วิทยานิพนธ์เรื่อง สถานภาพและบทบาทของตัวละครหญิงในนวนิยายจุฬามณี

1326765395 40

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ในสงั คมเมือง มีการกินการดืม่ ตามแบบตะวนั ตกมาก ข้ึน และผหู้ ญิงสมัยใหม่ออกไปใช้ชีวติ ในพน้ื ท่ี
สาธารณะมากข้ึน มคี วามสะดวกสบายยิง่ ขน้ึ ด้วย ด้านเพศวถิ ที ่นี าเสนอผ่านตวั ละคร 3 ด้าน คอื
ดา้ นการนาเสนอรา่ งกาย มีการนาเสนอเรือนรา่ งของผหู้ ญิงและผู้ชายการนาเสนอความสมั พันธ์หญิง
และชาย ความสมั พนั ธ์ของครู่ กั ทเี่ ลือกด้วยความเหมาะสมและความชอบสว่ นตวั ความสมั พันธข์ อง
สามภี รรยาแบบหนงึ่ หญงิ หนึง่ ชาย และการนาเสนอการแสดงออกทางเพศสัมพนั ธ์ นาเสนอความ
ปรารถนาและความสุขทางเพศรส พฤตกิ รรมทางเพศทม่ี กี ารปอ้ งกันการตง้ั ครรภ์ หญิงและชายมกี าร
ปอ้ งกันการตั้งครรภ์ในการมีเพศสมั พนั ธ์

เจตพนิ ฐิ ทา้ วแก้ว. (2559 : 43) เขียนวิทยานิพนธ์เรื่อง “สถานภาพและบทบาทตวั ละคร
หญิงในนวนยิ ายของพงศกร” การวิจยั คร้ังนี้มวี ัตถปุ ระสงคเ์ พอ่ื ศกึ ษาสถานภาพและบทบาทของตวั
ละครหญงิ ในนวนิยายของพงศกร แหล่งข้อมูลทใ่ี ช้ในงานวิจยั ไดแ้ ก่ นิยายของพงศกร จานวน 7 เรื่อง
ได้แก่ รอยไหม สาปภษู า ก่ีเพา้ มาดามดนั กลรกั สตรอเบอรร์ ี่ กลกโิ มโน และกาไลมาศ มีตวั ละครท่ีใช้
ศกึ ษา จานวน 8 ตัว ได้แก่ เรริน มะณรี ิน ไหมพิม เพกา พฒั ศรี อนั ยา รินดาราและเกล้ามาศ
เคร่อื งมือทีใ่ ชใ้ นงานวจิ ยั คือ แผน่ บนั ทึกและตารางวเิ คราะหต์ วั ละครเอกหญิงในนวนยิ ายของ พงศกร
และวเิ คราะหข์ ้อมูลดว้ ยวธิ ีพรรณนาวิเคราะห์ แล้วนาเสนอผลด้วยการเขยี นคาบรรยาย ประกอบ
ตัวอยา่ ง

ผลการวจิ ยั พบว่า สภาพสังคมไทยปจั จุบนั เปน็ ปัจจยั สาคัญในการเปลยี่ นแปลง สถานภาพ
และบทบาทของตัวละครหญงิ ซง่ึ พงศกร ได้นาเสนอตัวละครหญิงในมมุ มองนักเขยี นชาย พบว่า
สถานภาพท่ปี รากฏในตวั ละครหญิง ได้แก่ สถานภาพที่มีมาแต่กาเนดิ เช่น เพศหญงิ มสี ัญชาติไทย
อายปุ ระมาณ 22 - 35 ปี และสถานภาพท่ไี ด้มาภายหลัง ไดแ้ ก่ สถานภาพทางการ ศกึ ษา สถานภาพ
สมรสและสถานภาพทางการประกอบอาชีพ ซ่ึงตัวละครหญงิ สว่ นใหญ่ มสี ถานภาพโสด พบเพียงบาง
ตวั ละครทไี่ ด้หมน้ั หมายแต่สุดท้ายก็เลกิ ราไปโดยยังไม่ไดเ้ ขา้ สพู่ ธิ ี สมรส และมเี พยี ง 1 ตัวละครท่ไี ด้
แตง่ งานในวัยสามสบิ ปี สว่ นทางดา้ นครอบครัวของตวั ละครหญิง พบว่า ตัวละครส่วนใหญอ่ ย่ใู น
ครอบครัวทอ่ี บอุน่ และมีเพยี งตวั ละครบางตัวท่ีเป็นลูกกาพรา้ ถึงแมว้ ่าสถานภาพทางครอบครวั จะ
เปน็ อุปสรรคต่อการศึกษาเล่าเรยี นและการทางานของตัวละครบา้ ง แตต่ ัวละครหญงิ มีความสามารถ
ทดั เทียมบุรษุ และแสวงหาโอกาสในการศึกษาตวั ละครเอกหญิงทกุ ตวั จงึ มงุ่ มนั่ ต้ังใจศึกษาเล่าเรยี น ทา
ใหต้ ัวละครหญงิ ของพงศกรส่วนใหญจ่ บการศกึ ษาระดับปริญญาตรี มตี ัวละครบางตัวไดศ้ ึกษาต่อจบ
จนปรญิ ญาเอก เมอ่ื จบการศึกษาตัวละคร ทุกตัวมีอาชีพทห่ี ลากหลายตรงตามความถนัดและตรง
ตามการศึกษาท่ตี วั ละครได้เล่าเรียนมา ในด้านบทบาทของตวั ละครหญงิ พบว่า ตัวละครเอกหญงิ ทกุ
ตวั ทาหนา้ ที่ลกู ทีด่ โี ดยการเชอื่ ฟงั พ่อแม่ ตั้งใจเล่าเรยี น มีหนา้ ทก่ี ารงาน ท่ดี ีสร้างความภาคภมู ิใจ
ใหแ้ กพ่ อ่ แม่และ สามารถแบง่ เบาภาระของพ่อแม่ได้ ส่วนทางดา้ นบทบาทการสมรส พบวา่ มีเพียง
1 ตวั ละครเท่าน้ัน ทไ่ี ดเ้ ขา้ พธิ ีแตง่ งานซง่ึ ตวั ละครหญงิ กไ็ ดป้ ระพฤติตนตามสถานภาพและบทบาท

1326765395 41

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ภรรยาทด่ี ีของสามี ส่วนตัวละครอนื่ ๆ อยูใ่ นสถานภาพโสด แต่กย็ ังมคี นรักและคาดวา่ จะสมรสกนั ใน
อนาคต ทางดา้ น บทบาทการประกอบอาชีพ พบว่าตวั ละครเอกหญงิ ไดป้ ระกอบอาชีพดว้ ย
จรรยาบรรณ มีความรับผดิ ชอบตอ่ งานและเปน็ ผู้หญิงเกง่ มีความสามารถ

อรรคภาค เล้าจินตนาศรี. (2548 : 25) เขียนวิทยานิพนธ์เร่ือง “ตัวละครหญิงในนวนิยาย
ของ ศรีบูรพา : ศึกษาสถานภาพ บทบาท และสานึกทางสังคม ” โดยมีจุดประสงค์เพ่ือศึกษา
ความสมั พันธร์ ะหวา่ ง สถานภาพและบทบาท ท่ีมาและพัฒนาการของสานึกทางสงั คม และพฒั นาการ
ดา้ นต่าง ๆ ของตวั ละครหญงิ ในนวนิยายของศรบี ูรพา

ผลการศึกษา พบวา่ สถานภาพและบทบาทท้ังท่ีสอดคล้องและไม่สอดคล้องกันของตัวละคร
หญิงในนวนิยายของศรีบูรพามีความสาคัญต่อโครงเร่ืองของนวนิยาย และมีผลต่อชะตากรรมของตัว
ละครไม่มากก็น้อย สานึกทางสังคมของตัวละครหญิงในนวนิยายของศรีบูรพาเกิดจากประสบการณ์
ตรงและผลกระทบจากเหตุการณ์ต่อตัวละครหญิง โดยเริ่มต้น จากความต้องการสิทธิเสรีภาพส่วน
บุคคลไปสู่สานึกในฐานะที่เป็นสมาชิกคนหน่ึงของสังคม พัฒนาการบุคลิกภาพภายในของตัวละคร
หญิงเป็นผลมาจากการได้รับบทเรียนจากความผิดพลาด ในชีวิต พัฒนาการด้านสถานภาพของตัว
ละครหญิงเป็นการเลอื่ นสถานภาพทีส่ งู ขึ้นด้วยการเปน็ ภรรยาของชายทมี่ ีฐานะและชนชั้นสูงกว่าและ
พัฒนาการด้านสานึกทางสังคมเป็นการพัฒนาจากส่วนตัวสู่ส่วนรวม และเป็นการพัฒนาจากสานึก
สว่ นบคุ คลสู่สานกึ ทางสังคม

ป่ินหลา้ ศิลาบุตร. (2551 : 35) เขียนวิทยานิพนธ์เร่อื ง สถานภาพและบทบาทของตัวละคร
หญิงในนวนิยายของปิยะพร ศักดิ์เกษม มีวัตถุประสงค์เพ่ือวิเคราะห์สถานภาพและบทบาทของตัว
ละครหญิงในนวนิยายของปิยะพร ศักด์ิเกษม เพอ่ื วิเคราะห์ทศั นะของปยิ ะพร ศกั ดเิ์ กษมที่มตี ่อผู้หญิง
ในสงั คมไทย

ผลการวิจัยพบว่าตัวละครหญงิ ในนวนิยายของปยิ ะพร ศกั ดิ์เกษม ประกอบดว้ ยตัวละครหลัก
ตวั ละครรอง และตัวละครประกอบ ผเู้ ขียนสร้างตัวละครหลักใหม้ ีลักษณะที่ซบั ซอ้ นและมีบคุ ลกิ หลาย
ลักษณะ ตัวละครรองมลี ักษณะนิสัยไม่ซบั ซ้อน และมกั มบี ทบาทเป็นคเู่ ทียบกบั ตัว ละครหลัก และตัว
ละครประกอบมีบุคลิกน้อยลักษณะ และเป็นส่วนเสริมในการดาเนินเรื่อง ตัวละครหญิงในนวนิยาย
ของปิยะพร ศักด์ิเกษมมีสถานภาพและบทบาท 2 ด้านคือ ด้านแรก สถานภาพและบทบาทใน
ครอบครัว ได้แก่ สถานภาพของลูกสาว มีบทบาทในการเคารพเชื่อฟัง คาส่ังสอน ของพ่อแม่ และ
บทบาทในการตอบแทนบุญคุณพ่อแม่ สถานภาพของภรรยามีบทบาทใน การดูแลเอาใจใส่และให้
เกียรติสามี บทบาทในการแบ่งเบาภาระทางเศรษฐกิจ และบทบาทในการ ตอบสนองความต้องการ
ทางเพศ สถานภาพของแม่ มีบทบาทในการอบรมเลี้ยงดูลูก บทบาทในการ สนับสนุนลูก บทบาทใน
การให้คาแนะนาเรื่องการเลือกคู่ครอง และบทบาทในการเสียสละเพื่อลูก สถานภาพของญาติผู้ใหญ่
มีบทบาทในการเลี้ยงดู และบทบาทในการอบรมสั่งสอนและให้ คาปรึกษา ผู้เขียนแสดงให้เห็นว่าตัว

1326765395 42

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ละครหญิงมีบทบาทตามสถานภาพแตกต่างกัน การแสดง บทบาทขัดแย้งกับสถานภาพส่งผลให้ตัว
ละครไมป่ ระสบความสาเรจ็ ในชีวติ

ปิยะพร ศักด์ิเกษม. (2551 : 5) ได้แสดงทัศนะต่อสถานภาพและบทบาทในครอบครัวของ
ผหู้ ญงิ ใน สังคมไทย ดังนี้ 1. ทัศนะเก่ียวกับการอบรมเล้ียงดู 2. ทัศนะเก่ียวกับการเลือกคู่ครองและ
การใช้ชีวิตคู่ ปิยะพร ศักด์ิเกษมได้เน้นว่าผู้หญิงควรมีบทบาทและประพฤติตนให้เหมาะสมกับ
สถานภาพ จึงจะทาให้ครอบครัวมีความสุข ด้านสถานภาพและบทบาทในสังคม จะเห็นว่าตัวละคร
หญิงของปิยะพร ศักดิ์เกษมมีสถานภาพเป็นท่ียอมรับในสังคมและสร้างความภูมิใจในแก่คนใน
ครอบครัว อีกทั้งยังเป็นการยกระดับสถานภาพของผู้หญิงในสงั คมให้ดีขึ้นด้วยและด้านการประกอบ
อาชีพ พบว่า ตัวละครหญิงมีคุณสมบัติของผู้หญิงสมัยใหม่ในสังคมปัจจุบันคือ รักนวลสงวนตัว มี
การศึกษาดี ทางานเก่ง มีวุฒิภาวะทางอารมณ์และมีคุณธรรม และผู้เขียนมุ่งให้สังคมไทยปลูกฝัง
คา่ นิยมให้ชาย หญงิ รู้หนา้ ที่และให้เกียรติซงึ่ กนั และกัน สังคมจึงจะสงบสขุ

ตวงทิพย์ คมุ มณี. (2546 : 38) เขียนวิทยานพิ นธ์เร่อื ง “สถานภาพและบทบาทของตวั ละคร
หญิงในนวนิยาย : กรณีศึกษานวนิยายของกิ่งฉัตร ปี พ.ศ. 2535 - 2544” มีวตั ถุประสงค์เพ่ือศึกษา
สถานภาพและบทบาทของตัวละครหญิงในนวนิยาย : กรณีศกึ ษานวนิยายของก่งิ ฉัตร ปี พ.ศ. 2535 -
2544 รวม 15 เรื่อง เป็นการศึกษาปฏิกิริยาของผู้อ่านที่เป็นหญิงว่ามีทัศนคติอยา่ งไร ต่อสถานภาพ
และบทบาทของตัวละครหญงิ ในนวนิยาย และวิเคราะห์ทศั นคติของผู้เขียนในการ นาเสนอสถานภาพ
และบทบาทของตวั ละครหญงิ ในนวนิยายวา่ ไดร้ บั อิทธิพลจากแนวคิดสทิ ธสิ ตรี มากนอ้ ยเพียงใด

ผลการศึกษาพบว่า สถานภาพและบทบาทของตัวละครหญิงในนวนิยายของกิ่งฉัตร สะท้อน
ภาพชีวิตของผู้หญิงในสังคมปัจจุบัน มีปัญหาท่ีตัวละครหญิงประสบอยู่เป็นปัญหาเรื่องการถูกล่วง
ละเมดิ ทางเพศ และความคาดหวงั จากสังคมเก่ยี วกับความเป็นผู้หญงิ ซ่ึงเป็นประเด็นทีเ่ ป็น ประโยชน์
ต่อการศึกษาและหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่ผู้หญิงในสังคมได้รบั ต่อไป จากการศึกษาทัศนคติ
ของผู้อ่านที่เป็นหญิง เกี่ยวกับสถานภาพและบทบาทของตัวละครหญิงในนวนิยาย แม้ตัวละครหญิง
ในนวนิยายจะสร้างความประทับใจให้ผู้อ่าน แต่ผู้อ่านก็มักจะมี วัตถุประสงค์ของการอ่านเพียงเพื่อ
ความเพลิดเพลนิ เทา่ น้นั จึงไมไ่ ด้ซึมซบั เอาคุณลักษณะ แนวทาง ในการดาเนินชวี ติ หรอื แนวทางในการ
แก้ไขปัญหาของตัวละครหญิงมาเป็นแบบอย่าง และจากการศึกษาทัศนคติของผู้เขียนเกี่ยวกับ
สถานภาพและบทบาทของผู้หญิงในปัจจุบนั พบว่าผหู้ ญิงควร มีความเป็นผู้หญิงร่วมสมัย และควรคง
คุณค่าของความเป็นผู้หญิงไทยไว้ กล่าวได้ว่าตัวละครหญิง ของก่ิงฉัตร ได้แสดงบทบาทความเป็น
ผูห้ ญงิ ร่วมสมัยทีย่ งั คงความเปน็ กลุ สตรีอันดงี ามตามแบบ ฉบับของผูห้ ญิงไทย

ทัดจนั ทร์ เกตุสร้อยแสง. (2555 : 13) เขียนวิทยานิพนธเ์ รอ่ื ง การวเิ คราะห์สถานภาพและ
บทบาทของแม่ในนวนิยาย “ลับแล แก่งคอย” มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาเพ่ือการวิเคราะห์
สถานภาพและบทบาทของตัวละครแม่ในนวนิยาย “ลับแล แกง่ คอย” ตามกรอบแนวคดิ ทฤษฎีสตรี

1326765395 43

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 นิยมถอนรากถอนโคน วิเคราะห์กลวิธีการต่อรองเพื่อปลดปล่อยตัวเองออกจากอานาจปิตาธิปไตย
และการประกอบสร้างอัตลักษณ์ของแม่ ผลการศึกษา พบว่า “แม่” ถกู นาเสนอในบทบาทที่จากัด
อยทู่ ีค่ วามเปน็ แมแ่ ละเมียตามกรอบจารีตประเพณแี ละมายาคตทิ างสังคมท่คี าดหวังไว้ ถูกนาเสนอใน
บทบาทท่ีจากัดอยู่ที่ความเป็นเมียและแม่ตามกรอบจารีตประเพณีอันได้แก่ การเคารพเช่ือฟังสามี
การปรนนิบัติสมาชิกในครอบครัว การซ่ือสัตย์และไม่มีปากเสียง โดยไม่ได้รู้สึกว่าตนเองน้ันอยู่ใน
สภาวะที่ตกเป็นรองหรืออยู่ใต้อานาจปิตาธปิ ไตยน้ันด้วยกลวธิ ีการตอบโต้แบบทางตรงและทางอ้อม
สะทอ้ นให้เห็นถึงความสมั พันธ์ระหว่างเพศทเ่ี หลื่อมล้าในระบบปิตาธปิ ไตย และการพยายามต่อรอง
กับอานาจปิตาธิปไตยตามแนวคิดสตรีนิยมแบบถอนรากถอนโคน สถานภาพและบทบาทความเป็น
แม่ คือ แม่ในฐานะภรรยามีบทบาทในการดูแลบ้านและครอบครัว นอกจากแม่ต้องดูแลสามีและ
เล้ียงดูลูกแล้ว ความเรียบร้อยภายในบา้ นก็เป็นหน้าท่ีแม่ท่ีแม่ไม่มีสิทธ์ิปฏิเสธเช่นกัน สถานภาพแม่
ในฐานะมารดา เป้นสถานภาพที่ไดร้ ับการยกยอ่ งมากทสี่ ุดเพราะเป็นผู้ใหก้ าเนิดทารก โดยบทบาทท่ี
สังคมคาดหวังนั้น คอื การดูแลอบรมเล้ยี งลกู การเป็นที่พ่ึง การเป็นแบบอย่างท่ีดขี องลกู

จไุ รรัตน์ รัตตโิ ชติ. (2546 : 35) เขยี นวิทยานพิ นธเ์ รอื่ ง สถานภาพและบทบาทของแม่ในนว
นิยายของสุวรรณี สุคนธา มีวัตถุประสงค์วิเคราะห์สถานภาพและบทบาทของแม่ในนวนิยายของ
สุวรรณี สุคนธา ผลการศึกษา พบว่า สถานภาพและบทบาทของแม่ที่มีต่อลูกพบว่าแม่มี
ความสาคญั ร่วมกับพ่อในการให้ความรกั ความเอาใจใส่เลย้ี งดู และอบรมส่ังสอนเล้ียงดูลกู ให้เติบโต
เป้นกาลังหรอื ทรัพยากรอันมีคา่ ของชาติดว้ ยการสร้างความแข็งแกร่งทางจริยธรรม และจิตสานึกท่ีดี
แก่ลูก เพ่ือมิให้ลูกขาดทักษะการแก้ปัญหาการดาเนินชีวิต โดยเฉพาะเม่ืออยู่ในครอบครัวท่ีขาด
ความสัมพันธ์อันดีไม่ว่ามีฐานะทางเศรษฐกิจระดับสูงหรือขัดสน และอยู่ในสังคมยุคใหม่มีส่ิงย่ัวยุให้
เด็กและเยาวชนประพฤตอิ อกนองลนู่ อกทางได้ง่าย ผเู้ ปน็ แม่จะมีบทบาทสาคญั ในการเลี้ยงดลู ูกแล้ว
ยงั มสี ถานภาพในครอบครวั ในฐานะภรรยาดว้ ย มีบทบาทเปน็ คู่คิดเป็นผเู้ อาใจใส่ดูแลสามีตามสมควร
และต้องลดทิฐิเพือ่ ไม่ใหค้ รอบครวั แตกแยกอันจะมีผลกระทบถึงลกู

การทบทวนวรรณกรรมข้างต้นแสดงให้เห็นว่า ตัวละครผู้หญิง เป็นตัวละครที่มีการศึกษา
สูงข้ึน ได้ออกมาใช้ชีวิตในพื้นที่สาธารณะในเมืองใหญ่ และรับอิทธิพลจากแนวคิดตะวันตกผู้หญิง
สมยั ใหมจ่ งึ เปน็ ผ้หู ญิงทท่ี างานนอกบ้านมากขน้ึ มคี วามเช่ือม่นั ในตนเอง มีอสิ รเสรีในการดาเนิน
ชวี ิต กลา้ ตัดสนิ ใจทาสงิ่ ตา่ ง ๆ ดว้ ยความมนั่ ใจ และรักศักดศิ์ รีของตน

จากท่ีได้กล่าวมาทั้งหมดแล้วข้างต้นจะพบว่า ยังไม่มีผู้ใดศึกษากลวิธีการสร้างตัวละคร
สถานภาพและบทบาทของตัวละครหญิงในนวนิยายของจุฬามณี เพ่ือให้เห็นภาพรวมท้ังหมด ด้วย
เหตุนผ้ี ู้วิจยั จึงสนใจท่จี ะวิเคราะห์กลวธิ กี ารสรา้ งตวั ละคร สถานภาพและบทบาทของตวั ละครหญิง
นวนิยายของจุฬามณี ทั้งนี้เพื่อแสดงใหเ้ หน็ ถึงกลวิธีการสรา้ งตัวละคร สถานภาพและบทบาทของตัว
ละครหญงิ อนั เป็นกลวิธีการสร้างตัวละครแนวสมจริงในนวนิยายของจฬุ ามณี

1326765395 44

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 บทที่ 3
สถานภาพและบทบาทในครอบครัวและสังคมของตวั ละครหญงิ

ในนวนยิ ายของจุฬามณี

ในสังคมไทย “ครอบครัว” เปน็ สถาบันสังคมที่สาคญั ท่สี ุด เปน็ หนว่ ยสงั คมที่มีความสัมพนั ธ์
อย่างใกลช้ ิด ตลอดจนกาหนดสิทธอิ านาจหนา้ ที่ที่สมาชกิ มตี อ่ กนั

สงั คมไทยในอดตี มคี วามเชอื่ เกย่ี วกับครอบครวั ว่า ผ้ชู ายเป็นเสาหลกั ของครอบครวั เปน็ ผู้นา
ของบา้ น ส่วนภรรยาน้นั กต็ ้องเชื่อฟงั และปรนนบิ ตั ริ ับใชด้ แู ลสามแี ละลกู ตามท่ีสามีต้องการ และถ้ามี
ลกู ก็ตอ้ งทาหน้าทใ่ี นการเลี้ยงดู อบรมส่งั สอน และปกปอ้ งคมุ้ ครองดูแลลกู และต้องดูแลบา้ นงาน
บ้านงานเรือน งานครวั ดว้ ยเช่นกัน

ตัวละครเป็นองค์ประกอบสาคญั ของนวนิยายซง่ึ เป็นเสนห่ ์ท่ีทาใหน้ วนิยายนน้ั ดาเนนิ เรื่องราว
ไป การศกึ ษาสถานภาพและบทบาทตัวละครหญงิ ในนวนิยายของจฬุ ามณีจึงจาเป็นต้องศึกษาผ่านตวั
ละคร ซึง่ มกี ารแสดงออกตามแต่สถานภาพและมีบทบาททแ่ี ตกตา่ งกันออกไป เชน่ บทบาทใน
สถานภาพการเนแม่และเมยี แต่ละคนก็มีนิสัย ทัศนคติ ความเชอ่ื ความคดิ ความสามารถ ฐานะทาง
เศรษฐกิจ ชาติตระกูล การศึกษา ฯลฯ แตกต่างกัน บทบาทในสถานภาพแม่และเมยี กแ็ ตกตา่ งกันด้วย

การศกึ ษาสถานภาพและบทบาทตัวละครหญงิ ในนวนยิ ายของจุฬามณคี รั้งนี้ ผวู้ จิ ัยศกึ ษา
ลักษณะตวั ละครหญิงในนวนิยายของจุฬามณี ตวั ละครหญิงที่นามาวเิ คราะหใ์ นครง้ั น้ี ได้ศึกษาตวั
ละครสาคัญท่ีมีบทบาทในการดาเนินเรอื่ งในนวนยิ าย จานวน 8 เรอื่ ง จานวน 204 ตวั โดยศึกษา
วเิ คราะหส์ ถานภาพและบทบาทของตวั ละครในประเด็นตา่ ง ๆ ดงั นี้

3.1 สถานภาพและบทบาทในครอบครัว
3.1.1 สถานภาพและบทบาทของแม่
3.1.2 สถานภาพและบทบาทของแม่สามี - ลกู สะใภ้
3.1.3 สถานภาพและบทบาทของภรรยา
3.1.4 สถานภาพและบทบาทของลกู สาว
3.1.5 สถานภาพและบทบาทของเพ่ือน/พ่ีนอ้ ง
3.1.6 สถานภาพและบทบาทของญาติผู้ใหญ่

3.2 สถานภาพและบทบาทในสังคม
3.2.1 สถานภาพและบทบาทด้านการศึกษา
3.2.2 สถานภาพและบทบาทดา้ นการประกอบอาชพี

1326765395 45

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 3.1 สถานภาพและบทบาทในครอบครัว

ครอบครวั เปน็ สถาบนั ทสี่ าคัญที่สุดและเป็นพนื้ ฐานของสงั คม เพราะครอบครวั จะเป็นการขดั
เกลาหลอ่ หลอมใหม้ นษุ ย์มีพฤตกิ รรมตา่ ง ๆแตกต่างกนั ไปตามการอบรมเลี้ยงดูของแตล่ ะครอบครวั
สถาบนั ครอบครัวจงึ กอ่ ใหเ้ กิดสถานภาพและบทบาท และการสร้างความรบั ผิดชอบรว่ มกันใน
รปู แบบความสัมพนั ธต์ ่าง ๆ เชน่ บทบาทสามภี รรยา บทบาทของพอ่ แมท่ ี่ต้องเลยี้ งดูและปกป้อง
คุม้ ครองลูกของตนเอง ครอบครัวจะอยู่รว่ มกนั อยา่ งมีความสขุ หรอื ไม่นนั้ ขึน้ อยู่กบั การดาเนนิ
ความสมั พันธท์ ่ดี ีตอ่ กนั ภายในครอบครวั ดังนนั้ ครอบครวั จงึ มีอิทธพิ ลเปน็ อยา่ งมากสาหรับการเป็น
เบ้อื งหลงั ของความสาเรจ็ หรือความลม้ เหลวของมนษุ ย์คนหน่ึงเพราะเป็นเบา้ หลอมของการเกิด
พฤตกิ รรมทีด่ แี ละไม่ดี ครอบครวั จงึ ตอ้ งเรยี นรู้ ยอมรบั ปรบั ตวั เขา้ ใจสถานภาพและบทบาท
หนา้ ท่ีของตนเอง

สถานภาพและบทบาทในครอบครวั เรมิ่ ตน้ เมอ่ื หญิงสาวและผชู้ ายมคี วามสัมพนั ธ์กนั และมี
จดุ มุง่ หมายเพือ่ สร้างครอบครวั มที ายาทสืบสกลุ ผูห้ ญิงและผชู้ ายต่างถูกกาหนดบทบาทหนา้ ทท่ี ม่ี ี
ตอ่ กนั และกัน หนา้ ทขี่ องหญงิ และชายในครอบครวั มีท้ังหน้าทตี่ ามธรรมชาติ และหน้าที่ตามสังคม
กาหนด หน้าท่ีตามธรรมชาติ ไดแ้ ก่ ผู้หญิงเป็นผูใ้ หก้ าเนดิ ลกู เล้ียงดลู ูก หน้าท่ที างสังคม เชน่
ภรรยาต้องดูแลปรนนบิ ัตสิ ามี เป็นตน้

การวิเคราะหส์ ถานภาพและบทบาทในครอบครัวของตวั ละครหญิงในนวนยิ ายของจฬุ ามณี
คอื สถานภาพและบทบาทของแม่ , สถานภาพและบทบาทของแม่สามี , สถานภาพและบทบาทของ
ภรรยา , สถานภาพและบทบาทของลกู สาว , สถานภาพและบทบาทของลูกสะใภ้ , สถานภาพและ
บทบาทของญาตผิ ้ใู หญ่

3.1.1 สถานภาพและบทบาทของแม่

สุพัตรา สุภาพ. (2542 : 16) กล่าววา่ แม่ท่ีดียงั คงบทบาทดแู ลเลยี้ งดู ให้การอบรมสง่ั สอน
ลกู ในสังคมไทยให้การยกยอ่ งสถานภาพและบทบาทของแมม่ ากท่ีสุด เพราะเปน็ ผใู้ หก้ าเนดิ เลีย้ งดู
ใหน้ า้ นมจากอก จึงมีความผกู พันกนั อยา่ งลกึ ซงึ้ สงั คมคาดหวังจากบทบาทของแมท่ ่ีจะต้องกระทา
ได้แก่ การดแู ลอบรมลูกใหม้ ีเหตผุ ล ไมใ่ ชอ้ ารมณ์ เมื่อลกู ทาความดกี ็ควรชนื่ ชมเปน็ กาลงั ใจให้ทา
ความดีต่อไป และเป็นทพ่ี ่งึ ของลกู

ผู้หญงิ จงึ เปน็ ผูม้ บี ทบาทสาคัญในครอบครัว การไมล่ ะท้ิงครอบครวั การปฏบิ ัตติ นในหนา้ ที่
ของความเปน็ แม่ แม่ยังคงมีหนา้ ที่อบรมเลย้ี งดลู ูก มีความรกั ความผูกพันตอ่ ลูก ปรารถนาอยากให้
ลูกเปน็ คนดแี ละคนเก่งของสังคม ประสบความสาเรจ็ ในชีวติ ท้ังหน้าท่ีการงานและครอบครัว

1326765395 46

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากการศกึ ษาตวั ละครหญิงทีม่ สี ถานภาพและบทบาทของแม่ ความเป็นแมเ่ ป็นเรื่องทาง
สังคมมากกว่าเปน็ เรื่องทางชวี ภาพ แม้แต่ผหู้ ญงิ ท่ีไมม่ ลี ูกยังสามารถเป็น “แม”่ ไดใ้ นทางสังคม
หมายความวา่ ไมว่ ่าผู้หญงิ จะประกอบอาชีพอะไรก็ตามจะตอ้ งมคี ุณลกั ษณะทดี่ ูแลเอาใจใส่
เออื้ เฟื้อเผื่อแผ่ อบรมสัง่ สอน เสียสละอยา่ งท่ีสังคมมอบหมายมาให้ (กาญจนา แกว้ เทพ. 2535 :
37) ดงั จะเห็นได้ว่า หน้าท่ีผู้ให้กาเนดิ เปน็ หน้าที่ทางกายภาพ สว่ นหน้าท่ีในการอบรมเลย้ี งดูเปน็
หนา้ ทที่ างสังคม ใหก้ าเนดิ และประคบั ประคองปกปอ้ งลูกตามสญั ชาตญานความเป็นแม่

จากการศกึ ษานวนิยายของจฬุ ามณี สถานภาพและบทบาทในการดูแลลกู ใหก้ ารอบรมสงั่
สอน ให้การศกึ ษาท่ดี ี ใหล้ ูกได้มคี ู่ชวี ิตครอบครัวที่ดี การสวมบทบาทในการเป็นแม่ในนวนยิ ายของ
จุฬามณี ได้แก่ แมผ่ ้มู อี านาจในการกาหนดชีวิตลกู แมเ่ ลย้ี งเดย่ี ว เปน็ แมท่ ่ดี แู ลลูกเพยี งลาพัง แม่ผทู้ ่ี
ไม่ได้เป็นผใู้ ห้กาเนิด แตม่ ีบทบาทในการเล้ียงดเู สมอื นลกู ของตนเอง แมผ่ ู้ใหก้ าเนิดแต่ไมส่ ามารถดูแล
เล้ียงลกู ตนเองได้ แมผ่ ู้พร้อมจะปกปอ้ งคุ้มครองลูก แมผ่ คู้ อยแก้ปัญหาใหก้ บั ลูก เปน็ ที่ปรกึ ษาและร่วม
แบง่ เบาความทุกข์ แม่ผสู้ ่งั สอน ให้คาสั่งสอน เตือนสติลกู แม่ผูร้ ักและใส่ใจดูแลลกู แม่ผูร้ ู้ผิดชอบ
เรียนรูข้ อ้ ผดิ พลาดของตนและปรับปรงุ แก้ไข แมผ่ ู้ให้ความสาคญั และส่งเสรมิ สนับสนนุ การศกึ ษาของ
ลูก แม่ผู้อุปถัมภพ์ ระพทุ ธศาสนา ส่งเสริมให้ลูกบวชเพ่ือทดแทนบุญคณุ แม่กบั บทบาททางเศรษฐกิจ
และแม่ผ้เู ป็นช้างเท้าหลัง ไมส่ ามารถตัดสนิ ใจเองได้ ดังนี้

