5l/tf] g]kfnL Jofs/0f
/
cleJolQm
sIff (
nv] s
k|eftL ls/0f
gf/fo0f lg/f;L
z'ef/De klAns];g kf| = ln=
sf7df8f,}“ g]kfn
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f
/
cleJolQm
sIff (
n]vs
ke| ftL ls/0f
gf/fo0f lg/f;L
ks| fzs
z'ef/De klAns];g k|f= ln=
sf7df8f,}“ g]kfn
;:+ s/0f
@)^( klxnf]
@)&$ kl/dflh{t
;jfl{ wsf/
nv] sdf ;/' lIft
u|flkmS;
kmf]s; sDKo'6/
k|fSsyg
efiff lzIf0fsf] cfwf/ k:' ts …5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQmÚ nfdf] ;dosf]
lzIf0f cge' jsf cfwf/df ljBfyL{sf] dgf]lj1fg / ?lrdf cfwfl/t /x]/ tof/ kfl/Psf]
5 . sIff sf]7fdf cWofkgsf j|mddf b]vfk/]sf ;d:ofx¿ / ltgsf] lg/fs/0fsf nflu
cfjZos pkfox¿sf] vf]hLsf j|mddf of] k:' ts tof/ ePsf] xf] . pbfx/0f lzIf0fsf]
cjwf/0ff o;df cFuflnPsf] 5 . eflifs l;sfOsf j|mddf b]vfkg]{ ljleGg ;d:ofx¿
klxrfg u/L To;sf] ;/n Joj:yfkgdf oxfF ljz]if hf]8 lbOPsf] 5 . Jofs/0f l;sfO
k|fdfl0fs k':tssf] cefjdf k6\of/nfUbf] xg' ] ePsfn] of] k':tsnfO{ lzIfs / ljBfyL{
bj' }nfO{ pkof]uL agfpg] k|of; ul/Psf] 5 . To;f] t k':ts dfq ;a}yf]s xf]OgÙ sIffdf
cg]s k[i7e"ld / eflifs ;d'bfoaf6 cfPsf ljBfyL{x¿sf aLrdf lzIfssf] s]Gb|Lotf
g} ;jf]{kl/ x'G5 .
e2f l;4fGtsf] /6fgn] l;sfO k|efjsf/L xF'b}g eGg] ljZjJofkL dfGotfnfO{ cfTd;ft\
u/]/ w]/}eGbf w]/} cEof;df hf]8 lbOPsf] 5 . ljutsf k/LIffdf ;f]lwPsf k|Zgx¿;d]t
;dfj]z u/]/ cEof; ljGof; ul/Psf] 5 . dfWolds txsf] ljlzi6Ls/0f tflnsfcg';f/
k|Zg g=+ nfO{ g} PsfO dfg]/ hDdf !* j6f PsfO /flvPsf] 5 . Jofs/0fsf cltl/Qm
cleJolQm v08df ljz]if hf]8 lbOPsf] 5 . ( sIffdf cfjZos /rgfTds n]vgsf]
pbfx/0f / cEof; lbOPsf] 5 . k:' tsnfO{ ;fFRr} 5l/tf] agfpg] xfd|f] k|of; /x]sf] 5 .
Psflt/ k/LIffdv' L n]vg z}nL csf{lt/ /rgfTds kf7 / cEof;sf] ljGof; ul/Psf]
5 . of] k|of;df lzIfs, ljBfyL{ ;a}sf] ;dfg e"ldsf /xg'kg]{ 5 .
…5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQmÚ -dfWolds tx_ sIff ! b]lv * ;Ddsf] 5l/tf]
g]kfnL Jofs/0f / /rgfsf] lg/Gt/tf xf] . ljBfno txsf] efiff tyf Jofs/0f lzIf0fsf]
ljlzi6 kf7\ok':ts agfpg] sfo{sf] z[ª\vlnt lg/Gt/tfsf] ¿kdf of] k:' ts tof/
kfl/Psf] xf] . ;}4flGtseGbf Jofjxfl/s / k|of]udn" s k':tssf] ¿kdf o;sf] vfsf
sf]l/Psf] 5 . k|of]udf cfwfl/t lzIff gLlt / k/LIff Pjd\ glthfdv' L l;sfOnfO{
Jofjxfl/s 6]jf lbg' g} xfd|f] p2]Zo xf] . lzIfs, ljBfyL{, cleefjs tyf lj1
kf7saf6 /rgfTds ;'´fjsf] ck]Iff u/]sf 5f}F .
[email protected]
[email protected]
ljifo ;"rL 6
20
Jofs/0f 31
37
PsfO ! zAb e08f/ 52
ljz]if zAbx¿ 52
zAbfy{ 55
PsfO @ g]kfnL j0f{ljGof; / n]Vo lrÅg 57
PsfO # zAbju{ 59
gfd 60
;j{gfd 61
ljzi] f0f 63
lj|mof 64
gfdof]uL 65
ljm| ofljz]if0f 68
;+of]hs 68
lj:doflbaf]ws 74
lgkft 88
PsfO $ zAblgdf{0f 104
s= pk;u{åf/f zAblgdf{0f 104
v= kT| ooåf/f zAblgdf{0f 105
u= ;df; 109
PsfO % sfn, kIf / efj 117
s= sfn 117
v= kIf 123
u= ljm| ofsf] efj jf cy{
PsfO ^ jfSofGt/0f
!= Jofs/l0fs sfl] 6 -lnªu\ , jrg, k?' if, cfb/_
@= s/0f cs/0f
#= jfRo 126
$= jfSo 130
%= k]/| 0ffy{ 134
sf/s / ljelQm 147
s= sf/s 147
v= ljelQm 149
PsfO &
PsfO * 156
159
162
cleJolQm 162
166
PsfO ( afw] 171
PsfO !) ab'“ fl6kf]6 / ;f/f+z 171
PsfO !! lgbl]{ zt /rgf 178
s= syf nv] g 178
v= hLjgL nv] g 181
PsfO !@ Jofjxfl/s nv] g 184
lr7L÷kq n]vg 187
PsfO !# :jtGq /rgf 189
s_ jfbljjfb 195
v_ ;j+ fb 199
u_ jSt[tf 203
3_ b}lgsL 208
PsfO !$ lgaGw nv] g 214
PsfO !% ;k|;ªu\ JofVof 219
PsfO !^ kf7ut afw]
PsfO !& tflss{ lzNkut pQ/
PsfO !* ljjr] gfTds pQ/
ljlzi6Ls/0f tflnsf
gdg' f k|Zgkq
!PsfO
zAb e08f/
s= kofo{ jfrL zAb
PseGbf a9L zAbx¿n] Pp6} cy{ lbG5g\ eg] To:Tff zAbx¿nfO{ kof{ojfrL zAb elgG5 .
tn kof{ojfrL -Pp6} cy{ ae' mfpg cfpg]_ zAbx¿ lbOPsf 5g\ .
pGglt — ljsf;, k|ult, ;'wf/, kl/jt{g
pbf/ — k/dfyL{, bfgL, k/f]ksf/L, lg:jfyL{
ljzfn — 7"nf], :y"n, w]/}, a8]dfgsf], Pdfgsf]
el" d, eO' “, w/0fL, w/f, k[YjL, hggL
wtL{ — csf;, uug, Jof]d, ;u/, ge
dfG5], dfgj, dg'io, JolQm, dg'h
cfsfz — dlxnf, :qL, cfOdfO{, :jf:gLdfG5]
/lj, cflbTo, efis/, lbjfs/, piffklt
dflg; — ;f]d, zlz, hg" , rGb|df, lgzfklt
jfo,' ;dL/, jft, kjg, atf;
gf/L — /flq, lgzf, /hgL, ofldgL, tdL
dgLiff, k|1f, dlt, r]tgf
;o" { — jf0fL, ;/:jtL, jrg, plQm, ef/tL
crfgs, ck´{6, PSsfl;, x7ft\, PsfPs
rGb| —
xfjf —
/ft —
al' 4 —
efiff —
cs:dft\ —
clUg — cgn, kfjs, bf?0f, cfuf], j}Zjfg/
cTolws — clt, w]/}, c;fWo}, lgs}, rf}k§}, Hofb}
ca]nf — ca]/, laof“nf], l9nf], a]/, ljnDa
cd[t — kLo"if, ;w' f, dw'
cf“vf — gog, g}g, g]q, nf]rg, rIf', gh/
cfdf — hggL, dd' f, dftf, df, dxtf/L, cDaf
O{z — hubLz, O{Zj/, b]j, eujfg\, k/d]Zj/, b]jtf
OR5f — rfxgf, cfsfª\Iff, sfdgf
cgfy, cbgf, ljsn, lar/f]
6x' '/f] — kTy/, kfiff0f, lznf
bx, tfn, kf]v/L, /x
9'ª\uf] — uNtL, e'n, sdL
lbj;, lbp“;f], lbjf
tnfp — ;t' f{, kL/, tfk, kL8f, lkmqmL, tslnkm
ql' 6 —
lbg —
bM' v —
6 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
b]x — sn]j/, z/L/, lhp, cfª, sfo, tg, cª\u
hgs, af, a'af, afaf, afa'
lktf — rf]vf], :jR5, lgd{n, z4' , s~rg
hn, gL/, cDa'
kljq — ki' k, ;d' g, k|;g" , s;' d'
snª\s, vf]6, bfu, 6f6f], bf]if
kfgL — tfut, zlQm, Ifdtf, th' s' , kfOg
ky, kGyf, dfu{
k"mn — cGt/, k[ys\, km/s, cnu
g/d, sf]dn, sdnf], lunf], gd|
abgfd — ko{6g, 3'dlkm/, e|d0f
dlxnf, cfOdfO{, :qL, gf/L, jlgtf
an — x:t, s/, afx,' eh' f, kfl0f
;f}uft, gh/fgf, sf];]nL
af6f] — lgwf]{, lkmtnf], n'/f], nn' f],kfgLcfGb|]
sf“t/, sft/, gfdb{, 8/5]?jf
leGg — cfqmf]z, l/;, å]if, Iff]e, /f]if
cnª\sf/, cfe"if0f, ei" f0f
d'nfod — v§' f, r/0f, kfb, kfp
u[x, jf;, lgs]tg, cfno, zfnf, cfjf;, ;bg
ofqf — rnfv, rt/' , rgfvf], af7f]
rn' a'n], rsrs], 5s' 5's], cl:y/
:jf:gLdfG5] — rGb|, OGb', zlz, hg" , ;f]d
;+;f/, nf]s, ljZj, k[YjL, ej' g, e"tn
xft — h'gL, lhGbuL, lhGbufgL
;DklQ, P]Zjo{, cy{, ljQ
pkxf/ — ;l/tf, tl6gL, uª\uf
gof“, gjLg, g"tg, gf}nf], clegj, tfhf
sdhf]/ — glhs, ;dLk, glur
kxf8, z}n, lul/, c~rn, lzv/
sfy/ — :jfdL, kf]O, >Ldfg\, gfy, nf]Ug]
hf]O{, >LdtL, cwf{ª\lugL, :jf:gL
qmf]w — ;d/, n8fO“, /0f, ;ª\u|fd
/hgL, /ft, lgzf, ofldgL, tdL
uxgf — efg', ;o" {, lbjfs/, efis/, k|efs/, lbgs/
c/0o, ljlkg, sfgg, hª\un, uxg
uf]8f — au}“rf, pBfg, pkjg, afu, km" naf/L
b|d' , kfbk, t?, knf;L
3/ — gu/, gu/L, k'/, k'/L
rª\v —
r~rn —
rGb|df —
hut\ —
hLjg —
wg —
gbL —
gj —
lgs6 —
kj{t —
klt —
kTgL —
o'4 —
/flt —
/lj —
jg —
jfl6sf —
j[If —
;x/ —
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 7
;d|f6\ — e"klt, g[k, /fhf, g/]z, ek" fn, g[klt
;dL/ — jfo,' xfjf, kjg, atf;, clgn, d?t
;fyL — ;FuL, ;FuftL, ldq, ;vf, bf}Ft/L
xft — x:t, afx', s/, e'hf
v= ljk/LtfyL{ zAb
pN6f] cy{ lbg] zAbx¿nfO{ ljk/LtfyL{ zAb elgG5 .
cv08 — v08 cUnf] — xf]rf]
— u|x0f
cd[t — ljif ck{0f — v/fa
— kftfn
cl3 — kl5 c;n — xf“;f]
— cf]/fnf]
cg's"n — k|lts"n cfsfz — ljgfz
— ljåfg\
cfo — Joo cf“;' — c;fdL
— la:dft
cflb — cGTo psfnf] — la;Grf]
— ljsif{0f
nfe — xflg ljsf; — cg]s
— dw'
enf] — se' nf] d"v{ — a}ug'
— ;fw'
;f“´ — laxfg ;fx' — xf/
— d/0f
:jb]z — ljb]z xif{ — k/
— ldq
lxp“b — jiff{ ;Grf] — lakgf
— s'¿k
;+of]u — ljof]u cfsif{0f — ;f“rf]
— a]7Ls
cfl:ts — gfl:ts Ps — :jLsf/
— ul/a
sfnf] — uf]/f] s6' — /ft
— gf]S;fg
vfnL — el/ u'g — s[lqd
— lgwf]{
3fd — 5fof÷kfgL rf]/
h]7f] — sfG5f] lht
hGd — d[To ' hLjg
hfu[t — ;'ifK' t j/
n]s — a]F;L zq'
;Hhg — bh' {g ;kgf
;DkGg — ljkGg ;G' b/
ze' — cz'e ´'6f]
l9nf] — rf“8f] 7Ls
tn — dfly Tofu
lbg — lng wgL
gof“ — k/' fgf] lbg
kfk — k0' o gfkmf
kIf — ljkIf k|fs[lts
km]b — 6K' kf] alnof]
8 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
leq — aflx/ dfof — 3[0ff
o'4 — zflGt ;fIf/ — lg/If/
;'ne — bn' {e ;u' d — bu' {d
z'4 — cz'4 d[b' — s6'
zLt — pi0f p7fg — a}7fg
cfzf — lg/fzf h; — ckh;
´/L — afbn /fhf — k|hf
of]u — ljof]u :jb]z — ljb]z
db{ — gfdb{ :jtGq — k/tGq
k|Voft — sV' oft ;"Id — :yn"
k|ToIf — k/f]If el/ — l/Qf]
pN6f] — ;'N6f] u'0f — bf]if
cld/ — kmls/ pbo — c:t
1fg — c1fg ;fhL — af;L
Zj]t — cZj]t pksf/ — cksf/
>Lu0f]z — Olt>L :jfwLg — k/fwLg
;z:q — lgz:q ;fk]If — lg/k]If
vf]qmf] — vFlbnf] cflb — cGTo
/fhf — /ª\s ;'lsnf] — d}nf]
Gofgf] — 7G8L ;bL{ — udL{
df};d — a]df};d pbf/ — ;ª\sL0f{
u= cg]sfyL{ zAb
Pp6} zAbn] PseGbf a9L cy{ lbG5 eg] To:tf] zAbnfO{ cg]sfyL{ zAb elgG5 .
cy{ s= wg Ö cy{ljgf s;}sf] klg uhf]{ 6b}{g .
v= dtna÷tfTko{ Ö zAbsf] cy{ a¤' g /fd|/L k9\g'k5{ .
cfnf] s= /l;nf] Ö t/fO{lt/ ljleGg kj{df cfnf] df6f] k|of]u u/]/ d"lt{ agfOG5 .
v= tfhf Ö cfnf] df;' :jf:Yosf] nflu /fd|f] xG' 5 .
pQ/ s= hjfkm Ö ljBfyL{n] ga´' ]sf] k|Zgsf] pQ/ u?' u?' cfdfnfO{ ;f]Wg'k5{ .
v= Pp6f lbzf Ö g]kfnsf] blIf0f lbzfdf ef/t / pQ/ lbzfdf rLg kb{5 .
s/ s= lt/f] Ö efOsfhL dxh{gn] jiff}{b+ ]lv cfˆgf] Joj;fosf] s/ lt/]sf] /x]g5 .
v= l9kL Ö /S;L glkpg] dfG5]nfO{ lkpg s/ ug'{x“'b}g .
u= xft Ö pgn] cfˆgL cfdfsf] s/sdnaf6 k;nsf] pb\3f6g u/] .
sn s= ´u8f Ö xfdLn] ;fyL;fyLsf aLrdf sn x'g] sfd ug'{x'Gg .
v= wf/f] Ö ltvf{Psf] a6'jfn] snsf] kfgL snsn lkof] .
u= d]l;g Ö ;Gt] bfOn] n'uf l;pg gofF sn NofP5g\ .
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 9
sfn s= d[To' Ö dfG5]n] sfnnfO{ slxNo} lhTg ;Sb}g .
v= ;do Ö sfn, kl/l:yltcg';f/ rNg g;Sg] dflg; ;w}F k5fl8 k5{ .
uf]n s= cFuf/ Ö /f]lgtn] uf]n v]nfP/ xft sfnf] kf/]5 .
v= ;dx" Ö ;fyLx¿ rf}/df uf]na4 eP/ a;]sf /x]5g\ .
u= af6'nf] Ö r"8fdl0f u'?n] sfnf]kf6Ldf uf]n /]vf lvRge' of] .
t/ s= bw" sf] 5fnL Ö k'isn b"wsf] t/ vfg dg k/fpFb}g .
v= tg{] sfd u/ Ö afn] dnfO{ …vfn] f] ;fgf] eP klg aufpg ;S5, xf;] u//] t/ xÚ} eGge' of] .
u= ;o+ fh] s Ö cfdfn] …;x/ ku' k] l5 kmfg] u/\ x} 5f/] fÚ eGge' Psf] lyof] t/ dn} ] t ug{} la;5{] ' .
tfn s= kf]v/L Ö 9ª' \uf /;fP/ kfgL lgl:sg] DofUbLsf] un]Zj/ tfn b]v]/ d bª\u k/]F .
v= ;ª\uLtsf] tfn Ö lbbLalxgLx¿ nf]suLtsf] tfndf 5d5d gfRb} 5g\ .
u= nx}nx} Ö g/fd|f dflg;sf] tfndf nfu]/ slxNo} klg lxF8\gx' 'Gg .
3= tl/sf Ö o:tf] tfnn] u/]/ klg sfd aG5 t <
kq s= kft Ö v8]/L nfu]kl5 ;fn3f/Ldf ¿vsf kqx¿ ´g{ yfN5g\ .
v= lr7L Ö dfdfn] ljb]zaf6 kq k7fpg'eP5 .
u= vft Ö p;n] b/fhdf n'ufsf kq kN6fP/ x]¥of] .
;fFrf] s= ;To Ö xfdLn] ;w}F ;fFrf] af]Ngk' 5{ .
v= tfNrf vf]Ng] j:t' Ö ;fFrf] ge]6]kl5 lgs]z efO 56kl6Fb} dsxfF cfOkU' of] .
xf/ s= k/fho Ö lqms]6df ef/t;Fu kfls:tfgsf] xf/ eof] .
v= dfnf Ö ;x/ uPkl5 t ;G' tnLn] klg dxFuf] xf/ nufO5] .
u= kª\lQm Ö g]kfnsf] pQ/lt/ xf/ ldn]sf lxdfnx¿ 5g\ .
j/ s= glhs Ö lsg k/ a;]sf] < cln j/ cfpm g .
v= a]xn' f Ö gf/fo0fsL alxgLsf] j/ sf7df8f}“df a:5g\ .
u= j/bfg Ö ldlxg]tL ljBfyL{n] ;/:jtLsf] j/ kfp“5 .
