maka,
saya sangat mengapresiasi upaya yang dilakukan penulis buku
ini sebagai bagian dari pengabdiannya kepada bangsa dan
negara melalui dunia pendidikan.

Kehadiran buku ini juga berperan sebagai pendukung
(media) literasi, utamanya literasi budaya dan kewargaan.
Pembaca bisa merenungkan dan memahami baris demi baris,
bait demi bait, dari setiap geguritan. Secara konten, geguritan
di dalam buku ini dikembangkan dari nilai utama karakter yang
dikuatkan melalui jalur pendidikan sebagai bagian tak
terpisahkan dari implementasi Kurikulum 2013. Kelima nilai
utama karakter tersebut adalah religius, nasionalis, mandiri,
gotong royong, dan integritas. Buku ini juga menarik karena

iii

ditulis dalam Bahasa Jawa, diharapkan para pembaca terutama
para peserta didik dapat melestarikan budaya Jawa di tengah-
tengah peradaban dunia yang terus berkembang.

Pemerintah tentu menyambut baik kehadiran buku
Geguritan Panuntun Laku ini. Penulis telah membantu dan
berkontribusi dalam penguatan pendidikan karakter serta
pelestarian budaya Jawa. Maka, upaya dan ikhtiar penulis dalam
melahirkan dan menghadirkan buku ini berarti pula sebagai
dukungan pelestarian dan penguatan kebudayaan nasional.

Secara khusus, saya mengucapkan selamat atas terbitnya
buku ini. Terima kasih kepada penulis atas karya yang dihasilkan.
Kiranya Saudara dapat terus berkarya dan menyumbangkan
karya positif untuk bangsa dan negara.
Selamat membaca dan mengapresiasi isi buku!
Jakarta, 8 Agustus 2018

Dr. Restu Gunawan, M.Hum

iv

Atur Sapala

Siswa-siswi kang tansah sengkud sinau,
Minangka bangsa Indonesia sing handarbeni budaya luhur,
siswa-siswi temtu seneng tumindak becik lan ngadohi
samubarang sing ala. Tumindak becik bakal nambahi luhuring
pakerti. Mula, hayo padha tansah nuwuhake kabecikan-
kabecikan ing pikiran, tutur, lan tumindak.
Buku Geguritan Panuntun Laku iki kababar mawa ancas
ndhapuk karakter utama sarana reroncen kembang setaman
geguritan. Saliyane kuwi, buku iki minangka sarana nguri-uri
budaya jawa sing adiluhung, utamane arupa geguritan gagrak
anyar. Siswa-siswi bisa ngangen-angen, mangerteni, lan
ngecakake isine geguritan ing panguripan saben dina.
Saka geguritan siswa-siswi bisa ngasah aluse rasa lan
landhepe pikiran. Geguritan uga bisa diwaca kanthi patrap
dheklamasi. Luwih wigati maneh, sing baku ngecakake pesen
utawa isine geguritan arupa tumindak nyata.
Muga-muga buku iki migunani tumrap siswa-siswi lan dadi
literasi sing becik kanggo nyengkuyung Gerakan Literasi Nasional
(GLN) lan Gerakan Literasi Sekolah (GLS). Saliyane mawa isi
panuntun laku sing becik, buku iki uga bisa dadi ajang gladhi
nulis awujud gancaran (prosa) saka geguritan sing diwaca.
Pandhapuk ngucapake gunge panuwun marang para
winasis sing wis asung iguh pratikel. Pandhapuk uga ngantu
kritik kanggo tambahe kasampurnan buku iki ing cap-capan
candhake.