1.1 แม่ผู้นาครอบครัวและมีอานาจในการกาหนดชีวติ ของลกู
อานาจของผหู้ ญิงในขณะสวมบทบาทของแม่ การถา่ ยทอดคตคิ วามเชื่อ การลิขติ

ขดี เสน้ ทางชีวติ เปน็ การใช้อานาจกบั ลกู ตนเอง ลูกสะใภ้ ลูกจา้ ง สถานภาพทโ่ี ดดเด่นของความ
เปน็ แม่ คอื ความเป็นแม่ทรี่ ักลูกมาก พยายามให้ลกู ได้รบั สง่ิ ต่าง ๆ ที่พ่อกับแม่คดิ วา่ ดีทส่ี ุด มีชีวติ
ทด่ี เี พยี บพรอ้ มอยา่ งครบครัน เช่น การศึกษา หนา้ ทกี่ ารงาน การมคี คู่ รองท่เี หมาะสมกัน พอ่ แม่
สามารถกาหนดชีวติ ของลูกได้ เพราะครอบครัว คือ สถาบันครอบครัวทส่ี าคัญในการขัดเกลา
การถกู หล่อหลอมทางสังคม (socialization) เปน็ การปลกู ฝงั บม่ เพาะคติความเชื่อทางสงั คมและ
วัฒนธรรม อานาจของแม่เป็นลักษณะเผด็จการ ความเป็นแม่เผดจ็ การ สง่ ผลให้ตัวละครหญงิ
กลายเป็นสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา แมม่ กั มอี านาจบงการชีวติ ของลกู ทุกอยา่ ง ซง่ึ อานาจของเธอ
กลายเป็นสิง่ ที่ลกู หรอื ลกู สะใภ้ไม่พงึ ปรารถนาหรอื มีนยั ยะเชงิ ลบจึงเกิดปญั หาครอบครัว ทะเลาะ
เบาะแวง้ กัน การใช้อานาจในการคลมุ ถุงชนเพอื่ ให้ลูกแตง่ งานกบั คนทพ่ี อ่ แมเ่ ปน็ คนเลือกให้
ลูกไม่สามารถไดเ้ ลอื กคูช่ วี ิตเอง บางคร้ังการใช้อานาจของแม่เกนิ ขอบเขตสง่ ผลใหล้ ูกพบกับความ
วบิ ัติในชีวิต หรอื เผชญิ กบั โชคชะตาท่ไี ม่ประสบความสาเร็จในชีวิตคู่ ถา้ พ่อแม่ขีดเส้นทางมาให้ลูก
แล้ว เส้นทางนนั้ ลูกจะต้องเดนิ ยากทีจ่ ะบ่ายเบี่ยงหรืหลีกเลย่ี ง ซง่ึ ลกั ษณะของแม่ท่ีใช้อานาจกับลูก
ปรากฏในตวั ละครหญิงในนวนิยายของจฬุ ามณี เช่น นางเรไร นางย้อย จากเรอ่ื ง กรงกรรม, นางแยม้

1326765395 47

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 นางนกเล็ก อไุ ร จากเรอ่ื ง สดุ แคน้ แสนรกั , นางสาเภา นางจาเรยี ง จากเรอ่ื ง ทงุ่ เสน่หา ยกตวั อย่าง
ได้ดังนี้

1.1.1 นางเรไร แม่ของเรณู
นางเรไรเป็นแมข่ องเรณู มอี าชพี ทานาฐานะยากจนมลี ูกสาว 3 คน ซ่งึ นางรักลูกสาว เรณู
แอบเป็นชู้กบั พ่ีเขยของตนเองจนตั้งท้องและคลอดลูกออกมา นางเรไรรบั ลูกของเรณเู ปน็ ลกู ของ
ตนเองเพ่ือแกป้ ัญหาและหาทางออกให้กบั ทกุ ฝา่ ย ดว้ ยทางบ้านมฐี านะยากจนและแมข่ องเรณูอยาก
รา่ รวยเหมือนคนอืน่ บ้าง จึงได้บีบบงั คับใหเ้ รณูผู้เปน็ ลกู สาวไปทางานท่ตี าคลีเพอื่ ใหไ้ ปกอบโกยหาเงิน
ทองจากทหารฝรงั่ โดยใชอ้ านาจความเป็นแมบ่ งั คับให้เธอต้องไปหาเงินมาเลย้ี งลกู ชายของเธอ เพ่อื พอ่
แมจ่ ะไดม้ ีชวี ิตท่ีสขุ สบายมากขึ้น นางเรไรซึ่งเป็นแม่ของเรณูต้องการรา่ รวยเหมือนคนอื่นบา้ ง จึงใช้
อานาจการเป็นแม่บีบบงั คับให้เธอไปทาอาชพี ‘ขุดทอง’ หรอื การไปทางานบรกิ ารฝรงั่ ในบาร์ที่ตาคลี
โดยทไ่ี มไ่ ด้สนใจหรือถามความคิดเหน็ ของลูกสาวเลยวา่ ลูกจะเต็มใจหรอื ไม่

“เรณเู ธอเกดิ ในครอบครวั ยากจนขน้ แคน้ มพี ่ีนอ้ งนับตวั เธอตัง้ สิบคน ความรมู้ เี พยี งชนั้ ประถม 4
นอกจากทานาแล้ว ทบ่ี า้ นของเรณยู ังมีอาชีพประมง เม่ือมีทหารผมสที อง มเี งิน มที อง คนไทยจงึ ต่างพากัน
ชักชวนมา ‘ขุดทอง’ แม่ของเธออยากร่ารวยเหมอื นคนอื่นบ้าง จงึ บีบบงั คับเธอนงั่ รถไฟมาตาคลกี บั คนในหมบู่ ้าน
โดยไมไ่ ดส้ นใจความรูส้ ึกของเธอเลยสกั นดิ ”

(กรงกรรม. 2560 : 14)

1.1.2 นางยอ้ ย
นางยอ้ ยมีลกู ชาย 4 คน ลกู ชายของนางจะตอ้ งเชอ่ื ฟงั คาส่งั ของนางเทา่ นน้ั หลงั จากทสี่ ามี
นางเสียชีวิตนางก็ได้กา้ วมาเป็นหวั หนา้ ครอบครัวหรอื ผูน้ าครอบครวั ดงั นน้ั เร่อื งภายในบา้ นนางจะมี
อานาจสูงสุด เพราะนางเป็นผ้กู มุ ชะตาชวี ิตของลกู ชายให้เป็นไปดงั่ ความตงั้ ใจของนางผเู้ ปน็ แมท่ ี่
ต้องการเห็นลูกมีชีวติ ทด่ี ี และประสบความสาเร็จ นางต้องผา่ ยอุปสรรคการพิสจู น์ตนเอง การสร้าง
ฐานะใหร้ ่ารวยตอ้ งใช้ความพยายามและอดทนเป็นอย่างมาก ดงั นั้น นางจงึ ต้องคาดหวงั กบั ลูกชาย
ของตนเอง จนเปน็ การใชอ้ านาจของการเป็นแม่ทาในสงิ่ ทต่ี นตอ้ งการทุกอยา่ ง ลูกชายทกุ คนตอ้ ง
ยอมรบั ต่อการใชอ้ านาจของความเป็นแมโ่ ดยไมส่ ามารถโตแ้ ย้งได้ แสดงให้เห็นถงึ คาพดู ของแม่ถือว่า
เป็นเอกฉันท์ แม่ล้วนมีอานาจเหนอื ลูกทุกคน ถา้ แม่สง่ั ให้ทาอะไรลูกมีหนา้ ทเ่ี ช่ือฟังและปฏิบัติตาม
เท่านั้น

“สาหรับบตุ รชายท้ังสคี่ น คาพดู ของแม่ถือวา่ เป็น ‘ประกาศิต’ นางยอ้ ยเลา่ ให้ลกู ชายฟังว่าจนกว่าจะมี
วนั นีไ้ ดน้ น้ั ตนและพอ่ ต้องผ่านอะไรลาบากกนั แคไ่ หน”

(กรงกรรม. 2560 : 38)

1326765395 48

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ดว้ ยความรักทีน่ างมใี ห้กับลูกชายมาก จึงคาดหวังให้ลกู ได้มีชีวิตครอบครัวท่สี มบูรณแ์ บบ
เลือกลกู สะใภ้ทีม่ ฐี านะดี ร่ารวย คู่ควรมหี นา้ มีตาทางสงั คม เพราะนางไมต่ อ้ งการเหน็ ลูกชายตนเอง
ต้องไปตกระกาลาบาก แต่บางครง้ั การใชอ้ านาจของแมเ่ ขา้ ไปบงการชีวติ ลกู ของตนเองมากเกนิ ไปก็
อาจเป็นการทาร้ายลกู ทางอ้อม แสดงใหเ้ หน็ ถงึ ความล้มเหลวในการใช้อานาจในความเปน็ แม่บังเกิด
เกลา้ เลือกขีดเส้นชวี ิตให้กับลูก ใช้วธิ ีการคลมุ ถุงชนในการเลือกคูค่ รองให้กับลูกชายของตนเองที่คิดว่า
ดีแลว้ แต่สุดท้ายทุกอยา่ งท่ีนางย้อยหวงั ตอ้ งพังลงไป เพราะการแตง่ งานทที่ ง้ั สองคนไมไ่ ด้รักกันแล้ว
ยังถูกฝ่ายหญงิ หลอก ยอ้ มแมวขาย ทาให้นางและลกู ชายอบั อายขายหน้าและเสียชอื่ เสียง นางย้อย
รูส้ ึกผิดหวังมากทีเ่ ปน็ ต้นเหตุของการเป็นสว่ นหนง่ึ ทีท่ าให้ชวี ติ ของลกู ชายตนเองพงั ลงไมเ่ ปน็ ทา่ สรา้ ง
รอยแผลทเี่ กิดข้นึ ในใจของกมลโดยทน่ี างยอ้ ยผเู้ ป็นแมไ่ ม่ได้มีเจตนาทาลายลูกของตนเอง นางนกึ
สงสารลกู และเสียใจกับการตัดสนิ ใจให้ลูกแตง่ งานกบั คนทีต่ นเองไมไ่ ดร้ กั

“ใจของนางยอ้ ยเจ็บเพราะ ‘ถูกย้อมแมวขาย’ ก็พอทนได้ แตน่ ี่นางทาใหล้ กู ชายตอ้ งคอยเจบ็ ใจ ทงั้ ต้องอบั
อายไปด้วย มันเจ็บยงิ่ กวา่ และถ้างานน้มี นั เป็นจรงิ อยา่ งทีค่ ดิ ไว้ นางย้อยสัญญากบั ตัวเองวา่ จะไม่ปลอ่ ยให้คนบา้ นน้ัน
ลอยนวลปอย่างแน่นอน

ถ้าผมจะขอกลบั มาอย่บู ้าน มาเปน็ ลกู ชายมา้ เหมือนเดมิ ม้าจะวา่ อะไรไหม
นางย้อยทรี่ ้สู กึ เควง้ ควา้ งเพราะเจ๊กเซ้งคชู่ วี ติ คู่ทุกขค์ ยู่ ากได้จากไป กบั ความรู้สกึ สงสารลูกท่ตี ้องอบั อายผคู้ น
กก็ ล้ันนา้ ตาไว้ไม่ไหว
แกถามเหมอื นดูถกู น้าใจมา้ อย่างน้ันล่ะ ถา้ อยู่ดว้ ยกันไมไ่ ด้ อยกู่ ับเขาไมไ่ ด้ แกกก็ ลบั มาอยู่กับมา้ มา้ เองก็
ไม่มีใครแลว้
กต็ ้ังแต่แตง่ งานกันไปผมกับเขาไม่ไดน้ อนดว้ ยกันสักครง้ั ”
“นางย้อยคิดถงึ ชีวิตอาภพั ของกมลท่มี าพงั ภนิ ท์เพราะรไู้ ม่เท่าทันเลห่ ์คน และคิดถึงวิธีการเอาคนื
คนฆะมัง”

(กรงกรรม. 2560 : 479-483)

นางยอ้ ยสานึกไดถ้ งึ ความผิดพลาดทีเ่ กดิ ขนึ้ ในการใชอ้ านาจของความเปน็ แม่ เลือกขดี
เสน้ ทางชีวติ ใหก้ ับลกู เลอื กคู่ครองใหก้ ับลูกเองโดยทไ่ี มป่ ลอ่ ยให้ลกู ไดม้ ีอสิ ระในการเลือกคูช่ ีวิตดว้ ย
ตนเอง เพราะความเอาแตใ่ จ เอาความคิดเหน็ ของตนเองเปน็ ใหญจ่ ึงไม่ได้สนใจความรู้สึกของลูก
ตนเอง บังคับใหล้ ูกแต่งงานกบั ผ้หู ญิงทตี่ นคดิ วา่ เหมาะสมท้ังทางด้านฐานะ ด้านการศึกษา เพราะนาง
เชอื่ ว่าสง่ิ เหลา่ นีจ้ ะเป็นเคร่อื งเชดิ หน้าชตู าในสงั คมได้ ทท่ี าลงไปกเ็ พราะความรกั และหวังดีกบั ลกู มาก
จนใช้อานาจของความเป็นแม่มากจนเกนิ ไป

สุดท้ายการตัดสินใจของแม่กผ็ ิดพลาด การใช้อานาจของความเปน็ แม่ และการใชอ้ านาจของ
การเปน็ แมส่ ามที ่ีเกินความพอดีทาให้ทกุ คนไมม่ คี วามสขุ ต่างอยู่ดว้ ยกันเพราะความอยากเอาชนะ

1326765395 49

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 เกิดความแคน้ และความชงิ ชัง บ้านที่ต้องสงบรม่ เยน็ แต่ต้องมารอ้ นเปน็ ไฟ เพราะการตดั สินใจท่ี
ผิดพลาดของแมผ่ ูเ้ ปน็ ใหญ่ในบา้ น

ผลของการกระทา คือ การทาใหต้ นเอง สะใภ้ และลกู ของตนทกุ ข์ใจ ไมม่ ีใครท่มี ีความสขุ
ทีแ่ ทจ้ ริงเลย ทกุ อยา่ งตน้ เหตุเกิดมาจากเพราะนางย้อยทใี่ ช้อานาจในการบงการทุกคนใหเ้ ป็นไปตาม
ทใี่ จตนเองคดิ สะทอ้ นให้เห็นถงึ การตดั สินใจที่ผิดพลาดจนทาใหล้ ูกเกิดความทุกขใ์ จ ชีวิตคู่ของลกู
ล้มเหลว และทาร้ายผู้หญิงทตี่ อ้ งตกเปน็ เหยอ่ื ในการเป็นเคร่อื งมอื ใหน้ างย้อยเอาชนะ ถึงแม้การ
กระทาของนางยอ้ ยจะไม่ไดม้ ีเจตนาทารา้ ยลกู หรือทารา้ ยลูกสะใภ้ แต่เมือ่ เหตกุ ารณ์เกิดข้นึ แล้ว ทาให้
นางยอ้ ยไดเ้ รียนรู้ถงึ ความผดิ พลาดในอดตี เราไม่สามารถกลับไปแกไ้ ขไดแ้ ล้ว ดังนัน้ นางตอ้ งแกไ่ ข
ปจั จบุ นั ให้ดขี ึน้ และไม่ผิดพลาดซา้ อกี จนกลายเป็นคนทท่ี าให้คนอืน่ เดือนรอ้ นเพราะการใช้อานาจที่
มากเกินความพอดขี องตน

“นางย้อยครนุ่ คดิ ถงึ คาพดู ของพิไลแลว้ กส็ ะทอ้ นใจยง่ิ นกั เป็นเพราะนางท่ีหวงั อยากเอาชนะปฐม อยากให้
เรณูเห็นวา่ ศรสี ะใภ้ทมี่ ีค่าคู่ควรกบั บ้านของนางต้องมชี าตกิ าเนิด การศกึ ษา ฐานะทางสงั คม เป็นท่ีเชดิ หน้าชูตา นาง
จึงต้องไปดึงพิไลกลับมาใหต้ กขุมนรกทางอารมณอ์ ย่างทพี่ ไิ ลได้กล่าวอทุ ธรณ์ไว้

พไิ ลรักปฐม แนน่ อนว่าย่อมเจ็บชา้ เมือ่ เห็นปฐมอยูก่ ับเรณู ย่อมเกลยี ดแค้นเรณทู ี่แย่งคนรัก แย่งโอกาส
แย่งสิทธทิ์ พ่ี ไิ ลพึงมีพงึ ได้ต้ังแต่แรก ซ่งึ นางยอ้ นไม่เคยคดิ ถงึ จติ ใจของพิไลในข้อนี้

สว่ นเรณเู มอ่ื ถกู เปรยี บเทียบระหว่างสะใภ้ใหญ่กบั สะใภร้ อง กต็ ้องกระทาการอุกอาจปราศจากการสานกึ
เพราะหวงั ให้นางน้ันรกั และเมตตา และกระทาการเยย้ หยนั ยั่วอารมณ์ย้อยกลับเมือ่ สบโอกาส ให้พิไลแคน้ เคอื งจน
ถงึ กบั ตอ้ งลงมือให้เรณูอยูร่ อ้ นนอนทกุ ข์ ตา่ งขัดขวางความสขุ ของกันและกนั จนเรือ่ งมนั เลยเถิด บานปลาย จนทา
ให้ติม๋ ทเ่ี คยี ดแคน้ นางเป็นทุนเดมิ ตอ้ งยอ้ นกลบั มาเล่นงานพไิ ลอยา่ งชนิดเอาชีวิตเป็นเดิมพนั

ถา้ จะว่ากนั ตามจริงเรื่องราวทั้งหมดน้เี ป็นเพราะนางคนเดยี ว ถา้ นางใหค้ วามเมตตาเรณสู กั นิด ถ้านางไมด่ ึง
พไิ ลกลับมา และถ้านางปล่อยใหล้ ูกมชี ีวติ ในแบบที่เขาต้องการ ทั้งประสงค์และกมลก็จะไม่ตอ้ งเจอกับเมยี ท่ตี นเอง
ไมไ่ ดร้ ักใครป่ รารถนา

ลกู สองคนตกนรกทางอารมณก์ เ็ พราะความเอาแตใ่ จของนาง
มา้ ขอโทษทีม่ า้ ทาร้ายพวกแก ทาให้พวกแกตอ้ งอับอายผู้คน ทาใหพ้ วกแกไมม่ คี วามสุข
มา้ บงั คับจิตใจพวกแก มา้ ไมย่ อมใหพ้ วกแกเลอื กทางเดินชีวติ กันเอง มา้ เหน็ แกต่ ัว เหน็ แก่ความรู้สึกของตัวเอง อย่าง
ทอี่ ีต๋มิ และพิไลมนั ว่าไว้”

(กรงกรรม. 2560 : 725)

1.1.3 นางแย้ม
นางแยม้ เป็นแม่ทีร่ กั ลกู มาก รักและใสใ่ จชีวติ ลกู เล้ยี งลูกเหมือนลูกยังเปน็ เดก็ ที่ยังไมโ่ ต ด้วย
ความรักและความหว่ งลูกจนเกนิ ไป จนความรกั จะไปทาลายชวี ติ ความสุขของลกู และครอบครัวของ
ลูก แสดงให้เหน็ ถึงการใช้อานาจบงั คับ ข่มขู่ลูกให้ทาตามความตอ้ งการของตนเอง บงั คับลูกให้เลิก

1326765395 50

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 กบั เมยี และแม่ของลกู ทีน่ างแยม้ ไมช่ อบ จนยน่ื คาขาด ถ้าเลือกเมยี เท่ากบั เปน็ การทิ้งแม่ ลกู ที่ทิ้งแม่ก็
จะไม่มีวนั เจริญ เพราะคาสาปแชง่ ของแม่มอี ิทธพิ ลเหนือสิ่งอ่ืนใดในโลก และขม่ ขูล่ ูกชายของตนว่าถา้
ยังปกปอ้ งเมียก็จะไม่มีวนั ไดส้ มบัติของนาง นางแย้มไดแ้ สดงถงึ พลังอานาจของความเป็นแม่ที่ลูกตอ้ ง
ใหค้ วามเคารพ และเชื่อฟงั นางเทา่ น้นั หา้ มปฏิเสธและคิดเหน็ ต่างไปจากนาง แม่ส่ังอะไรลูกก็ต้องทา
ตามความต้องการของนางทุกอย่าง ซงึ่ เป็นลกั ษณะของแม่เผด็จการ

“แม่ไมไ่ ด้โกรธเคอื งเอ็ง แต่ถ้าเอ็งอยากเอาเมียไว้ เอง็ กับแมก่ ็ขาดกัน ไม่ใช่แม่ลกู กนั อีก
กูจะไดถ้ ือวา่ ไมม่ ีมึงเปน็ ลกู ไม่เคยเบ่งมงึ ออกมา มึงจะเอาอย่างนัน้ ไหม สมบตั ิพสั ถานที่กูมี มึงกอ็ ยา่ หวงั ได้ มึง
ตอ้ งการอยา่ งน้นั ไหม แต่ถา้ มงึ ทิ้งกไู ด้จรงิ ๆ มงึ กไ็ ม่ใชค่ น คนไม่ใชค่ นมันจะเอาดไี ดอ้ ยา่ งไรชาติน้ที งั้ ชาติกเ็ อาดไี ม่ได้
มงึ อยากเป็นอย่างนั้นรึ ลูกคนไหนพ่อแมส่ าปแชง่ ไม่มีวนั เจริญหรอก ถ้ามงึ คิดจะไปอยกู่ ับนางนี่ บอกไว้เลยมงึ กจ็ ะ
เหลอื แตต่ วั วาจาแม่ศกั ดส์ิ ิทธ์ิแค่ไหนมงึ ก็เห็น”

(สดุ แคน้ แสนรกั . 2557 : 48)

1.1.4 นางนกเล็ก
นางนกเลก็ เปน็ แม่ของลือพงษ์และไม่ต้องการอไุ รมาเปน็ ลูกสะใภ้ เพราะรักลกู ชายมาก
ต้องการให้ลกู ชายของตนเองได้ภรรยาท่ีร่ารวยเงินทอง เป็นแมบ่ า้ นแม่เรือน รจู้ ักทามาหากิน และนาง
ไดห้ มายปอง พะยอม ลกู สาวของนางแย้ม ดว้ ยความรักลูกมากและตอ้ งการบงการชวี ิตลกู ชายคน
เดียวจงึ ไดใ้ ชอ้ านาจของความเปน็ แมย่ ืน่ คาขาดวา่ ถา้ ลือพงษไ์ มเ่ ลิกกับอไุ รเขากจ็ ะไมย่ กสมบัติให้
ลือพงษ์กลัวลาบากจงึ ทาตามความต้องการของผเู้ ป็นแม่ ถงึ แมจ้ ะรักอุไรและลกู ในท้องมากแค่ไหนก็
ตามแตเ่ ขาเห็นแก่ตวั เกนิ กวา่ ท่ีจะสละความสุขสบายมรดกทเ่ี ขาควรได้รับจากผู้เป็นแมด่ ้วยความชอบ
ธรรม

“แม่กับเดของเขายืนกรานแลว้ ว่าไม่มีทางไปขออุไรใหเ้ ด็ดขาด แม้เขาจะสารภาพวา่ เขากับอไุ รได้เสียกนั
แลว้ จริงตามทช่ี าวบ้านโจษจณั ฑ์ แม่ก็วา่ อุไรเป็นผู้หญงิ ใจง่ายและไหนจะข่าวลอื ของอไุ รกบั ประยรู ในนาข้าวยามคา่
คืนนัน้ อีก แม่รู้สกึ ไม่ดหี ากจะไดผ้ ู้หญิงอย่างอุไรมาเปน็ สะใภ้ แม่ย่นื คาขาดสง่ั มาว่าหากเขาคิดหนีตามไปกับอไุ ร แม่
จะไมร่ ับผดิ ชอบใด ๆ ทงั้ สน้ิ ซงึ่ ตรงนน้ั อาจรวมถงึ ทรัพยส์ มบัติท่ีเขาเพง่ิ ไดจ้ ากแมแ่ ล้เดด้วย”

(สุดแคน้ แสนรกั . 2557 : 101-102)

1.1.4 นางสาเภา
นางสาเภาเป็นแมท่ ่ีรักลูกชายของตนเองมาก จนตอ้ งเขา้ ไปกาหนดบงการชวี ติ เลอื กผ้หู ญิงท่ี
จะมาเปน็ สะใภ้ เป็นภรรยาให้กับลกู โดยมองหาผหู้ ญงิ ท่ีเหมาะสม มหี นา้ ตา ฐานะเหมาะสมกบั ลกู
ชายของตน โดยวางแผนใชอ้ านาจบีบบังคบั ให้ลูกชายของตนแตง่ งานกบั ผู้หญิงท่ีนางเป็นคนเลือกให้

1326765395 51

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 เอง โดยทีไ่ ม่สนใจความรู้สกึ ของลกู ชายสกั นิดเลยวา่ การแต่งงานความรกั จะต้องเกิดจากความรกั
หรือไม่ แต่ขอเพยี งข้ึนอยู่กับความพงึ พอใจของผู้เปน็ แมเ่ อง เพราะนางมองหาผู้หญิงทีม่ ฐี านะรา่ รวย
คคู่ วรกับลูกชายของตนเอง มีหน้าตา ฐานะทางสังคมเสมอกนั

“เราเองก็ไดแ้ ตพ่ ูดถนอมน้าใจว่าปลกู เรอื นตามใจผอู้ ยู่ ผกู อตู่ ามใจผูน้ อน ปากกอ็ ้างไป แต่แท้จรงิ แล้ว
นางสาเภาก็มองหา อทู่ องคา ให้กับลูกชายหลบั นอน นางสาเภารับไมไ่ ดเ้ พราะลกู สะใภ้ ก็คอื แมข่ องหลานยา่
ซึ่งจะต้องมหี นา้ ตามฐี านะพอเหมาะพอสมกนั ”

(ทงุ่ เสนห่ า. 2557 : 7)

การเลือกคู่ชีวิตใหก้ บั ลกู ชายโดยไมไ่ ด้ถามความสมัครใจของลกู ชายเลยสักนดิ เป็นการแสดง
ความรักและการใช้อานาจของการเปน็ แมต่ ่อลูก ถึงแมก้ ารแตง่ งานตามความต้องการของแมจ่ ะนาพา
หายนะครง้ั ย่ิงใหญใ่ นชวี ิตมาสูเ่ ขา ฆา่ เขาให้ตายท้ังเป็นทางออ้ ม

“ไพรวลั ย์ถอนหายใจอยา่ งแรง จนใจท่จี ะว่าแม่ของตนออกมา เพราะรูว้ า่ ทีแ่ ม่ทาอย่างนั้นกเ็ พราะวา่
แมน่ ้าปรารถนาดีกับตนนัน้ ลว้ น ๆ โดยหาร้ไู มว่ ่าความปรารถนาดีและความรักของแม่นั้น จะฆ่าเขาใหต้ ายท้ัง
เป็นไปตลอดชาติ”

(ท่งุ เสน่หา. 2557 : 147)

จากข้อความข้างต้น แสดงใหเ้ หน็ ถงึ พลงั อานาจของผู้หญิงในขณะสวมบทบาทของแม่
การถ่ายทอดคตคิ วามเชอื่ การลขิ ิตขีดเสน้ ทางชวี ิต เป็นการใชอ้ านาจกับลกู ตนเอง ลูกสะใภ้
ลกู จ้าง สถานภาพทีโ่ ดดเดน่ ของความเป็นแม่ คือความเป็นแม่ที่รกั ลูกมาก พยายามให้ลกู ไดร้ บั สิ่ง
ตา่ ง ๆ ที่พ่อกบั แมค่ ิดว่าดที ่ีสุด มชี ีวติ ท่ีดเี พยี บพร้อมอย่างครบครัน เชน่ การศกึ ษา หนา้ ทีก่ ารงาน
การมคี คู่ รองท่เี หมาะสมกัน อานาจของแม่เป็นลกั ษณะเผดจ็ การ อานาจของความเปน้ แม่กลายเปน็
สิ่งที่ทาใหเ้ กิดปญั หาครอบครัว ทะเลาะเบาะแว้งกัน การใชอ้ านาจในการคลมุ ถุงชนเพอ่ื ให้ลกู
แต่งงานกับคนทพ่ี อ่ แมเ่ ปน็ คนเลือกให้ ลูกไมส่ ามารถได้เลอื กคชู่ ีวิตเอง บางครัง้ การใชอ้ านาจของแม่
เกินขอบเขตสง่ ผลให้ลูกพบกับความวบิ ัติในชีวิต หรือเผชิญกับโชคชะตาท่ไี ม่ประสบความสาเร็จใน
ชวี ิตคู่ เปน็ การแสดงความรกั และพลงั อานาจของผู้เป็นแม่มสี ิทธใ์ิ นการกาหนดชวี ิตของลกู ใหเ้ ปน็ ไป
ตามความคาดหวังของผูเ้ ป็นแม่

1.2 แม่เลยี้ งเด่ียว เปน็ แมท่ ีด่ ูแลลูกเพียงลาพังดว้ ยตนเอง
แมม่ ีบทบาทในการเลย้ี งดูลกู ปัจจบุ นั มีแมเ่ ล้ียงเด่ียวท้งั ท่ีเปิดเผยและไม่เปดิ เผย

สถานะด้วยเหตผุ ลความจาเป็น แต่ในความเปน็ แม่แลว้ แม่ทกุ คนรักลกู ของตนเสมอ ตา่ งกอ็ ดทน

1326765395 52

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 เข้มแขง็ กล้าแกรง่ ทีจ่ ะเลยี้ งลกู ด้วยตนเองเพยี งลาพงั ไม่มีพ่อเดก็ มาช่วยรบั ผดิ ชอบดแู ล ดว้ ย
สถานภาพและบทบาทในปัจจุบันนน้ั ผู้หญิงต้องทางานทง้ั ในบา้ นและนอกบา้ น จึงต้องเลี้ยงดูบตุ ร
พรอ้ มกบั รับผดิ ชอบการทางานไปพรอ้ มกันด้วย เปน็ แม่ที่ตอ้ งเขม้ แขง็ อดทน และรบั ผดิ ชอบดแู ล
ลกู ทกุ อย่างซ่งึ ลักษณะของแม่เลยี้ งเดย่ี วปรากฏในตวั ละครหญิงในนวนยิ ายของจุฬามณี ได้แก่ อุไร
จากเร่อื ง สดุ แค้น แสนรกั , แก้วใจ จากเรอ่ื ง ทุ่งเสน่หา ยกตัวอยา่ งได้ดังนี้

1.2.1 อุไร
อุไร เป็นแมเ่ ล้ียงเด่ยี ว เพราะไดเ้ ผลอไปมคี วามสัมพันธ์กับลือพงษผ์ ชู้ ายทเ่ี ธอรัก มเี พศสมั พนั ธ์
ก่อนแตง่ งาน เธอผิดหวังเพราะนางแย้มไดว้ างแผนทาใหเ้ ธอและคนรกั ผดิ ใจกัน และเป่าหใู ห้นางนกเล็ก
แม่สามีไมช่ อบอไุ รเพราะเป็นผหู้ ญงิ ทป่ี ากร้าย อไุ ร จึงกลายเปน็ ผู้หญิงท่ที อ้ งไมม่ พี อ่ เธอรูส้ ึกผิดและ
เสยี ใจจนไม่กลา้ สู้หนา้ แมข่ องตนเอง เพราะเธอไดท้ าลายช่อื เสยี งและทาให้แมต่ ้องอบั อาย แตแ่ มข่ อง
อไุ รกเ็ ขา้ ใจและช่วยปลอบใจให้อุไรซ่ึงเปน็ ลูกสาวกา้ วผา่ นพน้ ความเจ็บปวดนไ้ี ปใหไ้ ด้ โดยท่ีอุไรจะไม่ยอม
ทาแทง้ และจะเลีย้ งลกู ของงตนเองให้เติบโตขึ้นเป็นคนทด่ี ีใหไ้ ด้ ซง่ึ แสดงให้เหน็ ถงึ ความเป็นแม่ที่รกั ลกู
มาก ถงึ แม้อไุ รจะท้องโดยที่พ่อไม่ยอมรับผดิ ชอบโดยการแต่งงานกับเธอ และโดนแมส่ ามกี ดี กันไม่
ยอมรับเธอเปน็ สะใภ้ เพราะดถู ูกวา่ เธอเปน็ ผู้หญงิ ใจง่าย เป็นผู้หญิงทีไ่ ม่มคี ่า ไรค้ ่า ไรร้ าคา แต่อุไรก็ไม่ได้
เกบ็ คาพดู เหลา่ นัน้ มาบนั่ ทอนให้ตนเองหมดกาลังใจ เธอเลือกทจี่ ะเกบ็ เด็กเอาไว้ และต้งั ปณธิ านกับ
ตนเองวา่ จะเลี้ยงลกู ของเธอให้ดที ี่สดุ และพสิ ูจน์ใหท้ ุกคนเห็นวา่ ถงึ แมเ้ ธอจะเป็นแมเ่ ลย้ี งเดีย่ วแตเ่ ธอก็
สามารถเลยี้ งลูกให้ไดด้ ีได้ เพอ่ื ลบคาสบประมาทของทางแม่สามดี ้วย ถอื เป็นการแสดงบทบาทของความ
เป็นแม่ทรี่ ักลกู มากและยอมทาทกุ อยา่ งเพ่ือต้องการให้ลูกของเธอดเี หนือกว่าคนที่เคยดูถกู เธอ

