Trong quydn "Dai thing Mrja XuAn", gay thdong vong cho ldi 3,000 quAn CSBV. Vd
Vdn Tidn Dring, tOn Dai hrdng CS, cht huy thi€t hai crla quAn ban drldc ghi nhfln li 30%.
Ri€ng Chidn aloln 52 li 50%.
doin qudn xAm ling CSBV khodt lit: "c6n bQ
Kh6ng chidm aiddc XL cld md dtrdng
tham mdu dd kh6ng kip vd bAn d6 cho brJ6c cho viOc tidn chidm Snigdry CSBV bu6c phAi
tidn qu6n cria bQ dQi". Vfy thi 12 ngny d6m bi
cAm chAn, phAi ddm chAn tai chd vdi hdn 6 thay cldi kd hoach. Chrlng chi dd lai Quhn
ngin chidn si cda h5n bi phoi thay, 37 xe ting doin 4 bdm s6t vA cAm chAn SD 18, lim h,Ic
ldqng trd bi QD2ICSBV, sau khi dd lim chrl
bi pha hny tai Mdt tran XL, tht h6i Drlng da dd.c Phan Rang, chring dddc lenh hinh n6
chl thi gid cho c6n b6 crla hin v€ bAn dd chtla? XL, di vdng qua ngA Binh Tuy, PhudcTup theo
QL 15 tidn lOn al6nh chidm Bi6n Hda. CQng
Hay h tld phAi than thAn tr6ch phan nhd ntl quAn trl Cao nguyOn, trl Dalat, LAm D6ng, theo
nhi thudng tinh: "Mit trQn XL cli 6c liQt vi
QL 20 tidn v6, hqp cing cdnh qudn hl hrldng
d6m m6u hi nhfng ngiy dAu tiOn..."
QL 15 dAnh chidm Bi0n Hda, uy hi6p Snigdn.
QuAn tloin 4 CSBV vdi 3 srl cloin 6, Z Vl tirih thd bidn chuydn mau le, dd crJu
vi 341, drrdi quydn chi huy cui Thidu trrdng Bi€n Hda, crlu SAigdn, budi s6ng ngiy
Hoing CAm, vi chinh ny QD li Thidu hrdng 20/4/1975, h6i 9 gid, Trung trrdng TLIQE3
Honng Thd ThiQn. Trong cuQc chidn tranh ViQt- cing Dai tA Hoing Dinh Tho, TruBng P3 bay
Phdp, CAm trlng li Tidu doAn trrrdng tham drt vio XL v) lQnh cho Chudn hrdng Lc Minh
Trdn DBP nim 1954. Nhring hio quang DBP DAo, TL Mat tran, nit toan bQ lgc lrr. ng tham
nim nio cring kh6ng gifp duo. c cho CAm Iim chidn kh6i XL nQi trong ngay. HoAn trA
n0n "cdrn ch6o" gi, tr6i lai dd "thAn bai dnnh
LD1ND & TE82/BDQ \/d BTTM/QLVNCH; 1TTC
Iief' khi aldn vi cda hdn clgng phni SD th6p 18
luong Tidu khu Long khrinh vd Phddc Tuy.
BBIQLVNCH. T€n chinh fiy QD4/CSBV SDl8BB di chuydn vd hf,u crl tai Long Binh cld
HoAng Thd ThiOn dd d6i tra, trdn an c6c c6n s8n sing nhdn nlridm vu mdi.
binh cda hdn nhtr sau: "Tdi nhdc lai, Siigdn li Dd trrdng thrrdng nhrlng quAn nhin
mgc tiOu cudi cring chrl kh6ng phAi XL!... c6c hriu c6ng tai Met tran XL, Trung trldng D6ng
ddng chi cAn phii gi6i thich cho cin bd vi Vin Khuy0ry quydn TTMT/BTTM/QLVNCH
chidn sI hidu vi sao chring ta kh6ng tung hdt <la ban hinh SWT vd vi€c dn thudng cho tdt
lqc lrrong vio mit trfn XL trong ldc niy". cA quAn nhAn QLVNCH tham chidn tai Mat
trdn Xudn lEc, mdi ngrrdi 10n m6t cdp. RiOng
That sd qudn xdm leng CSBV dd tung Chudn tri6ng LC Minh Drio, TLISD18BB kiCm
TLlMat trAn XL .la drldc Tdng Thdng TrAn
hdu hdt ldc lddng cria chring vao met tran. Ven Hridng vinh thing dic cAch m?t tran len
Ngiry $/a/75, chring tld tdng viQn th6m SD cdp Thi€iu ttrdng kd tn ngdy 25/4/1,975.
325, vi di6u dQng SD 10, SD 304 veo vi tri. Va kd fiI ngiy tl6, nhring don vi tham
chi6n 12 ngiy cl€m tai Mit trAn XuAn L6c cl6
Tdng c6ng CSBV da srl dung 6 SD. Ldy Sriu
kh6ng cdn cdp Binh Nhi.
choi MQt, chring nghl rXng nhdt dinh SD 18
Michigan, ngAy 31 thdng 12 nim 2004
phdi chdt. Nhr-trg chring da lAm, lAm to! Kdt
Bio Dinh Nguy6n H[u Chd
quA cria trfln cl6nh 6c li€t v) ddm mdu k6o dii
Cuu Tidu dodn tnrdng TDZ/43, SDL8BB
12 ngiry tlOm: hon 5,000 crin binh CS b! phoi
thAy tai chd, 37 xe ting vi xe bgc th6p cria
alich bi phe hdy Ngoni ra, con sd thdong vong
clich do phdo binh vi kh6ng quAn gdy ra, m6t
con sd tl6ng kd, nhung kh6ng kidm chrlng
dddc. Chi ri6ng hai triii bom BLU-82 (Daisy
Cutter) d6 san bing cin crl HQu cAn trong
vring d6n clidn cao su Binh LQc vdi nhidu dan
phao, lddng thdc, thudc men, xang dAu; cing
ISL/ DOAN 18 BO BINH 51
AR[.&U@
.utrg TE thh I.. Mhh Dao dNDs goi
va Dli l, Tr linh pM Ng6 Yrn Mtuh
r*h-"n'. -b*uit.;h;l&at;<i h.ttg rd. dwaq'uc "td*.t&A.nltttgcbtodi'cc'lh'dttn'nion t1's9' IGi'9O1dt-l:rI' L lth O'o'
?.ie-
rsrj DoAN r a eO erNH 52
o.l n t Uni L tt 4r c .I4t.sari FsinJlrlli.an. .!0i rAr,.r.qa..U.:ri .Ir ha. d.loy
d@c
od Tr ru rrnh SDltBa t'&i.
tlutoo cfil{n i d.ng r.L rtn
cL A. lod
,-9 rB;- '{-,'i3 = v',1
T6 Pham Tb6i ai T-54 bi b;n ha tli An L6. Tu l€nh Le Minh Dio itang gfu huy chudEs
cho snc chi6n si Biet DOns Quan
rstj DoAN 18 B0 B|NH 53
rSU DOAN 18 BO BINH 54
SUDOAN 18 BO BINH T 55
rHEl rUdnc l.E mnr oio vA sU ooAn re e0 BINH:
GUo^,rG{{*rC?-HrEl{ DAU CUor GUI{G O XUAI{ roc
Phqm Phong Dinh
(Trich trong Thi€n Hring Ca Qudn LrIc Vi€t Nam C6. ng Hda)
o
a mudi nem, kd td ngiy 30.4.197s, Viet Nam nhet dam chl mang tri phia sau lrtrg td phla
nhftrg ngrdi goi ld ban vi bon nQi thri thdn
C6ng Hda ngrlng tdn tai, nh&rg ngudi linh cong, pMn chidn vi theo cQng. Rdi khi da gqc
QuAn Ldc ViQt Nam C6ng Hda bi buQc phAi nga m6t c6ch kh6ng mong mudn, thi nhfng bAy
bu6ng sring mQt crich ngd ngAng, phrii di vio qu4 clen, nhrlng con k€n k€n tA khip moi n6o
nhrfng tr4i tu cria phia dudc goi ld "chidn thdng" aludng thd gidi xlim nhau vio lim ciii vi€c an
m6t c6ch ua't han. Kd trl c6i khoinh khic tlau
t6ng cudi cring quan luc m6t thdi kieu hing dy.
thrrdng d6, cho mdi ddn tan hon mQt phAn trr thd Bing nhftrg cdi m6 kholm khoim, trl d6 vang
kyi sau, nhrlng nhA vidt srl c6ng siin vin ra rA vong nhring tdi ldng ma that kinh tdm. Vi blng
lang ma va si nhuc nhrtng ngudi linh tam goi li
"bai trdn" cria QLVNCH, blng tdt cri nhtng nhrlng crli m6ng vu6t nhon b6n nhrt dao, mu6n
phddng den ma'c6 thd girip ho phun noc tldu t16c ch6n vrli nhftrg chidn tich ltng l5y crla nhftrg
ngudi linh chfng ta vinh vi6n vio qu6 khrl
thd h€ thanh thi6u ni6n Viat Nam sau chidn Nhrrng c6 phrii li ngrrdi linh Viet Nam CQng Hda
tranh. Truydn th6ng, siich brio, nhi vdn (ven no
"phAn khrlng" l6n "ph6n tinh), h nhfing c6ng cg da th{c chdt hay khdng? Va nhtng ngudi goi h
crlc to't dd lim crii loa tuyon truydn, b6i nho vi "chidn thdng", danh quydn si nhqc ngudi b+i tran,
b6p m6o li.ch sr?. Cdng vdo d6, phrii kd ddn m6t c6 phrii thrr. c sq chidn thing hay kh6ng?
khdi lrro. ng crrc nhidu s6ch b6o cta thd gidi C6ng sdn Hi N6i nen nhd lai cdn ac
phlldng Tay, qua ldng kinh vd tii li€u cria khdi
mQng chidn bai Mria Hd D6 Ltla 1972 vir cuQc
cong, than cong, thien c6ng, phrin chidn vd trd cd,
kh6ng tap mudi hai ngay dcm tren lanh thd Bic
cring tin nhAn tham gia vio c6i trd chdi nhuc ma
ViCt trong mda Giring Sinh cu6i nam d'y. Ngiy
m6t quan d6i bi bfc fil mQt cdch oan ric. Li
Quen Ldc Viet Nam C6ng Fi)a. Qudn lrrc dy, vi cudi crlng c6ng quan chl cdn cling s6u chidc h6a
ti6n Sam, ldnh alao Ha N6i v6i nhring anh Ba
nhftrg ngudi linh dy chi c6 m6i m6t l6i lAm duy
alfi Tu, va nhrlng 6ng tddng huydn thoai tlang
nhdt, li da drim anh dring drrdng aliu vdi hai thd chudn b! tr6i minh tlAu hing vO didu kiCn. Thi
lrtc crtc ldn ald bio v€ mot nfa nddc Viat Nam, ngddi ta da d6 dang danh cho ho mot con dddng
lrri da b! hai thd lrrc dy chia cit ngdy 20.7.1954 tai
s6'ng blng Hiep Dtrjh Paris kf v6i nhau ngiy
hQi nghi Geneva. Sau ba mridi ndm, ngudi ta da
27.L.1973. Nhrr vay, chl trong vbng c6 mddi hai
thdy 16 ring, li Quan Luc ViCt Nam Cdng Hda
ngiy th6i, qudn clQi Hoa K] da c6 thd nhanh
phAi n6 lrrc ch6ng trd tlai khdi cOng sAn qudc td
ch6ng tdng tring chd tlQ c$ng sAn cring hung crlc
mudi ba nddc, trong d6 cQng sin vd qtrnn d6i Bic
6c Hn N6i xudng tan driy dia nggc naiu mudn.
ViCt dudc dring ldm nhfing ten hnh tidn phong
xung sdt, thdc hien sach lddc "Ding ngudi ViCt Thi cd vinh drl gi ma bon c6ng sAn Bdc Vi€t cdn
gidt ngudi Vidt" cria alai khdi dy. Trong rdng rd c6 can t16m v6 ngqc chidn tMng vi nguydn ria
hdn hai mddi nam, hI nim 1954 tldn ndm 1975, nhfing ngrrdi linl Viet Narn COng Hda k€m may
nhdng ngudi linh quri tl6i khd ii cria chring ta min. C6i "chidn thing" mn chrlng crl ra ri ngiy
alcm chua thdy m6i met, thuc chdt chl li m6t
kh6ng nhrlng alem xrtctng meu ngAn chdng nhfing
min trinh di6n cria nhring con ngudi chidn b4i
cdn s6ng bio h?a cria chi€in tranh ngoii tidn
tuy€in, md cdn phii dau ddn hrlng chi.u nhring tinh thdn, lu6n 1u6n crim thdy xdu hd vi mdc
cAm thua k€m moi bd td tan day tham tam cia
rSIJ DOAN 18 BO BINH 56
ho. Nhttg dri sao thi sau ba mrtdi ndm, gi6 crlng C6ng Hda, chfng t6i ghi nhin cdc t6c gii: Eai
da ddi chidu. B€n canh hing ngdn cudn siich mi Tlrdng Cao Vdn Vi6n, Trung Tlrdng Nguy6n Vdn
chring ta vrla nhlc aldn d tren, dd xuft hien ngiy Tonru Thidu Tudng tC Minh Dio, Chudn Trrdng
cing nhidu nhrlng cudn s6ch mdi dddc vidt tA
nhrlng sf gia Tay phddng, vdi ciii nhin v0 tu hcrn Trdn Quang KhOi D?i T6 Hrla Ydn Ldn, Pham
vi it thi€n kidn hon tld thdm dinh lai nhrlng srt Hudn, H6 Einh, Nguy6n Dllc Phuong vi Pham
Phong Dinh. Vd phia ngudn tii liOu Bdc ViQt, hAu
thrJc lich srl trong cuOc chidn tranh Vi€t Nam.
hdt c6c nhAn vat cao cdp hlng vidt s6ch vd chidn
Nhd vio nhfrng tii liQu khdng 16 da dddc giai
tnnh ViCt Nam nhrt V6 Nguy€n Gi6p, Ven Tidn
mat trong ciic vdn khd crla Hoa K|, cfing nhu cia
Nga, mi tntdc ndm 1990 ld Li6n X6, nhrlng nhd Diing, !'$n Vin Tri, Hoing Cdm, Dio Dinh
vi€'t srl d6 aludc di theng, hay n6i that dring li tlA LuyOn. . Jam Hd, v.v...
bdi m6c sAu vao tan cing nhring bi mdt hidm h6c rong bii bi€n khrio khd dii ndy, srl gia
Jay Ve; n da di6n ti lai ra-t ti mi nhrlng chudn bi
nha't. dd tnhg ra cho c6ng luAn ih6 gidi nhfing chidn t. ,nh trt hai phia. M6t bOn li QuAn Doin 4
CQng Sin Bdc ViCt, vdi cilc Sd Doin 6,7 vi 341
khia canh tlrtng d6n nhd't cria lich srl. Nhring srt
drrdi quydn chl huy cria Thidu Tri6ng Hoang
gia Hoa K|, ma trong nhflng thap niCn trddc day CAm, m6t danh trrdng cll a cQng quan, Vdi su
d6 cho d'n hinh nhrlng cudn s6ch clAy ddy thien gii6m siit vd h6 tro cria Tr.rdng Trdn Vin Trd, Trr
kidn, l6ch lac, chrla n6i ddn su du tI5. C6 lC la vi LOnh Ltlc Ludng Quan Giii Ph6ng Midn Nam,
ldc al6 ngddi ta cAn phrii bdo chrla cho nhring
thu6c Trlng Uong Cgc Midn Nam. Cdp cao hon
tlidu mi chinh phri cria ho dd theo iludi. Hodc
biOn h6 cho su n}rddng b0 khdi c6ng. Hay tin nria li BQ Trr LCnh. Chidn Dich Nguy6n HuO
nhSn hon, tnit moi 16i ldm vi srt hEn n}r6t cria ho
(trong thdng 4.7975 ddi thnnh chidn dich H6 Chi
vao mot d6'i trrgng td thAn td nddc ViCt Nam
Minh) do Tudng Ven Tidn Drlng chl huy. Rdi cao
C6ng Hda. Nhring dAn dAn r6i crtng c6 nhrlng srl
horr hdt li 86 Chinh Tri tai Ha NOi do "anh Ba"
gia c6 hidng tam va tinh t6o hdn/ da tan tqy tim L0 DuSn chi dao ngha thuAt. MOt ben h Su Doen
kidm tdi IiQu ttl cA hai phia, t16 phAn tich va gat 18 B0 Binh thidu thdn qudn sd vi nlring han
al6nh li6n mi6n trl dAu ndm 1975, vdi Thi6u
ra ngoai nhring dinh kidn, chi chdt loc nlllng dri
Tudng Tu Lenh LC Minh DAo cing cdc <lon vi
kiOn. TrI nln?ng drt ki€n t16, chring dri n6i l6n ting phrii nhrr Ll1 Doin 1 Nhdy Dn cda Eai T6
drloc nhidu clidu chtra tdng ahldc n6i. Nguy6r. Van Dhh; Dia Phddng Quan vi Ngh-n
Trl nhring ky' rlc dau budn crla m6t ldn QuAn Long KhAnh dudi quydn cria Eai Tri Tinh
goi li bai tran cia m6t ngddi linh, trl nhrlng honi Tnldng Pham Vdn Phric, Tidu Doin 82 Bi6t D6ng
cirn vd nhrlng trang chidn sr? ch6i loi cria QuAn QuAn cria Thidu T6 Vrrdng M6ng Long mdi vrla
Luc ViCt Nam C6ng Hda, chring t6i dd may mdn
trl tinh Quing Drlc bdng nlng vd ddn. Cdp chi
nhan dddc vii chuc trang bi€n kh6o cria sr? gia huy truc tidp cda Thidu Tddng Dio ld Trung
Hoa K}', 6ng George Jay Veith vidt vd Srr Eodn Tddng Nguy6n Vdn Toin, Tu LCnh QuAn Doin III
18 BO Binh vi Thidu Tudng Le Minh Drio, Trr & QuAn Khu III, sau khi ddng 1i tri Trung Doin
Lgnh Srt Eoan trong cu6c chi.dn ddu cudi cing <18 crla Tnurg Tri Td TrAn Minh C6ng trl Tdy Ninh
+h6ng 4.1975 mi 6ng cld det tda h "Fighting is an vd cho srr Doin 18 BO Binh, thi 6ng da phii ra't
ban rQn vdi nhfng clidu tl6ng va b6'trl kh6c, da
Art: The ARVN Defense of Xuan Loc, April9- 21, m{c nhi€n giao ph6 mit tran Long Khdnh cho
Thidu Tudng Dio. Ca-p chl huy cao hdn nfia h 86
1975" (Chi5n Ddu Li Mdt Ngh€ Thudr Quan Lric Tdng Tham Mdu thi cring ciang bn dAu trii td
chrlc cdc don vi di tiin td Qudn l(hu I vd QuAn
Viet Nam COng Hda Phdng Thri XuAn L6c, ta 9 -
Khu II vd. Vi Tdng Tu LCnI Tdi Cao QLVNCH li
2L.4.1975). Srl gia Jay Veith .li khong gap phei
kh6 khdn ldm trong vd-n dd nghi€n crlu ciic tii Tdng Tho'ng Nguy6n Vdn ThiOu cfing ching ra
mQt lgnh cAn thidt nio cho Thidu Tudng Dao.
liOu vidt bing tidng ViQt fiI hai phia, vi nhd c6
Nhu vay, d crrong vi Trr Lenh Su Doan,
mot sll gia Hoa Ki' cong tac, 6ng Merla L.
Thidu Trrdng DAo da g6nh viic srlc nang cta cuQc
Pribbenow, ra-t th6ng thao ViCt ngrl. 6ng chidn cudi cring, drrong. ddu vdi m6t quin dodn
Pribbenow ld mdt n}tdn viCn Tda Dai srl Hoa K!
td ndm 1970 ddn nim 1975, tttng dich sang Anh hnng hd quan c6ng cring mOt he thdng chi huy
ngrl nhidu tii li6u vi s6ch Viet ngrl vidt vd chidn
tranh ViCi Nam. Trong thu muc tham khiio ngu6n
tdi li€u hay trrrc ti6p ph6ng vdh phia Vi€t Nam
SUDoAN is B0 B|NH r 57
ching chit vA hrmg hin. Thidu Tudng Dio d6 td nhrlng ngay Su Eoin 18 B0 Binh giao chidn
vdi ci{c Sd Doin 6 vd 7 BV trong lanh thd tinh
n6i vdi 6ng Jay Veith: "Tridng Toin dang r6't bAn
r6n td chfc phdng thrl Sni Gdn, tr6ng cAy t6i lo Long Khrinh cho ddn ngiy nd ra tran Xuan LOc tt
li0u chuyOn Sd Doin 18 BO Binh va khu vuc trech
ngdy 9.4.1975 thi c6 l€ phii cAn mdt cudn sdch
nhi€m. T6i kh6ng nh6n aludc lenh nio trl Tdng
diy vii trim trang. Chring t6i chi xin ahtdc ludc
Thdng Thi€u vi 86 Tdng Tham Mrru trong viCc di6n lai nhtng giai doan quan trong nhA't vi xin
phdng thri Xuan I,6c. D6'i vdi t6i thi chuy€n niy dudc chri trong vAo nhfrng di6n bidn ndi bat,
cring d€ hidu, vi tinh linh d6ng mdm d6o cria
cring nhrr nhrlng con ngrldi vi nhfing ydu td lim
QLVNCH, trong khi phia cQng sdn, kh6ng m6t c5
nOn thinh chidn thdng XuAn L6c.
nhin nio c6 thd thrrc hi6n moi quydt tl1nh tu y
Ci'p chi huy chidn tnldng cria quin c6ng
thloc". Didu mi Jay Veith muo'n nhdn manh d
Dd bidt Thidu Tu&rg Lc Minh DAo, Trr
day ld ngha thuAt phdi trl va chi huy chi6n trAn
LCnh Stl Doan 18 B0 Binh da alanh cho bon trtdng
cria cA hai phia. MOt phia ld nhr?ng tap hdl goi li
tA Ha NOi thua xidng lidng ddn nhrr thd nno,
"dlnh cao cia tri tuC". Cdn m6t phia, chi duy nhA't
mot danh tudng cria VNCH la Thi6u Trrdng I-C chfng ta hdy cring didm m6t vii khu6n mdt cdp
Minh Dio. Mot cu6c do srlc clo tri girla ciic cd'p
chi huy crla tlich qudn trgc tidp hay gi6n tidp
chl huy c6ng quin vi cdp chi huy mQt sd doan trong tran ddnh Xu6n tpc. Ngrrdi chiu trdch
QLVNCH trong vdng mudi hai ngdy cl6m, mi nhiCm mat tran Long Khanh la Thidu Td6ng
chidn thdng vang d6i cria phia sd it da hm rfng Hoing CAm. TtrOng Cdm, bi danh Nam Thach,
ttng tham d{ tlan DiCn Bi6n Pt[i ndm 1954, hic
d6ng thd gidi vd lim cho c6c quAn tloin c6ng
quan phii xao tron, Tudng Hoang CAm bi thay <16 6ng ldm Tidu Doin TnJdn& tntc tluoc rung
thd bing chinh Trldng Trr Lenh QuAn Girii Ph6ng doan ma di x6ng vio trung tam vd bdt sdng
Midn Nam TrAn Vdn Tra. Rdi TrAn Vdn Td cring
ching ldm nCn dridc corn chiio gi, buQc pMi rdi aludc trldng Trr Lenh De Castries. Trong cuQc
chidn tranh ViOt Nam, Tudng Cam hm Td LOnh
b6 chidn tnJdng Xuan L6c di vdng xudng Bi6n
Srt Dodn 312 ndi tidng thien chidn, rdi dudc diau
Hda tidn denh Sai gdn. Nhrt vAy c6 vinh quang gi
lim Trr Lanh sd Eoan 9 Bic vict, khi srr cloin
kh6ng, khi hrdng lanh cQng sin vidt s6ch nggi ca niy thinh l{p ngiy 2.9.1965. Trong mria he 1973,
Trldng Cdm tlrroc tld bat ldn lim Tham Mrtu
chi6n th{ng (giii tao vi .ludc ngddi Mi ban ting).
Trong nhrlftrg ngiy QuAn Doin I vi QuAn Trrrdng Trung t/ong Cuc Midn Nam, vd chfc vu
Doin II di td,n vd midn duyCn hai vi c6 gdng tim cudi cring la Tu I€. nh QuAn Doin 4 c6ng siin BV
nhfln lenh tdn c6ng XuAn I6c dd md toang ciinh
va khu vdc Qudn Khu III, thi c6c Su Doan 5, 18
cr?a tidn xudng Sii Gdn. Qudn Doin 4 cda Tddng
vi 25 cria QuAn Doin III da c6 nhftrg trAn t 4nh Hoing CArn g6m c6c Sd Doen 6,7 vd 341.
vdi c6ng qudn vi chiu nhidu thiet hai. Nhung
Sd Dodn 341 h mot trong nhrlng su doan
nhfing tran ddnh niy da rdt .nd nhat trong nhrlng
tin trlc chidn sq hang ngdy, vi hau phudng va non tudi ddi nhdt so vdi cilc srr doan ky cuu nhd
gidi truydn th6ng br6Lo chl dang ch{ tam theo d6i
su Doan 2, 3, 304, 308, 324,325, v.v.. Eai Ti{ Trln
cu6c di tan cria quin ddn trl midn cao nguy6n vi
midn Trung vlo. Cho ndn khi mat tran Long Vdn Trdn ilrrgc goi ndm srt tloin cudi ndm 1973.
I(h6nh nd ldn tai thnnh phd XuAn l4c, thi ngfdi Trrrdc d6 Trdn lim Tu LCnh Su Doan lBV vn b!
qudn ta bit lam ta binh trong ndm 1970. Trdn dd
ta mdi lai chri f ttdn Srt Doin 18 86 Binh. N$rdi kh6n kh6o ddu tung tich, chl khai li nhdn vi€n
quAn y. Khi HiQp Eph Paris kf kdt, hai bOn trao
ta kh6ng alddc bidt rlng, quAn sd cfa sd doin 116
tre tu binh, Trdn trd va Bdc va nhanh ch6ng <luo. c
sut xudng mrlc biio c16ng. Nhidu tidu iloin quan
giao cho ndm Su Doan 341. Th6ng thudng thi m6t
sd 450 ngudi, khi uan Xuan Loc b5t cldu, chl c6
can b0 m binh dudc tri vd Bic, rdt c6 nhidu tridn
khdng qud 350 chidn binh. MOt tidu ttoin gdm
bdn clai dQi, m6i clai d6i quin s6 ddy chi phni vong drloc ciic ddng chi Ha NOi cho v6 nlrn .nhi
tr€n 150 ngddi. Gid day m6i clai tl6i chl c6 khong aki cl€'m lich, nhung trudng hgp cria Trdn lai li
quri 100 chidn binh, niung phai c6ng c6ng cdng ngo4i lQ. Th{ng 2.1975, Dai Td Trd'n nhan $nh
alua SD 341 vdo Nam. Binh doi su doan dudc 500
viOc gdp nidi. C6 nghia ld ngrldi linh QLVNCH chidc xe van tai theo alddng Hd Chi Mbh vio
phAi tld mau xtrdrg gdp rrrdi dd giri vrlng Xudn ddn khu vuc Quan trQru 7 crla c6ng quan, bao
LQc. Ndu di6n ti lai di6n tidn trAn ddnh k6o ddi g6m hdu hdt ldnh thd Quan Khu III cria Vi0t
SUDOAN 18 BO BINH I 58
Nam CQng Hda. 6 day, Dai Tii Trdn cring ban Bdc qudn Tric Tnrng ddn Phrrong Lam. Dd hm
duoc clidu nay, Tddng Nam Lfa phii d6nh chidm
tham muu cria 6ng ta dudc lcnh clidu nghi€n
cho tlddc qu{n Dr- 1 Quiin vi tiCu diet Chi Khu.
chidn trrldng Long Kh6nh, ddc biQt thr6,rn s6t dia
NgAy 17.3.1975 tidng sring cria gi{c bdt dAu nd
ftd thanh phd Xu,in LQc, tld chd Srr Doin 7 CSBV rdn trdi Einh Qu6n. QuAn c6ng dung phli chidn
tA midn Ldm D6ng tld xudng lim n5 lr.tc chinh tuydn rdt critrg cria cec chidn si Dia Phudng Quan
cddng tap. & Nghia Quan trong Chi Khu, vdi h6 tro vdng
ngoii crla Tidu Doin 2, Trung Dodn 43, thu6c
Vi€n phu t6 Trr Lenh Mdt Tr{n Long
Kh6nh le Tudng Brii C6t Vf chiu triich nhi6m c6c SD18BB, dddi quydn chi huy cria Thidu T6
k6 hoach hinh qudn cria Str Dodn 7 C6ng sin Bdc Nguy6n Hfiu Chd. Thidu Tudng LC Minh D6o da
Viet. Trl Lanh srr clodn li L€ Nam Phong, biQt cdn thin gfi tidu doen thiOn chi€in nhdt cria 6ng
danh "Nam Lfa" (Fiery Nam), vi tinh khi n6ng l€n girl con lQ 20 huydt mach niy. Ciic chidn si
niy, ngrtdi gdc NghQ An. Sd Doin 7 Bic Viet ]i Dai D6i 377 Dia Phddng QuAn, dri quAn sd vi vri
m6t sd doan cfng cfia c6ng qudn, trlng tham dd khi 6 th6 ha phong, vi qu6n gi{c qud cl6ng cQng
nhfing tran d6nh ldn 6 An LQc, Phudc l-ong. Cho vdi chidn xa y6m trd, nhung da anh dnng girl
non n6 dudc chon lim n6 lrrc chlnh c6ng phii vfng drldc cao didm bAo vQ Chi Ktru trong vdng
chidn tuydn Xudn LQc cria Thidu Tfdng LC Minh hai ngiy. ChiSn si Tidu Doin 2/43 cong bdn rQn
Dio. Sau khi tlnh Ban MC Thu0t cria QuAn Khu II chdng trii nhfing ldn s6ng tdn c6ng tli0n cudng
crla dich, nhung cudi cing buQc phrii nit vd mQt
rdi vao tay dich quAn trong dAu th,eng 3.1975, thi
cum tldi kh6ng cao llm d hrldng tay, cdch thi
Trrdng Hoang Cdm dd nghi cho qudn tloin crla trdn ldi vii cAy sd, m6t tlidm cao nhin xudng con
ong ta aHnh trin xu6'ng Qudn Khu III cria ViQt
Nam COng Hda, vdi sq h6 trq oia Trr L€nh Qudn s6ng La Ngi. Trung Doin 209 BV tidp tuc tA'n
Gi6i Ph6ng TrAn Vdn Tra. Nhung I€ Du6n" trin klch Tidu Doin 2/43. Thidu Te Chd cdng chidn
d6ng f kidn cria Trrdng Vdn Tidn Dring, dd ra hi?u giri vrlng cao alidm dudi dp hlc rft nang cria
lQnh cho Sd Doan 7 hdnh quin l€n diinh chi€im quan cong. Thidu Tri Chd cho hai khdu ph6o 105
tffi LAm Edng, chd c6c quAn aloin kh6c tl6nh ly chric mrli bdn tnrc xa bing tlAu dan Beehive
chidm midn duyan hii QuAn Khu II, rdi cing vio
chdng bidn ngrldi. Trong vdng vay trung cliOp cria
ddnh XuAn L6c. Nhrtrrg sau ndy, khi Ld DuSn
nhan tha'y turh hinh qu6 suy sgp cria VNCII, tidn giic, tidu tlodn hao mdn dAn.
lOnh cho Pham Hr)rrg, Oy ViCn Chinh Tr! Trung VAn rdi lai giring th€m mQt ddn chi m4ng
Uong Cuc Midn Nam ldi dung srr h6n lo4n dy tld lOn chidn si SD18BB, khi m6t chidc F-5 n€rn bom
tlinh xu6ng phia Nam. Vi vay Srr Doin 7 Bic lim l€n dAu quan ta. Con sd thrrong vong cda
ViQt tlang hinh quAn lOn L6m Ddng nhin lOnh
tidu dodn qua nhtng ngiy giao tranh tld l6n tldn
trd xudng Long Khrinh. Su Doen 6 c6ng qudn 80 ngudi, Thidu Tri Chd nghidn ring quydt kh6ng
hinh tharih $l th6ng 8.'1974,\d srl cloin nhg chl c6
hai trung doan dddc cA'u thinh tr] ciic don vi tl6c nhudng m6t tdc ddt cho gi5c dri 6ng c6 hy sinh
tren cao didm ndy, nhrrng Thidu Trrdng DAo di
lap trong Qudn IQru 7, hoAt dong trong quan khu. lQnh cho Thidu Td Chd d5n quan vd Nrii Thi, cao
Tddng Td Iinh Ia Dang Nggc $r, trlng lim Tu didm b6o v€ phia TAy Xu6n L6c. Trung Doin 209
I€nh Sd Doan Ddc C6ng 27. BV thric qudn al6nh tdi cAu La Ngi. Thidu Tri LAu
Nhfrng tran dinh dAu nim 1975 V-rnh Quay, chl huy Dia Phudng Quan goi ph6o
binh bdn ngay len vi tri clla 6ng, gidt chdt nhi6u
Ciic aldn vi cia Srl Doan 6 vi 7 cQng quAn
tlich qudn, nhung chidc cAu La Ngd vdn lot vio
da tAng giao tranh iic 1i0t vdi Su Doan 18 86
tay dich. GAn nhu cring thdi didm 416, Tidu Doin
Binh, Dia Phrldng Quan & Nghia Quan trong khu 3/43 c:da quan ta tra'n gil1 quan Hodi Drlc bio vd
vr.tc Long I(h6nh, trong ldc qudn ddn QuAn Khu I Thh LO 303 trong tinh Binh Tuy cring bi quAn
vi II tlang rin in tld vE quan Khu III, vd tnrdc c6ng brlc tho6i. Trong tinh hinh khdn tnrong cl6,
khi nd ra chidn cu6c XuAn L6c. MQt budi hop vdi Trung Doin 48 cdn tlang hinh qu6n d Tdy
quan trong gifia Tudng Bni CAt Vn, Trrdng LO Ninh, Trung Doin 52 khOng thd rdi kh6i Xudn
Dtlc Anh, Tu Lenh Ph6 82 (Cao Nguyen) vd LQc, nhAn thdy qudn ta bi cdng m6ng quii ml1c,
Thidu Trrdng Drio quydt dph gqi hai Tidu Dodn
Ttrdng t€ Nam Phong, Sd Doan 7 BV ahlgc giao L/43 vd 4/43 nit quan vA bao vc Xuan Loc. Nhrl
tr6ch nhiCm al6nh th6ng Qudc LQ 20 td hudng
IStJ DOAN 18 B0 B|NH 59
vay phen phia Bdc cda tinh Long Kh6nh tld lot khao qudn. Khi nhan dddc tO binh gl?i vd, Thidu
vdo tay gi{c. Srl Doin 18 86 Binh, trt ngiy Thi6u
Tridng Drio hdt sfc sfng s6t nhin nhfing ngudi b6
Trrdng DAo vd hm Trr Lanh ih6Lng 4.7972, \d rr!6t
t16i vdi khu6n met sd hai, non choqt 6 tudi thidu
trong hai ldc ludng cd along cria Qu6n Dodn III
(cing vdi Lrl Doin 3 Ky Binh cria Chudn Trrdng ni€n. Ho chl trong al6 tudi 16, 17, lA nhr?ng hoc
TrAn Quang Khdi) D6ng xdng Tdy dgt, Nam blnh sinh bi bit vAo quin cl6i hudn luyQn qua loa
trong vdng hai tudn 16 rdi bi ddn vio Srr Doin
Bdc phat trong pham vi nhdng tinh Long Khrlnh,
341. Qua hai mudi ndm chi€in tranh, bon ldnh tlao
Binh Tuy, Phddc Tuy, Tay Ninh va teng viCn liOn cing hung cuc ac Ha NOi tld v6t tdi nllllng ngudi
mi6n cho cdc srt doAn b4n. Srlc ngrtdi chidn sl c6 thiSu ni6n cudi cing ngoii midn Bdc n6m vio ld
han me cddng dQ chidn tranh ngay cing n6ng c16, hla midn Nam, dd th6a mdn tham vong di€n 16,
tldn sdt th6p c0ng phdi chiy mdm. Hdu h€'t cdc ld ldm cho m6u dan t6c chay Ling ldnh thinh cri
m6t dai drrdng thim sdu, xrtdng tring chdt chdng
srl gia Hoa K| vA phuong Tay kh6ng hidq kh6ng
cao ddy nhtt day Trudng Sdn. Tidng kau kh6c hai
bidt hodc kh6ng mu6n bidt n$rdi linh QLVNCH
ald chidn tldu ddn tan cr)ng khd ai nhu thd nio. midn vang vong lCn c16n chin c6i trdi, cldn quf
thAn cring phii rung minh.