/x/ s= OR5f Ö dnfO{ Psk6s /f/f tfn x]g]{ /x/ 5 .
v= bfn Ö cfh cfdfn] /x/sf] bfn ksfpge' P5 .
k6] L s= ;8ssf] k]6L Ö ;8sdf lx“8\bf k]6Laf6 dfq lx“8\gk' 5{ .
v= sDd/ k]6L Ö efOn] gof“ k]6L af“w]5 .
;fn s= Ps jif{sf] cjlw Ö of] ;fn gf/fo0fn] klg ljjfx u¥of] .
v= Ps k|sf/sf] ¿v Ö lbbL alxgLx¿ 6k/L ufF:g ;fnsf] kft l6Kg uPsf 5g\ .
u= aRrfsf] gfeL Ö lzz'sf] ;fngfn sf6\bf rgfvf] x'g'k5{ .
3= >l' t;dleGgfyL{ zAb
;G' bf p:t} h:tf] nfUg] t/ j0f{ljGof; / cy{df km/s ePsf zAbx¿ >'lt;dleGgfyL{ zAb x'g\ .
cGg M -cgfh÷vt] af/LDff plAhg] vfg] j:t_' ls;fg vt] df kl;gf /fK] 5 clg cGgsf bfgf kmnfp5F .
cGo M -c¿÷csf]{_ ljBfyL{n] k9fO 5f8]/ cGo sfdnfO{ dxŒj lbgx' F'b}g .
sf6\g' M -6q' mf kfg{'_ alxgLn] sfFqmf] sf6]/ yfndf xfnL .
sfTg ' M -skf;sf] aQL agfpg'_ cfdf aQL sfTg'x'Fb} 5 .
10 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
v6 M -af]Sg] /y_ lxhf] e}/jsf] v6nfO{ gu/ kl/j|mdf u/fOof] .
vt M -3fpsf] 8fd_ d]/f] lgwf/df nfdf] vt 5 .
cf6F M -;fx;_ cfF6 / lxDdt ug{ ;s] h:tf];'s} sl7g sfd klg kmQ] ug{ ;lsG5 .
cfFt M -leqL cª\u_ Kof;n] cfFt xx{/fpFbf klg d}n] kfgL lkpg kfOgF .
cfwL M -cfwf_ afa,' vfhf efOnfO{ klg cfwL b]pm x} .
cfw“ L M -x'/L_ o;kflnsf] cfFwLn] w]/}sf] 3/jf;} p7fP5 .
cfpF M -kftnf] lb;f x'g] Ps k|sf/sf] /f]u_ cfpF k/]sfn] d cfh ljBfno hfg ;lsgF .
cfpm“ M -cfpg] OR5f_ d cfh ltd|f] 3/ cfpFm <
sf]6 M -nufpg] Ps k|sf/sf] n'uf_ ltd|f] sf]6sf] /ª dnfO{ ;fx|} dg k¥of] .
sft] M -v/vhfgf /fVg] 7fpF_ b;}Fdf sf]t3/sf] w'dwfdn] kh" f ul/G5 .
vft M -y'k|f]÷rfª_ efOn] cfˆgf] lstfa b/fhdf vft ldnfP/ /fVof] .
vf6 M -sf7sf] ;T' g] cf]5\ofg_ Ö cfk"m ;w}F ;'Tg] u/]sf]df h:tf] of] gofF vf6df lgb|f k/]g .
uj{ M -3dG8_ d uj{sf ;fy g]kfnL eP/ afFRg rfxG5' .
ue { M -k]6_ 5f]/f] abdf; lgl:sPkl5 cfdfn] cfˆgf] ue{nfO{ bf]if lbOg\ .
vfln M -s]jn_ xfdLn] vfln :jfy{sf] lglDt sfd ug]{ afgL a;fNgx' F'b}g .
vfnL M -l/Qf]_ cfdfn] vfnL l;;Ldf dx xfNg'eof] .
vfs M -v/fgL_ 88]nf]n] ;f/f hª\un g} vfs agfP5 .
vfu M -u}F8fsf] l;ª_ u}F8f df/]/ vfu t:s/L ug]{nfO{ /fHon] sfaf{xL ug{'k5{ .
k"mn M -ki' k_ au}“rfdf w]/} km" nx¿ k'mn]sf 5g\ .
k'mn M -cG8f_ sv' '/fn] cfh klg k'mn kf/]5 .
6fk] M -cª\u|]hL 6f]kL_ /ftf] 6f]k nufPsf ;}lgsx¿ ot} cfp“b} 5g\ .
tfk] M -k8\sg] xltof/_ o'4df w]/} tf]k k8\lsP .
hflt M -hft_ dflg;nfO{ cfˆgf] hfltsf] w]/} dfof nfU5 .
hftL M -c;n_ ltdL ;f/} hftL /x]5f} .
zLt M -/ftL cfsfzaf6 v:g] kfgLsf yf]kf_ kftdf v;]sf zLtsf yf]kfdf 3fd kbf{ cToGt
;'Gb/ b]lvG5 .
l;t M -;“u_ ltdL klg dl;t ;x/ hfG5f} <
lbg M -rf}aL; 306fsf] ;do_ ;ft lbgsf] Ps xKtf x'G5 .
bLg M -b'MvL_ bLgxLgx¿dfly bof /fVg] u/ .
;Ltf M -s]6Lsf] gfd_ ;LtfnfO{ hfgsL klg elgG5 .
l;tf M -eftsf] l;tf_ efOn] Ps eft l;tf] klg vfPg .
ljgf M -afx]s_ ltd|f] ;xof]uljgf d s]xL ug{ ;lSbg“ .
jL0ff M -afhf_ pgn] dL7f] :j/df jL0ff ahfOg\ .
h7] f M -klxnf] ;Gtfg_ h]7f bfO ;flxTo l;h{gfdf nfu]sf 5g\ .
h]yf M -;DklQ_ xs{axfb'/sf] hfoh]yf ;fxn' ] sAhfdf lnof] .
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 11
ª= ;f/ zAb
w]/} zAbx¿sf] ;6\6fdf Pp6f zAb k|of]u ul/G5 eg] To:tf] zAbnfO{ ;f/ zAb elgG5 .
cu|fv M ;fnsf] leqL r/' f] sf7
la:sg' M 3fddf ;'sfpg lkF+mhfPsf] cGg
d}tfn' M dfOtdf w]/} a:g] cfOdfO{
c“hn' L M bg' f]´}“ kf/]/ hf]/]sf] xft
yk' L{ M l3p l´Sg] ;fgf] 8f8'
ldof] M bfO“ ubf{ vnfsf] aLrdf ufl8Psf] sf7
k'ªdfª M b'j}kl§ vn' f ePsf] 9ª' \u|f]
cwa}F;] M cfwf a}F; 9ln;s]sf]
ndL M ljjfxsf] s/' fsfgL ldnfpg] JolQm
lgsf; M v]tdf a9L ePsf] kfgL kmfNg] af6f]
b/" bzL{ M kl5sf] ljrf/ ug{ ;Sg]
rfkn'; M nf]nf]kf]tf] ug{ l;kfn'
bzs M bz jif{sf] ;do
sfgf] M Pp6f cf“vf] gePsf]
k/' f M vfP/ af“sL /x]sf]
ztfAbL M ;o jif{sf] ;do
csf6Ø M sf6\g g;lsg]
cb[Zo M b]Vg g;lsg]
vGr'jf M w]/} vfg]
cfzs' lj M tTsfn sljtf n]Vg ;Sg] slj
cnf}lss M nf]sdf gePsf]
cf]bfg M kmnfdsf] tLg v6' \6] rn' f]
cfl:ts M O{Zj/df ljZjf; ug]{
cuDo M hfg jf hfGg g;lsg]
pklgj]z M zlQmzfnL b]zn] ;fd|fHo lj:tf/ u/]sf] 7fpF
k|ltWjlg M s'g} 7fpFdf 7Ss/ vfP/ kmls{Psf] cfjfh
b'n{e M ;lhn} kfpg gl;sg]
rf}aGbL M rf/ 7fpFdf t'gf afFWg] nu' f
s[t1 M u/]sf] pksf/ b]Vg]
s[t£g M u/]sf] pksf/ gb]Vg]
lIflth M cfsfz / k[YjL hf]l8Ph:tf] b]lvg] 7fpF
df]xL M csf{sf] hUuf sdfpg] JolQm
ljwjf M nf]Ug] d/]sL cfOdfO{
zfsfxf/L M df5fdf;' gvfg], ;fukft / kmnkm" n dfq vfg]
;x;|fAbL M xhf/ jif{sf] cjlw
a]7L M afhfufhf;lxt ul/g] /f]kfOF
sn:of}nL M ljjfxdf snz af]Sg] cfOdfO{
12 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
r= n3'tfjfrL zAb
s'g} klg j:ts' f] ;fgf] PsfO a´' fpg] zAbnfO{ n3t' fjfrL zAb elgG5 .
k/fnsf] M TofGb|f] crf/sf] M lkTsf]
eftsf] M l;tf] rfdnsf] M u]8f]
kfgLsf] M l56f]÷yf]kf] t]nsf] M yf]kf]
df;'sf] M rf]S6f bw" sf] M t'sf]{
s]/fsf] M sf];f] gg' sf] M l9sf]
n;g' sf] M kf]6L ;G' tnfsf] M s];|f]
;'kf/Lsf] M s'8\sf] sfFqmf]sf] M lr/f]
v;' f{gLsf] M l9F8L bfp/fsf] M rf]O6f]
lrofsf] M ;'sf]{ sk8fsf] M w/f]
cfuf]sf] M l´Nsf] 3fdsf] M ´'Nsf]
¿vsf] M kf]y|f] /utsf] M yf]kf]
af/Lsf] M ;s' f]{ lkF8fn'sf] M ;]nf]
wn' f]sf] M s0f t?nsf] M 7'Gsf]
tf]/Lsf] M u]8f] 8f]/Lsf] M kf]of]
afF;sf] M l;Gsf]
5= ;dx" jfrL zAb
s'g} klg j:ts' f] w]/} jf PseGbf a9L eGg] a'´fpg cfpg] zAbnfO{ ;d"xjfrL zAb elgG5 .
s]/fsf] M sfOFof]÷3/L cª\u'/sf] M ´'Kkf]
sldnfsf] M tfFtL cl/ª\ufnsf] M uf]nf]
lstfasf] M rfª df}/Lsf] M uf]nf]
kj{tsf] M z[ª\vnf 3fF;sf] M ef/L
;fusf] M d'7f km" nsf] M u'R5f
kmf]xf]/sf] M 8ª\u/' 9'ª\ufsf] M /f;
l;kfxLsf] M kmf}h e]8fsf] M ayfg
k/fnsf] M dfr, s'lgpF ds}sf] M sl' gpF
/f}Fsf] M uh' N' 6f] afF;sf] M 3f/L
;fFrf]sf] M ´Q' f] dflg;sf] M xn'
w'jfFsf] M d':nf] lstfasf] M rfª
n6\7Lsf] M la6f] km;L{sf] M ´fn
gf]6sf] M vft bfp/fsf] M vlnof]
ljåfg\sf] M ;ef ;GGof;Lsf] M bn
j}/fuLsf] M cv8f dn' fsf] M 8\ofª
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 13
h= ;ªl\ IfKt zAb
zAbsf] klxnf] cIf/nfO{ lnP/ 5f]6s/Ldf a'´fpg k|of]u x'g] zAb ;ª\lIfKt zAb xf] .
k|=d= M k|wfgdGqL d=k= M dGqLkl/ifb\
uf]=k= M uf]/vfkq g]6] M g]kfn 6]lnlehg
/]=g]= M /]l8of] g]kfn zf=c= M zfvf clws[t
gf=;=' M gfoa ;A' af sf=d=' M sfodd'sfod
k|=c= M k|wfg cWofks df=lj= M dfWolds ljBfno
p=df=lj= M pRr dfWolds ljBfno k|f=lj= M k|fylds ljBfno
lg=df=lj= M lgDg dfWolds ljBfno /f=a}= M /fi6« a}ª\s
g]=a}=ln= M g]kfn a}ª\s lnld6]8 s[=lj=a}= M s[lif ljsf; a}ª\s
lj=lg= M ljBfno lg/LIfs df= M dfggLo
k=lg=sf= M k/LIff lgoGq0f sfof{no 8f= M 8fS6/
k|=lh=c= M k|dv' lhNnf clwsf/L k|f= M k|fWofks
lh=lz=c= M lhNnf lzIff clwsf/L k|f=8f= M k|fWofks 8fS6/
g]=lj=k|f= M g]kfn ljBt' \ k|flws/0f kf=lj=s]= M kf7\oj|md ljsf; s]Gb|
lq=lj= M lqe'jg ljZjljBfno lh=lj=;= M lhNnf ljsf; ;ldlt
uf=lj=;= M ufpF ljsf; ;ldlt ;f=k|= M ;f´f k|sfzg
k|=n]=;= M k|ultzLn n]vs ;ª\3 /f=;=;= M /fli6«o ;dfrf/ ;ldlt
df=k=;]= M dfbs kbfy{ ;]jg uf=lj=;= M ufpF ljsf; ;ldlt
;=rf=c=k= M ;jf/L rfns cgd' lt kq g=kf= M gu/kflnsf
´= k|tLsfTds zAb
s'g} zAbn] ;f]´f] cy{ glbP/ 3'dfp/f] kf/fn] cs}{ cy{ lbG5 eg] To:tf] zAb k|tLsfTds zAb xf] .