“เร่ืองลกู ในท้องเอ็งละ่ ” แม้ตัวเองจะทุกข์โศกเรื่องของประยงค์ แตอ่ มั พรกับแมก่ ค็ ดิ หาทางออกใหก้ บั
นอ้ งสาวหนงึ่ ในทางออกน้นั คือ ทาแทง้

“ฉันจะเกบ็ ลูกไว้ เป็นตายร้ายดีอย่างไร ฉันจะเลี้ยงลูกให้ดที ่ีสุด และตอ้ งเลี้ยงให้ได้ดีกวา่ หลานอนี กเลก็ ทกุ
คนดว้ ย” น้าเสยี งของออนไลนม์ ่งุ ม่ันอมั พรถอนหายใจออกมา

(สดุ แค้น แสนรกั . 2557 : 165)

อไุ รเขม้ งวดกับลกู สาวมาก สนับสนุนและสง่ เสริมให้ลูกได้เรียนหนังสอื ทางานทุกอย่างเพือ่ ส่ง
เสยี ให้ลกู ได้เรียนจนลูกจบได้เป็นแพทย์หญงิ และนาความภาคภมู ใิ จมาใหอ้ ุไร ผ้เู ปน็ แมท่ ่ีต้องฝ่าฟนั
อปุ สรรคเลี้ยงลูกมาด้วยนา้ พักน้าแรงเพียงลาพงั

“ลูกบา้ นอน่ื เรียนยงั ไมจ่ บก็มีผัวมเี มียกันแล้ว รพีตอ้ งทาให้ทางนน้ั เหน็ ว่าแมแ้ ม่จะตัวคนเดียวแมก่ ส็ ามารถ
เลยี้ งลูกจนไดด้ ไี ด้”

1326765395 53

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 (สดุ แคน้ แสนรกั . 2557 : 184)

1.2.2 แกว้ ใจ
แก้วใจ ไดก้ ลายเปน็ แม่เลย้ี งเด่ยี วเพราะว่ามคี วามสัมพนั ธล์ ึกซง้ึ กบั พระเอกลเิ กท่ีรจู้ ักกนั เพยี ง
ชัว่ ข้ามคืน ทาใหแ้ กว้ ใจต้องเปลยี่ นสถานภาพจากเด็กสาวกลายเป็นแม่ แต่พระเอกลเิ กไผท เทพทอง
ไม่ยอมรบั เพราะเขามีลกู มเี มยี อย่แู ลว้ จึงไม่สามารถรบั ผิดชอบลกู ในท้องของเธอได้ แก้วใจต้อง
แกป้ ญั หาใหก้ ับชวี ิตของตนเองให้หลุดพ้นจากคาครหาจากชาวบ้านวา่ สาส่อน ทอ้ งไม่มีพ่อ แก้วใจจงึ
ต้องหาพอ่ ให้กับลกู ในทอ้ งของตนโดยให้ไพรวัลย์รับสมอ้างเปน็ พอ่ ให้ หลังจากน้ันไพรวัลย์ก็เสยี ชวี ติ ทา
ใหแ้ ก้วใจต้องกลายเป็นแม่เล้ียงเดย่ี วที่ตอ้ งเลีย้ งลูกเองโดยอยภู่ ายใต้การดูแลของนางสาเภาผู้ซึง่ เป็น
แมส่ ามี

“ตอนนี้ฉันตงั้ ทอ้ งแลว้ แล้วพ่อของมนั ก็คงไมไ่ ด้ต้องการเลือดชัว่ ๆ นีร่ วมถงึ ตัวฉันด้วยหรอก ฉันตอ้ งเอาตัว
ให้รอดเหมือนกัน ฉันจะไปหาพไี่ พรวลั ย์ ฉันจะบอกกบั เขาตามจรงิ วา่ เรือ่ งทั้งหมดมนั เป็นมาอยา่ งไร พีไ่ พรวัลย์เขา
ต้องชว่ ยฉนั แน่ ๆ ”

(ทงุ่ เสนห่ า. 2563 : 197-198)

1.3 แมผ่ ทู้ ่ีไม่ไดเ้ ปน็ ให้กาเนิด แต่มบี ทบาทในการเลี้ยงดเู สมือนลกู ของตนเอง
ตัวละครทเ่ี ปน็ แม่แต่ไมไ่ ด้เปน็ ผู้ให้กาเนิด แต่มีบทบาทในการเลย้ี งดู ดูแล เอาใจใส่

เสมอื นลกู ของตนเอง ซึ่งเปน็ ผูเ้ ปน็ แม่ทีใ่ ห้กาเนดิ มเี หตผุ ลความจาเป็นทไี่ ม่สามารถเลี้ยงดจู งึ ให้ตวั
ละครเหล่าน้สี วมบทบาทในการเป็นแม่ พบในตวั ละครหญงิ ดังนี้ นางยอ้ ย, จันตา, อม่ิ , แม่ดวงมณี
ศรนี คร, ย่าสาเภา, นางแยม้ ยกตวั อยา่ งไดด้ งั น้ี

1.3.1 นางยอ้ ยและจนั ตา
นางยอ้ ยและจันตาเป็นแมท่ ี่ไมไ่ ดใ้ ห้กาเนิด แต่ตอ้ งมีบทบาทในการเลี้ยง ‘กมลา’ ลูก
สาวท่เี กิดจาก มาลาและมงคล มาลานาลกู มาทิง้ ไว้ใหน้ างยอ้ ยผู้ซึ่งเปน็ ย่าเลย้ี ง เพราะตนตอ้ งไป
แต่งงานใหม่ เธอจงึ เลอื กแก้ปญั หาใหก้ ับชวี ิตการแตง่ งานของเธอโดยการทิง้ ลูกสาวของตนใหผ้ ู้เปน็ ย่า
เล้ยี ง และนางยอ้ ยกบั จนั ตากช็ ว่ ยกันเล้ยี งและรบั เปน็ ลูกบญุ ธรรมของกมลกบั จันตา เพ่อื ไมใ่ ห้เด็กที่
เติบโตมามีปมหรอื ขาดความอบอุ่น นางยอ้ ยเฝา้ ฟูมฟักเล้ียงดูกมลาเปน็ อย่างดี เพราะเป็น
เลือดเนื้อเชอ้ื ไขของตน และนางคิดถึงมงคลลกู ชายทีเ่ สยี ชีวิตไปแลว้ นางเลยอยากเลย้ี งตวั แทนของลูก
ชายใหเ้ ตบิ โตมาเป็นผู้ใหญ่ที่ดตี อ่ ไป

“แมใ่ จรา้ ยใจดาอยา่ งน้นั มนั ไม่ควรมอี ีกตอ่ ไป เมอ่ื แกจะรบั เป็นลกู แก ลูกนางจันตาแล้วแกไม่ควรใหม้ ันมี
ประวัติ ลบประวตั ิได้กล็ บไป

1326765395 54

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 แม่ไมม่ ีทางปิดบังประวตั ขิ องนังหนูมนั ไดห้ รอก คนร้กู ันทงั้ บาง เพราะมนั โตขนึ้ อย่างไรมันก็ต้องรู้ความจรงิ
สู้เราบอกใหเ้ ขาอยกู่ ับความจริง และเข้าใจวา่ ทาไมแมเ่ ขาตอ้ งทิง้ เขาไปซะดกี วา่ มันนา่ จะเป็นผลดกี ับตัวเขามากกว่า
นะมา้ ”

(กรงกรรม. 2563 : 797)

1.3.2 อิ่ม
อ่ิม เป็นพสี่ าวของอุ่นและอารียซ์ ึ่งนอ้ งสาวทง้ั สองคนเอาลกู ชายมาใหอ้ ิ่มเล้ยี งดว้ ยมเี หตุผล
และความจาเปน็ ที่ไม่สามารถเลี้ยงลูกของตนเองได้ อมิ่ ต้องเลยี้ งลูกของอุ่นซงึ่ เปน็ ลกู ของอุ่นกบั ยอด
สามีของตนเองทแี่ อบเป็นชูก้ ันโดยท่ีอิม่ ไม่รู้เร่อื ง และอ่มิ ไดเ้ ลย้ี งลกู ของอารียก์ ับชายท่อี ารียเ์ กลียด
หนา้ พอ่ จนไม่อยากเอาเดก็ ไปเลย้ี งจงึ ท้งิ ใหอ้ ่ิมผูเ้ ป็นพส่ี าวรบั ภาระในการดแู ลเดก็ ชายทั้งสองคน แต่
อมิ่ กเ็ ล้ยี งดูเด็กทั้งสองคนเสมือนลูกของตนเอง รัก ดแู ล อบรม ใหก้ ารศกึ ษา ทาทุกอย่างเสมอื นหนา้ ท่ี
ของแม่แท้ ๆ ทพ่ี ึงกระทาตอ่ ลูก จนสามารถเลีย้ งลูกจนเตบิ โตข้ึนมาเปน็ คนดี เรยี นจบตามทมี่ งุ่ มาด
ปรารถนา และมีหน้าท่ีการงานท่ีดี

“ไหนๆก็ไหนๆแลว้ แมอ่ ่ิมเลย้ี งทงั้ คไู่ ปเลยใครเกิดหวั ปกี ็เป็นพใ่ี ครเกิดทา้ ยปีก็เปน็ นอ้ งอาทิตย์กลับยงชยั
ตัง้ ใจเรียนให้ดีสักวันคงได้บวชทดแทนบุญคณุ อม่ิ ไมไ่ ดน้ ึกถงึ บุญคุณหากแต่นึกถึงหน้าทขี่ องพ่ีพึงมีตอ่ น้องๆนกึ ถึง
เมตตาธรรมท่ีขนึ้ ชื่อวา่ เป็นธรรมค้าจนุ โลกอย่างไรพีอ่ ่ิมกช็ ว่ ยๆหน่อยแลว้ กนั คิดเสยี วา่ เอ็นดูลูกนกลกู กา ”

(ชิงชงั . 2556 : 302)

1.4 แม่ผู้ที่ให้กาเนดิ แต่ไม่สามารถเลี้ยงดูลูกได้
ดว้ ยข้อจากัดด้านของอาชพี โสเภณีทส่ี ังคมไม่ยอมรบั ขอ้ จากัดดา้ นเศรษฐกจิ ยากจนไม่สามารถทจ่ี ะ
เลีย้ งดลู กู ได้ ข้อจากัดของการทะเลาะเบาะแว้งกบั แม่สามี พบในตัวละครหญงิ ดังนี้ อนุ่ นางรญั จวน
ปานวาด แก้วใจ อมั พร มาลา อารยี ์ อรพรรณี เรณู สามารถยกตวั อยา่ งไดด้ งั น้ี

1.4.1 เรณู
เรณูมลี กู ชายแต่ไม่ได้เลย้ี งลกู ของตนเอง เน่อื งจากเปน็ ลกู ทเี่ กิดจากความมักมาก
แอบมคี วามสัมพนั ธก์ บั พ่เี ขยตนเอง ทาให้สงั คมไม่อมรับและถูกติฉนิ นนิ ทา แมเ่ รไรจงึ รับลูกชายของ
เรณเู ปน็ ลกู แทน ใหล้ ูกเรียกเรณูวา่ พ่ี เพราะเป็นลูกทีเ่ กดิ กับตนเองและพเ่ี ขย เพราะฉะนั้นจงึ
แกป้ ัญหาใหน้ างเรไรผู้ซ่ึงเป็นแม่ของเรณูเป็นแม่แทน

“แล้วเป็นเจ็ดปที ่ีชีวิตพ่เี หมอื นตกอยใู่ นขมุ นรกด้วย มลี กู กไ็ มไ่ ดเ้ ลยี้ ง มลี ูกลูกกไ็ ม่รวู้ า่ เป็นแม่ไมไ่ ด้เรยี กพ่วี ่า
แม่ ตอ้ งเรยี กแมว่ ่าพ่ี แลว้ ก็ตอ้ งระหกระเหนิ เรร่ ่อนไปหากินในที่อยา่ งนั้นใครเหน็ กม็ องดว้ ยสายตาเหยยี ดหยาม”

(กรงกรรม. 2560 : 95)

1326765395 55

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.4.2 มาลา
มาลามีลูกกับมงคล แต่พ่อของลกู เสยี ชีวิตไปแล้ว ที่สาคญั นางยอ้ ยแม่สามีก็ไม่
ยอมรบั เพราะเกลยี ดมาลาทสี่ าปแชง่ ให้ลกู ชายทีน่ างรักมากต้องตาย แต่มาลาต้องหาทางออกให้กับ
ปัญหาท่เี ธอก่อขนึ้ มาคือ การท้องก่อนแต่ง เธอไมไ่ ดส้ ารภาพหรอื บอกกับพ่อแมข่ องเธอว่าเธอทอ้ ง
แล้วพอ่ แม่ต้องการใหเ้ ธอแต่งงานกับลูกชายท่ีเปน็ เพ่ือนกบั พอ่ เธอตกลงท่ีจะแตง่ งานตามท่พี อ่
ตอ้ งการ แตก่ ารแต่งงานของเธอในครง้ั น้ี แต่งแล้วตอ้ งยา้ ยไปอยูก่ บั สามี ดงั นั้นเธอตอ้ งไมม่ ลี ูก เธอจึง
แกป้ ัญหาโดยการนาลูกสาวท่เี พง่ิ คลอดมาทิง้ ไวใ้ ห้นางยอ้ ยผูซ้ ึ่งเปน็ ยา่ เล้ียง เพราะตนตอ้ งไปแตง่ งาน
ใหม่ เธอจงึ เลือกแก้ปญั หาให้กบั ชวี ิตการแต่งงานของเธอโดยการทิง้ ลกู สาวของตนใหผ้ ู้เป็นย่าเล้ียง

1.5 แม่ผพู้ ร้อมจะปกปอ้ งคุ้มครองลูก
สญั ชาตญาณของความเปน็ แมค่ ือมหี นา้ ทีใ่ นการปกป้องดแู ลค้มุ ครองลกู ใหอ้ ยู่รอดด

ปลอดภยั แม่ผ้พู รอ้ มจะปกป้องคมุ้ ครองลูกพบในตัวละครหญงิ ดงั นี้
1.5.1 เรณู
เรณใู นฐานะแมจ่ งตอ้ งต่อส้เู พือ่ ปกปอ้ งลูกของตนเอง จะเหน็ ได้ถงึ ความรักทพ่ี ร้อม

จะปกป้องลูกของเรณูทแ่ี ม่สามไี มย่ อมรบั และจะใหเ้ ธอไปทาแทง้

“ผหู้ ญงิ อยา่ งเรณู พร้อมรบ เพอื่ ลูกในทอ้ งที่กาลงั จะลืมตาดูโลกตอ่ ใหบ้ กุ นา้ ลยุ ไฟหรือเดินฝา่ ดงหนาม
เธอก็ไม่หวั่น ฉันท้องกับเขาแลว้ ฉนั จะกลับไปได้อย่างไร”

(กรงกรรม. 2560 : 11)

“ไอป้ ๊อก มาน่ี มาหาแม่ เรณูหันไปเรยี กลูกชายคนเลก็ ของแม่ แม่บอกกับคนทัว่ ๆ ไปวา่ ‘เป็นลูกหลง’
ทง้ั ทตี่ อนที่เธอคลอดป๊อกนั้นแม่อายุเกอื บ 60 ปีแล้ว แม่พยายามปกปอ้ งเธออย่างเตม็ กาลัง และแมก่ ย็ ังพยายาม
ระงับรอยร้าวระหว่างพี่สาวกบั น้องสาวโดยปอ้ งเธอไว้และหาทางออกให้ แม้วา่ ทางออกนั้นมนั จะไม่ได้ทาใหช้ ีวิตเธอ
ดขี ึ้นก็ตาม”

(กรงกรรม. 2560 : 107)

จากข้อความข้างตน้ แมเ่ รไรซ่งึ เปน็ แม่ของเรณูไดพ้ ยายามปกปอ้ งเรณูและพยายามระงับรอย
ร้าวทเ่ี กดิ ข้นึ ระหวา่ งน้องสาวกับพส่ี าวที่มีสามีคนเดยี วกัน ถงึ แม้วา่ ทางออกจะทาให้ชีวิตเธอดขี ึ้นหรอื
แย่ลง แตอ่ ย่างน้อยแม่เรไรกไ็ ดท้ าตามบทบาทหน้าที่ความเปน็ แมน่ ่ันก็คอื ปกป้องและคุ้มครองลูกจาก
อนั ตรายทง้ั ปวง

1326765395 56

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.6 แม่ผู้คอยแกป้ ัญหาใหก้ ับลูก เปน็ ท่ปี รึกษาและรว่ มแบ่งเบาความทุกข์
หนา้ ทข่ี องแม่ท่ตี อ้ งสวมบทบาทในการเป็นที่ปรึกษาให้กบั ลูกในยามทีล่ กู ทกุ ขใ์ จมี

ปัญหาสามารถเลา่ ระบาย ให้แมฟ่ งั ผู้เปน็ แม่พร้อมจะทาหนา้ ที่เปน็ ท่ีปรกึ ษาและร่วมแบง่ เบาความ
ทกุ ข์ให้คลายลง และชว่ ยแกป้ ัญหาใหก้ ับชวี ติ ของลกู ซ่งึ พบในตัวละครหญิง ดังน้ี

1.6.1 แม่ยอ้ ยกับปฐม
แม่ยอ้ ยเป็นแมข่ องปฐมซึง่ รกั ลกู ชายมาก เม่ือลูกชายนาผู้หญิงท่ีไม่รจู้ กั หัวนอน
ปลายเทา้ และแมไ่ ม่ไดเ้ ป็นคนเลือกให้เป็นสะใภ้เข้าบ้าน เปน็ บทบาทของแม่ที่ตอ้ งการช่วยลกู
แก้ปญั หาการนาผู้หญิงคนใหมม่ าในฐานะเมีย ในขณะท่ตี นเองมคี หู่ ม้ันคูห่ มายอยแู่ ล้ว และยงั เป็น
การใช้อานาจสัง่ ใหล้ กู รบี เคลยี ร์ปญั หาใหเ้ รยี บรอ้ ย โดยไมน่ กึ ถึงหรือเหน็ อกเหน็ ใจเด็กท่บี ริสุทธิ์ซงึ่ มี
สถานภาพเปน็ หลานของตนเอง บทบาทแมท่ ี่คอยแกป้ ญั หาใหก้ บั ลูกให้ทาในสิ่งท่มี นั ผิดคุณธรรมเพือ่
จะไดไ้ มผ่ ิดสัญญากบั คู่หมนั้ เพือ่ จะไดไ้ ม่ต้องยกสนิ สอดให้ฝ่ายผู้หญิงเพราะเป็นการผดิ สัญญาของฝ่าย
ชาย ด้วยความงกในเรือ่ งเงนิ จึงทาใหแ้ มย่ อ้ ยคิดตัดสินใจช่วยลูกในทางท่ีผดิ จารตี ประเพณี

“เอามนั กลับไปเขา้ ซ่องเข้าบารท์ ม่ี ันเคยอยูด่ ้วยนะ อย่าท้งิ ไวใ้ หเ้ ป็นเสนียดจญั ไรสายตาของมา้ แกอยา่ ลืม
นะว่าแกมคี ่หู มน้ั คู่หมายแล้ว ตอนน้ีทางน้ันยงั ไมร่ เู้ รื่องบดั สเี ราต้องรบี แกป้ ัญหาสียกอ่ น ท้องไดม้ ันก็แท้งได้ แลว้
คนอย่างอีนี่ ม้าไม่เชอื่ หรอกว่ามนั จะไมเ่ คยรดี เด็กออกจากทอ้ ง”

(กรงกรรม. 2560 : 12)

1.6.2 แม่ทองคากับบงั อร
บทบาทของการเป็นแม่ คอื แบง่ ปนั ความสุข และบรรเทาความทกุ ขใ์ จของลกู สาว
และชว่ ยกันคิดหาแนวทางป้องกันแก้ไข บทบาทการเปน็ ภรรยาทีต่ อ้ งดูแลปรนนบิ ัติเอาใจสามี พอ่ แม่
สามี ทงั้ งานบ้าน งานครัว ค้าขาย เธอตอ้ งทาทกุ อย่าง แต่บังอรเธอก็ตอ้ งยอม เพราะเธอเป็นคนเลอื ก
ทจี่ ะมาเป็นสะใภ้บ้านนเี้ อง แมก่ ็มหี น้าท่ีแค่ปลอบใจและรบั ฟงั ปญั หาของลูกและชว่ ยกนั แก้ไขปญั หา

“ร้องไหท้ าไมบงั อร ใครทาอะไรเอง็ ” นางทองคาลบู หวั ลกู สาวซงึ่ วนั นี้เอาแตร่ ้องไห้โฮไมย่ อมพูดจาใด ๆ
“ร้องไห้ออกมาใหห้ มดนะลกู มีเรอื่ งคับขอ้ งหมองใจอะไรก็บอกแมไ่ ด้ เอ็งสุขแมก่ ส็ ุขด้วย เอง็ ทกุ ข์แมก่ ็ทุกข์
ดว้ ย แม่เลีย้ งลกู สาวมาด่าสกั คา ตีสักแปะก็ยังไม่เคย ถ้าเอง็ อยากกลับมาอยบู่ ้านแม่ก็ยินดรี บั เอง็ ไว้ บังอร บอกแม่มา
สลิ กู ” ยิ่งนางทองคาพดู มากเทา่ ไหรน่ า้ ตากท็ ะลกั ไหลมาข้นึ เทา่ นั้นบงั อรร้องไห้จนชา้ ใจแล้วก็เล่าเรื่องราวต้งั แตค่ ืนสง่
ตวั เข้าหอให้คนเป็นแม่ฟงั นางทองคาทุกข์กบั ลูกถงึ สามทุกข์ มนั เป็นเวรเปน็ กรรมอะไรหนอ
“ใหแ้ ม่ไปถามผู้ใหญฝ่ า่ ยโน้นดไู หม เผื่อบางทมี นั จะมีทางแก้ไข”
“อยา่ ลมื แม่เขาบอกแล้วว่าอกี ไมก่ วี่ นั คงจะกลบั มาจริง ๆ แลว้ ฉนั มันออ่ นแอเอง ฉันมันไม่มีนา้ อดนา้ ทน
แคข่ ายของง่าย ๆ กท็ าไม่ได้ แตแ่ มม่ ันเหนอื่ ยกวา่ การทานาจรงิ ๆ นะ หวั ฉันหมนุ ไปหมดตง้ั แต่เช้าจนเย็นจรดคา่

1326765395 57

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 แทบไมไ่ ด้นั่งพกั ทงั้ ทางานครัว ทางานบา้ น ขายของ ซกั ผ้าดแู ลลูกใครบ้างกไ็ มร่ ู้ ซนอย่างกบั อะไร วัน ๆ ก็ช่างขยัน
ทาเลอะเทอะ และทส่ี าคัญเหนื่อยแค่ไหนมนั ก็พอทนได้หรอกแมแ่ ตไ่ อเ้ หน่ือยใจนสี่ ิแม่ผวั ฉันเขา...”

“ไมต่ ้องพูดหรอก แมร่ ู้จักนางเอียดดี คนลืมกาพืดตัวเอง มันก็มาจากลกู ชาวนาน่ีแหละ มผี วั ขยัน วาสนาดี
เข้าหน่อย ทาเป็นหย่งิ ไมม่ องคนทานา แท้จรงิ ท่บี า้ นมันร่ารวยอยู่ทุกวันกพ็ อได้อาศัยชาวนา มันคนลืมคณุ คน ลืมคณุ
แผ่นดนิ สกั วันเถอะ มันจะได้สานึกดูบา้ ง ดเู หมอื นคนเป็นแม่จะเดอื ดเนื้อร้อนใจกับเร่อื งนี้อยไู่ ม่น้อย”

(ชงิ ชงั . 2556 : 119 - 120)

1.7 แมผ่ ูส้ งั่ สอน เปน็ แม่ทใ่ี ห้คาสั่งสอน เตือนสติลกู
แมล้ กู จะเตบิ โตเป็นผูใ้ หญ่ มีหนา้ ที่การงานทด่ี ี หากบางครง้ั บางเรอื่ งยามทลี่ กู

ประสบปญั หาในชีวติ แม่ต้องให้คาตักเตอื น อบรม สง่ั สอน เพ่ือเตือนสตใิ หก้ ับลกู ซึง่ ลกั ษณะของ
แมท่ ี่คอยส่ังสอน เตือนสติลกู ปรากฏในตวั ละครหญิงในนวนิยายของจฬุ ามณี ดังน้ี

1.7.1 แมย่ อ้ ย
บทบาทของแม่ทต่ี ้องสัง่ สอนลกู เตอื นสติใหล้ ูกได้รู้จักบทบาทหน้าที่ของตนเอง เม่อื
มคี รอบครวั ใหญ่ข้ึน ในฐานะแม่จะต้องทาหน้าที่ของแมเ่ ลีย้ งลูกใหเ้ ติบโต มกี ารศึกษา มีหน้าทีก่ ารงาน
ทด่ี ี มีครอบครัวที่ดี เปน็ คนดขี องสังคม ผเู้ ป็นแม่ต้องรู้จกั วางแผนชวี ิตให้กับตนเองและลกู ๆ แบง่
บทบาทและหนา้ ที่ แบง่ ปันทรพั ยส์ ินให้ยุติธรรมที่สดุ เพ่อื ให้ลูกไดม้ ีความสุขอย่ดู กี ินดี ไมเ่ ดอื ดร้อน

“อาตง เปน็ แม่คนมนั ไม่งา่ ยหรอกนะ เมือ่ เป็นเมีย กต็ อ้ งทาหน้าทข่ี องเมยี หนา้ ท่ขี องสะใภเ้ ม่ือเป็นแม่คน
นอกจากจะต้องเลย้ี งลกู ใหโ้ ต มกี ารศกึ ษา มหี นา้ ทกี่ ารงานแล้ว ก็จะต้องเลีย้ งใหเ้ ปน็ คนดี ทรพั ยส์ มบตั ิที่มีก็จะต้อง
แบง่ ปนั กันไปให้ยุติธรรมทสี่ ุด เวลานอนตายก็จะได้นอนตายตาหลบั ไม่มหี ว่ ง ไม่มีใครเอาไปครหาได้

เมื่อเห็นแผนชีวิตของแมท่ ีท่ าทกุ อยา่ งเพอื่ ความสขุ ของลูกหลาน อาตงกร็ สู้ กึ รกั แม่ยิง่ ข้ึนผสมกบั ความรสู้ ึก
‘ใจหาย’ ปีนสี้ ถานภาพทางบา้ นของเขากาลังจะเปลีย่ นแปลงไป จะไม่มีเฉพาะแค่พี่ ๆน้อง ๆ อกี แล้ว ‘วงศ’์ จะใหญ่
ขน้ึ เพราะมสี ะใภ้ แลว้ กต็ ้องมลี ูก มีหลาน มกี ารแบง่ แยกทรพั ย์สมบัตแิ บง่ แยกหน้าทก่ี ารงาน แบง่ แยกอาหารการกนิ
ให้ชดั เจน”

(กรงกรรม. 2560 : 110)

1.7.2 แมพ่ ิกุล
บทบาทของผเู้ ป็นแม่ คือการอบรมส่ังสอนของแมพ่ ิกุลซึง่ เป็นแม่ของพิไล ก่อนทจ่ี ะ
ออกเรอื น ต้องฝึกทางานบา้ น งานเรือน งานครัว จะตอ้ งดูแลปรนนบิ ตั ลิ ูกและสามี ซ่งึ เป็นหน้าท่ีหลัก
ของ ‘เมีย’ และ ‘แม’่ ซงึ่ ผูห้ ญงิ ทกุ คนตอ้ งเขา้ ใจบทบาทและหนา้ ทนี่ ้ี เพราะถ้าไม่ทากจ็ ะกลายเปน็
ผู้หญงิ ท่บี กพร่องต่อหน้าทที่ ่สี ังคมคาดหวังวา่ การเป็นแม่และเมยี ทด่ี ีตอ้ งเก่งการบ้านการเรอื นและ
การครัว

1326765395 58

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 “เพราะก่อนจะถึงวันแต่งงาน แมก่ บ็ อกแล้ววา่ ทาไม่เป็นกต็ ้องทาให้เป็น ไม่อยากทาก็ต้องทาเพราะเรื่อง
พวกน้เี ป็นหน้าท่ีของ ‘เมยี ’ และ ‘แม่’ ทกุ คนจะเก่ยี งคนอื่นอย่างที่เคยเกี่ยงไม่ได้อีกแล้ว”

(กรงกรรม. 2560 : 153)

1.7.3 พะยอม
พะยอมพยายามสั่งสอน อบรม และเตอื นสติของลูกชายให้ตั้งใจเรยี นเพ่อื จะได้มี
อนาคตท่ีดี แต่ลกู ชายกลับไม่สนใจและไม่เชอื่ ฟงั ผเู้ ป็นแม่ ด้วยความรกั ของแมถ่ ึงรูว้ ่าลูกชายของ
ตนเองเป็นลกู ท่ไี มด่ ีแต่ถงึ อย่างไรนางก็รกั และคอยอบรมสง่ั สอนตามหนา้ ที่และบทบาทของแม่เสมอ

“ พะยอมมองเกรดเฉลย่ี ของบตุ รชายแลว้ ถอนหายใจออกมาอย่างแรง ลือชัยไมใ่ ชค่ นหัวไม่ดแี ต่เขาไม่
สนใจเล่าเรียน อาจเปน็ เพราะวัย เพราะเพ่อื น เขาไมต่ อ้ งลาบาก จงึ ทาใหเ้ ขาไมม่ ีความทะเยอทะยาน ไม่มคี วาม
อยากมีอยากเป็นเหมือนคนอื่น ๆ พะยอมพยายามสงั่ สอน แต่ลูกชายกท็ าเหมอื นเสียงของแม่เป็นเสียงเสยี งขลุย่
ตัง้ ใจเรียนหน่อยไมไ่ ด้รึชยั เกรดเท่าน้ีจะไปทาอะไรได้ แม่ไมอ่ ยากจะบอกกบั ลกู หรอกนะวา่ แมอ่ ายเขาท่ีมลี ูกไมร่ ักดี
แตแ่ มไ่ ม่คดิ ว่าลูกจะไม่รักตวั เองถงึ เพยี งน้ี”

(สดุ แค้น แสนรกั .2557 : 285)

1.7.4 อมั พร
อัมพรสวมบทบาทของการเป็นแมท่ ีอ่ บรมสัง่ สอนเตอื นสติลกู ให้รูถ้ งึ สถานภาพ
บทบาทหน้าที่ และการประพฤตติ นทเ่ี หมาะสมกับสถานภาพและบทบาทหนา้ ท่ี เป็นครูบาอาจารย์
ควรประพฤติตนใหส้ ามารถเป็นแบบอย่างแก่ลูกศิษย์ ซึ่งถือว่าอัมพรไดต้ ักเตอื นลกู ในฐานะบทบาท
ของแม่

“แมห่ ่วงความรูส้ กึ ของลกู ทุกคน เราก็เหมือนกนั อยา่ กลับบ้านให้ดกึ นัก แล้วเปน็ ถงึ ครูบาอาจารยย์ งั เที่ยว
กลางคนื แบบนใี้ ชไ้ ดท้ ่ไี หน”

(สุดแคน้ แสนรัก.2557 : 342)

1.8 แมผ่ รู้ ักและใส่ใจดูแลลูก เป็นแม่ทีร่ ักและใส่ใจลกู ทกุ เรื่อง
บทบาทหนา้ ทกี่ ารดแู ลลกู ของแมน่ นั้ มีมากมายและไม่เคยส้นิ สดุ แม้ลูกจะเตบิ โต

เปน็ ผูใ้ หญ่ สถานภาพและบทบาทของแม่กไ็ มเ่ คยเปล่ยี นไป โดยเฉพาะแม่ในสังคมไทยจะดแู ลลูก
ต้งั แต่เร่อื งอาหารการกิน จนถงึ ความรู้สึกตา่ ง ๆ ของลกู เฝ้าห่วงใยดูแลลกู รบั รู้ทุกข์สุขของลุก
ตลอดเวลา ซ่งึ ลักษณะของแม่ผู้ใส่ใจดูแลลกู เปน็ แม่ทใี่ ส่ใจลูกทุกเรื่องปรากฏในตัวละครหญงิ ใน
นวนยิ ายของจุฬามณี ดังน้ี

