มยผ. 2101-57 - มยผ.2225-57 มาตรฐานงานทาง

666...222 คค คา้า้ �ำ นนนววว ณณ ณหหเหมาาาคคอ่ื ค่่าา คค่าเเมมคววอื่อ่ืาาวมมาVAg แแม wนนแ นน่่นVVAA===ชชน่ww้ื้ืนน ช ้ืนหปนค===((=WWวำ�้นร(าหิมW่วEEนนคคหหปปมานยTTวว้าา้นนรรEแตเาาักหหิมมิปวว่่TDDนรมมดนนาายยข็นEEน่แแนิตตDกักัเเอNNลชปปนนชรรดดEงกูืน้SSน่น่น็น็ขข้นืแินินNบIIขออลลชชTTทบชชSาองงืื้นนู้กกูYYบ่ีบืนน้ื้IศแแงT))บบขขดททกดบบYซออาาอเ์่ีบ่ีบนิgบศศ)ซง่ึงงดั ดดเwดกกนwwหทใซซออิินนเ์์เนตนา่V่่งึงึซซ=ดััดAเิแกเเว่หหนนมใใ.ททVV.บAA.บั_ยนนตตนนตาา่่ _บเปแแเเิิรกกวว่่ปมมรบบยย.บััหน็ ตติมบบเเปปนปปรรากรร่วตหหน็็นริมิมยรนนกกัมาาเขรรปต่ว่วตตอมัมัยย่อน็รรงตตเเลขขกดปปออ่่กูออริน็น็นลลบมังงชกกดดกกูู าืน้รรบบินินศมมทัั กชชาาี่บศศ์เนนืื้้ ซดกกททนอเ์เ์ ่บีบี่ซซตดั ดดนนิเใมนออตตตดดััแเเิิ มมรใใบนนตตบรรแแบบบบ
6 66...333 คคค้า้า ำ�นนนววว ณณณหหเหมาาาคคอื่ ค่า่า คคา่เเมมคววื่อ่อืาาวมมาWggแแมwdนน แ น่่นนWW ===แแ่นddwwหห แ ้ง้งหคคค====้ง((วววDDาาาคคคค(RRมมมDววววYYชแแRาาาานนนื้มมมมDDYน่น่ใชชแแแEEนDชแ้นื้ืนนนNNดห้ืนEใใน่น่่นSSินนนNขง้ชชแแIITTเขดดอSืืน้้นหหปYYอนินิงIขขงง้้น็T))ddgดงเเขขออรปปดY11dนิออ้องง0ิน)น็น็ ดดงง+11ย=ห0รรดดินนิหลgน้อ้อ_Wนนิิ_ะนw11ยย่วww_หห_WWเ00ว่ยหห­_ลลม_­นน00ยเะะนนอ่ื_่วว่ป.เเเ_เป่วว่ยย มมน็ทยยเเน็ออ่่ืื.กยีปปเเกเเปปรบนน็็ททรมั น็น็กกกยยีีัมตกกบัรรบบตอ่ รรมัมันกกอ่ลมมัั ตตำ�้บบััลูกตตหออ่่ กูนนบ่อ่อลลนบ้า้าาลลูกกูักหหาศกกููบบดศนนกบบาาินก์เักักาาศศซอ์เดดศศซนกกบินนินกก์์เเตแซซออ์เ์เติเซซหนนมบบเิ นนม้งตตตแแตตเเิิรหหมมิิเเรงงมม้้ตตตตรรรร

77777.....1 11 ไใมไใมทททใในนDDกกลลรรเเนก(ใใสดทตเ(ใขขหหดดหหะะขMPงงาาาา้้าหนีจี่ที่ท่จหeeงูาินาียียำ�จ่ี้้แแรร้ใใ้ตตฆฆรรรคครียaดดุุnnรก้้สราา้้มรoนนคนดุบาานนรราาrนรร่า่าััางงใใาคคssรรดุกadยย่ากกคเเาาดหห่่นนยยฐฐคคยคคiiยเะาา่า่สสttbครงงiยยรรสา่าาอววง(งงสสf้ดด้yyงยววดคค้้นนราาOioวะะคนนน้งงาาาาาาัดe))ู้่่้งงูนิินาางาววนมากกดดนาาlวมมนนนM((กสสdไาษาาขขaบบวMMมคคนนารราาด((คชชรผดดุุนมมผผออPPิธกCมดด่า่าาาษษชCผผ้แาา่้ืื้นนooลCแแลลผีบงงaaรคคฟฟ)แออ้ืน((คฟกกนoลลddใใตดดuนนOOาrrตตลดววเนดดััใในนวใรรaaใm่นฟปiiาินนิrหห่่นาาาานอMMหffาไไาาน่vbbดดมสiiมม็นโนนดดมม้ผผ้มแแัดฟฟpeeด้ผeแิินนooดCCงูแแแรแ้้นั้้ันหหา่า่แแแทddaิน)โโ่าหสยll))บอ้นนดดนนนนcaaนบบ้้งงี่ใุดง้ใ((จตตCCเเชยบtยยสสน่น่จจ่นน่หWWจ(สปปบบiุดาา้ทooลWoใใฟดุดุงงููแแสสุดแงคู้น็น็ฟฟมมCCหหสสสะmmดnททสหห))องููงทห่ารร)กกงูuuค้้คออดดุุสสสดุคร่กก่ีี้งง้ง่กี้ทอ้อppTแแรรrr่่าาขขรรอุดดุสส์มขสแว้า้าvvำ�ยยeรรีส่aaลลคค์์ออมมบูงงูหหาองูทeeลหมมccลลsดุะะววสสสงงมททงน))ะนนt่ีนttววาาะะขคคดดดุ)ดดุดุชiiบค่่ีี้ีดดธิธิมมooดอ่่าานิินบบนิืน้่จจีบีบาหฟไไชชคคnnไหหงวใคววฟฟุุดดเนดเเเืน้ื้น.ววนนนสมม้้้มมTTวหสสาาออ..ว่ใใหห่่ววด้นมมอยื่่ืออ่ืeeานนมมยููัดดัรงงยยรรินมผลโssลลยยแแดดเอืทททคเเืืออttปอแา.าาผผปปนนนิิใ))่่ีีสสใใ่ีง้ใใกน็กกกยนชช..2น็็น่่นนคกกออุุดดเใู่เเลก่น้ท้ท2ส22กกือยยแแลลสสนขข้เร0แน้ดดใ่ใูู่หห22รรคค้้้้นนเเแออมันนคค2หมัมัสสต00่าีย้้งงตตกงงต–ีีแแยยค้ตตงขขออรง22รรนเเอ่5กกขงงใงวสสออ่่ออบบงง––นลห7ใใขอนนาขขงง้้ลลนน55นหหกอู:ม้มนดดงนนนนกูกูโโ77้ี้ีบ้้นมมดาแานิินคคมออาาบบ::กานแาาินนนน้้างงนนาามมศกกทลกน่ต((คคกกศศแแกาาททะสี่(บัรืืแออบบัักกลลเ์ddตตคุด่่ีีฐสสแซหคคเเ์์แแะะ))รร่าาซซุุกดดนง้)จ่่คคกกาาคนฐฐนนสใในตะคคาา่่นนวนนจจาากใูงตตตเิไคคววตตนานนมะะแแสดาเิเิงั้ววาาม้งั้งัแมมรไไตตตุดกก้เลาามมลลสดดแทตตตร่ล่ลงาามมแแงงน้น้้เเ(ม่ดลรระะรรแแแสสMมมนนน่กสาะคคททลนน้้นแแาาร่่ตaนนแคอรระดดตต่น่นลลกกาxดัห้งงัั้แแรบคััดดสสฟะะแแiรรขขั้แงmง้หหา่คคคแแหหออาาลขออขกคว้้งงฟฟาา่่กกuบบัก้้งงองอนวาสสคคขขกกนนmลลษงงาคคมนููงงววออดกาาััมนนกกณววแอสสาารรงงนิาชษษออาาDมมนนุุททดดะดดรอนื้มมนนณณชช่rนเทิินนดดจยปyทแแ((้นนื้ื ออสสะะดะMMจจู่ใน็ที่นนแททนออยยเเDไสะะเปป�ำaaดบ่่นนททีีู่่ใู่่ใแบบสอeไไใxxนนค้็็นบดดกห้น้้าาnมมบiiแแแแา่mmเเใใ้้คคสนดโ้sาามสสหหคบบกกคiูง่่กกาาตนิtuuา้้นนวดด้้นกง้yคคบบา้้า้ังกบmmาโโินนิ)วตตหหรววสสำ�มดคค่าูปบบาาง้ัั้งนนหขููงงชอ้้งงมมมรดดอกกดดนน้ืดัDDาะชชรรออจจงววไดทตrrฆููปปืื้้นนดดัดดัุ่่ดดุาาyyจรท่ีงันิแ้ ฐุดค�ำ นนาลใวน่นหนั้ ำ�่ง้
777...222