gf/b M s/' f}6] bj' f{;f M l/;fxf
cul:t M vGrj' f s0f{ M bfgL
PsnJo M u'?eQm rd]/f] M htf klg l7Ss x'g]
rf0fSo M gLltjfg\ 5]kf/f] M cj;/jfbL
asN' nf] M 9's'jf b'zf;g M b'i6
sD' es0f{ M ;'tfxf uf]? M d"v{
ufO{ M ;fw ' k[YjL M ;xgzLn
uª\uf M kljqtf eLd M alnof]
e]8f] M Psf]xf]/f] df}/L M kl/>dL
ljb/' M 1fgL xg' 'dfg\ M k/deQm
lx6n/ M lgb{oL, qm/" lxdfn M c6n
;fu/ M ljzfn ;Ltf M kljqtf
/fj0f M cTofrf/L AjfF;f] M cfˆgf] ag]/ 3ft ug]{
14 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
cEof;
sf]i7saf6 ldNg] zAb 5fgL vfnL 7fp“ eg{'xf];\ M
!= s_ rGb|dfsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -/lj, zlz, rf“bgL_
v_ pk]Iffsf] ljk/LtfyL{ zAb ===================== xf] . -lgikIf, k|tLIff, ck]Iff_
u_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb xg' \ . -lbzf–lb;f, lbg–xLg, dLt–zLt_
3_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -j/, k/, u/_
ª_ lgtfGtsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -cfjZos, cToGt, cf}lrTo_
r_ cy{sf] cy{ ===================== xf]Og . -wg, clek|fo, sfd_
@= s_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf]Og . -s}F8f, u}F8f, s5f8_
v_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -rf/, sf/, xf/_
u_ kqsf] cy{ ===================== xf] . -lrq, lr7L, l;6\7L_
3_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb x'g\ . -du/–;u/, bfp–k]r, lbg–bLg_
ª_ /lZdsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -/:;L, ls/0f, /ª\u_
r_ hLjgsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -lhGbuL, Ho“"bf], d/0f_
#= s_ ;fIf/sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -1fgL, lg/If/, lzlIft_
v_ ===================== zAbx¿ >l' t;dleGgfy{s xg' \ . -km' n–k"mn,;fgf]–7n" f],plQm–;"lQm_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -;nfd, abfd, sbd_
3_ xf/sf] cy{ ===================== xf] . -ljho, k/fho, nx/_
ª_ cy{sf] cg]sfyL{ zAb ===================== xf]Og . -wg, zj, clek|fo_
r_ ;'/sf] cy{ ===================== xf] . -km]b, 6K' kf], 5]p_
$= s_ …a]nfÚ zAbsf] cy{ ===================== xf] . -ceo, ;do, peo_
v_ t?0fsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -j[4, oj' s, cwa}“;]_
u_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -afnf, af“;, tfk_
3_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb x'g\ . -clt–cf]7, ufp“–7fp“,sf]z–sf];_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -lz/, jL/, kq_
r_ …xf/Úsf] cy{ ===================== xf] . -dfnf, ufnf, 5fnf_
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 15
%= s_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -clUg, kmn, O{iof{_
v_ lgh{gsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -;d/, Psnf;, cfnf]s_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf]Og . -sn, lbzf, sfd_
3_ pTyfgsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -;d'Tyfg, ktg, ;d'Gglt_
ª_ …km" nÚ zAbsf] cy{ ===================== xf] . -cG8f, ki' k, kNnj_
r_ pbf/sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -p4f/,rT' yf], ;ª\sL0f{_
^= s_ cg]sfyL{ zAb ===================== xf] . -s'n, dfnf, /fn_
v_ cfsfzsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -O{z, ;fu/, ;u/_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf]Og . -xf/, rf/, ;/' _
3_ x:' ;s' f] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -a]sfd], a]xf];L, ljåfg\_
ª_ vf]qmf]sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -yf]t], gfª\uf], vFlbnf]_
cy{ =====================
&= rs__ …==s===b==d==Ú===z===A=b==s===f] cg]sfyL{ zAb xf]Og xf] . -xfn, kfOnf, lz/_
. -sfg, sf]7L, sf]6_
v_ …ozÚ zAbsf] cy{ ===================== xf] . -of], o;nfO{, sLlt{_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -rf/, sf/, xf/_
3_ ktL{sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -vfnL, cfafb, af“´f]_
ª_ cd[tsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -kª\sh, dL7f], kLo"if_
r_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb xg' \ . -hflt–hftL, kfn—;fn, 7fs—7Ls_
*= s_ …5;' LÚ zAbsf] cy{ ===================== xf] . -5'Rrf], t'R5, dv" {_
v_ cf“vfsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -gog, cog, ;og_
u_ …snÚsf] cy{ ===================== xf]Og . -cfh, wf/f, n'uf l;pg] d]l;g_
3_ cflbsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -;'?, cfwf, cGTo_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -gfn, lbzf, k"mn_
r_ plrtsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -cgl' rt, ;d'lrt, g/fd|f]_
(= s_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb x'g\ . -p7—a;,;a—zj, ha—ta_
v_ cy{sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -sf/0f, dg, ;]jf_
u_ …ljZjf;Ú sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -cgf:yf, cf:yf, elQm_
16 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
3_ cg]sfy{s zAb ===================== xf] . -;f“rf], s'rf], df6f]_
ª_ …zflGtÚsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -czflGt,e|flGt, ;'/Iff_
r_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf]Og . -c;f/, l;n, tn_
!)= s_ …cfnf]Úsf] cy{ ===================== xf] . -gof“, tfhf, xl/of]_
v_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -OR5f, xf/, cfsfz_
u_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb xg' \ . -g]q—gog,k[YjL—wtL{, lt/—tL/_
3_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -blIf0f, pQ/, klZrd_
ª_ clgsfnsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -csfn,;xsfn, ;dsfn_
===================== cy{ klg lbG5 . -l/;fxf, ´G8f, o4' _
!!= rs__ …==h==ª===\u==L=Ú===z===A=b==n==] >'lt;dleGgfy{s zAb xg' \ . -w]/—yf]/, s]/—sf/, ;]/—z]/_
v_ ===================== cg]sfy{s zAb xf]Og . -kn, an, l;ª_
u_ …cy{Ú zAbsf] cy{ ===================== xf] . -Joy{, sf/0f, cgy{_
3_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -;fn, ;n, t?_
ª_ bM' vsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -v';L, /dfOnf], ;'v_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -5q, gq, kq_
!@= s_ w/0fLsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -cfsfz, wtL{, ;db' |_
v_ ===================== cg]sfy{s zAb xf]Og . -hf]8, h8, hf“8_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -leq, aflx/, vfu_
3_ …cflbÚsf] cy{ ===================== xf] . -gjLg, el/ gePsf], k|f/De_
ª_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb xg' \ . -w]/—yf]/, s]/—sf/, kl§–k§L_
r_ cflbsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -cGTo, ;'?, cfwf_
!#= s_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -bx, tx, 6x_
v_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb x'g\ . -s/' f–dfs'/f, b/L–;xL, k/" f–k'/f_
u_ ===================== cg]sfyL{ zAb xf] . -s;, 3f“;, ;f;_
3_ uGtJo zAbsf] cy{ ===================== xf] . -dGtJo, nIo, ;f]r_
ª_ vltsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -pTklQ,pklt,pTkft_
r_ ;o" {sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -k|sfz, k|eft, k|efs/_
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 17
!$= s_ cfsif{0fsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -ljsif{0f, ;ª\3if{, pTsif{_
v_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -km/, u/, t/_
u_ …k"/fÚ zAbsf] cy{ ===================== xf] . -k|frLg, ;Dk"0f{, el/_
3_ xf/sf] cy{ ===================== xf]Og . -ho, k/fho, dfnf_
ª_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb x'g\ . -w]/–yf]/, xft–xf6, s]/–sf/_
r_ k:' tssf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -kGy, u|Gy, ;Gt_
!%= s_ cfl:tssf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -gfl:ts, wfld{s, wdf{Tdf_
v_ …df;Ú sf] cy{ ===================== xf]Og . -dg'{, dlxgf, Ps k|sf/sf] bfn_
u_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb x'g\ . -hflt–ghflt, eft–;ft, vft–vf6_
3_ ===================== cg]sfy{s zAb xf]Og -8/, b/, s/_
ª_ …s0f{Ú sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -xfQL, sfg, s?0ff_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -/;, gfz, af“;_
!^= s_ pTyfgsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -;dT' yfg, ktg, ;d'Gglt_
v_ cfsfzsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -O{z, ;fu/, ;u/_
u_ 9'ª\uf]sf] cg]sfy{s zAb ===================== xf] . -sdnf], cfnf], v/L_
3_ u?' / lzIfs zAb ===================== xg' \ . -kof{ojfrL,cg]sfy{s, ljk/Ltfy{s_
ª_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb x'g\ . -hflt–hftL, kfn—;fn, 7fs–7Ls_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -blIf0f, pQ/, klZrd_
!&= s_ rGb|dfsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -zlz, efg,' ;u/_
v_ pbf/sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -p4f/, r'Tyf], ;ÍL0f{_
u_ d]3sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -38f, 36f, 3l6sf_
3_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb xg' \ . -p7–a;, ;a–za, ha–ta_
ª_ cg]sfy{s zAb ===================== xf] . -;f“rf], s'rf], df6f]_
r_ cg]sfyL{ zAb ===================== xf] . -/y, s;, bz_
!*= s_ vf]qmf]sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -yf]t], gfª\uf], el/nf]_
v_ cd[tsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -kª\sh, dL7f], kLoi" f_
u_ …cf};tÚsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -;/b/, nueu, k|ltzt_
18 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
3_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb x'g\ . -vlt–ult, /lt–dlt,kfyL–kf7L_
ª_ …gu/Ú sf] cg]sfyL{ zAb ===================== xf]Og . -lgif]w, ;x/, gjLg_
r_ cg]sfyL{ zAb ===================== xf] . -tfn, ;x/, gjLg_
!(= s_ ktL{sf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -vfnL, cfafb, af“´f]_
v_ …k|sfzÚsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -rf?, c+z', ;G' b/_
u_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb x'g\ . -vlt–ult, /lt–dlt,tftf]–6f6f]_
3_ …xfjfÚsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -jrg, qf0f, jft_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -dfn,gof“, gjLg_
r_ ===================== cg]sfy{s
@)= s_ plrtsf] ljk/Ltfy{s zAb ==z==A==b===x==f=]O==g====.==-=sxnf] ,.h-nc,gt'lfrnt_, ;dl' rt, g/fd|f]_
v_ cf“vfsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -gog, cog, ;og_
u_ …gbLÚsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -;l/tf, ´/gf, jiff{_
3_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb x'g\ . -b/–w/, df;'–;f;,' b]z–å]if_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -kfgL, sd' fn, s'g]6f]_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -lz/, jL/, kq_
@!= s_ cflbsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -;'?, cfwf, cGTo_
v_ /lZdsf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -ls/0f, gLlndf, dfw'o{_
u_ ===================== >l' t;dleGgfy{s zAb xg' \ . -lbg—bLg,sn' —et" ,bfg—kfg_
3_ cy{sf] cy{ ===================== xf]Og . -clek|fo, wg, dg_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -kd{, k/L, klnt_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -oq, tq, s/_
@@= s_ …ljZjf;Úsf] kof{ojfrL zAb ========================================== xf] . -cgf:yf,cf:yf, elQm_
v_ …zflGtÚsf] ljk/Ltfy{s zAb ===================== xf] . -czflGt,e|flGt,;/' Iff_
u_ ===================== >'lt;dleGgfy{s zAb xg' \ . -g]q—gog, k[YjL—wtL{, lt/—tL/_
3_ /fIf;sf] kof{ojfrL zAb ===================== xf] . -ynr/,lgzfr/, peor/_
ª_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -xf/, ¿v, ;kgf_
r_ ===================== cg]sfy{s zAb xf] . -:ju{, cy{, wd{_
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 19
ljz]if zAbx¿
s= pvfg
k/Dk/fsf] ¿kdf /x]sf nf]s k|rlnt egfOx¿nfO{ pvfg elgG5 . jfSo algg;s]sf zAbx¿sf]
;d"xn] ;f]´f] cy{ geP/ 3'dfp/f] jf ck|ToIf cy{ lbG5 eg] To;nfO{ pvfg elgG5 .
!= afFb/sf] xftdf gl/jn -s'g} s'/fsf] klg htg gug{'_ M afFb/sf] xftdf gl/jn eg]´}F aa' fn]
;fOsn lslglbg' ePsf] Ps xKtf ePsf] 5}g t/ /fdn] t laufl/;s]5 .
@= cfsfzsf] kmn cfFvf t/L d/\ -c;Dej s/' fsf] cf; ug{' _ M ljb]zdf k]6«f]lnod kbfy{sf] d"No
36\of] eg]/ oxfF klg 36\5 ls eg]/ cf; ug'{ t cfsfzsf] kmn cfFvf t/L d/\ eg]´}F xG' 5 .
#= kz'kltsf] hfqf l;b|fsf] Jofkf/ -Pp6f d];f]df bO' { j6f sfd Eofpg'_ M ljb]zLnfO{ hª\un
3'dfpg nfge' Psf] aa' fn] bfp/fsf] ef/L af]s]/ cfPsf] b]v]/ cfdfn] …kzk' ltsf] hfqf l;b|fsf]
Jofkf/ ug{'eP5 lgÚ eGg'eof] .
$= sfnf] cIf/ e}F;L a/fa/ -pkof]uxLg xg' '_ M cr{gn] ;x/af6 a'afnfO{ /fdfo0fsf] k':ts k7fOlbP5
k9\g ghfGg] a'afn] cfk"mnfO{ sfnf] cIf/ e}F;L a/fa/ 5 eg]/ Tof] k':ts ;fyLnfO{ lbge' of] .
%= tfs k/] ltjf/L gq uf]tfd] -df}sfcg';f/ sfd ug]{_ M tfs k/] ltjf/L gq uf]tfd] eg]´}F xs{axfb'/
hflu/ ;/' lIft b]v'Gh]n hflu/sf] kl5 bf}l8GYof] Jofkf/df a9L kmfObf 5 eGg] a'´]kl5 Tot}
nfu]sf] 5 .
^= sf}jfnfO{ a]n kfSof] xif{ g la:dft -pkof]uljgfsf] sfo{ x'g_' M ;/sf/L sd{rf/Lsf] tna a9]/
s] eof] t cfkm" nfO{ t sf}jfnfO{ a]n kfSof] xif{ g la:dft eg]/ Jofkf/L /Tgdfgn] u'gf;f] u/] .
&= cfP cfFk uP ´6f/f] -h] t xf]nf eGg] ;f]r_ M gfd lgl:sP hflu/ vfpFnf gq Jofkf/ 5Fb} 5
lg cfP cfFk uP ´6f/f] eg]/ ;a' f]wn] ljB't\ k|flws/0fdf hflu/sf] nflu b/vf:t lbP .
*= gfRg ghfGg] cfFug 6]9f] -cfk"mdf l;k gx'g]n] c¿nfO{ bf]if lbG5_ M lzIfsn] k|tfknfO{ cufl8
cfP/ sfnf]kf6Ldf lx;fa u/ eGge' Psf] lyof] t/ p;n] sfnf]kf6Ldf cfˆgf] cIf/ /fd|f] x'Fb}g
eg]/ g6]/]kl5 lzIfsn] gfRg ghfGg] cfFug 6]9f] eGge' of] .
(= 9'ª\uf vf]Hbf b]ptf ldNg' -h'g s'/fsf] rfx u¥of] ToxL s'/f e]6\g_' M d tkfO{+nfO{ vf]Hb} lyPF,
9'ª\uf vf]Hbf b]ptf ldn]´}F tkfO{+ t oxLF e]l6g' ef] .
!)= hg' uf]?sf] l;ª 5}g p;sf] gfd ltv] -gfdcg';f/ sfd gxg' _' M /ftlbg ldlxg]t ubf{ klg vfg
gk'Ug] dfG5]sf] gfd wgjL/ eGg] ;'g]kl5 h'g uf]?sf] l;ª 5}g p;sf] gfd ltv] eg]/ /fd dl/d/L
xfF:of] .
!!= crfgfsf] rf]6 vs' /' Ln] hfGb}g -h;n] ef]U5 p;nfO{ dfq bM' vsf] cg'ej xG' 5_ M afa'cfdfn] kl;gf
aufP/ k9\g k7fpF5g\ t/ 5f]/f5f]/Lx¿ eg] k6Ss} k9\b}gg\ s] ug{' crfgfsf] rf]6 vs' '/Ln] hfGb}g .
20 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
!@= cu'N6fn] xfg]sf] s's/' lah'nL rlDsFbf tl;{G5 -Ps rf]l6 rf]6 kfPsf] dfG5] To:tf ;d:of;Fu
8/fpF5_ M cu'N6fn] xfg]sf] ss' /' lah'nL rDsFbf t;{G5 eg]´}F Psk6s a; b'3{6gfdf k/]sf]
/fdgfy a; r9\g 8/fpF5 .
!#= afFb/sf] k'R5/ nf}/f] g xltof/ -sg' } klg sfddf gcfpg_' M afFb/sf] k'R5/ nf}/f] g xltof/
eg]´}F ;w}F bf}/f ;'?jfn nufpg] xl/x/ afh]nfO{ 6fO{ pkxf/ s] sfd .
!$= OGb|sf cufl8 :ju{sf] aofg -hfGg]sf cufl8 ghfGg]n] k'mtL{ ug'{_ M j]bk|;fb j]bs} cf/fwgf
u/]/ h'gL sf6\b} 5g\ pgsf] cufl8 xl/ZrGb|n] j]bdf o:tf] 5, p:tf] 5 eGbf dnfO{ t OGb|sf]
cufl8 :ju{sf] aofg u/]´}F nfUof] .
!%= cfn' vfP/ k]8fsf] wfs -;fdfGo sfd u/]/ 7n" f] /afkm b]vfpg'_ M cfn' vfP/ k]8fsf] wfs
eg]´}F anjL/ dxŒjk"0f{ sfd t ug{ ;Sb}g t/ ;fyLx¿ df´ d}n] o;f] u/]sf] 5' eg]/ ukm
nufpF5 .
!^= ug]{ eGg] xgd' fg\ ku/L u'Yg] 9]8' -sfd ug]{ Pp6f h; kfpg] csf]{_ M /fdn] lbgel/ nufP/ v]t vlg;Sof]
t/ a]n'sf dflns;Fu d}n] u/]sf] xF' egL Zofdn] ug]{ eGg] xg'dfg\ ku/L u'Yg] 9]8' eg]´}F Jojxf/ u¥of] .
!&= gvfpFm t lbgel/sf] l;sf/, vfpFm eg] sfG5f afa'sf] cgx' f/ -ldlxg]tcg;' f/sf] pknlAw
xfl;n gxg' '_ M 3gZofd kl08tn] /ftel/ kl08TofOF ubf{ klg blIf0ff yf]/} kfpFbf gvfpFm t
lbgel/sf] l;sf/, vfpFm eg] sfG5f afa'sf] cgx' f/ eg]´}F eof] .
!*= gdlRrg] lkªsf] ;o ´8\sf -cof]Uo JolQmn] km' tL{ nufpg_' M elQm/fd ;flxFnfn] ;flxTosf]
af/]df s]xL yfxf geP klg d}n] w]/} ;flxTo k9]sf] 5' egL ufpFel/ 6f]kNbf /x]5g\ of] t gdlRrg]
lkªsf] ;o ´8\sf eg]´}F kf] eof] .
!(= sfgf] uf]?nfO{ cf}F;L g k'g]{ -dv" { dflg;nfO{ /fd|f] g/fd|f] Ps} xG' 5_ M xl/x/h:tf] d"v{ JolQmsf
nflu hlt k/' f0f ;g' fP klg s] ug{', sfgf] uf]?nfO{ cf}F;L g kg' ]{ .
@)= rf}6f vfg uPsL a"9L ´f]ndf 8'a]/ d/L M -7"nf] s'/fsf] cf; ubf{ ;fgf] klg gkfpg'_ s]s]
g xG' 5 egL xs]{ tfdfª ufpFaf6 sf7df8f}F cfPsf] lyof] t/ pknlAwsf] ;§f pN6f] ;8sdf
ef}Ftfl/g'kbf{ p;nfO{ clxn] rf}6f vfg uPsL a"9L ´f]ndf 8'a]/ d/L´}F ePsf] 5 .
@!= hlt hf]uL cfP klg sfg} lr/]sf -;a} sfd glbg] vfnsf xg' '_ M v]t hf]Tbf hlxn] klg uf]?
a:g] x'Fbf s0f{axfb'/n] o;kfln gofF uf]? NofPsf] lyof] t/ ToxL klg a:g] x'Fbf clxn] pm hlt
hf]uL cfP klg sfg} lr/]sf eGb} lg/fz ePsf] 5 .
@@= h;n] dx sf9\5 p;n] xft rf6\5 -kl/>d ug]{n] kmn kfpF5_ M ldlstf ldlxg]t u/]/ k9\lyg\
/ k/LIffdf k|yd eOg\ h;n] dx sf9\5 p;n] xft rf6\5 eg]sf] oxL xf] .
@#= hf] xf]rf] p;sf] d'vdf 3f]rf] -;f]´f]nfO{ ;a}n] x]K5g\_ M hf] xf]rf] p;sf] dv' df 3f]rf] eg]´}F
5n5fd ug]{ ;fyLx¿nfO{ lzIfsn] s]xL eGgx' F'b}g t/ d ;w}F+ Odfgbf/ eP/ u[xsfo{ ubf{ klg
cfkm}Fn] u/]sf] xf]Og eGg'xG' 5 .
@$= sfds/' f] Psflt/ s'Dnf] af]sL l7dLlt/ -d'Vo sfd 5f8L ;fdfGo sfddf nfUg_' M la/fdL
cfdfnfO{ cf}iflw lsGg uPsf] /fwfs[i0f Tot}af6 l;g]df x]g{ uP5Ù ePg t sfds'/f] Psflt/
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 21
s'Dnf] af]sL l7dLlt/ eg]h:tf] .
@%= sRrf j}Bsf] dfqf odk/' Lsf] hfqf -cg'ej gePsfn] u/]sf] sfd c;kmn / ;d:of lbg]
vfnsf] x'G5_ M ev{/ df]6/;fOsn rnfpg l;s]sf] /fh]Gb|sf] ljZjf;df df]6/;fOsn r9]FÙ
p;n] df]6/;fOsn n8fP/ v§' fdf rf]6 nfUof]Ù p;sf] sfdn] t sRrf j}Bsf] dfqf odk'/Lsf]
hfqf eg]´}F eof] .
@^= vfg] d'vnfO{ h'Fufn] 5]Sb}g -;fx;L dfG5]nfO{ s'g} afwfn] 5]Sb}g_ M 5'jf5'tsf] sf/0f ;dfhn]
lt/:sf/ u/]sf] ;o" {s'df/n] ufpFd} ef]hgfno vf]n]/ Jofkf/ ul//x]sf] 5 vfg] d'vnfO{ hF'ufn]
sxfF 5]Sbf]/x]5 / Û
@&= glhssf] tLy{ x]nf -;lhn} kfOg] j:ts' f] dxŒj sd xg' '_ M glhssf] tLy{ x]nf eg]´}F pdfsfGt
afh]sf] 5f]/f l5d]sL j}Bsf] cf}ifwLsf] ljZjf; gnfu]/ ltg 306f lxF8]/ cf}iflw lsGg ;x/
uP5g\ .
@*= cfk"m gd/L :ju{ b]lvGg -cfkm}Fn] gef]uL yfxf xG' g_ M ljb]z hfg kfP w]/} k};f sdfpg ;lsGYof]
eGg]x¿nfO{ c/aaf6 kmls{Psf] ;Gtdfg cfkm" gd/L :ju{ b]lvGg eg]/ ;D´fpF5 .
@(= Psn] y'sL ;s' L, ;on] ys' L gbL -PSn} ug{ g;lsPsf] sfd ;dx" df ;DkGg xG' 5_ M Psn] ys' L
;s' L, ;on] y'sL gbL eg]´}F ufpFdf af6f] rflxof] eg]/ s[i0fk|;fb kfFr jif{b]lv wfpFbf ;kmn
ePsf lyPgg\ t/ ufpFn] ;a} ldn]/ dfu /fVg yfn]kl5 af6f] vGg] sfo{ klg yflnPsf] 5 .