1326765395 59

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.8.1 นางแยม้
นางแยม้ เป็นแม่ที่รัก ดแู ล ใส่ใจลูกและหลานทุกคน ให้ความสาคัญกบั การศึกษาของลกู หลาน
แสดงใหเ้ ห็นถงึ ความรัก ความเอาใจใส่ดูแลลูก ใสใ่ จดูแลช่วยเหลอื ลกู ในทกุ ๆ เรื่อง เพอื่ ใหล้ กู ได้อยู่ดีมี
สุข อยูอ่ ย่างสขุ สบาย แสดงถึงความรกั และบญุ คณุ ทยี่ ่งิ ใหญท่ ่ีแมม่ ีใหก้ ับลกู ทกุ คน

“พระคุณของแมน่ น้ั ยง่ิ ใหญเ่ หลือคณานับ เขามีวันนไี้ ดก้ เ็ พราะแม่ แม่ส่งเขาเรยี นตอ่ ท่ามกลางเสียงสบ
ประมาทของหมญู่ าติ แมเ่ ค่ียวเขญ็ ให้เขาไปโรงเรียนทอ่ี ย่ไู กลแสนไกล แมอ่ ดทนทางานหนักเพือ่ ให้เขามีเงินจ่ายใช้
สอยไม่ให้นอ้ ยหนา้ ใคร รถกระบะคนั แรก แมแ้ ตภ่ รรยาของเขาแม่กต็ กแต่งใหโ้ ดยท่เี ขาไม่ต้องหาเงินให้เหนื่อยยาก
ไหนจะทนี่ าในบ้านหลังท่เี ขาอยู่แมก่ ็ผนั เงินมาช่วยซอื้ ขาดเหลอื เม่ือไหร่เขากว็ ิ่งมาหาแม่ ชว่ งที่ลูกยังเลก็ เงนิ เดอื นเขา
นอ้ ยแล้วก็ต้องยา้ ยทที่ างานไปตา่ งจังหวัด ถา้ แม่ไมร่ บั ฝากลกู เขาไว้ 2 คน เขากับลูกก็คงลาบาก เงินค่าเล่าเรยี น คา่
เสอื้ ผา้ หนังสือของลกู แม่กอ็ อกให้ แมแ้ มจ่ ะบน่ เพือ่ ระบายความเหน็ดเหนอ่ื ยนา่ ราคาญใจบา้ ง แต่พอเขาหยิบยนื่ เงนิ
คนื ให้ แมก่ ็ไม่รบั แมบ่ อกเสมอวา่ เงินของแม่กเ็ หมอื นเงนิ ของลกู ”

(สดุ แค้น แสนรัก.2557 : 441)

1.8.2 นางสาเภา
นางสาเภามลี ูกชาย 2 คน นางรกั ลกู ทง้ั สองคนเทา่ กัน นางได้ทาหน้าที่ความเป็นแม่เป็น
อยา่ งดี เป็นแม่ผูท้ ่ีดูแลลกู และสามียามเจ็บไข้ไดป้ ่วย ต้องอดทนตรากตราทางานตากแดด อาบเหงือ่
ต่างนา้ หลงั สู้ฟ้าหน้าสู้ดินเพ่ือหารายได้มาจุนเจอื ครอบครัว งานบา้ นงานเรอื นไมใ่ หข้ าดตกบกพรอ่ ง
ตอ้ งหุงหาอาหารเพือ่ ใหล้ ูกไดก้ นิ ข้าวกอ่ นไปทางานทกุ วัน ซงึ่ แสดงให้เห็นถงึ ความรักและการดูแลเอา
ใจใส่เป็นอย่างดที ี่แม่มอบให้กับลูก

“ภาพของแมต่ อนทตี่ ้องดแู ลพ่อยามเจ็บป่วย ภาพตอนท่ีแม่ตากแดดตากฝนทางานตามลาพงั หลังจากท่ี
พอ่ ส้ินลมไปแล้ว ภาพของแมท่ ่ีตื่นแตม่ ืดแต่ดกึ เพอ่ื มาหุงหาอาหารใหพ้ วกเขาได้กนิ ก่อนไปทางาน ภาพของแม่ยาม
ที่พวกเขาเจบ็ ไขไ้ ดป้ ่วย ไม่สบาย สหี น้าทุกขร์ ้อนของแม่ตอนที่รู้ว่าพ่ีไพรวลั ยเ์ ปน็ โปลโิ อ ภาพของแม่ในอดตี มี
เยอะแยะมากมาย จนกระทั่งความปลาบปลืม้ แลน่ เขา้ มาอาบหัวใจ”

(ทุ่งเสนห่ า. 2557 : 99 - 100)

1.9 แม่ผ้รู ผู้ ดิ ชอบ เปน็ แมท่ เ่ี รียนรูข้ อ้ ผิดพลาดของตน และปรับปรงุ แก้ไข
การเป็นแม่ทีด่ ีนั้น ใช่ว่าทุกคนจะสามารถเปน็ ไดด้ ีสมบูรณ์แบบ การเป็นแมก่ ็ต้องเรยี นรู้ทัง้
ถกู ผิด ก็ต้องยอมรบั และแกไ้ ขขอ้ ผดิ พลาดนัน้ ลูกก็จะตอ้ งเข้าใจแม่ เรียนรู้ไปทลี ะนิดวา่ แมไ่ ดท้ าใน
สิ่งทท่ี าใหล้ ูกนนั้ ดีหรือไม่ดีต่อตวั ลกู อย่างไรบา้ ง ไมเ่ พยี งแต่แม่ท่ีคาดหวังวา่ ใหแ้ ม่เข้าใจลูกเท่านนั้ แต่
ลูกกค็ วรเขา้ ใจแม่ด้วยว่าแมเ่ องกส็ ามารถทาผิดได้ แตร่ วู้ า่ ผิดกย็ อมรบั รับผดิ ชอบ และหาวิธีแก้ไข
ความผดิ พลาดนั้นให้คลี่คลาบให้ปญั หาลุล่วงไป

1326765395 60

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ซึ่งลกั ษณะของแม่ผู้รูผ้ ิดชอบ เป็นแม่ท่ีเรียนรู้ขอ้ ผิดพลาดของตน และปรับปรงุ
แก้ไขปรากฏในตัวละครหญิงในนวนยิ ายของจุฬามณี ดงั น้ี เรณู อไุ ร แมย่ ้อย แมแ่ ย้ม แมอ่ นุ่

1.9.1 เรณู
เรณูแสดงให้เหน็ บทบาทของการเปน็ แมท่ รี่ ้ผู ิดชอบยอมรับผดิ กบั ความผดิ ในอดีตท่ี
แอบเป็นชกู้ ับพ่ีเขยของตนเองเพราะความมกั มากจึงทาใหเ้ รณูทอ้ งขนึ้ มา แต่ตอนน้เี รณคู ิดได้แล้วและ
สานึกผิดอยากทาหน้าทแี่ ม่ ให้ความรัก ให้การศึกษา ให้ลกู เกดิ มาได้รบั ความอบอุ่นจากแม่ และเรณู
ต้องการเตมิ เต็มความรกั ความอบอุน่ ท่ีลูกควรไดร้ ับจากแม่ให้เตม็ ท่ี เรณใู นฐานะแมพ่ รอ้ มท่จี ะนา
ความผดิ พลาดในอดีตมาแกไ้ ขให้ลกู ของเธอเติบโตมาเป็นคนดมี คี ุณภาพ

“เรณเู ปน็ แม่ กต็ อ้ งวางแผนอนาคตไวใ้ หล้ ูก พวกญาตพิ น่ี ้องจะตอ้ งเหน็ วา่ แม้ชาตกิ าเนิดของปอ๊ ก
นนั้ จะเกิดจากความมักมากในการของพ่อกบั แม่ แต่ป๊อกจะต้องเตบิ โตขน้ึ มาอยา่ งสวยงาม มนั น่าจะถึงเวลาแล้วที่
เรณูจะไดท้ าหน้าทีแ่ มใ่ ห้เตม็ ที่เสียที”

(กรงกรรม.2560 : 467)

เรณเู คยทางานท่บี าร์ และถูกคนอ่ืนมองวา่ มีอาชพี เปน้ ‘กะหร่ี’ แตเ่ รณูจะไม่หวน
กลบั ไปทาอาชีพน้ันอีกแล้ว เพราะเรณูมีลูกไม่อยากใหล้ กู ตอ้ งมารบั รเู้ รอ่ื งราวทไี่ มด่ ีของแม่เมอ่ื ตอนโต
เรณอู ยากเปน็ แค่ผหู้ ญงิ ธรรมดาท่ีทาอาชีพเป็นแม่ค้าขายขนมอาชพี สุจรติ ท่ีใช้ลี้ยงดตู นเองและลกู
อยากมีครอบครวั เหมือนคนท่ัว ๆ ไป ที่สาคญั เรณูอยากดูแลลกู ใหเ้ ต็มที่

“ฉันคงไมห่ วนกลับไปที่บาร์อีกแลว้ พี่ ท่ีฉนั ต้องทาอย่างน้ี ที่ฉันมาท่ีนเ่ี พราะฉันรักเขา ฉันอยาก
เป็นผู้หญงิ ธรรมดา ไมม่ ใี ครตตี ราว่าเปน็ ......อยา่ งท่ีเคยเป็น และทส่ี าคัญฉันมลี ูกชายฉันไมอ่ ยากใหม้ ันต้องอายเมื่อรู้
ความไปมากกว่าน้ี”

(กรงกรรม.2560 : 555)

1.10 แมผ่ ู้ใหค้ วามสาคัญและส่งเสริมการศึกษาของลกู
การเปน็ แมผ่ ้ใู ห้ความสาคญั และสง่ เสรมิ การศึกษาของลกู ซ่งึ ลกั ษณะของแม่ท่ีพบในตัวละคร
หญงิ ได้แก่ ยอ้ ย, แยม้ , อไุ ร, อิ่ม, อุ่น, อารีย์, ยุพิณ, จนิ ดา, สลกั จิตร, นางรัญจวน, แม่ดวง
มณี ปรากฏในตัวละครหญิงในนวนิยายของจุฬามณี ดังน้ี

1.10.1 อไุ ร
อไุ รเป็นตัวละครหญงิ ท่ีแสดงให้เห็นถึงบทบาทหน้าที่ของแมท่ ่ีนอกจากจะให้ชีวิตลกู
แล้ว ยงั ต้องให้การศึกษา อบรมเลย้ี งดูลูกใหเ้ ติบโตเป็นคนทสี่ ามารถเปน็ ท่ีพ่ึงของพอ่ แมใ่ นยามแกเ่ ฒ่า

1326765395 61

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ได้ อุไรถงึ แม้เธอไมไ่ ดจ้ บการศกึ ษาสูง จบแค่ระดับประถมสี่ แตน่ างก็เลง็ เหน็ ถงึ ความสาคญั ของ
การศึกษาที่จะสามารถเปลยี่ นแปลงหรือยกระดบั คณุ ภาพชวี ิตของเธอและลูกใหด้ ีขน้ึ ได้

“ถงึ แมแ้ มจ่ ะจบแค่ ประถม 4 แต่เมื่อเข้าเมอื งแล้ว แม่ก็ขวนขวายปรกึ ษากบั คุณครขู องเธอมาตลอด ทาง
ใดทจ่ี ะทาให้ลูกสาวคนนเี้ ปน็ หนึง่ ได้ แม่พรอ้ มท่ีจะเสยี เงนิ ทันที”

(สุดแคน้ แสนรัก.2557 : 184)

1.10.2 นางแย้ม
นางแย้มเปน็ ตัวละครหญิงทส่ี วมบทบาทในการเป็นยา่ ทเ่ี ล็งเหน็ และให้ความสาคัญใน
การศึกษาของบตุ รหลานมากที่สุด การศึกษาต้องมาเป็นอนั ดับแรก ชอบการแขง่ ขันให้ลูกหลานตนเอง
เรยี นเก่งกวา่ คนอน่ื เพือ่ จะไดเ้ ชดิ หน้าชตู าแกว่ งศ์ตระกลู

“ย่าหาสารพดั โรงเรียนกวดวิชามาใหเ้ ขาเลอื ก แลว้ วันเสาร์อาทติ ยเ์ ขากไ็ ม่ไดพ้ กั เช้าจรดคา่ ย่าก็ตระเวน

รบั สง่ หาขา้ วหาน้าให้อย่างไมร่ เู้ หน็ดเหนอื่ ย ย่าบอกเขาเสมอวา่ เหนอื่ ยแคไ่ หนไมว่ ่าขอใหห้ ลานของย่าถงึ ฝัง่ อย่างที่
ยากฝนั ไว้”

(สดุ แค้น แสนรกั .2557 : 186)

“แม่ของลลดาให้เธอไปออดอ้อนผเู้ ปน็ ย่า เพอ่ื นาเงินมาจ่ายค่าเรียน พอรู้วา่ เป็นเรื่องการเรยี น นางแยม้ จงึ
ใหก้ ารสนับสนนุ อย่างเต็มที่ แตค่ นอยา่ งนางแย้มก็ต้องมขี ้อแลกเปลย่ี น”

(สุดแค้น แสนรกั .2557 : 231)

“รไู้ หมบรรดาหลานทัง้ หมดนีต่ ัวแย่กวา่ ใครเขาเลย ทัง้ ท่ีพ่อแม่กม็ พี รอ้ มแต่ทาไมละ่ ทาไมไมร่ ักเรยี น เห็น
ไหมว่าหลานบา้ นฝัง่ โนน้ เป็นอย่างไรบา้ ง หนา้ ตาผวิ พรรณเขาดูดมี สี ง่าราศีกันทัง้ นั้นสเู้ ขาสิลูก อย่าเอาแตส่ นุก เรยี น
ให้สงู ๆ จะได้กลับมาบริหารงานของพอ่ แม่”

(สุดแคน้ แสนรัก.2557 : 231)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เห็นถงึ บทบาทของยา่ ทร่ี กั และดูแลหลานเสมือนแม่บงั เกดิ เกล้า
นางใหค้ วามสาคัญของการศกึ ษาของหลาน ทุม่ เททัง้ เงินและเวลา เพ่ือทาใหห้ ลานของนางเรยี นจบ
มีอาชพี ท่นี างใฝ่ฝนั ให้กบั หลานรกั ซ่ึงเปรียบเสมอื นลกู ของนางเอง และนางแยม้ ใหค้ วามสาคญั กบั
การศกึ ษาของลูกหลานมาก ส่งให้เรยี นหนังสือสงู ๆ เพ่ือจะได้มีอาชีพกลับมาบริหารงานเพือ่ จะได้
รา่ รวยมั่งมมี ากยิ่งขึ้น นางเช่ือว่า ความรูเ้ ป็นขุมทรัพยใ์ นการนาไปสคู่ วามรา่ รวยและอนาคตที่สุขสบาย

1326765395 62

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.10.3 อิ่ม
อ่ิมเป็นแมท่ ่ีเล็งเห็นถึงความสาคัญของการศึกษามาก เขาเช่ือว่าการศึกษาจะทาให้ลูกมีหนา้ ท่ี
การงานท่ดี ี เป็นหน้าเปน็ ตาใหแ้ กว่ งศต์ ระกลู

“ถา้ คดิ จะตอบแทนบุญคุณแม่ก็ตั้งใจเรยี นหนังสือใหจ้ บใหม้ งี านทาเป็นหน้าเป็นตาของวงศ์ตระกลู แค่น้นั
แหละอาทติ ยแ์ ม่พอใจแค่นั้น”

(ชิงชัง. 2556 : 358 - 395)

ยงชัยเครอื่ งหมายของคนดกี ็คอื ความกตัญญผู ้ใู หเ้ ปน็ ไดย้ ากแล้วผ้ทู รี่ บั ไปแล้วตอบแทนคณุ ผใู้ หย้ ากกวา่
เรียนใหด้ ีเรยี นให้เกง่ เรยี นให้จบเอาปรญิ ญามาฝากแมเ่ ขาใหไ้ ด้แค่น้ันแม่เขาคงช่ืนใจ ”

(ชงิ ชัง. 2556 : 395)

1.10.4 นางจาเรียง
นางจาเรียงมีลูกสาวจานวน 2 คน คนแรกใหอ้ ยู่บ้านดูแลกิจการงานบ้านงานเรอื น ลูกสาว
คนทีส่ องส่งให้ไปเรียนหนงั สอื ให้ไดเ้ ปน็ ครแู ลว้ กลบั มาพฒั นาถนิ่ ฐานบา้ นเกดิ ของตนเอง จินดา จึง
เปน็ ความหวงั ของพ่อแม่ในการรับราชการ คนในสงั คมมคี า่ นิยมเรีนสงู ๆ จะได้เปน็ เจ้าคนนายคน
พ่อแม่กจ็ ะไดร้ บั สวัสดิการ และอาชีพการรับราชการทาใหม้ ีหน้ามีตาทางสังคม แสดงให้เห็นถึง
คา่ นิยมของการเรียนหนงั สอื เพ่ือเขา้ รับราชการ

“ดแู ลตัวเองดีๆนะ พ่เี ป็นหวั ใจของพอ่ แม่ ฉันเองเรยี นจบปนี ี้ปหี นา้ ยงั ไม่รเู้ ลยวา่ จะไปตรงไหน อาจจะ
สอบเขา้ ครูแล้วก็เรียนตอ่ เสารอ์ าทติ ย์เอา สงสารพอ่ แม่นะเรยี นหนังสือใชเ้ งนิ เยอะ แต่เธอกเ็ ป็นความหวังของพอ่
ของแมน่ ะ ถงึ แม้แมจ่ ะเป็นชาวนาจนมั่งมีแต่ว่านางจาเรียงกฝ็ ันท่ีจะมีลูกรบั ราชการทางานใหห้ ลวง เพราะมัน
หมายถึงหน้าตาและสวัสดิการของตวั เองยามแกเ่ ฒา่ นางจาเรียงจงึ ต้องสง่ จินดาไปอยูก่ บั ญาติและเวลาลงแขก
ทางานนางจาเรียนกจ็ ะอวดถงึ ผลการเรียนของลูกสาวคนเลก็ อยู่เป็นประจา”

(ทุง่ เสน่หา. 2556 : 103 - 104)

1.11 แมผ่ ูอ้ ุปถมั ภพ์ ระพทุ ธศาสนา สง่ เสรมิ ใหล้ กู บวชเพอ่ื ทดแทนบญุ คุณ
ตัวละครหญิงในนวนิยายของจุฬามณีส่วนใหญจ่ ะให้ความสาคญั ของการเป็นผอู้ ุปถัมภ์
พระพทุ ธศาสนา เช่อื ในเรอ่ื งของการบวชทดแทนบุญคุณ แสดงใหเ้ หน็ ถงึ บทบาทของแม่ผูท้ ่มี ีความ
ศรทั ธาในพระพทุ ธศาสนา ตอ้ งการทานุบารงุ ศาสนาโดยใหล้ ูกชายไปบวชเพือ่ เรยี นร้ทู างธรรม และ
ผลานิสงส์ในการบวชของลกู ชายจะส่งผลใหแ้ ม่ได้ข้นึ สวรรค์เม่ือตายไป พบในตัวละครหญงิ ในนวนยิ าย
ของจุฬามณี ดังน้ี

1326765395 63

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.11.1 นางย้อย
นางยอ้ ยเปน็ คนไทยแต่ได้สามเี ป็นคนจนี แต่นางก็ยังมีความเชอ่ื และศรัทธาใน
พระพุทธศาสนา นางเชื่อวา่ การทน่ี างใหล้ กู บวช นางจะไดผ้ ลบุญเพือ่ มาลบล้างบาปทีน่ างได้ทา นางเชื่อ
วา่ นางจะไดเ้ กาะชายผ้าเหลอื งข้ึนสวรรค์

“นางเปน็ คนไทย นางเชอื่ ว่าบญุ กศุ ลจากการเกาะชายผา้ เหลอื งของลูกชายนน้ั เป็นบญุ ใหญ่
จะทาใหบ้ าปกรรมทเี่ ผลอไผลทาลงไปเม่ือครง้ั ยังเปน็ มนุษยไ์ มส่ ่งผลยามเม่อื หลับตาละโลก นางปรารถนาความสขุ
ความเจรญิ รุ่งเรือง และสวรรค์ เช่นคนไทยทัว่ ๆ ไป”

(กรงกรรม.2560 : 19)

1.11.2 อิ่ม
อม่ิ เป็นแม่ที่มศี รทั ธาในพระพุทธศาสนามาก เธอจะสอนธรรมะให้ลูกนาไปใชใ้ น
ชวี ิตประจาวันอย่างสม่าเสมอ

“แมอ่ ่มิ สอนหนักหนาวา่ ทานเปน็ ที่มาแห่งโภคทรพั ยส์ มบตั ิ แม่สอนใหเ้ ขาใหร้ ูจ้ กั หา รจู้ กั กิน และรู้จกั ใช้ ที่
สาคัญใช้ทาอะไรบา้ งและที่แม่เนน้ วา่ ต้องทานน่ั กค็ ือทาบุญ ย่งิ ให้ย่ิงมา ยง่ิ มี ไมม่ ีวนั หมด ไมม่ ีวนั ไม่มี ”

(ชงิ ชัง. 2556 : 423)

“อ่มิ เธอรสู้ กึ อิม่ เอิบในหัวใจเหลือเกนิ ด้วยเกิดมาชาตินี้ไม่เสยี ทที ไ่ี ดเ้ กดิ เป็นมนษุ ยไ์ ด้พบได้เป็นทายาทกบั
พระพทุ ธศาสนา ฉันอยากเป็นเศรษฐีใจบญุ ค้าจุนพระพทุ ธศาสนาอย่างนางวิสาขา”

(ชิงชัง. 2556 : 484)

สดุ ท้ายในบั้นปลายของชีวติ เธอเลือกทส่ี ละสมบตั ิ สละความสุขท่ีจะอยู่กบั คนรกั ทเี่ ธอรอคอย
มาทง้ั ชีวิตเพือ่ ออกบวชเป็นแม่ชี เพื่อปฏิบัตธิ รรม

“แมอ่ ่ิมกส็ ละสมบัตพิ ัสถาน รวมถึงหวั ใจที่รักมน่ั ของชายอีกคนหน่งึ ไวเ้ ดินหนา้ เข้าหารสพระธรรมตาม
ท่ีไดต้ งั้ ใจเปน็ ถอื ศลี อย่สู านกั แม่ชี เธอได้ข้อคดิ จากเหตกุ ารณ์วุน่ วายซับซอ้ นอีกวา่ สายน้าไม่ไหลยอ้ นกลบั วัน
เวลาไมอ่ าจหวนคนื ความแน่นอน กค็ ือความไม่แน่นอน กรรมเปน็ ผลู้ ิขติ บุญเทา่ น้ันเปน็ ท่ีพง่ึ ระลกึ และแม่อม่ิ ก็
สง่ั ไวน้ กั หนาว่าอยา่ ละเร่ืองบุญกศุ ลเป็นอนั ขาด หมั่นทาให้ไดท้ กุ วนั ท่ีแมม่ ีวันน้ีได้กเ็ พราะบญุ ทา่ นเห็นแสงสวา่ ง
ทางออกทีแ่ ท้จรงิ ของชวี ิต ท่านจงึ ได้ตดั สินใจทาเชน่ นน้ั และสักวันเราทุกคนคงไดพ้ บเจอกบั พระนพิ พาน”

(ชิงชัง. 2556 : 543)

1326765395 64

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.11.3 แม่ทองคา
แมท่ องคามีลูกสาว 5 คน เนอ่ื งจากมีลูกสาวจึงไมส่ ามารถบวชพระได้ นางมีศรทั ธาใน
พระพุทธศาสนาหม่ันไปทาบญุ อย่างสม่าเสมอ พอนางมีหลานชาย ก่อนท่ีนางจะตาย นางคาดหวงั
เอาไว้ว่าอยากเห็นหลายชายท้งั สองคนบวชเพื่อนางจะได้เหน็ ชายผา้ เหลอื งและเกาะชายผ้าเหลอื งข้นึ
สวรรค์

“นางจะตอ้ งปลืม้ ปล้ืมใจทุกครง้ั เกดิ มาชาตนิ ก้ี ็มีแต่ลกู สาวจึงไมไ่ ดบ้ วชลูกไม่ไดเ้ ป็นทายาทกบั พระศาสนา
อย่างแทจ้ รงิ กบั เขา”

(ชงิ ชัง. 2556 : 463)

1.11.4 นางสาเภา
นางสาเภาเป็นแม่ผมู้ ีศรทั ธาในพระพทุ ธศาสนา นางเชอื่ ว่าการที่ลกู ชายได้บวชจะเป็นสิริ
มงคล สง่ ผลทาให้นางไดข้ ้ึนสวรรค์ และการบวชของลกชายถือเปน็ การบวชเพอ่ื ตอบแทนบญุ คุณของ
พ่อกับแม่

“เวลานน้ี างปรารถนาเหน็ ลูกชายที่กาลังจะโกนหวั เข้าวัดสะอาดบรสิ ุทธเิ์ พราะนางอยากไดบ้ ุญอยา่ งเต็มที่
ไม่อยากแบ่งปันบญุ ผา้ เหลอื งกับใครทง้ั น้ัน”

(ทุ่งเสนห่ า. 2563 : 8)

“ได้เกดิ เป็นมนุษย์ก็ยาก ได้เพศบุรษุ ก็ยาก ไดพ้ บพระพุทธศาสนากย็ าก มอี ายจุ นกระทัง่ ครบบวชและได้
บวชในคราวนถ้ี อื วา่ เป็นบุญมหาศาล เพราะทาใหแ้ ม่ไดใ้ กลช้ ดิ กับพระพุทธศาสนา และบุญผ้าเหลอื งนีแ้ ม่กห็ วงแหน
ย่งิ นัก ก่อนหนา้ นนั้ แม่พร่าบอกเขาใหร้ ะวงั เนื้อระวงั ตัวอย่าได้เผลอไปกบั หญิงใดให้ต้องมาแบ่งบุญกันในคราวน้ี

และวันนี้เขากท็ าหนา้ ท่ีของลูกผูช้ ายคนหน่งึ ไดอ้ ยา่ งดเี ย่ียม นกึ ยอ้ นกลับไปเขาเชือ่ ฟงั คาส่ังของแม่เปน็
อยา่ งดี ไม่เคยออกนอกลู่นอกทาง งานการในเรอื นในไร่ในนา เขาเคยี งบ่าแขง็ ขันชว่ ยแม่ไม่คดิ เล็กคิดน้อยเรือ่ งที่
พชี่ ายอา้ งวา่ พกิ ารขาเป๋และเอาเปรยี บ”

(ทงุ่ เสน่หา. 2563 : 100)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงใหเ้ ห็นถึงคา่ นิยมในการบวชทดแทนบุญคุณของพ่อแม่ ความ
ศรทั ธาในพระพุทธศาสนา หม่ันสอนใหล้ ูกรู้จักกตัญญกู ตเวทีต่อผู้มพี ระคณุ รจู้ กั บวชทดแทนบญุ คุณ
ของพอ่ แม่ ชาวพทุ ธมกั มีความเชอ่ื ว่าการบวชเป็นบญุ มหาศาลสามารถสง่ ผลบญุ ใหพ้ อ่ กับแมไ่ ด้ขน้ึ
สวรรคใ์ กลช้ ิดพระพุทธศาสนา

1326765395 65

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.12 แม่กับบทบาททางเศรษฐกจิ
หมั่นศึกษาหาความรู้ ใช้สติปัญญา แรงกาย อดทนทางาน และเปน็ นักบรหิ ารจดั การทดี่ ี
รู้จักช่องทางในการทามาหากนิ มีอาชีพเปน็ ของตนเอง ขยันทางานหาเงินเพ่อื มาจุนเจือครอบครัว
ทางานช่วยแบ่งเบาภาระของสามี มีรายได้สามารถพึ่งพาตนเองได้

1.12.1 นางยอ้ ย
นางย้อย เป็นตัวละครท่แี สดงให้เห็นถึงการเป็นชนชนั้ กลางที่มีอาชพี ค้าขาย มี
บทบาททางเศรษฐกจิ ในการใชส้ ติปัญญาในการทามาหากนิ ร้จู ักค้าขายเพ่อื หาเงินมาจนุ เจือครอบครวั

“แม่ย้อยไดบ้ า้ นหลงั นีพ้ ร้อมทด่ี ินมาจากการรับจานอง พอเจ้าของบ้านไม่สามารถส่งดอกเบีย้

ดอกเบย้ี ก็ทบต้น สุดท้ายแมจ่ งึ ต้องยดึ บ้านหลังน้ไี ว้ หลงั ได้กรรมสทิ ธิ์ แมใ่ ห้เจ้าของเดมิ ย้ายออกไปทันที
ทา่ มกลางเสียงแชง่ ชกั หักกระดกู กล่าวหาว่าแมห่ นา้ เลอื ดใจดาอามหิต แต่แมห่ าไดส้ นใจไม่ เสยี งที่แว่วมาให้ไดย้ ิน
แม่เปรยวา่ กไู มไ่ ดโ้ กงใคร กอ่ นที่จะเอาเงินไป ลกู หนขี้ องกทู ุกคนร้อู ยแู่ ล้วว่าสัญญาเงินกู้น้ันมีขอ้ ความวา่ อยา่ งไร
เมอ่ื ทกุ คนเต็มใจเซน็ ชอื่ เต็มใจแปะโปง้ กต็ อ้ งยอมรับผลกรรมที่จะตามมา

เบือ้ งต้นแมป่ ลอ่ ยให้ข้าราชการที่มาจากต่างถิน่ เช่าอาศยั พอข้าราชการยา้ ยไป แม่ตงั้ ใจจะยก
เปน็ เรอื นหอลกู ชายคนโตกับ พไิ ล ลูกสาวคนเลก็ ของเถา้ แก่เจ้าของโรงสที ี่เกดิ จากเมยี คนไทย เหมือนกบั แม่ของเขา
ที่เปน็ คนไทยไดส้ ามเี ป็นลกู ชายคนจนี โพ้นทะเล

แตเ่ ม่อื การณเ์ ปน็ เช่นนแ้ี ล้ว แผนแตง่ งานกับลูกเศรษฐมี ีเงินจึงตอ้ งล่มไป”
(กรงกรรม. 2560 : 13)

จากข้อความข้างต้นแสดงให้เห็นถึงบทบาทของแม่เก่ียวกบั การวางแผนทาง
เศรษฐกิจวางแผนให้ลกู แตง่ งานกบั ลูกเจ้าของโรงสซี ่งึ เปน็ เจา้ ของกจิ การเชน่ เดยี วกบั นางแยม้ หวังให้
ลกู ไดส้ บายเพราะถือคตวิ า่ เรอื ล่มในหนองทองจะไปไหน จึงวางแผนทางการเงนิ จากอาชีพปลอ่ ย
เงินกู้ พอได้ทรพั ยส์ ินท่ีหลดุ จานองมากน็ ามาปลอ่ ยให้ขา้ ราชการเช่าเพ่อื เก็บเงินคา่ เช่าเอาไวเ้ พอื่ เป็น
ทุนหมุนเวียนในครอบครัวอัศวรุ่งเรืองกจิ พอไม่มคี นเช้ากว็ างแผนจะยกเป็นเรือนหอให้กับลกู ชาย
แสดงถงึ ความมสี ติปญั ญาท่ีฉลาดเฉลียวของแม่ยอ้ ยที่มคี วามสามารถในด้านการวางแผนและบริหาร
เงนิ ใหง้ อกเงยและเกดิ ประโยชนก์ บั ลกู และตนเองมากทสี่ ดุ

“ทนี่ ั่นแม้จะเหนือ่ ยยากลาบากกาย ลาบากใจมากกวา่ ตอนเลี้ยงหมูอย่ทู ับกฤช แตท่ ี่นน่ั ก็ทาให้
นางยอ้ ยเรยี นรู้วิธีการคา้ ขายอย่างมืออาชพี ขยับขยายมาเปดิ ร้านโชห่วย อยทู่ ี่ตลาดชมุ แสง ที่นีน่ างเปน็ เจา้ ของเตม็
ตัว นางจึงทมุ่ เทแรงกาย เฟ้นสติปญั ญาท่ีมี ทาทกุ วิถีทางทีจ่ ะทาให้การค้าเจรญิ รุ่งเรอื ง ทรพั ย์สินเพมิ่ พูน โดยนาง
ตั้งใจไว้วา่ ในบรรดาลูกสะใภ้ นางจะต้องขนึ้ ช่อื ว่าเป็นคนเก่งทสี่ ุด ถึงแม้นางจะเปน็ คนไทยแทก้ ต็ าม ”

(กรงกรรม.2560 : 18)

1326765395 66

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงให้เห็นถึงสตปิ ัญญา ความอดทน ขยันทามาหากิน จน
ทาให้แม่ยอ้ ยกลายเป็นเจา้ ของธรุ กิจ มรี ายไดส้ ามารถดูแลเลีย้ งดูครอบครวั ได้ แสดงให้เหน็ ถงึ
บทบาททางเศรษฐกจิ ท่ีผู้หญิงสามารถทางานเคียงบ่าเคยี งไหล่ มีความฉลาด เกง่ ไม่ดอ้ ยไปกวา่
ผูช้ ายเลย