Surabaya, 2 Mei 2018

Pandhapuk

v

Isi Buku

Kaca
Sambutan Direktur Kesenian Kementerian Pendidikan
dan Kebudayaan Republik Indonesia ............................... iii
Atur Sapala ............................................................................... v
Isi Buku ....................................................................................... vi

AKU TITAHE GUSTI ALLAH ............................................. 1
Netepi Ajaran Agama .................................................... 2
Toleransi ............................................................................. 4
Urip Rukun sanajan Beda Agama ............................. 6
Kanggomu Agamamu, Kanggoku Agamaku ........ 8

JUJUR ........................................................................................ 11
Omonganku Lurus .......................................................... 12
Lakuku Lurus .................................................................... 14
Pagaweanku Lurus .......................................................... 16
Jujur Bakal Slamet........................................................... 18

TOLERANSI .............................................................................. 21
Beda Agama Tetep Rukun ............................................. 24
Beda Suku Tetep Rukun ................................................. 25
Beda Etnis Tetep Rukun ................................................. 26
Panemu Beda Ora Apa-Apa ......................................... 27
Aku Mangkene, Kowe Mangkono .............................. 29
Bangsa Indonesia Bangsa Toleran.............................. 31

vi

DISIPLIN ................................................................................... 33
Ayo sing Tertib .................................................................. 34
Mituhu ing Aturan........................................................... 36
Ora Nantang Pranatan .................................................. 38
Disiplin Wektu Dudu Panyiksan ................................. 39

SENGKUD MAKARYA ......................................................... 41
Sengkud Sinau ................................................................. 42
Ngayahi Jejibahan kanthi Becik ................................. 44
Sing Sinau Bakal Maju .................................................. 45
Sing Taberi Bakal Dadi .................................................. 46
Sing Kesed Bakal Tuna .................................................. 47

KREATIF .................................................................................... 49
Cara Anyar ......................................................................... 50
Kreatif sing Bener ............................................................ 51

MANDHIRI ............................................................................... 53
Aku Bisa .............................................................................. 54
Kowe Bisa ........................................................................... 56
Kita Bisa .............................................................................. 58
Aja Gumantung ................................................................ 59

DEMOKRATIS ......................................................................... 61
Padha Hak lan Kuwajiban ............................................. 62
Pikiran Demokratis ......................................................... 64
Tumindak Demokratis ................................................... 65

vii

RASA KEPENGIN WERUH ................................................. 67
Aku Kepengin Weruh ..................................................... 68
Aja Kemeruh ..................................................................... 70

SEMANGAT KABANGSAN ................................................ 71
Kepentingan Bangsa...................................................... 72
Kepentingan Negara ..................................................... 73

TRESNA BANGSA LAN NEGARA ................................... 75
Aja Seneng Ngadu-adu ................................................. 76
NKRI Kudu Dibela ............................................................ 78
Nyengkuyung Budaya Bangsa .................................... 79
Mongkog Dadi Bangsa Indonesia .............................. 81

NGREGANI PRESTASI ......................................................... 83
Prestasi kanthi Gladhi .................................................... 84
Melu Seneng ..................................................................... 85
Ngarumake Negara ........................................................ 86

KEKANCAN ............................................................................. 87
Seneng Kekancan ........................................................... 88
Ngajeni Kanca .................................................................. 90

SENENG TENTREM .............................................................. 91
Omongan sing Nentremake ........................................ 92
Agawe Senenge Liyan ................................................... 93
Rasa Aman Diperlokake ................................................ 95

viii

SENENG MACA ..................................................................... 97
Maca Tambah Kawruh ................................................... 98
Ora Ana Dina Tanpa Maca ............................................ 100
Akeh, Kurang, Sethithik, lan Ora ................................ 102

PEDULI LINGKUNGAN ....................................................... 103
Kudu Resik ......................................................................... 104
Seneng Gotong-Royong ............................................... 105
Banjir Iki .............................................................................. 106
Sekolah Nyaman ............................................................. 107

PEDULI SOSIAL ...................................................................... 109
Weweh Bakal Wuwuh .................................................... 110
Sing Mbutuhake .............................................................. 111