777...333
777...444
777...555

88888..... 111 บบ(คคใใจจSSขขกกกใไคตทขWนนooาา้้ววา้ออ้ดดนาัง้วกก้อ่ทีนนรรรรiieคค้แออกแรllราาคำ�เเปปวว))tนววปััดดาเรรตตตใวตนนคครรบบรรหไไSน่รน่รรรรดดนนบะะววรรดดะiียีย้ไส้อรdียแแ้้รระะมมด้า้าดมออมมงูะยeมผผววททนนค้าาอัดัดสาตตวท)ตสสังงัณณณ่ีทท่ี่นน่่าดดัดุดังววัั่สีควัมมคสสดิินน้้าาออปปปุดอว(นนวใใูงูงินใใยยOรรรยาหหหหาสส้าา้ค่า่าใิมิิมมมMา่มไ้ไ้ตตวว้้หุดุดงงือดดางชาาาาชใใงั้ั้ง้วCเใณงง้้คคหหณณื้น((รนื้แแหาOO)แแ่า่าิม่เ้เ้ทตตนงทนนเ้บบพพไคคMMแพจน่่น�ำ้ท่ีี่ทม้้บบาาววยีียบาทยี้้ออCC้า่นทท�ำบบาากงงบง่ีใใยยใ))มมอ้ี่ี่พพใในนชดหพหบททชชไไยชชพพ้ผออิน้ดอ้ดมม้้นผผส่่สีีกืื้้นนสน้ืืน้ผินิน่น่โโสสพดุดุวโททมง่ึททดดบบ้้ออดา่มมื้นแดี่ี่ททยยคคี่ีม่มยดดยดดทหิน2ใใอือื้้าา่่นัันกกใออิินนหห่ีม้งทหใใเเคคววัดัดตจหหรรทท้มม้ัน่เ่ีม้งงา่่าไไัว่ิมิม่นก้้ดดแแตีีตี่ี่คเเดดีตอกกาจจ22กขขิิัววันนง้แ้แัวะยาาาารแ็ง็งอออนนบบตตตา่กกแแะะะขยยยน่่นััววดดงรรดิทดตตง็่า่าา่อองงสสออกแนินิิิดด่งังงแงยยูงงูััมรรรดดนัทททผกผกลสสาาง่่าาาไไเดดึ่ึ่งงััะนนดบบุดปงงุดดดกแแรสสใสเเเเ้้็นแแทหาหหปปรร(แแออ(อOบนนOกยีีย่ีส้มลลง้้ง็็นนบบบMบบอ้่่เจจนนุดีตMะะกกรทททนนนเวัสสใใียC้้ขขออทาาCาหหอกกููงงบณณ)งงงนน(า่)ยCสส้้มมรรดดดดทะะ1ขา่ะะุุoดดีีตต้าา้้าิน((ทท่ีจงCCททณนนนhััววตพทะ้าา้((ooัง่ัง่eออแแแวัOOะกกทวดมมhhsอหยยหหทาากMMำ�สiาาeeรรย่่vาาง้ำ�้้งงดไอกกบบssกCCดงงe่ากกกินบiiททททงดดวvv้))าววSทพีสี่ส่ออ่าeeรดด่่าาดดoรบดดุุััดอสสิินน(iา((DSSlแแเเทดออDDย)พพททบบoorอดบบคrry่่าาวว(บบiiyyดัสCllวททพพกก))ตตSแอรoSSีี่่จจดดออi้้ออบบเคคdhiiะะผิินนททddงงบทววeeททไไื่อททeeดดรรมมต)sาใ้าา้))สสรรเเiง่ก่กห้อคoไไผผาาดคคออดดรรงต้วnื่่ืออยย้าะะววไบบ้้าำ�่lมใในดดาาeมแททหห((ก่มมออชCCsชลาา้้ตตนนsรนื้ชชoo้นืะงงะ้้่่าาไไืื้้นนSกhhสดดทปปแแดoวททeeงู้้าามมท่ีอลล่าiกนนss่ีี่ททlาาำ�นะะ)iiวชชoo(ใ้้าาสสไคา่Wหืื้้นนใใปnnููจงงวหห้ดellกกมกกำ�รee้้ดดินtนผาววววssิินนบ่่าา่่สาาวssSดนมidอนนeัดำ��ำ้้ )
88888.....223233

(คWวeาtมSชiน้ื dทeี่ท) ำ�คใวหา้ดมนิชบน้ื ดทอที่ ดั ้าไใดห้แด้ นนิ ่นบสดูงอสดั ดุ ได(O้แMนน่ Cส) งู 1สตดุ วั (อOยM่างC) 1 ตัวอยา่ ง

128 มยผ. 2202 - 57 : มาตรฐานการทดสอบความแน่น แบบสงู กว่ามาตรฐาน (Modifified Compaction Test)

8.4 ดินชนิดท่ีมีปริมาณดินเหนียวมาก (Heavy Clay) หลังจากผึ่งให้แห้งแล้วให้บดด้วยค้อนยาง หรือใช้เคร่ืองบด
จนได้ตัวอยา่ งท่สี ามารถร่อนผา่ นตะแกรงขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4) มากทส่ี ุดเทา่ ทีจ่ ะทำ�ได้

8.5 ปริมาตรของแบบ ใหท้ �ำ การวดั และคำ�นวณ เพ่อื ใหไ้ ดป้ ริมาตรท่แี ทจ้ รงิ ของแต่ละแบบ หา้ มใช้ปรมิ าตรทแ่ี สดงไว้
โดยประมาณในรปู

8.6 แบบที่ใชง้ านแลว้ ตอ้ งคลาดเคลอ่ื นไมเ่ กินรอ้ ยละ 50 ของความคลาดเคล่อื นทยี่ อมให้
9. เอกสารอ้างองิ
9.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการ มยธ.(ท) 501.2 -2532: วิธกี ารทดสอบความแน่น แบบสูงกวา่ มาตรฐาน (Modified