“จริง ๆ นางยอ้ ยคิด...คดิ ถงึ อนาคตของตนเองที่กลายเป็นยายแกซ่ ง่ึ ยงั ต้องจดั การทรัพยส์ มบตั ิ
และวางแผนอนาคตให้ลกู ๆ เพียงลาพัง”

(กรงกรรม.2560 : 483)

“กลบั มาจากงานฝงั ศพของเดก็ ๆ แล้ว นางย้อยซึ่งถูกเล่ือนสถานะเป็นผนู้ าครอบครัวโดยปรยิ าย
ก็บัญชาการให้ประสงค์ทางานที่โรงสีไปก่อน สว่ นกมล นางย้อยจะให้เป็นหลกั อยู่ทร่ี ้านเพราะตนก็ตอ้ งออกจากรา้ น
เป็นบางคร้ังเพ่ือใหป้ อ้ มพาไปเกบ็ ดอกดวง คา่ เชา่ นา ซ่ึงเป็นทง้ั ขา้ วเปลือกและเงนิ สด”

(กรงกรรม.2560 : 527)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงใหเ้ หน็ บทบาททางเศรษฐกิจของผู้เป็นแมอ่ ยา่ งแม่ย้อยท่ี
ขาดเสาหลักของครอบครัวอา่ งเจ๊กเซ้งคู่ทุกข์คยู่ ากไป นางยอ้ ยก็ต้องข้นึ มาเป็นผ้นู าของครอบครวั ต้อง
คอยวางแผนอนาคตใหก้ บั ลกู หลานทจี่ ะไดไ้ มต่ ้องลาบาก การบรหิ ารจดั การทรัพยส์ ิน สมบตั ิที่ตอ้ งแบง่
ให้ลูก ๆ ทกุ คนเท่ากัน เพอื่ ลกู จะได้ไม่กลา่ วหาว่าแมไ่ ม่มคี วามยุตธิ รรม

1.12.2 นางแย้ม
นางแยม้ เปน็ ตวั ละคนหญงิ ที่มีบทบาททางเศรษฐกิจในเรือ่ งของการหารายได้เพ่อื ทา
ใหฐ้ านะความเป็นอยขู่ องตนเองดขี ึ้น ถึงแมอ้ าชพี ที่ตนทาคืองานปล่อยเงนิ กู้ทีเ่ ก็บดอกเบ้ยี แพง ๆ จะ
ทาให้คนอน่ื เดอื ดร้อน แตน่ างกร็ ู้จกั ใช้อานาจทน่ี างมอี ยมู่ าตอ่ รองในเชิงการค้าขาย นางไม่ได้บีบบังคับ
ให้ใครมาก้เู งิน แต่ด้วยสภาวะจายอมทางเศรษฐกิจท่ีต้องมากเู้ งินกบั นางแย้มถึงแม้จะเกบ็ ดอกเบ้ยี แพง
ก็ต้องยอม

“งานปล่อยเงินกู้ เกบ็ ดอกเบี้ยแพง ๆ ของยา่ นั้น เป็นงานทถ่ี อื วา่ เป็นเวรเป็นกรรม คือ ทามาหา
กนิ บนหลังคน ซ่ึงผลจากการทยี่ า่ ขดู เลอื ดขูดเนือ้ นน้ั สง่ ผลใหต้ ้องมาพยาบาลหลานทม่ี สี ุขภาพไมค่ ่อยแขง็ แรง ซงึ่
หลายคร้ังมขี า่ วยา่ ทะเลาะดา่ ทอตบดกี บั คนในตลาดสด แต่ยา่ กช็ นะเสยี ทกุ ครั้ง

เขาเป็นห่วงสุขภาพของย่า อยากให้ญาติเลกิ ทำ แต่ยา่ ก็ว่างานที่ทาอยนู่ ้ัน เป็นการใหโ้ อกาสคน
จนเสยี มากกว่า ส่วนดอกดวงทตี่ ามเกบ็ ในแต่ละวันน้ันก็ไมไ่ ดม้ ากอะไร แตท่ ่คี นอ่ืนมองวา่ มากนั้น เพราะลกู หนี้ของ
ยา่ มอี ยู่ไม่นอ้ ยนัน่ เอง”

(สดุ แค้น แสนรกั .2557 : 187)

1326765395 67

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากขอ้ ความข้างต้น แสดงให้เหน็ ถึงบทบาททางเศรษฐกิจของนางแยม้ ทเ่ี มื่อก่อน
ทานา และขายท่นี าเอาเงนิ มาลงทนุ ยึดอาชีพปล่อยเงนิ กู้ เกบ็ ดอกเบี้ยแพง ๆ เพื่อให้นางได้มกี าไรมา
ใช้จา่ ยและสง่ เสยี หลายชายอนั เปน็ ทีร่ ักของนางไดเ้ รียนหนังสอื ถงึ แม้งานของนางทค่ี นอนื่ เห็นว่าเปน็
การขดู เลือดขดู เน้ือ ทานาบนหลงั คน หรอื เป็นการรดี เลือดจากปกู ็แล้วแต่ นางบอกว่าอาชีพที่ทาอยู่น้ี
ไมใ่ ชอ่ าชพี ที่ไมด่ ี เป็นอาชพี ที่สจุ รติ สามารถช่วยเหลอื คนอื่นได้ เป็นการให้โอกาสคนจนมากกว่าการ
เออาเปรยี บ และทส่ี าคญั นางบอกวา่ ไมไ่ ดบ้ งั คับให้ใครต้องมาเป็นหนี้ ทุกคนยอมรบั และสมัครใจมา
เอง ทาให้เห็นถึงบทบาทการหารายไดท้ ี่ทาให้สามารถรา่ รวยไดข้ องนางแย้ม

1.12.3 อมิ่ จากเรอื่ ง ชิงชัง
อ่ิม เปน็ ผหู้ ญิงหัวกา้ วหน้าที่มบี ทบาททางเศรษฐกิจ เร่ิมจากการที่มีอาชีพทานา
เล้ียงเป็ด และเปน็ แมค่ า้ ขายขนม แม่คา้ ขายขา้ วแกง และมาเปน็ แม่คา้ ขายนา้ พริกจนได้เป็นเจา้ ของ
กิจการใหญ่โต ดว้ ยความขยันและอดทน รูจ้ กั หาความรู้ใหม่ ๆ ในการทาธุรกิจ จงึ ทาให้มรี ายได้
สามารถเล้ียงชีพ เล้ียงครอบครวั สง่ ลูกเรียนจนจบระดับปรญิ ญา ซงึ่ ถอื ว่าเปน็ ผ้หู ญิงเก่งท่ีมี
ความสามารถและมบี ทบาททางเศรษฐกิจ

1.12.4 ขวัญชวี ี จากเร่ือง ลขิ ติ รกั ในสายลม
ขวญั ชวี เี ปน็ ตวั ละครหญงิ ท่มี บี ทบาททางเศรษฐกิจ นอกจากจะเปน็ ดาราทม่ี ีชอื่ เสยี ง
เปน็ พรีเซน็ เตอร์โฆษณาสินคา้ ท่ีไดร้ บั ความนิยมยังร้จู ักวางแผนทางการเงนิ ใหก้ บั ตนเองในยามลาบาก
อีกคอื การเกบ็ เงินในรูปแบบการซือ้ อสงั หาริมทรพั ย์ การสะสมทองคาแทง่

“ขวญั ชวี ีเก็บเงินได้ไม่น้อย หญงิ สาวลงทนุ ทางดา้ นอสงั หารมิ ทรพั ยใ์ นรูปแบบคอนโดมเิ นียมหรู
เกอื บ 10 ห้อง ตง้ั อยู่ติดถนนที่มรี ถไฟฟา้ ผา่ น ตอนน้กี เ็ ก็บคา่ เช่าเป็นรายไดอ้ ย่างสบาย ๆ นอกจากน้ันขวัญชีวยี งั ชอบ
สะสมทองคามากกว่าเพชรพลอยหรือเครอื่ งประดับราคาแพงและปจั จุบนั น้ีทองคากข็ ึ้นราคาพรวดพราดทากาไรให้
อยา่ งมีความสขุ ”

(ลขิ ิตรักในสายลม.2556 : 12)

1.13 แม่ผู้เปน็ ช้างเท้าหลงั ไม่สามารถตัดสนิ ใจเองได้ ตอ้ งรอความเหน็ ชอบจากผเู้ ป็น
สามี

ผูห้ ญงิ ท่ีเปน็ แมผ่ ู้ไม่สามารถตัดสนิ ใจเองได้ ต้องรอความเห็นชอบจากผู้เป็นสามี มบี ทบาทใน
การเป็นชา้ งเท้าหลงั ทีพ่ บในตัวละครหญิงในนวนยิ ายของจุฬามณี มีดังน้ี

1326765395 68

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 1.13.1 แม่พิกุลกบั พิไล
แมพ่ กิ ลุ เปน็ เมยี นอ้ ยของเถ้าแก่โรงสที ม่ี ีฐานะรา่ รวย และพิไลเปน็ ลกู สาวท่ีตกอยู่ใน
สถานะลกู เมยี นอ้ ย แม่พกิ ลุ เลี้ยงลกู แบบตามใจลกู ทกุ อย่าง สามีสั่งใหท้ าอะไรก็ต้องทาตามทกุ อย่าง
ต้องรอความเห็นจากผู้เปน็ สามีเพราะนางไมส่ ามารถตดั สินใจเองได้

“พอรวู้ ่าลกู สาวหน้าตาเศร้าหมอง กนิ ขา้ วกนิ ปลาไมไ่ ดห้ ลงั ไดร้ ับจดหมาย จนต้องขอไปเปิดหู
เปิดตาทีป่ ากนา้ โพทงั้ ท่ไี ม่คอ่ ยกนิ เส้นกับบ้านแม่ใหญ่ เกิดจากสาเหตุใด นางพิกุลพลอยเป็นทกุ ข์กับลูกไปด้วย
คหู่ มน้ั ของลกู กลายเปน็ อืน่ หม้ายขนั หมาก รูถ้ งึ ไหนอายถึงนน้ั หลงั ฟงั ทางออกของปญั หาจากแม่ย้อยแล้ว นาง
พกิ ุลถงึ กับนงั่ น่งิ เพราะเร่อื งเปล่ียนตัวเจ้าบ่าวจากพช่ี ายมาเป็นน้องชาย นางตัดสินใจเองไมไ่ ด้ เถา้ แกฮ่ งต้องเห็นดี
เห็นงามด้วย และทีส่ าคัญครัง้ นีถ้ า้ พิไลไม่ยอมนางกค็ งบังคบั ลกู สาวไมไ่ ดแ้ นน่ อน”

(กรงกรรม.2560 : 22)

จากข้อความข้างต้น แสดงใหเ้ หน็ ถึงความทุกข์ใจไปกับเรื่องทที่ าใหล้ ูกทกุ ขใ์ จ คอื
การเปน็ หม้ายขันหมาก แล้วจะแก้ปัญหาของแม่ยอ้ ยคอื การเปลีย่ นตัวเจา้ บ่าว แต่นางพกิ ุล ซง่ึ เป็น
แมข่ องพิไลและเปน็ เมยี น้อยของเถา้ แกฮ่ งไมส่ ามารถตัดสนิ ใจว่าจะตกลงทาอยา่ งไรกับปัญหาน้ี ต้อง
รอความเห็นชอบจากเถา้ แก่ฮงผู้เป็นสามแี ละลกู สาว ซง่ึ แสดงให้เห็นถงึ การเป็นแมท่ ่มี ีบทบาทเป็นช้าง
เท้าหลังท่ไี ม่สามารถคิดหรือตัดสินใจเองได้ ต้องรอความเห็นชอบจากผู้เปน็ ช้างเท้าหนา้ หรือสามี

1.13.2 นางสมพรกับเพยี งเพ็ญ
นางสมพรเป็นเมียของกานัน ผเู้ ป็นสามมี สี ทิ ธ์ติ ัดสินใจ นางสมพรได้แต่ทาตามคาสงั่
ของผเู้ ป็นสามี ไมส่ ามารถออกความคดิ เหน็ ตา่ งได้แมต้ นจะไม่เห็นดว้ ยก็ตาม

“นางสมพรชักสีหนา้ เหน่ือยหนา่ ยใจ ท่ีลูกสาวไม่ยอมเข้าใจวา่ ตนนั้นเปน็ เพยี ง ‘ชา้ งเท้าหลงั ’ ผัว
ว่าอะไรก็ตอ้ งว่าตาม แมจ้ ะไมเ่ หน็ ดีเห็นงามด้วย แตเ่ ร่ืองที่ลูกสาวคนเล็กผู้มนี สิ ัยเอาแต่ใจตัวเองดนั ไปชอบกับไอท้ ิด
กา้ นลกู ชาวนา ยากจน คนบา้ นใต้ มีอาชีพรบั จ้าง เป็นนักร้องเชียรร์ าวงตามงานวดั เป็นเรอื่ งทน่ี างไม่เหน็ ดีเห็นงาม
ดว้ ยกับลกู สาว

เพราะเงนิ ค่าสินสอดทองหมน้ั อยา่ งท่ีควรจะได้ ทางนนั้ ไม่มีปัญญาหามาให้แน่ แตง่ เสร็จแล้วก็
ต้องเข้ามาอยใู่ นเรือน เพราะเพียงเพ็ญเป็นลกู คนเลก็ พอ่ แมห่ วังฝากผฝี ากไข้ ทิศกา้ นนน้ั นสิ ยั ขเี้ หลา้ เมายา มีแต่จะ
ผลาญทรัพยส์ มบัติให้หมดส้ินไปอกี ทางเดียวที่จะทาได้คอื ต้องหาคนที่คคู่ วรเหมาะสมให้ และนางศรผี ูเ้ ป็นอาของ
เพียงเพญ็ กเ็ สนอตัวลูกชายของนางย้อยมาเป็นตวั เลือก”

(กรงกรรม.2560 : 181)

1326765395 69

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงให้เหน็ ถงึ บทบาทการเป็นแมผ่ ้เู ป็นชา้ งเท้าหลงั สามีวา่
อย่างไรก็ต้องวา่ ตาม น่นั คือ ตอ้ งการหาคนท่คี ู่ควรและเหมาะสมด้านฐานะมาแตง่ งานกับลกู สาวหรือ
เรียกว่า คลุมถงุ ชนก็ได้ แต่งงานเพราะพอ่ แมบ่ งั คบั ให้แตง่ โดยทีไ่ ม่ได้ถามความสมัครใจของลกู สาวเลย

สถานภาพและบทบาทของแม่ในนวนยิ ายของจฬุ ามณี พบว่า การเป็นแม่ที่ดีเป็น
ผนู้ าครอบครัวและมอี านาจในการกาหนดชวี ิตของลกู อานาจของผู้หญิงในขณะสวมบทบาทของแม่ท่ี
โดดเด่น คือความเปน็ แมท่ ่ีรักลูกมาก ดูแลเอาใจใส่ทุกเรือ่ ง ปกป้องคมุ้ ครองลูกในยามท่ลี กู ได้รับ
อันตราย เมื่อลกู มีปญั หาแม่กเ็ ปน็ ท่ีปรกึ ษาให้กบั ลูก ร่วมแบ่งเบาความทกุ ข์คอยแกป้ ญั หา อบรมส่ัง
สอน และเตอื นสติใหล้ ูกไมใ่ ห้เลอื กเดินทางผิด ทีส่ าคญั เปน็ แม่ที่ให้ความสาคญั และสง่ เสริมการศกึ ษา
ของลกู พยายามให้ลูกได้รับส่ิงตา่ ง ๆ ทแี่ ม่คิดว่าดีท่สี ดุ เช่น การศกึ ษา หน้าทีก่ ารงาน การมคี ู่ครองที่
เหมาะสมกนั ความเป็นแม่เผด็จการ แม่มักมอี านาจบงการชีวิตของลกู จงึ เกิดปัญหาครอบครวั
ทะเลาะเบาะแว้งกนั การใชอ้ านาจในการคลมุ ถงุ ชนเพ่อื ให้ลูกแต่งงานกับคนทแี่ มเ่ ปน็ คนเลอื กให้
บางคร้ังการใช้อานาจของแมเ่ กินขอบเขตสง่ ผลให้ลกู พบกบั ความวิบตั ิในชวี ิต หรอื เผชญิ กบั โชคชะตา
ที่ไม่ประสบความสาเร็จในชีวติ คู่ ถ้าพ่อแมข่ ดี เสน้ ทางมาให้ลูกแลว้ เส้นทางน้นั ลกู จะตอ้ งเดินยากที่
จะบ่ายเบี่ยงหรือหลกี เลยี่ ง ปจั จุบันนั้นผหู้ ญงิ มสี ถานภาพเป็นแมเ่ ลย้ี งเด่ียว ตอ้ งเลย้ี งลกู เพยี งลาพัง
ด้วยตนเอง ต้องทางานทั้งในบ้านและนอกบา้ น จึงตอ้ งเล้ยี งดูลูกพรอ้ มกบั รับผิดชอบการทางานไป
พรอ้ มกันดว้ ย จึงต้องเปน็ แม่ที่เขม้ แข็ง อดทน และมคี วามรบั ผิดชอบสูง เปน็ แม่ทีม่ ีบทบาททาง
เศรษฐกจิ หมั่นศกึ ษาหาความร้ใู ช้สตปิ ญั ญาในการสร้างอาชพี สร้างรายไดเ้ พื่อหาเงนิ มาจนุ เจือดแู ล
ครอบครวั เป็นแมผ่ ้มู ีศรัทธาอนั แรงกลา้ ต่อพระพทุ ธศาสนา สง่ เสริมให้ลูกบวชทดแทนบุณคุณ

3.1.2 สถานภาพและบทบาทของแม่สามี – ลกู สะใภ้

ผูห้ ญงิ เมื่อแต่งงานมีครอบครัวแล้ว จะได้สถานภาพของการเปน็ ลกู สะใภ้ และจะตอ้ งมี
ปฏสิ ัมพันธก์ ับแมส่ ามี แม่สามีและลกู สะใภ้เป็นผู้มบี ทบาทสาคัญในครอบครวั การปรนนบิ ตั ิ ดูแล
ครอบครัว การปฏิบัตติ นในหน้าที่ของความเปน็ แม่สามี การปฏิบตั ติ นในการเปน็ ลกู สะใภท้ ่ดี ี
แมส่ ามียังคงมีหน้าที่อบรม ส่งั สอน เปน็ ทปี่ รกึ ษาใหก้ บั ลูกและลกู สะใภ้ มีความปรารถนาอยากให้ลูก
มคี รอบครัวที่ประสบความสาเรจ็ ในชีวิตทง้ั หนา้ ทกี่ ารงานและครอบครวั เพราะการมีแม่สามที ด่ี ี การมี
ลูกสะใภท้ ด่ี ีจะเปน็ เบอ้ื งหลงั ของความสาเร็จของผู้ชาย การไดม้ ีคู่ชีวติ มคี รอบครัวที่ดี การเลือก
คคู่ รองเป็นสิ่งทีส่ าคัญมาก เพราะความคาดหวงั และตอ้ งการของพอ่ แม่ทุกคนคอื ต้องการใหล้ ูกมี
คคู่ รองท่ดี ี จงึ ทาให้แมต่ อ้ งคดั เลอื กลกู สะใภ้ที่ตนเองชอบเลือกใหก้ ับลกู แต่ถา้ ลกู ไม่ไดต้ ามใจหรือ
เลอื กลูกสะใภ้ที่แม่ไม่ชอบจึงมกั มปี ัญหาครอบครัว ปญั หาการทะเลาะเบาะแวง้ กันระหวา่ งแม่สามีและ
ลกู สะใภ้ มกี ารชิงไหวชงิ พริบ มกี ารด่าทอเพ่ือเอาชนะกัน ทาให้เกิดปญั หาครอบครวั ตามมา

1326765395 70

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากการศึกษาตวั ละครหญิงในนวนยิ ายของจุฬามณี ตวั ละครหญิงมีสถานภาพและบทบาท
ของการเป็นแม่สามี การเปน็ ลกู สะใภ้ทพี่ บในนวนยิ ายของจฬุ ามณี แบง่ ได้ 3 กลมุ่ ไดแ้ ก่ การเป็นแม่
สามีกับการใช้อานาจต่อลูกสะใภ้ การเป็นลูกสะใภ้ที่ยอมรบั และยอมจานนต่อการใชอ้ านาจของแม่
สามี และการเป็นลกู สะใภ้ที่ไม่ยอมรับและปฏิเสธตอ่ การใช้อานาจของแม่สามี สามารถยกตวั อย่าง
ไดด้ งั นี้

3.1.2.1 แม่สามีกบั การใช้อานาจตอ่ ลูกสะใภ้
3.1.2.1.1 แม่ย้อยกับเรณู จากเร่ืองกรงกรรม

แม่ยอ้ ยเป็นแมส่ ามีท่ีไมย่ อมรบั วา่ เรณูเป็นลูกสะใภ้ นางย้อยจะพยายามทาทุกอย่างเพอื่ ให้
เรณอู อกไปจากชวี ิตของลูกชายของตน แตก่ ็ไม่สามารถทาได้ จึงเกดิ การปะทะคารม ทะเลาะกนั เพ่ือ
เป็นการเอาชนะอกี ฝ่ายให้ได้

“เอามนั ไปไว้ทบ่ี ้านนั้น ให้มันเกบ็ กวาดบ้าน”
(กรงกรรม.2560 : 13)

จากขอ้ ความข้างตน้ เปน็ การใช้อานาจของแม่สามีท่ตี ้องการใหเ้ รณูไปอยูบ่ า้ นท่ไี ม่ได้มีความ
สะดวกสบาย ไปเก็บกวาดทาความสะอาดบ้าน หรือไปปรนนบิ ัติรบั ใชส้ ามเี สมือนคนใช้มากกวา่ เป็น
เมีย

“พิไลมันเปน็ คณุ หนู ลูกเถ้าแกโ่ รงสีใหญ่ หน้าตาจม้ิ ล้ิมพรม้ิ เพรา พรัง่ พร้อมด้วยการศกึ ษา ส่วนเธอมันก็แค่
ลูกชาวนาท่ีต้องเชา่ นาเขาทา มีแม่ยึดอาชีพหาบเร่ขายขนมช่วงฤดูทานา มพี อ่ หาปลาหานก ช่วยกนั หาเงินเขา้ บ้าน
มาอกี ทาง การศกึ ษารกึ ็แค่พออา่ นออกเขียนได้ ไหนจะประวตั ทิ ่ดี ่างพรอ้ ยน่ันอกี หอบผา้ ตามลูกของเขามา เขาจึงไม่
คิดยอมรับวา่ เป็นสะใภ้”

(กรงกรรม.2560 : 141)

จากข้อความข้างตน้ แสดงให้เห็นถึงการทีน่ างยอ้ ยไมย่ อมรับเรณูเป็นสะใภ้ ไม่ยอมจัดงานแต่ง
ให้เหมือนกับพไิ ล เพราะเรณดู ้วยกว่าพไิ ลทั้งทางด้านการศกึ ษาและฐานะทางบ้าน นางจงึ ไม่ยอมรับ
สะใภอ้ ยา่ งเรณู

“ฉนั เกลยี ดมัน ฉันเกลยี ดมนั ความคับแคน้ ใจอยากเอาชนะ ทาให้นา้ ตานางยอ้ ยไหลออกมาโดยลมื ไปว่า
ตอนน้ียืนอยู่ตรงหน้า คือ ศัตรู

แตอ่ เี ปน็ ลูกสะใภเ้ ราไปแลว้ แลว้ อีกไ็ ม่ได้ช่ัวช้าเลวทรามอยา่ งที่ลื้อเขา้ ใจ ลอื้ เหน็ ไหมว่าอีเป็นคนอย่างไร
บ้านช่องห้องหับ อาหารการกิน อที าได้ดีเยีย่ ม ลอ้ื เปิดใจยอมรับอีบ้าง

1326765395 71

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ไม่ ฉนั จะไมม่ วี ันญาติดกี ับมัน มันหลอกลกู เรามันคดิ เข้าบ้านแบ้ เพ่ือมากอบโกยมันคิดว่าพวกเราโง่ รู้ไม่
ทันมนั กูไม่มีวนั เชื่อคนสิน้ ไรไ้ มต้ อก คนอย่างมงึ รักใครไมเ่ ป็นหรอก มงึ รักตใี๋ หญ่เพราะมนั เป็นลกู กู เพราะมนั มีเงิน
แต่มงึ อย่าหวังเลยว่ามึงจะไดเ้ งนิ จากกไู ป มงึ อย่าหวงั

ชีวติ คนเรามันเลือกเกดิ ไม่ได้นแี่ ม่ แล้วตอนน้ันหนูก็ยงั เด็ก ยงั โง่ ยงั ไม่ประสีประสายงั คิดอะไรไมไ่ ด้ แต่
ตอนนีห้ นรู ูแ้ ลว้ ว่าหนูก็เปน็ คน และหนจู ะต้องอยอู่ ย่างมีเกยี รตมิ ศี ักด์ิศรีเหมอื นคนอ่นื เขาบ้าง แมไ่ ม่มผี ู้หญงิ คนไหน
อยากเป็น ‘กะหร่ี’ หรอกนะ ไมม่ ีหรอก

อาการน้นั เหมือนเป็นการยอมรบั แลว้ ว่าเคยเปน็ ‘กะหรี่’ อยา่ งที่นางย้อยวา่ ไวจ้ รงิ ๆแมจ้ ะรู้สึกเหน็ ใจ แต่
นางยอ้ ยกร็ ู้สึกสาแก่ใจ ทส่ี ดุ ท้ายเรณกู ็พลาดจนได้ เห็นไหมละ่ เฮยี มนั ยอมรับแลว้ ว่ามันเป็น ‘กะหรี่’ มากอ่ น
เพราะฉะนน้ั มันไมค่ ู่ควรกับลกู ของเราเลยสกั นิด”

(กรงกรรม.2560 : 163-164)

จากข้อความข้างตน้ แสดงให้เหน็ ถงึ การใชอ้ านาจของความเปน็ แมส่ ามีทดี่ ูถกู ไมย่ อมรับเรณู
เปน็ ลกู สะใภ้ และพยายามบบี ให้เรณูออกไปจากครอบครวั ของเขา เพราะคิดวา่ เรณูเขา้ มาเพ่อื หวัง
ปอกลอก หวังสมบตั ขิ องลูกชาย เพราะเรณูโกหกเรอ่ื งเคยมลี กู มากอ่ น และนางยอ้ ยไม่ชอบท่ีสามีเคย
เปน็ กะหรม่ี าก่อน จงึ พยายามกดี กันทาทกุ วถิ ีทางเพ่ือที่จะทาใหเ้ รณูออกไปจากชวี ิตของลกู ชายตน

“วันทเี่ รณูมันเข้าบา้ นมาพร้อมกับปฐม ภาพที่ตวั เองหวังเอาชนะคะคาน ดา่ ทอ ขับไล่ตอ้ งไปจากชีวิตปฐม
ยงั คงจะยงั คงแจ่มชดั หนา้ ตาเสียงหวานและอาการเรียกคนที่หลังหาบขนมยังคงติดตานางยอ้ ย มนั เปน็ ภาพที่นางเอง
ก็เคยทา การดิน้ รนเพือ่ จะมชี ีวติ ใหอ้ ยู่รอดปลอดภัย อยอู่ ย่างมหี น้ามตี า ทาไมนางย้อยจะไมเ่ ข้าใจเลา่ ไหนจะมี
รสชาติรสมือทตี่ ดิ ล้นิ นา้ คายามปลอบประโลมปฏโิ ลมอยา่ งที่นางย้อยเศร้าโศกเสียใจเม่อื คราวเจ๊กเซ้งและมงคลจาก
ไปยังคงตดิ ใจ จนกระท่ังตอนทีเ่ รณูนวดเฟ้นให้คลายปวดเมอ่ื ย ท่ปี ากนา้ โพ สัมผสั น้นั นางรู้ว่าเป็นสัมผัสของความ
จรงิ ใจไมไ่ ด้เสแสรง้ แกล้งทา เขาบอกวา่ เขาไมร่ วู้ ่าผลลพั ธ์ผลร้ายมนั จะมากมายถงึ เพียงน้ี ทเ่ี ขาทาลงไป เพราะเขารกั
เฮียใช้ ม้าเกลียดเขาเขากอ็ ยากให้มา้ รกั และเมตตาเขาบ้าง เขาเพยี งแคอ่ ยากอยกู่ ับคนที่เขารักกเ็ ท่านั้น ที่เขาคดิ ไว้
คอื เม่อื มลี กู เป็นโซ่คล้องใจแล้ว เขาจะไปเอาของออก แตเ่ ร่ืองมนั กเ็ ปน็ อย่างน้เี สียกอ่ นท่ีเขาทาอย่างน้ันเขาไมไ่ ดห้ วัง
ในทรพั ย์สนิ เงินทองของมา้ ของเฮียใชเ้ ลยสกั นิด

นางยอ้ ยสดุ ลมหายใจเชิดหนา้ ข้ึนแลว้ บอกว่า อีณู กอู าจจะใหอ้ ภัยมึงได้ แตค่ นทั้งโลกคงยากจะให้อภยั มงึ
อย่างไรกไ็ ปดีมโี ชคเถอะนะ พดู จบแล้วนางย้อยกร็ ้องไห้ออกมาอย่างมากมาย ร้องไห้คราวน้กี ็รู้ตัวดวี ่าไม่ไดร้ ้องเพราะ
เจ็บช้านา้ ใจ เศรา้ โศกเสยี ใจ แตเ่ ป็นการรอ้ งด้วยความร้สู กึ ทง้ั รกั ทง้ั แคน้ ซง่ึ มันก็เจ็บไมแ่ พก้ ับน้าตาท่ไี หลมาเขา
อารมณ์อนื่ ๆ”

(กรงกรรม.2560 : 676-677)

จากขอ้ ความข้างต้น ความสัมพนั ธ์เรม่ิ ตน้ ของนางย้อยและเรณูไมถ่ กู กัน เพราะนางย้อยไม่
ยอมรบั เรณูเป็นสะใภ้ใหญ่ จงึ พยายามใชอ้ านาจแมส่ ามพี ดู ดา่ ทอใหเ้ รณเู จ็บชา้ นา้ ใจ การทาทกุ วิถีทาง
ทจ่ี ะใหเ้ รณูทนไมไ่ ดแ้ ละหอบผา้ กลับไปบาร์ทตี่ าคลเี ชน่ เดมิ แต่เรณูก็สพู้ ิสจู นต์ นเองโดยใชค้ ณุ ไสยทา

1326765395 72

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ใหแ้ ม่ผวั รักและเมตตา แตส่ ุดทา้ ยไมว่ ่าจะดว้ ยฤทธขิ์ องยาเสน่หท์ ี่ทาใหแ้ ม่สามีอยา่ งนางยอ้ ยรัก หรือ
เพราะคุณความดีท่ีเรณปู รนนิบัติดแู ลเอาใจใส่แม่ผัวจนแมย่ อ้ ยรสู้ ึกนึกรักและเอ็นดู หวงั พงึ พาในยาม
แก่เฒา่ แต่สุดทา้ ยนางย้อยกแ็ พ้ความดีของเรณูยอมใหอ้ ภัย และลดทิฐลิ งมา แตเ่ รณูก็หนอี อกไปจาก
ชุมแสงเพือ่ ไปเริ่มต้นชีวติ ใหม่ทีอ่ ื่น

3.1.2.1.2 แม่ยอ้ ยกบั พไิ ล จากเรอ่ื งกรงกรรม
แมย่ อ้ ยต้องการใหพ้ ิไลมาเปน็ สะใภ้ใหญ่ เพราะพไิ ลเหมาะสมกบั ลกู ชายของตนทัง้ การศึกษา
ฐานะและหนา้ ตาทางสังคมเลยไดห้ มัน้ หมายเอาไว้ แต่ปฐมได้ผดิ คาสญั ญาพาเรณูเขา้ มาเป็นสะใภ้
แทน นางยอ้ ยจึงต้องแก้ปัญหา โดยการใหพ้ ิไลเป็นสะใภร้ องแต่งงานกบั ประสงค์แทน

“นางยอ้ ยเร่มิ เห็นแล้วว่า ‘สะใภ้’ ทเ่ี ข้าบา้ นมาเองอยา่ งเรณู กบั ‘สะใภ้’ ทีผ่ ้ใู หญ่เหน็ ดีเห็นงามรบั รแู้ ละทา
ถูกตอ้ งตามประเพณีนั้นแตกตา่ งกนั เพียงใด พไิ ลไม่ใชส่ าวนอ้ ยไร้เดยี งสา มนั เค็มกว่าที่นางย้อยคิด ท่ีพไิ ลมันมาอยทู่ ี่น่ี
กค็ งจ้องจะฮบุ ร้านน้ี ตามท่ไี ดต้ กลงยนิ ยอมไวต้ ้ังแตท่ แี รก