TANGGUNG JAWAB ........................................................... 113
Sing Daklakoni ................................................................. 114
Tanggung Jawabku ........................................................ 115
Lelabuhanku ..................................................................... 116

ix



Geguritan Panuntun Laku

Netepi Ajaran Agama

Manungsa iku titah
Titahe Gusti Maha Kuwasa
Mung Gusti Allah Kang Maha Kuwasa
Manungsa kuwi ringkih
Sanajan sugih bandha
Sanajan rumangsa pinter

Mungguhing ajaran agama
Ukuran sing paling mulya tumraping manungsa
Dudu sugih bandha
Dudu baguse rupa
Dudu gedhene pangkat
Dudu
Manungsa sing paling mulya kuwi sing paling
taqwa
Nglakoni kabeh prentahe Gusti Allah
Ngadohi kabeh larangane Gusti Allah
Kabeh agama ngajarake kabecikan
Ora ana sing ngajarake tumindak ala
Ora ana sing ngajarake dora
Ora ana sing ngajarake tumindak daksiya
Ngajarake welas asih
Ngajarake tetulung

2 Geguritan Panuntun Laku

Ngajarake sengkud makarya
Ngajarake urip rukun

Ora ana agama sing mrentah padudon
Ora ana agama sing mrentah clathu kasar
Ora ana agama sing nyurung fitnah
Ora ana!
Agama iku anane prentah sing becik-becik
Larangan bab-bab sing ala lan kleru
Ayo dicakake kanthi bener
Ayo padha netepi ajaran agama

Geguritan Panuntun Laku 3

Toleransi

Ngibadah mring Gusti Allah iku kuwajiban
Wajibe titah marang Gusti Allah
Tumrap kabeh umat manungsa
Umat sakabehing agama

Aja diganggu
Sapa wae kang ngibadah
Sanajan agamane beda
Kudu toleransi
Toleransi
Ora ngganggu
Ora ngaru
Menawa agamamu beda karo agamaku
Kanggomu agamamu
Kanggoku agamaku
Ayo padha rukun
Aja gontok-gontokan prakara agama
Agama kuwi suci
Aja diregedi
Beda agama ora agawe congkrah
Padha ngajeni siji lan sijine
Rukun agawe santosa
Crah agawe bubrah

4 Geguritan Panuntun Laku

Ayo sing rukun
Ayo padha jaga toleransi
Ayo netepi toleransi
Indonesia negara bangsa
Beda-beda nanging siji uga
Kuwi Bhinneka Tunggal Ika
Kalebu ana beda-beda agama
Nanging kudu tetep rukun
Ing pasrawungan
Bebarengan mbangun negara

Geguritan Panuntun Laku 5

Urip Rukun sanajan Beda Agama

Rukun
Agama
Urip rukun sanajan beda agama
Sanajan karo bangsa manca
Apa maneh sabangsa
Bangsa Indonesia
Apa perlune padu?

Apa perlune congkrah?
Ora ana gunane padu
Bisa bubar paseduluran
Kulawarga
Negara
Wis akeh contone
Negara Iraq ancur amarga congkrah
Uni Soviet bubrah amarga congkrah
Yaman ora bisa tentrem amarga congkrah
Indonesia kudu aman
Indonesia kudu nyaman
Eman……..
Tuhu eman
Yen nganti pendhudhuke congkrah
Apa maneh amarga beda agama
Padha ora toleransi

6 Geguritan Panuntun Laku

Padha nganggep paling bener
Bisa ringkih negara iki
Beda agama
Tetep sabangsa Indonesia
Ayo urip rukun sanajan beda agama
Rukun agawe santosa
Crah agawe bubrah

Geguritan Panuntun Laku 7

Kanggomu Agamamu,
Kanggoku Agamaku

Beda agama bisa uga beda tata cara ngibadahe
Kuwi urusan keyakinan
Aja dienggo cara murupake kabencen
Apa maneh padha padudon
Nganggep benere dhewe