Thi€n kidn trong siich cria ho li, qudn ta "nhdn
nhd" trong llic quan My thiet mdt ddn 58.000 Thidu Trr6ng LC Minh D&o cd g5ng t6i
chidm lai nhfing cao tlidm chung quanh XuAn
ngudi. FDnh nhrr ho khdng ddm alua ra con sd
Ldc. Ong bidt sdm mu6n gi rdi thi Xuan Loc ccng
250.000 chi€'n si QLVNCH fil tran va tr6n nr?a
li mot bii chidn tntdng ldn, ra't ldn, quydt ttinh
tri€u chidn si thrrdng phd, ald bien minh cho srr
sd phAn cria ViOt Nam CQng Hda. Grinh n{ng cfa
th6o chay cria ngudi My. ft nhft thi sri gia Jay
cu6c chidn tranh hai mudi nam bdy gid dang tlC
Veith cld dnnh nhfing hang tran trong ngdi ca
n{ng 10n vai 6ng, mot tlong nhfing cay cot tru
ngddi linh crla chfng ta vi ddnh cho ciic anh m6t
cudi cring crla' Qudn Luc Viet Nam Cdng Hda.
ch6 dfng xfng diing trong lich sr?. Vdi sd ra di cria Srr Eodn 7 BV, Srl Doin 18 BO
Song song vdi hoat t16ng cria Su Doen 7 Binh cria chdng ta c6 dudc nhr?ng khorinh khdc
B5c Vi€t, Su Doan 6 BV cfing tdn c6ng ciic vi tri qui briu dd tdi td chr?c, bd sung quan sd vA tei
khiic cfia quan ta doc theo khu vrrc Li6n Tinh L6 trang bi cho m6t cu6c thrr hing ni sE rdt d6m
2 d5n vd phia Nam ddn Bi Ri.a, tldng thdi tdn m6u. Bd Chinh Tri c6ng siin nhin dinh de tldn
hic giring m6t ddn quydt clinh d6nh guc ViQt
chidm ciic cl6n Dia Phuong QuAn & Nghia Qudn Nam C6ng Hda. Bai hldng V6 NguyOn Girdp
tai Ngd Ba Ong Ddn vd Gia Ray. Vi tri DPQ trOn
trong hai cu6c chidn Miu Thdn 1968 vi Mria Hd
Nfi Chfa Chan sau hai ngdy chidn dd-u kh6-c lidt
E6 Ltta 1972 lim b6o crio gr?i len Ld Dudn, Tdng
crlng chiu nit b6. Sr1 Dodn 6 Bic Viet ti6p tuc ap
Bi Thu Dang C6ng Sin vdi nhdng nhan x6t cria
hlc m6t khu vrrc dii 50 cdy sd phia D6ng Xudn 6ng ta nhd sau: "Vi srt chidn ddu "ydu k6m", srl
L6c theo Qudc l4 1 va Binh Tuy. Nhrr vay, f dd
thiQt hai ndng nd vi tinh thAn suy sgp cria
cria Trldng Hoing CAm ln c6 ldp XuAn L6c vdi QLVNCH, thay vi chd aldi sd tap ho. p ciic quAn
cao nguyCn trl hudng Qudc LO 20, vdi tidp van va clodn, m6t cuQc cudng kich ctla B 2 (t(c c6c don
teng viCn td Sdi Gdn trOn Qu6'c L6 1 6 phia Nam, vi cao nguyCn) sE hriy di€t dudc Thigu. I(hi qudn
vi vdi rnidn duydn hrii QuAn Khu II cdng trCn a10i VNCH "sd hal' b6 chay, thi ciic aldn vi tldc
. c6ng vd cem tf da dQt nhap drldc vao Sdi Gdn,
QL1 d phia D6ng. Ddn ngiry 28.3.1975, Su Doan 7
se day lCn m6t cu6c'tdng... ndi day", kdt hgp vdi
c6ng qudn quat len hudng Bic tA'n cong tinh LAm
c6c luc hid. ng ben ngodi drinh vio". Dudng nhd
D6ng. Sai lAm chi6n thuat ney dd bu6c qudn clich
6ng Girip v6n chrta hoc ah.tdc bai hoc va cdn ac
phrii tr6 m6t c6i giii, sau nhdng ngay th6ng m6ng "tdng ndl a|y" crla 6ng ta. Ong ta crl.mo
hrdng ngiy dCm m6t cuQc tdng ndi dAy hoang
3.1975 thing loi. Thidu Trtdng Drio l€nh cho Tidu
tudng, it nhd't hai ldn tli chon vti tCn tudi huydn
Doin 2, Trung Doin 52, drrdi quydn cria Dai Ijy
Huynh Ven 0t .'a Dai D6i 52 Trinh Siit tt'n c6ng thoai cria minh trong nem 1968 vd, 1972. I(hi d6n
vi tiii chidm ahidc Nlii Chrla Chan. Khi quAn cria chring midn Nam khdng chlu tdng ndi day vdi
Dai lly Ijt tidn a16nh mQt tlia danh goi li Nga Ba
Cua Heo gay thiCt hai rA't nang cho cAc aldn vi bhh d6i mi6n Bic, thi Giep di ra l6nh cho qudn
6ng ta d6i phdo lim cho nhidu chuc ngdn dAn
cria Trung Doitn 270, thuoc Su Eodn 341BV, thi
ddn chring ving Ki@m TAn hdn hoan dem teng
chidn si SE18BB hai con bd vd 200.000 d6ng cld
suDoAN 18 B0 B|NH r 60
chfng c6c thanh thi nim 1968 vi ngrrdi ddn ba kd hoach chidn d6-u vi phbng thrl d Xudn L6c
nhrr thd nio, ma sf gia Mi Jay Veith da goi d6 li
tlnh Quing TrL Kontum, An LOc nim 7972 phei
tdng... nlm xudng vtnh vi6n m6t ciich oan khudt. mot ngha thudt.
Thidu Trtdng Hoing CAm trong ngay
3.4.1975 tr3 lai b0 Trr LCnh Quan Doin 4 B{c ViOt NghQ thuAt bd td tran li6t cria BQ Tham Mrtu Srt
Doin 18 BQ Binh
tl6ng vd phia D6ng-Nam cAu La Ngi bdt dAu
chidn dlch XuAn L6c. Su Eoan 7 BV ttang hinh Trong hlc Hoing CAm dang riio ri€t
chudn bi kd hoach d6nh Xudn Ldc, thi Thidu
quan trcn QL20 ti6n vd Ea Lat nhan lcnh quiy
trd lai. Sd Doin 341 chiu trech nhi€m md nhi?ng Tudng D&o va BO Tu L€nh cria 6ng cring rdt ban
ron thi6t td tran Uct phdng thd nhfng cao didrn,
cuoc them s6t tlia hinh dia vat. Su Tnidng 341
ydu didm chung quanh Xuan L6c vi thi xi Xudn
(cdch goi Td LCnh sd doan cria phia cOng) TrAn
LOc. Thidu Tddng LC Minh Deo sinh ngiy
Vdn Tr6-n, Srl Ph6, ci{c Trung Doin Tntdng vudt
5.3.1933 tai Sdi Gdn, nhtrng ciic cq thAn sffi thi
s6ng La Nga gip ciic c6n binh dia phddng nhd g6c gdc d tlnh Long An. Tdt nghiep Khda 10
d5n drrdng. Ngiy 5.4.1975, c6ng cu6c nghidn cllu
TnJdng V6 Vi Qudc Gia Dd Lat khi 6ng vrla dring
clia thd, binh tinh su Doan 18 86 Binh vd Tidu
hai mudi tudi. La m6t chidn si rdt dong cim,
Khu Long Khenh kdt thric, trong d6, theo quAn sr? ching mdy chdc mi sd lrrong huy chucrng tudng
thudng cho 6ng da diy hdt ngrlc do. Nhung vdi
phia cong thi chl huy trinh siit li L6 Arih Thien bAn tlnh khi€m tdn, hidm khi ngudi ta thdy 6ng
da d6t nhap vdo tldn ch5 crr ngu cda Tinh deo nhfing chie'c huy chUong tl6. Thidu Trrdng
Trrrdng Long Khrinl, Dai Tii Pham Vin Phric.
Ngiy 6.4.1975 B0 Tu Lenh Su Doan 3418V grli Eio li m6t trong nhrlng vi tudng di lOn chrlc vu
ph(c trinh vi kd hoach td'n c6ng. Quin Doin 4 crla minh bing nhr1ng chidn c6ng ngoii chidn
tnldng. 6ng dd trlng c16m nhi€m nhidu chrlc vu
Blc ViQt chdp nhAn. Trin th6 chi€in ranh hinh
quan trong trong quan d6i, fiIng hrn Tlnh Tnrdng
thanh nhrt sau: Trung Doin 266 sE ddnh chidm
Chufig ThiCn vi Dinh Tudng. Dlnh cao nhdt
c6c muc tiCu trong thanh phd. Trung Doin 270
trong ddi quan ngii crla 6ng khi 6ng lim Tu Lenh
td'n kich Gia TAn (ving KiOm Tin) vi Nrii Thi,
mi tr6n d6 trdn t16ng m6t tidu doin Phiio Binh Su Doan 18 BO Binh tA theng 4.1972, vinh thdng
cria SD18BB, m6t trung tam Truydn Tin vi Tidu
Dodn 2 / 43 cria Thidu Tii Nguy6n Hriu Chd. Chudn Tudng tltdrtg l'1.L972 . Ngdy 23.4.t975,
Tdng r h6ng TrAn Vdn Hrrong gin BAo Qudc
Trung Doin 273 BY litm lllc lUdng tnl bi, trong Huan Chudng vd vinh thing dng l6n Thidu
khi c16 Trung Doin Phiio Binh 55 BV phg tdch Trldng. Thidu Tudng Dao ndi tidng li m6t vi
y6m trg h6a ltrc, Tidu Eoin phdng Kh6ng 12 Tddng thanh liOm, cAn mdn, ning tlQng, ki€n
tr6ch nhiOrn kh6ng chd ving trdi. Hai Trung quydt va tri dring song todn. Si quan vi binh si
Dodn 33 vd 274 ci,a Sd Doan 6 BV se bao vAy dudi quydn rdt thrtcrng mdn vi Trt L€nh crja ho, vi
Xudn L6c d phia Nam vd chAn d6nh qudn ta d ThiSu Tudng Dio lu6n quan tam chdm s6c ddi
Ng6 Ba DAu ciay tren Qudc LO 1. Su Doan Z BV
lim n6 tuc chinh nhAn lenh dAnh hfy di0t Trung sdng thu6c cAp vd gia Clinh ho. Ong lu6n c6 mdt
Doin 48 cria Trung T6 TrAn Minh C6ng, Srt Doin
6 nhrlng vi tri tidn tuydn crla sd doan dd ndng
18 86 Binh, tA d6 chidm ldy khu vrrc Tdn Phong d
cao tinh thdn chi€in binl. Nguy€n tic lim viOc
mit Nam Xudn L6c. Tuy nhiOn sau al6 kd hoach cria 6ng mi 6ng tldi h6i cdc c6ng srt viCn phai
tuan thf li li€n lac xudng drrdi it nha't hai ca'p.
thay ddi. Trung Eodn 165 cda SD 7BV s€ drinh
Thi du, mot Tnrng Dodn Trrrdng ph;ii n5m drtoc
cac ddn vi hAu crl vd BO Tu LCnl crla SD18BB,
ctng nhu chidn tuydn phia D6ng-Bdc XuAn L6c dnh hinh tan ca'p Dai DQi, hay thdp hoh nfra. Vdi
do Trung Eoin 52 cria Dai Tii Ng6 K| Ding trdn
gitl. Trung Doin 209 Bdc Vi€t phdi cl6nh chidm hQ thdng lim viOc s6t ciinh nay, tinh thAn binh sl
con clrtdng QL 1 fi.f Sudi Crit cldn Tdn Phong, vd lOn rdt cao, vi hic nio ho cring nghe thA"y ca'p trCn
TnrIrg Doin 141 BV lam tn] bi. Nhrl vay tran thd
alang c6 mat b€n canh. Ho cldn d6p sll quan tam
bao vAy vi tA'n c6ng crla Qudn Doin 4 dich d6
hinh thanh, gidng nhu ciii mi0ng hii dang dAn a'y bing nhr1ng chidn thing vang dQi vi ldng
thit chet hi. Ch(ng ta hay xem Thidu Trrdng Le trung thanh tuyat ddi.
Minh E6o, Tu Lenh Sd Doan 18 86 Binh s6 vach Phu t6 cho T11 lenh la m6t gian si quan
xudt sdc. Dai T6 Hrla Y6'n Ldn, Tham Mrru Ph6
kidm Tham Mrru Tnidng/Hnnh Quan/SDl8BB,
rSUDoAN 18 B0 B|NH 61
canh tay phai cia Thidu Td6ng Ddo, cing chia x6 bia hudng Tdy Xudn LQc mi sE bi 24 khdu 105 ly
ganh neng chidn cuOi trong nhring ngay tan vi 12 khdu 155 ly d6i b6o h?a xudng. Mddi khdu
khdc. Dai Tii Ldn trong sudt d€m 2O.4.L975 trlQt 105 ly dudc di chuydn l6n Nrii Thi drtdi srr bao vg
thoiii ra kh6i Xudn LOc da dim nhin trong trdch cria Tidu Dodn 2/43 cria Ttri6'u Tii Nguy6n Hrlu
bio toin doin co gidi cdng kdnh cda Su Doen,
Chd. Hai khdu 105 ly tdng cudng cho Trung Doan
trong cl6 c6 hai khdu alai brdc 175 ly crla QuAn
43 cria Dai T6 Hidu nim trong Xudn LOc. Flai
Doin III, vd 6ng cli dem toan b0 aloin cd g]6i dy kMu khdc qua tang cddng cho Tidu Khu Long
nguyen ven vd tluoc cen ol Long Binh, Bidn Hda. Kluinh. Mddi hai khdu 105 ly .lddc tlidu cho
Trdn cl6ng d nhftrg didm trong ydu bio ve Xuan Trung Dodn 48 trdn d6ng D6i 300. Chda kd hai
l6c, li nhrlng cfp chi huy tr6 tii gi6i crla khdu 175 Iy crla QuAn Dodn III ting phrii sin
sing bdn xa ddn it nhdt 30 cay sd tld lim cAm
QLVNCF! vdi Dai Td L0 Xuin Hidu, Trung Eoin hong cdc kMu 130 ly cria ttich tluoc dit gAn 86
Tnrdng Trung Doin 43; Trung Tr6L TrAn Minh
Cht Huy cda Trr Lenh srr doan tai ngd ba Tdn
C6ng, Trung Dodn Tnidng Trung Doin <18 vi Dai
T6 NgO K| Ding, Trung Dodn TnJdng Trung Phong. Dai Td Hdng dlch thdn alidu chlnh tdt cri
Doin 52. Thi6u Tudng Eio dic biCt dd i ndng dd nhftrg kMu ttai phdo. Ong cho cdc xe bulldozer
ciic sl quan cdp thdp vi trao gdn cdp b{c vinh
rii nhrlng hd sAu tldt nhring khdu ph6o dd che
thang lCn ndm nhfrng tidu tloin. Vdi giin si quan ddu. Nhrlng hd ph6o niy dn th6ng vdi nhrlng
trung doan, tidu doin tldy tii ning, Thidu Tudng hAm tranh ph6o kich do C6ng Binh thidt kd, ald
Dio c6 thd yOn tAm ngh€nh chidn quan cQng. Vi bio v0 ciic chi€in si Phdo Binh vi k6o nhring khdu
phdo vio dn tni b€n trong. Vdi siing kidn niy,
chi huy hlc lu. ng Dia Phrrdng Quan & Nghia
qu6n cQng kh6 c6 thd ptr,it giric vi tri Phrio Binh
Quin long Khiinh cring hdp tec phdng thri XuAn
crla qudn ta ald doi ilan xu6'ng hdy diCt, trong khi
I6c li Dai Td Pham Vin Phric. Dai Td Phfc xua-t d6 tht nhring vi td pMo crla chring bi Phrio Binh
than tt binh chring BiOt DOng Quan, ndi tiSng la
SDl8BB phr6o kich drl dQi, nhd cric alidm cao qu.rn
m6t si quan xua't sdc vd rdt dtng crim. Ong tlrroc
ttidu vd lim Tinh Trrrdng kidm Tidu Khu Tntdng set cia ta brio cilo vd khi pMt giiic drroc. Dd c6
thd drr trfi kho'i ludng rl?n phiio ddnh cho kd
Long Khrinh trl ngny 1.4.1975. MOt thdi alidm da hoach, Trrdng DAo da phii girim mrlc ti6u thu
que mu6n tld 6ng c6 thd chdn chinh nAng cao hnng ngdy xudng cdn 20%. V6i, sd phan ten cac
tinh thAn va khii nang chidn da-u cria c6c chidn sl kMu trong ph6o cria quan ta vao nhrlng vi trl bi
mflt, tldn ngdy cQng qudn nd sring tA'n c6ng,
dien dia. Vi tinh tru6ng tidn nhi6m dd kh6ng chdng dd khOng hiy diet ddqc ph6o cria quan ta,
chdm s6c dfng mrlc ddi sdng binh si vd tim hidu vi Dai Tii Hrtrg da d6i lfa xudng nhrlng con
tam tu cdng gidp ald it nhidu gia dinh cria ho. s6ng tdn c6ng bidn ngudi cda clich, gay thi0t hai
Nhrtrg aludc chidn clA'u drrdi quydn cria m6t Dai rdt n{ng cho chring. Song song d6, Thi6u Tudng
Drio cring cho di chuydn b6 binh ra nim ngoii ria
T6 Mri Ndu tr6, tan t'fy trong tinh thAn huynh de thi tra'n, cho nen thiet hai vi ph6o dich ra't nhe
chi binh, c6c chidn si diCn alia da drinh nhrlng
tran bng trdi, bin ch6y nhidu chidn xa tlich vd khi chring ddn h6a lttc bin vio trung tam. R6i
gifi vting Xu6n [,0c trong vdng mudi hai ngay khi quin giAc ao at tran vAo tfr,anh phd, Iap tric bi
dOm. Trong ngay di tan ra kh6i Xudn LQc, chidc qu6n ta trt ben ngodi sidt chat vdng vay tdn c6ng
xe Jeep cria Dai Tri Phric bi tning m6t trai B 40, ngdqc vao hm bon chring hoAng loan b6 chay ra
6ng bi thudng n{ng vA rdi vao tay giec. Drldc
kh6i thanh phd. Bin thAn Thidu Tudng Dao cfing
ph6ng thich td trai ti c6ng san sau nim 1975,
di chuydn lien tqc trong ba bQ chi huy stt tlodn
Dai T6 Phric hiQn vAn cdn sinh s6ng d ViQt Nam.
kh6c nhau, c6ng quAn cf bdn dd mii mA kh6ng
CAn phti kd thCm str d6ng g6p quan
tim tha'y 6ng. Trong khi .16 ttri Thidu Tudng Dao
trong va quydt alinh cria Dai Tii Hrtrg, Chi Huy
dang r:ng dung clfng dddi chi6n hio vdi chi6n si
TnJdng Phao Binh Sd Dodn 18 BO Binh, mot sl
cria minh. Thi€'u Tudng DAo tld cho thidt Qp ba
quan Phiio Binh ngoai hang. Thidu Trtdng Dao 86 Chl Huy 6 ba vi tri khdc nhau mOt dAt ngay
trong td dinh Tu LQnh trong Xudn L6c, rnOt tai
dic bigt dinh cho Trldng Hoing Cim m6t crii biy,
Tdn Phong vi m6t khdc hong rdng cao su. Dd
ma 6ng goi li "mdy nghidn thit", rrdi k€i hoach
ldm cho bhh si yCn tam chiO'n ddu vd triinh ciinh
h6a hic kinh khing tr6ng cay vao tai neng cda
Dai T6 Hrfrg. Thidu Tddng D6o bd tri cdc khdu
phiio cia 6ng nhu sau. Mdt khu vdc "chdt" nem d
rstj DoAN i s Bo B|NH 62
ltidt Eoan 5 Ky Binh cria Tnrng Tii N6 ahldc
git lem luc lddng trt bi, trong khi dd thi Tidu
Dodn 3/48 nlm giri Qudc L6 1d hudng Dong
XuAn LOc, Tidu Doin 2/48 vdn cdn bi ket
nhiOm vu bAo v€ an ninh cho thi xi Hdm TAn,
Binh Tuy, kh6ng vd tham chidn Chtoc trong
nhrlng ngdy ddu. Hai Dai DOi Dia Phddng
Qurin 353 ve 367 d:.rdi quydn Dai Tri phric
ph ig'thri thenh phd.
Chi6n xa T-54 bi b{n b4 t.Bi Xudn LOc,Irng KhfDh 1975 Lr? Doin 1 Nhriy Di cria Trung Tii
h6n loan, Thi6u tTnrtlcdnthgADng6oditrtuadncta^'igcday 9.4.1975 N5. v€n Vdn Dinh vdi ciic Tidu Doin 1, 2, 8
dd cho mriy bay
gia dinh vd Nhriy Dr), kho6ng 2.000 chidn si cing
binh sl vi thddng benh binh vd cdn cr? Long Binh.
vdi Tidu Doin 3 Phiio Birfi Dn ]d m6t tdm tii
Dd nghenh chidn vdi tran liet bd tri b6 chdn crlng ngit 6 pnAn phia Nam Xu6n L6c,
cria clich, Thidu Trldng Dao thi6t tri chidn tuydn di giao chidn drl d6i vdi quAn Srr Dodn Z BV
cia SU Doan 18 86 Binh nhd sau. Trung Doin 52 trong khu vrtc cldn didn cria ThO'ng Trt6ng Ty, cdn
cria Dai Td Ngd K} Dring girl khu vdc Tfc Trftg goi li Vrtdn 6ng Ty, sau khi ahidc tnJc thang van
vi Nrii Trin gAn s6ng La Ngi vi khu vrrc Ngd ba
xudng trong ngiy 11.4.1975. Nh6n dip 100 chidc
DAu Giap vdi su y6rn tro cria Chi Dodn 3, Thidt
UH niy trd vd, ciic phi cong thu6c Srt Dodn 3 vi
Eoin 5 Ky, Binh. M6t dai ddi dddi quydn chi huy 4 KhOng Qudn di girip di tdn that nldau thudng
cfa Trung Oy Mai Manh Li6u thu6c Tidu Dodn binh vd ddng bio ra kh6i met tran dang lOn cldn
3/52 c.da Thidu T6 Phan TA'n My, lCn trdn gill Ddi con d6 lda nhdt. Trua ngdy 6.4.1975, Thidu Trtdng
M6ng Ngqa nim vd phia D6ng Qudc L6 20. Chl Drio drroc b6o tin c6 m6t aldn vi la cria qudn ta
vdi mdt dai d6i niy, Trung Oy Li6u vi chidn sl dang hinh quan va hudng XuAn L6c. Khi li6n lac
SE18BB da gifr vfng vi tri mAc di dich td chfc
vdi nhau, 6ng dddc bidt d6 h Tidu Dodn 82 Bi6t
nhidu cu6c tA'n c6ng bidn ngudi cdp tidu doiry
D6ng Quan, thu6c LiAn Dodn 24 Mri Ndu. Thidu
aliinh cho gidc nhrlng trAn thdt di6n bet ddo vi bi
thiet hai ndng. Vd hddng DOng XuAn L6c, cao Tii Vrldrlg M6ng Long, Tidu Doin Trrrdng dA d6n
didm Nrii Thi dddc trao cho Tidu Dodn Z/43 ci.a dit tidrr dodn cia 6ng bAng nilng trl qudn Kidn
Thidu T6 Nguy6n Hrlu Chd. Tidu Doin 1/43 clia Drlc tim vd midn D6ng, sau khi Ban M6 Thu6t
Dai Oy E6 Tmng Chu vd Tidu Dodn 3/43 cria tha-t thd vi QuAn DoAn iI triat thorii trt ngdy
16-3.1975 . Li€n Eoin 24 Mt Nau vdi ba Tidu
Thidu Tri Nguy6n Vari Du rrdn gid ciic ydu didm
d5n vio thanh ph6' it hudng D6ng. Dai D6i 18 Doin 63, 81 vri 82 BDQ dA bi ket tr6n midn cao
Trinh S6t drrOi quydn cria Dai liy Pham Hr?u Ea tinh Quring Drlc, dd phrii l6i b6 trong nhrlng c6nh
ndi tidng hdc nhrr dien phdng thd trddng trung nlng Tnldng Son bat ngdn, thdm chi di xuy6n
qua nhrlng mat khu cria c6ng quAn, ldy thrrc
hoc d hrldng TAy-BXc XuAn L6c. Trung Dodn 43 pMm trong nhring kho hAu cin crla chring, ddn
hai mfdi ngAy sau mdi va ddn midn D6ng. Tidu
quydt tdm h? thd Xuan L6c, qu6n ta al6nh qua dfi Doin 63 va 81 Md Ndu lai nhdn l6nh ra tdng
phdi cho mit tran Phan Rang. Tidu Dodn 82 Mri
vi g6y tdn thdt 1d'n cho Sr/ Doan 341. COng quan
Ndu qudn sd hao hut chi cdn c6 200 chidn binh
ghi nhd mdi han nay, chi vdi ngdy sau eLVNCH sau khi vd ddn drloc thi xd Biio L6c, L6m Edng,
bi bu6c bu6ng sring ngrlng chidn ddu, Thidu Tri
rdi fiI d6 hinh qudn xuo'ng ting phrii cho
Du bi giic bdr tai nhe ri6ng d Vr.ing Tau rdi dem SD18BB. Thidu Tii Long li m6t trong nhrlng si
quan tr6 xudt sdc cia binh ching Biet D6ng
di hinh quy0't ngay sau d6. Dai riy Chu may min
QuAn, n€n trong khu vuc trech nhi€m cria minh
sdng s6t, hiOn nay 6ng alang sinh s6'ng tai dc Dai
li phdng thri phi tnrdng, 6ng vd 200 chidn si Mri
Loi. Tidu Doin 1/48 thu6c Trung Dodn 48 cria
NAu cld drinh quan gidc thua xidng lidng vd bi
Trung T6 Trdn Minh C6ng cr)ng hai chi dodn cria
thiOt hai ndng. Vdi tran hCt ma Thidu Trtdng DAo
dd b6 trL vdi rrhfing cd'p chi huy tei ndng va anh
sUooAN 18 B0 B|NH r 63
dfing nhrl vAy, di qudn ta quAn s6 thidu k6m, Binh tldu phni dd chay mi li dinh cho qudn giflc
m6t srl ngAc nhi€n ddn tlau. N€n nhd li Xuin
h6a lrrc ydu nhrtrrg da dAnh m6t tran cudi cring l,6c kh6ng phtri li Pleiku, Hud hay Di Ning. Md
li chidn tuydn tlrroc c16't lcn bing thrl hla thinh
Idm ning tl6ng thd gidi vi lim cho quAn gi{c crii
n0 crla ngrldi linh Quin Khu III.
mdt kinh hodng. Sd Tnrdng Nam Lr?a cria Sll Eoan 7 Bic
Ngny 8.4.1975 Thidu Trrdng Drio bing Viet da phem mQt 16i lim rdt ldn khong thd tha
hoang aludc Qudn Doin III brio tin cho hay ngudi thf dudc, li 6ng ta da b6 qua giai alo?n trinh s{t
ban cria minh h Thidu Tudng Nguy6n Vdn Hidu, thrtc al-ia thgc lgc ddi phuong tnrdc khi ban lenh
Td LCnh Ph6 Quin Doin III da chdt m6t cech bi tdn c6ng. Cu6c goi li "chidn thing" dd ding
mat ngay trong ven phdng crla 6ng, nOn Thi€lu
Ttrdng DAo v6i len tnlc thing trd vd Bien Hda Eong nhrtrg ngiy th6ng 3.1975 de hm tdng th€m
thim h6i. Cing trong thdi rlidm t16 thi Thidu
TU6ng Drio nhan dddc mQt tin kh6 chi.u kh6c nrla. srl kicu ng?o tldn ng6 ng6o crla bon nrdng t6
TOn nim vring cQng sAn Dai Ijy phi c6ng Nguy6n
cQng san. L€ ra Nam Lta phAi dich thdn tim hidu
Thnnh Trung l6i mOt chidc FSE b6 bom Dinh Ddc
xem ong ta tlang ddi dlu vdi nhr?ng ai mdi phAi.
l^flp, vdi f tllnh gidt chdt Tdng Thdng Thiau,
Nam Lrla di mdc sai lAm ldn mi c6 thd sd drra
nhrrng Tdng Thdng Thi€u kh6ng hd h.dn gi. Rdi
sau khi ddo tdu ra phia c6ng quin Trung tl6 l6i 6ng ta vd B0 Td Lenh Midn tld trinh diQn cdp
vi ddn nhidu chidc A-37 trd vao oarih kich phi tren, va se phai tre ldi 6ng ta danh gia Su Doan
tnrdng Tan Sdn Nhdt ngdy 29.4.1975. Sau nhidu 18 BO Binh vi Trr LOnh Chudn Trrdng LC Minh
cuoc thao luAn vdi QuAn Doin III, Thidu Tudng Dio ra lim mo mi SrJ Doin 7 cria 6ng ta da bi
Dio vio cdn crl Long Binh didu ph-d. c6ng tec ti€ip thiet hai tldn 2,000 bQ tlQi, m6t con s6 c6 thd tri
vAn cho SE18BB vi 6ng ngrl clCm tai day. Ddn 5G giri blng ciii cllu.cda 6ng ta.
40 sring tht QuAn Doin 4 BV cho nd phrit clai bd,c Vdi hI hldng drdc thdng tt6 Tnrng Doin
alAu tiOn bin vdo XuAn L6c md mdn cho cu6c 165 B{c Vi0t tr} l(c 5 gid 40 sing di drlng chidn
chidn. Qud nhiOn quAn c6ng tl6 nghiOn crlu rdt ti thudt bidn ngddi tran l€n hung hdng x6ng qua
mi dia hinh XuAn Ldc, n€n nhrlng tr6i alan phiio
dd dOi tnlng 86 Ctri Huy 1 cia Tudng Dio. Eai Lim ldp hing rao kCm gai chlng chil cia quan
Nam. Nhrtrg ngay trong gid clAu tiCn, binh d0i
Tri Hrla Ydn Ldn goi <liQn brio tin cho Trrdng Dao,
c6ng san d6 bi c6c chidn si Tidu Doin 1 vi 3 cria
ring trr dinh cria 6ng da bi pha hriy. ThAt may Trung Doin 43, dldi quydn chl huy cria Dai Tii
mdn cho da-t nudc chring ta, ndu Tudng Diio vd LO XuAn Hidu ddnh guc ngay tai ch6. MOt ng?c
sdm hctrn vi vdo 86 Chi Huy L, thi sq mdt mat nhi6n tldm mi{u dang chd d6n tiim chi6c xe ting
qu6 ldn t16 sE li nhrdt ch6m chi mang cu6'i cing
len QLVNCH. Thidu Tudng dao lap tfc lCn tnic crla gi{c. Chidn si Trung Dodn rt3 da phd,t minh
thdng lao vio XuAn lfc, tharr dq cu6c chidn ddu
cudi- cring vi ltlng lay nhdt trong cuQc ddi binh In6t s6ng kidn "tan ky" diet tdng alich tt m6t
nghiQp cria 6ng. khoing cdch rdt an toan. Nhtng khdu M 72 "Bet
Cu6c quydt chi€'n Xuin LQc Gie Gidt Giic" ddqc girldng ra sin vi tldt tran
Trung Doin 165 cia Su Doan 7 c6ng quan
mot c6i gi6 cd tlinh da duoc ngdm trddc, b0 phan
drloc chon lim mrii nhon tdn c6ng chinh trong
giay phft tliu tien cOng phe vi tri Sd poan 18 Bo kich h6a dudc ndi vdi nhrlng blnh dien. Ngudi
bdm day didn sE ndp trong chi€in hio d mQt ch6
Binh trY hrrdng DOng. C6 8 chidc T54 drrgc tang rdt kin deo va an toarL chd xe teng di.ch tldn
cudng cho ciinh qudn nay, vdi i dd dr:ng nhtng dring tAm, a lc hdp bd'm mach tliOn. Chidc h6a
con ngo6o 0p nay de b9p quan ta. 86 binh va ti6n den nhrinh vdi 2 in 75 (khodng 3 phan rddi)
thidt giep giic Am Am xOng tdi v6i m6t khi thd
mqnh mE va tt1 tin, chring c6 io trrdng ring chidn xit mOt cdi xgt alling vio phdo th6p clich, srlc
si Su Doan 18 cling sC kh6ng cldnh rIA tan va se
n6ng tICn 2,000 t16 C cria n6 xody sdu vdLo ldp
vd chay nhu ciic aldn vi ngoai Quin Khu I vd
th6p ddy chui vio b€n trong vi nd bring l6n.
Qudn Khu II. Nharg srr chudn bi thd tran ve tinh
Trong khoAnh kh6c 4 chidc T54 bl bin ch6y ngay
thAn rdt tl mi cria 86 Tham Mrtu Su Doen 18 Bo
trrrdc vdng rdo chidn tuydn, lffi thidt giap dlch
c6 chdt ctng kh6ng nhdrn mdt, vi chfng khong
thfy cldi phddng nao nhri dAu l€n bin ci. Vfy thi
crii gt <ld bdn chring chrl h6. Khi 6nh binh minh
l6ru tloin khu truc cd A-'J., A-37 vi F-5 ta Bi6n
Hda gAm ni xudt tran hm cho tinh thln qudn ta
SUDOAN 18 BO BINH r 64
chi€in si ddu r{i ddng cim vd gidt nhidu qu6n
dich ".
PRISONERS OF WAR: North Vietnamese pow's Su Trudng Dai Tri TrAn Vdn TrA'n cria Srr
captured by South Vietnamese soldiers at Xuan Loc. Doin 341 tAn lAp non k6m mdi trl midn Bdc
cang bdc cao ngdt trdi. Trong nhrlng ngiy Long vio Nam th6n trong hdn Nam Lrla nhidu. Bidt
KhAnl d6 lia, Kh6ng Quan ViCt Nam dd g6p minh bidt ngddi, Tra-n da cdt c6ng di trinh s6t ti
mi vi tri vd trAn th6 cda quan ta. Khu vrtc tr6ch
phdn tich cdc va quydt clinh trong nhidu trdn
nhi6m cria sd Doan 341 d hudng Tdy Bdc Xudn
tlinh khdc liOt, mi ndu kh6ng cd nhring ngridi
LQc rd c6 dia th6 hidm trd bAo v6, nCn cudc
phi c6ng dring crim ddn phi thudng d6, anh em ta'n .rg cria srt dodn niy vao Trung Eoin 52
B0 i r cria Dai Te NgO Ki' Dring hrong d6'i
bO binh dudi d{t cdn gip nhi6u vA't vi vi tdn ",tE ,,i'hdn tn hudng D6ng Bic khd, trdng tnii
cria i Doin 7 Bdc Vi6t. Tr6-n cho Trung Doin
thdt thCm nhidu milu xudng.
266 dnta nhidu crintr ia'n c6ng veo khu trfdng
Mrii dni thrl hai, binh d6i Trung Dodn 209
trung hoc, ch6 Dai D6i 18 Trinh S6t cria Dai liy
c6ng siin io do 6rn AK, B40, 841 chay vdo chi6n Pham Hfiu Da vd vio khoang alddng'ngoat
vdng goi li Ngd Ba C. Ciic mriy bay ydm tro
tuydn cria Tidu Doin 82 Bi0t D6ng Qudn mdi vrla h6a lqc H6a Long Ct19 cia Kh6ng Quan da tfc
tU mAt tran Qu6ng Dr?c vd ddn Long Khrinh chi tdc bao vring vi xa kich dri d6i xudng nhAng
c6 mdy ngiy. M6t trung doin dich tudng c6 thd
chidc 6o meu rCu ldn nhdn ngoai 5 ldp k6m gai
6p dio 200 chidn si Mfi Nau. Nhung dung phii
phdng thi, cQng them vdi quydt tdm cria Dai Oy
Thidu T6 Vddng M6ng Long, m6t hdo ki6t Bi€t
Da vi em ft cia 6ng, Trung Eodn 266 bi delJ:.