Compaction Test)
9.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล.-ท. 108/2517: วธิ กี ารทดลอง Compaction Test แบบสงู กว่ามาตรฐาน
9.3 Standard Method of Test for The Moisture–Density Relations of Soil Using A 10 lb = (4.54 kg)

Rammer And A 18 in. (457 mm.) Drop; AASHTO Designation: T 180-74
9.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 1557 - 02: Test

Method for Laboratory Compaction Characteristics of Soil Using Modified Effort (56,000 ft-lbf/ft3
or 2,700 kN-m/m3)

มยผ. 2202 - 57 : มาตรฐานการทดสอบความแน่น แบบสูงกว่ามาตรฐาน (Modiiffied Compaction Test) 129

รปู ท่ี 1 แบบ (Mold) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 น้ิว

รปู ที่ 2 แบบ (Mold) ขนาดเส้นผา่ นศูนย์กลาง 6 นิ้ว

130 มยผ. 2202 - 57 : มาตรฐานการทดสอบความแน่น แบบสงู กวา่ มาตรฐาน (Modifified Compaction Test)

มยผ. 2202 - 57 : มาตรฐานการทดสอบความแนน่ แบบสงู กวา่ มาตรฐาน (Modiiff ied Compaction Test) โครงการ……………………………………....…………….. บฟ.มยผ. 2202 - 57 ทะเบยี นทดสอบ……………………………
ผทู้ ดสอบ
………………………………………………...…...………….. (หนว่ ยท่ที าการทดสอบ)
สถานทกี่ ่อสร้าง…………………………………..……….. การทดสอบความแน่นแบบสูงกว่ามาตรฐาน ผตู้ รวจสอบ
ผ้รู บั จา้ งหรอื ผู้นาสง่ …………………………….………… ปรมิ าตรแบบ………………….. ซม.3 Mod. AASHTO อนุมัติ
ชนดิ ตวั อยา่ ง…………………... ทดสอบคร้ังที่….…. นา้ หนกั แบบ…………………... กก. Mod. Proctor
ทดสอบวันท่ี……………………………..แผ่นที่…...……

ความแนน่ ความแนน่ แหง้ สูงสุด …………………………… (กรัม/ซม.3)
1 2 3 4 5 ความชนื้ ทค่ี วามแนน่ สงู สดุ …………………… (ร้อยละ)
ครงั้ ท่ี
น.น.แบบ + ดินท่ีถกู บดอดั
(กรัม)
น.น.แบบ (กรมั )
(กรมั )
น.น.ดินท่ีถูกบดอดั (กรมั /ซม.3)
ความแนน่ ชื้น (กรัม/ซม.
3)ซม.3 ปรมิ าณความชน้ื
ความแน่นแห้ง ความแน่นแ ้หง (ก ัรม/ซม.3)

ตลบั บรรจุหมายเลข

น.น.ตลับ + ดินชื้น (กรัม)
(กรมั )
น.น.ตลับ + ดินอบแห้ง
น.น.น้า (กรัม)
น.น.ตลบั (กรัม)

น.น.ดนิ อบแห้ง (กรัม)
(ร้อยละ)
ความช้ืนในดิน
หมายเหตุ
131 ปริมาณความชน้ื เป็นรอ้ ยละ

132 มยผ. 2202 - 57 : มาตรฐานการทดสอบความแน่น แบบสงู กว่ามาตรฐาน (Modifified Compaction Test) โครงการ…………………………......……………………….. บฟ.มยผ. 2202 - 57 ทะเบยี นทดสอบ……………………………
………………………………........…………………………….. ผู้ทดสอบ
สถานท่กี อ่ สรา้ ง……………………....…………………….. (หนว่ ยทท่ี าการทดสอบ)
ผูร้ ับจา้ งหรือผู้นาสง่ …………………..…………………… การทดสอบความแน่นแบบสูงกว่ามาตรฐาน ผู้ตรวจสอบ
ปริมาตรแบบ………………….. ซม.3 Mod. AASHTO อนุมตั ิ
ชนิดตัวอย่าง……………..……...ทดสอบครั้งที่………. นา้ หนกั แบบ…………………... กก. Mod. Proctor
ทดสอบวันที่……………………………..แผ่นที่….......…

DENSITY MAXIMUM DRY DENSITY = ……….….. gm./cc.
1 2 3 4 5 OPT. MOISTURE CONTENT = …………… %
DETERMINATION No.

WT. MOLD+COMPACTED SOIL gm.

WT. MOLD gm.

WT. SOIL gm.

WET DENSITY gm./cc.

DRY DENSITY gm./cc. DRY DENSITY gm./cc.

WATER CONTENT

CONTAINER No. gm.

WT. CONTAINER + WET SOIL gm.

WT. CONTAINER + DRY SOIL

WT. WATER gm.

WT. CONTAINER gm.

WT. DRY SOIL gm.

WATER CONTENT %

REMARKS: WATER CONTENT %

มยผ. 2203 - 57

มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ ซี.บี.อาร์. (C.B.R.)

1. ขอบข่าย
มาตรฐานน้คี รอบคลมุ ถึงวธิ ีการทดสอบหาคา่ เปรยี บเทียบคา่ ความสามารถในการรับน้ำ�หนัก (Bearing Value)
กับวสั ดหุ นิ มาตรฐานเพื่อทดสอบวัสดมุ วลรวมดิน (Soil Aggregate) หินคลกุ หรือวัสดอุ ่ืนใด เม่อื ท�ำ การบดอดั วัสดนุ ้ัน
โดยใชต้ มุ้ บดอัดในแบบ (Mold) เมือ่ มคี วามชนื้ ท่คี วามแนน่ แหง้ สูงสดุ (Optimum Moisture Content) หรอื ปริมาณ
อื่นใด เพื่อนำ�มาใช้ออกแบบโครงสร้างของถนน และเพื่อใช้ควบคุมงาน เม่ือบดอัดให้ได้ความแน่นและความช้ืนตาม
ตอ้ งการ
การทดสอบ ซี.บี.อาร.์ อาจท�ำ ได้ 2 วธิ ี คือ
วธิ ี ก. การทดสอบแบบแช่น้ำ� (Soaked)
วธิ ี ข. การทดสอบแบบไม่แช่นำ�้ (Unsoaked)
ถ้าไมร่ ะบวุ ธิ ใี ดให้ใชว้ ิธี ก.

2. นิยาม
“มวลรวมดิน หินคลุก หรือวัสดุอื่นใด” หมายถึง วัสดุตัวอย่างท่ีใช้ในการทดสอบท่ีมีขนาดเม็ดเล็กกว่า 19.0
มลิ ลิเมตร
“วัสดุหินมาตรฐาน” หมายถึง วัสดุหินคลุกบดอัดแน่นท่ีนำ�มาทดสอบหากำ�ลังรับน้ำ�หนัก เพื่อกำ�หนดเป็น
ค่าหน่วยน้�ำ หนกั มาตรฐาน ส�ำ หรบั เปรยี บเทยี บคา่ ความสามารถในการรับน้ำ�หนกั

3. มาตรฐานอา้ งถึง
3.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการและผังเมือง มยผ. 2201 – 57: มาตรฐานการทดสอบความแน่นแบบมาตรฐาน

(Standard Compaction Test)
3.2 มาตรฐานกรมโยธาธิการและผังเมือง มยผ. 2202 – 57: มาตรฐานการทดสอบความแนน่ แบบสงู กว่ามาตรฐาน

(Modified Compaction Test)

4. เคร่อื งมอื และอุปกรณ์ ประกอบด้วย
4.1 Loading Device แบบ Hydraulic Jack หรือ Screw Jack มีอุปกรณ์วัดแรงไดไ้ มน่ ้อยกว่า 5,000 กิโลกรมั

(ประมาณ 10,000 ปอนด์)
4.2 แบบ ส�ำ หรบั เตรยี มตวั อยา่ งขนาดเส้นผา่ นศูนย์กลางภายใน 152.4±0.66 มม. (6.0±0.026 นิ้ว) สงู 177.8±0.66 มม.