Toleransi!
Yen agamamu beda karo agamaku
Kanggomu agamamu
Kanggoku agamaku
Beda agama dudu dadi sumbere perkara
Dudu dadi panyebabe angkara
Angkara amarga fitnah
Angkara amarga rasa benci
Becike padha sayuk saekapraya
Padha gegandhengan mbangun negara
Padha berjuwang mujudake bangsa sing jaya
Mujudake bangsa sing santosa
Amarga rukun sanajan beda-beda
Siji dhasare negara: Pancasila
Kuwi kudu dijunjung lan dibela
Kudu diamalake sacara nyata

8 Geguritan Panuntun Laku

Ayo padha ditaleni sing kuwat
Tali Bhinneka Tunggal Ika
Agama bisa beda nanging tetap sabangsa
Kanggomu agamamu
Kanggoku agamaku
Aku ngajeni sliramu
Sliramu ngajeni aku
Ekonomi kuwat, ngibadah ora rangu, budaya
kuwat, kahanan aman tentrem
Indonesia jaya
Indonesia aman lan makmur

Geguritan Panuntun Laku 9

Geguritan Panuntun Laku

Omonganku Lurus

Omongan kuwi ukuran
Omongan uga piranti
Ana omongan reged
Amarga pikirane uga reged
Omongan andhap asor
Lakune uga andhap asor

Ajining raga saka busana
Ajining dhiri saka lathi
Ya lathi kuwi pirantine omongan
Omongan jujur
Dhiri dadi aji
Diajeni liyan
Dipercaya liyan
Omongan dora
Kuwi dicathet liyan
Ora bisa dipercaya
Aja dipercaya
Amarga seneng dora
Omonganku kudu lurus
Kudu jujur
Ora seneng mencla-mencle
Ora esuk dhele sore tempe
Jujur kuwi utama

12 Geguritan Panuntun Laku

Bisa dipercaya
Kanca tambah akeh
Bala padha mara
Ayo padha dijaga
Omongan kudu lurus
Lurus, laras, leres, laris
Kudu padha karo kasunyatan
Ora nggliwar saka kahanan

Geguritan Panuntun Laku 13

Lakuku Lurus

Laku
Aku
Lakuku
Lurus

Lakuku lurus
Ora bengkong
Ora memba-memba
Apa anane
Lakuku lurus
Ngadohi aral
Ngadohi pasangan
Ngadohi dalan ora becik
Lakuku lurus
Kaya kang dituntunake
Agama
Angger-angger negara
Angger-angger liyane
Lakuku jujur
Ora gawe pitunane liyan
Ora gawe pitunane dhiri
Ora gawe pitunane negara
Lakuku lurus
Aku ora mbujuk

14 Geguritan Panuntun Laku

Oku ora mbijuk
Aku wedi laku ala
Aku wedi laku duratmaka
Wong urip kudu bisa dipercaya
Kuwi kamulyan
Cedhak karo kori kabegjan
Laku lurus bakal nrima kabegjan
Nanging tansah prasaja

Geguritan Panuntun Laku 15

Pagaweanku Lurus

Pagawean kudu dijaga
Saka godha lan coba
Sing tansah mbisiki tumindak culika

Pagawean ana candhake karo Sing Kuwasa
Ana gandhenge karo kulawarga
Mula kudu halal
Kudu becik
Aja culika
Aja bengkong
Kudu lurus
Pagaweanku lurus
Mung ngurusi sing lurus
Kanthi tutup lan isi sing lurus
Pagawean lurus
Pagawean halal
Pagawean adoh saka culika
Adoh saka korupsi
Tansah jujur
Tansah dikantheni iman
Mungkin wong liya ora weruh
Gusti Allah Maha Weruh

16 Geguritan Panuntun Laku

Dakjaga
Lakuku lurus
Ora mbujuki liyan
Ora mbijuki liyan
Ora golek limpene pimpinan
Aku manungsa lurus
Pagaweanku uga lurus
Panguripanku dadi tumata
Adoh saka godhane setan