D6ng QuAn vi nhrlng ngud linh Li0n Dodn 24
bat trd ra ngodi. Nhrlng thinh phdn kh6c crla
BiCt D6ng Qudn dang bAng brlng con udt hdn
iriCt thoiii Quin Khu II, Trung Doin 209 bi drinh Trung Doin 266 Bdc Vi€t md mfii d6t pha dinh
ving ra kh6i truc Qu6c L6 1 vdi thiCt hai ra't xOng vd hudng EOng xuyen qua vi tri cda Tidu
ning. Thidu Tudng Hoang CAm, Trr LCnh MAt
Trdn d6 phii k6u l€n trong cudn Lich Srl QuAn Doan 340 vd 342 Dia Phddng Quan drrdi quydn
chi huy cia Dai Td Pham Vdn Phric, Tlnh Tntdng
DOi Nhan DAn (QuAn Bdc c6ng): "Kh6ng c6 ddt
kiOm Tidu Khu Trddng Long Khrinh. Hai Tidu
tdn c6ng ndo cia sd doan (7) vio 86 T1r Lenh Dodn 5 vd 7 cria Trung Eoan 265 c6ng siin bi
quAn Trinh Sdt va Dia Phddng Quan ddnh tan
Henh Quan Su Doan 18 ngqy (sic) vd hdu trdn net, ddu doin cdn lai vdi 300 b6 d6i bu6c phrii
cfa Trung Dodn 52 dat thanh qua. 86 d6i chring b6 trQn dia tim cech di vdng qua kh6i tnldng
ta dd chdt vat alenh nhau vdi dich dd giinh trung hoc vd dd xdm nhAp sAu 300 thrrdc vio tinh
ly XuAn Ldc. Khu cho Xuan LOc, nhi thd, bdn xe
quydn kidm soai tdng doan chidn hao, tdng cdn ald, Tidu Khu Long Khiinh trin ngap aticlL quan.
nha, ttng g6c phd. Gi6i thich tinh thdn chidn d6'u
Ddn 7 gid 40 s6ng, qudn Trung Dodn 266 cda Srt
carl cddng clia Sri Doan 18 BO Bhh, Chudn Tudng
D;io cho bidt: "Tai cd chi6h si ddu quydt chidn Doan 341 da bit aleu qudy phri thanh phd, nhrtrg
dA'u. Thdm chi nhring si quan tham mdu, binh si quAn ta vdn kidm soilt phdn ldn XuAn L6c.
hdu cri' ddu vdo tuy6n drinh dich. Cdn nria, tdt cA Tai mit trAn phia TAy, Trung Doin 270
nhfng thdnh phdn chidn thudng hay lao cdng ddo Bdc Vi€t tidn cl6nh cAn cf Nrii Thi vi Gia TAn,
nhrlng cham phii srlc kheng sd kien quydt cda
bhh ddu dtroc ph6p cAm sring tr? chi6n. Td't cri
Tidu Dodn 2, Trung Doin 43 BO Binh ldm n6 bi
khrrng lai. Mdi chl bi tdn thdt c6 12 b6 d6i mi
Trung Dodn 270 de v6i vd ch6m vE (nit lui) vd vi
tli xua't Ph6t chd 16nh mdi.
Dd driong ddu vdi tdt cii nhrlng mrii drii
cl6t phri vi nhr?ng ciinh quAn vio sau trong Xuan
Ldc crla quAn c6ng, Chudn Trrdng Dao tung ra
mot aldt phdn cdng rdt quy€it liet. Tt ldc 11 gid
trda, hlc lddng tlrl bi cria Srl Dodn 18 li Tidu
SUOOAN 18 B0 B|NH r 65
Doin 1 cria Trung Dodn rt8, do Trung Tri TrAn cuoc tidn d6nh ling Hrrng Nghia va Hrrng L6c
Minh Cdng lim Trung Doan Tnrdng, cing vdi trQch vd phia Tay Ngd Ba DAu Giay. Nhrnrg that
c6c thidt ky crta Thidt Doin 5 Ky Binh bit tlAu
ng?c nhiCn va that ngd nging cho c;inh quAn
hoat d6ng can qu6t alich. su Doin 341 li6n goi d6nh Hdng LQc, khi (lm vi Nghia QuAn Long
Trung Doin 270 cdn nguyOn ven luc hi.ng gr?i
mQt tidu tloin thoc ngang h6ng Tidu Eodn l/48 Khenh d day ngUdi i! sring k6m mi t16 cLinh quri
dd chin budc ti6n cria quin ta. Nhdrg d trOn hdng, ldm quan Trung Doin 33 kh6ng vdo tluoc.
Y ainfr Urdng chd Nga Ba DAu Gidy cring kh6ng
chidn trrldng Long Ktr,inh ney, phia tlich da mdt thinh vi Tidu Doin 1/52 BO Binh crla qudn ta dd
hdt ydu t6 bl mit, ciic .ldn vi dich dAn dAn 16 ngin chdn dtrdc. Tuy nhiOn trin chidn tldu cing
dien va tap trung al6ng clAo. D6 li didu mn
Chudn Tddng Dio vi Srt Dodn 3 Kh6ng Qudn k6o dni thi Sr1 Doan 18 BO Binh cdng kh6ng cdn
cring Ptuio Binh chd ddi fil nhGng ngiy tlAu thidt cftl quin s6 dd hanh quan can qu6t nhiing chdt
kd. Cdng t4p trung qudn phla dlch cing lAm vdo chfln tren Qudc Ld I 6 khu vrrc niy, qudn ta chl
thd tldt ldi vi thiet hai ldn, vi d5 ding tAm m6i c6 thd giri chic nhr?ng chidn tuydn an ngrt hddng
tidn oia di.ch.
cho ciic loai h6a lrrc rdt ht)ng hAu crla quan ta.
Ngdy dAu ticn bi thdt ldi va thiet hai trcn
Nhtng din clai pMo l3O ly, 122 ly trlng gay khip moi hddng ta'n c6ng, Hoing CArn, Tu ISnh
nhi6u s6ng gi6 trCn nhrhg mAt tran khdc di t6 ra QuAn Doin 4 c6ng quan ki6m Mdt TrAn Long
v6 hi€u qua tren chidn tnJdng Long Ktuinh.
Nhitng khdu 105 ly vi 155 ly dddc Dai T6 Hrrrg, Khrinh bu6c pMi chdp nhin ldi thinh cAu cria
Tudng Brii Cet Vf, Td Lenh Ph6, didu cl6ng
Chi Huy Trrrdng Ph6o Binh Su Doan 18 phan tan thdnh pMn dg bi li Trung Doin 141 nhEp cuQc.
d nhftrg vi tri dudc ngUy trang cdn thdn, 6ng cdn
Ciic Trung Doin 1.65, 209 aldu nhin thOm chidn xa
cho xe rii dno nhftrg alrrdng sau r6ng trong. ddt
va ddn vi phdng kh6ng dd khai di6n tlot tdn c6ng
vi k6o phiio xudng ddu, chi cdn 16 l6n mrii sring. kd tidp. Su Eoin 341 lenh cho Trung Doin 270
tim cdch xdm nhAp thanh phd tld "chi viOn" (danh
Chidn si Ph6o Bnh dddc ata't m9 bio v€ chung
quanh nOn rA't ung dung vi hdng h6i ydm tro h6a tr.I ting vi€n tidp crlu m4t tran crla phia ViOt
hlc cho chidn hrlu 86 Binh. Chidn thudt rAi qudn cQng) Trung Doin 266 dang nich nat ta tdi. Cring
chAn tlich ngay ngoai chu vi thi xi crla 86 Trt khoAng 5 giit 27 sing ngdy 1O.4.1975, Qudn Doin
t€nh Su Dodn 18 tld ngin ch{n hi€u quri thAnh 4 Bic Vi0t md min cu6c tdn cOng aldt hai vao
phAn tidn sat vien di.ch bem set vao cac vi tri XuAn Lgc blng f,000 triii tlan phdo chl loai vio
phrio cria ta tld chi didm toa d6. Cho ndn, trong thanh phd. Ean nd trl tung vi brla bei chi gay
trtn Xudn LQc, ph6o binh tlich chi bin dd dAm ald ndt th6m cho nhd cr?a ddn chring, nhung
khong hd hdn gi tldi vdi chidn si Sll Doan 18 B6
nhrr nhfing anh mi vi ph6o br}a bii vio khu dAn Binh. Vl ttt nhring ngAy tnldc khi mdt trQn nd,
cu/ gay tOi ric l6n ddn chdng v6 toi rdt gidng thdi Chudn Trrdng Dio dd cho di chuydn cdc ddn vi ra
An LOc, Quing Tri va Konturn cria mia hd 7972.
thidt tri ngoii thinh phd va di ten ta't ci gia tlinh
Phq tidp vdi Tidu Doin l/48, Tidu Dodn 1/43 vi
binh si va thlldng binh vd Bicn Hda. MOt sd dan
hai Tidu Doin 3110, 342 Dia Phudng .QuAn md chring cing dudc trdc thdng Chinook CH 47 b6c
cu6c tiio thanh khu trr.c thinh phAn Trung Doin
266 cria Srt Doin 341 xdm nhAp tlnh ly hdi sdng. vd noi an toan. Nen hy vgng sC tao nCn mot bai
Trung Dodn 266 lidu chdt cd b6m thinh phd n€n meu thit kinh khidp nhrr thdi An LOc cfia Tudng
dd cam chiu thiet mang tldn 600 crin binh. Hoing Cdm cli khdng gay drrdc mQt mfc d6
Tai khu vric trach niOm cia Srt Doin 6 tl6ng kd nio, ngoii nhtlng tldng g4ch, tOn thidc
tan ldp c6ng sAn, rip h1c cria sri doan nty alC ning chey dd ng6n ngang khdp noi. Chudn Tu6ng Dao
lOn ciic tidu tloin Dia Phudng Quan vd hudng
Tdy XuAn LQc. trung B,odn 274 c6ng quAn tdn cdn chu <16o bd tri nhthg tr4m quan siit trCn
c6ng xi TrAn Hl.trg Eao vi chidm tltldc doan Ddo nhrlng cao tlidm tld phdt giric ciic clidrn ddt sring
M9 B6ng Con. Ddy li con tlrrdng tldo tha'p chay
clai b6c clla ilich, trl d6 din nhac Phiio Binh crla
xuyen qua m6t khu rdng cao su, dia thd ram r4p,
Dai Te Hung va Kh6ng Quan doi xudng ti€u diQt
rdt thuAn ldi cho alich quAn thidt tri chdt ht Nga chfng. Hoat cinh chidn bai ldp lai y het mot c6ch
Ba DAu Gidy vd phia Xudn L6c. Trung Doin 33 la ling nhu ngiy 9.4.7975. Trung Doin 209 v6n bi
cria Stt Dodn 6 h6 tro cho Trung Dodn 274 bing Tidu Doin 82 Biet D6ng Quan ghim chAn I phia
phi tnldng. Trung Doin 165 c6ng quAn vin
SUDOAN 18 BO BINH r 66
kh6ng qua drroc Trung Dodn 43 cria Trung Td lai tluoc gAn hdt nhrlng vi tri bi gidc xAm nhAp
trong Xuan Loc. Sd Dodn 7 c6 300 c6n binh bi
Trdn Minh COng, md lai hao tdn th€m 5 chidc T54 thudng, srr Eoan 341 c6 1,,200 bi thudng. D6 Ia
nr?a. Thd mdi tlau. con sd cria phia cOng qudn c6ng bd, trong thdc td
Cring gi6ng nhd'ngdy h6m tntdc, aldn con sd niy cdn cao hdn nhidu. Ngoni ra HoAng
Cdm crlng thta nhAn li tdt cd sring kh6ng gidt 85
trua hai Tidu Dodn 1/43 vi 1/48 cria Stl Eoen 18 ly vit 57 ly sau ba ngay giao chidn tldu da bi Sd
hm thinh hai gqng kdm d6nh trl ngoai 6 viLo vi
td ldng thnnh phd ra tld don dep bO at6i Sd Doin 18 86 Binh hdy diCt hdt. Hdn 100 chidc xe
Doin 341 dn niiu trong thanh phd. Nhi6u tn binh vdn tii cda dfch rung ning tuon xudng trl phia
Bdc tri r Qudc LQ 20 b! Kh6ng Quan Viet Nam
tra mang, qu6 tr6 li clXng khric, chl khoing 16, 17 chAn d rh drl dQi buQc phii quay tlAu thiio chay.
tudi, bi quan ta blt drrdc trong trang th6i kinh
Ld Doen 3 Ky Binh xung tran
hoang tot d0. D6 la nhdng em b6 cdn ngdi d ghd
Tuy ring Qudn Doin 4 Bdc Vi€t tlang bi
nhe tnrdng b! c6ng sdn dem xe d€in xrlc di chd ghirn chAn d Long Kh6nh vi bi thiOt hai rdt neng,
vio qudn trudng. d dd nhrlng thidu ni6n nan nhung BO Tdng Tham Muu Quan Luc ViCt Nam
nhan niy aludc hudn luypn qua loa chay, nim,
ftrdn, bd, c6ch bin sring, thriy lrtu dan trong C6ng Hda nhan dinh ring, f nghia cda met tran
vdng khdng qu6 mQt tudn 16, dd r6i bi thay vao Long Khdnh kh6ng phii chi li6n quan m6i vdn ttd
ld lda midn Nam. Rdt nhidu cAu b6 mdi mrli xanh phdng thri, mi cdn li tinh thAn chidn tldu cria
xdm vl chdt khi€'p nim nfp trong nhrlng dng QuAn Lrlc ViCt Nam C6ng Hda. Ndu qudn ta c6
cdng mi bing dan cdn nguyen xi trong d AK thd gay tdn thd't ndng nd cho qudn cQng, chidn
chrta bin m6t vi6n nao. Cu6c trrldng chinh lim
thdng cl6 se gay tiic dr+ng t& trong tlnh thd hidm
tay sai cho qudc td c6ng sAn cria bgn cQng strn nghdo cria Viet Nam CQng Hda, va c6 thd l6t
ngUdc aludc ciin cAn dang rdt bdt ldi cho Viet
khiit mriu Hd N6i chinh h mot cu6c tnldng thiCn Nam CQng Hda. Vi thd, blng moi cr{ch pMi khai
dai tan sdt thd h€ tr6 vi ngrtdi dan vO t6i hai th6c chidn thdng Xudn L6c vd cring cd hing khi
chidn tldu cria Stt Doin 18 blng c6ch grti mQt lrrc
midn Nam Bdc.
lddng chia se bdt sfc 6p crla tlich trong tinh Long
Thdt bai budi ban ngay, bgn htdng td Khrinh. Trung Trrdng Nguydn Vin Toin, vrla mdi
cQng vin kh6ng chiu cam tam khudt phuc, chring l€n nhin chrlc vu Trr L0nh Qu6n Doin III & Qudn
tidp trrc khua'y ph6 thanh phd sudt d€m vdi 2,000 IQru III thay thd Trung Tudng Du Qudc Ddng
triii clan phrio. Chring dang 6p dung chidn thuAt
lim srlc lrtc quan ta tieu hao, met m6i vl m6't ngri chrla dddc mdy thdi gian, dd rdt ban ron alddng
nhrr d6 lim d An LQc. Nhdng nhrlng chi€'c C130 tldu vdi vdn tld sinh trl cria qudc gia. Tudng Toan
trang bi clai bric 20 ly cria Srt Doin 3 Kh6ng Qudn l{p trlc clidu tlQng Lrl Eodn 3 Ky- Binh cria Chudn
Viet Nam da ca't canh l6n vrlng trdi Long Khenh
Tridng Trdn Quang Kh6i, dddc tang cddng BiCt
xa kich ydm trd quan ban. QuAn c6ng lai thdi lui,
DQng Qudn vd Phiio Binh ald trd thanh Luc
nhrlng truc alddng tidp li€u vd tii thudng gap Ludng Ky Binh Xung Kich Qudn Doin III, vio
mit tran Long Khdnh. Nhi0m vu ti6n khdi cia
nhidu kh6 khdn vi phi cd Kh6ng Qudn bdn drl
Chudn Trldng Kh6i s6 lA khai th6ng tryc Qudc l,O
qu6.
t hl xa Hung Nghla cho ddn Nga Ba DAu GiAy.
Met tran Long Khiinh budc sang ngiy thrl
Chudn Trldng KhOi da td chfc Luc Ludng Xung
ba 1L.4.1975, Hoing CAm l€nh cho Su Doan 341 Kich thanh ba chi€ln doin nhrr sau, m6i chidn
blng moi gia phAi cldnh thrlng chidn tuydn crla tloin gdm m6t Chi Doin Ky Binh, mQt Tidu Doin
Trung Eoin 43 86 Binh dd bdt tay v6i Su Doan 7. Biet E6ng QuAn vi m6t Phiio D6i Phrio Binh:
Ltic 5 gid 30 siing, phiio binh clich da d6i mOt cdn - Chidn Doin 315, dddi quyAn chl huy cda
b6o ftla xudng thanh phd Xudn L6c trong vdng Tn:ng Td D6 Drlc Thrio.
nrla ti€ing tldng h6. Mdn hla dan crla chring ddn - Chidn Doin 318, dudi quydn ch-l huy cria
dAn chuydn vd phia Nrii Thi vi TAn Phong tld Trung Td Nguy6n Drlc Dridng.
ydm tro khu vuc td'n c6ng cda Su Eoan 7 Bic - Chidn Dodn 322, dn6i quydn chi huy cria
Vi€t. Nhrrng that kho-n khd cho h1 crin binh dich, Trung T6 Nguy6n Vdn Li6n.
nhoc ldng mi ching nCn c0ng c6n gi. Hai ciinh
qudn cria Sd Doan 341 vit 7 c6ng quAn v6n bi
drinh vdng trd ra y het nhrr hai ngay trddc, trong
khi d6 chi6n si Sd Doan 18 BO Binh dd tdi chidm
SUDOAN 18 BO BINH I 67
Llic Ludng Ky Binh Xung Kich Quin c6ng can qu6t quan gi{c t4i Xudn Loc. Tidu Doin
Doin 3 tAng gay kinir hoing cho g14c trong chidn 2/48 dang girl an ninh cho th! xd Him T6ru Binh
dich Toin Thdng cllnh sang c6c cin crl dn nrip vi Tuy, tludc goi vd teng crldng cho Srr Dodn 18 BQ
Binh. Mot tin vui nrla bay tldn lim nrlc ldng quAn
kho hAu cAn cda c6ng sen tr€n tldt Kampuchea d6n XuAn LQc. Trung Td6ng Toin quydt tlnh
ndrr. 1970, 1971. Rdi cldn nhftrg chidn dich An
n6m Lri Doin 1 Nhdy Drl vao mAt tran. Lfi Doan
Didn, Rach Bip, Tam Glic Sdt crla nim 1973. 1 NhAy Dn cria Trung Tri Nguy6n Van Dlnh nit
Drtdc det drrdi quydn cria Chudn Trldng Trdn
vE td Quan Khu I dang ldrn nhiQm vq bio v0 Sai
Quang l(h6i vd nhring si quan cdp Te tr6 tudi dAy
Gdn vi tdng trd bi cho BQ Tdng Tham Mdu. Su
tai ndng, L{c LrI. ng 3 Xung Klch thuc su h mot ra di crla Lrl Doin 1 Dn de dd hi mqt khoang
quri tldm bing th6p gi6ng vdo bdt cf .l6i hinh
olng nio ola gidc vi cl6nh cho n6 bd vd ra thinh trdng ldn tai Sii Gdru nhrrng ndu quAn Dri c6 thd
nhidu mAnh nh6. Sr.r ra tli cria Lfi Doin 3 Ky tl6nh thing Qudn Doin 4 Bdc ViQt tei crla ng6
Binh kh6i Tay Ninh lt nhidu cring hm giim thidu din vio Sai Gdn li Long I(h6nh tld girip nang
srlc manh cda Sd Doan 25 BO Binh, dudi quydn cao tinh thAn chidn tldu chung cda Qudn Ldc Viet
chl huy cria Chudn Trrdng Lf Tdng Bri, tlang cldi Nam CQng Hda, tlrt cl6 li viQc phAi hm.
ddu vdi Qudn Eoin 3 Bdc Vi?t. Chudn Tfdng Ba
chi cdn c6 thd tr6ng cfly vdo Thidt Doin 10 Ky Lr? DoAn 1 NhdLy Dn v6i m6t ltfc hrdng
Binh cd hdu cda Su Doan. hnng hiu gdm Tidu Doin 1, 2,8 vi 9 Di, cQng
Doin chidn xa M 48 cta L{c Lddng 3 vdi Tidu Doin 3 Ph6o Binh Dn, qudn sd 2,000
chi€in si. BQ Tdng Tham Mrtu da tiin lrrc gitip
Xung Kich hinh qudn nhanh ch6ng cldn Htrg
Trung Trrdng Toin blng c6ch huy clQng 100 chidc
Nghtu trong ngdy l7.4.l975lidn ttung tlQ ngay vdi
tntc thang UH 1 vi nhi6u Chinook CH 47 tld cAu
chdt cda Su Doan 6 c6ng sin gAn Hrrng L6c. nhrlng khdu tlai b6c vio vi tri chidn ddu. Hai
Chidn Doin 315 tidp tuc theo con dtldng sd t hfc Tidu Doin Di thldc kh6ng vi4 m6t chi€in thuit
tdi, Chidn Doin 318 rE 10n phia Bic dd brio v0 quen thu6c vd thAn tdc crla quAn Mri D6, nh6y
canh srldn Luc Ludng Xung Klch, ddng thdi tim
ngay l€n Qudc Lo 1 d phia Nam Xudn lfc chi€im
con dtrirng bgc vdng qua chdt clfch. Chudn Trrdng l-mh vi cdn qu6t nhring thinh phAn tlich brdm girl
KhOi thidt l{p BQ Chi Huy Lgc Lugng t4i TrAng 6 at6. M6t Tidu Dodn Dd khr6c nhriy xudng thidt
Bom. CuQc ti€in quAn cria Chidn Eoin 315 chfm lflp chidn tuy6n trong khoAng rdng cao su gAn
chap vi tlla th6 rAng nrii phrlc tep hai bOn qudc
tldn tlidn cri crla D4i Tf6ng LO Vin Tp hinh
16, chi6n xa cria Ky Binh chi c6 thd tidn hing m6t thanh thd bao vay mot tidu tloin cia Srr Doan 7
trCn con alddng nhqa vd da gip kh5 khin vi cQng sin Bdc Vi0t. MQt Tidu Doin Dr) cudi cring
kh6ng thd dnn d6i hinh xung phong d6i h6a luc nhAy vio Xuin LQc tdng vign cho ldc ltl.ng cia
ti€u diQt ch6t tllch. Biet D6nt Quan drldc goi lCn Dai T6 Phric, Tinh Trrrdng long ICt6nh. Cnng
brlng chdt. Con allldng Hrtrg LOc - DAu GiAy hm nhan cd h6i qui gid niy, dan chring vn thtrong
gqi nJrd con cludng m6u Chdn Thanh - Tiu O cria
binh cdn bi ket trong thanh phd da duoc bdc ra
Binh Long L972. Sn Doin 6 cdng sin bdm chit
Qu6'c lO 1, gidng nhu Sd Doan 7 cQng sin girl kh6i chi6n tniarng an toan.
cring ngdt Qudc tD 13 hdi mia hd 1972. Cu6c
chidn tldu cria Biet E6ng Quin k6o ddi dlng dai Trddc khi Lrtc Lrldng 3 Xung Klch tidn
qua tl€in ngdy 13.4.1975. V ainfr cfro Luc Lrldng 3
Xr:ng Kich b{t tay vdi Trung Doin 52 B0 Binh qudn lOn Qudc LQ 1, thi Tidu Doan 1/52 tra'n gifr
cria Dai Tri Ng6 Kj' Dring tlang bd tri qudn gAn dp Phan B6i Chdu bi 6p luc rdt nang crla Trung
Qu6c LQ 20 d tloan Ngd Ba Tdc Tnrng vi d phia Doin 33, Su Doen 6 Bdc Viet, nhrtrg chidn si Tidu
Doin t16 gifi chdc vi tri. MAc dti Trung Doin 52
Tdy Bic Xudn L6c dd kh6ng thdc hi€n altldc.
dang gap nhidu kh6 khdn, con s6 chidn thrrong
Lfl DoAn 1 Nhiy Di teng vi6n m{t trin
cang len cao, nhdng Chudn Tddng DAo v6n quy€'t
Trong hic Lrl Doin 3 Ky Bhh cAm chdn
clinh goi Tidu DoAn 2/52 dang gifi dp Nguy6n
Su Doan 6 Bic Vi0t tei Nga Ba DAu Gidy, Chudn
Tudng Dao vdn ti6p tgc md nhrlng cu6c phAn Ttr,ii Hoc trd vd tdng viQn XuAn l,Qc ngiy
10.4.1975. Tidu Doin 3/52 cia Thidu Tri Phan Tdn
M! d gAn d6 nhdn lenh grii hai clai ctQi tr6m ch6
cho Tidu Eodn b4n. CuQc hinh quan trd vd BO Tu
Lenh cria Tidu tlodn 2/52 ld cA m6t chu6i chidn
dA'u hio hdng hong vdng vay th6t ngit cia giac.
suDoAN 18 B0 B|NH r 68
Trddc hdt c6c chidn si Tidu DoAn 2/52 len l6i tr6n l{m dd tidp tuc tdn c6ng, biin thAn 6ng ta cring
con dudng mdn girla rrlng tim c6ch boc vdng qua thdy que kh6 khdn khi tldi dAu v6i Chudn Trtdng
Trung Dodn 274 ct3,a Sn Doin 6 c6ng qudn ttang I-0 Minh D6o, nhrlng si quan chi huy tr6 thao ludc
chdt chAn trdn khoing Ddo Me Bdng Con. Quan
vd chidn si Sri Doan 18 BO Binh dting mdnh. D€'n
ta lAm ldi ali su6't dCm trong cAnh nlng cao su
gdn dp Nfi Tnng. Nhung ddn rang siing ngay day da 16 16 sd that vd tinh thAn vi srlc manh t6c
11.4.1975 thi Tidu Doin 2/52 cham phii m6t tlon
vi cdng sAn dang chidm gifi a'p. Cu6c tao ngO chidn cria binh .16i Bdc Vi0t. MOt quan dQi mi chi
chidn di6n ra drl d6i vi k6o dii d6n 4 gid chidu,
ahidc xay ddng tlen slJ 6p bu6c dd man,nhrr bit
quin dich th6o chay, quAn ta tidp tuc cu6c hinh
thanh ri€n di linh, ndu trdn triinh tlrt crl dA cha
trinh ngay trong d6m d6 va di ddn drroc khoring
me h( ra'ma cdt h0 khdu cho ch€it d.6i; iren sri
alddng Nga Cua C. Siing ngd,y 12.4.1975, Tidu hen thi gidt ch6c: b6 ddi budc phii tidn vA phia
Dodn 2/52 lai va phii m6t ddn vi dich khiic rrt tnldc, chinh tr! vi€n vd cdp chi huy di sring dlng
phia sau lfig. Di nhi6n chidn si ta khOng b6 ld co
sau hi,g, n€iu b6 chay vd phia Qudn Llic Viet
hdi n€n ldn lrtrg dich m6t cri dd ddi, tdng ti6n 60 bi chdng bdn, hay b6
ciin binh xudng dia nguc va tich thu dring 60 Nam ( 'ng Hoa xin hirng le
sfng AK. TrAn diinh ndy <16 kdt thric doan dudng chay vd phia sau cdng bi bin lu6n, thdm chi bi
xich vAo vi tri chidn ddu. Vi tr6n hdt m6t quin
mau trong vdng vay giac dd Tidu DoiL\ 2/52 bit
dOi alddc xay ddng hoin toin bing srt n6i'l6o vi
tay dddc vdi Trung Doin 43 86 Binh trdn git? x6 ddy ciln binh vio ch6 chdt vi su d6i trii tan
thanh phd. Song song vdi cu6c chidn ddu cria
Tidu Dodn 2/52, cdc Tidu DoAn Da cria Lrl Doin nhdn a'y, thi lam sao bon htdng t6 gidc c6 thd hy
1 Dr) sau nhidu trAn girip chidn dd tli <ldn giai
doan bao vAy Tidu Dodn 8 cria Su Doan 7 Bdc vong ciin binh cria chring thuc tim chidn ddu cho
nhr?ng tham vong va iio vong khdt m6u cl.i a
Vi0t tai khu vrtc xd Brio Dinh.
chring cho dudc. Bdi vay tran d6nh XuAn L6c ba
CQng sin Hri NOi rdng tlOng
ngiy chidn bai chrlng minh hoin toan quan d6i
Sau nhring ngny th6ng 3.1975 thdng ldi
mOt ciich gia tao, tin chidn bai cda Qudn Doin 4 midn Bdc li m6t dao quan rdi rd mi chi tlrroc kdt
bdo cio vd dd lim cho Ha NOi bang hodng ning
dQng. Chi mdi c6 ba ngay giao chidn md bon dinh bing thrl keo cda bao luc, nhdi so, cdm thrl
chring d6 giat minh kinh hoAng, cho thd'y crii 15
gan th6 dd cria chring ldn ddn nhd th6 nao. Tt d6 vd 16o kho6t.
ngddi ta c6 thd nit ra drldc kc't ludn 16 ring, ring
bgn chinh tr! va hidng ta giec chi gi6i khoiic ldc Thi sat chdn che nhrlng ddn vi ta tdi cia
m6m mi€ng khi c6 ahtdc su may mdn nAo d6,
Qudn Doin 4 c6ng sin, TrAn Vin Tri nhanh
vi rd't nhanh ch6ng 16 16 bAn chdt hCn nh6t
ch6ng di ddn mdt quy€'t dfnh mi Hoing Cdm vi
khi cham phAi thrlc td phri pheng. Mdi cd ba
Bdi Ci r Vri dd nghi ddn nhung khong diim tdnh
ngiy giao tranh th6i, chrta hin Su Doen 18
86 Binh dd hodn toan thdng thd, vay mi lCn, ld nit quan. Nhdrg ild cho cuQc thdi lui d6
nhrlng khu6n mdt "ldn" cria chidn dich xAm ahldc t6 vC bing m6t thf ruIdc sdn gia do'i khac ,
leng nhrl L0 Dr?c Tho, Chinh 0y, Vdn Tidn Trn dd nghi kd hoach cho QuAn Dodn 4 di vdng
Ding, Td Lanh,TrAn Vdn Trd, T1l LCnh Mat
TrAn Midn Ddng, da rdi rit k6o nhau vd hop trenh S1r Dodn 18 BO Binh vd tidn theng vd Sai
dd cring "tAi ludng dbh" tinh hinh, dd cudi
Gdn. Vd sau niy, Tri-d6-rdt.'hr-d{r^hu€:rh hoang-
ctng nAn ra m6t kd hoach nhuc nh6 nhrt sau.
Chi6n si SDISBB reo bd chi6n thing tg Xuin LQc
Ngriy 13.4.1975, TrAn Vdn Tri s€ xudng tAn
hi€n hudng dd xem bon Hodng CAm, Brii Cdt
Vrl ldm dn bdt bet th6 ndo, ndu cdn thi Tri
dich thAn chi huy.
Trrdng ld Tri s6 c6 kd sdch gi hay ho
rStJ DOAN 18 BO B|NH 69
viA hdi ky khoe "sring kidn" b6 chay d'y h crla Mot cuoc hop quan trong di6n ra t4i B0
minh, tlanh c6ng vdi Van Tidn Dong, cdng v6 Td Lenh QuAn Donn 4 Bdc Vi€t, Trldng Tren Van
ngvc n6i lA "chidn ldd. c" cta 6ng ta. Drhg, Tri vi Tri vi oic cdp chl huy d d6 di d6n quydt clinh:
"Xudn L$c h m6t trong didm tren tuydn phdng
cA bQ chinh tri Ha Noi thdc sU ala drr alinh denh
thri cria tlich, chrlng da tf;p trung nhidu tlon vi
tan tanh Sd Doan f8 BO Binh tai Xuan LQc tld goi
ldn dd bao vQ. Chring ta kh6ng cdn giti .ludc y€iu
li lim nhuc Quin Doin III vdQudn Ldc ViCt
td bdt ngd nfia. Vi vay drfng ta kh6ng cdn ldi
Nam CQng Hda trcn trudng qudc td, tlidu ma
thd tld tidp tuc cuoc tdn c6ng Xudn [-6c. Ndu
chring nay mdn c6 tlrt. c vdi Qudn Doin I vi chring ta chidm giri Ng6 Ba Diu Gi6y thi Xutn
Qudn Doin Il cria qudn ta trong ALing 3.1975, fi
c16 s6 nghOnh ngang k6o quan ffin Qu6c L0 1 vd L6c kh6ng cdn h m6t trqng didm nr?a, vl n6 <ld
Sii Gdn. Di sau niy trong tdt ci cudn sr? hay hdi nim ngoii chu vi phdng thi- Td a16, chring ta c6
ki flia hidng te ViCt c6ng c6 n6i kh6o thd nio,
thd thgc hiOn hai cuQc chuydn quan: M6t la, tap
thi ngrrdi ddi sau cfing hidu rd ring, @n denh tai
trung srlc tdn c6ng vio Ddu Giay trl hai hudng.
Xudn LQc la m6t cu6c chidn bai nhuc nhi cria
cQng srin. Mu6n lim nhuc m6t qudn tl6i anh Hai li, chring ta rtlt quan ra kh6i XuAn LOc". Rdt
dfing li Qudn Luc Viet Nan CQng Hda, nhung
Ha NOi da nhan dudc m6t bii hoc cay cldng tai ngiin so h6a lqc cria Kh6ng Quan Viet Nan, TrA
Xuan L6c, mi bii hoc d6 sd cdn htu l4i trong
lOnh cho cdc don vi phiio 130 ly dm tMm di
s6ch sr? tldn ngin tldi sau. chuydn vio set phi tnrdng BGn Hda rrong tAm
vdi tdi cdir phdo, vdi f t16 ph6 hliy phi tnrdng
Chidn thing cu6i ctng Bi€n Hda hay it nhdt qudy rdi blng ptu6o kidr
Khi td chfc bao vAy Xu6n l,6c, Quin ttdn t6i da ild ngan chfn cloin phi cd qia quan ta
Dodn 4 cQng sAn cla dd ra't nhidu thdi gian nghi€n dt cenh ydrn tro cho mit ffin Long Ktuinh vi
DAu Giay. Sau cuQc hgp, c6c aldn vi cOng quan
cfu, thi khi mudn nit lui m kh6i mat ffin, cdp
chi huy tlich cring phiii vach kd hoach d mi lqc tqc rrlt qudn ddn dAn ra kh6i vi tri hien tai.
kh6ng k6m tld lim sao cho 86 Trr Lenh HAnh Di nhi6n nhrlng cu6c di chuydn tl6 kh6ng qua
Quan su Dodn 18 BO Binh kh6ng giai doan ddqc khdi srr quan $it ch"at chc cria nhrlng toen Vi6n
Tluim nim sau trong ldng clich b6o vd. Quan
f dinh cria chring. Quan Doin 4 s€ nit quAn dAn Doin 4 nit ra kh6i Xudn tQc thi Chudn Trr6ng
dAn, c6c tlon vi cdn 6 lai vdn tidp tqc md nhfing Drio alidu tl6ng c6c ddn vi bem s.it theo sau, tl6ng
cu6c tdn cdng lim ra v6 chring cdn quydt chidm thdi nhAn cd hQi d6 8 chidc trrrc thdng Chinook
Xudn LQc. Theo kd hoadr niy, Vdn Tidn Dfrng da tl5 clem vdo XuAn L6c 93 tdn dan ptr,io, 100 tdn
tlich thdn ra IQnh miOng cho Hoing Cdm, trl tl6
lddng th{c thu6-c men vi <1?n sring nh6.