(7.0±0.016 น้ิว) พร้อมปลอก (Collar) สูงโดยประมาณ 50.8 มม. (2.0 นิ้ว) และฐานแบบ (Base Plate)
สำ�หรับยดึ แบบและปลอก
4.3 แท่งโลหะรอง (Spacer Disc) มเี ส้นผ่านศนู ยก์ ลาง 134.9 (5 5/16 น้วิ ) มีความสงู ขนาดต่างๆ
4.4 ต้มุ หนัก 4,537กรมั (10 ปอนด)์ และ 2,495 กรมั (5.5 ปอนด)์

มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอื่ หาคา่ ซ.ี บี.อาร.์ (C.B.R.) 133

4.5 เครือ่ งวัดการพองตัว ประกอบดว้ ย
- แผน่ วดั การพองตัว (Swell Plate )
- สามขา (Tripod) ส�ำ หรบั ติดมาตรวัด (Dial Gauge) วดั ได้ 25 มม. ซงึ่ วัดได้ละเอียด 0.01 มม. เพ่อื วัดอตั รา

การพองตัวของดนิ เมอ่ื แชน่ ้�ำ
4.6 โลหะถว่ งน�ำ้ หนัก (Surcharge Weight) เปน็ เหล็กทรงกระบอกแบนเส้นผา่ นศูนยก์ ลาง 149.2 มม. (5 7/8 นว้ิ )

มีรกู ลวง เพ่อื ใหท้ ่อนกด (Piston) ลอดไปได้ หนักแผน่ ละ 2,268 กรมั (5 ปอนด์)
4.7 ทอ่ นกด ทำ�ดว้ ยโลหะทรงกระบอก มีเส้นผา่ นศนู ย์กลาง 49.5 มม. (1.95 นิ้ว) มเี น้ือท่หี น้าตัด 1,935.5 ตร.มม.

(3 ตร.นิ้ว) ยาวไม่นอ้ ยกวา่ 102 มม. (4 นว้ิ )
4.8 เครอื่ งดันตัวอย่าง เป็นเคร่อื งดนั ดินออกจากแบบภายหลัง เมอื่ ทดสอบเสร็จแลว้
4.9 เคร่อื งช่ังแบบบาลา๊ นซ์ (Balance) มีขีดความสามารถชง่ั ได้อย่างนอ้ ย 20 กก. ชั่งได้ละเอียดถงึ 0.01 กิโลกรัม
4.10 เครือ่ งชัง่ แบบสเกล (Scale) หรือแบบบาลา๊ นซ์ มขี ีดความสามารถชั่งไดอ้ ยา่ งนอ้ ย 1,000 กรมั ชง่ั ได้ ละเอยี ดถงึ

0.01 กรมั
4.11 ตู้อบ (Oven) ต้องสามารถควบคุมอุณหภูมิได้คงทไ่ี ดท้ ี่ 110±5 องศาเซลเซียส
4.12 เหล็กปาด มคี วามยาวไมน่ ้อยกวา่ 300 มม. และไม่ยาวเกนิ ไปหนาประมาณ 3.0 มม.(0.12 นวิ้ )
4.13 เคร่อื งมือแบ่งตัวอยา่ ง
4.14 ตะแกรงร่อนดิน ขนาดเสน้ ผ่านศูนย์กลาง 203 มม. (8 นวิ้ ) สงู 50.8 มม. (2 น้วิ ) มขี นาด ดังนี้
1. ขนาด 19.0 มม. (3/4 น้ิว)
2. ขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4)
4.15 เครือ่ งผสม เปน็ เครอ่ื งมอื จำ�เป็นต่างๆ ทใี่ ชผ้ สมตวั อยา่ งกบั น�ำ้ เช่น ถาด ช้อน พลัว่ เกรยี ง คอ้ นยาง ถว้ ยตวงวดั

ปริมาตรน�ำ้
4.16 ตลบั บรรจุดิน ส�ำ หรับใส่ตัวอยา่ งดนิ เพอ่ื อบหาจ�ำ นวนน้ำ�ในดิน
4.17 นาฬกิ าจบั เวลา
4.18 วสั ดทุ ่ีใชป้ ระกอบการทดสอบ กระดาษกรองอย่างหยาบขนาดเส้นผา่ นศูนยก์ ลาง 152 มม. (6 น้ิว)
5. การเตรียมตวั อยา่ ง ตัวอย่างไดแ้ ก่ ดิน หนิ คลกุ หรือวสั ดุมวลรวมดินหรอื วสั ดุอ่นื ใดทตี่ ้องการทดสอบ ใหเ้ ตรียม
ตัวอยา่ ง ดงั นี้
5.1 วัสดตุ วั อยา่ ง กอ่ นจะน�ำ มาทดสอบจะตอ้ งปลอ่ ยทง้ิ ใหแ้ หง้ (Air Dry) ในหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร ท�ำ การแบง่ ส่ี (Quartering)

แลว้ รอ่ นผา่ นตะแกรงเบอร์ 3/4 นวิ้ สว่ นทค่ี า้ งบนตะแกรงเบอร์ 3/4 นวิ้ ใหท้ ง้ิ ไปและชดเชยดว้ ยดนิ ทผี่ า่ นตะแกรง
เบอร์ 3/4น้วิ แต่คา้ งบนตะแกรงเบอร์ 4 ด้วยจ�ำ นวนน้ำ�หนักเทา่ กัน
5.2 หาปริมาณความชื้นที่ความแน่นสูงสุด โดยวิธีการทดสอบความแน่นสูงสุดตาม มยผ. 2201 - 57: มาตรฐาน
การทดสอบความแน่นแบบมาตรฐาน (Standard Compaction Test) หรือ มยผ. 2202 - 57: มาตรฐาน
การทดสอบความแน่นแบบสูงกว่ามาตรฐาน (Modified Compaction Test)
5.3 ชัง่ ตัวอยา่ งท่เี ตรยี มไว้จากขอ้ 5.1 ประมาณ 6,000 กรัม สำ�หรบั การทดสอบ 1 ตัวอย่าง
5.4 ปรมิ าณตวั อย่างตามข้อ 5.3 ให้เตรยี มไว้ 3 ตัวอย่าง ในการทดสอบแตล่ ะครั้ง
6. การทดสอบ
ส�ำ หรบั ตัวอย่างดินทไี่ ม่ตอ้ งมีการแช่น้�ำ (Unsoaked C.B.R. Test)
6.1 ช่ังดนิ ท่ีเตรยี มไวป้ ระมาณ 6 กก. (12 ปอนด์) และน�ำ ดินตวั อยา่ งประมาณ 100 กรมั เพือ่ น�ำ ไปหาความชื้นในดิน
ตวั อย่าง (Initial Water Content)

134 มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่ือหาค่า ซี.บี.อาร์. (C.B.R.)