Geguritan Panuntun Laku 17

Jujur Bakal Slamet

Akeh tuladha
Urip sugih bandha
Pungkasane mlebu kunjara

Akeh tuladha
Jenenge kaloka ing nusantara
Kerep mlebu dadi warta
Ing televisi lan sakabehe ariwarti
Ndilalah
Ancur, ancur, ancur
Bubrah, bubrah, bubrah
Wingi ngguya-ngguyu
Saiki dadi keplayu
Aja korupsi
Cilik-cilikan utawa gedhen-gedhenan
Korupsi ya korupsi
Kuwi tumindak jahat
Tumindak ora jujur
Gawe pitunane liyan
Apa dene negara
Culika
Ala
Becik ketitik
Ala ketara

18 Geguritan Panuntun Laku

Ayo sing jujur
Jujur bakal slamet
Jujur bakal mulya
Ora jujur bakal cilaka

Golek jeneng bakal nemu jenang
Golek jenang bisa kelangan jeneng
Jeneng kuwi ajining dhiri
Jenang kuwi donya bandha

Geguritan Panuntun Laku 19

Geguritan Panuntun Laku

Beda Agama Tetep Rukun

Agamamu
Bisa wae beda karo agamaku
Agamaku
Uga bisa beda karo agamamu
Kowe sengkud ngibadah
Aku sengkud ngibadah
Kowe seneng bela negara
Aku seneng bela negara
Kowe seneng ngudi ngelmu
Aku seneng ngudi ngelmu
Kowe seneng nyambut gawe
Aku seneng nyambut gawe
Kowe seneng urip rukun
Aku seneng urip rukun
Kowe ngajeni aku
Aku ngajeni kowe

Apa maneh?
Aja digoleki bedane
Agamamu beda karo agamaku
Kita tetep rukun
Kita seneng kekancan
Kita uga sabangsa

22 Geguritan Panuntun Laku

Padha-padha dadi warga bangsa
Bangsa Indonesia
Beda agama tetep rukun
Beda agama tetep rukun
Rukun sanajan beda agama
Rukun sanajan beda agama
Rukun
Rukun
Ayo padha toleransi

Geguritan Panuntun Laku 23

Beda Suku Tetep Rukun

Kita warga bangsa
Bangsa Indonesia
Maneka warna sukune
Jawa
Sunda
Madura
Osing
Dayak
Mentawai
Toraja
Makassar
Isih akeh maneh suku ing Indonesia
Suku bangsa Indonesia

Beda suku
Dudu beda negara
Tetep nyawiji minangka bangsa Indonesia
Bangsa sing nyengkuyung Bhinneka Tunggal Ika
Dagang karo beda suku
Dol-tinuku karo beda suku
Berjuwang karo beda suku
Gugur gunung karo beda suku
Kuwi ora aneh
Lumrah
Beda suku kudu tetep rukun
Suku-suku sing rukun
Agawe santosane bangsa lan negara
Negara santosa, rakyat urip mulya

24 Geguritan Panuntun Laku

Beda Etnis Tetep Rukun

Ora wingi wae
Ora mung saiki wae
Indonesia mawa etnis-etnis
Keturunan bangsa manca
Etnis Cina
Etnis Arab
Etnis Walanda
Uga etnis liyane
Wis suwe banget kuwi
Perangan sejarah bangsa Indonesia
Ora aneh!