Cdm alidu tl6ng Trung Doin 165 vi Trung Doin Trong vdng nam ngay Srl Doin 18 BO
266 c(t I yCn tai vi tri. Tron.; khi t16 thi Trung
Binh aHnh thing drrgc siiu cuQc tdn c6ng cudng
Dodn 209 vdn crl t4o rip luc l6n c4nh stldn c6c kich cda QuAn Doin 4 Btc Viet, Dai Sf Hoa K)
tai Viet Nam, 6ng Graham Maltin hdn hoan goi
ddn vi cia Lf Doin 1 Dn. Trung Doin 270 cQng
siin nit dln vd phtu Nrii Thi vi td chrlc tdn cOng vd Washington b6o tin QuAn Luc Viet Nam CQng
Hda atd aldnh tMng hai tran dau tien, m6t tai
l6n cri didm nay. Nhd vay dudi mit cdp chl huy
Xuin LQc ve m6t tai Thri Thtla, Long An, sau
Su Doan 18 86 Binh, hlc ludng c6ng quAn vdn cd nhftig ngay triet tho6i. su kien tl6 da tle ldi
hnng h6n cAu h6i tA chinh gidi Hoa K|, ring lipu
vC tidp tqc k6o dii cu6c tdn chidm Xudn L6c. Tin
Quan Luc Vigt Nam C$ng Hda c6 chi.u chidn ddu
hlc tinh b6o cfrng b6o tlQng dro bidt Trung Doan hay kh6ng. Vdi b{o cilo ndy, 6ng Martin hy vong
958 cia Su Dodn 325 thi6n chi6n adc vigt dang Tdng Thdng Gerald Ford c6 tlrto. c y€'u td thuf,n
c6 mAt tICn cao nguycn Darlac, li thdnh phln ldi ald ycu cdu Qudc HQi Hoa K| chdp thu{n
tham gia chidn dich tdn chidm tlnh ly Ban M€ khoin qudn vi€,n bd sung 722 ri?tt rni kim cho
Thu6t, di alddc goi xudng tAng cuttng cho m{t ndm 1975. Tdng Thdng Ford di xdc nh4n manh
tran Long Khenh. Trmg Donn 958, m€nh danh md tnldc Lrldng Vi0n Qudc H6i:"Qudn DOi Nam
li Trung Doin S6ng Hudng, sau mQt ngay b6n Viet Nam rdt mudn chidn tldu- Tai XuAn L6c, mac
tap, ngay f3.4.1975 da c6 m4t tICn chidn tnidng di quan sd it hdn, nhttrg Qudn EOi Nam Viat
midn D6ng. Nam c16 chidn tldu rdt anh drlng, da gid vrlng
Isrj DoAN 18 B0 B|NH 70
vrlng ddt clla ho va da gay thiCt hai ning nd l€n doin di b6 vio khu cho Xuin L6c vi tldn <lia
tlidm tri6n Hm vfi khi tich thu tlrroc tt quan cQng
quAn clich..." Nhring minh chrirrg 16 ring d6 tli
sin. Cu0c thdm vidng crla doin nhi brio qudc td
khong thuydt phuc aludc nhfing nhi chinh tri Hoa
tli tlem lai nhi6u thuAn ldi cho ViCt Nam C6ng
K| da quri m6i met, thidu ki€n nh6n vi kh6ng r6p Hda trong srl chf i cda du luan qudc td. Tuy
nhien uong nhrlng ngiy im alam cudi cring cria
ddo <lrroc khuynh hddng phAn chidn lin chri bai
tMng 4.1975 d'y, nhrlng bai b6o nggi ca chidn
tlong Qudc HQ1 mi Thuong Nghi Sl Jacob Javits
cho t6-t ci nhrlng c6i d6, thdng cria Srl Doin 18 BO Binh chl cdn li nhrtng
li dai diOn vdi cdu tri
6nh hdo quang 16 loi tnJdc khi toin quan luc bi
ldi rdt lanh hing, trich thudng va tin nhSn ngiy
brlc trl trong srr ngodnh mdt hm ngd clta thd gidi.
14.4.1975: "T6i s6 thuin cho quf ngai m6t ngan
D6nh XuAn L6c kh6ng dudc, gid .tay
khoin ldn dd td chrlc cuQc di tan, nhung kh6ng
Qudn DoAn 4 Bic c6ng tap trung qu6n diinh vio
m6t xu quan vi€n ndo cho Thi6u". Sd ph6n Vi0t khu vuc Nga Ba Ddu GiAy, ld vi trl tr6ch nliem
trdn gifi thuOc Trung Doin 52 BO Binh cia Dai T6
Nam Cong Hda coi nhll da dfdc nhr?ng nhi Ng6 K! Dring. Mu6'n tli vdng Xudn L6c dd tidn
chinh tri kiCu ngao a'y denh ddu cha'm hdt tfi
vd BiCn Hda vi S)i Cdn, thi eu6n Doin 4 cQng
ngdy L4.4.7975. Hinh r16ng phrii tay d6 rdi nhiAu
quin phrii ddnh bllt cdc vi tll cia Trung Doin 52,
ndm sau sE bi c6ng ludn thd gidi phan tich va
dd hf a16 theo Qu6'c L6 20 tu6n xudng phia Nam.
ph€ phrin ning nd, ddn n5i ngudi ta da di cl6n
Dai T6 Dring vd chidn si crla 6ng 6 trong m6t
kdt ludn kh6ng ldy gi ldrn vinh dq va dep .16 lim
tinh thd that hung hidm, sd it ddi ddu vdi sd
dinh cho chlnh gidi Hoa K|, ring kdt ddng minh tl6ng dA dinh, mi dia thd kh6 li bing phing va
vdi Hoa K! c6 nghr-a ld chic chdn sdm hay muQn tr6ng trei d khu vrtc triich nhiOm rdt kh6ng thuAn
loi cho mdt cu6c phdng thri ldu dni. phia c6ng
sE bi b6 roi. Nhrnrg d6 li vi€c cria ngudi Mt. Dn
srin, vdi gi6 nio chring ctng phAi d6nh thring
c6 nhAn tlrtOc quAn vien hay kh6ng thi quAn dAn
chidn tuydn, dri c6 phrii thi qudn tan bao al€in nhrr
Vi€t Nam COng Hda vdn x6c quy€it: chidn tld'u
thd ndo di nda. Ngdy 13.4, tran dai chi6n gir1a
ddn cing. Mat tran Long Khdnh ti€ip tuc nd ldn-
Trung Doin 52 vi qudn c6ng bdt rlAu trii di6n.
Trong nhring ngiy tinh hinh tam ldng diu, Vin mot tran bao ph6o kinh khring tr(t v6 gidi
chinh phd ViQt Nam C6ng Hda muO'n cho th6 h4n xu rhg vi trl cria Tidu Doin -f /52 . Dtlt pheo,
Trung Dodn 33 c6ng qudn thu6c Su Doin 6 Bic
gidi hidu 16 hldng tan hdn t chi quydt chi6n clla ViCt hd h€t xung phong bidn ngrrdi lOn giao
Quan Luc Vi€t Nam CQng Hda vd bdi crinh chidn th6ng hio cria chidn si Tidu Dodn 1/52 dang trdn
thdng d Xuan Loc cia Su Dodn 18 86 Binh, ata td girl dp Phan B6i ChAu. Quan ta vrta ch6'ng tri
chrlc m6t cuQc thAm vidng tinh ly niy dnnh cho vrla hii dAn vd phia Nga Ba DAu Gi6y. Dai Td
gidi beo chi truydn th6ng trong vi ngoii nudc. Dnng l€nh cho Tidu Eoin 3/52 cria Thidu Tri Mi
Budi s6ng ra't alep trdi ngdy 13.4.L975, nhidu chidc cap tdc hanh qudn d€in girii vAy cho Tidu Doin
Chinook cld chd nhrlng ki gie ngoai qu6'c vdo 1/52, Ai cr)ng k6o vd a'p Nguy6n Th6i Hoc. N6ng
Xuin L6c. Ph6i tloAn alddc the xudng tai T6n ldng cu6c tri sinh cria chi6n hrlu, hai dai d6i cdn
Phong, m6t vi tri dring lAm 86 Chi Huy Hinh Iai cria Tidu Doin 3/52 sudt tl€m lAm hii xuyen
QuAn cria Chudn Tridng Diio. Tai day, gidi brio qua nhfing crinh rrlng Li thdp bui rAm gidng mdc,
chi aludc mdi ngdi nghe ngrrdi dfing htdng nddc tld cu6'i cing bit tay drroc vdi 7/52. Hai tidu
Nam, cdy c6t tru ch6'ng dd d6't nrldc giria cdn dodn qudn sd da sut xudng con sd dau ldng, chl
nghi€ng nga, thuydt trinh di6n tidn tran diinh- cdn 1/3 sd tay sdng kh6e manh, cring bAo vO
Ngudi htng Xuin L6c di qui quy6t tuyCn bd:"Su nhau k6o ra kh6i Nga Ba DAu GiAy, trong khi d6
DoAn 18 86 Binh s€ gil1 vfing Xuan LOc, dn cOng thi Tidu Doin 2/52 dA td'ch ra kh6i Trung Eoin
sAn c6 n6m vao day bao nhi€u srt doan di nfa". tld vd trdn gill tln}t ly- tt ma'y ngiy hudc iheo
Ldi xiic quy6t can cudng a16 da drldc chrlng minh lOnh cria Chudn Tridng Diio. Nhrr vdy, Dai T6
bing cu6c thdi quAn cria toin Qu6n Dodn 4 Bdc Dring chl c6 thd xoay sd vdi hai tidu dodn thidu
ViCt trong nhring ngiy iidp theo. Theo Qudc L6 1, cria 6ng dd chdng ngin cdn s6ng hung bao ctia cii
cloin kf giA tidn vdo thanh phd. Ho 116 chrlng mot su dodn l€n tl€'n 9 tidu tlodn.
kidn vi chgp hinh, quay phirn cAnh dd ndt cria
phAn phia Bic XuAn L6c. Sau khi Dai Tii Pham
Vdn Phric thuydt trinh di6n biSn chi€in srr trong
nAm ngey qua, Dai Tri Ld XuAn Hidu, Trung
Doin Tnidng Tmng EoAn 43 hudng din phrii
sUooAN i8 BO B|NH r 71
Ho4t rt6ng cria L{c Lr{ng Xung Klch QuAn cong quan de thoi tdn cong D6i L22, nhnljtE f
allnh danh vio m4n srJdn Bic qudn tlfch crla
Doin III
Chudn Tudng Kh6i da kh6ng thAnh cOng vA bi
Luc Ld.ng Xrmg Kich QuAn Doin III cria
khrlng lai, phAn ldn li do dia hinh ngin trd.
Chudn TUdng IQr6i vin cdn dfm chan tai Hrtrrg
LOc, vi nhring chi6n xa M48 cda Ky Binh kh6ng Nh8ng chuy6n vi€n Phdng 7 BQ Tdng Tham
thd dan drrdc al6i hinh dot phd tran con 16 d6c Mrtu
tlao. Ndu tlinh thdng Hltrg l{c, thi Lrl Doin 3 Trong cu6c chidn cldu bio v0 XuAn LQc,
Ky Binh cda Ong mdi c6 thd ti6p criu dddc Trung cdn c6 nhrtng tl6ng g6p rdt am thAm cria nh6m
Eoin 52 B0 Binh. Chudn Trrdng lft6i quydt d;nh c6ng tilc gdm 20 nhAn vien tllc biat tA Phdng 7
t16nh boc hong Su Dodn 6 bing c6ch didu clQng BQ Tdng Tham Mrtu ddn @ Trr I.c. nh Su Doin 18
Chidn Dodn 315 vir 322 l€n phtu Bdc Hurg 1,0c. BO Binh. Cric chidn sl niy lim viOc sudt ngiy
Chidn Doin 325 alr.dc td chdc thanh hai ciinh dcm dd dd s6ng truydn tin di.ch vi giAi ma
quan nhrt sau. Cdnh A vdn tidn quan tren Qudc
nhr?rg br?c tlidn vdn. Nhd t16 qudn ta bidt alddj y
LQ 1 thu hl1t sl1 chd f crla quAn c6ng d mat Nam.
dlnh hanh qutn, noi tap trung bQ dQi vi b6o c6o
Cenh B g6rn Tidu Doin 64 thuQc Li€n Doin 33 tnh hinh quen sd cda tli.ch tren khdp chidn
tnrdng. Nhd nhitng dfi kiQn d6 mi BQ Tdng
Biet DOng Qudn vd Chi Doen 1/15 dtdi quydn
Tham Muu c6 drtoc chi tidt chinh xr6c tld gr?i m6t
chl huy crla Dai Oy Pham Vdn Bin, v6i nhiOm vu
chidc C130 chd m6t trai bom 15,000 cAn Anh
hric qua chdt cqng vi bdt tay vdi Trung Doin 52
(tddng drrdng 7.000 ki) c6 t€n li Daisy Cutter b6
t4i dp Nguy6n Thi4i Hoc. D6n girla trua ngay xudng vi tri nghi ngd h B0 Chi Huy Quin Dodn
74.4.1975, c6nh quAn oia Dai Iiy BAn tld x6ng l€n
4 Bdc ViOt cring vdi mOt trung doin bAo v0 tl6ng
ti€in chi€{m drrdc Ddi 122 , cao tlidm phia Bdc
qudn gAn tl6. Crlng nh6m Phdng 7 sau d6 t16 bit
Hung LOc, vdL sdn sing tidn tdi nrla. Thdt kh6ng
tldgc s6ng di.ch b6o c6o 75Y" 86 Chi Huy Qu6n
may, nhidu con sudi cli chf;n ngang aludng di, Dai Doin 4 Bic Viat da bi hny diQt. Vdn chrra hdt,
Oy Brin bu6c pMi cho con c6i tam drlng chd hnng ngny trl 8 ddn 12 chidc C130 trong chidn
C6ng Binh lOn bic cdu. Sti ch4m tr6 nny dd hidn dich Flame Wafare (H6a Chidn) do siing kidn cria
cho Srt Doin 6 cQng siin cd hoi phet hiCn dudc Kh6ng Qudn Vigt Nam, da chd nhftrg crii bb 96
cu6c ti€ln quAn bi nat oia Chudn Tudng KhOi, tren tl6 chdt nhftrg thnng cd 200 lit dAu vi hoi
chring v6i di6u qudn tdi drin tl6nh C6nh B ttt ba
htrdng Bic, D6ng vi Tay. Chi6n sl Tidu Doin 64 chay tnit xudng c6c aldn vi alich, teo nCn nhfng
Ma NAu din qudn kluing crt ric liat <ld bio v0
tloin chidn xa cria qudn ta- Qudn giac tring diep con s6ng chdn clQng vi h?a n6ng chlng k6m gi
bom hla Napalm. Tidng nd li6n hdi lm Am cria
tran len nhu nhtrtg bAy kiSn t16 hung drl. CuQc
chidn tldu clia quin ta cang '6c cing kh6 khin, nhfing loat bom tl6 rA-t gi6ng tidng bom 852 , di
Iim cho Hi NOi phii la ling inh 6i, rlng Kh6ng
sdc ning cria h6a h1c vi bidn ngddi cang llic cang Qu6n Hoa K}' "chdi" bom sdt thudng hang loat
ch6ng chdt 10n vai chi6n sl Biet DOng Qudn vi Ky
Binh. Dai Iiy Brin da kd hiJ'Dich qudn tidn tdi loai mdi. Cdn phia qudn ddn trl thri XuAn L6c thi
dOng nghet nhu m6t bAy kidn, ph6ng ra nlidu hd reo Mn hoan cho li 852 da nhAp cu6c. Khi
aldt bidn ngrtdi l6n d6i tfi ba hd6ng, Trong tinh bi6t 16 nhftrg cuoc doi bom A-y xudt ptuit trl
thd nguy ngap .16, toi da goi Bd Chl Huy Chidn Kh6ng QuAn ViCt Nam, chidn sl dudi ch't da gqi
Doin ydm trd h6a luc phi phrio. Nhrhg tdt ca c16 li nhftrg "B 52 ViQt Nam".
h6a lqc grii tldn chi li m6t vai dddc tnlc theng
vO trang bin vii loat h6a ti6n r6i bay ali... Cudng Trung Doin 52 BQ Binh itrinh illch
dQ tdn c6ng cria cQng quin cdng menh liQt dAn Dn bi Kh6ng Quen ViQt Nam d6i bom
lCn. Toi tudng ring quin ta sC bi tran ngap trCn Daisy Cutter vi bom "B 52 Viet Nam", nhrfig
Ddi 1?:2, hay bi bao viy vi bi c6 lfp hoin todn... quan c6ng vdn b6m ct1ng khu vqc Trung Dodn 52
B5ng nhi€n ViCt cQng nit lui, cu6c giao tranh
chdm drlt... Phia ching t6i c6 20 chidn si bi BO Binh, tl6ng thdi gdp nit di6u dQng Li€n Doin
75 PMo Binh ph6o kich phi tnrdng Bian Hda li€n
thudng, BiCt E6ng QuAn gAn 40... Cdn xac ViCt t+c nhim v6 hiQu quii srlc manh cda l(h6ng
c6ne nim la liet khip cr6nh d6ng hia ". Mdc dri Quan. Ddng thdi dic c6ng di.ch di bd vio ph6
hriy cluoc kho <l4n trong phi trurdng. Hai srl ki€n
rsrj DoAN 18 B0 B|NH 72
t16 qud thit de gay trd ngai ldn cho Sd Doan 18 Binh vi cdc thdnh phAn khiic cria Trung Doin 52
BO Binh, dic bigt t4i tuydn DAu Giay. R4ng sdng B0 Binh. C6ng qudn d6nh quri dd, bing mgi girt
ngiry '15.4.1975, Trung Doin 33 vi Tnrng Doin chring phrii bl1ng dddc quan ta ra kh6i khu vr,rc
958 SOng Hrrctng cdn nguyen vgn sinh lrtc crla Stt Ngi Ba Tric Tnarg nim chdn t€n Qudc L6 20 vd
Eoin 5 cOng sin md cu6c tdn c6ng vio dp Ngd Ba Ddu Giay trcn Qudc L0 dd eu6n DoAn 4
Nguy6n Th6i Hqc va Ddi M6ng Ngrta. Tr€n Ddi Bdc Viet tidn va Sai Gdn. euAn ta cing kh6ng
M6ng Ng{a Dai Oy Mach Manh Li6u vi alai al6i chiu rit, dri cing hic qudn sd cing hao hut.
oia 6ng van x6c tlinh quydt tAm gifr vfng vi tri, Nhidu chidn sl bi thudng hai ba ldn, nhdrg ngddi
mic dri qudn sd dai d6i <ld hao hqt quri nhidu mi
nio cdn cAm sring clrtoc vdn c( nghidn reng hla
khdng c6 bd strng. Trung Doin 33 vi 958 li hai Irrng vdo chi€in hio tr? chidn vdi giec Cu0c giao
trung doin thi€n chidn ra't ky crru ctla tlich,
tranh quii d6i khdc liOt dy k6o dai ten tuc trong
ch(ng hoqt cl6ng thudng xuyCn tren vring Tdy
mrldi tidng cl6ng h6, tidng tlan phiio hai ben nd
Nguy€n vi ild giao tranh nhi6u trAn rdf ldn vdi ran trdi. D6n hic ma quan sd cria todn Trung
Quin Dodn II cia ta nhidu ndm hrdc tlAy. Trung Doin dd sut xudng con sd dau thudng li chi cdn
Doin 33 Bic Vi€t dridc ding lim thnnh phln chrl 2oo/o tay sring, Dai T6 Dring tldnh phii ra lOnh
ydu cdu thanh Su Dodn 6 tdn ldp cria c6ng sin cho chidn sl tren Ddi M6ng Ngga ngay trong d€m
trong chidn dich tdn c6ng cia nim 1975. Nhidu phii nit xudng vi trd vd vdi Tidu Doin 3/52.
ngln tnii tlan drl loai doi ing odng dc liat xudng Khoing 5 gid nrdi chidq Dai T6 Dring chia lrrc
khip vi tri cria Trung Doin 52 BO Binh. Sau cdn
ptr.io, Trung Doin 33 Bic Vi0t tidn chidm alrrdc lrr. ng rdch n6t oia 6ng thdnh hai nh6m. Dich
Nga Ba DAu Giay va dinh denh bdt dp Nguy6n thAn Dai T6 Dfrng ddn m6t nh6m b6 binh vn Ky
Thiii Hoc. Nhung vdi srr c6 mdt cia Crinh B Binh thodt ra kh6i ntng cao su. Nh6m thrl hai li
Chidn Doin 315 tren Ddi 722, Trung Eoin 33 Tidu Doin 3/52 theo mQt hrrdng thorit thdn. Vdi
cgng quan bu6c phii chuydn sang ddi ph6 vdi
lgc lugng niy. Trung Doin 95B td chrlc ba cu6c kinh nghi0m hinh quAn nhidu nam trong khu vdc
tdn c6ng lCn D6i M6ng Ngqa. Vdi m6t dai doi tlnh long Khrinh, ci hai nh6m qudn cria Trung
mi qu6n sd da ddn hao mdrl nhwrg chi€'n sr Doin 52 len l6i girla nhritng vi tri Ct6ng quAn cria
Trung Doin 52 BO Binh de dtr€ li€t al6nh vang
alich vi cl6 vd cl€in duoc TrAng. Bom an toin.
xudng tl6i trung doan thiOn chiSn nhd't cria clich.
Met tran Long Ktr.inJ:L dA *tidu vdng m6t
Dri vdy, Dai TrA NgO K}. DGng vin cdn thAn grli aldn vi thiCn chidrl Srr Eod,n 18 E6 Binh gid day
tiing viQn Ddi M6ng Ngua m6t tlai r16i nria. Dai pMi fir didu chlnh tran fiet vdi: Trung Doin 43
d6i trdn gifi Ddi M6ng Ngua cld alddc alai a16i ban
vd Trung Doin 48, cdng th€m Lrl Doin 1 Nhiy
mang vec trdp liQu tldn bd sung vd tiSp tay di ten Dri vri Tidu Doin 82 BiQt DQng QuAn. Tin Phan
ci4c chidn thudng. Nhfing si quan cring chung Rang thA't thri chlng mdy chdc di bay d6n Xudn
trong Trung Doin cAm khich sidt chat tay nhau LOc. Su Doan 341 cgng qudn thoi khong denh
thd cnng sdng ch6t t€n ngon tldi thdp ney. Xudn Ldc, chring di chuydn l6n hrrdng Bdc tdn
Ching_ lAu la gi, Tidu Doin 2 cria Trung chi€im drroc Kiarn Tdn ve Tdc Tnlrtg, song song
Doin 958 Viet cQng xua quan bidn ngrrdi trdn l6n vdi nhring cdr pluio manh hCt vao phi trrtdng
aldi. M6t dai d6i trl thrl chring cdn kh6ng lCn ndi, Bi6n Hda. Nhu vay f tlinh c6 lip Srr Doan 18 86
gid chy thCm mQt dai aldi nrla, chidn si Trung
Doin 52 d6 ding tl6nh Tidu Doin 2/958 tlich ldn Btirli ra kh6i chu vi phdng thri cria QuAn Lrlc ViOt
l6n xudng chan d6i. M6t tidu alodn thrl hai Am Nam Cdng Hda cria Qudn Dodn 4 B*c Vi€t da
thim men theo Qudc L6 20 alinh diinh vdo strdn
quan ta trcn ddi, t]1i da bi phdo Binh dQi nhftrg dAn dAn thAnh hinh. M6t tin trlc kh6ng vui khiic
tring tlan tap trung chdt ch6c xudng lim chrlng ddn trl da1 nudc Hoa K|. Ngay U.4.1975, et6c
H6i Mt da chinh thrlc bric b6 khorin quan viCn
phni th6i lui.
722 tIjdrt dO la cho ViQt Nam Cdng Hda. C6 nghla
I(hi Chidn Doin 315 cria Lll Doin 3 Xung
h ViCt Nam C0ng Hda phAi trr lrrc xoay sd crtu
Kch da bi Hrqng lai, thi c6ng quAn bit tlAu m6 ldy minh, Hoa K1) tli hoin toin phrii tay ddng
cu6c al6t pM vno d'p Nguydn Thiii Hoc do c6c dai ngoai cu6c. ThAt mla mai. Mrtdi hai ndm vd trudc
tlQi cdn lai crla Tidu Poin 3/52, Chi Dodn 3/5 Ky
clla ndm 1975 , Tdng Thdng Ng6 Dinh Di€m dd
bi sat hai vi kh6ng chdp thuAn sU hiCn dien cda
quAn dOi My. Mrldi hai ndm v6 sau cria ndm
rSUDoAN 18 B0 B|NH 73
1963, ching ai xua dudi mi qudn tlQi Mf vin crl Td ngiy d6, quan dAn Xudn l,Qc kh6ng cdn
tlrrdng alAu vdi bQ binh dich nria, mi chl nim
ung dung nit ch?y ra kh6i Vi€t Nam. chiu pheo. M6t tuAn tidp theo sau li tr6n diinh
girl?a Lri Doin I Dd vi Tidu Doin 8 BXc Viet.
Trung Tddng Nguy6n Vdn Toin, TrJ LPnh Qudn Di da dAn dAn thtt chat vdng vay kgp tidu
Quan Doan III & Qudn Khu III trong m6t n6 luc
cloin tlfch trong khu vrlc ildn alidn Dai Trrdng Ty
cudi cr)ng ngdn chQn tloin quin gi6c sdp sr?a trin
.ld ddr didm n6.
xudng Sdi Gdn, de didu tl6ng Trung DoAn 8 crla
Ngay 19.4.1975, Su Doan 7 Bic Viat trong
Su Doan 5 BO Binh, duOi quydn cria Trung Doin
cd glng giAi crlu Tidu Doin 8, da ga'p nit tung
Tnldng Trung T6 Nguydn Bri Manh Hring tdng vio chidn trudng Trung Doin 141 tru bi. B0 phan
viCn Ldc Lrldng 3 Ky Binh Xung Klch. Trung Td dd s6ng cria chuy€n vi€n Phdng 7 86 Tdng Tham
Hing cring Trung Doin 8 B0 Binh clang girl thi Mrru bdo l€n Chudn Trldng DAo n6i dtrng nghe
trdn Phli Gir6o d phia B{c cdn crl Lai KhB, bAn
dddc rtt thri vi nhrr sau:"Trung Doan Trrldng
doanh cria Su Doan 5 B0 Binh. Tnrng Td Hring
Trung Doin 141 alich thAn len miiy v6 tuydn
tdng li Trung Doan Trddng Trung Dodn 43 86 thric giuc b6 tlQi xdng l€n tl6nh quan Dt, nh6rg
Binh, nen 6ng rft quen thu6c th6ng thd Iong cdn binh Trung Doin 141 nghe n6i drinh Nhdy
Klxdnh. Nhfirg khi 6ng clrtoc cr? tli hoc kh6a Dri, da sd hdi kh6ng ddm l€n. Trung Doin
Tham Muu Cao Cdp tai Hoa K| tA ndm 1972 Tnrdng 141 khuydn dq c6n birih, rlng quAn Nhdy
cring vdi Chudn Trr6ng KhOi, thi Dai Tii L€ Xudn Dn bay gid cl6nh kh6ng cdn "ngon" nhtr hdi trudc
Hidu len thay. Tmng Td Hring xudt than tA binh nrla". Bidt drroc n6i dao d6ng oia c6n binh Trung
chfng Nhiy Dn, 6ng tAng chi huy hai Dai D6i Doin 141 c6ng quan khi ddi ddu vdi chidn si Dri,
Di tdn c6ng vio Dinh D6c Ldp ngay 1.1.1.163 dd Chudn Trrdng DAo th6ng b6o cho Tnurg Te Dlnh,
bt dd Tdng Th6'ng NgO Dinh Diam. Khi dddc goi
Lri Doin Tnrdirg Lrl Doin 1 Dri bidt trudc cuQc
vd trinh dien Trung Tddng Toin nhdn nhiOm vu tfn c6ng niy. NAn khi quAn 141 xuA't hien trddc
chidn tuydn, chidn si Mri E6 chudn bi sin trin
d6nh DAu Gi6y, Trung Tudng Toan h6i Trung Tri
Hring chi huy Trung Doan 8 ahtdc bao lAu rdi. thd, cla xAc minh ldi cria Trung Doin Trrldng 141
khuydn du c6n binh, ring linh Dd denh khOng
Chudn Trrdng Dio vi Chudn Trtdng KhOi cing c6
mit hic d6 da danh nhidu ldi n6ng hdu cho cdn "ngon" li hodn toin ddi tre- CuQc giao tranh
Trung Trd Hing, n€n Trung Tudng Toin vui v6 girla Ll1 Eoan 1 Dri vd Sri Eodn 7 cdn clang ding
thdng cdp ngay l6n Dai Tii cho Ong. Nhfirg vi
hong van phdng Ttt LQnh Quan Doin hic t16 chi dai, thi BQ Tdng Tham Mrtu QuAn Luc Viet Nam
C6ng Hda nhan drldc tin QuAn DoAn 2 Bic Vi0t
c6 ba 6ng Tudng, nen sl quan tiy vi€n phii chay
vi Srt Eodn 325 tli vdo tdi Rung Li{, ciich XuAn
ra ngoai tim lon mdi cho vi Dai Te tan thdng. Khi
Trung Doin 8 ddn Hrtng Ngh-la tren nhrlng chidc L6c 20 ciy sd v6 htrdng Tey. Nhu vay Bion Hda
rdi d6n Sei Gdn s6 nim dudi 6p ldc rdt ndng cria
GMC, Dai T6 Hing nhin lQnh Chudn Tudng KhOi qudn c6ng. Lric 9 gid siing ngiy 2O.4.7975, Tnng
Trtdng Todn vd Chudn TrrOng TrAn Dinh Tho,
chi huy iu6n Chidn Eodn 322, vdi nhi6m vu d6nh Trridng Phdng 3 BO Tdng Tham Muu bay vio
Xudn LOc ban l€nh nit quan vd ch6'ng gifi Bi€n
th6ng Qu6-c L6 1. Mic di Dai Td Hing cring
Hda. Con drtdng tlddc chon lua triet thoai se la
Chidn Doin 322 c6 ging md cuQc dQt pha ra't
Li6n Tinh L6 2 d phia Nam XuAn L6c. Theo kd
quyd't liet x6ng qua dp Hrrng Nghr'a vi Hung LOc, hoach crla Tflng Tudng Toa& mot khi Su Doan
Chidn Doin cria Dai Ijy Bin t16nh td Ddi 122,
nit ra khdi XuAn Ldc an toan, thi clodn GMC sC
nhung Trung Doin 958 c6ng sen kheng cq dfr
alua toan quAn sd vd Can Crl Long Binh dd nghi
d6i, quAn ta khdng qua drtoc, vi viy mi Trung
ngdi vei ngay, bd sung quan sd vi tiii trang b!-
Doin 95B bi thi€t hai qu.i nqng, buoc Su Doan
CuQc quydt chidn gida QuAn Doin 4 BV
341 ph6i trd lai thay thd n6.
vi srr Eoin 18 86 Binh dd di6n ra khdc li€t ta
Tri€t thorii kh6i Xuin LQc
ngiy 9 ddn 21..4.975, hai b€n ddu bi tdn thd't n{ng,
Cu6c quydt chidn girla Qudn Doin 4 Bdc
ViCt ve Srl Eodn 18 86 Binh di6n ra thAt dAm nhrrng phAn thing cudi cing da nghi€ng vd phia
m6u td ngdy 10.4.1975 tldn ngiy 1,3.4.1975, v6i QuAn Luc ViCt Nam Cong Hda. Theo d6c ludng
phdn thing nghiOng vd phia chidn si Cung TOn
Midn E6ng. Nhrrng Qudn Doan 4 giac vin tidp cria Thidu Tddng Dao vd sau niy, thi phia cQng
tuc dring ph6o binh qudy rO'i quan ta ngay dCm.
IStJ DOAN 18 BO BINH 74
quAn bi gidt chdt ddn 10,000 ngudi, mQt con sd K|, tht Dai Td Hftg, Chl Huy Trddng Ph6o Binh
srl iloin s6 thidt tri m6t cdn crl h6a ltlc tam thdi
qud cay ddng chrta tdng thd'y trong mot thdi gian tld y6m tro h6a lrrc cho toan cuOc di tan, vdi srr
bio v0 crrong quydt cria Dai D6i 18 Trinh S6t
quii ngin. Con chidn bai niy coi nhd h m6t vdt
dring mdnh. d khoang girta s6 li cec ddn vi Dia
hln trong cu6c Cldi binh nghiGp crta Thidu Trrdng
Phudng Quan & Ngh-ra Qudn Long KMnh dddi
Hodng CAm. Eich thdn Tddng Trdn Vin Tri quydn Dai Tri Pham Vin Phric, Tlnh Trddng, cing
vdi sd tl6ng bio cdn ket lai hong thi xe. Cec ddn
xudng '-chi viQn" cho Hoing CAm. Nhung chinh
vi thu6c Trung Doin 43 crla Dai Td 16 XuAn Hidu
Tri sau khi suy tinh nat mldc, kh6ng thA.y mQt
chft le l6i hy vgng chic'n thdng nio, dri Trung vi Tidu DoAn 82 crta Ttridu T6 Vudng MOng l,ong
Doin 52 crla qudn ta t16 bi tdn thdt rdt nang phei chi.u triich nhi6m cloan hAu. Td't ca ddn vi ddu di
nit vd BiCn Hda trudc, tl6 kh6ng ddm drdnh chuydn trong ddm 20.4.1975. D6 li chrra kd Tidu
SDl8BB. Tri buQc ldng cho lenh Qu6n Dodn 4 b6 Dodn 2/43 cria Thidu Tri Nguy6n Hfiu Chd v5n
XuAn LOc ili vdng vd Bi€n Hda theo hrrdng eudc
cdn tlang trdn girl tr€n Nrii Thi vi phii nit sau
L0 15, chi tld cdc tlon vi ctia Srr Doin 7 I lai bao
vdy vi qufy r6'i Xudn LOc. Sau niy khi vidt hdi "tirg. Khi Lrl Doin 1 Dri cria Trung Tri Nguy6n
kf, thi Tri l4i tu cho la minh da "phr{t huy sring
Vdn Dlnh nit lui, thi Tidu Doin 2/43 li tidu cloin
kiC'n" <ldnh boc vdng xudng Bi6n F,6a, nhring
ddn al6c cdn s6t lai, Chudn Trtdng DAo phii bay
chdng ta nhd lai tnrdc khi met tran Xu.in L6c nd, trCn tntc thdng hlrdng din hudng hinh qudn cho
tidu tloin niy nit theo srt doan trong ngay h6m
ctng chinh Tri dd thric giuc "anh Ba" L0 Duin sau. Trong sudt cudc hnnh qu6n triet thoei,
cho qudn giii ph6ng al6nh Xudn L6c tnrdc. Ce
Tri vi CAm aldu li bai tudng, ndu c6ch chrlc thi Chudn Trrdng DAo vi cric si quan thu6c 86 Tu
phii crich chric cd hai hidng nay, chrl kh6ng phdi
LOnh <ldu cing di chuydn b6 v6i binh s! clr{c bipt
rieng trech nhiOm cria Cdm. Tddng Drio cli l€n di xudng doc hing qudn cld
Vi c6c quAn tloin cria dich tr6nh n6 Srr khich l€ vi nhic nhd chidn si lu6n cd gdng bio
Doin 18 86 Binh ali vdng theo hudng Qu6c LO 20 vO tldng bao trong doan. MOt chidc tnlc thdng chi
vi Qu6'c LO 15 xudng ddnh Bi6n F{da, n3n n}ri€m huy C&C bay trCn bdu trdi vdi Dai Td Ng6 K|
Diing, cld gifp Trrdng DAo li€n lac vi didu ho. p
vu bAo v0 Xudn L6c crla su clodn cring chdm drlt. doan di tin. Lrl Doin 1 Dri vi T:d:u DcAn 2/43 I
vao mQt tinh thd crrc k!. nguy hidm, rft gidng
D6ng thdi Chi6n Doin 3 Xung Kich crla Chudn
nhu cu6c di tiin Ha Lao 719 ndm 1971. Su Doan Z
Trldng TrAn Quang I(h6i dang cl6nh dich tai Ngi BV kh6m phil dd mu6n mang cu6c tridt thorii,
Trung Doin 141 da hanh qudn tludi theo chAn
Ba DAu GiAy cfing alddc lOnh k6o quAn vd bio v€
thinh phd niy. Vdi hai l{c lrrong rdt manh trl thri diinh vi phuc kich quAn MO E6 dfi d6i. Lrl Doin
Bi0n Hda, m6t lAn nrla fi6ng tir gidc lai k6o nhau 1 Nhay Dn nhdn nhi€m vu chAn hAu cho doin
cli vdng, b6 Bien Hda vd tie'n thing vd Sai Gdn. quan triet thorii di tlqng alQ neng vdi Trung
Dodn 141 cQng san tai Bio Dinh vi chiu tdn thdt.