#)= sfu s/fpFb} 5 lkgf ;S' b} 5 -eGg]n] h] eg] klg cfˆgf] sfd g5f]8\g'_ M a|fXd0fsf 5f]/fn] t
;+:s[t kf] k9\g'k5{ eGg]x¿ x'FbfxF'b} klg tf/fgfyn] cª\u|]hL k9]/ sfu s/fpFb} 5 lkgf ;'Sb} 5
eGg] s'/f :ki6 kfl/lbP .
v= 6'Ssf
Pp6f lj|mofdn" ;Fu cfPsf] zAb jf zAb ;dx" n] ;f]´f] cy{ glbP/, 3'dfp/f], ck|ToIf jf
Joª\Uofy{ lbG5 eg] To;nfO{ 6S' sf elgG5 . pvfgeGbf 5f]6f] x'G5 / o;n] efiffnfO{ cfsif{s
agfpF5Ù cleJolQmnfO{ ;xh agfpF5 .
!= ´f/f 6fg'{ -gfd dfqsf] sfd ug{'_ M cfˆgf] nflu k9 eGbf klg ltdL lsg ´f/f 6fg]{ sfd dfq
u5f}{ xF <
@= gfs sf6g\ ' -OHht kmfNg'_ M ufpFsf dl' vofsf 5f]/fn] ;x/df vr{sf] cefjn] rf]/L u/]/
kl/jf/sf] gfs sf6]5 .
#= sx/ sf6\g' -b'Mv kfpg_' M cfdfa'afn] ;fx|} sx/ sf6]/ 5f]/f5f]/L k9fpg vf]H5g\ t/ pgLx¿
eg] k6Ss} k9\b}gg\ .
$= sDd/ s:g' -cfF6 ug{'_ M o;kfln k/LIffdf k|yd xG' 5' eg]/ pdf sDd/ s;]/ k9\b} 5] .
%= 8f8F f] sf6g\ ' -efUg'_ M rf]/x¿ dl" t{ rf]/]/ 8fF8f sfl6;s]5g\ .
22 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
^= sfg vfg' -jfSs nfUg'_ M ltdLx¿sf] ugugn] d]/f] sfg vfO;Sof] .
&= df6f] vfg' -dg{'_ kNnf] ufpFsf] dtfg] dfOnfn] t cl:t df6f] vfP5 .
*= tfn'df cfn' kmNg' -w]/} pknlAw x'g'_ M o;kfln ;x/df gfsfaGbL eP/ Jofkf/Lx¿sf] tfn'df
cfn' kmn]5 .
(= lha|f] 6f]Sg' -dg{'_ M uª\ufw/ kl08tn] hf8f] vKg g;s]/ lha|f] 6f]s]5g\ .
!)= sfgdf tn] xfNg' -;g' ]sf] g;'Go} ug{'_ M d}n] /fd|f] cIf/ kf/]/ n]v eg]/ ;D´fpFbf ltdLx¿ sfgdf
t]n xfn]/ a:5f} kl5 wf]sf xf]nf lg .
!!= cfFvf 5Ng' -e'mSofpg_' M d]/f] cfFvf 5n]/ efO v]Ng uO;s]5 .
!@= k6] kf]Ng' -kL/ nfUg_' M ufpFdf le8Gtsf] ;dfrf/ ;'g]/ d]/f] k]6 kf]ln/x]sf] 5 .
!#= tn] nufpg' -kmsfpg'_ M ltdLn] hlt t]n nufP klg d v/fa sfdsf] ;dy{g ulb{gF .
!$= s/' f vfg' -eg]sf] dfGg'_ M ltd|f s/' f t ;a}n] vfG5g\ lg, d}n] v/fa sfd u/]sf] xf]Og eg]/
ufpFn]x¿nfO{ ;D´fOb]pm g .
!%= d'v kmfg] '{ -/x:o vf]Ng'_ M xs{jL/n] /0flhtsf] afnL rf]/]sf] xf] eg]/ /fdljnf;n] dv' kmf]¥of] /] .
!^= 3}F6fdf 3fd nfUg' -r]t cfpg_' M Ps k6s rf]/L ePkl5 ;fFlxnLsf] 3}F6fdf 3fd nfu]5 Sof/]
/fd|/L ‰ofn 9f]sf nufP/ dfq aflx/ lgl:slG5g\ .
!&= cfvF L x'g' -zq' x'g_' M /fdk|;fbn] ;fj{hlgs s'nf] eTsfPb]lv pm ufpFn]sf] cfFvL ePsf] 5 .
!*= v§' f tfGg' -x/]; vfg_' M Ps k6s c;kmn eOof] eGb}df x/]; vfg'xF'b}g .
!(= 6fpsf] vfg' -;tfpg_' M ltd|f] srsrn] d]/f] 6fpsf] vfO;Sof] .
@)= dg dfg{' -cf; 5f]8\g_' M 8fS6/ agfpg] ;kgf b]v]sf] 5f]/f a/flnPkl5 cd[tdfgn] dg df/] .
@!= d'v nfUg' -hjfkm nufpg'_ M cfkm" eGbf 7"nf;Fu dv' nfUg] dflg; nIodf k'Ug ;Sb}g .
@@= ´fsF f] ´fg{' -xkfg{'_ M ljBfyL{x¿nfO{ nfu"kbfy{sf] nt nufpg vf]Hg]nfO{ h;n] b]Vof] p;n]
´fFsf] ´fg'{k5{ .
@#= ltg 5s kg'{ -crDd kg{'_ M ;w}F cN5L ug]{ /fdaxfb/' km' tL{sf ;fy sfddf h6' ]sf] b]v]/ d ltg
5s k/]F .
@$= 8f8'df kfgL ttfP/ dg{' -nf5L x'g_' M k/]sf] a]nfdf af]Ng g;Sg] dfG5]n] t 8f8d' f kfgL ttfP/
d/] klg x'G5 .
@%= blng uGg' -cfn:odf ;do latfpg_' M k9\gk' g]{ a]nfdf blng ug]/ a:of} clxn] /fd|f] cÍ
cfPg eg]/ lsg kL/ u5f}{ <
@^= 7f8f] sfg nufpg' -Wofg lbP/ ;'Gg_' M lzIfsn] ljBfyL{nfO{ k9fPsf] a]nfdf 7f8f] sfg nufP/
;G' gk' 5{ lg eGg'eof] .
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 23
@&= cfÎgf] b'gf] ;f‰] ofpg' -:jfy{ k"/f ug' vf]Hg_' M cfhef]ln dfG5]nfO{ cfˆgf] bg' f] ;f]‰ofpg] dfq
WofpGg 5 .
@*= wf]tL g 6fk] L xg' ' -;j{:j u'dfpg_' M w]/} sdfpg] nf]edf Jofkf/df nufgL u/]sf 7fs/' k|;fb
Joj;fo 8a' ]/ wf]tL g 6f]kL ePsf 5g\ .
@(= x'?Ss x'g' -dl/d]6\g_' M 6]lnlehg eg]kl5 cfhsnsf s]6fs]6Lx¿ x'?Ss xG' 5g\ .
#)= aft nfUg' -bf]if nfUg'_ M tNnf3/] sfG5fnfO{ d'lvofsL 5f]/L eufPsf] aft nfu]5 .
#!= dg'e{ Gbf cufl8 v'§f tfGg' -nQf] 5f]8\g_' M ;fx;L JolQmx¿ sfddf afwf cfOk¥of] eg]/ dg'{eGbf
cufl8 v'§f tfGb}gg\ .
#@= ;ftfk] T' nf] p8g\ ' -;fx|} 8/fpg_' M k'ln;sf] cufl8 kbf{ ck/fwLsf] ;ftf]k'Tnf] p8\of] .
##= >Lu0f]z ug{' -yfngL ug'{_ M g]kfn PsLs/0fsf] >Lu0f]z k[YjLgf/fo0f zfxn] u/]sf x'g\ .
u= k|fljlws kfl/eflifs zAb
s'g} klg ljifoj:t'nfO{ lrgfpg To;} ljifoj:td' f s]lGb|t /x]/ cfˆg} jr{:j sfod /fVg] zAb
g} kfl/eflifs zAb xf] . kfl/eflifs zAb / k|fljlws zAb b]Vbf p:t} nfu] klg oL bO' {sf aLrdf
s]xL leGgtf /x]sf] kfOG5 . kfl/eflifs zAbleq k|fljlws zAbx¿ k/] klg k|fljlws zAbleq ;a}
vfnsf kfl/eflifs zAbx¿ k/]sf x“'b}gg\ . kfl/eflifs zAbn] sg' } klg ljifoj:tn' fO{ rf}tkmL{ ¿kdf
lrgfpg] sfd ub{5 eg] k|fljlws zAbn] rflx“ ljz]if sfo{sf nflu k|of]u x'g] zAb eGg] hgfp“5 .
;fdfGo zAbeGbf kfl/eflifs zAbx¿ k[ys\ vfnsf xG' 5g\ . ;fdfGo zAbn] JofkstfnfO{ c“ufn]sf]
x'G5 eg] kfl/eflifs, k|fljlws zAbn] s'g} vf; cy{nfO{ dfq c“ufn]sf] xG' 5 .
s'g} lglZrt ljifo jf If]qdf k|of]u xg' ] ljz]if zAb jf kfl/eflifs, k|fljlws zAbsf pbfx/0fx¿
b"/efif M -cfsfzjf0fL, 6]lnkmf]g, 6f9fsf] dfG5];“u s/' f ug{ pkof]uL oGq_ b"/efifsf]
;l' jwfsf sf/0f cr]n 6f9f a:g] dflg;;“u klg ;lhn} aft dfg{ ;lsG5 .
b"/;~rf/ M -6f9f;Dd ;dfrf/ k'¥ofpg] sfo{_ b"/;~rf/sf] ;l' jwfn] ubf{ u|fdL0f hLjg klg
;v' ;DkGg aGg yfn]sf] 5 .
k|;f/0f M -sg' } ljB'tLo pks/0faf6 sg' } klg Wjlg k7fpg] sfd_ cr]n ufp“ufp“ Pkm=Pd=
/]l8of] k|;f/0f s]Gb| vN' g yfn]sf 5g\ .
;Dkfbs M -;dfrf/ jf va/ ;Dkfbg ug]{ dflg;_ klqsfdf 5flkg] va/n] ;Dkfbssf] Ifdtf
lgwf{/0f ub{5 .
;Dkfbg M -;dfrf/ cflb eflifs ;fdu|L k|sfzgsf lglDt of]Uo agfpg] sfd_ ljBfgfy zdf{
efiff ;Dkfbg ug{ l;kfn' 5g\ .
;~rf/sdL{ M -/]l8of], 6]lnlehg cflb cfd;~rf/sf dfWoddf k|;f/0fsf] sfd ug]{ JolQm, kqsf/_
;~rf/sdL{n] t6:y ;dfrf/ ;Dk|]if0f gu/] b]zsf] zflGt tyf ;J' oj:yfdf ;d]t
c;/ kg{ hfG5 .
24 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
d"Nofª\sg M -s'g} rLh, j:t,' sfo{, ;]jf cflbsf] dN" o lgwf{/0f ug]{ k|lj|mof_ g]kfn ;/sf/n]
af}l4s JolQmTjsf] pRr d"Nofª\sg ug{ ;s]sf] 5}g eGg]x¿ k|z:t e]l6G5g\ .
dfkg M -u0' f, tf}n, dfqf, zlQm cflbnfO{ gfkhf]vf ug]{ sfo{_ df]xg sf]O/fnsf sljtfsf]
:t/ dfkg ug{ ;fdfGo kf7ssf nflu sl7g sfo{ x'G5 .
k|ZgfjnL M -k|Zgsf] ;“ufnf], k|Zgkq_ c;n k|ZgfjnLn] af}l4s Ifdtfsf] dN" ofª\sg ub{5 .
bLIffGt M -s'g} klg ljZjljBfno jf ljBfnosf] lglZrt cWoogsf] ;dflKtkl5 cfof]hgf
ul/g] ;df/f]x, sfo{j|md_ lq=ljn] o; jif{leq :gfts jf :gftsf]Q/ pQL0f{ ljBfyL{nfO{
bLIffGt ;df/f]xdf efu lng kmf/fd eg]{ ;"rgf k|sfzg u/]sf] 5 .
gfln; M -lkm/fbkq, cfk"mdfly cGofo kbf{ b08, ;hfo jf Ifltk"lt{sf nflu cbfntdf
lbOg] ph/' L_ kf]if0fxl/n] d'lvofsf] lj?4 cbfntdf gfln; lbof] .
tf/]v M -´ul8ofnfO{ c8\8f cbfntdf xflh/ x'g tf]lsPsf] ldlt_ cfh cf]dk|;fb /
bL3{/fh cbfntdf tf/]v lng hf“b} 5g\ .
ph/' M -Gofosf] dfu u/L lbOg] lgj]bg_ ;Flwof/n] hUuf ldr]sfn] xl/k|;fbn] uflj;df
ph/' lbof] .
d'rS' sf M -:ynut lnlvt ljj/0f, sg' } klg 36gf jf ultljlwsf] ;/hldg u/]/ n]lvPsf]
sfuh_ k|x/Ln] uP /flt ePsf] ;8s–b'3{6gfsf] :ynut cWoog u/L d'rN' sf
tof/ kf¥of] .
cg'df]bg M -;dy{g ug]{ sfo{_ ;+;b\n] ;/sf/åf/f k|:t't gof“ cfly{s ljw]os cgd' f]bg u¥of] .
cjdN" og M -d'b|fsf] d"No 36\g'_ cd]l/sL 8n/sf] tn' gfdf g]kfnL ?k}of“sf] cjdN" og ePsf] 5 .
c;n+ Ug M -st} klg gnfUg'_ g]kfnn] c;+nUg k//fi6«gLlt clVtof/ u/]sf] 5 .
cfkl" t{ M -cefj k"/f ug]{ sfd_ g]kfndf k]6«f]lnod kbfy{sf] cfkl" t{ sd eP/ hgtf dsf{df
kl//x]sf 5g\ .
sfo{jfxs M -s;}sf] cg'kl:yltdf sfodd'sfod eO{ sfd ug]{ JolQm_ k|wfgdGqL ljb]z e|d0fdf
lgl:sPsfn] pkk|wfgdGqLn] sfo{jfxs ;Dxfn]sf 5g\ .
s"6gLlts M -k//fi6« dfldnfsf] lj1, s6" gLlt;DaGwL_ g]kfnn] l5d]sL b]zx¿;“u ;'dw/'
s"6gLlts ;DaGw lj:tf/ u/]sf] 5 .
lgnDag M -sd{rf/Ln] u/]sf clgoldttfsf] 5fglag ug{ ;]jf tyf ;l' jwf /f]Sg] sfd_ e|i6frf/L
sd{rf/Lx¿nfO{ lgnDag ug{'k5{ .
;jf]{Rr cbfntsf] k/dfb]zcg;' f/ ;/sf/n] lgo'lQmsf] lg0f{o :ylut u¥of] .
kl/kq M -;"rgf, va/ cflbsf nflu k7fOg] kq_ lgjf{rg cfof]un] lhNnfx¿df kl/kq
k7fPkl5 r'gfjsf] rxnkxn a9\g yfNof] .
kl/of]hgf M -s'g} sfo{ ;DkGg ug{ agfOg] of]hgf_ g]kfnsf s}of}F hnljB't\ kl/of]hgfx¿
p2]ZoxLg ag]sf 5g\ .
k'g/fjnf]sg M -kg' lj{rf/ ug]{ sfd, km]l/ cjnf]sg ug]{ sfo{_ ;g\ !(%) sf] g]kfn–ef/t ;lGwsf]
kg' /fjnf]sg ug{'kg]{ cfjfh rf/}lt/ p7\g yfn]sf] 5 .
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 25
d:of}bf M -sg' } v];|f n]vnfO{ ;RofP/ tof/ kfl/Psf] n]v_ ;+ljwfg d:of}bf ;ldltn]
;l+ jwfgsf] d:of}bf tof/ kf¥of] .
db' |f:kmLlt M -db' |fsf] qmozlQm 36\g', dN" o 36\g'_ d'b|f:kmLltsf sf/0f Jofkf/ Joj;fodf sl7gfO
;[hgf ePsf] 5 .
jfl0fHo M -Jofkf/, n]gb]g_ g]kfn / rLgsf aLrdf e/kbf]{ jfl0fHo ;lGw x'g ;s]sf] 5}g .
cnª\sf/ M -;hfj6, zf]ef, sfJosf] uxgf_ cnª\sf/n] cnª\s[t geO{ sfJo cfsif{s aGb}g .
cfz'slj M -t'?Gt} sljtf ;[hgf ug{ ;Sg] Ifdtfjfg\ slj_ nIdLk|;fb b]jsf]6f cfz'slj lyP .
pk;x+ f/ M -n]vsf] lgisif{, ;dflKt jf ;f/;ª\If]k_ pk;+xf/ cfsif{s ePg eg] n]vsf] cf}lrTo
/x“b}g .
k'/ftŒj M -k|frLg snf / ;:+ s[ltsf] cWoog / cg;' Gwfgl;t ;DalGwt ljz]if lsl;dsf]
ljBf_ k/' ftŒj ljefun] k|frLg ;f:+ s[lts ;Dkbfx¿sf] clen]v /fVb} 5 .
k|jQmf M -s'g} klg ;ª\3, ;:+ yfsf ultljlwsf] hfgsf/L lng] JolQm_
kf6L{ k|jQmfn] cfˆg} ;'´a'´ gku' ]sf sf/0f rg' fjdf cfˆgf] xf/ ePsf] :jLsf/ u/] .
dª\un M -sNof0f, lxt, enf], ze' _ ;a}n] dª\un sfo{ u/]dfq hLjg ;fy{s aGb5 .
/]vflrq M -/]vf g} /]vfåf/f tof/ kfl/Psf] lrq_ p;n] cfsif{s /]vflrq lvr]5 .
;lxi0ft' f M -;lxi0f' xg' ] u0' f, jL/tf_ g]kfnLx¿sf] wfld{s ;lxi0f'tf k|z+;gLo 5 .
ljls/0f M -;o" {af6 tfkzlQm ;g]{ sfo{ jf zlQmzfnL ls/0f_ ljls/0fsf] c;/n] 7n" f] Iflt
k'¥ofP5 .
hLjfZd M -vf]h tyf cg';Gwfgaf6 kQf nfu]sf hLjhGt'sf] cjz]if_ 8flj{gn] hLjfZdx¿sf]
Jofks cWoog tyf cg;' Gwfg u/] .
k/df0f ' M -kbfy{sf] ;aeGbf ;fgf] c0f', cToGt ;"Id s0f_ cr]n k/df0f' c:qsf] xf]8n]
;;+ f/ czfGt aGb} uPsf] 5 .