Etnis-etnis akeh sing dadi warga negara
Indonesia
Duwe hak kuwajiban minangka warga negara
Indonesia
Etnis siji lan sijine bisa urip rukun
Bisa nyawiji minangka bangsa Indonesia
Aja diganggu
Padha rukun
Pakdhe, Engkoh, Abah
Padha rukun ing bebrayan
Padha nyawiji mbangun negara
Negara Indonesia
Negara Kesatuan Republik Indonesia

Geguritan Panuntun Laku 25

Saiki dudu jaman penjajahan
Saiki jaman Indonesia mardika
Indonesia mawa tata aturan
Mawa macem-macem suku
Mawa macem-macem etnis
Kabeh wis ana aturane
Ana angger-anggere
Ayo padha njaga kerukunan

26 Geguritan Panuntun Laku

Panemu Beda Ora Apa-Apa

Kabeh manungsa duwe pikiran
Duwe panemu
Ana kalane padha
Ana kalane bedha
Ana sing padha
Ana sing beda

Ing pasamuwan bisa padha panemu
Bisa beda panemu
Kuwi lumrah wae
Ora padha gontok-gontokan
Ora padha eyel-eyelan
Bangsa Indonesia misuwur luhur ing budi
Luhur ing pakerti
Adoh saka clathu-clathu agal
Clathu kasar
Adoh!
Becike ayo sing rukun
Beda panemu ora apa-apa
Siji lan sijine kudu padha ngajeni
Padha njaga karukunan
Panemu beda ora apa-apa
Panemu beda iku lumrah
Sing wigati ana dhasare
Ora ngawur lan asal beda

Geguritan Panuntun Laku 27

Panemu beda ora apa-apa
Aja marakake crah
Tetep rukun lan sengkud makarya
Sing beda bisa digolekake cara
Penemu sapa sing dienggo
Panemu apa sing paling trep

28 Geguritan Panuntun Laku

Aku Mangkene, Kowe Mangkono

Aku mangkene
Kowe mangkono
Aku seneng nembang
Kowe seneng gambang
Aku arep ngulon
Kowe malah ngetan
Ora apa-apa
Atiku lan atimu sambung
Ora amarga mutung
Ora amarga mungsuhan

Aku lan kowe mesthi ana bedane
Sadulur kembar uga ana bedane
Ora apa-apa
Ora ndadekake perkara
Sing baku rukun
Rukun
Rukun
Yen aku nembang
Kowe sing nggambang
Bakal luwih becik lan endah
Rukun
Rukun
Kuwi wigatine rukun

Geguritan Panuntun Laku 29

Aku mangkene
Kowe mangkono
Tali paseduluran ora bakal pedhot
Tali paseduluran kudu tambah kuwat
Rukun agawe santosa

30 Geguritan Panuntun Laku

Bangsa Indonesia Bangsa Toleran

Toleran!
Kuwi bangsa Indonesia
Bangsa toleran
Misuwur wiwit jaman biyen
Jaman Krajan Majapahit
Jaman Krajan Sriwijaya
Jaman Krajan Demak
Jaman Krajan Mataram
Lan jaman sadurunge
Apa maneh jaman Indonesia mardika
Kudu dadi bangsa toleran
Kadya pesene angger-angger negara

Akeh bangsa manca padha congkrah
Akah negara manca padha bubrah
Amarga ora toleran
Beda agama dadi padudon
Etnis sji lan sijine padha perang
Aja!
Aja!
Aja nganti kaya bangsa lan negara manca
Sing ancur amarga ora toleran
Bangsa Indonesia bangsa toleran
Kudu tetep toleran nganti pungkase jaman

Geguritan Panuntun Laku 31

Manungsa Indonesia kudu kukuh ngecakake toleransi
Tetep dadi bangsa toleran
Dudu dadi bangsa sing kasar
Ora mangerteni toleransi
Nganggep benere dhewe

Bangsa Indonesia bangsa toleran
Aku bangsa Indonesia
Aku manungsa sing toleran

32 Geguritan Panuntun Laku

Geguritan Panuntun Laku

Ayo sing Tertib

Manuk-manuk mabur ing langit kae
Katon endah disawang saka kene
Katon baris mawa wewangunan tartamtu
Tengah minangka punjere barisan
Kiwa tengene jejer tumata
Tertib
Endah!