Ed tlem tluoc toan bO sd doin vi ciic aldn vi biCt Thflt dau ldng, tdt cii tri si vi chidn si bi thrrcrng
phrii ra kh6i XuAn L6c, Ii m6t c6ng tiic crlc kh6
khin, aldi h6i m6t kd hoach ti ml vi ki€n quydt. ntrng ddu khOng thd cilng theo aludc. Con airtdng
MOt lAn nda, ngudi ta lai tha'y tii ning linh alao dni ddn rtO cdy sd xuyOn qua nhr1ng c6nh ntng
vi chi huy cria nhfng vi hi6ng tr6 QLVNCH
cao su thdm u dly clic quan c6n& gidng nhtr m6t
trong nhdng tn:irng hd.p dAu s6i hla ch6y nhrr thd cu6c hinh trinh cli qua cr?a dia nguc. Nhrlng tdn
thim kich tlAy mriu va ndd c mit sao crl mei deo
niy. Dd alinh lac hddng Su Dodn Z BV, Lrl Doin
1 Nhiy Dri nhdn nhiOm vg tldnJr cAm chAn chrlng ttlng l€n t16i vai cdm c6i cta ngrtdi linh chring ta
dd cho toin bO SD18BB rrit di tnldc. Kd trt 8 gid
tdi alcm 20.4.1975, Trung Doin 48 cria Trung Tri nhll mot tlinh manh tin nhdn. V5n chrra hdt, khi
TrAn Minh C6ng vi Thidt Doin 5 Ky Binh cria tlodn Mri E6 ra cldn Qu6'c LQ 1 hic 9 gid d€m, thi
m6t canh tddng xdc cl6ng ddn niit ldng rlang chd
Trung T6 NO chiu trech nhiCm md clrrdng theo
d6n c6c anh. Hing ngdn gia dtnh tldng bio 6
Lien Tinh L6 2 vA hudng tinh phudc Tuy. Rdi ddn
nhfng a'p Bno Dinh, Biio Toin, BAo Hda ldn mdn
doan cd gidi gdm Ph6o Birih, Qudn VAn, C6ng hanh trang, tay bdng tay bd tap trung hai bCn
Binh, c6c aldn vi Tidp VAn khric, hai khdu 175 ly,
duOi quydn chi huy cria Dai Tii Hrla y6n Ldn,
Tham Mrtu Trddng sll doin. Khi tloin ph6o Binh
di chuydn tldn Long Giao, m6t cin cr1 cri cria Hoa
suDoAN 18 B0 B|NH r 75
drldng xin alddJ ali theo quan ta. Nhicm vq d6nl Sau nhr?ng thdng ndm ddi tl6ng qudn ngoii midn
hflu cdn oln nang chda xong, gid ddy chidn si Lri h6a tuydn, 86 Cht Huy Lrl Doin 1 Nh6y Dn hau
Doin 1 Nhriy Dn phrii bio v€ sinh mang crla cr1 dAt t4i Dn Ning lOnh cho Tidu Doin 9 Di
nhftrg ttdng bio ruQt thit cria c6c anh. Ddng bno
hing ngiy tung nhfng c6nh quAn nh6 cdp Trung
kh6ng bao gid cha-p nhfn cQng san, dri c6 phai D6i hanh qudn luc soet thridng xuy€n tten cilc
b6 hdt nha crla, tdi sAn kh6 nhoc chdt chiu trl
.lhh .16i ( 400 hay 500 thrrdc). That le buc boi va
nhidu chuc nem, nhdng <ld <lrroc trr do, thi ngudi
kh6 chi.u cho chfng toi, nhdng phei tuan henh.
ddn sdn sing cring ddn than vdi ngudi linh Viet
C6nh quin vri bdo hdng dAu, sau trin chidn
Nam C6ng Hda tren bdt crl con dddng khd ei
Thddng Drlc 1062, QuAng Nam, kh6ng cdn.ldgc
nio. drlng chlng chi sd nrla. S6ng sdm tli luc so6t, cl€in
chidu tdi mdi md vd, y het nhd nhring chidn hrlu
Doin quin vi ddn lin lQn xen k6 nhau Dia Phddng QuAn cria Tidu Khu QuAng Nam viy.
k6o tli lAm l0i trong tlOm tdi hdi hring. Tt TAn
Ddi lfc chring t6i gap nhau tICn alddng hanh
Phong, tlodn ngrrdi kho'n lJrd ddn alddc Drlc
Thnnh. Tidu Eoin 3 Phi{o Binh Dn drrdc Dai DOi qudn, sau vu ViCt c6ng ph6o kich vio thinh ph6'
1 Trinh Silt Dri brio vQ ld aldn vi duy nhdt di tren va phi tnJdng Di Ning.
con lQ 2 hoang phd. C6c Tidu Eoin 1, 2, 8 vi 9 Vao mQt ngiy ning c19p, sau hai tuAn 16
thay phien nhau trCo tlEo l6i su6i, chring t6i thay
Dri rdi quAn di sAu vio hai rAng cao su bd bao ve
dodn qudn dan trCn m4t 16. KhoAng 4 gid sring <ld t19p tinh di dao phd, kh6ng ngd linh tran cho
rang ngiy 2L.4.1975, Phdo DQi C cria Tidu Doin 3 chudn bi hanh trang gan gang ve chd .ldi. Ddi
Ph6o Binh va m6t Trung DQi Trinh S6t lot veo d vring. Linh chi c6 thd. Chring t6i thrtc srt mrlng
phrlc kich cria hai tidu doin gi{c tai dp Qui Ca
gAn ranh gidi hai tlnh Long [(h6nh - Phudc Tuy. rd, d m6t ch6 qu6 IAu kh6ng tdt vd cring ld mgc
Qudn gi{c da hO h6t xung phong bidn ngrrdi l€n ti0u cho bon cQng siin nim vring ddm ng6. Tin
tran ngap cdnh quAn niy. Qudn ta de tan hlc mOt chidn do;i'ir Thriy Qudn Luc Chidn ra trdm
chdng tri tldn ngrrdi cudi cing. Nhring nhd st hy ch6 cho chfng t6i. Chring t6i khdn g6i cudc bQ
sinh cao ci niy md doin quAn dan lot ddn drldc
tldn phi tnrdng. Noi day kh6ng khi nhQn nhi.p
khu vuc nrii Cdm Ti€n, cld d day, Tidu EoAn 9 Dri
h&n lOn. nhrlng vdn tai cd C130 l€n xudng kh6ng
denh m6t tran ldng l6y cudi cing cho trang chidn
ngrlng, cd ging hoin tdt nhiCm vu ld vdn chuydn
sri dSrn miiu vi l0 cria binJr chring Di, chiu ch6t
ch6c cld dua aludc doan qudn ddn vd cldn tludc cA Lrl Eodn Dri xu6i Nam. Nghe tin tinh hinh v6
Phudc Tuy binh yen. cing xiio tron va bi dat, rdi sc c6 drio chiinh nrla,
vi thd Tdng Thdng Nguy6n Vdn Thi€u mdi ra linh
H6i tudng lai nhfing ngiy chiSn ddu d
cho tlon vi Dri vd phdng thrl vdng dai an ninh
Xudn LOc va cu6c triCt thoei trCn Li€n Tinh L0 2,
thi a10. Vi kh6ng chl m6y bay ndn Lri Doin 1 Di
Dai Oy NhAy Dti Hoing Ven Tua'i, m6t Trung
DOi TnJdng thu6c Tidu Doin 9 Nhiy Dn da kd phrii chia ldm d6i. Phdn nrla vd blng tiu, nr?a kia
lai trong bii vi6t Trin Chidn Cudi Cnng Cria Tidu
vd blng mr6y bay. Tidu Doin 8 vi 9 Nhiy Dri lOn
Doin 9 Dri nhu sau. D4i Oy Hoing Vin Tudt
miiy bay thing mot lCo vd SAi Gdn, cdn Tidu
xudt than Kh6a 9/68, tdt nghiep Kh6a 5 Hudn Doin 1 Dri vA bing tau Hai Quin tldn Kllnh
LuyQn Vi€n, Tdng Cuc QuAn Hudn. Khi l6n cdp Hda, thi c6 linh td'p v6 bd phq vdi Lrl Dodn 2 Dr)
Trung Oy mQt thdi gian, anh xin thuydn chuydn
d Khiinh Dddng.
vd Su Doan NhAy Dn dd th6a chi trai bo'n phrrong
Sdi Gdn thanh phd thAn y€u, dAn chring
ngang doc, Tnrng Oy TuA't nhAn m6t trung d6i va
vAn tdp ndp bu6n b6n, lim dn sinh hoat binh
bdt dAu cu6c aldi chidn tnidng d6 h?a cria anh.
thridng hdn so vdi ciic noi khiic. Don vi rAnh rang
Theo Dai Oy Tudt, mdt sl quan cd'p Trung Uy trd
g?i binh si qua hoc bd tric chidn thuat, cfng nhu
xudng thu6c ddn vi khec kh6ng phdi xudt than hI
nhring ai chrta c6 bing Dn dau duqc vd Trai
binh chfing Dd, chi ahidc nhan trung d6i dd quen
Hodng Hoa Th6m thu hudn kh6a Dri ngay. Chi
dAn vdi h0 thdng chi huy vi ki thuat tec chiSn vdi ngdy sau thi DA Ning mdt, Thiy Quan Lqc
cria binh chring Mrl D6. ChiSn gap nguy, cd ving v5y vi chidn ddu i6 loi
Nhd vd c6c ban T?ri6u Oy Mf, Son vd vi kh6ng altldc aldn vi ndo ddn tidp crlu, ddnh md
DOng. Hdi hrdng lai mta xuan 1975 tai Di Ning. ahrdng m6u cd gdng vd Dd Ndng rdi tirn phrrong
tiCn xu6i Nam. Chdt nhd ddn Chidn, ngrldi ban
cdng kh6a, cing trung d6i, da iinh nguyen vA
SUDOAN 18 BO BINH I 76
Thriy QuAn Luc Chidn, ma tnidc khi mdn kh6a trang kh6ng nging xudt hiQn thay phi6n oanh
kich vn bdn pM xung quanh chring t6i t16 ydm
mdt tuAn tli fti sdm bd dd b6ng xanh mec vao di
khoe khdp Dai D6i. Ciu nguyOn cho n6 aludc tld.
binh an. D6n ngiy thrl hai, bon c6ng s6n bdt rlAu
Hoc bd tric cring chl aldgc vai ngAy. Ldc 16 diOn vi giao tranh cAm chrtng cdt nhrt chdng
bdy gid m{t tran l-ong Khenh da bring nd rdt 6c t6i vio bAy ma chfng dang giang. Ch{ng t6i tidn
liQt, Chudn Tudng LC Minh Ddo cria Su Doan 18 chtm. lgc so6t k! vii giao thdng hio cdn mdi
toanh, bon chring nhii chfng tdi vio sdu hcrn.
vi ciic tlon vi drr6i quydn cria 6ng quydt kh6ng Qua kh6i nhfng vudn t::Ai cey, siu vio phia
tld m6t t6-c ildt nio roi vio tay bon c6ng'sAn.
trong, chring t6i dung phai vutn cao su bao la
Tudng cong sin gifln dli tung tham ciic sU doan ng{t ngan rQng ce trem mdu. ViOt c6ng xudt hi6n
thi€n chidn vio dinh giAi quydt chidn rnidng mau
le, dd rdi tidn thing vio SAi Gdn cing sdm cing moi ndi, gid tht chring t6i thrtc su cham dich. M6t
t& nhd y hg mong mudn. Nhrrng 86 Tdng Tham vai tCn c6ng san kh6n ngoan nrlp trCn cay cao su
Muu cda ta kh6ng tld cho chring aldgc toai
nhdm bin chfng t6i tung thidt sau thidt girip
nguyen, finh tung quan Dri vao tran chidn. Tidu
Doin 9 DA c6 tCn trong danh s6ch nhap tran. M113, c6 mgc cao ngang bung. Thidt Giap khai
Chdng t6i danh b6 kh6a hoc Dri nrla chring. h6a tnJdc, sau tl6 chring toi xung phong tdn c6ng
EoAn GMC ch6 chring t6i qua phi trudng Tan Sdn muc tieu, ma h6 l0n bao nhiOu h bi <ldn ng6 bdy
Nhft, ald r6i trt dO lai drtdc cec trdc theng nhi€u. MQt chidc thi& giep bi tning 840 nrta, Dri
Chinook drra vao Long Kh6nh. Nhin vio bin ald vi Thidt Girip mdi vd l€, crlng tldng loat hddng
mii sring l€n ciic nggn cay cao su mi khai h6a.
mdi hinh sau khi hop vdi 86 Chi Huy Tidu Doirg
Trl xa chring t6i thdy x6c chring roi xudng nhrr
sao chdm t16 (cQng sAn) d cldu md nhidu thd.
Thie'u Oy Khenh phlr ti cho Dai ljy Chi, si quan mlt ryng. Tdng kdt trong ngay, Tidu Doin 9 Di
thiet hai nhe, tuy nhi€n c6 m6t si quan Dl) fil
Ban 3 kOu nh6 chring t6i lai m6t g6c vd ddn dd:
tran. Dddc bidt anh a-y nh{n linh chidm muc ti6u,
- Chring miy cdn than, tran chi€in ndy dc
tha'y binh si bi thrtdng anh n6ng ru6t tidn hing
liQt ldm tl6 nghe. Riing girr minh tld rdi cdn vd
nhiu vdi tao ! clAu trong hlc binh si chrra chudn bi ki.p tht anh
cld bi ddn ngd.
_ Thi€'u Oy M!, Son cria Eai DQi 92, Tlti5u
Trdn chidn crl tidp di6n trl ngiy ndy qua
Uy D6ng va t6i cta Eai D6i 93 hiCn rO n6t uu trt ngny khric, ban ngiy tidn chi€im rnuc ti€u, nrla
trCn khu6n mat. Chfng t6i lang lC lui ra vi cdn khuya ldng Ic rdi b6 vi tri cd hlc 9, t0 gid d€m
din thu6c ha thdn trgng trong cudc hdnh quAn
nAy. Chinook thi chring tOi veo tran chidn, trrrc v5n cdn clinh. Xic chidn hrlu h6i chidu rldn gid
thdng tldu ngay @n qudc lQ. Chring t6i io ra vi
vin cdn nim b6n miQng hd dich mi kh6ng lim
thflt ngd nging. DAn chring k6 bdng ngudi bd, lAn
sao dem ra alrtdc. Dai Oy Trrdng, Dai DOi Trudng
ludt di tan. Canh qudc 16 xdc chdt v6 sd kd, dAn Dai Ddi 93 ra linh trtrng d6i t6i bing moi c6ch
phiii tlem xdc vd. Doi tldn khuya chring tdi ldy
thi kh6ng n6i chi, cdn linh thi dudc ban bE phf
cho tA'm poncho, rdi v6i ving cdt brrdc, phAn dAy dri c6t v6ng ndi hai, ba soi lai lim m6t im
llng bd ldn dring dAu day c6t vao chin x6c chdt
al6ng bi tning dan ph6o cria dich. Chfng t6i dan
k6o nhe vd. Yict c6ng nghe d6ng lidn nd srlng.
quAn vi tidn m6t cdch than trong. DAu ti€n bring Khi k€o drroc x6c ban minh vd thi than thd anh
qua vddn l'fai cey, vudn mlt. Ngiy clAu chung t6i nhdn th€m m6t sd v€it d4n nria. DOm t16 chring
an mit tnl cdm, 6i, nhrlng mrli mit veng thdm t6i ch6n xac anh tai ch6. KhoAng 2 gid sring, ilang
ngon la thridng. DOm a16 t6i mdc v6ng ngf dudi ngd ngon sau mot ngiy vdt vA, chfng t6i ahtdc
tang cay va hudng thdm clia mit da ru chUng toi linh b6 vi tri vi ddi quAn. Crl nhtr thd cho tldn
su6t ci tudn. Ludng thuc va dan dudc bdt cldu
vio gidc ngd dly mQng mi. DOm binh yOn rli can dAry ti+ td rdi rac kh6 khin. D6i hic chring
qua, s6ng sdm aludc linh di chuydn, gAn cd, ngiy t6i xin thdc phdm cfa dan dd bn d{p.
vdn kh6ng thdy clQng tlnh gi. Chring t6i b6t deu Trd ngai ddn vdi chdng t6i m5i hlc mQt
1o, h6 vAo vring rdi ma yen t-mh nhu thd la bidt nhidu hon. Nhu h6m nay dang di chuydn b6ng
bon c6ng sAn 6 phia tnJdc alang chd d6n chring
t6i. Tuy nhiary t€n beu trdi Kh6ng QuAn ban drl gAp mot nhenh song tni6c met mi nhtn vdo biin
loai trl 41 Skyraider d6n A 37, rdi tnJc theng v6 tl6 lai kh6ng c6 t€n. Ch(ng t6i cd gdng vudt qua.
SU DOAN 18 BO BINH r 77
Nh.iy Dn mi, cd ging hdt minh. Nhrrng NhAy Dn bdt dAu sr? drrng M72 bin cdm chdn chidn xa tlich
dd I ch6 h nhan tai bi6t l6i lai kh6ng nhidu, .ld Thidt Gi6p hQ tdng 86 Cht Huy Tidu Doin 9
hinh trang cdng kdnh, chua kd sdng tlan, n€n khi Dd nit vA hudng Vdng Tiu. Chidn xa tlfch ctrng
kh6ng ddm tidn 10o chring tlang aldi b0 binh
qua kidm tlidm lai c6 vdi binh si ba't khidn dqng
tung thidt tldn tdn c6ng, chring tdi ldi dqng
vl u6'ng nrtdc s6ng qu5 nhidu, cring nhri c6 hai
khoinh khic ngdn ngrii dy dda toan BQ Cht Huy
binh si bi nrtdc cu6'n trdi vi ddng song mrdc chdy
tho6t kh6i tAm dan teng dich. Tuy nhiOn alich vdn
sidt. That vo li, sau d6 chring t6i trl nguyQn m6i
bem theo srit. Ddn cdu C6 May, clich lai cing gAn
hn vd hau cf, sau gid hoc Th6i CrJc Dao ld xin
cdp trCn cho di hoc bdi. Ra kh6i vring bin giao ta hdn vi quan ta gAp mot trung c16i Thdy Quan
Lgc Chidn clang girl cAu khOng cho chfng t6i
cho ilon vi ban, chring t6i ahldc nghi xe hdi mot qua. Sau mot h6i thao luAn ho mdi k6o hing rio
ngiy canh qu6c 16 vi cring nhAn dudc tin vui fil cin, vi kh6ng hidu sao ho lai theo chring toi
BO Tri Lenh Dt le da ddgc 86 Tdng Tham Mrru luon. Thuc sd lfc al6 tlich da gAn kd. Linh tr€n
cho toan COng Binh Di nd min gitrt saP ceu.
tddng thddng bing cdch thang cdp tai mat tran
Nhrrng min mang theo hic d6 kh6ng cdn nhidu,
cho c6c qu6n nhAn tr} cdp Trung D6i Trudng trd n€n srlc c6ng phri chi dli saP mQt nhi.p mn th6i'
xudng hing khinh binh len m6t cdp. Th0m vio Nhu thd crlng kh6 l5m r6i. Tang dich bdt bu6c
tl6, chrlng t6i ahJgc bd sung vai si quan hiQn dich drrng lai, nhrtrrg chring cfrng kh6ng dd yOn, lu6n
vd Tidu Doin. Ho dd ra trrldng sdm hon ngiy bin tlan tAm xa vdi theo chring t6i ldm mQt sd
binh sl theo nhrlng chidc M113 sau ctng bi
man kh6a, vi tl6ng thdi lric <16 c0ng li ngiy
thudng.
budn cho c6ng sin da dridc l6nh hai quA CBU do
GAn ddn thi xe Vgng Tdu, qua kh6i mQt
Kh6ng QuAn ta gdi tang.
khdc quanh khOng xa Trrrdng Thidu Sinh QuAn
Sau mQt ngay ngdi nghl, Qi tidP tuc di
chuydn, tidn men theo qudc lQ Sii Gdn - Vring cho l6m, ci m6t dai a16i tlich 6 tldu kh6ng bidt io
Tiu vd hrrdng Bi Ria. Vrla ddn gdn Tidu Khu ra bao vdy chidc M113 do t6i ddn dAu vd md
Phridc Tuy, chring t6i bi phrio kich, tloin quAn
drrdng cho Tidu EoAn Dn phtu sau. Tudi chdng
h6n loan. Tnrng Td Nguy6n Van Nh6, Tidu Doin
cdn thAt tr6, vii ahla mic quAn iio cta ta trong
Trrrdng Tidu Doin 9 Dri cria chrlng t6i bi thddng
ddu ti6n. Thidu Tri Dudng Tidu Doin Ph6 l6n that kh6ng gidng ai. Tdi ldy khdu T38 nhet drt6i
thay. Tai Tidu Khu Phtldc Tuy, chdng toi alddc thii, trrrdng hgp bdt trdc c6 thd srl dung ngay.
Tidu Khu Trudng (mQt cr.lu si quan Dri) tidp t16n
Nhanh trl t6i li6n chlng d{y drra hai tay t6 ddu
6n cAn vd tidp td ludng thdc. DAn chring Bi Ri.a
hay tin c6 mat ildn vi Dri d tlAy, ho vui mrlng thAn thi6n vi la l6n;
kh6n xidt tlem d6 an va tang phdm tdi tdp.
Chfng t6i c6 dddc hai ngdy d Phudc Tuy th6t - Ban d6y, ban t16y, drlng bin !
thoii m6i, hdng qu6n chi cdn thua thdt nhdrg
alugc chfng t6i chidu cd that ky. Edn ngdy thri - MOt tCn tidn tldn gAn c6 v6 li cdp chl
ba, binh si giic cAu Long Hudng phet gi6c tdng huy de h6i t6i;
tlich xudt hiQn nhrrng ho tudng li chidn xa ban - Ban hd ? Mdi W dddc teng ngqY PhAi
n€n kh6ng biio crio. Lric dy BQ Chi Huy Tidu kh6ng ? Cdn chrlng n6 clAu ?
Doin Dri d6ng trong dinh Tinh TflJdng dudc thidt TOi v5n tidp t+c crlng vdi n6, mAc di
v{n xa nim ngoii lim an ninh. Nhfng trung a10i trong bung hoi run, kh6ng bidt c6 qua mat n6i
chring t6i nim r6i rdc doc theo hai bdn phd ngodi bon 6c 6n niy kh6ng. Tdi chi alai ra phia sau,
thi x6. b6ng drrng hXn trrdng thiet, ra linh cho d6m linh
Chi€in xa dich sau khi didu chinh tiic xa, lui vi dat ra hai ban nhddng alddng cho xe t6i
qua Nhrr dd n6i tren li dang d khfc quanh, xe t6i
chring bit dAu nd clai liOn cing clai b6c vd phia vi chi€ic thrl hai khri xa n€n kh6ng thdy gi hdt'
T6i cAm khric cAy nh6 kh6 vio dAu n6n sit cria
Dn. Tha'y vi6c la, chring t6i b6o ciio va BO Chi
anh linh Thidt Gidp ra llnh tdng hdt ga chay vd
Huy Tidu Dodn vd xin linh. Khi dridc tin aldng la phia hudc, rdi n6i vdi anh higu thinh vi€n 1i6n
tdng alich, Di vn Thi€'t Giap thcm mot 1dn vdt lac vdi chidc thf hai ring bon chfng dang phuc
v6, vi kh6ng ngd d6 h T54, trong khi Thidt Gi6p
ting ph6i chi toan M113 vi 2 chidc M 48. Binh si kich tnldc mdt, hay dd phdng Nhrr chudn bi
Dri nim dgc theo hai b6n phd ldy lai binh ttuh va tnidc, nhfng chidc kd tidp tidn 1On vi khai h6a
vdo hai b6n dudng. Bon ViOt cQng ch6t v6 sd kd
rsrj ooAN 18 B0 BINH 78
va ldn trdn tld tlodn xe tidp tgc trict tho6i vA Sau GBU 7 tdr; thi CBU 55 h loai bom set thrldng
chdng ngrrdi, trong n6 luc ngen chdng lin s6ng
hudng Vfing TAu. c6ng sAn qudc td. Nhfirg m6t vdi triii bom d6
kh6ng ihi ldm thay ddi tinh thd, mi chi k6o dii
. T6i Bdn Dd, gid day dd cec quan binh
th€m thdi gian ha'p hdi cria Viet Nam C6ng Hda.
chring crla ta thu6c Quin Khu III, chtra kd mOt sd
Cring trong ngdy 22.4.1975, Trung Doin 8 BO Binh
ddn vi thu6c QuAn l(hu II vi cdn dan chring nrla.
Kh6ng thd fi16n8 td ng drtdc, Thidt Gi6p khdng vi Chidn Dodn 322 cria Dai Tii Nguy6n 86 Manh
cdn tldt srl dung vi crint cing aludng r6i. Nhr?ng
tai x6 lli thidt xa cho mriy nd, sang sd cho xe Hdng tld chidm drroc Hrrng Nghia, nhrarg alrrdc
chay si{t bd bidrV ra linh moi ngddi nhay ra l0nh nit quan ngay vd bAo v0 BiOn Hda.
ngoai, xe tidp tuc Lin xich tli xudng ldng tlai
Tidu Doin 2/43 c:i,a Thi6u T6 Chd nhan
dudng. Trung Si Hai dfng chC't eng, hai hing l€nh Chudn Tudng Deo dang bay chi huy tr€n
C&C rdi b6 con duong Li6n Tlnh L0 2 chia thinh
nudc mdt tu6n roi nhin ldn cudi chidc M113 tr} tl
nhidu nh6m nh6 cit atddng ntng mi cli. C6ng
mdt dang trong bidn nrldc m€nh rndng. Gid thi
quAn cr? ra rd goi loa k€u dlch danh Thidu Td
Thidt Giap theo linh Di lu6n, ching t6i di dau Nguy6n Hriu Chd b6 tay qui hang. C6c chi6n si
h9 theo a16. FIAu crl Tidu Donn 6 Nhiy Dtt I Tidu Doin 2/43 cr/lc nhoc chidn aldu fen tuc aldn
ngay 23.4 mdi va ddn dddc phddc Tuy, quin sd
Vring Tdu tlem thuydn nh6 rldn rrrdc chdng t6i, vi hao hut ddn hdn 50%. MOt con sd hdt srlc aiau xdt
kh6ng cdn phrrdng tiCn hiOn hfru nio c6 thd srl cho sd thAn nhdn crla c6c tr? si tlang ng6ng tr6ng
dung vio hic nAy. I€nh d€nh ngoii khoi ci budi,
li€n lac nghe ng6ng, tinh thd hoin toan tuyet c6c anh d hdu crt Long Blnh. Cu6c hinh qu6n
vong. Rdi bin tin nghe al(ldc td miiy radio b6 trii, hoan tdt budi chidu ngdy 27.4.1975. Su Doan 18
lnh Tudng Minh tuycn b6 bu6ng sring tlAu BO Binh da phAi b6 ra ba ngiy ttd trii trang bi, bd
hnng. Th6i h6t rdi. Tidu Doin 9 thu6c Lrt Doan 1 sung quan sd tai Long Binh. Ngiy 24.4.1974,
Nhiy Dn qu,Ang tdt ci vrl khi dan drroc, quAn chidn si Su Doin nhAn drrdc tin vui. Tdng Thdng
trang, quan dgng xudng bidn vi ttr f tan hing TrAn Vdn Htrong ddn Long Binh vinh theng Clic
sau ldi nh{n nhli tlAy xric d6ng cria Thidu Tri c6ch Thi€'u Ttldng cho Chudn Trtdng LC Minh
Dudng Tidu Doan Trddng. Chring tdi gia tA vri Dio vi thing thrrdng nhidu chidn si hr?u c6ng
khi mot cdch ba't t15c dr ngoii khoi Vrlng Tiu,
khdc-
kh6ng dAy hai hAi lf crich cld't lidn. Ngoai tnl m6t
sd chdt vi bi thrrdn& quAn sd Tidu Doin cdn Nhd lai mudi hai ngdy d6m chidn ddu tai
Long Khrinh, ciic chidn si b6 binh dudi su h6 trd
80%. cia hen 600 phi xudt KhOng eua+ phiio Binh vd
Ky Binh, tld bdn chdy hon 30 xe tang dich quarL
Vie't dd h6i hrdng lai, ngrtdi s6'ng cdng ti€u di€t 10,000 qudn giec. Su doan di chuydn vd
nhd ngrtdi chdt, ban hr?u, thdn bing quyO'n thu6c
khu ntc Sai Gdn dd chudn bi aliinh nhfing tran
dd hy sinh cho Chinh Nghia eudc Gia vi DAn ddm mdu cudi cr)ng b6o v0 thri cl6. ging ngdy
30.4.L975, c6c aldn vi sri doan dang tr6-n girl khu
TQc. Tin vio ngay mai, tdt ci s6 ddi thay nhu luat
trdi de dinh. Dodn quin ta sC trd vd trong danh vUc Nghia Trang Qudn DQi tr6n xa Id Bi6n Hda,
dd va bon c6ng sin kh6ng cdn hien hiCn tren da't thi ThiC'u Trtdng Eeo nhan dudc cliOn goi cria Dai
nddc thAn yOu oia chring ta nt?a-
Ti L0 XuAn Hidu b6o tin Tudng Dridng Ven Minh
Ngdry 25.4.1975, Lri Doin 1 Nhay Dri .lddc c15 dAu hing giic vi l€nh cho toan euan Luc ViCt
xudt phei ra kh6i Srr Doin 18 BO Binh, di chuydn Nam C6ng Hda phii bu6ng sUng "ai d dAu thi d
vA bao ve Vring Tiu. Tntdc al6, trua n;ay c16 chd quAn giii ph6ng tldn bdn giao,,. Trong
22.4.1975, m6t chidc C 130 chd m6t trdi bom CBU mot n6 luc cu6'i cring, Thidu Tudng Dio cd g5ng
li6n lac vdi c6c Trung Dodn TrLtdng, nhrtlg ciic
55 bay l6n ving trdi Long Kh6nh vi da thi n6 tlon vi tldu da tan ra. Vdn kh6ng chiu khudt phuc
l€n ch6 tinh nghi li BQ Chl Huy Su Doan 341, ma va b6 cuOc, trong b6 quAn 6o ddn srr, Thidu
Trrdng Drio tirn c6ch vd cl€in drroc CAn Tho, vdi
dang Cl6ng ngay ngoai O tinh ly XuAn L6c. Td-m hy vong Qudn Doin IV cria Thi€iu Tddng Nguy6n
th6m lt?a phosphor fit trai bom vd birrg l6n vi Khoa Nam vi Chudn Tudng L6 VAn Htrng ti6p
ngay hp h?c, mQt khodng kh6ng gian bi hrit ldy
drrdng khi td aldm h?a, dd lim cho binh al6i ViCt tgc chi6n ddu. Nhrrrg ngddi anh hing thdt cd ld
c6ng ban drtdi ngi lin ra ch6t vi ngat thd. Tdn
thA't cria Srt Doin 341 that khing khidp, 250 crln
binh c6ng quAn ch€it trong nhfng tu thd dau tldn.
rSIJ DOAN 18 BO BINH 79
van crla chfing ta chi c6 thd tim tha'y mot thanl Chdng ia kh6ng phii ddng tay va chan th6i, ma
phd ngo ngric, hoing loan vd tin trlc vd cdi chdt cdn tri 6c nria. Cho dn bidt dang thua cuQc chi6n
anh dring cria hai vi Trtdng. Chudn Tttdng Mach tranh, tdi vin chidn da'u". Vdi bin tinh khiCm tdn
, ldi nhin nhri v6i tdc giA sr? gia Jay Veith, ngrrdi
VAn Trudng , Trr LCnh Sd Eoan 21 86 Binh bdo dd b6 c6ng phuc hi€n lai di6n tidn Xudn LQc, cria
v€ CAn Tho cd gdng liCn lac vdi Chudn Tudng ThiC'u Trrdng LC Minh Dao, TU Lenh Sri Doin 18
TrAn Vdn Hai, Trr Lenh Sli Doan 7 86 Binh, vdi BO Binh, duoc dring lim ldi kdt cho thi6n anh
hring ca niy:'Xin thlng goi t6i li anh hring.
m6t hy vong m6ng manh ndo tl6. Nhdrg Chudn
Nhrlng chidn hfiu cria t6i da hy sinh tai Xuan L6c
Tridng Hai ctng da udng thu6c al6c tt? tidt chidu
vd nhring chidn tnidng khiic mdi chinh li nhrlng
cr)ng ngiy. Sri Doin 9 B0 Binh cria Chudn Tddng
anh hrlng".
Hulinh Vdn L4c h6y cdn alang d6nh nhau vdi Khdng cAn thidt phni ngdi ca Thidu Tudng
cong qu6n tai chidn trudng bien gidi M6c H6a, LC Minh Diio ld m6t anh hring. Nhrlng drt kiQn
rdi cring tan hang trong cay cl5ng. CuOc chidn cda su that dd n6i l6n tlrroc clidu c16.
tldu bdLo v€ Td Qudc al6nh da'u chdm hdt m6t Ph4m Phong Dinh
(Trlch trong Thi€n Hring Ca
c6ch oan khudt vi tllc udt kd fil giay phrit cl6. Qudn Ltlc ViOt Nam C6ng Hda)
Thidu Tudng LC Minh D6o, ngttdi anh Tii 1i0u tham kh6o
hrlng cudi crlng crla cu6c chidn tranh ViCt Nam George J.Veith, Fighting is an Art: "The ARVN
Defense of Xuan Loc, April 9 - 2-1, 1975".
tld va Sai Gdn. Ngiy 9.5.1975 Thi6u Tudng Eeo Dai T6 Hrld Ydn L6n, Tuydn Th6p Xudn LQc,
bi gr?i vio trai ti cong san. Ngudi anh hr)ng cria 12 Ngiy DOm Ac ChiSn Vdi COng Sdn Bdc
<ldt nrrdc phdi ud m6t crii giri quri cl6t cho chi€in viet.
thdng Xudn L6c vdi mudi biy ndm trl ddi tling
cl5ng. Thring 4.1993, Thidu Tddng L0 Minh Ddo
dit chAn l6n mAnh ddt t't do Hoa K}}. MOt trong
nhfng c6ng viCc tddc nhdt ma 6ng nghi tdi, h ali
tim thim lai ta't ca nhrlng chidn si thu6c cdp trlng
sat c6nh chidn ddu vdi 6ng trl ngiy 6ng vd ldm
Tu LCnh Su Doan 18 86 Binh. Cdu h6i tldu tidn
cria 6ng hic nio cring li:"C6c anh em c6 phidn
trilch gi t6i kh6ng?". Di m6t phAn hr thd kt tr6i
qua rdi mi Thidu Trrdng Dio vin hay con rdt ben
khoin, rXng 6ng dd c6 16i tld cho chi€in hrlu cria
6ng phrii rdi veo cdn bdo xody tang tuong cfia ddt
nudc tldn nhrr viy. Nhdng cau tra ldi bao gid
cring li:"Arh ern vin lu6n kinh y€u Hing Minh
(danh xrmg chiein tnJdng crla Thidu tudng) nhrr
ngay nao. Hing Minh kh6ng c6 l6i gi hdt". Thidu
Trl6ng Dio tld dtng danh xlfrg chidn trrrdng
Hlng Minh cld trrdng nhd tldn s{ hy sinh drlng
1i0t crla cd Trung Td LC Hlng Minh, li bio tlC
cria 6ng, Tidu Dodn Trrrdng Tidu Eodn 2 TrAu
DiCn Thriy Qudn Luc Chidn, tai ving Phong
Eidn" Thrla Thien, trong m6t cuOc ph6n phqc kich
tlAm miiu vdi qudn gi{c.
Trong trai td, Thidu Tridng D6o da khing
khdi n6i vdi ciic cai ngqc cQng sin: "Ndu cric 6ng
cbn dang giam gid nhidu chidn hriu srt tlodn cfia
t6i, thi t6i mong ldL t6i se li ngridi sau ch6t brrdc
ra kh6i dAy. N€iu khric ali thi t6i kh6ng cdn mat
mrli nio nhin ho nrla". Khi ahldc h6i vd nhfing bt
rlc 6 Xudn L6c, Thidu Tudng Dao ala trAm ngam
d6i giay phrit:"Chidn ddu ld m6t nghO thuat.