If]Kof:q M -x'TofP/ k|xf/ ul/g] xltof/_ lxhf]cfh ;d[4 /fi6«x¿sf aLrdf If]Kof:q lgdf{0f ug]{
xf]8afhL rn]sf] 5 .
k|If]k0f M -s'g} j:t'nfO{ 6f9f k'Ug] u/L kmfNg] jf xT' ofpg] sfd_ j}1flgsx¿n] ;kmn ¿kdf
/s]6sf] k|If]k0f u/]sf 5g\ .
tfkj|md M -tfk jf pi0ftf 36La9L x'g] sfo{_ lxhf]cfh k[YjLsf] tfkj|md a9\g yfn]sf] 5 .
tfkdfg M -z/L/, k[YjL jf jfo'd08nsf] tfksf] dfqf_ jftfj/0fsf] tfkdfg ;w}“ Psgf;sf]
x“'b}g .
pks/0f M -cf}hf/, ;fwg_ g]kfndf j}1flgs pks/0fx¿sf] cefj 5 .
cf0fljs M -c0f'x¿af6 ag]sf]_ cff0fljs xftxltof/sf sf/0f jt{dfg ljZj;db' fo g} cToGt
eou|:t ag]sf] 5 .
lgz:qLs/0f M -xltof/ x6fpg] cleofg_ ljZjnfO{ dgjof]Uo agfpg] xf] eg] lgz:qLs/0fsf]
ljZjJofkL cleofgnfO{ tLj|tf lbg'kg]{ j]nf ePsf] 5 .
u'?Tjfsif{0f M -lk08 ePsf] j:t'n] tfGg] zlQm_ k[YjLsf] u?' Tjfsif{0f zlQmn] ubf{ dflylt/ kmflnPsf]
26 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
esG' 8f] e'O“d} v:5 .
cAan M -Ps gDa/sf] jf klxnf] bhf{sf] v]t, hUuf_ k'vf{n] sdfOlbPsf] cAan bhf{sf]
k|z:t v]t ePsfn] pm ufp“d} /dfPsf] 5 .
ktL{ M -cfafb gePsf] jf af“´f] hUuf_ ktL{ hUuf hyfefjL df:g'x“'b}g .
;s' 'daf;L M -3/hUuf s]xL gePsf] dflg;_ a9\bf] ;s' d' af;L ;d:of ;dfwfgsf nflu ;/sf/n]
zlQm;DkGg ;j{bnLo pRr:t/Lo cfof]u u7g u/]sf] 5 .
e"Ifo M -hldg aUg] jf Ifo xg' ] sfo{_ lxhf]cfh e"Ifosf sf/0f pj{/ hUufdf klg cfDbfgL
x'g 5f8]sf] 5 .
k|hggzlQm M -;Gtfg pTkfbg ug]{ Ifdtf_ k|f0fLdf k|hggzlQm k|r'/ dfqfdf /x]sf] xG' 5 .
e;" +/If0f M -hldg jf e"ldsf] ;+/If0f ug]{ sfd_ e;" /+ If0f ePg eg] dfgj a:tLdfly vt/f
cfOk5{ .
zNolrlsT;f M -lr/kmf/åf/f ul/g] pkrf/_ zNolrlsT;fsf] If]qdf g]kfnn] /fd|f] k|ult u/]sf] 5 .
hLjf0f ' M -cf“vfn] b]Vg g;lsg] clt ;"Id hLj_ gfª\uf] cf“vfn] hLjf0f' b]Vg ;ls“b}g .
/Qmrfk M -/utsf] j]u jf rfk_ ;flxTosf/ /d]z ljsnsf] lgwg pRr /Qmrfksf sf/0f
ePsf] s'/f pgsf] pkrf/df ;+nUg lrlsT;sn] atfP .
s'kf]if0f M -kf]if0fsf] sdLn] x'g] /f]u_ s'kf]if0fsf] sf/0f af6'nL lbbLsf] 5f]/f] d/]5 .
xl/tu[x M -af]6la?jf pdfg{ / k|lts"n xfjfkfgLaf6 nufOPsf] kf/bzL{ l;;f jf Knfl:6ssf]
5fgf]_ jftfj/0f k|bi" f0fsf sf/0f xl/tu[xdf ;d]t c;/ kg{ yfn]sf] 5 .
lgs'~h M -;/+ lIft k|fs[lts jg of au}“rf_ /fli6«o lgs'~hx¿sf] ;+/If0f ug{' xfdL ;a}sf] ;f´f
st{Jo xf] .
e"kl/j]li6t M -rf/}lt/ hldgn] 3]/]sf]_ g]kfn e"kl/j]li6t b]z xf] .
k|of]uzfnf M -j}1flgs l;4fGtsf] k/LIf0f tyf ljZn]if0f ug]{ :yn_ j}1flgsx¿ k|of]uzfnfdf
cg';Gwfg/t 5g\ .
3= cg's/0ffTds zAb
sg' } s/' fsf] cfjfh ;g' ]/, s'g} b[Zo x]/]/ jf sg' } s/' fsf] gSsn u/]/ agfOPsf zAbx¿ cg's/0ffTds
zAb x'g\ . cgs' /0fsf] cy{ gSsn ePsfn] cg's/0ffTds zAb gSsndf cfwfl/t xG' 5 . tn s]xL
cgs' /0ffTds zAbx¿sf] k|of]u sf] gdg' f b]vfOPsf] 5 . Wofg lbP/ k9\g'xf];\ clg cfˆg} z}nLsf
jfSo agfpg cEof; ug{'xf];\ .
;'6S' s M pm 3/af6 ;'6S' s efu]5 .
9sdSs M au}“rfdf 9sdSs km" nx¿ km'n]sf 5g\ .
6g6g M 3fp 6g6g b'v]sf] 5 .
s'k'Ss M alxgLn] s'k'Ss kfkf vfO{ .
6x6x M cfsfzdf 6x6x hg" nfu]sf] 5 .
´ndNn M aflx/ ´ndNn 3fd nfu]sf] 5 .
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 27
l;dl;d M cfh lbgel/ l;dl;d kfgL k¥of] .
Kof6\6 M cfdfn] efOnfO{ Kof6\6 lk6\g'eof] .
ykSs M of] nu' f nu]/ ykSs 6]a'ndf /fv .
´dSs M ´dSs ;f“´ kl/;Sof], efO c´} cfPg .
v';S' s M p;n] dnfO{ v';S' s Pp6f s/' f eGof] .
v'?v'? M cfz'tf]if v'?v?' sfd u5{ .
wkSs M k/LIffdf pQL0f{ ePkl5 v';Ln] p;sf] cgx' f/ wkSs an]sf] 5 .
uhSs M pm uhSs k/]/ a;]sL 5] .
kn' 'Ss M pld{nfn] dfw/' LnfO{ kn' 'Ss x]/L .
r/Ss M P]gf r/Ss rs]{sf] 5 .
a'n'{Ss M kf7f] an' '{Ss plk|mof] .
;nSs M cfxf † ltd|f] skfn t s:tf] ;nSs k/]sf] /x]5 .
s'6'Ss M ;fgf] efOn] sfkmn s'6S' s 6f]Sof] .
6\jfSs M 3fddf a;]/ ;fFw]sf] lga'jf vfO/x]sf] xl/n] 6\jfSs lha|f] k8\sfof] .
3K' n'Ss M cfh t ;fx|} yflsP5Ù 3/ kU' g]lalQs} 3'KnS' s ;l' tG5 .
e;' S' s M cxf] † d}n] t cfh sfkL Nofpg e';'Ss la;]{5' .
d;' 'Ss M d]/f] s/' f ;g' ] / cfdf d';S' s xfF:ge' of] .
;'?Ss M ltdL bfofFafofF gcndlnO{ ;?' Ss 3/ hfpm x} .
v'?v'? M efOx¿ d}n] eg]sf] v'?v'? dfG5g\ .
lknlkn M kfl/ ufpFdf lknlkn aQL aln/x]sf] lyof] .
lrl6Ss M alxgL t s:tf] lrl6Ss k/]/ cfO5] .
/gSs M cfkm" n] uNtL gubf{ klg bf]if nfUbf l/;n] 6fps} /gSs xG' 5 .
nxnx M dª\l;/df v]tsf u/fdf wfgsf afnf nxnx ´n' ]sf xG' 5g\ .
l6lnSs M l6lnSs 6Nsg] uf8Ldf lxF8\g]n] ;8sdf /ft latfpg]sf] ;d:of s;/L a¤' 5g\ / <
6K' n'Ss M xfdL ltd|} s/' f ub}{ lyof}FÙ ltdL klg 6K' nS' s cfOk'u]5f} .
km6fkm6 M cln km6fkm6 lxF8\gk' ¥of]Ù kfgL knf{ h:tf] 5 .
3/Ss M 9f]sf 3/Ss pl3|Psf] cfjfh cfP/ aa' f aflx/ lgl:sge' of] .
l6ldSs M z/L/ cln df]6fP5Ù nu' f ;fx|} l6ldSs eof] .
xgxgL M uª\ufw/nfO{ xgxgL Hj/f] cfPsf] 5 .
n';S' s M pm t s]xL eGb} gegL n';S' s lxF8]5 .
;// M cfxf † s:tf] ;// xfjf rn]sf] .
´nn M ufpFdf af6f] uPkl5 ;a}sf] d'xf/ ´nn an]sf] 5 .
KjfSs M cfkm" nfO{ 1fg gePsf] ljifodf KjfSs af]Ng' /fd|f] xf]Og .
36' S' s M afa,' n of] cf}ifwL 3'6'Ss lgn t .
6\jfNn M ltdLn] dnfO{ lrg]gf} ls Sof xf] < 6\jfNn k/]/ x]l//Xof} lg †
´gSs M s;}n] grflxFbf] s/' f ;g' fof] eg] ´gSs l/; p7\5 .
t?' Ss M cfkm" k/LIffdf cg'QL0f{ ePsf] ;g' ]kl5 k"mndfofn] t/Ss cfF;' v;fnL .
28 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
tn s]xL cg's/0ffTds zAb / tL zAb;Fu cfpg] lj|mofdn" lbOPsf 5g\ . ltgnfO{ jfSodf k|of]u u/ M
snsn -aUg_' cndNn -kg'{_
s?' ds?' d -rkfpg'_ s'k'Ss -vfg_'
s6Ss -k]6 sf6\g_' lr6lr6 -kl;gf cfpg'_
£ofRr -/f]lsg'_ v'q'Ss -v:g', dg'{_
SjfFSjfF -?g_' lgy|'Ss -leHg'_
Wof/{ -Rofltg_' YofRr -a:g'_
h'?Ss -p7\g'_ lkl6Ss -efFlrg'_
a/a/ -cfF;' ´fg'{_ etetL -kf]Ng_'
r;r;L -3f]Rg_' 36' '3'6' -lkpg'_
uNof{dun' '{d -9Ng'_ vrfvr -el/g_'
ª= lgkft
:jtGq ¿kdf cfpFbf cy{ glbg] t/ jfSodf cGo zAbx¿;Fu ldn]/ cfpFbf jfSonfO{ ljlzi6
cy{o'Qm agfpg] zAb lgkft x'g\ . tn s]xL lgkftsf] k|of]u b]vfOPsf] 5 .
P M P, p;n] ltdLnfO{ To;f] kf] eGof] .
lg M d}n] tkfO{n+ fO{ lrlggF lg .
/] M pm klg xfdL;Fu} hfG5 /] .
c/ ] M hLjgnfO{ s] ePsf] /x]5 c/] <
gfO F M gfOF d cfh st} hfGgF .
Sof/ ] M ljlbtn] cfpF5' eg]sf] lyof] Sof/], cfof] t <
v} M v}, o;kfln kfgL k/]g afnL /fd|f] xf]nf h:tf] 5}g .
nf} M nf} pxfF klg cfOkU' ge' of] .
t M dgf]h t la/fdL eP5 .
cx F M cx“, d}n] ltd|f] s/' f al' ´g“ .
x} M ltdL ef]ln dnfO{ e]6 x} .
g } M of] sfd ltdL g} u/ .
/ M RofG6L klg RofG6];“u hfG5] / <
s]/] M s]/] k|d]znfO{ lr6\7f k¥of] /] .
rflxF M ho rflxF cfpFb}g /], d rflx“ cfp“5' .
kf ] M ls/0f cfpnf eg]sf] t sfhn kf] cfO{ .
c F M cF d}n] klg ltd|f] af/]df g/fd|} s'/f ;g' ]sf] lyPF .
n M n hfFr cfO;Sof] efO eg] sf6'{g x]/]/ a;]sf] 5 .
;s] M ;s] xl/n] d]/f] af/]df s]xL g/fd|f] s/' f ;'gfof] xf]nf .
of/ M tF klg dnfO{ ;xof]u ub}{g;\, olQ t u/\ g of/ .
Sofaft \ M Sofaft\ o:t} sfo{ u¥of} eg] ;a}sf] Kof/f] xG' 5f} .
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 29
cEof;
cy{ :ki6 x'g] u/L jfSodf k|of]u ug'{xf];\ M
!= 6x6x, eI" fo, aft dfg{', hg' hf]uL cfP klg sfg} lr/]sf, v}
@= OGb|sf] cufl8 :ju{sf] aofg, cjnf]sg, u6' 'd'6,' ldlt k'¥ofOlbg,' nf}
#= 6'Kn'Ss, cGtl/If, k|ltsf/ ug'{, kf], crfgfsf] kL/ v's'/Ln] hfGb}g
$= e';'Ss, ;+;b\, ls, tfnd' f cfn' kmNg,' cfk"m gd/L :ju{ b]lvGg
%= ´n´nL, slG;/L tfTg,' cjd"Nog, cF, glhssf] tLy{ x]nf
^= csf{sf] gf;f] unfsf] kf;f], hdfgt, xF, n'?Ss, dg dfg'{
&= n6/Dd, zNolj|mof, s]/], cfb/0fLo, hxf“ OR5f Toxf“ pkfo
*= lg, cfGbf]ng, 6fpsf] vfg', 6'KnS' s, hf] xf]rf] p;sf] dv' df 3f]rf]
(= c/], kmtSs, clhª\u/sf] cfxf/f b}jn] h/' fp“5, dg dfg'{, k|ltkfbg
!)= sRrf j}Bsf] dfqf odk/' Lsf] ofqf, hLjfZd, lrl6Ss, aft nfUg,' P
!!= g}, gh/aGb, 3';3;' ], d]/f] uf]?sf] afx|} 6Ssf, cf“vL x'g'
!@= kzk' ltsf] hfqf l;b|fsf] Jofkf/, dv' nfUg,' lsl6Ss, k/' ftŒj, n
!#= rflxF, gh/aGb, /ftel/ s/fof] blIf0ff x/fof], d'v l;pg', udSs
!$= x}, ljnIf0f, 3}F6fdf 3fd nfUg', d;' S' s, cfk"m gd/L :ju{ b]lvGg
!%= nf}lss, v§' f] 3'dfpg', Aof/], cfkm" enf] t hut\ enf], 3KnSs
!^= 3f“6L x]/L xf8 lgNg', cf“vL x'g', ´ndNn, Sof, sbd
!&= lgjf{rg, k]6 kf]Ng', P, hf] xf]rf] p;sf] d'vdf 3f]rf], 6Kk6Kk
!*= gfOF, lgjf{rg, dft nfUg,' e'te' 't,' gfRg hfGb}g cf“ug 6]9f]
!(= v'6\6f tfGg,' sfunfO{ a]n kfSof] xif{ g lj:dft\, tfgfafgf, Sof, bzs
@)= h'g uf]?sf] l;ª 5}g p;sf] gfp“ ltv], ¥ofn sf9\g', 9sdSs, cAan, /]
@!= Aof/], Rjf:;, k|tLs, cf“vf 5Ng', af“b/sf xftdf gl/jn
@@= klg, k|zf]wg, 5kSs, t]n nfpg,' csa/L ;g' nfO{ s;L nfpg'kb}{g
@#= nª\sfdf ;'g 5 sfg d]/f] aR' r}, s/' f vfg,' lrl6Ss, nf}, lje"lt
@$= ;~rosf]if, ´dSs, cf}Fnf] lb“bf 8'“8n' f] lgNg,' dv' kmf]g'{, lg
@%= kf], s?0ff, 6'n'6'n', kxn ug'{, tfs k/] ltjf/L gq uf]tfd]
@^= n,KjfSs,cIfo,gfs sf6\g,' cu'N6fn] xfg]sf] s's'/ lahn' L rDs“bf t;{G5
@&= hf] xf]rf] p;sf] d'vdf 3f]rf], tfn'df cfn' kmNg', Kof6\6, P, Hjf/ef6f
@*= tfs k/] ltjf/L gq uf]tfd], gfs sf6\g,' v}, ykSs, clen]v
@(= Ps y'sL ;s' L ;o ys' L gbL, sfgdf t]n xfNg,' d;' S' s, ;Dkbf, Sof/]
30 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
zAbfy{
k/LIffdf Psflt/ rf/ cf]6f zAb / csf{lt/ ^ j6f cy{ /xg] u/L bO' { ;dx" df zAbx¿ /fv]/
zAbsf] cy{ klxrfg ug{ lbOG5 . ;dx" …sÚ df lbOPsf zAbx¿sf] ;dx" …vÚ af6 ;xL cy{
vf]h]/ n]v]df k|To]s ;xL hjfkmsf nflu )=% sf b/n] cª\s lbOG5 . o:tf zAbx¿ k|foM kf7\o
k:' tsaf6 lbOPsf] x'G5 .