6.2 เตรียมแบบไว้ 3 ชดุ ชั่งหาน�ำ้ หนักแบบ (ไมร่ วมฐานแบบ)
6.3 เตมิ น�้ำเข้าไปในตัวอยา่ งทเี่ ตรยี มไว้ จนไดป้ ริมาณน�้ำในดนิ ที่ความแน่นสูงสุดตาม มยผ. 2201 – 57: มาตรฐาน

การทดสอบความแนน่ แบบมาตรฐาน (Standard Compaction Test) หรอื ตาม มยผ. 2202 – 57: มาตรฐาน
การทดสอบความแน่นแบบสูงกว่ามาตรฐาน (Modified Compaction Test) แล้วคลุกเคล้าตัวอย่าง
จนเขา้ กนั ดี
6.4 ประกอบแบบเข้ากับฐานแบบและแท่งโลหะรอง ใช้กระดาษกรองปูทับบนแท่งโลหะรอง เพ่ือป้องกันไม่ให้เกาะ
ติดกบั แผ่นเหลก็
6.5 กระทุ้งดินอดั แนน่ ในแบบ จำ�นวน 3 ชนั้ หรอื 5 ชน้ั ตามวิธีการทดสอบความแนน่ ท่ีปริมาณความชนื้ ท่ีความแน่น
แหง้ สูงสุดตาม มยผ. 2201 – 57: มาตรฐานการทดสอบความแน่นแบบมาตรฐาน (Standard Compaction
Test) หรือตาม มยผ. 2202 – 57: มาตรฐานการทดสอบความแน่นแบบสูงกว่ามาตรฐาน (Modified
Compaction Test) (เตรยี มตวั อยา่ งดนิ 3 ตวั อยา่ ง โดยท�ำ การบดอดั แตล่ ะชนั้ ดว้ ยตมุ้ จ�ำ นวน 12 ครงั้ ตอ่ ชนั้ ส�ำ หรับ
ตัวอย่างท่ี 1, จำ�นวน 25 ครั้งตอ่ ช้ัน ส�ำ หรบั ตัวอยา่ งที่ 2 และจ�ำ นวน 56 คร้งั ตอ่ ช้ันส�ำ หรับตัวอยา่ งท่ี 3)
6.6 หลงั จากบดอดั จนครบจ�ำ นวนชนั้ และจ�ำ นวนครง้ั แลว้ ถอดปลอกออก ใชเ้ หลก็ ปาดปาดดนิ สว่ นทส่ี งู เกนิ ขอบแบบ
พรอ้ มกับซ่อมแต่งผิวบนของดนิ ตวั อย่างให้เรียบเสมอกบั ปากแบบ
6.7 ถอดฐานแบบและแท่งโลหะรองออก นำ�แบบและดินไปช่ังหาน้ำ�หนัก เพื่อจะนำ�ไปหาความแน่นชื้น (Wet
Density)
6.8 เอากระดาษกรองวางบนฐานแบบ เพ่ือป้องกันไม่ให้ดินเกาะแบบ ติดแผ่นเหล็กประกอบแบบที่มีดินอัดแน่นนี้
เข้ากับฐานแบบ โดยให้ปากแบบด้านท่ีมีดินเสมอปากวางบนฐานแบบ และส่วนท่ีมีช่องว่างอยู่ด้านบน สำ�หรับ
การทดสอบแบบไม่แชน่ ำ�้ ให้ทดสอบตาม ข้อ 6.9 ถงึ 6.12
6.9 วางแผน่ เหล็กถ่วงนำ้�หนกั (Surcharge) จ�ำ นวน 2 ชนิ้ สำ�หรับวัสดุพนื้ ทาง, วัสดุรองพนื้ ทาง, วัสดคุ ดั เลอื ก และ
จ�ำ นวน 3 ชิ้น ส�ำ หรับวสั ดคุ นั ทางทับบนดินตวั อย่างในแบบ
6.10 นำ�แบบเข้าเครื่องกดทดสอบ ซ่ึงมีท่อนกดขนาดพ้ืนท่ีหน้าตัด 1,935.5 ตร.มม. (3 ตร.นิ้ว) ประกอบติดอยู่
จัดให้ผิวหน้าของดินในแบบ แตะสัมผัสกับท่อนกดดังกล่าว จัดเข็มของมาตรวัด ที่จะใช้วัดค่าการจมตัว
(Penetration) ให้อยูท่ จ่ี ุดศูนย์
6.11 กดท่อนกดในอตั รา 0.05 นว้ิ ตอ่ นาที พรอ้ มกบั อ่านค่านำ�้ หนกั ท่ีตรงกับค่าการจมตวั 0, 0.025, 0.050, 0.075,
0.100, 0.125, 0.150, 0.175, 0.200, 0.250, 0.300, 0.350, 0.400, 0.450 และ 0.500 นวิ้
6.12 เสร็จแล้วถอดแบบออกจากเครื่องกดทดสอบ เก็บตวั อยา่ งดนิ ตรงกลางตามแนวตงั้ ประมาณ 100 กรัม ส�ำ หรับ
ขนาดเมด็ ใหญส่ ุด 4.75 มม.หรอื ประมาณ 300 กรัม ส�ำ หรับขนาดเมด็ ใหญส่ ดุ 19.0 มม. แลว้ นำ�ไปหาความช้ืน
ส�ำ หรบั การทดสอบแบบแช่น้�ำ ให้ท�ำ การทดสอบตาม ข้อ 6.13 ถงึ 6.19 เพ่มิ เติม
6.13 วางแผน่ เหล็กถว่ งนำ�้ หนกั จ�ำ นวน 2 ช้ิน ส�ำ หรับวสั ดพุ ้ืนทาง.วัสดุรองพนื้ ทาง, วัสดุคดั เลอื ก และจ�ำ นวน 3 ชนิ้
สำ�หรับวัสดคุ ันทางลงบนดนิ ตัวอยา่ ง ใสแ่ ผน่ วดั การพองตวั ส�ำ หรบั วดั อตั ราการบวมของดิน ซง่ึ มีดา้ มขดั เกลียว
ขึ้นลงได้ติดอยู่กลางแผ่น ก่อนวางแผ่นเหล็กถ่วงนำ้�หนักลงบนดินตัวอย่าง จะต้องเอากระดาษรองวางค่ัน
ใต้แผน่ น้ีเสยี ก่อน เพื่อปอ้ งกันไม่ให้ดินติดแนน่ กบั แผ่นเหล็กหลงั จากแช่นำ�้ แลว้
6.14 แชแ่ บบท่ีเตรียมไว้ในข้อ 6.13 ในภาชนะทเี่ ตรยี มไว้ ใหน้ ำ�้ ท่วมแผน่ เหล็กถว่ งน�้ำ หนักประมาณ 1 นว้ิ ใช้มาตรวัด
อ่านได้ละเอียด 0.001 นิ้ว ยึดติดกับสามขา แล้ววางบนปากแบบ จัดให้ปลายของมาตรวัดแตะสัมผัสกับก้าน
ของแผน่ วดั การพองตวั เพอื่ วัดหาค่าการพองตัวของดนิ ต่อไป
6.15 จดคา่ การขยายตวั จากมาตรวดั ทุกวนั จนครบ 4 วัน (ถ้าหากคา่ การพองตวั คงท่ี อาจหยดุ อ่านได้ หลงั จากแช่นำ�้
แล้ว 48 ช่วั โมง)

มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาค่า ซ.ี บ.ี อาร.์ (C.B.R.) 135

6.16 ยกแบบออกจากน�ำ้ และตะแคงแบบ เพอื่ รนิ น�ำ้ ทง้ิ และปลอ่ ยทง้ิ ไว้ ประมาณ 15 นาที เพอื่ ใหน้ �ำ้ ไหลออกจากแบบ
6.17 น�ำ แบบพร้อมดินไปชั่งหานำ้�หนกั
6.18 ท�ำ การทดสอบตามวธิ ี ขอ้ 6.10 ถงึ 6.11
6.19 เสร็จแล้วถอดแบบออกจากเครือ่ งกดทดสอบ เกบ็ ตวั อย่างดนิ ตรงกลางตามแนวตง้ั ประมาณ 100 กรัม สำ�หรบั

ขนาดเมด็ ใหญส่ ุด 4.75 มม.หรอื ประมาณ 300 กรมั สำ�หรับขนาดเมด็ ใหญ่สุด 19.0 มม. แลว้ นำ�ไปหาความชน้ื
6.20 เขียนกราฟระหวา่ งน�้ำ หนกั กด และค่าการจมตวั (Stress VS Penetration) เพอื่ หาค่า ซ.ี บี.อาร์.ต่อไป ส�ำ หรับ

ในการเขยี นกราฟระหวา่ งน้ำ�หนักกด และค่าการจมตัว เพือ่ หาค่า ซ.ี บี.อาร์. จำ�เป็นจะต้องทำ�การแกเ้ ส้นกราฟ
โดยเล่ือนจุดศนู ยข์ องคา่ การจมตัว ในกรณที เี่ สน้ กราฟหงายเพือ่ ใหไ้ ด้คา่ ซ.ี บ.ี อาร์. ทแ่ี ทจ้ รงิ
6.21 เมื่อได้ค่า ซี.บี.อาร์.ของแต่ละตัวอย่างแล้วเขียนเส้นกราฟ ระหว่างค่า ซี.บี.อาร์. และค่าความหนาแน่นแห้ง
(Dry Density) เพ่ือหาค่า ซ.ี บ.ี อาร์. เปน็ รอ้ ยละของการบดอดั ที่ตอ้ งการต่อไป

7. การค�ำ นวณ
7.1 ค�ำ นวณหาคา่ ความชื้นในดนิ เปน็ ร้อยละ
W = _W__1W__-2_W__2..x 100
เม่อื W = นคว�ำ้ าหมนชกั ้ืนขใอนงดดนิ นิ เชปน้ื น็ รห้อนย่วลยะเเป.ม็นอื่ กเทรมัียบกบั นำ�้ หนักดินอบแหง้
W1 =
W2 = น�ำ้ หนกั ของดินอบแห้ง หน่วยเปน็ กรัม

7.2 คำ�นวณหาคา่ ความแนน่ ช้นื (Wet Density)
gw VA=..__ .
เมอื่ gw = ความแนน่ ชื้นของดิน หนว่ ย. เปน็ กรมั ต่อลูกบาศก์เซนติเมตร
A = น�ำ้ หนักดินชนื้ ทีบ่ ดอัดในแบบ หนว่ ยเป็นกรมั
V = ปรมิ าตรของแบบ ซึง่ เท่ากับปรมิ าตรของดินชนื้ ท่บี ดอดั ในแบบ
หน่วยเปน็ ลกู บาศก์เซนตเิ มตร

7.3 คำ�นวณหาคา่ ความแนน่ แหง้ (Dry Density)

เม่ือ gd = ความแน่นแหง้ ของดนิ หนว่ ยเปน็ กรัมตอ่ ลูกบาศก์เซนติเมตร
gw = ความแน่นชนื้ ของดิน หนว่ ยเปน็ กรมั ต่อลกู บาศก์เซนติเมตร
W = ความช้ืนในดินเปน็ ร้อยละเมอื่ เทยี บกบั นำ้�หนกั ดินอบแหง้

7.4 ค�ำ นวณหาค่าการพองตัว (Swelling)

คา่ การพองตวั รอ้ ยละ = คา่ การพองตัว (มม.)
ความสงู ของแท่งตวั อย่าง
คา่ การพองตวั (มม.) = ผลต่างระหว่างการอา่ นคา่ ที่มาตรวดั ครงั้ แรกและครงั้ สดุ ท้าย

136 มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาค่า ซี.บ.ี อาร.์ (C.B.R.)

7.5 คคา้ ำ�นนววณณหหาคา่าค่าซี.ซบี.บอี.าอรา.์ ร.์
ในในกกาารรคคา้ �ำนนววณณหหาาคคา่ ่าซซี.บี.บ.ี อี.อาารร.์ ์.ใหใหถ้ ้ถืออื นนา้ ้�ำหหนนกั ักมมาาตตรรฐฐาานน(S(StatannddaardrdLLooaadd))ดดงั งันน้ี ี้

คา่คก่ามากลิ ราลจริเมจมตมตัวตรวั (มม.) ((SนSนt้�ำtaาaหnหnนกdนกdโิกั ักaโิลaมลrมกrdากdารตรตมั Lรมั รLoฐฐoaาาaนdนd)) ก(ิโกSล(ิโtกคSลatร่ากคnaมันร่าdnตมั้�ำนdaหอ่ตาraตหน่อdrาตักนdรUามัการUnามงาตinาเงtซรตiเtLนฐซรoาLตฐนนaoาิเตมdนaิเตมd) รต) ร

2.25.454(0(0.1.1””) ) 11,3,36600.8.8(3(3,0,00000llbb)) 10710507..5043..643(16((,110(,1,05,00500lb0llb/bli/b/niin/2n)i2n2))2)
5.50.808(0(0.2.2””) ) 22,0,04411.2.2(4(4,5,50000llbb)) 1313.35.959(1(,19,0900lbl/bin/i2n)2)
7.76.262(0(0.3.3””) ) 22,5,58855.5.5(5(5,7,70000llbb)) 16116.17.171(2(,23,0300lbl/bin/i2n)2)
101.01.616(0(0.4.4””) ) 33,1,12299.8.8(6(6,9,90000llbb))
121.27.070(0(0.5.5””) ) 33,5,53388.0.0(7(7,8,80000llbb)) 18128.28.181(2(,26,0600lbl/bin/i2n)2)

หมายเหหตมุ ายพเหื้นตทุ่หี น้าตพัด้ืนขทอ่หีงทน่อา้ ตนดักขดอ1ง,ท9่อ3น5.ก5ดต1ร,.9ม3ม5..5(3ตตรร.ม.นมิว้ .)(ค3�ำ ตนรว.นณิ้วค)า่ คซา้ .ีนบว.ี อณาครา่.์ จซาี.กบส.ี อูตารร.์ จากสูตร