SUDOAN 18 BO BINH I 80
Fighting Is An Art: The A*y of The
Republic of Vietnam's Defense of Xuan Loc,
8-20 April 1975.
George J. Veith and Merle L. Pribbenow, II, "Fighting is an Art,,: The Army of the
Republic of Vietnam's Defense of Xuan Loc, &20 April 1975," The lournal of Military
History 68 $anuary 2004): pp 16g-274.
LTS. Trong nhrlng ngiy cudi cria thring 4 Brigadier General Le Minh Dao, who
ndm 1975, Xuin L6c (Long Kh6nh), cfia ng6 demonstrated that even in South Vietnam's
dan vdo thll dO Sai Gdn, de trd thinh m6t
.lia danh hlng l5y vi "12 Ngiy Tuydn Th6p darkest hour; the much-rraligned soldiers of
the Army of the Republic of Vietnam would
Xudn LQc" cria Su Doin 18 B0
Binh/QLVt{CH vi ciic dctn vi ting phrii drrdi fight when led by able officers.
quydn cht huy cria Thidu trr6ng L€ Minh EAo The first artillery shell landed directly
di anh dting chidn ddu vi giy nhidu tdn on the General's home. It was a small two-
thdt cho dai quAn c6ng sdn Bic Vi6t- M6i story house, inconspicuous really, despite its
day, Qp san "The Journal of Military History" pinkish hues. It sat across the road from the
m6t tap san qudn sd lAu dii vi nhi6u uy tin province chief's residence, near the Catholic
di c6 bii vi6t vA trrdng LC Mirih Dlo vi trin
d6nh Xudn L6c. Chring t6i xin trich m6t vii church in the middle of the town of Xuan
doan trong bii vi& n6i tr€n. Loc, the capital of Long Khanh province. The
From early to mid-April L975, the General lived, as did many of his South
Vietnamese soldiers, in the quiet, somewhat
South Vietnamese 18h Division, defending shabby rural town. The round crashed
through the roof and exploded in the
the strategic road junction of Xuan Loc, bedroom, a testimony to the incredible
accuracy of the North Vietnamese
northeast of Saigon, held off rnassive attacks
by an entire North Vietnamese Army corps artillerJrmen. It was imrnediately followed by
a 2000 round bombardment that lasted for
engaged in a surprise assault to overrun
precisely one hour. Fortunately, the General
Saigon and quickly end the war. Enduring
extremely heavy fighting, they stopped the was not home.
communist offensive before being ordered to
Awakened by the steady hammering
a retreat and help defend Saigon. While
communist forces were guilty of over- from the enemy batteries, the soldiers of the
confidence, the 18th Division's superb
performance was largely the result of the 18ft Division of the Army of the Republic of
combat skills, prior planning, and Vietnam (ARVN) and the remaining Long
inspirational leadership of their commander, Khanh provincial forces huddled in their
prepared positions on the periphery of the
town. The communist gunners were firing
into the city center, unaware that the ARVN
rsrj DoAN 18 B0 B|NH 81
had moved to the outskirts to escape the main paved highways into Saigon from
expected artillery barrage. Central Vietnarn.
As dawn arrived, the clank of steel With the destruction of South
treads heralded to appearance of North Vietnam's two northem Military Regions in
Vietnanese tanks, followed by waves of March 1975, Xuan Loc suddenly became a
infantry, confident of their certain victory. It critical node on the improvised defensive line
was 6:40 arn on Wednesday morning, the 9e the desperate South Vietnamese were trying
of Aprtl 1975. to form around Saigon. Most observers
The decisive battle for Saigon bad realized that whatever slim chance the ARVN
had to defend the capital from the encircling
begun.
enemy army was predicated on holding Xuan
Despite the crucial role the struggle
for Xuan Loc played during the dernise of the Loc. If the Republic of Vieham forces could
Republic of Vietnam. Westem historians make a stand there, a chance remained they
could stabilize the situation, regroup their
know few precise details about this epic battered military, and save the country from
engagement, in which the South Vietnamese
defeat.
18d' ARVN Division and Long Ktranh
The communist leadership in North
provincial forces held of a series of massive Vietnam was determined, however, to
combined-arms attacks by the i.fa.try, "strangle the puppets in their lair" before the
armor, and artillery of an entire North South Vietnamese could recover. Given the
Vietnamese A^y (I.WA) corps. While
chaos that caused the fall of Da Nang on 29
historians and memoirs frequently mention
this major clash of the Vietnam War, what March 1975.. Hanoi's leadership saw an
has been published is often inaccurate or opportunity to quickly conclude the war with
a swift attack on Saigon through Xuan Loc.
erroneous. What is known is this: despite the
They were convinced that another hard blow
tremendous setbacks suffered by the South
would crumble the last vestiges of ARVN
Vietrramese military n 1975, the 18th ARVN
resistance, and the city's loss would clear the
Division made a truly remarkable 12 stand
Path for a rapid communist advance to the
against heavy odds during a tirne when many very gates of Saigon, ending the decades-old
other ARVN units broke and ran. Why? What conflict in one massive assault. To achieve
made thern different from other ARVN that goal, the North Vietnamese threw their
outfits? What made its soldiers not only hold entire 46 Corps, comprised of three divisions,
their ground but fearlessly slug it out? How against the 18th ARVN at Xuan Loc.
did they withstand the massive artillery
The 18th Division, however, did not
barrages and defend against constant tank-led crumble, and conmunist dreams of an easy
infantry assaults? What effect did their victory withered in the fires of what the NVA
resolute resistance have on the war and on commander, a battle-scarred veteran who had
the American evacuation? Most importantly,
what decisions tumed this quaint provincial fought the cream of the French and American
capital into the scene of the heaviest combat
armies, called the fiercest battle of his 3O-year
since An Loc and Quang Tri 1n 1972?
The answers some twenty-five years military career. brstead, the 186's
later are not easy to obtain, but what rnade performance, shouldered at a rnoment in time
Xuan Loc the focal point for the NVA attack when ARVN morale was at rock bottom,
was its strategic location. The city, located 60 resoundingly answered the question asked by
kilometers northeast of Saigon, the South so many at the time: Will the ARVN fight?
Vietnamese capital, controlled the vital road While ultimately the Division was ordered to
junction of Route 1 and Route 20, the two retreat from the ruined town, their valiant
resistance briefly raised the hope that the
South Vietnamese might hold off the
SUDOAN 18 BO BINH r 82
relentless onslaught of the regulars of the army of bumblers and cowards as it is so
often portrayed. It was an army that stood
People's Army of the Vietnam (PAVN), long
e.nough either for the rainy season to bring and fought with great courage not only on a
few well-know occasions like the siege of
the offensive to a halt, or for covert
Xuan Loc, but also in hundreds o{ little
diplomatic efforts to achieve a ceasefire.
Moreover, the poor public reputation battles whose names most Americans never
of the South Vietnamese military, fed by the knew. When asked by his captors why he did
collapse in I and II Corps, was partially not flee like many other ARVN Generals, Dao
told them he could not abandon the soldiers
redeemed by the heroic stand of the 18th.
who had fought so hard for him. I was their
**
General, he told his jailers, and if you are
As communist artillery fire blasted holding any of my men in prisory I wish to
into the city and the 76 was also ordered to be the last man from the 18ft ARVN released.
resume its assault, the results were the sarne.
"I could not look them in face otherwise", he
The dogged ARVN defenders threw back the
said. Speaking of the battle for Xuan Loc, he
attack columns of both divisions. Several calmly states, "Fighting is an arti you must
use not only your arms and begs, but your
more enemy tanks were destroyed, ARVN mind as well. Even though we knew we had
counter-attacks stopped NVA penetrations Iost the war, I still fought. I was filled with
and reclaimed any lost ground. Again the despafu after the loss of the northern Corps,
but I still fight." He gave a similar answer to
PAVN had not taken the city and North
a reporter who visited the town on April
Vietnamese casualties were extremely heavy 13ft,who ash him: "Why had the South
and growing. Hoang Cam wrote, "This was
Vietnamese troops fought at Xuan Loc and
the most ferocious battle I had even been not in the north? How I can speak for them,
involved in! My personal assessment was said General Dao, the division commander. I
that, after three days of battle, even after
can speak only for mysel{, and we have
committing our reserves, the sifuation had
fought."
not improved and we had suffered significant
General Le Minh Dao was released
casualties." In a footrote, Cam provides frorn prison on May 4, 1992 and arrived in
the United States in April 1993. He currently
figures, which match those rn lhe History of
is active in the far-flung Vietnamese
the People's Army. "Durtng the first three days communities, spending much of his time
of the battle 7ft Division suffered 300 traveling to see his former soldiers, most of
casualties and the 341"t Division suffered whom are officers, since few of the line
L,200 casualties. Virtually all of our 85mm troops left Vietnam. Finally, he asked the
and 37 mrn artillery pieces had been
authors, "Please do not call me a hero. My
destroyed." men who died at Xuan Loc and a hundred
The PAVN Campaign Commander, battle's before are the true hero's."
General Van Tien Dung, wrote, "The battle of There is no need to call General Le
Xuan Loc was fierce and cruel from the very
Minh Dao a hero. Some truths are self-
first days. Our divisions had to organize
evident.
many assaults into town, striking and striking
again to destroy each target, and had to repel
many enemy counterattacks. "
**
Yet, despite the public image of
corruption and incompetence, the ARVN, as
shown in the battle for Xuan Loc, was not an
suDoAN 18 B0 B|NH t 83
lam thu g&i cdc chidn hfru Trung Dodn 48
Su Dodn l8 BQ Binh cing diinq bdo hdi ngoqi
nh em chi€in hrlu Trung Doin 48 B0 Binh TInh Bi6n Hda,
thudng mdn, tam gidc sdt, tei
chidm An Eidn,
T6i xin kd ra nhrlng kj ni6m md Cin cr.l 82.
chfng ta di cring nhau d mot aldn vi, luon tuan
hinh nhring manh l€nh mi thrtong cdp da tin LIUErr
trrdng giao ph6 cho ch(ng ta trong sudt thdi gian ngay
tn ngdy 0t / 07 / 1960 cho tldn ngdy 13 / 01, / 1975 . 12 / 0"1/ 1975
Chdng ta tA Trung Dodn 32 SrI Doan 21
khodng 17 gid
BO Binh cho ddn ngdy 16/03/1963 ttuoc ddi danh
30, Trung Dodn
higu thenh Trung Dodn 48 BO Binlr Biat Lap, d€'n
dang phd hriy Ni6n Trudng Trdn Bd Thinh
ndm 1965 Trung Doin 48 cring vdi hai Trung
kho dAn ldn
Dodn ban ld 43 vi 52 hop nhau thinh lip Su
oia C6ng Sin d (cuu TrDT TrD48)
Doin 10 BO Binh, tlSn ngiy 0l/07/1967 Srt Doan
hudng E6ng
10 clrroc ddi danh thnnh Su Doan 18 86 Binh cho
nrii Chrla Chan, Ban 3 Trr:ng Doin gei may cho
ddn ngdy Midn Nam mdt vAo tay bon COng SAn
vd thAn. tdi hay, Hing Minh ra 10nh t6i ngung hdnh qudn
Sudt gAn tron 15 ndm, tdi trt cdp Trung vd BO Tu Lenh Su Doin 18 tai Long Kh6nh nhAn
Iiy cho tldn cdp Dai T6 Tnl Bi, t6i cld cring AnJr nhi€m vu mdi.
Em chidn ddu qua ciic dia danh nhu ThAa Dfc, Ddrn 12 /0-l /7975. trudc khi lCn phi cd tnJc
Binh Dai d Bdn tre; NAm Cen, Cei Nudc, Bi6n thdng vd Sti Dodn, Anh Em Si Quan, Ha Si Quan
Nhi, S6ng Ong Edc, Thdi Binh, Huy€n Sr?, U
Minh cria Ci Mau thu6c Ving IV Chidn ThuAt, vi Binh Si I 86 Chi Huy Tmng Doin hinh qudn
tan cing ddt nrldc cria ddng bing Sdng Cr?u de 6m t6i kh6c vi h6i: "T4i sao dang al6nh nhau
Long; cho ddn nhring dia danh d VAng III Chidn
mn b6 Anh Em ra di?"
Thuat nhu: Mi Di, Rang Rang, Ddng Tinh Ra,
Ldc d6, t6i that srl kh6ng bidt t4i sao bi
Sudi Ch6 Chdt, X6m Xinh, X6m Can, BAu Cii TrO,
goi rdi kh6i alch vi bdt thAn nhrr vay. Khi vd aldn
Phri Girio, Nudc Vang, Ngd Ba Ong Linh, Gi6c Bd
Td Dinh Ttr LCnh Sd Eoen 18, g{p ThiSu Trrdng
Nghia, Binh Cd, Binh Mi, X6m Be Chf, Kh6nh
Le Minh D;io mdi ahldc bidt in Vdn Phdng Tdng
Van, Ddng Xoai, Phddc Long thu6c Chi6'n ICru D,
Thdng cho bidt t6i (hldc chi dinh di ldm Tinh
mat khu MAy Tno, Mni KC Ga, crla khdu Binh
Trudng Binh Tuy. T6i kh6ng bao gid mong hay
ChAu, V6 Xu, M€ Pu, MAt khu Ara Sa Lua, Binh
CiA, t6i chidm Quan Ddt D6, XA Bang, mdt khu mudn chrlc vu Hinh Ch6nh nny, rdt nhidu vi Chi
Hdc Dich, TrAng T6o, Cdy G6o, Tring Bdng, Huy tnic tidp cda tdi bidt viQc nay, trong al6 c6
Ddng dt, mat khu Hd Bd, Bdi Ldi, hinh quan
vudt bien sang Krek, Mirnot, Chrip, Chipu Thidu Trldng Le Minh DAo, vi Chi Huy cudi cing
Campuchia... cria t6i noi aldn vi tec chidn. Ra di ald nhan mot
Trii chidm Ddi Gi6, phi Trudng euang Ldi Tinh chl cdn c6 mOt Qudn Chdu Thnnl 1i Hdm
An L6c, khai th6ng Qu6'c LO 13 khu vric Bring d Tdn, cdn hai Quin dd lot vdo tay COng Qudn id
Liii Thi6u sau khi ngrtrg bdn ddu ndrn 1973, khai
Hodi Drlc vi Trinh Linh. TOi xin Thidu Trldng
th6ng Qudc L6 15 d Su6'i C6t, QuAn Long Thdnh
Ddo h6m sau vA Sai Gdn trinh dien Dai Tudng
Trdn Thi€n Khi€m dd xin kh6ng nhAn chrlc vu
hnnh chrinh ma t6i khOng c6 kinh nghi€m cring
nhu khOng thich. Dai Tr.idng Khi6m dd tci ra giAn
vi n6i: Mu6'n kh6ng lim qua xin Ong ThiQu,
Tdng Thdng vi Ph6 Tdng Thdng chon anh chf
SUEoAN is B0 B|NH r 84
ngd anh em Dia PhUdng Quan
vi lyi do phdng thri, ald v6 tinh
gii luu dan, nCn m6t hdm An
gh6 tham day bi tldng thdi don
c6 trCn m0 Anh Em di hy sinh
(vi khdng cd phudng tiCn di
tin nen phiii an t6ng tai ch6),
An dd vO thh clung phai luu
clan gdi vi dd hy sinh.
Trong tran chidn phri
chdt dich d ngd ba Ong Edn,
gAn Qudc L6 1 (N{i Chfa
Chan), Thidu T6 TrAn Phri LAp,
Tidu Doin Tnldng TD 1. / 48 lln
Chidn si Tidu doAn V48 diet Eng T-54 tai An I-6c 1972 tuydn ddu chl huy da bi dich
quan dling alai bric 82 ly kh6ng
kh6ng ph6i t6i, anh phii di ngay, ndu kh6ng thi giat b5n bay rna't m6t cAnh tat t6i v6i v6 ra l€nh
se ma't Tinh Binh Tuy.
mang vd Banh Xe Trung Dodn Hinh Qu,in crich
T6i trd vd Qudn Dodn III gap Trung tidn tuydn 800 thudc, t6i chd Thidu T6 LAp vd
Trldng Du Qudc Ddng, xin Trung Tudng can thiep tldn, toi h6i B6c Si Dai D6i Trddng Qudn Y c6
cho d lai Trung DoAn 48, nhrrrLg Trung Tfdng n6i:
criu drldc kh6ng? B6c Si cho bi6t: Ndu c6 miiu
Quydt dlnh d tr6n chll kh6ng phrii do Trung hldi ti6p ngay trudc khi tan thudng thi hy vong
Tudng dd nghi. Ngdy 13/01./1975 khi nhAn nhiOm ctlu dlldc. T6i n6i: t6i loai m6u O, lA'y crla t6i tidp
vu mdi, t6i xin Thi6u Trtdng Dao girlp cho t6i ngay di. Lric d6 mOt Anh Binh Sl n6i: Dai T6, Em
mudn Tidu Eoin 2/48 vd Dai D6i 48 Trinh S6t, cdng miiu O, ldy cia Em, Eai T6 girl sfc kh6e
hai ddn vi ndy dd girip t6i tiii chidm QuAn Hoii cdn 10 cho Anh Em chring t6i.
Drlc ngdy 20/01./1,975, vi iinh hinh chidn su cdng
Dai Tii Ta Thinh Long ldm viCc d 0y Ban
thdng, tdi phii trri lai hai ddn lzi cri cfa tdi cho Srr Dinh Chi6n bdn bdn trong dip trd vd them Srl
Dodry khi ti6n dria anh em trd vd Trung Dodn Doan, dddc tin da dich thAn dring phi cd trdc
ngiry 22/0l/1975, anh em chdng t6i dd 6m nhau thing drlp xudng mdt trAn bdc anh Ldp dr.ta ngay
ngam ngii chia tay va hen ngdy tiii ng6.
vd Tdng Y ViCn COng Hda, mot Bdc Si cria Trung
Xuy6n qua ciic chidn tran 6 cec dia danh Doin th6p tdng dd theo d6i tirrh trang srlc kh6e
kd hen, t6i d m6t aldn vi gAn tron 15 ndm, srl anh Lap, dd biio c6o vd Trung Dodn m6i ddu gid.
sdng chdt lu6n kd cdn bon Anh Em chfng t6i, Anh Lap da dddc cec vi Bec Si d Tdng Y Vien
nhrlng hic d6i khd c6 nhau, d An LOc thidu tidp COng Hda cfu sdng.
td, Anh Binh Si An dd di hdi tang doi ddn, rau
sam mang vd nd-u cho tdi en, i6i nhd ddn Ong Arrh bi tan phd, Viet C6ng chidm Midn
Dai Tii Ta Thdnl Long BO Tu LCnI tidn phddng
Nam 30/O4/L975 dd dudi anh Ldp ra kh6i B0nh
Sd Doan 18 d bdn canh Thidu Tddng LC Ven
ViCn trong khi anh cdn dang cAn sd chem s6c cda
Hung TLISDSBB, cdng kh6ng c6 rau, tdi n6i vdi
B€nh Vi€n. T6i vi ciic ban bi tli cldy ra Ydn Biii,
An: Em coi n€iu c6 thd thi hrii cho Dai Td Long in
mdt h6m t6i alddc nhdn tin do ciic anh cring di
vdi. An dd tidp td rau cho Anh Long, y nhu da lo
cldn cAy bd dd cho bidt: c6 em li TrAn Phri LAp
cho t6i.
chAn bd gdi ldi thdm. Hdm sau, khi t16'n cAy xong
MOt h6m An di hei rau vd (kh6ng c6 t6i n6i vdi anh Nguy6n Kim Tay t6i xudng mii
trrrdc dd tim thdm em t6i. Trdi kh6ng phu ldng
nhidu dAu, va't vd ldm mdi c6, trong hic alich
anh em chfng toi, n€n anh em chring t6i da gdp
phao kich liCn tuc) khoe vdi toi, em llldm dudc
m6t h6t bi re em tr6ng d b6n tridn ddi cria Tidu nhau. Kh6ng brit mdc nao n6i hdt drtdc. Sau d6
Khu, ndi Ong thdy ldp nghla cia Trung Dodn d6, anh Lap dudc tha irddc i6i, gh6 thdm vd con tdi
mai m6't thdy trd mhh c6 dot bi dn r6i. KhOng
vi cho bidt ld s6 vudt biOn, ddn nay tOi kh6ng
bidt Anh d Qudc Gia nao hay Tidu Bang neo trCn
tldt Hicp Chring Qudc nay, hy vong nhd thrt
SUDOAN 18 BO BINH r 85
cbi6a si Ti6u doan v4t t2i AnL .ln2 Ong Nguy6n Cao K} di, tinh
nhin tin niy mi Anh Em chrlng t6i Qi g{p nhau, Chidn Hrlu cria ch(ng t6i cao a19P nhd
vi c6 tin anh vrldt biCn an toan. vdy t16. Ri€ng c6 nhAn 6ng chi bidt dn
Trdi oi! chfng t6i vi nhiem vu- thrrong cdp
chdi, hudng thu, khoe khoang ndo li
giao ph6, 1u6n lu6n c6' gdn dd hoin thinh, kh6ng V6 Ky vi Trieu Minh nhu tlong
than th6, trdch cri ai ci, mdt ci tudi xanh, ciic cdp truyCn chddng, vay tran chidn An LOc,
Ldnh Dao chring tdi c6 hidu thd'u cho chring t6i
kh6ng, c6 nghi tldn chring t6i vi hidu tluoc chring An Didn, Phddc Long, Phan Rang,
l,ong Khdnh, Ong trdn d x6 nio?
toi nhu chring tOi da thrrdng nhau kh6ng.
Khong tMy Vd Ky xudt hiOn noi tidn
Chfng tOi da ttng cldi dAu vdi nhrlng
tuydn vdi chfng tOi, gid ch6t! Ong hO
aldn vi cria di.ch nhu: Tidu Doin D800, 1145, Trung
hio, k€u goi chring tdi hay d lai chidn
Doin Crlu Long, D6ng Na! 33, 274, 665, 47'1, tldu tld bio ve da't nddc, chring t6i d6
C6ng Trridng 5, 7, 9. Nhr?ng ldn cham sfng vdi nghe lQnh 6ng 6 14i chidn ddu cho ddn
nhring aldn vi alich kd trcn, bidt bao nhi€u Anh khi tudn ldnh b6 sring dAu hing! 6ng
Em chring t6i da hy sinh sinh mgnh, ho{c mdt K} cE hlc cl6 6ng da an nhin tren tau,
mat mdt phdn thdn thd. C6 nhan t6i bi thudng c6 nghi ddn sd phAn Anh Em chring
noi chi6n tran va mdt m6t mtt khi 6 trong ngqc
t6i kh6ng?!
tu C6ng Sin. Udt rlc ttdn pl.ii nhd em Cd Dai
Trr6ng D6 Cao Tri li Thi6u Oy D5 Cao Th6ng Sau khi tldt nddc rdi vio 6ch thdng tri cria
COng Sin, tdt ce vao tn CQng Sin, nhi tan crla
vidt girim t6i aldn ald gdi cho tCn Tdng Bi Thu nat, gia dinh Iy tan! Mdt tdt cri! Lao t0 khd sai,
CQng Srin hic d6 (1980) ld Ld Duin <ld drroc xtl
bin, viOc niy Dai Tii Phan Vdn Hudn, Li6n Dodn 6ng c6 bidt kh6ng, con t6i chl mdi 12 vi 13 tudi,
TrrlSng Lidn Doin 81 BiQt Crich Dri, ngridi ban t6i
cA hai phrii tli ph6t c6 ttd m6i ngey c6 ahldc mQt
mdn trong crlng bidt. Mic dn b! mi lda, t6i vin
leo qua tdd,Irg dd vio thdm cec vi Tudng vta d6ng (tidn VC) dd mua gao kh6ng. Ong li con
<1uoc chuydn td trai giam Hd TAy vd tr4i giam
ngddi, Ong c6 thtldng con 6ng kh6ng?! Hoin cAnh
Nam FIi, tddng mdi xAy mdt t6i kh6ng tha'y 16,
gia <linh t6i nhu vay, tuy nhiCn vdn cdn dd khd
nhd Dai Tri Ngd Van Minh vi Nguy6n Van Chin
hdr gia alinh nhrlng Chidn Hr?u khic, Ong c6
em cria D4i Tri Nguy6n Kim Tay dd leo l€n n€n thdu nhfing su viec d6?! 6ng cti lim gi cho ddt
mldc Vidt Nam? Ong tla b6 chring t6i lai, Ong
bi sap tddng. cing vd con lOn phi cd hCn ha chay tr6-n. 6ng
Khi 6 mdt tran An L6c vd hau cd, t6i dd dau c6 hudng dridc su aldi ddi mi bon CQng SAn
Vi€t Nam da danh cho chring tdi vd Ddng Bio
dnnh alddc nhrlng lon dd hop tn An LQc mang vd
Midn Nam ViCt Nam.
chia cho gia alinh Tf St chi c6 vay th6i.
Bay gid vi quydn loi c6 nhdn cria 6ng,
Ong ngu dai nghe ldi bgn COng 9in k6u ggi x6a
b6 hdn thri, hda girii dAn tQc dd xAy drrng tldt
nudc. Chi c6 6ng ngu chrl COng Sin chring n6
khong ngu nhd 6ng ddu. Bqn COng SAn chring n6
vdn goi chring t6i ld: Nguy Quan, Ngqy Quydn.
Ddng bio bi chdng cudP aloat tii sin vi
dai di kinh t6 mdi chlu kh6ng ndi phrii b6 nudc
ra tli chring goi nhfttg ngudi kh6ng chiu ndi srt
din ilp cria chfng ld bon phAn qudc, chring n6i
nhdng ngudi b6 nddc ra ntidc ngoii theo tlich tld
in bo thrla sr?a cdn.
Gid elay chring thdy tldng bdo hiii ngoai
c16 khong ch6t d6i ndi xll ngrldi, triii lai c6 cuoc
sdng dn dinh chring bdn ve vdn trd giong goi
d6ng bdo hrii ngoai li Vi6t Kidu yCu mldc ng6
hiu moi ti6n cria ddng bio hiii ngoai dd duy tri
vd nu6i sdng chd a10 vO nhdn crla chring.
ISIJ DOAN 18 BO BINH 86
VAy chring dn c6i gi thaa cria d6ng Chifu si Ti6u dottr 1/4E r+i An LOc 1972
bno hii ngoai. Chring n6 c6 bao gid goi nhdm t6i md giao banh, vi t6i d6 hdn ciic ban
chdng t6i ld anh em kh6ng? C6 bao gid
m6n thd thao nAy.
chring xin chring t6i tha thrl cho hdnh rl6ng
Nhfng kf ni€m .16 t6i t6i nhd sudt ddi.
vO nhdn d.ao mi bon chring t16 dinh cho T6i de xem ddn vi la gia clinh t6i, Anh Em la
ru6t thit cia t6i, dep hi t6i ra't vui ddgc biC't Anh
chring tdi kh6ng? Tai sao 6ng hEn ha di goi
chfng ld nhfing ngudi anh em phia b€n kia. Em v6n cdn thrrong mdn t6i nhu ngay xua, xem
Nhrlng ai cing quan tlidm nhrr 6ng t6i li ngudi anh cria cdc ban.
ddu h k6 thi cria chring t6i. Ndu 6ng li m6t Hdi An}r Em Chidn Eodn 48, hdy cring t6i
quan nhan cdp nh6 nha't trong QLVNCH hay vd ddng bio, n€iu c6 ci chua vi tnlng thdi cld
mot ngddi d6n binh thudng chda hidu C6ng denh tang cho Nguy6n Cao K| k6 tld phAn b6i vi
Srin thi cdn c6 thd tha thf ahidc? T6i v6 phric ldm nhuc chfng ta, chd dap l6n srt hy sinh cao
quf cia hing triCu ngddi ViCt Nam ton kinh, yeu
bi 6ng Enh d4o, m{c dri tnJdc kia t6i coi 6ng Td Qudc, yau TrI Do vA Din Chri.
ching ra gi, do trt c6ch v6 li6m si cria dng do
Nguy6n Cao K}' de tay bdt mdt mrlng, dn
mOt sd ngddi kd lai, chic 6ng nhd lai vi bidt
ro henh d6ng gi rdi. Vi ki luat euan D6i, udng vdi bon linh dao C6ng Srin dd trtng l€n
nCn t6i danh phrii irn ling cho ddn h6m nay. tidng th6a ma con ngrtdi vd biin chdt cria 6ng!
Bdy gid 6ng lai di crrdp vo cria thu6c cdp! Ong tuyC., bd ld hng, kh6ng nghl tldn tl6ng bio
hdn nr?a ngrrdi dy lai li dn nhAn, tl6 crlu trong nudc phii chiu bidt bao cinh bdt c6ng, bi
din iip, mdt cii trJ do, nhdn quydn va tin ngudng.
mang 6ng khi luu lac xri ngudi.
6ng c6 cdn ld con ngrtdi hay kh6ng 6ng Nguydn Cao K| kh6ng nghi d6n Chidn
K1i? 6ng c6 nghi ddn hini anh ngudi chidn si hao Hr?r1 Ddng Bao da hy sbh tdt cii cho chinh nghia
hing nhrr anh Ph4m Phri Qu6'c kh6ng? Anh Qudc Trt Do vd DAn Chrl.
oi, ndu anh linh thi6ng, xin anh "b6 cd" k6 da
Xin tdt ci quf Co Quan Truydn Thong td
phAn lai anh lim nhuc anh vi Chidn Hriu cria nay drlng goi Nguy6n Cao K| vdi danh xrhg
anh crlng nhrr D6ng Bao trong vi ngoii nrtdc cring nhd cdp bdc cri, dd bio v€ Danh Dri cho
dang cim hdn hdn ta. quy vi Ttrdng cling kinh cria chfng ta, d6ng thdi
chrihg t6 srr quy6t t6m chdng C6ng cria tdp thd
Ong K;i, 6ng dddc bon C6ng Srin tidp
d6n, al6i ding, chi c6 bA'y nhiOu d6 md 6ng cld D6ng Bdo q{ nan COng Sin d Hrii Ngoai.
qudn td't cri, 6ng n6n vd n6ng th6n mA sdng, mdi
thdy su that, mdi thdy 16 C6ng Sen nhu thd nio,
bon cAm quydn tham nlning, cu6c sdng chring n6
qud dAy dri, chring cldu c6 nghl tldn Ddng Bdo
trong nudc dang thidu th6n, mdt tdt ca tl.t do, bi
bon c6ng an kdm kep.
Thdi gian trong nggc ti COng San, t6i
lu6n bio v€ Danh Du cho tdt ca qui vi Tddng
Lanh, Si Quan, Ha Si Quan vd Binh Sl QLVNCH,
mic dri k6 thri mu6'n t6i phrii b6i bdn QLVNCH,
tOi da kh6ng lim. T6i ald c6 th6i .1O dl1t kho6t
vdi nhfng tCn ch6 sen d trai giam Nam Hi.
Anh Em Trung Doin 48,
TOi kd ald anh em hidu 16 vi sao t6i bi ali
Binh Tuy, la viec ma trei vdi mong ddc cfa toi h
I cring Anh Em chidn cl6'q noi mi nhr?ng hic vui,
budn, gian khd d6i ret ddu c6 nhau, nhrlng hic trl
met tran trd vd hau crl Long Giao, cring nhau d6
banh, hay dAnh b6ng chuydn mi hic nio Anh Em
cdng vui v6 hrin nhi6n goi t6i la "iri dfng" cr.1
rSUDoAN 18 B0 B|NH 87
Izqu"f" g{+,cuiff*,
Ngdy ddu nhAy xudng rtng An LQc Ta cfing d6i meo trl chap t6'i.
Tudn, 86, Hing, An dA gid td
Dinh ldp hr'nh h)i khdc de'u dd Khdt - ngfia mit ra hrlng hat trdi.
Quan tai chdn ban chidc poncho.
C4o sdy qu6n cdn chrJa dung ddn
Crlng kh6ng cdn kip kh6c hay budn Nhrim bdp dd lUa ngrrdi dd th6i.
Phiio dich tr6n dAu ch6t ch6c tu6n
Hon sdu trem ngudi dang giSp trdn Bi d6ng nrrdc udng ddy anh ban.
Ldng nio mi n6i chuy€n dau thuong. Dtlng sg rlng ta sd tri thr)
Khi trAn chi6n tin thi c0ng hdt
D6i Ci6 tren cao dich khac l0a
Ban ta khu tryc roi b€n rJng D6a hoa ddn tOc nd thi6n thu.
Trong miiy truydn tin dich chrli phd
Trong ldng ta ngon l0a bJng bUng. Ngtidi lfnh midn Nam khi cdm sring
Llch st? Rdng Ti6n dd thu6c ldng
Ndo lao qua tring, bdng qua treng De bidt thd n)o ld md thr^tgng
Chay vrit l6n cao chidm dlnh ddi Ldm ngtldi ddu.phdi gidt nhau kh6ng.
Hdy bdn h5y gio, tung luu dan
Ddi Ci6 trCn cao thuong thi trdn
NrJ6ng nhau sau trudc m6t ldn choi. Mrlng em, mrlng m9 d6m y6n ldnh
Chl hai trim m6t mi xa ldm Vi€n d4n budi chi6u xuy6n n6n sit
Trdng trdng dd roi mdy chr;c ngr-tdi BAy gid vd net giaia v6 minh.
Tring trdng, ddi ta nhi6u trang trdng
Mai em xudng phd kh6ng cdn sg
Vi nhi6u cao dia nrli s6ng oi! H5i nfm trong nlng, budi chg d6ng.
Mtra miit ddu d6m xanh mat de
Nghl ngoi vii phrit chd hdi sric Cudi dem phong lan rqng l6n mdm
0i dA trong tim lai h6a mdm:
Mai ta chio phd, rdi di nca
K6o xdc, dd bao ldn gai ban,
Mdu hda vdi mdu, miiu tu6n th6m! Cao dia cdn nhi6u khdp nrli s6ng!
LbnB ta nhrr gi6 trCn d6i Gi6
Vin mudn dtra mAy ddn tAn cing.
Chidu xudng, mua do. qudn ldng 16, Nguy6n Phric S6ng Hrrong
Tidu doin hai cdnh bdm cdy leo, (*) Ddi Gi6 169 li cao tlia chidn thuat cia m{t tran
Ti6ng s0ng b6ng )o l6n dlnh Ci6,
Ddt trdi dao lQn tidng qudn reo. An L6c. Eich ali dAnh chidm d6i Gi6 trudc khi tr4n
Trong con m€ hoang tung hdm chay chidn An L6c mia hd tl6 lfa 1972 bing n6. Trung
Dich gqi gdo nhau: ch(ng ddnh d6m!
Dodn 48 SudoAn 18 dudc tnng ph6i cho m{t tran An
Tdi nghiQp cho ai vrla ngi guc
L6c mi Tu Ldnh chidn trddng li Thi€'u Trrdng L6
Tay ndm com kh6, hd mi€ng thdm.