ถา้ เปน็ อย่างนน้ั จริง ๆ นางจะหมดความสาคัญทันที นางจะไม่มวี นั ยอมใหอ้ านาจของนางหมดสิ้นไปเพราะ
‘สจั จะ’ น้นั หรอก เมือ่ เอาเหลีย่ มมาด้วยก็ตอ้ งเจอกันสกั ต้ัง

มา้ ร้สู ึกวา่ พไิ ล อีเคม็ อีงกเหลอื เกนิ ม้ากลวั วา่ แตง่ มนั เขา้ มาแลว้ ระบบกงสขี องบา้ นเราจะป่นั ปว่ น ม้ารู้สกึ
วา่ มาคดิ ผิดทค่ี ดิ จะเอาอมี าเป็นสะใภ้ แตม่ นั ก็สายไปเสยี แล้ว ทางเดียวท่มี ้าจะป้องกันแกไ้ ขได้คอื คุยกับแกซะให้รู้
เรอื่ ง เกะ๊ นี้ถา้ ไมจ่ าเปน็ แกอย่าให้พไิ ล น่งั แทนเดด็ ขาด บัญชีแกตอ้ งทาเองเงนิ ทองนอกจากลูกกบั ผวั แล้ว มา้ ไมไ่ วใ้ จ
ใครท้ังนั้น แม่อยา่ งไรกเ็ ป็นแม่พ่ีน้องอย่างไรก็เป็นพ่ีนอ้ งตัดไมต่ ายขายไม่ขาด แตเ่ มยี มันเป็นคนอื่นถา้ มลี กู เต้าด้วยกัน
แล้วคอ่ ยว่ากันอีกทนี ะไมอ่ ยากให้มันมาวุ่นวายในบา้ นมากนกั จนคนอนื่ อดึ อัด”

(กรงกรรม.2560 : 108)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เห็นว่า นางยอ้ ยที่มบี ทบาทเปน็ แมส่ ามีเห็นความแตกต่างของ
ลกู สะใภ้ และเตรียมพรอ้ มรับมือเพื่อปกป้องลกู และทรัพยส์ มบตั ิของตระกลู นางยอ้ ยคดิ ผดิ ท่ีเอาพิไล
มาเปน็ สะใภ้เพราะพิไลจอ้ งจะฮุบสมบัตขิ องนางและจะทาใหน้ างย้อยหมดอานาจหมดความสาคญั ซ่ึง
เปน็ สง่ิ ทน่ี างย้อยยอมไม่ได้ เพราะทรพั ยส์ มบัติทน่ี างมที าใหน้ างมีอานาจเหนอื ลกู สะใภ้ เป็นอานาจที่
นางสามารถใชต้ อ่ รองทาให้ลกู สะใภ้ทาในสิง่ ท่แี ม่สามตี ้องการได้ นางยอ้ ยจงึ แกป้ ัญหาแมส่ ามกี ับ
ลกู สะใภโ้ ดยการให้ลกู ชายของตนเองเป็นหเู ปน็ ตาและเฝ้าระวังเมียของตนเอง เพรานางย้อยคิดวา่
อยา่ งไรเสยี เมียก็เป็นคนอ่นื จะมคี วามสาคัญเทียบเทา่ แม่หรอื พนี่ อ้ งไม่ได้ เป็นการทาให้ลกู ของตนเห็น
อานาจของแม่ และอานาจของแมส่ ามที ่อี ยู่เหนอื ทุกคน

“นางยอ้ ยกพ็ ออ่านออกหรอกวา่ ใหผ้ ัวพาพไิ ลมาตรวจตราาทรพั ย์สนิ ของนาง คนเคม็ คนงกอยา่ งไรมนั ก็
ต้องนกึ ถงึ เงินทอง และสมบตั เิ ปน็ ที่ตง้ั ไวก้ ่อนคดิ ถงึ กาลควรไมค่ วร”

(กรงกรรม.2560 : 165)

1326765395 73

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากข้อความข้างต้น นางย้อยมองพิไลออกทะลปุ รโุ ปรง่ ว่าพิไลเปน็ คนงกอยากไดเ้ งินและ
ทรพั ยส์ มบัติของนางมาก จึงใหส้ ามีพามาตรวจตราดทู รัพยส์ นิ ท่ีจะเป็นของตนเองโดยที่พไิ ลไม่คิด
ไตรต่ รองให้รอบคอบก่อนว่าควรทาหรือไมค่ วรทาอะไร ในเวลาที่เหมาะสม หรอื นางย้อยมองพิไลวา่ ไม่
รจู้ ักกาลเทศะ

“นางยอ้ ยกาลงั หงุ ข้าว ทากบั ขา้ ว ถึงพิไลจะไมช่ อบเขา้ ครัว แต่พิไลกร็ ู้ดีวา่ ไมม่ แี มผ่ วั คนไหนรักใครพ่ ึงพอใจ
ลกู สะใภท้ ีห่ งุ หาข้าวปลาให้ลูกชายของตนกนิ ไมเ่ ป็น

ม้า...ทาอะไรอยู่จ๊ะมีอะไรใหห้ นชู ่วยไหม นางยอ้ ยหนั มาทางต้นเสยี งพินจิ ดูเสอื้ ผ้าหนา้ ผมของลกู สะใภ้แลว้
ก็รสู้ กึ หนกั ใจ เพราะถา้ ให้ชว่ ยหงุ หาอาหารอื่นกจ็ ะติดเน้ือติดตัวเสยี อกี แตถ่ า้ ไม่ให้ช่วยวนั หน้ากจ็ ะไหวว้ านให้ทา
อะไรไมไ่ ดเ้ สยี อกี

กาลังจะแกงฟักทองถ้าจะชว่ ย.....ช่วยปอกฟกั ทองใหห้ น่อย เพราะมีแต่ลูกชายนางยอ้ ยจงึ รูส้ ึกแปลก ๆ
เมอ่ื ต้องเอ่ยปากใช้ ‘ลกู สะใภ้’ และคาว่า ‘สะใภ้’ ก็ทาให้นางยอ้ ยรสู้ กึ เสียวสันหลงั เสียำร่ไป เพราะถ้าตึงเกินไปกจ็ ะ
กนิ แหนงแคลงใจกันชัว่ ลูกชว่ั หลาน แต่ถ้าหยอ่ นเกินไป สะใภก้ ็จะข้นึ หนา้ ไดใ้ จว่าแมผ่ ัวใจดี ไมม่ ีปากเสยี งอกี เป็นแม่
คนวา่ ยากแลว้ แตเ่ ป็น ‘แม่ผวั ’ นั้นนางยอ้ ยรสู้ กึ วา่ มนั ยากยิง่ กวา่ ”

(กรงกรรม.2560 : 198)

“นางย้อยกเ็ ฝา้ จบั ตามองพไิ ลอยู่ด้วย 3-4 วันท่แี ตง่ เข้ามา พไิ ลยังนา่ รัก จ๊ะจา๋ เเอาใจ มือไมไ้ มอ่ ย่สู ขุ ขา้ ว
ของในรา้ นจดั วางเป็นระเบยี บ แยกเป็นหมวดหมู่ ปัดกวาดเชด็ ถมู มุ แตง่ รา้ นจนลกู คา้ รสู้ กึ ผิดหผู ิดตา และทสี่ าคัญเงนิ
ทุกบาททกุ สตางคย์ ังเดนิ เอามาใหท้ ีเ่ กะ๊ ไมม่ ีเม้มเขา้ พกเข้าห่ออย่างทีน่ างย้อยนกึ ระแวงแต่ถงึ อยา่ งไร

แต่พไิ ลก็ยังมเี รื่องให้นางยอ้ ยรูส้ กึ ไม่พอตา พิไลเป็นคนใชเ้ งนิ มือเติบ นกึ อยากกนิ อยากซื้ออะไรกซ็ ้อื และ
ซือ้ ทลี ะเยอะ ๆ ด้วย จนป้อมกบั บญุ ปลูกพลอยอ่มิ หนาสาราญ เพราะถา้ พิไลได้กินทุกคนในรา้ นก็จะไดก้ ินด้วย นาง
ย้อยจงึ อดปากไว้ได้ นงั หนู เงินทองใช้ให้มนั ประหยดั ๆ หน่อยนะ เก็บหอมรอมรบิ เก็บไวใ้ ชใ้ นยามยากบา้ งนะ

หนยู ดึ คาสอนของเตี่ยท่วี ่า ถา้ คนงานของเราอ่ิม เรากอ็ ม่ิ ฟงั เหตุผลของพไิ ลกพ็ อเขา้ ใจ แตท่ ุกข้อทกุ เร่ืองท่ี
นางย้อยตติ งิ ไปตามประสาคนปากไว พไิ ลต้องมเี หตุผลย้อนกลับมาตลอดไม่ว่าจะเป็นเรอื่ งจ้างเดก็ ซักผา้ รดี ผ้า ถบู ้าน
และไมย่ อมหงุ หาอาหารเขา้ อาหารเย็นกินกันเอง”

(กรงกรรม.2560 : 205)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงให้เหน็ ถงึ บทบาทและหนา้ ทขี่ องแม่สามีและลกู สะใภ้ ทแี่ ม่สามี
อย่างนางย้อยสามารถมอี านาจส่งั ให้พิไลช่วยทาอาหารได้ พไิ ลยอมช่วยเพอื่ ต้องการเอาใจแม่สามี
ทาหนา้ ท่ีสะใภ้ใหด้ ีที่สดุ โดยการปรนนบิ ตั ริ ับใช้แม่สามี ทาให้แม่สามีพงึ พอใจ พไิ ลเปน็ ผู้หญงิ ฉลาด
และรู้จักเอาใจแม่สามีเป็นอยา่ งดี

“ม้าไม่อยากอยกู่ บั อีพิไล มา้ ข้ีเกยี จหงุ ข้าวใหม้ ันกนิ แล้ว นางยอ้ ยกเ็ ล่าเรื่องความขีเ้ กยี จของพิไลให้ปฐมได้
รับรู้ พร้อมกับเปรยี บเทียบกับเรณทู ี่เรียกมาใชง้ านทาขนมแค่วันสองวันใหป้ ฐมได้เห็นปฐมไดย้ ินแม่เอ่ยช่ืนชมเรณูไม่

1326765395 74

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ขาดปากก็ย้มิ กรม่ิ เพราะแววตาของแม่ดูมคี วามสขุ แมม่ ีความสุขเขากม็ ีความสุข อะไรท่ีแมเ่ ห็นดีพวกเขากว็ ่าดี ไม่
เคยขัดกนั มาแตไ่ หนแตไ่ ร เพราะทีพ่ ่อแมเ่ หน่ือยยากกันมามากเป็นเพราะรักพวกเขามากน่นั เอง พวกเขารู้กนั ดี”

(กรงกรรม.2560 : 313)

จากข้อความข้างต้น แมย่ อ้ ยเปรยี บเทยี บลกู สะใภ้ท่ีมคี วามแตกตา่ งกันมากท้งั ลักษณะนสิ ยั ใจ
คอ ฐานะ การศึกษา การทาหน้าที่ของการเป็นภรรยาที่ดี การทาหน้าทีข่ องลูกสะใภ้ ที่ดที ี่แม่สามีรัก
พไิ ล แมส่ ามีไมค่ ่อยพอใจเพราะงานบา้ นงานเรอื น งานครวั พไิ ลทาไม่เปน็ เพราะถูกเลี้ยงมาแบบสบาย
เหมือนคุณหนู สว่ นเรณูแมย่ ้อยหวงั ฝากชวี ติ ไว้เพราะเรณูเก่งงานบา้ นงานเรือน และทาอาหารทาขนม
อร่อย หรือการดูแลงานบ้านงานเรอื นเรียบรอ้ ย จากขอ้ ความท่ีปรากฏเป็นการเปรยี บเทยี บบทบาท
หน้าทขี่ องการเปน็ เมยี และลูกสะใภ้ท่ีแม่สามีพึงปรารถนา

“พิไลร้สู ึกแปลกใจรวมถึงแสลงใจเปน็ อย่างมาก เพราะกมลทถี่ ือวา่ ออกเรอื นไปแล้ว นางยอ้ ยกย็ ังไวใ้ จให้
นั่งคมุ เกะ๊ เงิน ตนที่เป็นลกู สะใภ้ นางยอ้ ยก็ยงั กนั ท่า มนั เปน็ การเลอื กปฏบิ ตั ชิ ัด ๆ

พิไลคดิ วา่ เปน็ เพราะลูกชายอยู่ ถงึ ไดห้ ลบมานอน ถ้าอยู่กับสะใภก้ ็ไม่ยอมท้งิ เงินหรอก คงกลัวว่าเราจะ
เมม้ เข้าพกเขา้ ห่อ อย่าใหเ้ ผลอก็แล้วกนั แมจ่ ะกวาดใหเ้ รียบ”

(กรงกรรม.2560 : 353 - 354)

จากขอ้ ความข้างต้น จะเหน็ ไดว้ า่ นางย้อยไว้ใจลูกชายของตนมากกว่าไว้ใจสะใภ้อยา่ งพิไล
ไม่ยอมใหพ้ ิไลนง่ั เฝา้ เก๊ะเงิน พยายามกนั ทา่ ทกุ วถิ ที าง เพราะกลวั ว่าลกู สะใภ้จะคดโกงหรอื หกั หลังตน
จงึ ใช้อานาจของการเป็นแมส่ ามปี ้องกนั ดีกวา่ ต้องมาแก้ปัญหาตามหลัง

“อตี ม๋ิ มนั ต้งั ใจทีจ่ ะดึงพไิ ลออกมาประจานความช่ัว แม้พไิ ลจะไปทาอะไรผิดไว้ แตใ่ นสถานะแมผ่ ัวนางย้อย
ก็จาเปน็ ตอ้ งปกปอ้ งคนในอาณัติของตน และที่สาคัญนางย้อยเข้าใจหัวอกของพไิ ล เพราะตนเองกเ็ คยคดิ วา่ ความผิด
บาปทที่ าลงไปนน้ั จะตอ้ งปล่อยให้มนั ตายไปกับใจของตัวเอง จะไมแ่ พร่งพรายออกไปแม้จะถูกแรเ่ น้ือเถือหนงั ตาม
พิไลมนั ก็อยากใหค้ วามลับของมันตายไปพร้อมกบั มันเชน่ นั้นบา้ งเช่นกนั ”

(กรงกรรม.2560 : 712)

จากขอ้ ความข้างตน้ ถงึ แม้วา่ พไิ ลจะไปทาอะไรผิดมา แต่นางย้อยในฐานะแมส่ ามขี องพไิ ล
ตอ้ งปกปอ้ งคุ้มครองคนทีอ่ ยภู่ ายใตอ้ านาจของนาง หรอื คนท่ีอยใู่ นอาณัตขิ องตน เพราะบางทที กุ คน
ย่อมมเี ร่ืองท่ตี นเองทาผิดพลาดและไม่อยากเล่าให้คนอื่นรบั รู้ และนางยอ้ ยเองก็เข้าใจพไิ ลดี เพราะ
นางย้อยก็ทามากอ่ น

1326765395 75

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 3.1.2.1.3 แมย่ ้อยกับเพยี งเพญ็ จากเรื่องกรงกรรม
นางย้อยต้องการเพียงเพญ็ เปน็ ลูกสะใภ้ เพราะคิดว่าเพยี งเพญ็ เหมาะสมกบั อาซาลกู
ชายของนางเพราะเพียงเพญ็ มีฐานะทางบ้านดีมพี ่อเปน็ ถึงกานนั นางหวงั ใหล้ ูกชายแต่งงานแลว้ มชี ีวิต
ที่สขุ สบายจากการท่นี างเป็นคนเลือกสะใภใ้ ห้เอง แต่กลบั ถกู ย้อมแมวขาย เพียงเพญ็ ท้องกบั ผชู้ ายคน
อนื่ นางจึงผิดหวังและเสยี ใจมากที่ทาใหช้ ีวติ ลกู ชายของนางต้องพงั และไม่มีความสุขในชีวติ คู่

“แม้จะรสู้ ึกไมพ่ อตา ไมพ่ อใจ กับกิริยาของเจ้าสาว แต่นางย้อยก็เงียบไมป่ ริปากเผยความในใจ
ให้กับเจก๊ เซ้งหรอื ผ้ใู หญ่ฝ่ายตนที่ติดตามมาในชว่ งเช้า 2-3 คน ไดร้ บั รู้ กระทง่ั ตอนทนี่ ง่ั ล้อมวงกนิ ข้าวรอเรอื แห่
ขนั หมากมาถงึ มงคลที่ทาหนา้ ทเี่ ป็นตากล้องกพ็ ดู ขึ้นมาลอย ๆ ว่างานใหญ่ คนเยอะ แต่มันดูแปลก ๆ อย่างไรไมร่ ู้นะ
ม้า แปลก ๆ ของมงคลนา่ จะหมายถงึ ปฏสิ ัมพันธ์ของค่บู ่าวสาวทดี่ ูไร้ชวี ิตชวี า นางย้อยกไ็ ด้แต่นึกสงสารลกู ข้ึนมา แต่
เม่ือกาลเวลามันลว่ งมาจนถึงตอนนี้แลว้ กไ็ ด้แต่ทาใจวา่ ตอ่ ไปจะอะไรจะเกิดมนั กต็ ้องเกิด”

(กรงกรรม.2560 : 299)

จากข้อความข้างต้น นางยอ้ ยรสู้ ึกไม่พอใจกบั กิริยาทา่ ทางของลูกสะใภ้ท่ีดูไม่เปน็
มติ ร ดไู มม่ คี วามร้สู กึ ดูจดื ชืดไรช้ วี ติ ชวี า นางย้อยร้สู กึ สงสารลูกชายของตน แตเ่ มื่อไดท้ าพิธไี ปแลว้ ก็
ต้องทาใจว่าต่อไปอะไรจะเกิดขึน้ ก็ตอ้ งทาใจยอมรับกบั ผลของการกระทาของนางเอง เพราะนางได้
ตดั สินใจลงไปแล้ว

3.1.2.1.4 แม่ย้อยกบั จันตา จากเรื่องกรงกรรม
นางยอ้ ยไมช่ อบจันตาและไม่ต้องการให้จันตามาเป็นสะใภ้ของนางเพราะจันตาจน
มีฐานะไมด่ ี จึงไมค่ ูค่ วรกบั ลูกชายของนาง

“ตอนทีน่ างย้อยเห็นจันตาคร้งั แรก นางยอ้ ยยงั นกึ เอน็ ดใู นความนา่ รกั ของเจา้ หล่อนจนนึกอยาก
ไดจ้ นั ตามาเป็นลูกสะใภ้ แต่พอร้วู ่าจันตาไม่ใชห่ ลานสาวของนางป๋วยฮวย แต่เป็นเพยี งเดก็ ในรา้ นทน่ี างปว๋ ยฮวยได้ตัว
มาจากทางเหนอื นางย้อยกเ็ ลกิ ลม้ เลกิ ความคดิ น้นั ทันที

ลกู สะใภข้ องนางจะต้องมฐี านะเท่าเทียมกนั ถ้าดอ้ ยกว่าก็ต้องเป็นลกู ชาวนาที่มีไร่นาสาโท
หรอื ไม่ก็ต้องมกี ารศกึ ษาจงึ จะเปน็ ใบเบิกทางในการหาเลยี้ งชีพได้ในอนาคต แตจ่ นั ตานั้นไมม่ ีอะไรสกั อยา่ งท่ีคู่ควรกับ
ลูกชายของนาง ความนา่ เอ็นดนู ัน้ จึงกลายเปน็ เพยี งแค่รสู้ กึ สบายตาเมอื่ ได้เห็นหนา้ เท่านั้น”

(กรงกรรม.2560 : 239)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เห็นถงึ ทัศนคติในการเลอื กผู้หญงิ ทจ่ี ะมาเปน็ ลูกสะใภ้
ของนางยอ้ ย จะต้องมฐี านะเท่าเทยี มกนั ถา้ เปน๋ ลูกชาวนาต้องมที ี่ดจี านวนมาก หรอื ไมก่ เ็ ปน็ ผูม้ ี
การศึกษาสูง เพื่อเป็นใบเบกิ ทางในการใชว้ ชิ าความร้ใู นการทามาหากินสามารถเลีย้ งชีพไดโ้ ดยไม่

1326765395 76

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ลาบาก แต่จนั ตาผู้มีเพียงหน้าตาที่สวยงาม แต่ไม่มีคณุ สมบัตอิ ะไรที่คคู่ วรกบั ลูกชายของนางย้อยได้
เลย นางย้อยจงึ ลม้ เลิกความคิดทอ่ี ยากได้จันตามาเป็นลกู สะใภ้

3.1.2.1.5 แม่ย้อยกับบญุ ปลกู จากเร่ืองกรงกรรม
นางย้อยไมไ่ ดต้ ้องการบญุ ปลูกเป็นสะใภ้ แตเ่ พราะความใกล้ชิดจงึ ทาใหอ้ าตงกบั บญุ
ปลูกมีความสมั พันธล์ กึ ซึ้งตอ่ กนั ทาใหบ้ ุญปลูกเปล่ียนสถานภาพจากเดก็ ในรา้ นเปน็ เถ้าแก่เน้ีย

“ข้าก็ไมร่ ้วู ่าอปี ลูกมันจ้องจะเอาคนของเรา ก็เลยไวใ้ จให้มนั เข้าไปดแู ลว้ เรอ่ื งอยู่ เรือ่ งกิน บา้ น
ช่อง หอ้ งหับ เสื้อผ้า มารูอ้ ีกทกี ต็ อนท่ีมนั ทอ้ ง ไอต้ งมันก็ว่ามันทาจรงิ ท้องกบั มนั จริง กค็ นมันเคยมีเมีย มนั กค็ ง
เหงา ใกล้ทไ่ี หนกค็ วา้ ทีน่ ่นั เอง พออีปลูกมันเปน็ สาวแต่งเนื้อแต่งตัวเขา้ มันกด็ ูคมขาขน้ึ มา แลว้ ทขี่ ้ายอมละรา้ นมาก็
เพราะเชอ่ื ใจวา่ มันจะไม่ทิ้งร้านทีส่ รา้ งมากับมอื ไปไหนน่ีแหละเพราะมนั อยมู่ าต้ังแต่เรยี นจบกัน ทุกอย่างดีเร่ืองเงินที่
ปล่อยกไู้ ว้ เรือ่ งคา่ เช่านา ไอ้ปอ้ มพมี่ นั ก็รหู้ มดออกมาแล้วสองพน่ี อ้ งมนั กย็ งั ทางานพวกนใี้ หอ้ ยู่ กพ็ อได้กินได้ใชไ้ ปอีก
และที่สาคญั อีปลูกนี่ไมไ่ ด้เสียเงินแต่งสักสตางคแ์ ดงเดียว มันวา่ แค่ไอ้ตงกบั ค่าเมตตามัน พ่อแมม่ ันก็ดใี จจนเน้อื เตน้
แลว้ ก็จะไมด่ ีใจได้อย่างไรล่ะ จากเด็กหน้าร้านพอมีผวั ก็ไดเ้ ป็นเจา้ ของรา้ นเลย”

(กรงกรรม.2560 : 788)

จากข้อความข้างตน้ แมย่ อ้ ยรับบุญปลูกเปน็ ลุกสะใภ้เพราะท้องก่อนแต่งกบั ลกู ชาย
จองนาง โดยไมไ่ ดเ้ สยี เงินคา่ สนิ สอดสกั บาท นางย้อยในฐานะแม่สามไี ว้ใจให้บุญปลูกดูแลกิจการทกุ
อย่างแทน เพราะเคยเป็นลูกจ้างท่เี คยทามาหมดแลว้ ประกอบกบั เคยเห็นมาต้ังแตเ่ ล็กเลยร้จู กั นิสยั ใจ
คอเป็นอยา่ งดี ท่ีไมข่ ัดขวางการอยู่ด้วยกันของสองคนน้ี เพราะนางย้อยเคยมีประสบการณเ์ รอ่ื งการ
บังคับจิตใจลูกให้แต่งงานกบั ผู้หญิงทีล่ กุ ไม่ได้รักมาแล้ว ผลปรากฏวา่ ลูกไมม่ คี วามสุข ดงั นัน้ เมอื่ เคยมี
ประสบการณ์ในการทาผดิ พลาดแลว้ กไ็ ม่อยากทาใหม้ นั ผดิ ซา้ สอง จงึ ตามใจลูกชาย ปลูกเรือนตามใจผู้
อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน บญุ ปลกู เลยไดท้ าท้งั หนา้ ที่เมยี ของประสงค์และเจา้ ของร้านผสู้ ืบอานาจตอ่ จาก
แม่สามี

3.1.2.1.6 แม่ยอ้ ยกับอรพรรณี จากเรอ่ื งกรงกรรม
นางย้อยไดอ้ รพรรณี ลูกคุณหนู เปน็ ลกู สะใภ้ ถงึ แมน้ างจะไมช่ อบอรพรรณี แตใ่ น
เม่อื ลูกชายพาเข้าบ้านแล้ว นางกต็ อ้ งยอมรบั และสั่งสอนการเปน็ แม่บ้านแมเ่ รอื นทีด่ ี

“มผี วั แล้ว กต็ ้องรู้จักหมอ้ ข้าวหม้อแกงไว้สิ บ้านมันจะได้เปน็ บ้าน”
“พอดีท่ีบา้ นมคี นรบั ใชค้ ะ่ แล้วตั้งแตเ่ กิดมากไ็ มเ่ คยทาอะไรเลย ตน่ื มาก็มีขา้ วตง้ั รอให้
รับประทานแล้ว”
“ของแพงกนิ ได้แตล่ ะเมื่อแตล่ ะคราวเท่านน้ั นะ”
“หนูมเี งินกนิ ค่ะ”

1326765395 77

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 “แลว้ ถา้ วันนงึ เธอไมม่ เี งิน เธอจะทาอย่างไร”
“คณุ แม่ทต่ี ายไปท้ิงทดี่ นิ ไว้ให้หนู ลาพงั แค่เก็บค่าเช่าก็อยู่สบายแล้ว ถา้ ขายก็คงได้หลายสบิ ลา้ น แตห่ นูไม่
ขายหรอกเพราะว่าเงินปันผลจากหนุ้ ของคณุ แม่อกี ไม่นอ้ ย คุณยายมตี ลาดสดมตี ึกแถวให้เชา่ น่ะคะ สมบตั ิเยอะแยะ
เล้ียงลูกเลี้ยงหลานไดส้ บายมาก”
“แต่ถ้าลูกหลานมันชว่ ยกันผลาญ มนั ก็หมดได้นะ ฉนั เหน็ มาเยอะแลว้ ฉนั ท่เี ป็นอดีตลูกชาวนา ปัจจบุ นั ก็
เพยี งแมค่ ้าในตลาด รู้สกึ วา่ ฉันกับเธอมนั คนละระดับกนั อยดู่ ้วยกันไม่ได้แน่ ๆ เพราะฉะนนั้ ถา้ อยากไดม้ ันไปเป็น
ผัวเธอ ก็พามันกลับไปเลีย้ งดูให้สขุ สบายด้วยละกนั นะ
ฉันยกให้ เย็นนเ้ี ลี้ยงอาหารเหลาฉันสักมอื แล้วกันนะ ฉันไม่ได้กนิ นานแลว้ ขอบคุณลว่ งหน้า คุณหนลู ูกสะใภ้”
“พอนางยอ้ ยเย็นมา อรพรรณีก็พร้อมจะเยน็ ตอบ เพราะถึงแม้จะเปน็ คนทีม่ ่นั ใจในตัวเองสูงและเอาใจเอา
แต่ใจตัวเองอย่างร้ายกาจ แตต่ อนเดก็ กโ็ ตมากบั แม่ กบั ครอบครวั ใหญ่ หญิงสาวจึงชนิ กบั เรอื่ งออ่ นนอ้ มนบไหว้ผู้หลัก
ผู้ใหญ่ แมบ้ างครงั้ จะเปน็ การว่าอย่างเสียไมไ่ ดก้ ็ตามที ซึ่งอาการนี้ของ อรพรรณีทาให้นางยอ้ ยพอเดาออกว่าแมค่ นน้ี
ถงึ จะแก่แดดแกล่ มแต่ก็ใช่วา่ จะไม่มีสกลุ ”

(กรงกรรม.2560 : 774-780)

จากข้อความข้างตน้ เปน็ การเจอกันครัง้ แรกของแม่สามีและลกู สะใภ้ ซ่งึ เปน็ เมยี ใหม่ของเฮีย
ใช้ อรพรรณีเปน็ ลกู คุณหนแู ละเรยี นยังไมจ่ บแมแ้ ตม่ ัธยมต้น แต่ทาตวั แกแ่ ดดมีสามแี ล้วกไ็ ม่ได้
ปรบั เปล่ยี นนสิ ัยให้เป็นแมบ่ ้านแมเ่ รอื น นางย้อยกถ็ ือโอกาสสง่ั สอนแต่อรรพรรณีก็ไมไ่ ด้ฟงั หรอื
เปลี่ยนแปลงตนเองแตอ่ ย่างใด เพราะเธอถอื คติวา่ อานาจของเงนิ สามารถแก้ปัญหาให้กบั เธอได้ทุกสิ่ง
นางยอ้ ยจงึ มองดอู อกตามประสาคนทอี่ าบนา้ ร้อนมาก่อนว่า เธอกับอรพรรณีไมส่ ามารถอยู่ดว้ ยกนั ได้
เธอจงึ ฝากลูกชายใหอ้ รพรรณเี อากลับไปดูแลแทนตนด้วย

3.1.2.1.7 แม่ยอ้ ยกับมาลา จากเรื่องกรงกรรม
นางยอ้ ยไมย่ อมรับมาลาเปน็ ลกู สะใภ้ และสงสัยว่าลูกในทอ้ งอาจไม่ใช่หลานของตนจงึ
ปฏเิ สธท่ีจะยอมรับมาลา ทาให้มาลาโกรธแคน้ ท่ีโดนดูถกู เหยยี ดหยามจงึ ไดส้ าปแชง่ ให้ลกู ชายของนาง
ตาย นางย้อยโกรธมากจงึ ไดเ้ กิดเหตกุ ารณ์ทะเลาะกันอยา่ งรุนแรง

“ตอนนหี้ นูทอ้ ง…หนูท้องกับอาส่ี แต่เขาไมร่ ับผดิ ชอบ เขาให้หนูไปทาแท้ง แตห่ นกู ลวั บาปกรรม
หนไู ม่กล้ากลับบา้ นไปบอกพอ่ กบั แม่ พอ่ หนเู ป็นคนดุ...ดุมาก ถา้ พ่อรวู้ ่าหนูทอ้ งแลว้ ผชู้ ายไม่รบั ผิดชอบ พอ่ เอาหนู
ตาย คือ หนูไม่อยากโดนพ่อตีจนแทง้ หรือถกู จบั ไปทาแท้ง วรรณาเปน็ พยานให้วา่ หนูไมใ่ ชเ่ ด็กจะแตก ไม่ได้คบหาใคร
เลยนอกจากสี่คนเดียว

พไิ ลบอกว่า มาลาก็ผดิ ทีใ่ จงา่ ย และถ้านางยอ้ ยหรอื พไิ ลจะไมค่ ิดชว่ ยเหลอื เพราะความเคลอื บ
แคลงใจก็ยอ่ มมสี ิทธิ์ ทางเรามสี ทิ ธิท์ จี่ ะสงสัยและปฏเิ สธให้ความชว่ ยเหลอื เธอ

วรรณนาไมค่ ดิ วา่ พไิ ลจะรา้ ยถึงขนาดน้ี แต่คนท่รี า้ ยกว่าก็นา่ จะเป็นนางย้อยที่น่ังเงียบไม่พดู ไมจ่ า
ดูสหี น้าแลว้ คงจะพอใจที่สะใภ้รองออกหนา้ ใหด้ ว้ ย

1326765395 78

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ได้ยินดังนั้น มาลากเ็ ชดิ หนา้ ขนึ้ เจ้าพ่อเจ้าแม่ชมุ แสง ลกู ขอสาบานวา่ ที่ลูกบอกว่าท้องกับอาสี่
หรือ นายมงคล อศั วรงุ่ เรืองน้นั เปน็ เรอ่ื งจรงิ ทุกประการ หากลูกโกหกไมไ่ ด้พูดความจรงิ หรือแต่งเร่ืองขน้ึ มา ขอให้
ลูกมอี ันเป็นไปภายใน 3 วัน 7 วนั ถ้าความจรงิ ท่ลี ูกพูดออกไปน้ไี มช่ ว่ ยแก้ปัญหาให้ลูก ขอใหค้ นทส่ี ร้างปญั หาใหล้ กู
จงมอี ันเป็นไปด้วยเถิด นา้ ตาของมาลากบตาสหี น้านัน้ เต็มไปดว้ ยความคั่งแค้นใจ

นางย้อยหน้าซดี เผือด ใจหายแว๊บ ไม่คิดวา่ มันจะพดู ออกมาอย่างนี้ ทาใหน้ างย้อยตอ้ งไลต่ ะเพิด
มาลาออกมาจากรา้ น