Manuk bisa tertib mabur lan baris
Kuwi manuk
Sato kewan
Para kanca
Ayo padha urip tumata
Urip tertib
Tertib ing omah
Tertib ing sekolah
Tertib ing pasrawungan
Tertib ing ngendi wae
Ing sekolah aja mung gegojegan
Mangkat sekolah kudu tertib wektu
Pakean sekolah uga kudu tertib
Jejibahan diayahi kanthi tertib
Tangi ora usah digugah
Kudu dikulinakake tangi dhewe

34 Geguritan Panuntun Laku

Dijaga wektune
Pakaryan ora dilirwakake
Kudu becik lan ora molor rampunge

Sakabehe aturan sekolah
Kudu diayahi kanthi seneng
Tertib
Tertib
Marakake kabecikan-kabecikan

Geguritan Panuntun Laku 35

Mituhu ing Aturan

Desa mawa cara
Negara mawa tata
Sekolah mawa lampah
Kabeh kuwi ana ngelmune
Kabeh kuwi ana aturane

Tumata ora sigra ana
Tumata dumadi saka upaya
Nindakake aturan!
Aturan sing dirasakake kepenak
Aturan sing dirasakake meksa
Kudu mituhu
Mituhu ing aturan
Aturan kuwi migunani
Bisa ndadekake urip tertib
Kulina urip tertib
Uripe dadi tertib
Aturan lalu lintas
Marakake tertib lalu lintas
Marakake slamet ing dalan
Sing nglirwakake bisa rugi dhewe
Bisa kacilakan ing dalan

36 Geguritan Panuntun Laku

Sanajan dipeksakake
Sanajan dirasakake ora kepenak
Satemene apik kanggo sing nindakake
Becik kanggo sing ngecakake

Ayo mituhu ing aturan
Ora ugal-ugalan
Ora brangasan
Mituhu!

Geguritan Panuntun Laku 37

Ora Nantang Pranatan

Manungsa kuwi titah mawa budaya
Budaya ngluhurake bangsa
Bangsa luhur mawa pranatan
Pranatan kang becik
Nata panguripan
Supaya becik lan tumata

Pranatan kang becik kudu ditindakake
Kudu diugemi
Ora ditantang
Ora dipaido
Ora disalah-salahake
Pranatan becik ing ngendi wae pancen diperlokake
Kanggo manungsa
Manungsa sing merlokake urip tumata
Manungsa sing pancen kudu ditata
Aja nantang pranatan
Mituhu!
Ora brontak
Ora nglirwakake
Dilakoni kanthi rasa seneng
Rasa legawa
Dhadha bakal jembar
Pikiran dadi wening
Laku bakal entheng
Nglakoni pranatan kanthi legawa
Ora nantang pranatan
Madhep mantep antep
Netepi pranatan

38 Geguritan Panuntun Laku

Disiplin Wektu Dudu Panyiksan

Wektu kuwi larang banget
Wigati banget
Umure manungsa sangsaya kurang ya amarga wektu
Ana wektune awan
Ana wektune bengi
Ana wektune lair
Ana wektune mati

Amarga wektu manungsa bisa begja
Amarga wektu manungsa bisa cilaka
Ngantuk mak sliut…….
Bisa marakake kacilakan ing dalan
Disiplin
Disiplin wektu
Pinter ngatur wektu
Tansah netepi wektu
Sing wis dirancang
Bakal lancar
Disiplin wektu ngibadah
Disiplin wektu sinau
Disiplin wektu mapan turu
Disiplin wektu tangi
Disiplin nata sprei lan urung bantal guling

Geguritan Panuntun Laku 39

Yen wis diwasa disiplin wektu makarya
Disiplin wektu ngibadah ora lali
Disiplin wektu olahraga
Kabeh dilakoni kanthi seneng
Kanthi temen tumemen
Ora rumangsa kepeksa
Ora rumangsa kasiksa
Disiplin wektu dudu panyiksan
Kuwi kabutuhan

40 Geguritan Panuntun Laku

Geguritan Panuntun Laku


Click to View FlipBook Version