Vdn Hdng. Tidu doin 3 dudc chi dinh tdi chidm ngon
ool nay.
rsr.J DoAN 18 B0 B|NH 88
tM*g6w"d,Mrxred@*
(Chidn trrrdng XuAn L6c, Th6ng Tri 1975)
o
Thidu Tri Phan nh?n lenh trii chidm Phddc Long; nhrrng kd hoach
Tdn Mi, Tidu kh6ng 16 vi f do gi, phrii b6 dd nfa vdi. Rdi hlc
dodn tnrdng kh6c, m6t chi6'c dfia phn thny nio t16 chi vE cho
I reu ooan J/ 52, Cong tnJdng 5 vi Trung cloin 33 Edng Nai cda
la ngrldi da tfic dich ndi lfa tai vd xu, v6 Ddt, vi T6nh Linh nhlm
tidp chi huy tai cAm chAn tlinh ti€u hao sinh luc quAn ta. Tlii llla
mit tran Edi ndy vrla kip dap tdt, thi tlidm n6ng kh6c da bing
M6ng Ngua, cld lOn. D6'u hiOu chudn bi al6nh ldn phrit hien khdp
An cAn gdi cho noi: kh6ng kd xidt nhring clin ga thi rong trong
chfng toi bai rdng mit 86o Chrinh phia Bdc XuAn LQc; cring tai
bft ky chidn dAy, hnng chuc thring phuy chrla gao ning huorrg
trudng "Trdn nguy trang ven bd sudi can (sau ndy b6 tLi lAnh
D6nh D6i M6ng c6ng quan d6ng noi t16). Trung t16i "xi ke" xung
NgUu", Chidn kich thu6c Tidu tloin 3/52 do Thidu riy TrAn Dinh
Tnrdng XuAn Cinh chi huy tl6t nh{p khu Phddc L6c khdm ph6
LQc Thring
Ycn)Tbi6u td Phln TAn MY Cf 4.1975, mi nhrlng hAn ch6n ddu h6a ti6n 122 mdi tinh trong
giA'y boc dAu cdt gia-u ven bd SOng 86.
chring tdi xin Sau Phrr6c Long b! b6 qu€n tldn phiOn Ban
trich tling nhrlng chi tieit quan trong nhdt, dd tha'y Me Thu6t ldm qud cho cldi phrrong. Vio ngdy 25
ring tinh thAn chidn tld'u cria ngrrdi linh Quan Lrrc thilng Hai 1975, m6t ph6i doan trung ddng Viet My
ViQt Nam CQng Hda hic nio cing 1u0n vrldt qua lOn Qudn clodn II , dda ra m6t xdp khdng rinh vd
man ludi phrio cllch hrrdng vd Pleiku (?) vA chi ihi
ciii gidi han d cling sau sli phi thudng.
cho Tudng Pham Vdn Phli tap trung phdng thf
H6i ki Y-vcn Pleiku, nhu c6 dqng f dd Ban me thu6t k6m phdng
Loat tr6i phe dAu tiCn ldm rung chuydn thri hon lot v6 tay alich, tao ra ddy chuydn cld vd
D6i M6ng Ngda veo hic ndm gid sring ngdy 15
toin qudc trong thdi gian kd c{n. Trrdng Phri nhdc
Thring Trr ndm 1975. ngudi ban ld Tnljrg T6 Trin Thanh Mai, khoii 13
Dd Lat, cAn girl kin chi tidt ndy, trA khi Trrdng Phrl
Nhdng ngudi linh tr6 Mi6n Nam thu6c
Tidu doin 3/52 St doan 18, drroc phi, phiio ban qua veng.
tAn tdm ydm ird, ala giiing tra cQng quan m6t tran Ngoni QuAn cloin I, Tddng Ng6 Quang
dd tldi noi toa t16 c6 ildn d6, ldm tan 16 Trung Tru6ng nhdn lenh vA Saigdn gdp TT Thiau; trlc thi
tloin 95-B thuoc Qudn dodn 4 B5c Vi€t, nhrrng da
ddi ngoai qu6'c loan tin "Tudng Trtrdng <ld tldo
chidn thdng 6m thAm khi van nudc ndi tr6i. nhiQm" gay hoang mang cing khdp ving gidi
tuydn. Ong Thi6u chl vi6c ra l€nh b6 Hu6 nrla ld
Tlnh hinh tdng qu6t dAu ndm 1975: Midn Trung tan ra trong khh honng.
Kh6ng ai nghl ring 6ng Thi€u sC dudc an
Chidn tuydn menh mang giria ban vi thi
Tinh Phridc Long mdt vdo dAu Thiing toan khi tr.i y cho nit b6 Cao Nguydn vi Midn
Gldng 1975. Ngny hom al6, m6t tran mua trAi mia Trung, n6u hai vrlng a16 cdn thi6t y€iu cho siich
bao phri ving ntng chdi Tdn UyOn, Phri Ch6nh lan ludc clia M!. Nhrtng 6ng Thiau tld tldoc an todn
sang nhang midn tre gai chi€in khu D, Ddt Cudc. khi ra lQnh nii b6 Cao Nguy6n vi Midn Tnrng, vAy
didu d6 chrlng t6 6ng ta da tlli hanh f dinh cria
Mrla trlu nang tfen td'm poncho linh chidn ven
ddng La Ngi. Su clodn 18 vA Li6n dodn 7 BDQ ngridi Mi.
1954: Edng Hi, ving hori tuydn;
sUooAN 18 B0 B|NH r 89
1975 Ttic Tnrng, Ai ttla tldu. Cdu La Ngi lanh tanh. Hdng qui{n cho vo
bdi thidu b6ng ngddi. Day h hinh anh vddn kh6ng
Ngny 22 th6ng Ba 1975, Tnng doin 52 nhi tr6ng nhring ndm vd tnldc khi Tay lc dudng
thuQc Srr doin 18 td chfc thanh chidn dodn v6i
Thi€'t cloin 5 (Trung T6 N6) sdt nhap hinh qudru tran ddn. Bey gid ddn phiCn cong quan k6o vd. Bdt
rdi khu vrtc ndi Chfa Chan phia tlOng Xudn LOc crl 6 noi nio, h6 viQt cQng md cldn, li ngrrdi dAn
sang khu vdc phid tay theo tuydn Ddc Md-La Nga. chay di, trll nhtng ving xa xoi ndi quan ta ma-t
Qudn sd tham chidn gdm chung vdo khoring 1,600 quydn kidm soiit do hdu qud, cria HiQp dlnh Ba Le
tay sdng, phdng thri lrru al6ng trCn m6t tuydn xa
L973, vit do tinh cinh ngddi dan phrii b6m la'y
tip mit md, chlng ktr.ic nio ngrldi ta sll dung mQt
tung d6i 30 n$rdi cld canh gifi toan b6 crii Dinh ru6ng vddn cld md sdng.
DOc Lflp th€nh thang kia. Tidu cloin 3/52-18 ting TrI min d€m quanh hiu hudng cao nguy€n
phdi cho Thi& dodn 5, phdng thri lrru dQng noi
Ddlat, phdng kh6ng clich ph6ng nhrlng chim siing
ving Tfc Tnrng-La Nga.
alan ch6o l€n nhau giria ndn trdi den thim. TrAn
Dai ta Trung doin tnidng Ng6 K| Dfing nhring tlidm cao b0n qudc 16 20, ngrrdi linh gdc
chl thi cho Mi Phung td chrlc Tidu doin 3/52 gi{c nhin 16 thdy tr}ng vct sang dii nhfing cloin xe
chuydn quAn tlich ddn xudng phia nam, ddn
thinh c6c todn xam nhap nJrAy toen vO cec vrfng
Phddng Lam ddi hudng D6ng vd vnng Brio Chrinh,
nghi ngd c6 clich. i clinh ndy gip sg phan kheng
quydt het cria Mi Phung, vdi lyi do: aldi phddng da vdy 6p Xudn LQc.
tran ngap khdp l6nh thd ti phuong Bic vd dAy,
kh6ng cdn cham tuydn ndo kh6c hon li con s6ng COng quan bit deu danh thdm dd vi tri .lai
La Ngi. Ong Dring n6i dAy Ia rcnh tA trcn srr
dQi 2 Nguy6n Trong Thu{t trong khu vrtc crla Tidu
tloin, vdn gAp su th6ch thrlc bdt tudn hinh cria M! tloAn 3/52. Thuit c6 bi0t tdi vd phdng thrl min biy;
Phung, di anh ta c6 ph6i ra toi rin binh, bi 16t lon, do d6, siing h6m sau, toen lqc soiit tim tha'y b6ng
bdng trdng x6a, nhrlng vflng mdu ban hing ciy cao
chrl khiOng thd ndo hy sinh nhrlng drla em cria anh
su, t6m aldgc bdn con ch6 tran Phri Qudc vrldng
ta mQt ciich nhdn tAm v6 ly drldc. Ong Dnng dAnh min nlm lai ngoii tuydn. Mdy ciu linh cria ThuAt
tam nhudng bQ M! Phqng, bdi tinh hinh dang bi€in ra cho Tric Trttrg mua cri s6, ridng, m6, mim t6m,
chuydn xdu tli trlng ngiy. hring iiu, khd chua v.v., kh6ng qu€n mang v6 ddm
Dalat mdt vdo 30-3-'1975, d6ng thdi vdi bi-dong clAy 5p... n1ldc-mdt-que-hudng.
Hud, vi 2Q ngdy sau Ban M€ Thu6t. Tirng doin Ddc Mo, Gia Ki6m, Tfc T16rg, v.v... trd
dAn chring tay xech niich mang trl tr6n Ldm Ddng, nen sdm udt tni phd sau 20 ndm c6 m{t cria tldng
Dinh Qu6n lt hldt dd xudng chay gidc. Din gia bio di-crf chay loan td ngoai midn b6c. Ddn nay,
sric gdm chung trau bd, ch6 mdo, dl chi ca bay vit lffi cu Hd xanh xao vang vot tt xa hQi bdc
gd lC'ch thC'ch bdm g6t phi6 sau con ngudi; ii ai phridng nghdo tfng, lai tlang ld md bd tdi quanh
qudt trong nhtng rtng cay tr6i bat ngdn midn
thdy cAnh loai vat trung thinh theo cht nhr.i vay.
d6ng.
B6ng doin ngrrdi di tin l€ dii bOn qu6'c 16 20 hic
xd chidu, nhin trl vi tri cl6ng quAn l{ng l€ trong Srlc vAy 6p cria ddi phrrong cAn n{ng th6m
rdng. M6t chlii budn nan, mot chrit An hin len l6i
ttrulnigvdn-gpiytr.OCnhgi€tinhdtlotiuny5d2ndndgdca lenh hl Ttic Tnttg
trong ldng ngrldi linh, bdi khdng cdn khi ndng bio ba DAu Giay-Ap
vC an toan cho ddng bdo minh nrla. Nguy6n Th6i Hoc doc theo qudc 16 20, ciich XuAn
M! Phung thAm khen c6c chri lffi kf lu{t L6c mrldi hai cAy sd theo alddng chirn bay. D6 li
cria minh: kh6ng bao gid linh xArn pham ddn m6t ngdy 5 th6ng Tri nem 1975. Thidt doin 5 rdi chidn
dodn 52 v6 teng cudng XuAn Ldc. Ldc ludng m6t
triii dt cong rau nio cria ngddi dan qua nhtnS
trung doan 52 cdn lai trdn girl tuydn dAu vi cu6'i
vring hdnh quan: dng chri ddn tlidn mia vring ga
cring cria nddc Viet Nam C6ng Hoa, ngrldi ban
Gia Huj nh phAi nhic Mf Phung cho anh em in ddng minh bi ddn v6 thd c6 tl6c b6 roi nhu. chrra
mia "thA ddn, nhring dtng ch{t hom..; ru6ng rau trlng thdy qua cric ddng quAn sri thd gidi. Thanh
mudng drrdi chAn nrii Ddt, xd Tric Tntng, tt miu phAn trang bi crla ngudi lffi lrru tlQng thring ngiy
thi sdng v5n ld vo dan li con, mQt cdi xang bdt ly
xanh ngi sang mau ving vin y nguyCn cdn t16 qua
than, ta'm iio poncho tla dung nhi6u khi thay da
hdng thring bdn nhrlng 1du poncho di chidn cria
ngda boc thay. Ddn vi thudng xuyCn al6ng de trai
linh."
girla nlng hay iren ddi nfi. Linh dio v6i v6 mot
SUDOAN 18 BO BINH I 90
h6 cri nhdn; ndu <l6ng quen m6t ngay thi khoi siu Thring Tu bit tlAu rdt sdm. Trl hic nim gid s6ng,
lim th€m nip, vni ngny thi n6i grao th6ng hio, gii b6ng chdc cii mQt tdm iio hla bao la choing phri
min cla;rmore, vi s6n sing chd gifc. Ndu siing mai
lOn XuAn LOc, htng hrJc, ch6i lda, tidp theo d6 nhu
c6 lQnh di chuydn, linh chi cAn b6 ra mddi phrit
thdy todn bQ XuAn LQc vd nd tung ra dm vang m6t
cudn poncho, gd min, ldp hd ca nhan, r6i lai
g6c trdi. Trin chi6n XuAn LOc bit dAu.
"aludng trudng xa...thidu L{ khong cho nhriy dr}"'-- Cing lfc, lrrc lrrong mot mot trung doin
lirih hAt tdu -.li chua bidt tlAu li bd li bui chidu tlich md cuoc tdn c6ng cutrng tap v6 vi tri tidu
aloin 1/52 (Cam Phli) tai ngi ba DAu Gidy (sau
nay-" niy tlrroc bidt li tnrng ttoin 33 D6ng Nai). Ddy li
Ddi M6ng Ng{a cd sd m6t d6n ddn cao su, ra't d6 nhan tr€n bAn tld
Ban chi huy Tidu doin 3/52len Ddi M6ng t16'i vdi phdo binh dich. Chring mudn chidm girl
Ngga vao gid tnra ngiry 541975. Trong td xa, Ddu Giay, nhim khori truc giao thdng v6 Xudn L6c
ngon tldi mang hinh dilng mQt con tiu k€(ch xri ndi
l€n gida bidn xanh c6y tnii midn t16ng, phia bdc vi khu D6i M6ng Ngtra crla Trung tloin 52, tldng
ngd ba Ddu Giey. D6 h khu ttdt tlii, cao khodng
200 m6t, chi6u dii chrlng 800 m€t theo tlddng cllnh; thdi ngdn ch{n tidp viQn crla ta. Qua that, qua sudt
khi cl6ng quAn, m6i thdy n6 gidng y chang m6t cdi cuQc chidn b€n sridn tdy blc Xudn LQc, Trung tloin
vdnh m6ng ngrta khoric l€n m6t ldp thrio m6c diy 52 O kh6ng nhdn drldc mot su tidp srlc nio, khdng
m6t chdt cld lrtrg nao tA hudng Bi6n Hoi, ngoai
gdm chudi" mit, vi cdy hoang. Ldng chrio khu ddi
tnl Kh6ng Qudn ban c6 m4t ttng gid.
hrrdng vd ngon ndi Ma phia d6ng trCn dddng rrlng Nhin l€n ph6ng cld tran liet, ngudi ta sC
vd Xuan L6c; lrrng d6i quay ra qudc 16 20 phia tiiy thfy rn{t tran Xuan LOc chia lim hai khdi. Kh6i
ldn li thi xa Xuan Lpc g6m: bO il lenh Su doan 18,
sang ngon X6c Lu srirng sfing trong tAm nlrin. Ndu hai tn]rrg cloin bQ binh 43 vi 48, Thidt tlodn 5, ciic
tidu tlodn Ph6o vi C6ng binh tnlc thu6c, tidu tloin
coi Ddi M6ng Ngd. a li ciii alAu con clai bdng, thi BiQt tlQng quan 82 Q Vudng Mong Long mdi nit tt
X6c Lu vi Ndi Ma ddi xrlng vdi nhau tr6ng nhrt Cao nguy€n xu6ng, vi ciic aldn v! dia phudng Long
Khenh: tit cri chi c6 thd, mdng manJr tren m6t khu
tl6i cdnh rQng sorii m tren nAm cAy sd ngin.
vtlc phdng thri r6ng ldn td Nrii Ma-Nfi Thi phia
Vda dat chdn v6 vring, mdy trdm llnh chidn tay qua Nlii Chrla Chan phia c16ng. Khdi thrl hai
bi€in dang ngay vd rtng cay trai, biet tim tich; tren nh6 hdn, khu vrlc thu6c trung dodn 52 Q, nlm vd
brin tld chi cdn ghi lai nhfng da'u xanh dAm vi tri, tAy bdc trl Ddu Giay len D6'c Mo, c6 nhiQm vu rA't
nhr?ng chdm tidn sdt cham khu cho xa Binh LOc
trong ydu: ngan chin c6ng quan tt cao nguy€n
tren hudng bdc gAn Ddc Mo.
trin xudng.
Trlng doin ddn chring tidp tqc ch4y lo4n hl
Ngiy 11.4.1975, c6 IOnh "k€o" th€m tidu
Phridng Lam, Tfc Trfi€, vi D6c Mo cria ngdy h6m
dodn 2/52 vO teng cudng Xuan L6c. Trl 16c d6
qua. N6t m€t m6i bing hoing cdn ghi tren rinh mdt
moi ngudi. Ho chl bi6t trA ldi, "Chring n6 cl6ng trung cloin 52 chi cbn li mQt trung cloin tln (-)
l6n, c6 c& chidn xa, sring ldn; chring n6i rat gigng
ddn phddng ndi tuydn dAu da't nudc. Tidu tloin
Bic K|; nhidu dfa chi chrlng mudi lim, mddi sAu 2/52 trln aludng vO XuAn L6c, cld cham tli.ch rdt
ruol. manh tai dp Su6i Tre vi Cua Con Heo tnJdc khi
bit tay vi tang phei cho Trung Doin 43 (Dai T6 Le
Nirn tlu tlua trCn chi€ic v6ng c6t v6 hai cAy
Xudn Hidu). Tlrdng LC Minh Drio khen ngdi cldn vi
mit trCn D6i M6ng Ngga, ben canh ban truyan tin,
thu6c quydn Dai liy Hulnh Vdn 6t, 6ng n6i,
Mf Phqng 6p srit chidc radio ba bdng b6n tai nghe "Chring ta khdng cAn thu vri khi clich lim gi, cAn
chudng tdnh Da Lan crla dii quAn dQi, chuydn phii tieu di€t sinh Uc dich tl€in mrlc tdi tla cho
t6i." Nhung m6t 16 vd kh1 do 2/52 tlch thu gdm
sang thdm dd may dai ngoai qu6c alang tan tinh
dai bdc 37 phdng kh6ng, da chrlng t6 mrlc thrrdng
mech aludng cho giAc, ddi giong chric dri quAn ddn
vong rdt cao vd phia quan xam lrroc. Qudn sd tham
Midn Nam, mdi dAy cOn aldqc ho vinh danh li
chi€in trung doen 52(-) cdn lai hai tidu doin 1/52
tl6ng minh crla "th6 gidi ht do." Drrdi xa vd hrrdng
c16ng, nhin qua srldn trei Nlii Ma, Xudn LOc dang vi 3/52 vd Dai d6i 52 Trinh sr6t (Dai riy Mrlng).
thidm thiSp mat m6i qua t16m mring t6m Th6ng Tidu doin l/52 ti6p tqc cAin tllch t4i ng6 ba DAu
Gidy. Dai a10i 52 trinh srit phdng ihi vi tri trung
Tu, ldu ldu giQt mtnh trong 6nh hoi ti6n vi tlai
phrio dich danh phe cArn chtng. Nhrrng ngiy chin
IstJ DoAN 18 B0 B|NH 91
tloin. Tidu aloin 3/52 trd thanh lrrc lu-o. ng chri lrrc, Nhat ki hinh quAn, 150500/4-75
g6m Dai c16i 1 NguyCn Thanh Trrrdng trcn D6i T6c xa chudn bi alich al6nh tning tridn D6i
M6ng Ngrta, c6 therir rtrung aloi vri khi ndng tidu M6ng Ngqa vdo hic 5 gid s;ing ngay t5 thang Td
doin do Thi6u riy nhA gido Lddng tei ngri tlAm 1975.'ftQn chidn khdi srt kh6a ldp hdt am thanh
triich; li6n it6i TOW vi Heat chdng tdng do Trung ddn nhac chinh trong Xuan LOc.
riy' Hllu Minh <lidu khidn. Tidu <loin 3/52 (trrl) Trung riy Nguy6n Thanh Trrldng c6 th6i
xudng dp Nguy6n Thrii ,Hoc phdng thri vi bAo v0 quen n6i rdt le nhr Huydn Vfi tddng thuat hic cAu,
bQ-chi huy trung clodn, vi tri tidu aloin 182 Phdo nhrlng mach l4c 16 ring m6i khi ch4m clich.
binh vi chi cloin 3/5 thidt giap.
Tnldng cho bidt sdn ph6o dlch d4t bCn sudn Nrii
Hdi nt?a cl€m 11 Thdng Trr, td phuc kich Ma-- khoAng nt?a drldng gifa Ddi M6ng Ngga vd
mln cria Trrrdng tai phia d6ng bdc Edi M6ng Ngda Xudn LOc -- kh6ng 16 bao nhi€u khdu. Dich gia
tang hoe luc trong mddi phft, va xung phong cdp
ha 17 g1dc, trong d6 c6 4 c6n b6 cao cdp, thu 4 dia
kj'. Phrio ban trl trung tloin vi Ndi Thi (gAn Cua
' bin Trung iQng ra't tlntr xAo, 4 bAn t16 ndi
pictomaps, vi clic bi€t m6t c6ng vu l€nh ghi: Con Heo, crla ngd XuAn LOc) trong khoinh khic
"Doin nghiOn cdu quan su d{c biCt 301 - Nay dd tap trung bdn phd trCn hddng tdn c6ng dich phtu
cr? bdn d6ng chi (lAu ngiy qu€n t€n) tCn ttddng along D6i M6ng Ngga. Ant noa chAu lim chao
nghien crlu thrrc dia chidn tnldng Thrl Bian Xudn nghiOng lay dQng Lfrip cdnh vdt rrlng c6y, nhd t16
linh crla Tntdng nhln thdy 16 mdu chim den di
L6c. Ngiy lcn dddng: 2 thring Trr 1975 - Ngay
chdm drtt nhiQm vu: 30 thdng Tt 1975." My tl6ng cria lffi cu Hd. Vdi qudn sd chrlng mQt tram
Phung t6 f nghi ngd vd crii ngiy "chdm drlt nhiOm ngddi, Trddng dd giao cho Thidu riy T6't, <lai tlQi
ph6, hai phAn ba quAn sd bd tri theo lrrng tldi tld
vu 30.4.1975" kia, thi Dai t6 Drlng ph6n, "Anh chfa
c6 tAm quan siit va tec xa. Ltlu dan vd M.72 phdn
ld hay md m6ng, chi suy nghi vdn vd, lam thd ten phdi tldu cho cdc hd chidn ddu. Kh6ng mQt t0n
gdi (?)" Tinh hinh khu vtlc trung tloin 52 vio gidc nio budc lot allJdc lcn ddi.
Thudng binh alich bi linh cria T6t bdt lim
L3.4.1975 ghi nhAn nhrl sau: Tidu doin 1/52 de kiet
tr) binh khai b6o thuOc dai al6i trhh sAt, trung
sfc sau bdn ngiy qudn thAo vdi trung dodn 33
cloin 958, quAn dodn 4, m6i trl Bdc v6.
gidc; 200 chidn hrlu d5 hy sinh trCn nhtng thrldc
Sau dgt xung phong thdt bai, son Phrio tlich
vu6ng vdng ddt DAu Gidy. Dai te Dtng crl tidu
trl Nrli Ma cring v6i dai bric 130 tt bdn hddng iip
doin ph6 3/52 ld Dai riy Hn Van Cho hrldng dan dao D6i M6ng Ng{a , rii xudng khdp v! tri trung
hai dai clQi cria Nguy6n Trong Thudt ve Deng Hrlu doan dudi dp Nguy6n Th6i Hoc. Kh6i den ddc bao
Lc hanh qudn c10m bit tay dria t/52 cdn lai vd vi phri quanh rtlng cao su, toi rnd trong dp crlng li
tri trung tlodn. Vio ltic 2 gid sang 14 thiing Trr, E4i m6t cd sd mQt aldn didn cao su. B€n kia khu sdn
r6ng, nhrlng ndng sring alai biic thut hiu, nh6ng
tri Dring md chai champagne c16n mrlng Cam Phd lfa, nhrrng khdng cdn ph6t ra tidng nd, nhrt trong
vd Hi Vdn Cho. Cfng trl d6m 13 theng Tu, nga ba m6t doan phirn cAm.
DAu GiAy hoin toin lot vO tay cong quan, kh6ng Hai khdu dai bric 105 trring dan, den si h.la
bao gid dridc chidm lai qua sudt trAn chidn Xudn hai con voi lat nghiCng trong u dd't. CAy dng-ten
L6c, bdi if do khdng c6 ldc ludng ban ti6p vi0n (?). cao nghQu gdn hdm dai td Dring bi diinh giy, nhm
Vdi qudn sd bo binh khA dung xu6'ng thdp chang s6ng sodi b€n sdn. Mat san th6nh thang 16 ch6 nhrr
700 chic'n binh, trung cloin 52 O khdng cdn dri nhring ludng khoai vda mdi bi cay sdi len.
Lric 8 gid, son ph6o gidc chudn bi cho ddt
qudn sd phdng girl m6t ving r6ng ldn trl A'p
Nguy6n Th6i Hoc l6n Ddi M6ng Ngrta, mdc dri li xung phong rndi. Trdi s6ng 16, ndng dm, kh6i md
phdng thri dA chidn tam thdi. Ngdy 14 Th6ng Tu, mit bay cao. Tridn ddi thrla thdt hon sau nhidu dot
ph6o. Nhrlng sinh mang, hdn mot trdm i6'm bia
Tudng LO Minh Drio chuydn xudng trung doan mQt
sdng di l0n, d6n 16n, didc kh6ng sd sring. Linh crla
c6ng dien c6ng quan, vidt: "Tui ngqy Dri va Su 18 Trudng thdy 16 nhidu cdu v1la di vta nhai mia, en
ra srlc ch6'ng girl Xudn L6c, ngen cin qudn ta thi vOi mOt tr6i cey, kh6ng nghi noi ddy h s6'ng hay ln
ha 1 phudng iin dring han k|." Tuy khdng phrii ld chdt. D6 li nhrlng cAu thi6u nidn chrlng mrldi ldm,
"dAn tinh b6o," Mi Phung c0ng nghi ngd vd m6t
ngiy hen nio t16 cfia lin}l bdc phtrdng: vi dau
chring tin trrdng manh me v0 m6t ngay N c6 ddc
hen vdi ai (?) n}ru rlla?
SIJ DOAN 18 86 BINH r 92
mudi seu tudi, than nhi€n nhd cli tap trAn giA, vd Lric Sgid 30, Tidu tloin ph6 Hi Vin Cho vi
crl thd tidn tdi. Ltuh cia Tnidng kh6ng thd hm gi Li6u ttidu ct6ng ilai tlQi 4 md drrdng nrrong theo
kh6c hon h tap btn bia tr€n xa trudng; hq phai srldn phia tay len tdng crtdng cho D6i M6ng Ngda,
bdn ph6t m6t cho chdc dn, vrla dd tidt ki€m dan cl6ng thdi mang th€m clan drtdc cho tlai t16i
drrdc. Linh lJr6ng ldy lim la, bdi qua nhrlng lAn TnJdng.
clqng dQ, bit dddc nhidu tu birfi Bic Viet vda mdi
Hd Vdn Cho lcn ddi, tinh thAn ciic em linh
l6n, dm ydu xanh xao; chfng khai biio chi clrroc tdp 10n theo, cring d6 hidu bdi Cho trlng coi tuinh siit
bin khoing chqc vi€n dan, rdi bi cldy ra trdn, n6i trung doan vi srl doin, tec gie cu6c tdi chidm Ddi
li tti B (Midn Nam). Gi6 trong chidn tnldng An L6c L972. Hd Vdn Cho
Ndu alem so siinh, thi linh chinh quy c+ Hd ddn thay Mi Phung trong chrlc vu tidu doin
tnrdng, nhffrg M! Phqng cdn bi ket lai do clidu
kh6ng thd nio tldng cdn tldng srlc vdi linh su
kiOn chidn trary chria kip bdn giao.
tlodru linh cfa Trddng dudc- Khi cham triin bdt
Dai cl6i ph6 Thidu riy Nghia hrrdng d5n
ngd, dQi hinh aldn vi dich fidng ahtdng vdi ta trung cl6i clAu chidm gill tuy6n crla Tnldng vrla bi
set thrldng nhi6u nhdt. Nghia tidp tqc girl tuy6n
thudng dE bi rdi loan, ch6ng thudng h6 ldn "xr:ng
ngoii, vi Li6u theo d6i hoa lfc ydm tro phi ph6o.
phong!" hodc "clai tlQi X al6nh dien, dai tl6i N aldnh
Dai ddi cria Li€u dn ddn vrla ching hic <ld cring
tlidm" dd nghi binh, ndi ch6m vC. Nhfrg tdi aidm Tnrdng kip chdn chlnh lai d6i hinh chidn dA'u.
cria ch(ng-lrrc ngld-d. xam ldng n6i chung- ld c6
tron ving nlii nlng xam nhap, c6 hau phudng ldn Thudng binh tlrtgc trao vd tram xii; cl6 li mA'y cin
Mi6n Lio; c6 thdi gian chudn bi, tao ydu td bdt
ngd; do tld chring thrtdng ndm quydn chri ddng nhd gach nim girla dp, crlng dd trring nhi6u <lan
chgn lga tlia thd cho tran denh, - cdn h6i vi dAu ph6o. TrAn chidn rdi bdi, kh6ng hidu hai 6ng y sl
quan xam ludc "tai gi6i" tldn thd, thi xin tham khAo Nam vi Sang xoay trd nhu thd ndo tld sin s6c
chddng hinh Viet-Nam-hod chidn tranh vi thudng binh.
HiQp dlnh Ba I€ do "tldng minh" chd xddng, li bidt
Thi6u riy TrAn Dinh Crinh vi tmng al6i "xi
16. ke" cria anh ta gid tuydn giao liOn tt D6i M6ng
Thf tnrdng c6ng quan ra ng6n du hing sau Ngga xudng dp, lim th6m nhiOm vu tidp td va tan
them m6t lAn tha't bai. Tidng loa l€o nh6o giong
thrrong. Tuydn phdng thrl quanh dp vin li tinh
Bdc K| tidng tluoc tidng ching nghe b6 ngoAi tai.
Ddy li khoing treing thdi gian cld chdng thu quAn, trang da chidn tam thdi - m6t hd crl nhdn trAn trui,
td chfc tdn c6ng tidp. Trrtdng cho san s6c thrtdng kh6ng bd hiy, kh6ng chtrdng ngai vat, khong reo
binh, gom tiin em thinh nhitng d kh6ng c\r, bdi luc k6m gai, m6i gid m6i I6c cdng them thtta m6ng
lrrong kh6ng cdn thl cld din m6ng tren m6t tuydn
hdn.
drii mdy tram m6t theo vdnh m6ng ngua.
TrCn 416i, theo hrrdng din clia Cho, truc
Ngodi vdng tlai bdc dp Nguy6n Thdi Hoc,
thdng vdng qua tl6nh ph6 Ndi Ma; son phrio gi{c
Trung riy Mai Manh Lidu di sin sang. Linh dai d6i
cdm ti6ng sau mdy gid trr do hodnh hdnh, nhd g6c
4 cudn ldu, nhrtrg tidp tuc bd tri, hodc chum ftla
chudn bi bria cdrn gqo sdy. Theo th6i quen, LiCu nrli che chd nen triinh alrroc tAm ph6o ban. Phdn
lgc F-5 bidn ngon X6c Lu phia tdy thinh m6t cot
xem lai mdy thrl llnh kinh nhung kh6ng thd thidu: kh6i ldn kdm theo nhrlng tidng nd phu; budi s6ng
ning 6'm chuydn sang thdnh rn6t budi siing c6
sd rim danh tliar thoai, dia bin, tdm bin cl6, beng
nhidu suong mri. Li0u xin tl6nh bom tren mQt khdi
cdp criu; sau d6 li nhrlng bao thudc }i Qudn tidp cl6ng hing trAm gi{c trl qudc 16 20 trdn v6, khdng
vg vi mQt bi d6ng ba xi tld, n6i li dd chdng sdt r6t
16 vi khir r sudt hay non k6m vd chi6n thuAt,
rung (?) chring bu lai ld nhd ven rrlng cao su. X6c ngrldi vi
Ma'y fiQm chap ph6, quen tdc bdn A'p vrla thAn cdy tung lOn thdy 16 trong tAm nhin.
tl6ng crla. Nhrtng linh c0ng cla mua alugc chrit rau Tidng loa i xdo giong Bdc ky ngdrg lai tA
quri phdng hd. Ddn chfng b6 di chay loan theo hlc nio. Hdi 10 gid, Phrio gidc len con di6n tran
dddng ru6ng vd phia nam Biu C6 ngay fil ngdy
D6i M6ng Ng{a tra thri mdt phen cho hi gi{n, rdi
ddu c6ng qu6n tdn c6ng XuAn L6c. Sdng h6m ra tli, chuydn xudng dp Nguy6n Thiii Hoc, tfc thi hang
c6 chd quiin grtdng crrdi n6i vdi Mi Phqng, "Ciii ma'y tram sinh linh ddng loat bat day. TrI nhrlng
btr cAy guc t14 trl sau nlning thdn chudi xiic xo
bin bi-a em dd nguy6n d6, ciic anh trOng cho em;
cdn vai k6t la de, cdc anh cf td nhi€n uo'ng hdt di." drrdi kia, gidc x6ng l6n. Tidng kEn xung phong duc
rSIJ DOAN 18 BO BINH 93
da. CA mOt tidu tloin gidc di chuydn vi tiic xa li€n Vd chidu, ph6o gi4c cang gia teng n6ng nay
tuc lcn tldi, bdt cha'p hing rdo phrio cAn cda ban. drl din hon. Cdn hdm Dai t6 Drlng bi saP. Hai
chidc xe ting M.41 bdc kh6i ngin ngut I cu6i san.
Chring b6m ldy hai phiri tlAu vinh m6ng ngda
Ong Dring tho6t kh6i hAm an toin, lem ludc, chay
nhlm phdn tiin l{c lddng bd phdng cria ta. sang ban chi huy tidu dodn 3/52 det gdn thung
hing. Cay dng-ten d{ng l€n, lai bi t16nh g6y nlm
C6 thd n6i Dai tA Ng6 Kj Dring ld ngudi
Bqc b6n sdn. BOn kia sAru Thidu Te Thanh Tnldc
bAn rdn nhrlt Mi6n DOng ngdy h6m nay. CiP brlt toin thdn tlen chia ti6p tqc ctidu khidn t6c xa; tlai
chl md xanh, d6 trong tay 6ng mdn ddn, da qu.i
phin nr?a. Kh6i thudc tran ngaP cdn hAm. Tidng b6c nh6ng lfa nghe i Am nhrJ trl tlAu xa vgng vd.
6ng vdn khin duc nghe th€m ndng trith khi 6ng My Phung 6 ngoii tuYdn trd vO khi Ong
li6n 14c kh6ng ngrlng vdi phi, ph6o vi Tddng L€ Dring vta tdi. Cdn nhd ng6i b6ng thdy s6ng tnfirg
Minh DAo trong Xuan LQc. M! Phung thAm phqc
dddi hai mdng trdng tren n6c do phrio dich g6y ra
cach vC ph6ng <td cMm clQ ola 6ng nhu mQt hqa
khong bidt hic nio. Ban truydn tin cria trung si
cOng tai ba (nhd liu nem hong nghd Phdng Ba vd
nhdt Anh tluqc an toan h mot su la. Trung liy
Trung tam Hinh qudn). Qua chidc mdy truydn tin
Hrlng ban 3, clang li6n l4c vdi trcn t16i. 6ng Dring
Trung CQng, 6ng theo d6i rdt set tinh hinh alich.
giflt tdy dng n6i.
Lric d6 li m6t gid chidu. MOt gigng n6i d|c
s€t Quiing Binh tt miiy Phat ra: TrCn Ddi M6ng Ng{a, Mai Manh Li€u Yeu
cAu d6nh ph6o tren nhrlng hnng qu6n gidc di nhrr
- Crl noi (cf n6i).
di6n hinh ngoii qu6'c lO, hddng vd khu vttc trung
Trung tloin tnldng 958 giac s6t ru6t nghe
tloin; mOt c6nh rd't ddng khdc vdng theo drldng
"drldi" bdo ci4o: nlng vd khu Biu Cri phi6 Bi6n Hoi. Mddi phf t
tntdc, My Phung quan sdt qua 6'ng nhom cnng
- 8.6...bd...b6o...c6666o... thdy clich ra't ' dOng b6n kia thung hing, nhdtg
- D.Ml KhAn tnrdng ldn! Noi tli! (Khdn chring chuydn vd hrrdng DAu Giay (Sau nay dudc
trddng len, n6i ali!) bidt gi{c ti+ tuc vay ddnh Ddi M6ng Ngga vn A'p
- Be ba ba c6o, Idc clAu, t6i nghi clich ld Nguy6n Th6i Hoc, tl6ng thdi "b6n taP" vd taP
m6t B (trung dQi), nOn cho C trinh srit drinh. Kh6ng trung quanh BiOn Hoi va Saigdn).
ngd chring ld mot C (tlai clQi Trrrdng). Tdi aliinh
tidp bing hai C, linh khong l€n duoc, rdi toen D Ph6o ban fi Nrii Thi bin tdi trCn nhtlng
(tidu donn), thi hinh nhrr chring lai Ii mdt D (ta hdng quAn gi{c; chring gi6n ra hai bdn aludng trong
th€m tlai t16i Lieu). Bay gid tdi kh6 khdn... Ghi chdc l6t, r6i tidp tuc tg lai nhll nhr?ng mring bdo
chri: tlich doiin sai vd quin sd ta tron d6i la trung trdi. Ching ldm ngo khong lddm thrlong binh cldng
dQi, n€n da tdn c6ng bing m6t dai d6i 95 trinh s6t. tlQi, tidp tuc tli chuydn (c6 16 hQu cAn sE lo sau).