มงึ มาทางไหนมงึ กลบั ไปทางนั้นเลยนะมงึ แยง่ ลูกกมู งึ ไมต่ อ้ งหวงั ความเมตตาจากกูไปออกไป...
ไป....อสี ารเลว อผี ู้หญงิ ใจงา่ ย ถา้ กูรับมึงไว้มึงคงทาใหค้ รอบครัวของกูชิบหายวายปว่ งไป มาลามองนางย้อยด้วย
สายตาสดุ แค้นใจเปน็ อย่างมาก และกอ่ นทส่ี งครามน้าลายจะระเบดิ ต้องใหอ้ ับอายผคู้ น

วรรณาก็รบี พามาลาออกมาจากรา้ น มาลาร้องไหส้ ะอกึ สะอ้นื ปากก็บอกวรรณาว่าฉันไม่ได้ตั้งใจ
แตพ่ วกมนั หยามเหยยี บ จนฉันทนไมไ่ หว ฉันไม่ไดอ้ ยากพูดออกไปแบบนั้นเลยจรงิ ๆ
ฉนั ไมไ่ ด้มีเจตนาแชง่ เฮยี สี่เลยจริง ๆ นะวรรณา เธอไม่มาเป็นฉนั เธอไม่รู้หรอกวา่ มนั เจบ็ เพยี งใด
ไอผ้ ้ชู ายสารเลวน่ันจรงิ ๆ แลว้ มนั คงจะตายหา่ ตายเหวไปจริง ๆ นนั่ แหละ ตอนมานอนกับฉนั มันกพ็ ูดอย่าง พอมันได้
ฉนั แลว้ มันก็พูดอย่าง ไอค้ นเลว ไอ้คนชาติชัว่ ไอ้ชงิ หมาเกดิ มนั สมควรตายไปเสยี จริง ๆ น่ันแหละ

ทม่ี าลาเผลอสติพูดออกไปเมื่อตอนอยทู่ ่ีร้านนางย้อย คงเปน็ ความรู้สกึ ทถี่ ูกกดทับไว้ต้งั แตอ่ ยูท่ ่ี
ปากน้าโพ พอมีรอยแตก พอมปี ัจจัย คือ น้าเสียงหยามหยันดูถูกของพไิ ล สหี น้าเฉยเมยของนางย้อยทาใหค้ วามแคน้
ใจทะลกั ออกมา”

(กรงกรรม. 2560 : 563-566)

จากข้อความข้างตน้ เป็นการแสดงสิทธิ์ของการเป็นเมียทอ่ี มุ้ ทอ้ งลกู ของอาสม่ี า
เรียกร้องขอความยุติธรรมจากแม่สามคี ือนางยอ้ ย แตน่ างยอ้ ยกลับน่งิ และเฉยเมย ปล่อยใหพ้ ไิ ลออก
หน้าแทน คือสงสัยว่าเด็กในทอ้ งจะไมใ่ ช่ลกู ของอาส่ี และไมย่ อมรบั ลกู ในท้องของมาลา และไมย่ อมรบั
มาลาเปน็ ลูกสะใภ้ เมอ่ื มาลามาเรยี กร้องความยตุ ิธรรมจากแม่สามใี ห้ช่วยเหลือหล่อนไม่ได้ สิง่ ทีไ่ ด้
กลับมาคือคาพดู และกริ ิยาทา่ ทางหยามหม่นิ เกยี รติและศกั ดิ์ศรีของเธอหาวา่ เธอเปน็ ผหู้ ญงิ ใจง่าย
มาลาจึงโกรธแค้นจงึ ได้สาปแชง่ ใหค้ นที่สรา้ งปัญหาใหน้ างมีอนั เปน็ ไป มาลาพดู ไปเพราะความโกรธ
ไม่ได้มเี จตนาทจ่ี ะสาปแช่ง แตน่ างยอ้ ยด้วยความทเ่ี ป็นแมท่ รี่ กั ลูกมากพอไดย้ ินคนมาแชง่ ให้ลูกตนเอง
ตายกโ็ กรธอย่างมาก และได้ด่าและขบั ไล่ลกู สะใภ้ออกไปจากบ้าน

3.1.2.1.8 แมย่ อ้ ยกับนางลมิ้ จากเรื่องกรงกรรม
นางย้อยเป็นคนไทยที่ได้เปน็ ลกู สะใภข้ องคนจนี นางล้มิ ไมย่ อมรับลกู สะใภท้ ่เี ปน็ คน
ไทย ไดท้ ดสอบความอดทนของนางย้อย สดุ ท้ายนางย้อยก็ลงมือฆา่ แมส่ ามีของตนเองและขึน้ เป็นเถ้า
แก่เนีย้ แทน

1326765395 79

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 “ลูกชายท้งั สคี่ นนแี่ หละทเี่ ปล่ยี นสถานะของนางยอ้ ย จากลกู สาวชาวนาใหเ้ ปน็ เถา้ แก่เน้ียใื น
ปัจจุบัน เพราะหลังจากทน่ี างย้อยคลอดปฐมแล้ว ‘นางลม้ิ ’ อามา่ หรอื ยา่ เจ๊กเซ้งกม็ องหลานสะใภ้คนไทยด้วยสายตา
เปลย่ี นไป จากที่เคยดูแคลน รังแครังคัด กก็ ลับมเี มตตา ยกย่อง หาหยูกหายามาบารงุ รา่ งกายหลงั จากคลอดลกู คน
ทีส่ องแล้ว จากท่ตี ้องอยู่บ้านหลงั โรงสชี ว่ ยเลยี้ งหมู เล้ยี งเปด็ เลย้ี งไก่ นางลมิ้ กใ็ หร้ ับนางยอ้ ยเข้ามาช่วยค้าขายอยู่ท่ี
ร้านโชห่วยในตลาดปากน้าโพ”

(กรงกรรม. 2560 : 17)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เหน็ ถงึ คนจีนไม่ยอมรับลูกสะใภท้ เ่ี ปน็ คนไทยจึง
พยายามให้นางยอ้ ยไปเลย้ี งหมู เล้ียงไก่ เล้ียงเป็ด เพื่อใหน้ างย้อยไมส่ ามารถทนต่อความยากลาบาก
นั้นได้ แตเ่ มอื่ นางย้อยอดทนทางานและมลี กู ชายใหก้ ับเจ๊กเซ้ง สายตาของแม่สามีกเ็ ปล่ยี นไปในทาง
ท่ีดีขน้ึ เมตตาลูกสะใภ้มากขนึ้ เพราะใหก้ าเนิดหลานชายใหก้ บั นางล้มิ ซึ่งค่านยิ มของคนจีนคอื ยกย่อง
ลกู หลานท่ีเป็นเพศชาย ทาให้นางยอ้ ยได้เปลี่ยนสถานภาพจากลูกสาวชาวนาเป็นเถ้าแก่เนี้ยะ ได้
เรียนรู้ถึงการค้าขายจนมีกจิ การเป็นของตนเอง

“บา้ นตระกูลแบ้ ‘นางลม้ิ ’ ยังคงเปน็ ใหญท่ ส่ี ุด อากงก็แกม่ ากแลว้ ไม่ยนิ ดียินร้ายกับเรื่องของ
ลูกหลาน เหลอื แตน่ างลิ้มทย่ี ังเปล่งแสงอวดบารมเี ศรษฐใี หญเ่ มืองจีนคบั บ้าน

รักมันกินไม่ได้ แล้วอีไม่ประสีประสาเรือ่ งคา้ เรือ่ งขาย ไมร่ ้ธู รรมเนยี มจีน ไหวเ้ จ้าเผากระดาษก็
ไม่เป็น หลานเหลนอ๊ัวจะกลายพันธุไ์ ปหมด ก็เพราะอี แล้ววนั หน้าอาเซ้งจะรเู้ องว่าเลือกเมยี ผดิ ! ไป...ไปบอกให้
มนั พากันไปอยทู่ ่ีทับกฤช ให้อที างานหนกั ๆ ทนไมไ่ หวเดยี๋ วอีก็กลับบ้านไปเอง ”

(กรงกรรม. 2560 : 32)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงใหเ้ หน็ ว่าแม่สามเี ปน็ ผ้มู ีอานาจหรือเปน็ ใหญ่ท่สี ุดในบ้าน
นางล้มิ ใชอ้ านาจท่ีตนเองมีบีบบงั คับใหน้ างย้อยลกู สะใภ้ของตนให้ทางานหนัก ๆ จนนางไม่สามารถ
ทนไดก้ จ็ ะหนกี ลบั บ้านไปเอง เพราะนางลิม้ ไมต่ ้องการมีสะใภ้เป้นคนไทย นางตอ้ งการสะใภ้ทเ่ี ป็นคน
จนี ด้วยกนั เพราะนางเช่ือว่าคนไทยไมเ่ ก่งเร่อื งการคา้ ขาย ไมร่ ้ธู รรมเนยี มของคนจีน นางจงึ ทาทุก
วิถีทางท่จี ะทาให้ลกู สะใภพ้ า่ ยแพ้ตอ่ อานาจของแมส่ ามที ม่ี เี หนือกวา่ ลกู สะใภ้ ซง่ึ เป็นการแสดงอานาจ
ของแม่สามที ม่ี ีต่อลกู สะใภ้

3.1.2.1.9 แมแ่ ย้มกับสดุ า จากเรอื่ งสุดแคน้ แสนรกั
นางแย้มเปน็ แมท่ ่ีชอบบงการชวี ิตของลูก นางตอ้ งการสุดามาเป็นลูกสะใภเ้ พราะไม่
ชอบอมั พรเพราะอมั พรทางานแต่ในบา้ น ไมอ่ อกไปทานาชว่ ยลูกชายของตน นางแยม้ จงึ ผลักดัน
วางแผนให้สดุ ามาเป็นสะใภ้ของตนใหไ้ ด้ แต่สุดท้ายประยงค์ก็ได้เสยี ชีวิต สุดาจึงพลาดหวงั จากประยูร
ก็เลยให้นางแยม้ รับตนเป็นลูกสะใภ้แต่งงานกับประยูร สดุ าพยายามทางานแทนนางแย้มเกบ็ ดอกเบ้ยี

1326765395 80

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 แทนทกุ อย่าง แต่นางก็ยังไมไ่ ดร้ ับความรกั และความไวว้ างใจเท่าลูกหลานขอนางแยม้ นางจึง
ตดั สนิ ใจลงมอื ฆา่ นางแย้มเพอ่ื หวังสมบัตทิ จ่ี ะต้องตกเป็นของครอบครวั ของตนและสามี

สดุ า คนท่ีนางแย้มหวงั จะใหม้ าเปน็ คชู่ วี ติ ร่วมกบั เธอ ดังนั้น เธอคงอยู่น่ิงเฉยไมไ่ ด้ เพราะถา้ ผัว
เมยี เขาคืนดีกัน เธอก็จะเป็นขี้ปากชาวบา้ นไดเ้ หมอื นกัน

“ฉนั ไมอ่ ยากไดช้ ่ือว่า แยง่ ผัวชาวบ้านเขา ที่ฉันกล้าเสนอตัวนี่เพราะวา่ ป้าจะช่วย แตถ่ า้ เขาเลิก
กนั ไมเ่ ดด็ ขาดแบบน้ี ฉันก็คงถอย”

“ใจเย็น ๆ สิ เอาเหอะน่ารอู้ ย่างนี้แล้วรบั รองวา่ จะตมี ันใหแ้ ตกกระเจิงเลย จะประจานใหอ้ ายจน
อยหู่ นองนมวัวไม่ได้ แรดท้งั พี่ ทัง้ น้อง นางอ่าอบรมส่ังสอนลกู อย่างไร ใจงา่ ยกนั นัก อย่างน้ีต้องดา่ ประจาน”

(สดุ แคน้ แสนรกั .2557 : 110-111)

จากข้อความข้างตน้ นางแยม้ หวังอยากไดส้ ุดามาเปน็ ลกู สะใภ้แทนอมั พร โดยจดั การ
วางแผนให้สุดาใช้ความสาว ความสวยทาใหป้ ระยงค์หลงใหล แต่ประยงคก์ ็ปฏเิ สธ แต่ความพยายาม
ของท้งั นางแย้มและสุดายงั ไมล่ ดละ ทั้งคู่ตา่ งพยายาทุกวถิ ีทาง แตก่ ็ไมส่ าเรจ็ สดุ า จึงตัดพอ้ กับ
นางแย้มให้หาวิธชี ว่ ยเหลอื เธอด้วย เพราะเธอไมไ่ ดอ้ ยากขน้ึ ชอ่ื วา่ เป็นเมียนอ้ ยใคร ไมอ่ ยากถูก
ชาวบ้านนินทาว่ารา้ ยใหเ้ สียหาย นางแยม้ รับปากวา่ จะช่วยใหส้ ุดาสมหวงั โดยการด่าและประจาน
อัมพรและอไุ ร จะทาให้ทง้ั ครอบครัวอับอายและไมส่ ามารถอย่ใู นหมบู่ ้านหนองนมววั ไดเ้ ลย

“ส่วนลูกสะใภ้นั้น สัมผัสทไ่ี ด้รบั ก็รู้วา่ ฝืนใจทา แตเ่ วลาน้ีนางจะใชป้ ากไปเหนบ็ แนมใครได้ คนแก่
คนเจบ็ ก็เหมือนผา้ เกา่ เหมือนผ้าขรี้ ว้ิ ท่ีรอวันเผาไฟแล้วโยนทงิ้ ”

(สุดแคน้ แสนรกั .2557 : 436)

“สดุ าเหลอื บตาดูนาฬิกาท่ีข้างฝาและไลต่ า่ ลงมาที่ขวดน้าเกลอื ตรงหัวเตยี งหยดนา้ เกลอื ไหลชา้
มาก ซึง่ เคยถามพยาบาลว่าทาไมบางครงั้ ชา้ บางคร้ังเร็ว และสุดาก็ได้คาตอบมาว่าถ้าเร็วมาก ๆ จะทาใหห้ วั ใจวายถึง
ตายได้ ตามองนางแย้มทีห่ ลับตาพริ้มสีหนา้ ของแม่สามีในวันนีผ้ ดิ กับทกุ วนั ทผ่ี า่ นมา ความสขุ เขา้ มาแทนท่แี ละดู
เหมือนความเจ็บปวดท่ีแสดงอยูเ่ ป็นนจิ บนใบหน้าก็หายไปดว้ ยลองอาการดขี น้ึ แบบนี้กค็ งเปล่ยี นช่อื ในการไดร้ ับ
ผลประโยชน์มากมายอีกแน่”

(สดุ แค้นแสนรกั .2557 : 471)
“สดุ านกึ ถึงเช้าวนั นั้น ขณะที่เธอกาลงั จะทาใหน้ า้ เกลอื ไหลเป็นสายพอดกี บั ที่นางแยม้ มอี าการ
ทรุ นทรุ าย และเธอก็คงไม่ไปตามหมอและพยาบาล ปลอ่ ยใหแ้ มส่ ามเี จ็บปวดสมกับเวรกรรมทีก่ ่อไว้ จนทาใหต้ ้องมา
เปน็ มะเรง็ และพอบา่ ยนางกต็ ายสมใจของสุดา ถา้ สดุ ารู้ว่าพนิ ยั กรรมถกู เปล่ียนเป็นแบบนี้แน่นอนวา่ เธอจะขอใหแ้ ม่
เรียกมันกลบั มา ถ้าแมโ่ กรธอะไรท่เี ธอพดู ผิดไปเธอจะขอโทษและขอให้แม่เผาพนิ ัยกรรมฉบบั น้ี ทแ่ี ปลงนัน้ ก็คงไม่
หลดุ มอื เธอไปแน่”

(สุดแค้นแสนรัก.2557 : 482)

1326765395 81

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากข้อความข้างตน้ นางแย้มรวู้ า่ สะใภ้ของตนไมไ่ ด้เต็มใจท่ีจะดูแลปรนนบิ ัตนิ าง
เหมือนทีล่ กู ของนางเองดูแลนางดว้ ยความเต็มใจ เมอื่ แม่สามปี ่วยหรือไม่สบาย ลกู สะใภ้จะตอ้ งคอย
ดูแล ปรนนบิ ัตแิ ม่สามเี สมือนแม่ของตน สดุ าทาแตฝ่ นื ใจทา ทาเพราะหวังสมบตั ิ ดังนั้น เม่ือสดุ าคดิ ว่า
พนิ ัยกรรมถูกเปลยี่ นชื่อ โดยเธอและครอบครัวได้ผลประโยชนต์ ามที่เธอตั้งใจไว้แลว้ สุดากต็ ดั สินใจฆา่
แมส่ ามีทห่ี มดผลประโยชน์ทิง้ เสีย แตส่ ดุ ท้ายนางแยม้ รู้ทนั จึงเปลยี่ นชอ่ื ผู้รบั ผลประโยชน์เป้นชอื่ ของ
หลานท่ีนางเลี้ยงมาเหมือนลกู ของตนเองแทน จงึ ทาให้สุดาโกรธค้าแม่สามีเป็นอย่างมาก โดยทไี่ มไ่ ด้
สานกึ ผดิ ที่ตนเองฆา่ แมส่ ามตี นอย่างเลอื ดเยน็

3.1.2.1.10 แม่แย้มกบั อมั พร จากเรอ่ื งสุดแคน้ แสนรัก
นางแย้มไม่ชอบอมั พรในฐานะลูกสะใภ้เพราะอัมพรไม่ช่วยลกู ชายตนเองทานา
อัมพรทาแต่งานในบ้าน นางจึงทะเลาะกนั และนางแยม้ ไลอ่ มั พรกลับไปอยู่บา้ นแมแ่ ละไม่คนื ลกู ชาย
ของอมั พรใหแ้ มบ่ ังเกิดเกล้าเพรานางจะเลี้ยงเปน็ ตัวแทนความรักของลกุ ชายของนางท่ีเสียชีวติ ไป

“ลูกสะใภ้นั่งถักปลอกหมอนเชน่ เคย อมั พรนัน้ ดี เป็นแม่ศรีเรอื นอย่างท่บี ้านอื่นอยากได้ แต่นาง
ไม่อยากไดล้ กู สะใภท้ สี่ ารวยสาอางแบบนี้ เพราะตง้ั แต่เรยี นจบประถม 4 นางแย้มก็ไม่เคยเห็นอัมพรออกจากบา้ นไป
ช่วยพ่อแม่ทำนา มีเพียงห้วิ ป่ินโตข้าวไปส่งเมอื่ หนา้ นา นอกน้นั กเ็ อาแต่แตง่ ตวั ตามสมัยนยิ ม และรว่ มกิจกรรมของ
ชุมชนไม่ได้ขาด

นางพยายามห้ามลูกชายของนางแล้วว่า ไมค่ วรเลอื กคนเหยยี บขไี้ กไ่ มฝ่ อ่ มาเปน็ เมยี นางต้องการ
ลูกสะใภ้ทเี่ กง่ ทั้งงานในบา้ นและนอกบ้าน แตล่ ูกชายคนโตของนางกร็ ักปกั ใจอยกู่ บั อัมพรคนเดยี ว สุดท้ายนางจึงต้อง
ยอมไปสขู่ อให้ โดยมีข้อแมว้ ่าเขาจะต้องไม่ไปอยบู่ ้านพอ่ ตาแม่ยายเพราะถ้าไปอยทู่ ี่นน่ั กเ็ ท่ากบั ว่านางสง่ คนงานไปให้
สองผัวเมียนน้ั ทางานสร้างฐานะแข่งตน”

(สุดแคน้ แสนรกั . 2557 : 4)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เหน็ วา่ นางแย้มในฐานะแม่สามี ไม่ชอบลูกสะใภ้อย่างอมั พร
พยายามจะกดี กันทัง้ สองออกจากกนั เพราะนางไมช่ อบลกู สะใภ้ท่เี ป็นแค่แม่บ้านแมเ่ รอื น ทางานได้แค่
ภายในบ้านเหมอื นเช่นคนทวั่ ๆ ไปต้องการ แตน่ างตอ้ งการคนทเ่ี ก่งทงั้ งานบ้านงานเรอื นและงานนอก
บา้ น และมเี ง่อื นไขแสดงอานาจว่าจะไมใ่ หล้ กู ชายออกเรอื น ถา้ แตง่ งานกันแล้วลกู สะใภต้ อ้ งมาอยูท่ ี่
บ้านของหล่อน เพื่อจะไดไ้ มเ่ ปน็ การส่งแรงงานเพอ่ื ไปทานาสรา้ งฐานะมาแข่งกับตนเอง แตเ่ มื่ออัมพร
เขา้ มาอย่ทู ี่บ้านของสามี ทีม่ แี ม่ของสามีเช่นนางแยม้ อยู่ ย่อมมีปญั หาระหว่างแมผ่ ัวลูกสะใภท้ ่ไี ม่ลง
รอยกัน เพราะนางแย้มเปน็ คนท่จี ูจ้ จี้ ุกจกิ จ้าจจี้ ้าไชโดยเฉพาะกบั เรือ่ งข้าวปลาอาหารของลูกชายที่
เคี่ยวเขญ็ ใหส้ ะใภ้ทากับข้าวรอสามีโดยนางจะเข้ามาตรวจสอบดกู ับขา้ วภายในบา้ นตลอดเวลา ถ้าเห็น
อะไรไมพ่ อใจ เชน่ ในตมู้ ีกับขา้ วน้อยหรอื สสี ันไมช่ วนกิน นางจะติตงิ ลกู สะใภ้ทันทีเพราะสาหรับลกู ชาย

1326765395 82

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ของนางแล้ว เรือ่ งกินตอ้ งมาเป็นทห่ี นึ่ง เพราะตลอดชวี ิตของเขานางทาแตอ่ าหารเลิศรสบารงุ บาเรอ
ใหล้ กู ๆ อม่ิ หมพี ลมี ัน บางทนี างกก็ ลัวว่าลูกชายจะรกั เมยี กลวั เมียลาบาก จนลกู ชายตอ้ งอดเปร้ยี วกิน
หวาน แม้ท่ีผา่ นมาอัมพรจะดแู ลสามีได้ดี แตน่ างแย้มกร็ สู้ ึกว่าทาดไี ดไ้ มเ่ ทา่ ตนตามประสาแม่ทรี่ ักลกู
มาก

“นี่แม่คุณ ตั้งใจจะใช้ผวั ซะทกุ อยา่ งเลยหรือ กระดานไฟกบั ครัวหา่ งกนั แคค่ ืบเดยี วเอง จะลุกหุงขา้ วปลา
ไม่ไดเ้ ลยหรอื ” แมส่ ามที ี่จอ้ งจะหาเรื่องลูกสะใภ้

แต่อัมพรอยากจะแก้ตัว อัมพรจึงได้แตน่ ิง่ เงยี บ ๆ แตก่ ารน่ิงเงยี บน้ันเหมือนกบั เปน็ การ
ทา้ ทายนางแยม้ เพราะคดิ วา่ ลูกสะใภ้โกรธเสยี จนไม่อยากจะเสวนาดว้ ยนน่ั เอง

“แม่รวู้ ่าเอง็ รกั เมีย แต่เมียเอ็งควรจะรู้หน้าท่ขี องตัวเอง อยไู่ ฟมา 5 วันแล้ว คงไมต่ ายหรอกถา้ จะลกุ ขน้ึ มา
หุงขา้ วหุงปลาให้ลูกผวั กนิ ทีนเี้ ป็นไง ตีนเจบ็ แบบน้ีจะออกไปทางานไดร้ ึ ไกลหัวใจแต่ถ้ามันอักเสบข้ึนมาละ่ ปกปอ้ ง
กนั เข้าไป จะบอกอะไรใหน้ ะแม่อมั พร มีลกู เพิ่มมาอีกคนกเ็ ท่ากับมภี าระเพิ่ม จะมานงั่ ๆ นอน ๆ ทางานเยบ็ ปักถัก
รอ้ ยอยา่ งเดมิ นะไมไ่ ด้แล้ว ตอ่ ไปเอ็งตอ้ งออกไปชว่ ยกันเก่ียวขา้ วด้วย เพราะแรงงานท่ีบา้ นมันขาดไปคนแลว้ มันขาด
เพราะเอ็งกน็ า่ จะรูด้ ี”

“ฉนั ต้องฟังเสียงแม่พดี่ ่าวา่ ทุกวันอย่างนั้นหรอื อย่างวันนี้มนั เป็นความผดิ ของฉนั หรือ และอีกอย่างถา้ ฉัน
ยังอยู่ทีน่ กี่ เ็ ท่ากบั ว่าแม่ของพก่ี จ็ ะไมม่ วี ันมีความสุข ถ้าแม่พีไ่ มม่ คี วามสุขพีก่ ็จะไม่มคี วามสขุ หรอก ทางออกทางเดยี ว
คอื พากันกลับไปอยูท่ บี่ ้านยาย แต่แม่กค็ งไม่ยอม แต่ทางเดยี วสาหรบั อัมพรกค็ อื คาว่า ‘อดทน’ แต่ความอดทนของ
คนเราก็มขี ดี จากดั ”

(สดุ แคน้ แสนรัก. 2557 : 22-23)

จากข้อความข้างต้น แสดงให้เหน็ วา่ แม่สามีตอ้ งการใหอ้ มั พรผู้ซ่ึงเปน็ ลกู สะใภท้ เี่ พงิ่ คลอดและ
แผลยังไมห่ ายดี ตอ้ งลุกขน้ึ มาทาหนา้ ทเี่ มีย หน้าที่ของเมยี ท่ีนอกจากจะผลติ ทายาทหรอื สมาชิกใน
ครอบครวั แลว้ งานบ้าน งานเรือน งานครัวกไ็ มค่ วรขาดตกบกพร่อง ให้ดแู ลและปรนนบิ ัติลุกผวั อยา่ ง
ดี และต้องออกไปช่วยผวั ทางานนอกบ้านหรือไปทานาเพ่ือจะได้ช่วยกันหารายไดม้ าจุนเจอื ครอบครวั
ดว้ ย เพราะไมอ่ ยากใหภ้ าระการทางานนอกบ้านตกเป็นภาระของลกู ชายเพยี งคนเดียว นางแยม้ ใน
ฐานะแมส่ ามจี ึงใชอ้ านาจบีบบงั คับให้อัมพรต้องทาตามความตอ้ งการของแมส่ ามที ุกอย่างโดยหา้ ม
ปฏิเสธ ทางเดยี วท่ีลกู สะใภท้ าได้ คอื การกม้ หนา้ รบั คาส่ัง ยอมจานนต่อสถานภาพท่ีตกเป็นรองและ
ไมม่ อี านาจในการต่อรองใด ๆ นอกจากอดทนทางานตามที่ได้รับมอบหมายจากแม่สามเี ท่าน้ัน ถงึ แม้
จะไม่พอใจก็ตามแตก่ ็ตอ้ งทาเพ่อื ให้แม่สามรี กั และเมตตา เพ่อื ใหค้ รอบครัวยังคงเปน็ ครอบครวั

3.1.2.1.11 นางนกเลก็ กับอุไร จากเรื่องสุดแคน้ แสนรัก
นางนกเลก็ ไม่ชอบอุไรและไมต่ อ้ งการให้อไุ รมาเป็นลกู สะใภ้ เพราะวา่ ไม่ชอบความปากรา้ ย
ของอไุ ร แต่ชอบความว่านอนสอนงา่ ย และความเปน็ แม่บา้ นแม่เรือนของพะยอมมากกวา่ ถึงแม้อุไร

1326765395 83

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จะอ้างวา่ ตนทอ้ งกบั ลกู ชายของนางนกเล็กแต่นางกไ็ มย่ อมรับอุไรเปน็ ลูกสะใภ้ อุไรจึงแค้นใจและต้งั
ปณธิ านว่าจะตอ้ งเลี้ยงลกู ให้ได้ดกี วา่ ลกู หลานของนางนกเล็กทุกคน

“อุไรนัน้ หาไดส้ นใจหวั หงอกหวั ดา อยา่ งที่นางแยม้ ว่าไว้ งานน้ีนางแยม้ รูด้ ีว่า แม้ตนจะเสียชอ่ื เสยี งเรือ่ ง
ความรา้ ยกับลกู สะใภ้ แตค่ นท้งั นมวัวกร็ ้วู ่าอุไรนั้นมีฝปี ากกล้าเช่นไร ปากกล้าขนาดน้ี นางนกเลก็ กับโกตาคงไม่
ปรารถนาจะรับไปเปน็ ลกู สะใภแ้ น่ ๆ”

“ยงั ไงแมก่ ค็ งไมอ่ ยากไดส้ ะใภ้อไุ รเหมือนกัน แม่กลัว ปากขนาดน้ไี ม่ไหวนะพงษ์”
“ก็ปา้ แย้มรา้ ยมา เขากต็ ้องร้ายไป คนอย่างน้สี ิดี คนแบบน้แี หละพงษ์ชอบ”
“แตแ่ มไ่ ม่ชอบ แม่กลัว ได้ยินไหมวา่ แม่กลวั กลัวว่าสกั วนั จะถกู ถอนหงอกน่ะสิ”
ลอื พงษ์พยายามอธิบายให้แม่คลายความหวาดกลวั แตน่ างนกเลก็ กป็ ักใจเชื่อไปเสยี แล้วว่าอุไรน้นั รา้ ยจน
ไม่น่ารว่ มวงศไ์ พบลู ย์ดว้ ย”

(สุดแค้น แสนรัก. 2557 : 51-52)

จากขอ้ ความข้างต้น เป็นการชิงไหวชงิ พริบกนั ของนางแยม้ แม่สามีของอมั พร ซึง่ เปน็ พ่ีสาว
ของตน ไดป้ ะทะคารมกัน นางแย้มวางแผนใหค้ นทัง้ หนองนมววั เหน็ ถงึ ความร้ายกาจที่นางทากบั
ลกู สะใภ้ซ่ึงเปน็ พีส่ าวของอไุ ร จนอไุ รโกรธและต้องการปกปอ้ งพีส่ าวจนลืมไปว่าตนเองกาลังจะตกเปน็
เหย่อื ทางอารมณ์ กลายเป็นเครือ่ งมอื ทาให้นางนกเล็กเหน็ ถงึ ความปากกลา้ ของอไุ รจนนางกลวั และไม่
ปรารถนาจะรับมาเป็นสะใภ้ นางกลัวสะใภท้ ่ีฝปี ากกล้าอยา่ งอุไร เพราะกลวั วา่ สกั วนั เธอนั้นจะถูกถอน
หงอกจากอุไรผ้ซู ่งึ จะมาเปน็ ลูกสะใภข้ องนาง ซึง่ เป็นไปตามแผนของนางแย้มทต่ี อ้ งการใหเ้ กดิ ข้ึน คือ
นางนกเล็กไม่ชอบอุไรและไม่อยากได้อุไรมาเป็นสะใภ้ และคอยเป่าหใู ห้นางนกเลก็ เกลยี ดอุไร และ
พยายามใหพ้ ะยอมลกู สาวของนางแย้มมาเปน็ ลกู สะใภ้แทนอุไร

“ลอื พงษ์เขาสงสารเห็นใจอุไร แต่แมก่ ับเดของเขายืนกรานแลว้ ว่า ไม่มีทางไปขออไุ รให้เด็ดขาด แม้เขาจะ
สารภาพว่า เขากบั อุไร ‘ได้เสียกันแล้ว’ จรงิ ตามท่ีชาวบ้านโจษจนั แม่ก็วา่ อไุ รเป็นผูห้ ญิงใจงา่ ยและไหนจะมีขา่ วลือ
ของอุไรกบั ประยรู อยู่ในนาขา้ วยามคา่ คืนนนั้ อกี แม่รสู้ กึ ไมด่ หี ากจะได้ผูห้ ญิงอย่างอไุ รมาเปน็ สะใภ้ และเดก็สำทบั มา
ว่าหากเขาคดิ จะหนีตามไปกบั อไุ ร เดจะไมร่ บั ผิดชอบใด ๆ ทง้ั สน้ิ ซง่ึ ตรงน้ันอาจรวมถงึ ทรัพยส์ มบตั ิทเ่ี ขาพึงไดจ้ าก
แมแ่ ละเดด้วย”

(สุดแคน้ แสนรัก. 2557 : 101-102)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงให้เห็นถึงทัศนคติในการเลอื กลกู สะใภ้ของแม่สามี คือ นางนกเลก็
ไมต่ อ้ งการลูกสะใภ้ทไ่ี ด้ข้ึนชือ่ ว่าเปน็ ผู้หญงิ ใจงา่ ย และมีขา่ วเสียหายกับผู้ชายหลายคน และใช้อานาจ
ในการเปน็ แมบ่ ีบบังคับลกู ชายให้เลิกกบั อุไร เพราะถา้ ทัง้ คตู่ ดั สินใจหนไี ปดว้ ยกัน ลูกชายจะไม่ได้
ทรพั ยส์ มบัติอะไรจากผู้เปน็ พอ่ และแมเ่ ลย สุดท้ายผ้ชู ายกเ็ ลือกทรพั ยส์ มบัตมิ ากกว่าความรกั น่เี ปน็

1326765395 84

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ความเห็นแก่ตวั ของผ้ชู ายทีไ่ ด้เสียกับผู้หญิงแล้วกไ็ ม่รับผิดชอบ โยนความรบั ผิดชอบทั้งหมดใหฝ้ ่าย
หญิงต้องแกป้ ัญหาเพียงลาพงั