;dx" …sÚ df lbOPsf zAbx¿sf] cy{ ;d"x …vÚ af6 klxrfg u/L pQ/kl' :tsfdf n]Vg'xf];\ M
1= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 2= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ
;Dos xF:of}nL, xF;fpg] sfd lgjf{xdv' L x]nf, pk]Iff
x]o ls/ft jz+ sf klxnf] /fhf
k/LIf0f ljifoQ' m, ljif ePsf] wf]sf] axfb'/, k/fj|mdL
onDa/ ;fdfGo sfd rnfpg] vfnsf
k|x;g /fd|f], ;G' b/
;aeGbf /fd|f]
ljiffbL c+z, efu rfxgf
hfFRg] sfd
kv' f{sf kfnfb]lv rlncfPsf]
3= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 4= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
snª\s hf]8L, b'O{ hgfsf] ;d"x dGqdU' w g]jf/ hfltdf k|rlnt gfr
k/f]If aofg
:d[ltk'~h a/fa/Lsf] clwsf/ lwd] sDd/df afFWg] sk8f
ou' n bf]if, bfu j[QfGt df]lxt, dVv
;d;Ttf dg k|;Gg kfg]{
ck|ToIf
;D´gfsf] ;Fufnf] dfg, sLlt{
sf]OnL
5= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 6= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
bi' sfo{ dgsf] kL/ sL6gfzs pkof]uL
ljut kfngf k|lt/f]wfTds /fd|/L a9fpg] sfd
>]o:s/ ls/f gfz ug]{
ax sL/f gfz ug]{ clej[l4 /f]u;Fu n8\g ;Sg]
rf/ efusf] Ps efu
cjnDag g/fd|f] sfd ;'dw/'
b]vfj6L
lat]sf] ;do
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 31
7= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 8= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ
lgisk6 cgf}7f], crDdsf] kf}F7fhf]/L w]/} dxŒjsf]
cf/f]x0f a]xf];
rqm 5n5fd gePsf] axd' "No :jtGq
cr]t an k|bz{gsf] v]n
ljlrq v;' L
dfly r9\g] sfd
lgZ5n 3'ld/xg] k|lj|mof cfTd;Ddfg
sk6 gePsf]
xltof/
9= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 10=;dx" …sÚ ;dx" …vÚ
?i6 vnf] k/lge{/tf sf]OnL
vlnofg ;flns hf]/hfd km]l/ e]63f6 jf ldNg] sfd
k6'sf cK7\of/f] sns07 tfdfª, z]kf{ clbsf] nf]suLt
k|ltdf x]nf, pk]Iff kg' ld{ng c¿sf] e/ kg{'kg]{ cj:yf
aGbf]a:t
sDd/df afFWg] sk8f
l/;fPsf]
11= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 12= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ
:ju{ kb 5f8\g] sfd lgeL{s 3ft ug]{, xflg ug]{
bb{gfs h/}b]lv pv]Ng] lj|mof 3fts u?' ª hfltdf k|rlnt uLt
/fhLgfdf ;'Svf s0' 7f lg8/
;d'Ggt b]jnf]s
bM' vk0" f{ /f]bL rfFhf]kfFhf]
pRr, /fd|/L dfly p7]sf] blaPsf] OR5f
nf; hnfpg] bfp/fsf] 6fF8
13= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 14= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
k'nlst cy{k0" f{, l;4 lj/fhdfg /h:jnf xF'bf a:g] 5fk|f]
;fy{s ;'sf]dn, ;'dw'/
ljZjf;3ft pN6f] lbzflt/ kms]{sf] k|lta4tf k|s6 xg' ] sfd
l:gUw v';Ln] /dfPsf]
ljZjf; eª\u ug]{ sfd 5fpk8L /x]sf], zf]efodfg
gyfs]sf]
k|:k'm6g c7f]6, k|lt1f
czflGt
w]/}h;f]
32 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
15= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 16= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
ca'{b 5f8f cAan lgsfnf, vf/]h
cZnLn 6Dd ldnfP/ cu]gf] tR' 5, gLr
kfFh]/ SofG;/ avf{:t pTs[i6, bIf
kfls{G;g un' ]nLdf /fv]/ xfGg] uf]nL lgs[i6 7n" f] :j/sf] xfF;f]
g;f v'lDrg] /f]u bfp/f afNg] 7fpF
t/fO{ If]qdf dgfOg] kj{ dgsf] kL/
17= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 18= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ
lgbfg r]tgf;lxt k|bi" f0f km]l/ Joj:yfkg ug]{ sfd
;dL/ af]Ng] dfG5] zf:q bofn'
;r]ttf ?jfO kg' :yf{kgf jftfj/0fdf cfpg] v/faL
jQmf kQf nufpg]
xfjf, atf; ;ÅboL u|Gy, lj1fg
aofg cfZro{df k/]sf]
sk6 gePsf]
19= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 20= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ
b'MvfGts kbaf6 x6fpg] sfd d~h/L c66'
afu blaPsf] OR5f ch{'gb[li6 km" naf6 kmn aGg] k|lj|mof
kbRo't bM' vdf 6ª' \luPsf] alnGb|wf/f ¿v
s0' 7f au}Frf
bf]if, bfu k/fu;]rg d'h/' f, kfnj' f
dfg dof{bf slnnf kft
cgh' sf] h:tf] b[li6
21= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 22= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ
k|df]b kTgL d/]sf] klt P]Frf]k}Frf] :j/
ko{6sLo axfb'/ k/fj|mdL
z"/jL/ pBd, sdfO larNnL czflGt, Jofsn' tf
ljw'/ ldqtf
ko{6s;Fu ;DalGwt s07 x6fpg] sfd
cfgGb
a]r}gL 7fpF ;do / jftfj/0f
vfFrf] 6fg{ s'g} ;fdfg lng]
lbg] rng
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 33
23= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ 24=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
;'vfGts w]/}h;f] k|tLIff j[l4 ug]{ sfd
ljd'v :jtGqtf
k|foM ;v' df 6'ª\luPsf] jgdfnf cfFksf] ¿v
pGdQ' m >4fk"j{s lbg] sfd k|jw{g gzf
ljk/Lt lbzflt/ kms{g] ;xsf/ kvf{O
5f]6f] ;do
jgdf kfOg] dfnfh:tf] nx/f]
zª\sf ug]{ afgL ePsf]
25= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 26= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ
ljl:dt v/fa xfnt Jofj;foLs/0f pDsg g;Sg] u/]/ ;dft]sf]
cf3ft sfd ug]{
bb' {zf cfZro{df k/]sf] ufFh]sf] ;aeGbf gofF
6'x/' f Joj;fosf ¿kdf sfd ug]{
sfo{sf/L dfgl;s si6 jf Joyf gjLgtd 7n" f] :j/sf] xfF;f]
l;h{gf ul/Psf] 9ª\u, 9fFrfsfFrf
dlGb/df r9fOPsL sGof cfdfaa' f gePsf]
27= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 28=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
cg'el" t dflyNnf] kbdf hfg] kfnf] nyflnª\u st{Jo
/f]nj|md lat]sf] ;do
lagl;QLdf Hofnfbf/L bfloTj lnlvt jf 6ª\lst n]v/rgf
ljut cge' j ug]{ sfd t:s/ lalu|Psf]
ljgfsf/0f, TolQs} kf08'lnlk ljlzi6 ljåfg\
Psf]xf]/f]
Toltv]/sf]
cj}w sfd ug]{ JolQm
29=;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 30= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
k]:sL d/]sf] jif{ lbgdf ul/g] >f4 Jo:ttf cfjfudgsf ;fwg
df3L cf}ifwL ;]jg u/L ul/g] pkrf/ ;j+ fxs rf/ efusf] Ps efu
xL/f clu|d ¿kdf lnOg] kfl/>lds oftfoft ;]gfklt, ;]gf k|d'v
cf}ifwf]krf/ axd' "No /Tg
rty' f{z+ a]km' ;{bL
lxdfnL cGg
yf? hfltn] dgfpg] rf8 /fd|/L jxg ug]{
;'uGw
34 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
31= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ 32=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
/h Ps x'gfsf] cj:yf ;:+ s[lt ;o+ d ckgfpg]
lxtfxf/ /f0ff zf;gdf ;]gf k|dv'
cf]t 7fpF, ;do / jftfj/0f ;o+ ldt /fi6«sf] ;j{dfGo JolQm
hª\uLnf7 lxtsf/L ef]hg
cv08tf j[l4 ug]{ jf a9fpg] sfd k/Dk/fsf] ¿kdf rlncfPsf]
/Lltl/jfh
kl/j]z k'ikk/fu
kfgLaf6 hf]lug] 7fpF
kv' f{sf kfnfb]lv rlncfPsf]
33= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 34= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ
lje"lt s]z vf}/g] sfd cfF6f]kL7f] kxf8;Fu ;DalGwt
cg'bfg ulx/f]
d0' 8g 3fp jf vfN8f] k/]sf] lrXg kxf8L 5 jf xf] eGg] cy{
8f]a /fi6«sf] ;j{dfGo JolQm cl:tTj bf]if d]6fpg] sfd
kfOnf ;tLk|yf ?vf;'vf vfg]s'/f
j:ts' f] jf cfly{s ;xof]u
c¿sf] e/ kg{'kg]{ cj:yf
d/]sf] klt;Fu} hn]/ dg]{ k|yf
35= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 36=;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
s6" gLlt1 lrgL/f]u Ctfxf/ vfglkg / df]hd:tLdf /dfpg]
leIff6g h/};Fu x6fpg] sfd
dwd' ]x lktfdf x'g] efjgf ef]QmfjfbL Ctc' g;' f/sf] vfgkfg
pGdn" g leIff dfUb} lxF8\g]sfd
lkt[efj wf/0f, u|x0f ug]{ sfd
;xf/f
j/0f Hj/f] x6fpg] cf}ifwL k|fy{gf
km}ng] sfd
kf/:kl/s ;DaGw sfod ug]{
37=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 38= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
ljdftf c¿nfO{ 3ft ug]{ ;ef;b sfsfsfsL
ljdz{ b08gLo l;Ghf ljlzi6 ljåfg\
h3Go arfP/ rfrfrfrL cK7]/f], sl7g
etfeª' \u ;f}t]gL cfdf k|f1 kl/ifb\sf ;b:o
5nkmn, k/fdz{ Toltv]/sf]
v/fa cj:yf k|frLg v; ;fd|fHosf]
/fhwfgL
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 35
39= ;d"x …sÚ ;d"x …vÚ 40=;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
cjsfz xfdf]{lgodh:t} afhf ;f/]ud gcflQg] u0' f
uf}/f hLjg rnfpg] tl/sf
lkofgf] dfu]/ vfg] dfG5] w}o{ hfn´]n
qf0f sfdaf6 kfPsf] lj>fd
;'b/" klZrdlt/ dgfOg] kj{ k|k~r hf]8L, bO' { hgfsf] ;d"x
;xf/f
xfskf/] ;ª\uLtsf ;ft ;'/
nx/f
k"jL{ kxf8sf] nf]sefsf
41= ;dx" …sÚ ;dx" …vÚ 42= ;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
d~h' csf{n] /fVg lbPsf] j:t' ofrs ;tfOPsf]
eT;{gf sfd ;DkGg ug]{ u0' f k/fdz{ dg k|;Gg kfg]{
gf;f] dgf]x/ cfqmfGt dfUg]
;Ifdtf lgGbf, ufnL /l;s ;'´fj, ;/;Nnfx
kTgL d/]sf] klt kfn'jf
ul/df dlxdf bM' vL
43= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ 44=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ
l;d/f}gu9 sfF8]bf/ jg:klt l;6\7f] Ctc' g;' f/sf] vfgkfg
s[lt jiff{;DaGwL lje"if0f a9L nf]enfnr
:sfOk lgsfnf, vf/]h Ctfxf/ ;'s]/ xf85fnf dfq /x]sf]
3Fu? af/f lhNnfdf /x]sf] u9L k|nf]eg cnª\sf/, cfei" f0f, uxgf
k:' ts, /rgf cj}w sfd ug]{ JolQm
x]/fx]/ u/]/ s'/f ug{ ldNg] ?jfO
OG6/g]6 k|ljlw
45=;dx" …sÚ ;d"x …vÚ 46= ;d"x …sÚ ;dx" …vÚ
cIfo sf]if dlxdf, pRrtf PlG6afof]l6s sk6 gePsf]
cfXjfg cfFk jf s6x/sf] /; lgisk6 /utsf] bafa
u?' tf tNnf] txsf] ;}lgs kb ;fügGb km}nfpg] sfd
/;fn nf]lePsf] /Qmrfk k|lt/f]wfTds z}nL
gdfl;g] 9's'6L cfgGb;Fu
clkn, cfu|x Hj/f] 36fpg] cf}ifwL
36 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
@PsfO
gk] fnL j0fl{ jGof; / n]Vo lrx\g
zAbdf j0f{x¿ s;/L /fVg] eGg] s'/f j0f{ljGof;df kb{5 . j0f{ljGof;sf] cy{ g} zAbdf j0f{sf]
/vfOj|md xf] . zAb /rgf ubf{ To; zAbdf cfpg] j0f{ s:tf] x'g] xf] eGg] s'/fsf] 1fg x'g' h?/L
5 . zAbdf ljleGg j0f{x¿ tyf n]Vo lrXgx¿ cfp“5g\ . ltgsf] lglZrt j|md x'G5 / Tof] j|md
ldn]g eg] zAb cz4' x'G5 . j0f{ljGof;nfO{ lxHh] klg elgG5 . lxHh] ldnfP/ n]lvPg eg] zAbn]
cgy{ lbg] jf lg/y{s x'g] x'gfn] n]vfOdf j0f{ljGof;sf] ljz]if dxŒj x'G5 . j0f{ljGof;n] efiff
z'4 kfg]{ sfd u5{ . g]kfnL efiffdf Osf/÷psf/ x|:j jf bL3{ x'G5g\ . ltgnfO{ ;xL 7fp“df ;xL
¿kdf k|of]u ug'{k5{ . To:t} pRrf/0f p:t} ePsf z÷if÷;, j÷a, j÷cf], o÷P, C÷l/, If÷5],
Io÷5\o, ª÷`÷0f÷g÷d, lz/laGb'÷rGb|laGb', xnGt÷chGt tyf kbof]u / kbljof]u cflbsf] k|of]u
j0f{ljGof;cGtu{t kb{5g\ . g]kfnLdf zAbsf] pRrf/0f Pp6f t/ n]vfO cs}{ ePsf sf/0f sltko
cj:yfdf j0f{ljGof; ldnfpg ;d:of pTkGg ePsf] kfOG5 / j0f{ljGof;sf] k|of]u leGgleGg ePsf]
klg b]lvG5 . ;fdfGotof ;j{k|rlnt lgodnfO{ kl/kfng ub}{ j0f{ljGof; ug'{kg]{ xG' 5 .
!= x|:jbL3{;DaGwL lgod
x|:jn] pRrf/0fsf j|mddf ;f; sd k|jflxt eP/ pRrf/0f xg' ] j0f{nfO{ a'´fp“5 eg] bL3{n] nfdf]
;do nfu]/ pRrf/0f x'g] j0f{nfO{ a'´fp“5 . pRrf/0fsf] cfwf/df x|:j / bL3{ ljz]if dxŒjsf] eP
klg g]kfnLdf x|:j / bL3{n] cy{ut leGgtf;d]t hgfpg] x'gfn] g]kfnL efiffdf x|:jbL3{sf] lgodsf]
kl/kfngf ljz]if cfjZos b]lvG5 . pRrf/0fsf] ;Gbe{df g]kfnLdf bL3{ pRrf/0f gxg' ] / x|:j
dfq pRrf/0fdf cfpg] ePsfn] n]Vo ¿kdf o;n] ;d:of l;h{gf u/]sf] klg kfOG5 . g]kfnLdf
x|:jbL3{ eGgfn] Osf/÷psf/nfO{ al' ´G5 / ltgLx¿ zAbsf] ;'?df, aLrdf tyf cGtdf k|of]u
x'G5g\ . g]kfnLsf] x|:jbL3{;DaGwL lgod o;k|sf/ 5 M
;?' df x|:j O / p x'g] cj:yfx¿
lgDg cj:yfx¿df g]kfnL zAbx¿sf] ;?' sf O / p x|:j n]lvG5g\ .
JoT' kGg, cJoT' kGg / cfuGts' g]kfnL gfd zAb ;'?df x|:j n]lvG5g\ . h:t} M
JoT' kGg M w'kf}/f], d'Vof{O“, ldltgL, lrgf/L cflb .
cJo'TkGg M l3p, lha|f], l8sf], l9sL, vs' /' L, d'Gb|L cflb .
cfuGt's M OHht, Ogfd, Odfg, pd]/, pb"{, v'g, hn' '; cflb
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 37
Jo'TkGg, cJoT' kGg / cfuGt's ljz]if0fsf] ;'?df x|:j O / p n]lvG5 . h:t} M l;kfn,'
ldrfxf, pHofnf], dn' s' L, la6'nf], pN6f], g'lgnf] p:tfb, b'wfn,' wk' f}/f] cflb .
;a} wft' / lj|mofkbsf] ;'?df x|:j n]lvG5 . h:t} M ;'t\, ku' \, lsg\, lb, lnG5, p7\5, xG' 5 cflb .
PsfIf/L afx]s ;a} ;j{gfd M ltdL, ltgL, logL, pgL, pxf“ cflb
ltg, aL;, tL;afx]s ;ª\Vofjfrs zAb M b'O{, pGgfO;, lqrfnL;, lqkGg, pgfG;o cflb .
cJoo zAbx¿ M dl' g, lt/, lsgeg], leq, lxhf], l;t, ls cflb .
;,' s,' lj, lg;\, pk, b/' \, lg cflb nfu]sf zAbx¿ ;?' df x|:j n]lvG5g\ . h:t} M ;'sd{,
;s' fd, s'a'l4, s'ljrf/, ljefu, ljb]z, lgisif{, lgMzN' s, pkxf/, pksf/, b'u{d, bn' {e,
lgof]u, lgod cflb .
cgs' /0ffTds zAbx¿ M lsl6Ss, n;' S' s, s6' s' '6', l6gl6g, v?' v?' , e'tS' s, l´lnldnL cflb .
lå / lq cufl8 cfpg] tT;d zAb M låtLo, låTj, låu,' låljwf, lqe'h, lqsf]0f, lqb]j,
lqe'jg cflb .
aLrdf x|:j x'g] cj:yfx¿
lgDg cj:yfdf g]kfnL zAbx¿sf] aLrdf x|:j n]lvG5 M
gfd kb M sfg'g, /]l8of], ;'“u'/, sldnf], gl/jn, 6]an' , s's/' , ;lDwgL, xltof/, sld6L,
;fpg, xs' 'd cflb .
ljz]if0f kb M g'lgnf], u'lnof], l;ls:t, alx/f], rlvnf], af6'nf], vs' n' f], a'u'N6f], kf]l;nf],
ufp“n], xl/of], lrlgof“, ´ul8of cflb .
cJoo kb M clxn], slxn], plxn], glhs, ;6' 'Ss, h'?Ss, ;'6S' s, s'k'Ss, lkl6Ss, lgldQ,
aflx/, ;fdG' g] cflb .
k|]/0ffy{s lj|mof M v'jfpg', arfpg,' ?jfpg', ;'tfpg,' 3'dfpg,' cflb
gfd wft' M /f]lug,' aflxl/g,' nlDag', 5f]l6g' cflb
OR5fy{s afx]ssf ;a} lj|mofkb M kl95, al;5, al:yg\, k9\lyg\, lbOg\, Nofp“5, x]l/gf},
elggg\ cflb .
OgL÷gL k|Too nfu]sf :qLlnª\uL kb M sls{gL, wf]lagL, kflkgL, y?gL, 3lt{gL, /OgL cflb .
Os, Osf, Ot, Od, Odf, Oi7, ps, h:tf k|Too nfu]sf zAb M ;fdflhs, g}lts, ;]ljsf,
kl/rfl/sf, slyt, /lrt, klZrd, clu|d, jl/i7, efjs' , leIf's cflb .
cg,' cle, clt, cl3, k|lt, kl/ pk;u{ nfu]sf zAb M cg'dfg, cge' j, cleofg,
cledfg, cltl/Qm, clt/ly, clws[t, clwsf/, k|ltkIf, k|ltsf/, kl/0ffd, kl/ro cflb .
cGTodf x|:j xg' ] cj:yfx¿
cGTodf x|:j n]lvg] g]kfnL zAbx¿ o;k|sf/ 5g\ M
xfQL, :jfdL, ;DwL, v;L, hf]uLafx]s ;a} k'ln¨L gfdsf cGTosf O, p x|:j xG' 5g\, h:t} M
efO, bfO, gflt, kf]O, bfh', afa', legfh,' kmk' fh,' u'?, HjfO“, h]7fh' cflb .
38 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
gk;+' s lnª\usf] psf/fGt x|:j xG' 5 . h:t} M cfn,' lk“8fn', 8s' ', :ofp, 3fp, 5fg,' dfg,'
s]/fp, wg', lxp“, ln:g,' 5fg' cflb .