Li6u cho bi&, mQt toan chl huy giic chay
- 6.lrat uan dn cai chi rya ...(... MAn dn c6i
chi nla ...) v6 cdn nhi ng6i vd phia clAu dp. Can nha bi aliinh
Tinh thAn tlang cing thing, mOt m6i theo sap, khOng tha'y nhrlng t0n mang mdy truyan dn
ddi tran d6nh bdn canh Dai t6 Ddng, vien trung sy thoat ra nta. Trong m6t tho6ng, Mi Phung cho t16
li cAi quan c6 bdn bia-a cria c6
dQi ki thuat c{ng phii mfun cudi. Anh thdy tCn E
g6i; nghl tdi c6 g6i h6m ndo, arh ta vta budn vrla
trddng Vi€t c6ng cing bidt "d.m." ngon linh nhrr
mrlng cho cO ta thoiit n4n binh dao.
Dai tii Drlng nha minh.
Tron ngiy 15 thdng Tn 1975, Diii M6ng
- E.M! Nghe ttay. Nhring theng bi thudng
nang, khdng cAn, duc b6. Gom nhflng thing Ngua va dp Nguy6n Th6i Hqc chfu phdo gi6c mrldi
thrrong nhg, tui cho anh thCm m6t D nl1a, tui s9... hai gid li6n tidp, vn LOn t4c cldy lui nhdng ddt
Trung s! ban Ky thuat ttng cli theo trung xung phong hay xAm nhdp cria giec' D6 le taP hgP
dodn qua bao dla darh chi6n trin, bidt bao lAn giii
md cdp thdi nhfing beo ceo, chi thi, nghe bdt cia ati thdnh phan t6c chidn: trf m6t dai al6i 95
nhrlng giong n6i bic k}. 16o nh6o chinh ph6o lOn trinh siit tinh nhuC, tldn mQt tidu doin linh thidu
nhi m6i trl Bdc v6, d€in srl gom g6p v6 viu cria
TAn UyOn, Rach Blp..., nhrhg anh khong ngd cQng
toan trung alodn 95B clieu drlng trudc Phi Phao
quan lai da man tan tC vdi thddng binh cria ho nhrl ban, vd nhrlng cri dr4nh trA do din em cria Trrrdng,
thd. Bidt bao nhi€u lAn, quAn ta da gom g6p nhrlng Cho vi Li€u. Ngqn ddi xanh mAt dd bidn thdnh
thddng binh dich sau tran danh, vi sdn s6c hg chu ngon tldi trdng trdn. Rdng cay tr6i xurn xuC trd
d6o khdng kem gi linh bdn minh.
TStJ DOAN 18 BO BINH 94
thinh c6nh d6ng quang ding. ThAn cay tr6n vdi EuensXba
xec ngrrdi ch6ng chdt l€n nhau hing no tidp n6-i Ng6 Minh Hlng
hing kia. Cing vdi thtp d0 chuydn qudn ngoii N6n hudng ldng
kinh d6ng.nhr?ng Chidn Si ViCi Nam C6ng Hod
qudc lO, trung doin tnrdng "d.m." gi{c lda m6t
da anh dring hy sinh cho chlnh nghia"
phAn ba qudn sd thi€'u nhi cdn lai v6 vdng r? dia. cho Td eudc ViOt Nam
Trung riy Nguy6n Thanh Trddng c6 th6i
quen n6i ra't le nhrr Huydn Vtr cria Midn Nam xua
hrdng thuat tr{n tld-u hic cAu. Tntdng xin ph6o nd Iing t6,i, m6t ndn hbng, thdnh kinh
cao tr0n lin s6ng gi4c dang chdp choang di l€n.
Trudng xin phdo sin sing nd chup ngay tr6n ddi, Xin thiip ad xin t tns ihn Nsrni
xin ddnh bom trOn tllu minh khi Trddng y6u cAu. Hdi nhrtns Anh HnnF dAn rcZ viet
Anh ;Ay dbi
Veo lric sgid 30 chidu, tidng Mai Manh LiOu Mdu xnig hie; dtrng
nghe drlt doan trong miiy:
- Chung quanh chrlng t6i ching cdn gi, W v€u din, ruttc nAn Anh nhin
tridn tldi ngap xec dich vi cdy cdi, nrng tan hoang, Trich nhiAm ns iri trai budi nhiAu nhilons
ngon cldi nhtt cld thay ddi d6 ddc. T6i cim on Anh. t|i nqtfrne ohuc
Tdm litng son sit adi iU lfinnxt
Nhr?ng ngrrdi linh tr6 Midn Nam thu6c
Anh dem dins cdm, dem kinh lwc
Tidu tloin 3/52 St doan 18, altldc phi, phiio ban Chi€'n tld'1t, Aih nsdn bL6c sidc ihn
Nguy.hidm kh6n_g sd_n, kh6ng nhu. t chl
tAn tdm ydm tlg, da gieng trd c6ng. quAn mot tran
Lno dau guc nga grla dm u ...
dd aldi ndi toa dO c6 aldn a16 - Ddi M6ng Ngua -
QuAn
lim tan ra Trung tloin 95-B thu6c tloin 4
Bdc ViOt, nhrhg da chidn thlng im thdm khi vdn Dakto, An Lic hnu Ritns Sdt
nddc ndi tr6i. Quins Tri, Pleiie hodiHq Iao
Anh i[d hio hing trong
Y-Ycn Le Cdn Xanh Ciy Hdo chidn lathoii!ng-
Chdt it vd Y YCn: Trrrdc 1925, vi6t tren h ng trong cd btttc gian
B6ch Khoa vi Tho-Vi-Thi-Nhdn do Vfl Hoang Titbd BAh Hii xuii Ddnsrhqp
C6 d|u chkn Anh khiip #n ounq
Chddng trcn bao Trl Do. Y-yen ta Thidu T6 phan
Ta-n M!, Tidu tloin trrrdng Tidu dodnS/52 Su doen Xtong mdu Anh trong tirnx madh ila't
18 trong trdn chiSn Xuan L6c, thang Tu 1925. Tron{ titng nhip th& 1fia n\n sl6ng!
Vi Tidu Doin Trrrdng Tidu Doin 3/52 ald Hdn Anh hod udi h6n s|ne nrti
kd lai: "Dai Ddi 1 vd Dai EOi 4 da danh bat drrdc
nhft€ ddt tdn c6ng oia quAn tlich. Tdi 4 gid chidu 'Ddu chins bia xanh. chirfs sft ahns
ngiry 75.4.1975, Trung Iiy LiCu' si quan chl huy tr0n
Nhmg ddlmuin dd dhn tdc Vi€t
aldi b6o crio vd: ...Kh6ng cdn c6i gi tdn tai chring
quanJr chring t6i h6t. Xec dich nim ng6n ngang Nhd on b6i tldp, gilt giang san!
f€n mit tldi, cay cdi chung quanh hoan toan bi Trong t ne siot n bc, titns th|n cd
tiau rui thanh binh tlia. ThAn cAy vi xiic chdt
chdng chft l€n nhau hdng tl6'ng, tAng niy ch6ng Phitig phft"nhu Anh dd fiim cni
C6 thdns Tt ndo loans ruiu dd
l6n ttng kia...". Mdc dn bi thiat hai qu6 ning nd
nhd vay, nhrhg bO phdn tuyen truydn crla rlich QuE budn nhu miit l€Anh roi !!!
v6n crl ra rA md loa k6u goi qudn ta <ldu hing.
TThing Tt, 6i tMng oan nghiQt
That bu6n crtdi. X6c chdt ciin binh chrlng cdn bAy
nhAy thit fidng chdt hing cldng nhu ndi, kh6ng thi Ai x6 md tan nhitis minh ddt
Nhltns s6i Doncho Eh|ne ddi Dhit
dd cho chring hidu ring chidn si Srt Doin 18 86 Nhilnfr'dau'buin ffiuin ftiep kh6n nguii
Binh cria Qudn Luc Viet Nam C6ng Hda ki6n
Thdnp Tu, 6i thdns T* dau x6t
quydt chiSn ald'u ddn hoi th6 vd giot m6u cudi cring C6 nE ns nstdi tfai chdt udi zsdnc
Vh cd nh?ftn7 nndi kh6ns s6hs nfruc
hay sao.
Chon cho minh'ctii ch{t Sinn finnlt
Trin Bii Thinh
Anh hv sinh thi oi ddn, rutic
T6i biEi on oit thwng tiAt anh
AChnoh,ddahAoannhgHminAgc6dVinOJ6DcAVNiAHt !
rsrj DoAN 1s B0 B|NH 95
Mfu khu Cky Gdo Trung nhQn l6nh trong trr thd nghi€m, hai vai
b6ng thdy ning n4ng. Thdy Trung ldm thinh'
mdt c6 v6 hdi cdng, Tidu tlodn tnrdng nhdc lai
od trQn tao ngQ l€nh:
chidn iliu xukn - Chudn riy TrAn Vdn Trung, Trung ttQi firdng
Trdn Vdn Trung/Bic Phong Sii Gdn liTrung tlQi 1 ki6m Dai dQi ph6 Dai <10i 3' xrl
thrldng vu quydn Dai tlQi tru6ng D4i <tQi 3.
Nghe 16?
- Ko ) mam quyen.
- Xong! Anh vd! Chric Trung vd anh em Dai rlQi
3 mot c6i Tdt vui v6. Nhd chfng ta cbn trong
Trich tit Tuydn tQp "Nhfrng TrQn Ddnh Kh6ng tinh trang chidn tranh, vui xu6n nhr:rng cdn thQn.
Ttn Trong Qudn St?" c,fia nhdm nhd viin qudn
Trung gid tay chdo vi Tidu tlodn trudng c0a
d0i.
minh vd quay lrrng ra vd. I.Ihiy l€n ndm Dai <toi
*** tnrdc Tdt la mQt g6nh n{ng b{t ddc &. "Coi mdy
Chudn dy Trung tlQi tnr6ng Trdn Vdn Trung chuc thing thi cdn nhadu lai rai dudc, coi ci Dai
thu6c lb Thri Drlc 6/68 vta ra tnldng, dudc <tdi trim thing li mQt ngdt ngrr. Thing ndo ciing
chuydn v6 Srr Doin 18BB. Trung ndm trung tl6i, dbi vd tham nha, chudn riy chiu chdi rong Trung
ctdn vi nh6 xiu thu6c loai thdm quydn, cha mg
doi thi duqc, chiu choi cd d4i dQi thi di tn."
ilst et6u thi ngdi d6, nhan lenh la thi hdnh. Mia Trung nghi thAm trong bgng.
xuAn 1970, Dai dOi Trung ct6ng qudn chd 5n Tdt M6t vii tidng phrio tr6 con chdi cli ctet nd sdm,
d KiQm Tdn, Ddc Md, Gia KiQm. Trudc Tdt, cdi Trung ngtri cldn nhfrng ngiy vui, nghi <tdn trdch
nhiQm m6i, thfi thdch mdi. Mot chft tU hao
lon chudn riy tr6n vai Trung b6ng nlng thdm vi
con b6nh cria Dai dQi trudng Ng6 VEn Tin. trong ldng Trung b6ng vft l€n cao cDng bu6c
Dang h6o hrlc chudn bi cric ngdy vui vdi anh em
trong trung dQi, thay trb ela sd cbn tr6 mdng, chAn <1i: " U thi ndm luOn Dai tlQi ciing ngon chrl
sao. Nhrlt xanh c6, nhi tl6 ngr/c. Nhung Trdi
Trung nhAn lenh trinh di€n Tidu dodn truEng. thuong thi sq gi."
Linh D4i doi 3 da sd la dan Gidc Mo, Gia Ki6m.
Vira di Trung vda lAm bdm:
ttC6 Dai dQi dugc lenh d6ng qudn 6 vr)ng ndy
- Sdp Tdt, chrra chi da tdnh di6n 6ng "Hdc n T€t d€ gifr an ninh cho ddn in Tdt. Thd n€n
thdn". Chri bidt c6 chuyQn gi elAy. Dai tt6i 3 ih.rQc coi nhrl dn Tdt tai nhd. Linh in
Ti€u tlodn tnrdng D6 Vdn TAn nhu m6t pho Tdt t?i dia phrdng minh coi nhrJ tning sd. Trong
trlong <tdng clen <l6n Trung 6 cfa vdn phdng c6i nhOn nhip hrio hrlc cria kh6ng khi Tdt' Trung
Tidu dodn. Trung vira b6 tay chdo xu6ng ld 6ng thdy nhflng n6t vui tr6n m?t m6i ngrldi linh cria
Tidu tlohn tnJdng v6 cld ngay: tldn vi minh. La mQt chudn riy tr6, ra tnldng
- Dai dQi trudng Ng6 VEn Tdn cria cdu bQnh chUa bao lau nhrrng li cldn, chiu choi vd nlng
l6n, bQnh xudng hodi. Vila cli tram x6 r6i
tl6ng n6n "Hdc Long" mdi chidu trrdng l6i l6n
chuydn cti Tdng Y ViQn Cong Hba rdi. Dai dQi
ph6 nghi ph6p ddi han. Trong ciic Trung dQi lim Dai dQi ph6, xf lf quydn D4i dQi tnrdng.
tnrdng, cdu la ngudi li' ildn vd chiu chdi nhdt, l?i Budi s6ng, ndng xudn phdi ph6i tr€n tludng.
c6 v6 ngh6 cao cudng, trong thdi gian anh Ng6 Trung mdc qudn phgc chinh td tti thdm c6c
Vf,n TAn v6ng m4t, cdu, Trung <lQi tnr6ng Trung
dQi 1, ddgc Tidu tlodn giao th€m trdch nhiQm Trung tlQi. Hdi hdm mr)a xudn ldm cho ngudi ta
tiDai <tOi ph6 Dai dOi 3. Kd h6m nay, cQu coi d6 tdnh vd d6 chiu. Khi Trung gh6 tr6 lai qudn
cd ph€, linh Dai <tOi 3 ild c6 mdt viv 6ng quydn
lu6n D4i el6i 3.
Dai tl6i tn/6ng vio gifa:
rsu DoAN r s eQ etNFt 96
- Chudn fy chr.ta l6n lon mi l6n chfc ngon ldnh. vdo ngrldi chudn riy tre bi M4t Trdi chidu trldng.
- BQ tqi miy trrdng l€n chrlc ld sudng h6? Tao
giao crii Dai <lQi niy cho mdy, mdy d6m nhdn Trung <trlng trong thd nghiOrn chd ddi. M4t lanh
kh6ng? Dfa ndo ngon d6m nhAn, <tfng d{y, gid
nhu ddng, chdp nhQn hdu qu6. Ci qu6n sd Dai
tay l€n tao coi. Ldm Trung clQi tnldng, tao cdn
ct6i 3 cdn lai cflng ttrlng nhu trdi tr6ng, lidc nhin
ngr/di si quan tre chiu choi vd li ddn cria mlnh,
lai rai vdi tui may, 6m c:ii g6nh D4i ilQi tnrdng h9 b6ng thudng Trung, vd m6t sdi gidy v6 hinh
dn gdn b6 thdy trb Trung thdnh mot khdi. Tudng
cria 6ng Tan dd lai, tao tlAu cdn xi ldng ba chai.
Cdng cao danh vong thi cing nhi6u gian nan el6 Tu lQnh nghiCm m4t, quay qua ngrldi si quan tDy
em di.
vi€n vi Tidu ttodn tnrBng D6 VIn Tdn:
- Thdi bdy gid l6n chr?c, chudn riy kh6i cAn <l6i - Phat 15 ngdy trong cdm Chudn riy Trdn Vdn
tui tui. Tr,ri tui bidt chudn riy chiu chdi, s6ng mai
30 Tdt cudi nim cho tui tui vd nhi vdi gia <hnh Trung. Qudn sd o4l e6i 3 cdn l4i cdm qudn,
ngay chidu hdm nay, 30 Tdt, l6nh Chudn riy
mQt bila. Kh6ng c6 gi ildu. Trung <lrra Dai <tQi md cu6c hinh quAn il6c l6p
- Rdi chi mQt minh tao d lai 6m sring chay gric vio m6t khu CAy Gdo.
ban cl6m thay tgi miy? "Phat 15 cri thi ciing phii th6i. Nhung choi cdi
N6i thi n6i. Trung thudng linh, n6n mdm lbng, trd b5t di hdnh qudn d6m 30 Tdt trong lfc c6
Tidu dodn cdn lai d6n Giao Thta thi hoi dc."
li6u du di cho anh em "dt" kh6i cton vi vd nhd Trung nghi trong bung. Sau khi ph6i ilodn "M{t
wi xuAn m6t ngdy, vd d{n phii trd lai clon vi
. vdo tnla mDng mQt Tdt. Trdi" ldn nh6 ra vd, Trung dfng trudc hang
- Tqi mdy md kh6ng vd dring hen, tnla ming qudn:
mot Tdt "M4t Trdi" thdm ddn vi li b6 m9 cd lfi. - Anh em nhdn 16 tinh hudng cria Dai clQi chua?
S6ng 30 Tdt, xui tdn mang. Trung giQt bdn ngrrdi Nghe rd 16nh cria Mdt Trdi chrJa?
- R6. Chdp nhAn Chudn riy. Hdnh qudn thi hdnh
khi hay tin "Mait Trdi 18", Tu lenh Su Doan, qudn chri sd gi. Nhim nhd gi ba cdi Tdt 16 t6.
Chudn trldng LAm Quang Thd tlSn thim vi kidm
- Tfu ce anh em chudn bi. Thrrdng vq Dai dOi
so6t qudn sd c6c eldn vi. Trung k€u khd: l6n Tidu doin nhln tdi da luu dan mi ni vd ttan
- Tqi miy gidt tao rdi. Tao mdi ndm quydn Dai
<lQi 3 md Dai tl6i vdng mdt hon nr?a, chdc tao M16. Tdi nay tui minh x6ng ddt mQt khu CAy
d6n thd tddc 6ng trrdng TlJlenh.
Tudng Thd tlrlng tnrdc hing quan. Cri ilai dQi G5o thAm ViCt c6ng."
D6m 30 Tdt, Trung ddt mQt toiin quan v6n ven
v6n ven chi cdn 40 mang. Trung chdo vi Trr l6nh
40 ngrrdi, chi khoring m6t Trung tl6i c6ng, Am
vd sin sdng nh4n bd't crl hiu qui nio gidng thdm di quin trong mdn cl6m elen kit sau khi hop
xudng. Trrdng Thd nhin khdp hdng qudn, lanh cdc si quan Trung DQi vd cdc Tidu dQi trudng dd
ling: cing nghi0n crlu cdp tdc bin dd hanh quan.
- Ci Dai dQi 3 chi cdn lai hon m6t Trung tlQi Kh6ng mdt tin trlc tinh b6o nio drrgc cung cdp.
- cQng. Chudn riy cho anh em cli tldu? LQnh phat 15 cri, lQnh ph4t hdnh qudn ttd tr6n
- Thua Chudn tudng. TOi m4n ph6p cho anh em tldu Trung vd Dei dQi ld hdu qud, c0a c6i chiu
nhi gAn v6 thdm nhd vd mai m6ng mQt Tdt trd chdi. Trung kh6ng 0n hin. Cri Dai tlQi kh6ng ai
14i ddn vi. tidc nudi 6nh ddn sau h.fng khi quay l4i. Tidng
- lne oem nay vret cong tan cong Krem lan, philo Giao Thta vang vang gifia tl6m vi xa dAn
Hnh d6u eld anh ilidu quAn trong vr)ng tr6ch trong r ng thdm. Tdt cd tldu im 14ng nhu ng4m
nhi6m? tdm. Tdt cri cldu im lang v6 tuydn. Ba gid s6ng
- Thrra Chudn tudng Tu lenh. Tdi nhan l6i. Mdng MQt Tdt, Trung cho anh em ngri <l6m
C6c si quan thdp ting, ciic Dai ilQi rrrdng, Tidu trong nlng chd trdi s6ng.
dodn tnldng 1o ldng cho Trung, ddm dim nhin
suDoAN 18 B0 B|NH r 97
Budi sring, m4t trdi l6n v6n tr6n cdc thng cdy, drJdc chuydn di todn tldn vi. Tdt cA trong tinh
sudng dong thdnh giot tr€n c6 non, tren cenh 16, trang t6c chidn khdn cdp. Quay sang ngudi ha si
quan truydn tin Dai dQi cli c4nh, Trung h6i nh6:
tr6n n6n sXt, trCn tldu sring. Tidng chim h6t, mii
dm cria rilng. CA Dai dOi chudn bi di quin tidp. - Cadu c6 ngti thdy gi kh6ng?
S6ng nay li sdng MDng MQt Tdt ma rtng cay Ngr/di h4 si quan "thudc lio", m4t nghi6m trong
14i rdt v6 tinh, mQt ngiy ciing nhrr moi ngiy thdy 16. Anh thi thdo::
nghin ndm, mu6n thu8. Ring xanh khdng iin - Dit me, ctring rdi 6ng thdy oi. Mr)i thudc Cdm
Tdt. Tdt kh6ng c6 drldi d6i gidy s6, trong ba 16, Le.
tr6n vai do trQn, tiit ci dem dim nhin vd phia - Ld mfli miy ngili dring 5. V$y la tqi n6 sdt b6n
tnJdc, dan l€n nbng chd khai h6a bit cf hic nao. ilAu tldy. Tao kh6ng thd ndo ldm eluoc.
Lai hdt m6t ngay dd ddm trong r ng kh6ng Trung ra hiQu toin tlon vi tidn qudn thQn trong
clu,ng dich. vd hudng gi6, tlan cl6 nim sEn tr6n ndng cdc
TnIa Ming Hai Tdt, Trung cho anh em dilng khdu M16, mdy chgc ng6n tr6 bcroJndgc..s. iiBt 6!9ng"6mfrQgt
qudn, [n Tdt vdi gao xdy. Trung trii tdm bin ttd ba
... Mot budc... hai brrdc...
trudc m5t c6c Trung tl6i tnf6ng:
khoing ciich kh6ng xa, chtng kh6ng tdi 50
- VC chdc cflng b6 rilng vd thdnh in Tdt n€n
thudc, hai bSng elen nghe tidng dQng, nh6 ra, bdt
minh chr.fa g{p thing ndo. Nhuhg bay gid li qi
ngd thdy tlich srit b6n canh, quing dng thrrdc ldo
minh tlang lgt gifra mdt khu Cdy Gr{o, phii v6
vd khai h6a, vta bin via ch4y. Trdng dan AK
cing th0n trong. hodng hdt bdc ngrldc len tang cAy, nhrrng mdy
MOt si quan Trung dQi trddng nhin chdm chdm chuc khdu M16 <ldng loat nap th6ng vdo muc
vdo khoing lin phia tntdc va n6i nhrr g6p f: ti6u cdn didm 6 thd ngang, hai thdn ngudi ngi
- Chfng ta se tr6nh Lin rdng, eli boc sdu trong gon xudng ling c6 nhrr hai cay chudi bi chat
rnng dd trdnh vi lO. Chi c6 mdy chuc tay sfng gQn.
mi tlung tui n6 cdp tidu ttodn ld b6 xrlc trong Nhan 16 tlAy ld todn g6c cia tlich, vd clon vi elich
mAt khu. c6 thd ld m6t ctdn vi nh6, mQt b6 chi huy hay
Ldi n6i phiit ra nhd mQt srr cinh brio nghi6m m6t kho chUa... hodn toan nhm trong tem t6c xa,
trgng. ChOt kh6ng khi nhrl cing thing c6 Eai Trung cho ddn vi cdn ao at qua hudng muc ti€u.
el6i. Trung thdy trrich nhi6m cria minh tldi vdi Qud khdng sai, trrtdc mdt anh ld nhitng nhd kho
anh em gifra khu rdng nAy neng hdn lfc clfng blng tranh vd l{ cAy. Bi tdn cOng bdt ngd vd
chdp nh6ng, torin quAn gifi kho v a kip bung
trudc hang qudn d Ki6m Tdn vdi l6nh phat 15 kh6i v6ng lfc tlang ngri trrra vd mQt sd dang
cfi cria trldng Ldm Quang Thd. 15 cri ld con sd chum tldu hrit thudc ldo, chup sring bdn tr6,
kh6ng to tudng ddi vdi Trung ftic nhy, 666p alich
nhung Mt6 da dan lddi lla chup thing vdo.ho,
gifla nrng ngdy Mdng Hai Tdt mdi lh oan
nghiQt: M7g t6i tdp tnJc xa vdo ciic nhd kho. Am! Am!
- Anh em kh6i 1o. Sd toi cdm qudn miit tay. ... Tidng sfng nd tung ciii tinh mich cria rung
QuAn hdt mAt khu CAy Grio r6i v6 an Tdt mu6n, gid, m6t sd c6ng quan chua kip k6o ddi cdi cim
t6i hri'a b6 nguyBn thring luong say x6 l6ng vdi
ligi6c kinh hodng gifra mAt khu md ho ngtii an
ci clai dQi.... el rcrdng c6 v6 tay. Bd mudn chdt todn, tld bi qu6t sach kh6i vdng chidn. Trung
he. cho anh em vudt qua mqc tieu, tao thdnh mQt
Trung gio tay chdn mt'y ngrrdi linh vd ra l6nh: vdng <lai an todn boc quanh kho hhng VC, trong
- Minh di tidp. Di bqc v6 rdng. lfc toiin khric luc so6t vi tri chidm c16ng. Ddn vi
M4t trdi hdi ch6nh chdch vd phia Tdy. Trung giic kho cfra tlich chi kho6ng m6t trung ddi tnJ
vl}a nghi6ng ngr/di Lich qua mdy hdng gidy leo, vdi chuc t€n, bi tdn c6ng phti dAu bdt ngd ngay
b6ng nhi6n anh ddng lai, thfi hi6u b6o <lQng
rsu DoAN r e eo errlri 98
khi ho khdng chudn bi... n€n da sd bi ddn ng6 Dai td Trdn Vdn Nhrlt, Trung tlodn tntdng Trung
trong nhfrng phrit cham sring cldu ti€n. Dodn 43, danh hi€u Bdc Ddu, b4t d4y kh6i ghd
Trung vi ngr/di ha si quan truydn tin dua lrrng ng6i va lcnh:
vio mQt gdc cAy to giit thd anh todn, bdc dng - Anh th6a mdn gdp ldi y6u cdu cria Hoing Mai.
li6n hop: Chidu dang xudng, cho anh em h6i ng6 vdi
Hodng Mai tnjdc khi it€m eldn. T6i s6 trinh srr
- Hdc Long! Hic Long ! Hodng Mai goi.
vi6c 16n chudn fidng tr/ lQnh ngay.
- Hdc Long nghe. Hai bfra nay tui mdy im ldng
Dai td Nhut theo ddi vd hdi thfc Tidu ttohn gdi
vd tuydn kf quri v!y.
- Gia dinh con ciii Hodng Mai via hdt <trrgc mQt qudn gdp vd mdt khu Cdy G6o trtrdc khi trdi tdi.
tldng qud tdt g6m mQt hdm sring, tlong thrlc vi
Ong ngai m6t bQ ph{n ldn crla clich sE trd l4i tdn
l5 VC di phdp dni han tai ch6.
c6ng clai d6i 3 vio ban d€m dd trd tht vd di
- E! Uoeng Mai. DM b6 tui miry mudn nit vd dn
chuydn kho vii khl, ludng thuc <li noi kh6c. Ong
Tdt hay sao n6n phia s6ng phdLi kh6ng?
tinh sr/ vi6c l6n Td lenh srl doin. Sring h6m
Trung bidt ld cdp chi huy cria minh kh6ng ngd, sau, Ming Ba Tdt, trtdng Ldm Quang Tho ra
vi kh6ng tin chidn qui Mr)ng Hai TO-t cia gia lQnh phri mQt bai dr{p trgc thing ngay gifra m6t
dinh Hoing Mai, anh n6i vio mriy bing giong khu CAy Grio vd chuydn roan bO chidn loi phdm
vfi khi, clan dttdc cric loai v6 Ki€m TAn. Toin
v6 cirng nghiOm trgng vd khdn cdp: ddn vi ctia Trung cflng drldc tntc thiing bdc vd
- Hic Long! Xin nhdc lai cho r5. Hdc Long trinh hAu cf cbn nguy€n ven quAn sd nhu lfc ra di
thdm quy6n vi Miit Trdi cho drla th6m qudn vdo
gdp dd teng cudng an ninh cho gia tlinh Hoing vdo il€m 30 Tdt.
Mai vi chuydn chidn lgi phdm vd hdu crf. Nghe Ngiy Ming 5 Tdt, Su doen 18 cho m6 m6t cu6c
r6? tridn l6m vfr khi VC thu aluqc tai cho Gidc Mo,
ngay tnjdc nha thd. Tin Dai doi 3 dot kich VC
Hdc Long trlc danh hi6u cria Tidu <loin trudng
D6 Van Tan, tu Tan Den Hynos cfia Tidu tlodn ngay trong mat khu Cdy Gdo, thu drJdc m6t sd
2, Trung doin 43, SD 18, vd Hodng Mai chinh ld chidn lQi phdm quan trong, clich qudn tdn thdt
nhdn mang 15 md Dai tl6i 3 kh6ng bi thrJdng
danh hi6u cria TrAn Vin Trung, quydn Dai tt6i
vong ngddi ndo... ld mot bidn cd dac biet thich
ph6 D4i d6i 3, hiQn <lang nhm gifia mdt khu C6y thri trong ba ngity Tdt, dudc truy6n miQng khdp
G6o tiling M6ng Hai Tdl vDng Gidc Md, Ki6m Tdn. D6ng bio vd quAn
Tidu dodn tnrdng E6 Vdn Tdn ngac nhi6n vd
m ng rd tntdc chidn tich cria din em. Ong bdc ciin chinh cdc cdp tdp trung <t6ng tl6o xem vii
khi VC, tldng thdi coi mit mdy 6ng linh Dai ttQi
mdy: 3 chiu chdi. Cd ving Ki6m Tdn sau il6 el6u bidt
chinh dai d6i thidu qudn sd ndy, v) chudn riy
- Hdc Long goi Bdc Ddu. Hdc Long goi Bdc
Trung cho linh dD vd nhd an Tdt, ttl bi 6ng Trl
Ddu. l6nh kf cri vd phat tti hdnh qudn ngay chi6u 30
- Bdc Ddu nghe. rdt.
Tnldc hdng quAn vh ildng bdo vd quj Cha trong
- Trinh Bdc Edu. Gia clinh Hoing Mai cham ving, tddng LAm Quang Thd tuy6n bd:
- Vdi trt cdch tlr lenh Su doan, t6i ngdi khen toan
tlich ngay trong mat khu, dang chidm kho hldng thd anh em cdc cdp Dai dQi 3/Iidu eloin 2 v6
thdc va vfi khi dich vdi 15 VC <Ii phdp ddi han. thdnh qui trong tran dQt kich mAt khu Cdy G6o
vdi sd chidn loi phdm quan trong tich thu dddc
ThiQt hai v6 phia ta: khdng. Hoing Mai y€u cAu
gr?i toan b6 gia tlinh t6i vdo mat khu dd tang cria clich vd sd thi6t hai 15 xdc dich b6 lai tr6n
crJdng Hodng Mai vd vAn chuydn chidn lgi
phdm. Nhidu vfi khi, dan drldc vd lrrong thrrc
chrla kidm sorit hdt. Trinh thdm quy6n Bdc Ddu.
suooAN 18 B0 BINH r 99
dia. Vd lenh phat cfia chudn riy quydn dai dOi nhrt cdn h6i sr?a mh mang lon Thudng si coi
tnrdng Trdn Vin Trung, t6i s6 cri'u x6t sau. chtng quin c6nh h6i gidy d6.
- Thi tnja nay tren <lrrdng eldn nhi con bd, da bi
Todn Dai el6i vd ci chudn riy Trung ldng ngrrc quAn cdnh chAn h6i gia'y rdi,6ng thdy lo dd qu6
nhu tnldng l6n hdnh di6n tnrdc cldng vfl khi thu tr6.
iluoc tlang tri6n 16m trudc <l6ng bdo. Drlng <lAu - C6 sao kh6ng?
hdng quAn, moi ngudi chim chri nhin Trung sau - T6i brio linh 18, <tai dOi 3 thf thiet vira ddnh
khi bi6t Trung bi ph4t 15 cri, vi vdi chidn tich tr6n m6t khu CAy G6o vd. Tudng Thd mdi gdn
niy, thrldng cdp v6n chrJa tha, vdn ngAm 15 cri lon... 6ng trung si qudn cinh n6i "A tOi bidt
cria Trung ttd cdn chd cr?u x6t. Trung b6ng brrdc r6i!" va chao t6i c6i cqp ngon ldnh.
Trung vui lAy cdi vui c0a anh em vd ciim thdy
kh6i hdng qudn, cftlng nghi6m, ilua tay chio vi hanh phric v6i clon vi trong ba ngdy xu6n.
Toin bO chidn lqi phdm do thdy trd Trung ldy
tudng Tu lenh Srr cloin vi dbng dac: drrgc b6ng thinh chidn tlch cria tlai gia ilinh SrI
Doin 18 trong nhitng ngdy tldu xudn. MQt tudn
- Trinh Chudn tudng trr lenh- Chudn tudng quydt sau tl6, c6c vfr khi tich thu dudc cria tlich thrdc
chuydn tidp l6n Long Kh6nh cho m6t cu6c tridn
tlinh sao ciing iluoc, nhrrng t6i chi xin Chudn ldm tidp theo tai sdn .vdn clQng Xudn L6c vdi srr
c6 mdt cria trJdng D6 Cao Tri.
tudng mdy clidu: b6 l€nh phat cia t6i dd t6i kh6i Nhin cilc gi6 tl4t vfl khi ciic loai cria Nga, Trung
inh hrrdng trong ddi binh nghiQp. T6i kh6ng cdn
c6ng vi TiQp KhXc, Trung qudn m6't nhflng ngiy
huy chrrong. Vi vdi chidn c6ng nhy cria tldn vi
Tdt cing thEng lQi rilng trong mAt khu rlich, vd
t6i, xin Chudn trJdng tudng thrJdng xrlng ttdng mia xudn cfing hi€n ra that dep dudi trdi Long
cho anh em thu6c cdp dudi quydn t6i. Kh6nh xanh b6ng 16 cao su./.
Trldng LArn Quang Thd trdm ngAm, 6ng nhin BXc Phong Sdi Gdn vidt theo ldi thudt
<tdng chidn lgi phdm, nhin todn linh tr6 tl4i dQi crla Crru Dai riy Trdn VEn Trung/ SDI8BB
3, nhin khdp hldt quan khrich. Bdu kh6ng khi
b6ng y6n l4ng, dQi chd. Drldng nhrl 6ng cim
thdy c6 mot chft khe khdt vdi thu6c cdp... Vd
cudi cing 6ng ph6 vd srr im llng:
- Tdt ca ha si quan, binh si tham du trdn ttrinh,
c6 thdm ni6n tr6n 6 thring, m6i ngudi duoc
thdng l6n mQt cdp. Thdnh phdn cdn lai, tr] si
quan vd cdc cdp trd xudng kh6ng ehi thdm ni6n,
m6i ngrrdi drldc 6n thddng m6t anh dflng bQi
tinh, trd Chudn riy quy6n Dai tl6i tnrdng TrAn
Viin Trung. LQnh ph4t 15 ngiy cria Chudn riy
Trdn Vdn Trung drrQc hriy b6.
Tdt ca ddng bdo vi quan khi4ch tham d{ budi ld
tt6ng loat nd vang nhflng trhng ph6o tay. Sau khi
tan hdng, Mtng Sriu tdl tnay trd Trung chum
<ldu kd chuydn cu6c hdnh qudn bdt tldc di lf
thu,i vd "xi l6ng" budi tiec Tdt mudn linh tlinh
nhtr ldi hrla cta Trung trong mat khu VC frrdc
tl6 mdy h6m. Trung quay sang ngudi ha si quan
tre nhdt <tai <tQi, re nha't Tidu dodn. Tung si
nhdt Nguy6n Dir-J;.,22tv61, vda l6n Thudng si:
li- E. oinfr. Thudng thi Thrtdng si mdy 6ng gid
tli linh thdm ni6n cri dd, mny tr6 mdng, mi6ng
rSIJ DOAN 18 BO BINH 1OO