3.1.2.1.12 นางนกเล็กกบั พะยอม จากเร่อื งสุดแคน้ แสนรัก
นางนกเล็กชอบพะยอมเพราะพะยอมอ่อนหวาน เรียบรอ้ ย พดู น้อย เกง่ งานบา้ นงานเรอื น
และชอบฝมี อื การเย็บผ้า ที่สาคัญนางนกเล็กเห็นวา่ พะยอมมฐี านะทางบ้านท่ีดีคูค่ วรกบั ลูกชายของ
นาง

“แมช่ อบพะยอม ชอบเพราะฝีมือการตัดเย็บของพะยอม เหน็ แล้วดีทีเดียว คราวนน้ี างนกเล็กจึงได้เพ่งพิศ
พะยอมสวยน้อยกว่าอุไรกจ็ ริง แตส่ ว่ นดีน่ีท่ีนางชอบก็คอื ความออ่ นหวาน ความสุภาพเรยี บร้อย พดู นอ้ ย ผดิ กบั อไุ ร
ซ่ึงก้าวร้าว แขง็ พูดเสยี งดังฟงั ชดั บางทีก็หวั เราะเปิดเผยเสียงดงั อยา่ งไม่มสี มบตั ิของลูกผหู้ ญิง

โกตาเมือ่ ปรกึ ษากบั นางนกเล็กเรือ่ งลกู สะใภค้ นเล็กแล้ว จาต้องตดั เร่ืองความร้ายกาจของนางแยม้ อยา่ งที่
สองพ่ีนอ้ งไดเ้ ล่าให้ฟังออกไป เพราะในใจของโกตานนั้ มุ่งอยกู่ บั สมบัติซึ่งเปน็ ท่ีนาของนางแยม้ ทีม่ ีอย่หู ลายทุ่ง ซ่ึง
นางแยม้ บอกกบั นางนกเล็กวา่ ทา้ ลือพงษ์กับพะยอมลงเอยกนั ได้ ที่นาทต่ี ิดถนนใหญ่ทางกาแพงเพชรจะยกให้
พะยอมครง่ึ นึง ซึ่งโกตาเองก็เห็นว่า ต่อไปพวกธรุ กจิ ปม๊ั นา้ มันจะไปไดด้ ี จึงคิดว่าถา้ ได้เป็นทองแผ่นเดียวกนั กจ็ ะได้
ช่วยลกู ชายพัฒนาทแี่ ปลงน้ันใหเ้ พ่มิ มูลค่าตอ่ ไป”

(สุดแค้น แสนรัก. 2557 : 105-106)

จากขอ้ ความข้างต้น นางนกเล็กและโกตากาลังปรึกษากนั เรอ่ื งลกู สะใภ้ นางนกเล็กชอบ
พะยอมมากกวา่ อไุ ร เพราะชอบฝมี ือการตัดเย็บเส้ือผา้ ชอบกริ ยิ ามารยาทท่ีสุภาพ เรยี บรอ้ ย
อ่อนหวาน ลักษณะนสิ ัยทแี่ มส่ ามอี ย่างนางนกเลก็ สามารถปกครองไดเ้ พราะพะยอมเป็นคนหวั ออ่ นซงึ่
ต่างจากอุไรที่มคี วามสวยมากกว่าพะยอม แต่มีลักษณะนสิ ยั ที่ก้าวร้าว ยอมหักไมย่ อมงอ หัวแขง็ พูด
เสยี งดังฟงั ชัด ไม่มคี ุณสมบัตขิ องการเปน็ ลกู ผหู้ ญิงหรือเปน็ กลุ สตรไี ทย ผใู้ หญช่ อบลูกสะใภท้ ีม่ ีภาพ
ของความเปน็ แมบ่ า้ นแม่เรอื นของพะยอมมากกวา่ และทส่ี าคญั นางนกเล็กและโกตามองข้ามไปถึง
อนาคตของลูกชายทจ่ี ะเจรญิ รุ่งเรอื งถา้ ได้แตง่ งานกบั พะยอมท่มี สี มบตั ทิ เ่ี ขาจะสามารถนาไปต่อยอด
ทางธรุ กจิ ของครอบครวั ของเขา และลกู ชายของเขาจะได้ไม่ลาบาก และสขุ สบาย เพราะทงั้ สองฝ่าย
ตา่ งมีฐานะดเี สมอกนั สดุ ทา้ ยการแตง่ งานก็เริม่ จากเรื่องผลประโยชนม์ ากกว่าความรกั ซ่ึงเป็นพืน้ ฐาน
ของชวี ติ คู่ ถา้ ชีวิตการแตง่ งาน การครองเรือน หรือการใชช้ ีวิตค่ทู ป่ี ราศจากพนื้ ฐานของความรกั
สว่ นมากก็มกั จะลม้ เหลวในการใชช้ ีวติ คู่

3.1.2.1.13 นางเอียดกับบังอร จากเร่ืองชงิ ชงั
นางเอยี ดไมช่ อบบงั อร เพราะนางไม่ชอบสะใภ้ที่เปน็ คนไทย นางมองว่าคนไทยขี้
เกยี จ ไม่เกง่ เรอื่ งค้าขาย บงั อรจึงต้องพิสูจนใ์ ห้นางเอยี ดยอมรบั ในตวั เธอใหไ้ ดจ้ นบังอรไดร้ ับความ

1326765395 85

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 ไว้วางใจแล้วบังอรก็แอบยกั ยอกเงินมาเปน็ ของตนเองอยู่บอ่ ยคร้งั จนนางเอียดจับไดแ้ ละไล่ออกจาก
บ้าน

“เตีย่ ชอบหนบู ังอรนะ อเี กง่ งานบ้านงานเรือน”
“เฮียกไ็ มต่ ้องไปรบเรา้ ไอท้ ิดมันหรอก”คนเปน็ เมยี พี่อดที่จะราคาญไมไ่ ด้ ไม่วา่ อิม่ อนุ่ หรือบงั อร
นางเองก็ไมไ่ ดอ้ ยากไดม้ าเปน็ สะใภ้ท้งั น้ัน เพราะนางรู้ว่าคนไทยหัวแข็ง ค้าขายไม่เกง่ ทส่ี าคญั ก็ไมไ่ ด้ร่ารวยอะไร
นักหนา แคส่ มบตั ิที่ไร่ที่นาของฝา่ ยผวั ฝ่ายเมยี ตบรวมกันแคพ่ ันกว่าไร่ หรือจะสูล้ ูกสาวพอ่ ค้าด้วยกันทมี่ ีสมบัติเปน็
กิจการคา้ ขาย”
“แลว้ อยากได้คนไทยมาทาไม ล้ือมนั กค็ นไทยไมใ่ ชห่ รือ ทาไมลอ้ื เกลยี ดคนไทย”
นางไมไ่ ดเ้ กลยี ดคนไทย เพยี งแต่ไมอ่ ยากร่วมวงไพบลู ย์กับคนจนเท่าน้ันแหละ ทนี่ างยอมแต่งก็
เพราะเห็นวา่ เจ๊กฟาดเป็นคนทามาหากนิ และทีส่ าคญั วนั น้ีเขาสรา้ งฐานะจนเปน็ หนึง่ ในแถบน้ี”

(ชงิ ชงั . 2556 : 62-63)

จากขอ้ ความข้างตน้ แสดงให้เห็นถงึ ทศั นคติของนางเอยี ดในการเลือกลูกสะใภ้ใหก้ ับ
ลกู ชาย นางไมช่ อบสะใภ้ทเ่ี ปน็ คนไทยเพราะจน หัวแขง็ ค้าขายไม่เก่ง นางอยากไดล้ ูกสาวพอ่ คา้
ด้วยกันเพราะนางเชอื่ วา่ พอ่ ค้าจะมเี งนิ มกี ิจการ มีทรัพยส์ มบตั ิมากกว่า และนางไมอ่ ยากไดล้ ูกสะใภท้ ี่
จนมาร่วมวงไพบูลย์ดว้ ย แสดงให้เหน็ ถึงการเหยียดเชอ้ื ชาติ เหยียดคนจน เหยียดชนช้นั ต้องการและ
ให้ความสาคญั กบั เงินและทรัพยส์ มบัติมากกว่าความดีหรือความรกั ของคนสองคน ความรักและการ
แต่งงานจึงไมใ่ ชเ่ รอ่ื งของคนสองคนเพียงเทา่ น้ัน แตจ่ ะมีอิทธพิ ลของครอบครัวเข้ามามีส่วนรว่ มในการ
ตัดสนิ ใจดว้ ย

หลงั จากทบี่ ังอรออกเรือนไปช่วยแม่สามีในครัว หงุ ขา้ วเช้าเสรจ็ เรียบรอ้ ยเธอกก็ ลบั มานง่ั ซึมใน
หอ้ งนอน ด้วยความเคยชินบังอรจะเก็บกวาดจากขา้ วของเคร่ืองใชใ้ หเ้ ป็นระเบียบเรียบรอ้ ย

“ทาอะไรบังอร” เสียงแป๋นทรงอานาจของแม่ผัวดงั ขน้ึ ท่ีหนา้ ห้องหลังจากนั้นก็เป็นเสยี งเคาะ
ประตดู ัง ๆ อยา่ งไมใ่ ห้เกียรติกนั อีกสองสามที

“น่ถี ้าไม่ได้ทาอะไรก็ออกมาชว่ ยกนั ทางานขา้ งนอกน่ี อย่าเพิง่ เก็บตวั สิ” นางยังพดู อะไรอีกยืด
ยาวและนา้ เสยี งนนั้ บอกไว้วา่ ฉันไม่พอใจในความเป็นเธอเลย บงั อรออกมาจากห้องเพราะวา่ มีลกู คา้ มายืนรออยทู่ ่ี
หน้าร้านของฉันนัน้ มากมาย เธอจะทาอยา่ งไรกอ่ นดเี ธอไม่เคยมรี ้านค้ายิ่งใหญอ่ ย่างน้ี อยู่บ้านก็แคเ่ คยหาบของไป
ขายไม่กีอ่ ย่างและยิ่งด้วยเป็นคนไมค่ อ่ ยพดู ค่อยจาวนั ๆ คลุกยู่แต่ในครัวถ้าไม่สนทิ สนมจรงิ ๆ อย่าหวงั ว่าจะได้ยิน
เสียงของบังอรงานทอี่ ยู่ตรงหน้านั้นนะวา่ พลกิ ชวี ิตเธอทีเดยี ว

“นีห่ รอื ลกู สะใภค้ นใหม่” เสียงลูกค้าคลา้ ยจะสมเพช
“ใช่ ของลกู ชายคนเลก็ น่ะ ไมป่ ระสีประสาเรอ่ื งค้าขายเหมอื นของสามสี่คนน้นั หรอก พวกนั้นน่ะลูกคนจนี
ด้วยกนั เขาคา้ ขายเกง่ อย่แู ล้ว คนน้ีลูกคนไทยทานา คงตอ้ งฝึกอกี นาน ไมร่ ู้จะมีหัวหรอื เปลา่ ถา้ ไมม่ กี ็แยเ่ ลย โง่ ๆ
เซ่อ ๆ เด๋ียวได้ถูกโกงหมด”

(ชงิ ชัง. 2556 : 116-118)

1326765395 86

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากข้อความข้างตน้ แสดงให้เห็นว่าบทบาทของลูกสะใภ้คอื การปรนนบิ ัตดิ แู ลสามี พอ่ แม่
สามี และยังตอ้ งทางานขายของด้วย ซึง่ บงั อรไมถ่ นดั แตน่ างเอียดดว้ ยความทีม่ ีอคติกับลกู สะใภค้ น
ไทยจึงเปรยี บเทียบกับลูกสะใภค้ นจีนด้วยกนั วา่ เขาคา้ ขายเกง่ มากกว่าบังอร ดูถูกละไม่รักษาน้าใจของ
ลกู สะใภ้คนไทยอย่างบงั อรเลย

3.1.2.2 ลกู สะใภ้ท่ยี อมรบั และยอมจานนตอ่ การใชอ้ านาจของแมส่ ามี
แมส่ ามอี ยูใ่ นฐานะที่ควรเคารพเสมือนแม่ของตนเอง บทบาทหนา้ ท่ขี องลกู สะใภ้คอื

การปรนนบิ ตั ิ ดแู ลเอาใจใสแ่ ม่สามี
3.1.2.2.1 นางย้อยกบั นางลม้ิ จากเรือ่ งกรงกรรม
นางยอ้ ยเปน็ ลกู สะใภข้ องนางล้ิม บทบาทหน้าที่ของลกู สะใภท้ ่ีต้องทาตามหนา้ ที่

ทไ่ี ด้รบั มอบหมายจากแม่สามี นางยอ้ ยเกือบจะทนไม่ไหวและหนกี ลบั บ้านไปตามความต้องการของ
แม่สามี แตน่ างย้อยก็ปฏเิ สธการใชอ้ านาจของแม่สามที ม่ี าข่มตนเอง นางไมม่ วี นั ยอมแพ้และหนีกลบั
บ้านอยา่ งแน่นอน นางยอ้ ยตอ้ งใชค้ วามขยันหมนั่ เพียร ความอดทนเพอ่ื ชนะใจแม่สามีใหไ้ ด้

“ ทนไมไ่ หวเดี๋ยวอกี ็กลบั ไปเอง คานีก้ อ้ งอย่ใู นความทรงจาของนางยอ้ ย คนอย่างนางตัดสินใจ
แล้ว ไม่มีวันถอยกลับ แค่เร่ืองลาบากกายมันคงไมถ่ งึ ตาย นาของพ่อตง้ั หลายทงุ่ หลังจากทีพ่ ชี่ ายออกเรือนไป
หมด นางยังชว่ ยพอ่ ทามาได้ อย่โู รงสีงานจะหนักแคไ่ หนเชยี ว

พอเหน็ สภาพโรงสีท่ียงั ถอื เปน็ กงสขี องครอบครวั นางย้อยกถ็ งึ กับหายใจเบา ๆ คนงานทีต่ อ้ งหงุ
ข้าวเล้ยี งน้ันมีเปน็ สิบ ไหนจะตอ้ งเลยี้ งหมทู ี่มกี ล่ินเหมน็ ทัง้ วันท้ังคนื ไหนจะเป็ดไก่ทีเ่ ต็มไปด้วยตัวไรท่นี างแพจ้ นผ่ืน
คนั ข้ึนเตม็ ตัวไปหมด นางต้องสับปลาทบุ หอยเล้ียงเป้ดมานบั จานวนไม่ถ้วน ตนื่ ตั้งแต่เช้าทกุ วัน นางย้อยเกอื บจะ
ทนไม่ไหวอยา่ งท่ีถูกปรามาส ดีแต่คาหวานหขู องสามีทาให้นางมแี รงฮดึ สู้ต่อ”

(กรงกรรม. 2560 : 32)

การใชอ้ านาจของแม่สามีกับลูกสะใภ้คนจีนกับคนไทยแตกตา่ งกัน ถึงแมน้ างย้อยจะ
ร้สู กึ วา่ การเป็นลกู สะใภ้คนจนี จะตอ้ งทาทกุ งานเสมอื นเป็นทาสรบั ใช้ แต่ถึงกระนั้นางยอ้ ยก็ไม่
สามารถปฏิเสธการใช้อานาจของแมส่ ามไี ดก้ ต็ ้องก้มหนา้ ก้มตาทาตามคาสัง่ ของแมส่ ามตี ่อไป

“คนจนี อาจจะไว้เนอ้ื เชอื่ ใจลูกสะใภ้ ถือวา่ เป็นของขวัญชิ้นในตระกลู โดยเฉพาะสะใภ้ใหญ่จะใช้
สอย สั่งสอนทุบตีอย่างไรกไ็ ด้ แตส่ าหรบั คนไทยสะใภ้กบั แมผ่ วั เหมือนกบั ขมิน้ กับปูน ไมม่ วี ันจะเขา้ กันได้งา่ ย ๆ
สาหรบั คนไทยบา้ นทม่ี ลี ูกสะใภด้ ี ไม่แข็งขนื ไม่ปีนเกลยี วกับแมผ่ ัวนน้ั นบั หลงั คาเรอื นได้ นางยอ้ ยเองเป็นคนไทยแท้
ๆ แตง่ เข้าบ้านคนจนี แม้จะรู้ธรรมเนียมวา่ เป็นสะใภ้บ้านคนจีนมปี ากกต็ ้องทาเหมอื นไม่มี แต่ด้วยคุ้นชนิ กบั บา้ นที่แม่
เสียงดังฟังชัดกว่าพอ่ คุณชนิ กบั เรอื นท่ีผหู้ ญิงเป็นใหญย่ ามเม่ืออยกู่ ันตามลาพังเฉพาะคนในเรอื น แต่คนจนี ใชส้ ะใภ้
ชนดิ หวั ไม่ได้วางหางไม่ได้เว้นประหนึง่ ว่าเปน็ ทาสในเรอื นเบ้ยี อาซอ้ ทนไดอ้ ยา่ งไรกันทั้งเล้ยี งลูก ทงั้ ทางานบา้ น
ทง้ั ขายของ ท้งั รับใชค้ นท้งั บ้านอยา่ งกับขี้ข้านางยอ้ ยรู้สึกว่ามนั ไม่ยุติธรรมกบั ลกู สะใภ้”

1326765395 87

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 (กรงกรรม. 2560 : 99)

การใช้อานาจของแม่สามีท่ีทากบั ลกู สะใภ้ ทัง้ การทารา้ ยร่างกาย การพูดจาท่ีทาใหส้ ะใภ้เจบ็
ชา้ น้าใจ การใช้อานาจจากการเป็นแม่สามีใชป้ ากส่ังการให้คนทอ่ี ยใู่ นฐานะด้อยอานาจต้องยอมจานน
ต่อการใช้อานาจของแมส่ ามี มกี ารเหยียดชาติพนั ธวุ์ า่ ไมค่ วรเอาคนไทยมาเป็นสะใภเ้ พราะคนไทยเป็น
คนข้ีเกยี จ รกั สบาย ค้าขายไมเ่ ป็นไมม่ คี วามอดทน ซ่งึ ถือวา่ เป็นการดูถูกคนไทยและไมย่ อมรบั สะใภท้ ี่
เป็นคนไทย แตน่ างย้อยในฐานะแม่ของลกู ในฐานะเมยี จะต้องอดทนตกอยใู่ นสภาวะจายอมตอ่ การ
ใชอ้ านาจของแม่สามอี ดทนเพอ่ื อนาคตของลกู ของตนเอง

“ทุก ๆ วัน นอกจากจะตอ้ งเลี้ยงลูก 2 คน นางย้อยยงั ตอ้ งคอยอยู่ปรนนบิ ตั ิเปน็ มือเป็นเทา้ ใหน้ างล้ิม ไมว่ ่า
นางจะอยากไดอ้ ะไร อยากกนิ อะไร จะใชป้ ากสง่ั การ ทาใหช้ ้าทาไม่ถกู ใจทาไมด่ นี างกจ็ ะเหนบ็ แนมใหเ้ จบ็ ชา้ นา้ ใจ
และพอหนา้ ของนางย้อยหน้างอง้า นางลิ้มกจ็ ะพดู กระทบกระเทยี บแดกดันเรือ่ งท่นี างยอ้ ยเปน็ คนไทยไม่รู้ธรรมเนยี ม
จีนเสยี ทุกครง้ั ไป อ้ัวกบ็ อกแล้วส่ังไว้แล้วอยา่ เอาผหู้ ญงิ ไทยมาทาสะใภอ้ ย่างเด็ดขาดกไ็ ม่เชอ่ื ฟังกนั คนไทยมนั ข้ีเกยี จ
สนั หลังยาว รักสบาย งานหนักไมเ่ อาเบาไม่สู้คา้ ขายก็ไม่เปน็ พอสัง่ สอนเขา้ หน่อยกห็ นา้ เงา้ หน้างอ หยิบจบั อะไรก็ให้
กระแทกกระทั้นไม่มนี า้ อดน้าทน นางลิ้มตาเขยี วทุบตีและหยกิ จนตน้ แขนเขยี วชา้ จนนางยอ้ ยเดนิ หนีเอาตัวรอด
เสยี งด่าทอกไ็ ล่ตามหลงั นางย้อยรสู้ ึกว่านางกาลังถูกกลัน่ แกลง้ ถกู สาปให้ทนไม่ได้เพ่ือท่จี ะได้หอ่ ผ้ากลับบ้านไปใน
ที่สุด แต่นางกต็ อ้ งอดทนเพราะความรัก เพราะความดขี องเจก๊ เซ้ง เพราะนางเปน็ แม่ นางต้องอดทนเพอ่ื อนาคตของ
ลูก 2 คนที่เพง่ิ ลมื ตาดโู ลก”

(กรงกรรม. 2560 : 100)

บทบาทหนา้ ทข่ี องลูกสะใภ้ต้องดแู ลปรนนบิ ตั ิรับใช้แม่สามีเสมอื นแม่ของตนเอง ตอ้ งทา
หน้าท่งี านบ้านงานเรือนไม่ให้ขาดตกบกพรอ่ ง เมอ่ื ยามเจ็บปว่ ยกต็ อ้ งทาหนา้ ทเี่ ป็นพยาบาลคอยดูแล
ไม่ให้หา่ งกาย แตน่ างยอ้ ยเลือกท่ีจะไม่ทนตอ่ การถูกกดข่ีอกี ต่อไป นางเลอื กปฏิเสธการใชอ้ านาจของ
แมส่ ามีด้วยการฆ่าแม่สามขี องตนเองใหต้ ายเพ่อื ท่ีนางจะได้หมดภาระหน้าทอ่ี ันหนักองึ้ และนางย้อย
จะได้สบื ทอดอานาจต่อนางลิม้

“นางย้อยกดั ฟันฝนื ความงว่ ง ฝืนอาการท่ีคล้ายจะเปน็ ไข้ ลกุ ข้นึ มาหงุ ขา้ ว ซักผา้ และทาความสะอาดบา้ น
ดว้ ยใจที่เต็มไปด้วยความแค้น ใจของนางยอ้ ยในเวลาน้ันเหมอื นเตาถา่ นท่มี ีความร้อนระอุรอวันระเบดิ นางสาปแช่ง
ให้นางล้ิมตายวันตายพรุ่ง นางอยากเอายาพษิ ให้นางลิ้นกิน อยากผลกั ให้ตกบันได อยากเอาหมอนกดหน้าปดิ จมูก
ตอนทีน่ างล้ิมหลบั แล้วนางกย็ งั ต้องนวดเฟ้นให้

และในทีส่ ุดนาง ลมิ้ กล็ ้มป่วยเป็นอัมพาต ช่วงน้ันนางยอ้ ยรู้สกึ สาแกใ่ จ สะใจท่ีอีแก่พดู มาก ปากดี พูดไม่ได้
แตว่ ่านางย้อยกต็ ้องเหน่อื ยมากข้ึนเพราะต้องดูแลลกู เล็ก 2 คน ลกู อ่อน 1 คน และคนป่วยทต่ี ้องเช็ดขี้ เช็ดเยยี่ ว เชด็
ตัว อาบนา้ ป้อนนา้ ปอ้ นข้าว อีก 1 คน และเป็นคนทน่ี างยอ้ ยเกลียดชงั ด้วย”

(กรงกรรม. 2560 : 101)

1326765395 88

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 จากข้อความข้างตน้ แสดงให้เห็นถงึ บทบาทของการเปน็ ลกู สะใภท้ ่ีต้องลุกข้นึ มาหุงขา้ ว ซกั ผา้
ทาความสะอาดบา้ น การปรนนิบตั ดิ แู ลลกู และต้องดูแลแม่ของสามที ี่ปว่ ยเป็นอมั พาต ถงึ แม้จะไมเ่ ต็ม
ใจแตก่ ต็ ้องทาเพราะมันเปน็ บทบาทและหนา้ ท่ขี องลูกสะใภท้ ่ีพึงกระทา

3.1.2.2.2 แม่ยอ้ ยกบั เรณู จากเรอ่ื งกรงกรรม
เรณูเปน็ ลูกสะใภ้ของนางย้อย เรณูต้องดูแลปรนนิบัติ นบั ถือแม่ยอ้ ยซ่งึ เปน็ แม่สามี
เสมอื นแมข่ องตนเอง แสดงให้เห็นถึงบทบาทและหน้าทีข่ องลกู สะใภ้ท่ีต้องใหค้ วามเคารพพอ่ แม่สามี
เปรียบเสมือนพอ่ แมบ่ งั เกดิ เกล้าของตนเอง ดังน้ัน การตอบแทนบุญคณุ จึงเป็นเรอื่ งที่สาคญั และ
ลกู สะใภค้ วรกระทา บทบาทหน้าที่ลูกสะใภต้ ้องคอยดูแลปรนนิบตั ดิ ูแลเอาใจใส่พ่อแม่สามี รวมถงึ
ญาติพนี่ อ้ งของสามีด้วย ดูแลเรอื่ งงานบา้ นงานเรอื น งานครัว โดยเฉพาะถ้ามเี สน่ห์ปลายจวักกจ็ ะทา
ใหพ้ อ่ แม่สามรี กั เอ็นดู และเมตตา

“ทุกวัน เรณูจะแบ่งขนมท่ีขายจัดใสจ่ านมามาวางไว้บนโตะ๊ วนั ละ 4-5 หอ่ จนถงึ 10 ห่อ เพอื่ ให้
พไิ ล บญุ ปลกู กนิ ด้วย กเ็ ปล่ียนมาเปน็ ออกจากบ้านตอน 15:00 น 16:00 น มาหุงข้าวทากับขา้ วใหน้ างน้อยกบั เจ๊ก
เซ้งกินในตอนเยน็ โดยให้เหตผุ ลวา่

“หนูอยากตอบแทนบญุ คุณของแม่ของเตย่ี ให้มาก ๆ ย่ิงข้ึน ถ้าไม่ได้แม่กบั เตย่ี ชาตนิ ี้เห็นทีหนูก็
คงไมม่ ีรา้ นรวงเป็นของตนเอง และอกี อยา่ งเจห๊ มุ่ยน้เี ขาก็บอกกับหนวู า่ ปกติธรรมเนียมจรงิ น่ะ สะใภ้ใหญจ่ ะต้อง
คอยปรนนิบัตดิ แู ลพอ่ แม่สามรี วมถงึ น้อง ๆ ของสามจี นสุดกาลัง หนคู ดิ วา่ หนูควรทาตามธรรมเนียมที่ดี เพื่อ
ความสขุ ความเจริญในชวี ิตของเฮยี ใช้ ของหนดู ้วย”

นางย้อยได้ฟังก็จนด้วยเหตผุ ล และทส่ี าคัญรสมือของเรณนู ้นั ถกู ปากนางย้อยเป็นอยา่ งมาก นาง
ยอ้ ยเป็นคนไทยชอบอาหารคาวรสเผ็ดมันจัดจ้านถึงเครือ่ งเครา ถา้ เป็นขนมก็ต้องหวานมันใชก้ ะทิข้นคล่ัก และเมนูที่
เรณทู าและถูกปากนางย้อยเป็นที่สุด ก็คือ พวกขนมน้าที่ไมเ่ คยทาขายอย่างบวั ลอยสามเกลอ และขนมต้มญวน ที่
เน้อื แป้งกบั ไส้เม่อื เคย้ี วแล้วกลมกลอ่ มเข้ากนั เป็นท่สี ุด
เปน็ ลกู สะใภ้ของม้าจะตอ้ งเก่งให้ได้เหมอื นม้าสิ”

(กรงกรรม. 2560 : 368-369)
“กเ็ ขาเป็นแม่ผัวฉัน แมผ่ ัวก็เหมือนแม่ของตัวเอง รกั ลูกเขาก็ตอ้ งรักแมร่ กั พอ่ เขาด้วยอกี อย่างฉัน
กน็ กึ อยากตอบแทนเร่ืองทแี่ กให้ทอง ใหร้ ้านฉัน แมม้ นั จะเกดิ จากเกิดข้ึนเพราะคุณไสยก็ตาม แต่เธอก็ยังคิดตอบแทน
นนั่ คือ เจตนาเธอไมไ่ ด้เลวทรามแต่อย่างใด ”

(กรงกรรม. 2560 : 396)

จะเห็นได้วา่ เรณูรกั แมส่ ามเี สมือนแมข่ องตนเอง ตอ้ งตอบแทนบญุ คณุ ต่อสิง่ ที่แม่
สามไี ด้ทาให้กับเธอ

1326765395 89

MSU iThesis 60010180022 thesis / recv: 29042565 08:37:17 / seq: 32 3.1.2.3 ลกู สะใภ้ท่ีไม่ยอมรบั และปฏิเสธตอ่ การใช้อานาจของแมส่ ามี หรอื การไม่ใหค้ วาม
ยอมรบั นับถอื แมข่ องสามี และแสดงอาการต่อต้าน หรอื การแสดงพฤติกรรมและคาพดู ท่เี ป็นปฏิปักษ์
ตอ่ กัน

3.1.2.3.1 แมย่ ้อยกับเรณู จากเรอ่ื งกรงกรรม
การท่ีแมส่ ามไี มย่ อมรบั ผ้หู ญิงอย่างเรณูเปน็ ลูกสะใภ้ และการที่ลูกสะใภ้ท้าทายของ
แม่สามี เป็นการประกาศตนวา่ จะไมย่ อมหนั หลงั กลบั ไปเพราะเปน็ การยอมจานนตอ่ อานาจของแม่
สามี และเธอพร้อมทจี่ ะตอ่ สู้เพื่อการไดม้ าซ่งึ ผ้ชู ายทีเ่ ธอรัก

“แค่ไดก้ ลิ่นหอมฟุ้ง เหน็ เสอื้ ผา้ ที่สวมใส่ นางย้อยก็พอเดาออกวา่ ผ้หู ญงิ ทีเ่ ดินมากบั ลูกชายมี
ฐานะอะไร สัญชาตญาณความเป็นแม่ และอปุ นสิ ยั ทเ่ี ป็นคนปากไว ใคร ใครเปน็ มา้ เธอไม่ต้องมานับญาตกิ ับฉัน
หรอก

พอไดย้ ินวาจาของหญิงวยั 40 กวา่ ๆ หญิงสาวเชิดหน้าท่ีแต่งแต้มสสี ันสะดดุ ตาข้ึน เพอื่ เปน็ การ
ทา้ ทายอานาจของแมส่ ามีย่างโจง่ แจง้ ”

(กรงกรรม. 2560 : 10)

3.1.2.3.2 แม่ยอ้ ยกับพิไล จากเรื่องกรงกรรม
นางยอ้ ยกับพไิ ลไดช้ ิงไหวชิงพรบิ กันตลอดเวลา พไิ ลเปน็ ลูกสะใภ้ทน่ี างยอ้ ยไมค่ ดิ หวัง
ฝากชีวติ ในบ้นั ปลายชวี ติ ไว้ดว้ ย เพราะไม่ไว้วางใจใหพ้ ไิ ลดแู ลทรัพยส์ ินของตนเองเพราะพไิ ลมคี วาม
โลภและเหน็ แกไ่ ดม้ ากเกินไป

“ทพี่ ไิ ลยอมรับหมัน้ กบั ลกู ชายคนโตของนางยอ้ ยคราวนัน้ นอกจากพงึ พอใจรูปโฉมของปฐม พไิ ล
ยงั รดู้ ีว่าตามธรรมเนยี มจีนลกู ชายคนโตจะได้สืบทอดมรดกกิจการสว่ นใหญ่ เรอ่ื งกดขล่ี ูกสะใภ้ของคนจีนโดยเฉพาะ
เมียของลกู ชายคนโตท่ีพอแตง่ เข้าไปแล้ว ต้องปรนนิบัตพิ ัดวตี ้งั แต่พอ่ แม่สามยี ังน้อง ๆ ทุกคน มันหมดยคุ สมัยแล้ว
นางย้อยเองก็เป็นคนไทยแท้นา่ จะเขา้ ใจหัวอกลูกสะใภ้คนจนี ดี

แตเ่ ม่ือการณพ์ ลิกจากปฐมเปน็ ประสงค์ ซึ่งเปน็ ลูกชายคนรอง พิไลจึงคดิ แลว้ คดิ อีกสดุ ทา้ ยพไิ ลก็
ไดแ้ ง่ทจี่ ะปฏเิ สธ นั่นก็คือ ขอยดึ ของหมน้ั ของปฐมมาเป็นสมบตั ิของตน และต้องจดั หาทองหมั้นของประสงคม์ าให้
ใหม่ ขอ้ สุดท้ายพไิ ลไม่คิดว่านางย้อยจะยินยอมงา่ ย ๆ กค็ ือ เรอ่ื งรา้ นคา้ ซึ่งเป็นบอ่ เงินบ่อทองของนางย้อยท่ตี าม
หลกั แลว้ จะตอ้ งตกเปน็ ของลกู ชายคนโต แต่พิไลกข็ อเป็นกรณพี ิเศษให้เปน็ ของประสงค์ ซ่งึ เท่ากบั เป็นของตนและ
ลูกเต้าท่ีจะเกดิ มาน่ันเอง”

(กรงกรรม. 2560 : 150)