:yfgjfrs gfdsf] psf/fGt x|:j xG' 5 . h:t} M ;f“v', dn]v,' d'u', 8Nn,' afnfh,' rf“u',
x]nDa', 6]s' cflb .
cfn,' Pn,' cf? k|Too nfu]/ ag]sf ljz]if0f zAbx¿ cGTodf x|:j xG' 5g\ . h:t} M b'wfn,'
3/]n,' lavfn,' ltvf{n,' lgDtf?, l;sf?, a}F;fn', cflb .
cfO, cfO“, ofO“, cfp k|Too nfu]/ ag]sf gfdsf] cGTodf x|:j xG' 5 . h:t} M n]vfO, k9fO,
af]nfO, a;fO“, n8fO“, /f]kfO“ ´D6\ofO“, 3]/fp, kqmfp, hgfp cflb .
cGTodf lt, lw, lg, lk, lif cfpg] zAb x|:j x'G5 M s[lt, ;[li6, lglw, gLlt, clUg, lnlk,
tyflk, Clif, s[lif cflb .
c/L, t/L, xL k|Too nfu]sf afx]s cJoo M Tolt, hlt, slt, plt cflb .
cJoox¿ cGTodf x|:j xG' 5g\ . h:t} M cl3, kl5, km]l/, cl:t, ef]ln, dfly, cufl8,
k5fl8, lbgx'“, sk' 's'k,' w'?w'? cflb .
b]lv, nflu, lglDt h:tf ljelQm tyf cGTodf g', 5' cfpg] lj|mof . h:t} M x]g{', eGg,' u5{',
k9\5' cflb x|:j x'G5g\ .
bL3{ xg' ] cj:yfx¿
;'?df bL3{ xg' ] zAbx¿ M
;S" t, ;"lSth:tf ;'?df psf/ ePsf zAbdf ;' pk;u{ nfu]df bL3{ xG' 5 .
aLrdf bL3{ xg' ] zAbx¿ M
OR5fy{s lj|mofkb M k9"g\, hfpmg\ , a;"g\, n]vg" \, af]n"g\ cflb .
cgLo, O{o, O{g k|Too nfu]sf zAb M pNn]vgLo, s]Gb|Lo, O{Zj/Lo, cfTdLo, dfgjLo,
u|fdL0f, k|frLg, o'uLg, gjLg cflb .
s/0f, s[t, sf/, efj, e"t hf]l8Psf zAb aLrdf bL3{ xG' 5g\ M PsLs/0f, s]Gb|Ls/0f,
cª\uLsf/, ;dLejg dfgjLs[t, 3gLe"t cflb .
:jtGq ¿kdf bL3{ n]lvg] zAbx¿ h:t} M xf“;Lv]nL, k9Ln]vL, h8La'6L, af]nLrfnL, vfO{lkO{
cflb aLrdf bL3{ n]lvG5g\ .
zAbfGtdf bL3{ xg' ] cj:yfx¿
g]kfnL zAbx¿ clwsf+z ¿kdf ;'? / aLrdf x|:j cGTodf bL3{ x'g] vfnsf 5g\ . s]xL ;?'
/ aLrdf bL3{ clg cGTodf x|:j x'g] lgodx¿ klg 5g\ . cGTodf bL3{ zAbx¿ g]kfnLdf
k|z:t 5g\ M
:qLlnª\uL gfdkb M lbbL, alxgL, kmk' ", hf]O{, /fgL, :jf:gL, efph," ;f;", cfdfh," e}“;L,
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 39
cfOdfO{, cflb .
O{ k|Too nfu]sf zAb M 1fgL, TofuL, of]uL, b|f]xL cflb .
:qLlnª\uL ljz]if0f M uf]/L, sfnL, 7n" L, ;fgL cflb .
gk';+ s lnª\usf] Osf/fGt M km;L{, 6f]kL, u'Gb|L, s}FrL, wf]tL, yfnL, 8fnL, uf8L, sf]bfnL cflb .
;Dk0" f{ ;j{gfdx¿ M pm, oL, tL, xfdL, ltdL, pgL, ltgL, cflb .
;a} ljz]if0fx¿ -cfn', Pn', cf? k|Too nfu]sf afx]s_ wgL, 1fgL, /f]uL, nf]eL, OndL,
kl/>dL, ldlxg]tL, ukmf8L, a4' ," x':;", cflb .
;ª\Vofjfrs zAbx¿ M bO' {, ;f7L, ;Q/L, c;L cflb .
ljWoy{ / :qLlnª\uL lj|mofkb M cfpm, hfpm, k9"“, n]v“", x]g"{, n]vL, egL, lx“8L, uO{, k9L cflb .
:yfg, gbL tyf efiff a´' fpg] zAb M l7dL, l/8L, uN' dL, d]rL, sf];L, s0ff{nL, dxfsfnL,
g]kfnL, lxGbL, ef]hk/' L cflb .
k];f, hflt, y/ a'´fpg] zAbx¿ cGTodf bL3{ xG' 5g\ .
k];f M v]tL, xnL, Jofkf/L cflb .
hflt M 7s/' L, If]qL, sfdL, bdfO+{, /fO{, lnDa" cflb .
y/ M clwsf/L, pk|]tL, ;j' ]bL, k|;fO{, cf]nL, /]UdL cflb .
jtL, jL k|Too nfu]sf zAb M ¿kjtL, u'0fjtL, d]wfjL, tk:jL, ;f}efUojtL cflb .
cGTodf c/L, t/L k|Too cfpg] zAb M o;/L, To;/L, s;/L, la:tf/L, ;':t/L, ;/f;/L, /fd|/L
cflb .
P/ cy{ lbg] c;dfks lj|mof M egL, u/L, n]vL, k9L cflb .
:g]xaf]ws zAb M afa," ;fg," sfn", sfG5," Kof/f], gfgL cflb .
ljz]if0faf6 ag]sf efjefrs gfdkb M hjfgL, ul/aL, rf]/L, Odfgbf/L cflb .
cfb/;r" s zAb M u'?Ho," sljHo", ZofdhL, dGqLHo," ;lrjHo," /fdhL, ZofdhL cflb .
@= z, if, ; sf] k|of]u
sYo g]kfnLdf …;Ú sf] dfq k|of]u xG' 5 . tT;d zAbdf eg] z, if, ; ltg} j6fsf] k|of]u x'G5 .
cfuGts' / tb\ej zAbdf …;Ú sf] dfq k|of]u ug'{kb{5 . ltgj6f …;Ú sf] k|of]u xg' ] g]kfnL zAbx¿
o;k|sf/ 5g\ M
…zÚ sf] k|of]u
z, if, ; dWo] s'g} bO' { j6f ;“u} cfPdf cufl8 …zÚ n]lvG5 zLif{s, lzz,' zf;g, lzio,
z]if, zfZjt, z}zj, cflzif\, ljz]if cflb .
cufl8 k5fl8 b, s, k j0f{ ePdf …zÚ sf] k|of]u x'G5 M
40 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
sf]z, b]z, bz{g, klZrd, cfsfz cflb .
rju{ -r, 5, h, ´_ / n sf ;fy -cl3_ …zÚ n]lvG5 M lgZrn, lgZ5n, cfZro{, lgZro,
ljZn]if0f, Zn]if cflb .
lj;u{eGbf cufl8 …zÚ n]lvG5 M j|mdzM, cIf/zM, k|fozM cflb .
s]xL tT;d zAbx¿df …zÚ xG' 5 M zlQm, lzv/, z'e, z/L/ >]i7, cfzf, lzIff cflb .
…ifÚ sf] k|of]u
…6Ú ju{ -6, 7, 8, 9, 0f_ ;“u M :ki6 b[li6, ifi7, ci6, si6, ?i6, lji0f', t[i0ff, cfiff9,
ifi7L cflb .
s ju{ -s, v, u, 3_ sf] cufl8 – lgisif{, dl:tis, alxisf/, 3f]if0ff, uf]i7L, k|]ifs cflb .
k, e, d, o, j j0f{sf cl3kl5 – kf}if, efiff, efif0f, efis/, eLid, s[lif, j[if, ei" f0f cflb .
s]xL tT;d zAbdf – O{iof{, e]if, Clif, lgd]if, cf}iflw, pTsif{, ;ª\3if{ cflb .
…;Ú sf] k|of]u
;Dk"0f{ cfuGt's zAbx¿df – l;sf/, k];f, Pl;of, lg;fkm clkm;, ;6{, l;g]df, l;6 :sn' ,
lsl;d, ;8s, ;x/, ;l6s, ;flns hf;;' , sf]l;;, k;n cflb .
k|foMh;f] zAbsf] aLrdf – zf;g, s;' d' , pT;'s, Jo:t, gfl:ts, cfl:ts, cf:yf cflb .
tb\ej / df}lns zAbdf – ;o, cf“;', ;f;, lt;{gf, ;fpg, c;f]h, ljsf;, ;+;b\ cflb .
;, ;t\, ;d\, ;', :j, :jod\, cflb hf]l8Psf, zAbsf] ;?' df …;Ú xG' 5 M ;ª\u7g ;:+ sf/,
;o+ f]u, ;s' d' f/, ;'zLn, ;'of]Uo, ;kmn, ;Tsfo{, ;b\efjgf, ;'k'q, :jfy{, :jo+j/ cflb .
;j{gfd, ljz]if0f tyf cJoodf – ;f], s;, o;, To;, h;, ;fgf], ;]tf], ;a}, ;ft, ;Q/L,
cl:t, kl;{, l;t, ;“u, PSsfl;, cflb .
wft' / lj|mofkbdf – ;t\, ;'g\, ;f]/\, ;S5, l;Sof], ;'G5' cflb .
#= ‘a’ / ‘j’ sf] k|of]u
…aÚ / …jÚ sf] k|of]u sltko zAbdf n]Vo / sYo ¿k Ps}gf; 5}g . tT;d zAbdf pRrf/0f …aÚ
eP klg …jÚ n]lvg] s]xL zAbx¿ 5g\ . tb\ej / cfuGt's zAbx¿df eg] h:tf] af]lnG5 To:t}
n]lvG5 .
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 41
…aÚ sf] k|of]u
cfwf d -d\_ sf] kl5 a n]lvG5 M r'Das, rD' ag, cDa/, clDasf, s6' D' a, laDa, ;DaGw
cflb .
pRrf/0f …aÚ x'g] gfdkbdf …aÚ g} n]lvG5 M as'Nnf], aufn, ayfg, avfg, aRrf, afR5f],
afnj' f, ahf/, lanf}gf, aGb's, a}F;, aGb's, la/fnf], af]sf], lah'nL, atf;, alxgL, ao/
cflb .
…aÚ pRrf/0f x'g] ljz]if0fdf …aÚ g} n]lvG5 M af7f], a"9f], afª\uf], la6'nf], af}nfxf, alnof] cflb .
pRrf/0f …aÚ xg' ] cJoo M ha, ta, a?, a]/, Aof/] cflb .
…aÚ pRrf/0f x'g] wft' / lj|mof M af“r, a]r, a;\, aU5, a:5' , aG5, af“Wof], la´fof] cflb .
la, a], ab pk;u{ nfu]sf zAbdf M lasfd, la;Grf], lahf]/, a]OHht, abdf;, abgfd,
a]sf/, a]xf]; cflb .
b, w, n, x, Dx ePsf tT;d zAbdf – aw, aw", afwf, a4' , aflnsf, zAb, cDa/,
a|Xdf08 cflb .
…jÚ sf] k|of]u
s]xL cfuGts' / tb\ej zAb M jlsn, jfNn, jsfnt, cfjfh, j:tfb, km]jf cflb .
…jÚ pRrf/0f xg' ] cJoo M j/, jfl/, jl/kl/, 6\jfSs, x\jfTt, jfNn, KjfSs cflb .
cj, lj, ;d\, pk;u{ nfu]sf zAb – cjsfz, cjut, cjtf/, cj/f]w, lj1fg, ljz]if,
;+jfb, ;l+ jwfg cflb .
cfj6, pjf, jfnf, jf/, jf/L, jt\, jtL, j/ , tJo, Tj, jL k|Too nfu]sf zAbx¿ M
;hfj6, s'?jf, eu'jf, v]tLjfn, dft[jt\, u'0fjtL, O{Zj/ st{Jo, g]t[Tj, tk:jL cflb .
;Gtfgjfrs zAbdf – dfgj, bfgj, /f3j, kf08j, j}i0fj cflb .
lj, j}, /]km, C cfPsf zAbdf – ljrf/, ljs6, ljBf, ljsNk, j}lbs, ljb]z, juL{s/0f,
jftf{, jflif{s cflb .
…jÚ pRrf/0f x'g] gfdkb M sj' f, sf}jf, v'jf, u“jf/, h'jfO“, tfjf, b]j/, wj' f“, k'jf, kfnj' f,
kfj/, xn'jf, cflb .
…jÚ pRrf/0f x'g] ljz]if0f M hj' f8], e'jfbf/, cu'jf cflb .
$= cf,] C÷l/,If÷5],1÷UoF, P÷o sf] k|of]u
cf] sf] k|of]u
s]xL tb\ej zAbx¿ M cf]O/f], cf]vn, cf]6f, cf]5\ofg cf]´]n, cf]efgf], cf]7, cf]8f/,
cf]l;nf], cf]9\g,' cf]ln{g,' cf];fg'{ cflb .
42 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
cfuGts' zAbx¿ M cf]xbf, cf]6, cf]t, cf]e/l;o/ cflb .
s]xL tT;d zAbx¿ M cf]d, cf]h, cf]sf/ cflb .
ljBy{ lj|mof M cfcf], vfcf], hfcf];\, Nofcf], cf]9\5, xf]cf];\ cflb .
C / l/ sf] k|ofu]
C sf] k|of]u
C tT;d zAbx¿df dfq k|of]u xG' 5 M CUj]b, Crf, Ct,' C0f, Clif, s[lt, s[ifs, b[Zo,
a[xt\ cflb .
l/ sf] k|of]u
tb\ej zAbx¿ M v]l/, l/;, l/g, af/L, ´/L, d]/L, ;Q/L, ;'l/nf], s'l/nf] cflb .
cfuGt's zAbx¿ M l/ª, l/he{, l/6fo/, l/kf]6{, l/jfh, l/xf, l/S;f, l;kmfl/; cflb .
If, 5,] Io, 5\o sf] k|of]u
tT;d zAbx¿df If, Io sf] k|of]u xG' 5 M
sIf, Ifo, lIflth, cIftf, cIf/, Iflt, Ifdf, If]q, If]Kof:q, bIf,cIf, bLIff, gIfq, k|ToIf,
k/LIff, leIff, lzIff, ;dIf, pknIo, kl/k|]Io, nIo cflb .
c1ft et" / ce"tsfnLg lj|mofdf 5 k|of]u xG' 5 M k9]5, uP5, vfG5, hfg] 5, k9\5, a:g] 5
cflb .
s]xL JoT' kGg zAbdf 5 k|of]u x'G5 M 58\s], 5gj' f, 5kfO, 56gL, 5kgL cflb .
s]xL tT;d zAbx¿df 5 k|of]u x'G5 M 5q, 56f, 5n, 5ftf, OR5f, u'R5f, t'R5, :jR5,
5Gb, 5lj, 5]sfgk' |f; cflb .
7]6 g]kfnL zAbdf 5\o sf] k|of]u kfOG5 M 5\of, 5\ofs], 5\ofNn, 5\ofKg', 5\o“" cflb .
c1ft et" / cet" sflns :qLlnª\uL lj|mofdf 5] k|of]u x'G5 M kl95], uO5], al;5], k9\5],
n]V5] cflb .
Uo÷UofF / 1 sf] k|ofu]
tT;d zAbx¿df 1 sf] k|of]u ul/G5 M 1fg, 1ftf, o1, k|f1, lj1fg, ;1+ f, lj1fkg, 1ft cflb
tb\ej / cfuGt's zAbdf Uo÷ Uof“ sf] k|of]u ul/G5 M Uof/]G6L, Uof;, Uofl:6«s cflb .
P / o sf] k|of]u
P sf] k|of]u
;ª\Vofjfrs zAb tyf To;af6 lgld{t zAbdf P sf] k|of]u x'G5 M Ps, P3f/, Ps]s, Psf;L,
PsxQ/, PsfgAa], Pp6f, PSsfO;f}“ cflb .
Psf], P/ k|Too nfu]sf ljz]if0f tyf lj|mofljz]if0f M kfPsf], cfPsf], NofPsf] b]vfPsf], uP/
5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 43
vfP/ kfP/ cflb .
et" sfnLg lj|mof M vfP“, vfP, uP, lbP, vfP5,' uP5g\, x“;fP, af]nfP, uPgg\, lnP5g\,
lbPg5g\ cflb .
;Defjgfy{ tyf OR5fy{s lj|mofdf M vfOPnf, al;Pnf, x]l/Pnf, vfP, uP, eP, guP,vfP;\,
eP;\ cflb .
s]xL tT;d zAb M Pstf, PsfbzL, Psfu|, PsfGt cflb .
s]xL cfuGt's zAb M Ph]G;L, Pl86/, PDan' ]G;, Pc/, Ph]G8f cflb .
o sf] k|of]u
;j{gfd tyf ;j{gfdaf6 ag]sf zAbx¿ M of], Tof], oxf“, Toxf“, otf, Totf, To:t/L, o:t/L,
olt, ot}, oltGh]n, o;, o;}, oxL“, ToxL“ cflb .
JoT' kGg zAbsf] cGTodf M w}o{, sf}dfo{, sfo{, u]o, b[Zo, jfSo, bz{gLo, dfggLo, k"Ho,
k7gLo, dfggLo, ;f]rgLo, ejbLo, ;DkfbsLo cflb .
s]xL tT;d zAbx¿ M cg'ofoL, Gofo, oz, oGq, oyf, oyfy{, ho, d"No, kB, ods, kH" o,
gflosf, uflosf, zog cflb .
cfuGt's zAbx¿ M ljBfno, od'gf, 6fon, 8fo/L, 8fon, uon, ufoa, ;hfo cflb .
e"tsfnLg lj|mof M uof], k¥of], eof], lyof], b]Vof] cflb .
%= lz/laGb' / rGb|laGbs' f] k|ofu]
tT;d zAbdf o, /, n, j, z, if, ;, x, 1 eGbf cufl8 lz/laGb' k|of]u ul/G5 . h:t}M cz+ ,
c+z', k|z+;f, ;o+ d, ;+1f, ;+;f/, ;o+ f]hs, ;/+ Ifs, ;+nfk, l;+x, ;z+ o, x;+ , ;+/rgf, ;j+ fb,
;+jt\, ;+j]u, ;z+ f]wg, ;Z+ n]if0f cflb .
rGb|laGb'sf] k|of]u tb\ej / cfuGts' zAbdf x'G5 M c“uf/, c“h'nL, cf“k, ufp“, kf“r, cf“ug,
af“;, pm“6, cf“vf, sf“qmf], ;“'u'/, lxp“, sf“w, ;f“´ cflb .
k|yd k?' ifjfrs lj|mofkbdf rGb|laGb' nfU5 M vfP“, cfP“, k9f}+“, u5f}{+, eGb5f}+“, cfof}“, u/f}“nf,
hfpm“, eg“", af“rf}F, arfcf}“, cflb .