ซี.บซี.ีอบา.ี อร์.ารร.์ อ้ รยอ้ ลยะละ ==110000 x xy_xy_

เมื่อ เมือ่ x = x ค่า=นำ้�หคน่านกั �้ำา้ทหี่อน่านักทไดอ่ี ต้ า่ อ่นหไดนต้ ่ว่อยหพน้ื ว่ทยี่ขพอ้ืนงท่อีขนองกทดอ่ (นสก�ำ หดร(บัสคำ�้าหา่ กราบั รคจ่ามกตาวัรทจจมี่ม2ตต.5วั วั ท4ท่ี ี่ม2ม.5. 4
คหา่ร=นอื ำ�้ 0ห2คม.น.1า่ม5นัก.4นห้ามิ้วหรมาือนมตแรกั.ล0ฐมหะ.1าทรนตือี่เนรพ(้วิฐ0S่ิมา.tแ1ขนaล้ึนnน(ะอSdว้ิทtกีaa่ีเแทrพndลุกd่ิมะๆUaขทrn้นึ2dเ่ี พiอ.t5Uกีม่ิ L4nทขoiมt้ึนกุaมLอๆdo.ีก))2aทก.d5กุก)4ๆ.ก/ตมก2รม../5..ตซ)4รม.ม.ซ(มจมา..()กจาตกาตรารงาขง้าขงา้ตงน้ ต)้น)
y = y

88888ใ88888ใ88นน............5432131 452กก าาใคคคคทกรรหค1คคคใกทา่า่่า่าทาศหาาาา่า่่่้รอกคร้าำ�นตซร้กคอรารืน่าวกกซำ�ยิาี.ยราืน่วาราบาๆา.ีแยมารบงายพมๆรรี.หงยาพมองี.ทแทอ1าอนนงแาอานนดงดาาผนง่รนตงตสน่ผสรน์.ลตผ้า่นวัท์.อแลอผทตแัวลแค่ีบหตบใลหาคี่ หชใวา้งมชวนซซท้า้งมแาท้ทง่.มี.ีแศบบมทบศี่ใแบน.แีห.ี่ีใบนอนอหบิยน้คฟายิา่นมค้ฟน่า่รรมอรา่.์อ.์ร1้อรซอ้1รใซม์ยี.ใหต์มบยหี.ทลตบ้ร้าทลี.้ระอ�ำ่ีาแ.ีะ่ีบอาแยาบหขยาฟขหรงฟนองร์.าอ.นตาม.์.่งงนตงม่งนาคยคายมดวผวมดผขางั.าขงั.มนอ้ ม2นอ้2แี้2แ8้ี2น80น.01่น3.่น13แแใ–ห–ใชหช5้ท้งง้5ท้ ส7ศส7ศ:ูงนงู:สนมสิยมดุยิาุดมาตมต((รแ3แร3ฐบบฐตาตาบบน้านำ�สสแกแกูงหูงาหกากรนรนววทง่ท่าง่่าดมดมสาสาอตอตบรบรฐเฐเพาพาน่ือ่ือนหหหหราารอืคคือแา่ ่าแบซบซบี..ีบบมบี.มาี.ออตาาาตรรรฐร์..์ าฐ((CนาC.)น.BBใ).ช.RRใท้ .ช.))ศ้ นยิ ม

99 .. เเกกเเกกณณณณฑฑฑฑก์์กก์์กาาารารรตรตตตดั ัดัดัดสสสินสนิ ินินใแหใแหลเ้ ลปเ้ะปะค็นคน็ วไวไปาปามตตมาคาคมลมลมามาาดาดตเตคเรครฐลฐลา่ือานื่อนนนงทงาทาย่ีนนย่ีอททอมามาใงงหใแห้แล้ ละะไไมมน่ น่ อ้ อ้ ยยกกวว่า่าททีก่ ่ีกา้ �ำ หหนนดดไไวว้ใใ้นนแแบบบบกกอ่ ่อสสรร้าา้ งง
1111111100000000........213123 ตใกใแสขขกใสผนในนลำ�ระนนอ้ ร้า่าอ้้ากกหะแะคกกหนะหคาดาใกรวาดาตรชนวรรอับรรรรบักะใม้รกัทงนทดชใรหแดราเแชดะข้ตินดบะกตรนิล้ตว้นึสุ้มสจวออืรรจะุ้มังอขทอำ�ังงวรกา้ใทพเณบบ์ัด�ำชรพบ4้กาวค้มะหหะวอกกาด่าใาาทการหรากดตอคคดำ�์บรม้าินร4นา่่กานิ บดรวากเกขาเใจหกัดอดาหรหึน้ามทนคดัรอบรนขม้ ตจ่าีี่สยัดจดียณใากัวมุดวหมอกวตใาตะมเม้วัดตทหทรดิทัวาาาัวจีส่้วา่ทกโา้งกโมดาทุดแกี่โดงคตยเ่จี(บ(ายทแHHรัวใระบใบช่างeตeบมชบท้เaบaดิ(ดา้เคFนจ่ีvvคกทบอรryพะyรไaโี่ดัน่ือดมค่ือ้ืนmCงพC้ารงทกllกeื้นงกaa่ีมด)ไyทดy(่ันดทขF)ท)่ีม้คrอดห่ันaดหงงสลmสคเลแอคังองังeขจบรจบ)ง็า่อืแแาแแกขงขบกรบตกอ็งตงบาดงแบาวกเรทรวกคงาแงดงแรแบหแสื่อหรหเ้งหรอาง้งวแยีบบกวแนลบนดลเ้วตร้วท(ใเอ้ียPชให(ดงPหบr่น้ทoสทr้ทoบุvอเำ�พุบชiกvดบn้นื ่ดนiา้วgnค้วรตยพgอยแR้คอนื้คนกi้องnRก้อ้คคทนgiรน่าnอ)้ายีตกgยนกเาาป)างาไกรงม็นรรเจจปใ่แตีตมนจหก็นัวตนไแ้ ไ้คอดตวัไมบ่ายด้ตัว่ใบเก่าัว้อตนหกางอ่ัวา่ือ้แอรรอนยงบะจ่า่ยาจนดบนมง่าาำ้�กกงหหผกน่าราันือกร

มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่ือหาคา่ ซ.ี บี.อาร์. (C.B.R.) 137