:j/fGt wft'df bf÷b} hf]l8“bf rGb|laGb' nfU5 M hf“bf, vf“bf, cfp“bf, Nofp“b}, lkp“b}, lb“b},
l;p“b} cflb .
lå:j/fGt wft'df …5Ú / …yÚ cfPdf rGb|laGb' nfU5 M cfp“5, ufp“5, b]vfp“5, v'jfp“5,
ufp“Yof] cflb .
^= k~rd j0fs{ f] k|of]u
s, v, u, 3, / If eGbf cufl8 ª\ k|of]u x'G5 M cª\s, cª\u, ;ª\Vof, ;ª\3, ;ª\s]t,
;ª\If]k, zª\sf, cfsfª\Iff, cflb
r, 5, h, ´ eGbf cufl8 …`Ú n]lvG5 M s~rg, r~r,' ;~hfn, r~rn, k~' h, d~h,'
44 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
jf~5gLo, Jo~hg, cflb .
t, y, b, w,g / q eGbf cufl8 …g\Ú xG' 5 M sflGt, zflGt, aGwg, pGglt, lgaGw, ;Gqf;,
5Gb, u|Gy, uGtJo, tGt' cflb
k, km, a, e, d eGbf cufl8 …dÚ n]lvG5M ;DkGg, laDa, :tDe, zDe,' ;DaGw ;Ddfg cflb .
tT;d / cfuGt's zAbdf lz/laGb' / rGb|laGb' nfUb}g . To:tf zAbdf pRrf/0fcg;' f/ k~rd
j0f{sf] k|of]u ul/G5 . h:t} M rª\v, gfª\nf], a}ª\s, cª\u|]hL, aGr/f], u'G6f, bfDnf], gfDnf],
cfDbfgL, Sofn]G8/ cflb .
&= chGt / xnGtsf] k|of]u
s_ chGt;DaGwL lgod
:j/ j0f{ cGtdf cfpg] cyf{t\ zAbsf] clGtd j0f{sf] v§' f] sf6\g gkg]{ jf gsfl6g] lgodnfO{ g}
chGt;DaGwL lgod elgPsf] xf] .
pRrf/0fdf xnGt eP klg gfd, ;j{gfd, ljz]if0f / cJoo zAbsf] cGtsf] j0f{ chGt
n]lvG5 M /fd, eft, sfd, vfn, k;n, ‰ofn, c;n, ef/t, b]z, ul/a, wg, h; cflb .
cGTodf o, j, /, x j0f{x¿ cfp“bf chGt n]lvG5 M cJoo, gj, pT;fx, ljho, bfx, 8fx,
lgjf{x, k|jfx, ljgo, ej cflb .
/]kmeGbf k5fl8sf] j0f{ M sfo{, s0f{, wd{, uj{, dd{, rd{, bL3{ cflb .
cg's/0ffTds zAb M bgbg, ;/f;/, ‰ofDd, ;n;n, a/a/ cflb .
chGt pRrf/0fdf chGt k|of]u x'G5 M k9, a;, n]v, ;'t, ;g' cflb .
v_ xnGt;DaGwL lgod
xn\ cfwf/kbdf cGt k|Too hf]l8P/ xnGt zAb lgdf{0f ePsf] xn\n] Jo~hg j0f{nfO{ a´' fp“5 .
cGtdf /x]sf] Jo~hg j0f{sf] v§' f] sf6\g] lgod g} xnGt;DaGwL lgod xf] .
pRrf/0fcg;' f/ lj|mofkbsf clGtd j0f{ xnGt x'G5g\M a;\, k9\, n]v\, a;f];\, k9f];\, l;sf];\,
a;"g\ k9"g\, al:5g\, n]lV5g\ cflb .
s]xL cJoo zAbx¿ xnGt x'G5g\ M wt\, pkm\, :ofaf;\, ´g\ cflb .
s]xL tT;d zAbx¿ M if6\, dxfg\, k[ys\, ;d|f6\, cf]d\, kZrft\, k|fs\, a[xt\, ze' d\, ;ef;b\,
;+;b\, x7ft\ :jfutd\ cflb .
dfg\, jfg\ jt\ k|Tooaf6 ag]sf zAbx¿ M >Ldfg\, cfoi' dfg\, xgd' fg\, kq' jt\, u'0fjfg\,
anjfg\, ultdfg\ cflb .
*= n]Vo lrÞgsf] klxrfg tyf k|of]u
efiff n]Vo ¿kdf cfp“bf j0f{n] dfq ;Dk0" f{ cleJolQm Ifdtf g/fVg] xg' fn] cGo n]Vo lrXgx¿
cfjZos kb{5g\ . o:tf lrXgx¿ b]jgfu/L lnlkdf /x]sf zAbfTds lnlk x'g\ . oL lrXgx¿n]
n]vfOnfO{ :ki6 kf5{ . n]Vo lrXgx¿ o;k|sf/ 5g\ M
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 45
-s_ k"0f{lj/fd -._
stf{n] u/]s]f sfo{sf] Jofkf/ k"/f ePkl5 k"0f{lj/fd lrXg lbOG5 . k"0f{lj/fdsf] k|of]un] jQmfsf]
cfzo jf jfSo k"/f ePsf] a´' fp“5 . h:t}M ldlxg]tL ljBfyL{ k/LIffdf pQL0f{ xG' 5 . alxgL 3/
uO{ . d ef]ln ahf/ hfg] 5' .
-v_ cNklj/fd -,_
cNklj/fdn] cfl+ zs c8fg a´' fp“5 . Ps} k|sf/sf j0f{, kb, kbfjnL tyf jfSof+znfO{ 5'6\ofpg
cNklj/fdsf] k|of]u ul/G5 . h:t} M efO s, v, u, 3, k9\b} 5 .
l:dtf, uLtf, /Ltf / xl/ d]/f ldNg] ;fyL x'g\ . efOn] xft wf]of], vfgf vfof] / ljBfno uof] .
-u_ cw{lj/fd -Ù_
jfSo nfdf] x“'bf To;nfO{ 5f]6\ofpg cw{lj/fdsf] k|of]u ul/G5 . of] cNklj/fdeGbf 7n" f] /
k"0f{lj/fdeGbf ;fgf] c8fgsf] nflu k|of]u x'G5 . h:t} M wd{, sd{ / k/Dk/fnfO{ la;{+bfÙ gLlt,
;o+ d / cg'zf;g TofUbfÙ dfG5] ;d:ofsf] ed' /Ldf k5{ .
sd{ egf}F of efUoÙ sf]xL vfg gkfP/ dl//x]sf 5g\Ù sf]xL w]/} vfP/ dl//x]sf 5g\ .
-3_ k|Zgjfrs lrXg -<_
pQ/sf] cfzf /fv]/ k|Zg jf lh1f;f k|s6 ubf{ k|Zgjfrs lrXgsf] k|of]u x'G5 . zª\sf:kb
ljifosf] j0f{gdf ;d]t k|Zg;r" s lrXg k|of]u ul/G5 . h:t} M kf08jx¿ u'Ktjf; a;]sf] 7fp“
bf]nvf -<_ xf] . ltd|f] gfd s] xf] < sf] cfof] <
-ª_ pb\uf/÷lj:doaf]ws lrXg -†_
xif{, la:dft, /f]bg, zf]s tyf ;Daf]wg cflb a'´fpg pb\uf/ lrXg k|of]u ul/G5 . h:t}M cf]xf] †
s:tf] g/fd|f] va/ ;G' gk' ¥of] .
cfxf † o:tf] /dfOnf] t slxNo} ePsf] lyPg .
x] eujfg\ † xfdLn] c´} slt b'Mv vKgk' g{] xf] <
-r_ p4/0f lrXg -… Ú_ -æ Æ_
jfSodf cfPsf] ljz]if zAbdf Psf]xf]/f] -… Ú_ p4/0f / egfO jf k|ToIf sygdf bf]xf]/f]
-æ Æ_ p4/0f lrXg k|of]u ul/G5 . h:t}M xfdLn] …ofqLÚ sljtf k9\of}F . cfdfn] ærf“8} cfpm x}
gfgLÆ eGg'eof] .
-5_ of]hs lrXg -–_
;d:t / låTj ePsf kbx¿nfO{ hf]8\bf tyf kª\lStsf] cGTodf k/' } zAb gx6\bf of]hs lrXg
lbOG5 . h:t} M b]z–bz{g, cf–cfºgf], ;–;fgf], bfh–' efO cflb .
46 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
-h_ lgb{]zs jf ;fk]If lj/fd -M .– . M–_
jfSodf lgb{]zg hgfp“bf, pbfx/0f lb“bf o:tf] lrXg lbOG5 . h:t} M tnsf zAbsf] cy{ n]Vg'xf];\ M
latn, ;"lSt
:qLlnª\uL gfd cGTodf bL3{ xG' 5 M
lbbL, alxgL, gfltgL
-´_ sf]i7s lrXg - _
jfSoleq sg' } zAbnfO{ cYof{pg'k¥of] eg] ToxL zAbsf] k5fl8 sf]i7s lbOG5 .
h:t} M sk" d08s" -sj' fsf] Eofut' f]_ hdftdf ljåtfsf] s] sb/ x'GYof] / †
-`_ lto{s\ -÷_
ljsNkdf k|of]u x'g] zAbnfO{ ;fy} n]Vbf lto{s\ lrXg lbOG5 .
h:t} M efO÷alxgL gcfpg] s/' fn] b'MvL agfof] . ltdL lj1fg÷Joj:yfkg k9\5f} .
-6_ ;ª\If]k lrXg -=_
5f]6s/L ¿k a'´fpg o:tf] lrXgsf] k|of]u ul/G5 . h:t} M k|=d=sf] ;Daf]wg kl5 lj/f]wLx¿ zfGt
eP . lj=lg=n] ljBfnonfO{ k|fKt ;xof]u /sd x:tfGt/0f u/] . lq=lj, df=lj=, k|=lh=c= cflb .
cEof;
s= tn lbOPsf] jfSonfO{ z4' u/L n]Vg'xf];\ M
!= xh/' g/fd|f s"/fdfq} ;f]rL aS;G5 cfkm" n] u/]sf /fd|f sfd klg t 5g\ ltgnfO{ ;Dem]/
9S' s xf]OalS;of];\ g afnsd' f/Ln] elgg\ .
@= ;v' / ;Gtl' i6 eGg] s'/f ;DklTt kb / k|lti7f af6 xf]Og c;n sfdaf6 k|fKt x'Fbf] /lx5
#= lhjg Ifl0fs5 o; Ifl0fstfdf d ;Gti' 6 5}g eGb} k"mnn] dG' 6f] xNnfpFbf k"mnaf6
Iflgstfsf] efj rf]5'{ .
$= hLljsf]kfh{gdf g} sl7gfO eP kl5 bgf{nsf lktfn] cfkmgf ;Gtfgsf] lzIffbLIffnfO{
lg/Gt/tf{ lbg ;s]sf lyPgg .
%= sNkntf uDeL/ eOg / elgg\ xf] /x]5 ;fFRr} OZj/ eg]sf] oxL t xf]nf lg . O{Zj/n]
b]V5g\ b'Mv u/] ;'v kfOG5 eg]sf] t ;fFrf] /x]5 .
^= dfgj a]rljvg / cf];f/k/f/ Ps sLl;dsf] cfbl' gs bf; k|yf g} xf]
&= j}b]l;s /f]huf/sf gfddf sfg"gsf cfFvf 5n]/ g]kfnaf6 k|z:t dflg;x¿ a]lrPsf 5g\
*= ;f]:y hLjgsf nfuL ;j{>]i7 cfxf/ eg]sf l/tfxf/ lxtfxf/ / ldtfxf/ xg' \ .
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 47
(= pxfn] eGge' of] ltdLx¿ kgL k9]/ tL k|lhc gfgL h:t} 7"nf] dfG5] x'g'k5{ .
!)= 5f]/f lab/' n] ;f]Wof] Tof] l;tfk'/ ufpF xfd|f] kxf8sf] ufpF h:t} lyof] xf] afaf
!!= dlxnf lxz+ fsf] d"Vo sf/0f ;dfhdf n}ª\luslje]b sfod x'g' xf] .
!@= a9" fn] :ofF:ofFug{ yfn] k]G;ghlt sfG5fnfO{ lbP t/ ;a} kg;g lbP klg To;n] ku' ]g .
!#= a"9L cfdf afr'Gh]n k/b];L 5f]/f x¿n] pgsf] cj:yf af/] ;f]Wg] km;{t kfPgg\ .
!$= k[YjLdf /x]sf af]6lj?jf ls6ktª\u, r/fr'?ª\uL hgfj/ / dflg;x¿ k/:k/df lge{/
5g\ .
!%= lj;fbLsf] a9\bf] k|of]un] SofG;/ pRr /Strfk, x[bo3ft d6' s' n]hf] / kmf]S;f] lau|g]
vfnsf /f]unfO{ lgDTofpF5 .
!^= t];f] geg bf; dflns eg]sf xfd|f dfG5] x'g rGb| ;d;]/n] eg] .
!&= xh/' n] ug{ rfx]sf] sfd sz}n] /f]Sg ;Sg] xf]Og Sof/] afns'df/Ln] elgg\ .
!*= sn]h vf]n] / d}n] cfˆgf v'6\6fdf cfkm}n] aGr/f] xfg] lbpF; efif0fdf eg]sf] s/' f pgn]
a]n'sf afnsd' f/L;Fu klg bf]xf]¥ofP
!(= r]tgsf] cefan] lxhf] cfh a9Ldfqfdf clUgdfGWo vfg]s'/fx¿ vfg] k|j[lTt 5 .
@)= dfG5]n] ldnfP/ vfg hfGof] eg] ;Gtl' nt / ;+odLt cfxf/ g} pTtd cf};wLxf] .
@!= cfF;'n] 6Dd el/Psf cfvf k'R5\b} pgn] eg] Tof] 8fS6/ cs+ n dg} x'F .
@@= 5f]/f ljb/' n];f]Wof] clg p;n] sfxfF hfuL/ vfof] jfaf .
@#= hf8fsf]ljbf ePsfn] s]6fs]l6klg ljBfno uPsf lyPgg\ .
@$= x/]s ;q' maf/ xfd|f] :s'ndf cltl/Stlj|mofsnfk ;r+ fng x'G5 .
@%= rGb|;d;]/n] eg] dOn] snsTtfsf 7"nf 8fFS6/x¿;Fu hFrfO;s]sf] 5' dnfO{ s'g} /f]u
5}g lrGtf dfGgk' b}{g
48 5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (
v= tn lbOPsf zAb ;dx" af6 z'4 zAb 5fGg'xf];\ M
!= c_ ;fGgLWo ;fgLWo ;flGgWo zflgWo
cf_ s]Gb|Ls[t s]lGb|s[t s]Gb[ls{t s]Gb|Llqmt
O_ zflngtf ;flngtf ;fnLgtf zfnLgtf
O{_ ifª\ls0f{ ;ª\sL0f{ zª\sL0f{ zª\ls0f{
@= c_ pa{;L pj{;L pj{zL pj{ifL
cf_ ;Dk|bfP ;dk|bfo ;+k|bfo ;Dk|bfo
O_ l5lth lIflth IfLlth lIftLh
O{_ clgi6 cgLZ6 cgL:6 clg:6
#= c_ :jLs[lt l:js[lt :jLs[tL l:js[tL
cf_ cfs;{0f cfsif{0f cfsz{0f cfsif{g
O_ ljgfz jLgfz ljgf; aLgf;
O{_ jL/u+h jL/uGh lj/u~h jL/u~h
$= c_ k'gdL{ng k'gld{ng k'g/ldng k'g/dLng
s6" 'Da s"6D" a
cf_ s6' 'Da s6' "Da z8\oGqsf/L if8\oGqsf/L
;ª\If]kLs/0f zª\If]kLs/0f
O_ if8\oGqsfl/ ;8\oGqsf/L
lz/lif/
O{_ ;ª\If]lks/0f ;+If]kLs/0f czf/
t"“jfnf]
%= c_ lz/l;/ l;/l;/ l;/lz/ ;~rf/
cf_ cfiff/ c;f/ ciff/
O_ tj" fnf] t'jfnf] tj' fFnf] jf/Lkfl/
O{_ ;Grf/ ;+rf/ ;ªrf/ bb+ GtL
cge' l" t
^= c_ jf/Lkf/L jfl/kf/L jfl/kfl/ ;+l:qmt
cf_ bgbGtL bgblGt bGbGtL
O_ cge' t" L cg'e'tL cge" l' t ;flxlts
O{_ ;:s[t ;“:s[t ;:+ s[t ljho
zª\sL0f{
&= c_ ;fxLlTos ;flxlTos ;fxLToLs k|fyldstf
cf_ jLho laho ljhP
O_ ;s+ L0f{ ;ª\ls0f{ ;ª\sL0f{
O{_ k|fy{ldstf k|fyldStf k|fydLstf
5l/tf] g]kfnL Jofs/0f / cleJolQm sIff ( 49
*= c_ alx:sf/ jlx:sf/ jxLZsf/ alxisf/
cf_ zª\v z+v ;ª\v ifª\v
O_ kl/k/' s kl/k/" s k/Lk"/s k/Lk"/s
O{_ kf]ifs zf]zs ;f]zs zf]ifs
(= c_ cgs' n' cgs' "n cg"sn" cgs" 'n
cf_ a/;f aiff{ jiff{ j;f{
O_ nf~5gf nfG5fgf nfG5gf nG5gf
O{_ cl;ldt cl;dLt c;Lldt clzldt
!)= c_ afNdLls jfNdLsL jfNdLls aflNdsL
cf_ l´;ld;] l´Zfd;] l´;ldif] l´;dL;]
O_ a];fxf/f a]zfxf/f j];fxf/f a];xf/f
O{_ cª\u c“u cª+ u c~u
!!= c_ rL/~hLlj lr/GhLlj lr/~hLjL lr/GhLjL
cf_ lj;]iftf ljz]iftf ljz]ztf ljz];tf
O_ ljz]; ljz]if jLz]if la;]z
O{_ ceLUofg cleUofg ceL1fg cle1fg
!@= c_ l;kmfl/z l;kmfl/; l;kmf/L; l;kmf/Lz
cf_ cª\s cs+ c~s cªs
O_ ljzfn' jLiffn' ljiffn' lj;fn'
O{_ k|lltglw k|ltgLwL k|lltgwL k|tLlgwL
!#= c_ /Llt/Ljfh /Lltl/jfh /Lltl/afh l/ltl/jfh
cf_ ´~´6 ´+´6 ´g´6\ ´G´6
O_ ;;+ f]wg z;+ f]wg ;i+ ff]wg ;z+ f]wg
O{_ jftfj/0f aftfj/0f aftfa/0f jftfj{/0f
!$= c_ kf7\ok':ts kf6\Pk':ts kf7ok:' ts kf7\okZ' ts
cf_ kt/sfl/tf kqsfl/tf kqsf/Ltf k6«sfl/tf
O_ dxQf]k0' f{ dxŒtf]k0" f{ dxŒjk"0f{ dxŒjk0' f{
O{_ ;dkfbs ;+kfbs ;d\kfbs ;Dkfbs
50 5l/tf] gk] fnL Jofs/0f / cleJolQm sIff (