หดตัวของวงแหวน (Proving Ring) โดยหักคา่ การหดตัวของวงแหวนออกจากค่าการจมตัว กรณีทต่ี ิดมาตรวัด
คา่ การจมตวั (Penetration Dial) ท่ที อ่ นกดไมต่ ้องปฏบิ ตั ติ ามความในข้อน้ี
10.4 ในการเขียนกราฟระหว่างค่าน้ำ�หนักมาตรฐานและค่าการจมตัว จำ�เป็นจะต้องแก้จุดศูนย์ สำ�หรับเส้นกราฟ
ท่ีมีลักษณะเป็นเส้นโค้งหงายข้ึน เน่ืองจากความไม่ราบเรียบหรือเกิดจากการอ่อนยุ่ยท่ีผิวหน้าของตัวอย่าง
เนื่องจากการแช่น้ำ� ให้ทำ�การแก้โดยลากเส้นตรงให้สัมผัสกับเส้นท่ีชันท่ีสุดของส่วนโค้งของเส้นกราฟไปตัดกับ
แกนตามแนวราบ คอื เสน้ ทลี่ ากผา่ นคา่ น�ำ้ หนกั มาตรฐานเทา่ กบั ศนู ย์ ตอ่ จากนน้ั ใหเ้ ลอ่ื นคา่ ศนู ยข์ องคา่ การจมตวั
ไปท่ีจดุ ทต่ี ดั แลว้ จึงหาค่า ซ.ี บี.อาร.์ ท่ีปรบั ค่า (Corrected C.B.R. Value) ตอ่ ไป
10.5 คา่ ซ.ี บี.อาร์.ที่ไดจ้ ากการปรบั ค่าหรือทีไ่ ดจ้ รงิ จากการอา่ นค่านำ�้ หนกั มาตรฐาน (True Load Value) ซง่ึ คำ�นวณ
จากค่าการจมตวั ที่ 2.54 มม. (0.1 นวิ้ ) และที่ค่าการจมตวั 5.08 มม. (0.2 นิ้ว) เป็นคา่ ซ.ี บ.ี อาร์.ท่ใี ช้รายงาน
โดยปกติค่าซี.บี.อาร์. ที่มีค่าการจมตัว 2.54 มม. จะต้องมีค่าสูงกว่าค่า ซี.บี.อาร์. ที่มีค่าการจมตัว 5.08 มม.
ถา้ หากไมเ่ ปน็ ดงั นนั้ คอื คา่ ซ.ี บ.ี อาร.์ ท่ี 5.08 มม. สงู กวา่ ที่ 2.54 มม. ใหท้ �ำ การเตรยี มตวั อยา่ งเพอื่ ท�ำ การทดสอบ
ใหมท่ งั้ หมด แต่ถ้าค่า ซี.บี.อาร.์ ท่ไี ดย้ ังคงสูงกวา่ อกี ให้ใชค้ ่า ซี.บ.ี อาร์. ท่ี 5.08 มม.
10.6 ในการทำ�ตัวอย่างเพอื่ ทดสอบ ในกรณที ่ีต้องการบดอัดมากหรอื นอ้ ยกวา่ ที่ตอ้ งการตามวิธีการทดสอบนี้ อาจจะ
เพิ่มการบดอัดเป็นชั้นละ 75 ครั้ง หรือลดการบดอัดเป็นช้ันละ 8 คร้ัง เพ่ือให้ได้ตัวอย่างมากข้ึนในการนำ�มา
เขยี นเส้นกราฟ ตามข้อ 6.21 กไ็ ด้ (หรือตามตวั อย่างการเขียนเสน้ กราฟ (มยผ. 2203-57) ก็ได)้
10.7 ตุ้มท่ีใช้ทำ�การบดอัดเพื่อเตรียมตัวอย่างเพ่ือหาค่า ซี.บี.อาร์. มี 2 ขนาด (ตามข้อ 4.4) ในการเตรียมตัวอย่าง
ซี.บี.อาร์. โดยวิธีการทดสอบความแน่นแบบมาตรฐานให้ใช้ตุ้มขนาดเล็ก ส่วนการเตรียมตัวอย่าง ซี.บี.อาร์.
ตามวิธกี ารทดสอบความแน่นแบบสูงกวา่ มาตรฐานใหใ้ ชต้ มุ้ ขนาดใหญ่
11. เอกสารอ้างองิ
11.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการ มยธ.(ท) 501.3 - 2532: วิธกี ารทดสอบเพ่อื หาคา่ ซ.ี บี.อาร.์ (C.B.R.)
11.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล.-ท. 109/2517: วธิ กี ารทดลองเพ่ือหาคา่ C.B.R.
11.3 Standard Method of Test for Thee California Bearing Ratio; AASHTO Designation: T 193-72
11.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 1883 - 99: Standard
Test Method for CBR (California Bearing Ratio) of Laboratory - Compacted Soil

138 มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่ือหาคา่ ซ.ี บ.ี อาร์. (C.B.R.)

โครงการ ……………………..………………. บฟ.มยผ. 2203 - 57 ทะเบียนทดสอบ……………..
………………………………..………………….. ‘.……………….
สถานทก่ี อ่ สรา้ ง .……………….…………… (หนว่ ยงานทท่ี าการทดสอบ) ผทู้ ดสอบ
ผรู้ บั จา้ งหรือผู้นาส่ง ……………………….
ชนดิ ตัวอย่าง…………..ทดสอบครังที่..… การทดสอบหาคา่ ซี.บ.ี อาร.์ (C.B.R.)
ทดสอบวนั ท…ี่ ……………..แผน่ ที่………..
แบบหมายเลข…………………….. ผตู้ รวจสอบ
นาหนักแบบ…………………….. กก.

ปรมิ าตรแบบ………..………….. ลบ.ซม. อนมุ ัติ

ความแนน่ ของวสั ดุ ก่อนแชน่ า หลงั แช่นา
นา้ หนักแบบ + วสั ดุ กรมั

น้าหนกั แบบ กรัม

นา้ หนักวสั ดุ กรมั

ความแน่นชืน้ กรมั /ลบ.ซม.

ความแน่นแหง้ กรัม/ลบ.ซม.

ตลับหมายเลข ปริมาณความชนื บน กลาง ล่าง

นา้ หนกั ตลบั + วัสดุชน้ื กรัม

น้าหนักตลับ + วสั ดุแห้ง กรัม

น้าหนกั น้า กรัม

นา้ หนักตลบั กรมั

นา้ หนักวสั ดุแห้ง กรมั

ความชนื้ ในวสั ดุ %

ความชน้ื ในวัสดเุ ฉล่ยี %

การทดสอบหาคา่ การจมตัว แผ่นเหลก็ ถว่ งน้าหนัก (Surcharge)……………แผ่น……...…..กก. Proving Ring Us………
(PENETRATION TEST) พ้นื ท่ีหน้าตัดทอ่ นกด = 19.355 ซม.2 กดดว้ ยความเร็ว 1.27 มม./นาที
ค่าที่ การ การ (1) (2) (3)=(1)-(2) Load Reading Bearing
วนั ที่ เวลา อา่ น พองตัว พองตัว จา้ นวน C.B.R.
(มม.) (มม.) (%) วัน Pene. Dial Reading Corr.Pene. From Value (%)
(มม.) (มม.) (กก.) (กก.) (กก./ซม.2
0.63 ซม.2)

1.27

1.90

2.54

3.17

3.81

ความช้นื ทค่ี วามแนน่ สูงสดุ % 4.44

ความช้นื ของวสั ดุ % 5.08

ปรมิ าณน้าท่ีเพิ่มเข้าไป ลบ.ซม. 6.35

นา้ หนกั วัสดุท่ีรอ่ นผ่านตะแกรง กรมั 7.62

น้าหนักวสั ดทุ ่คี า้ งบนตะแกรง กรมั 8.89

ผลรวมของน้าหนักวัสดุแหง้ กรัม 10.16

ผลรวมของนา้ หนักทเ่ี พม่ิ เข้าไป กรมั 11.43

12.70

มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาค่า ซ.ี บี.อาร.์ (C.B.R.) 139

CALIFORNIA BEARING RATIO (C.B.R.) TEST
MATERIAL SOURCE
MOLD NO. WT. gm. NO. OF LAYERS FACTOR
NO. OF BLOWS VOL cc. WT. OF HAMMER gm. DROP cm.

DENSITY SOAKING AFTER
BEFORE
WT. OF MOLD + SOIL gm.
WT. OF MOLD gm.
WT. OF SOIL gm.
WET DENSITY gm./cc.
DRY DENSITY gm./cc.
WATERCONTENT TOP MIDDLE BOTTOM
CAN No.
WT. OF CAN + WET SOIL gm.
WT. OF CAN + DRY SOIL gm.
WT. OF WATER gm.
WT. OF CAN gm.
WT. OF DRY SOIL gm.
WATER CONTENT %
AVERAGE WATER CONTENT %
PENETRATION SURCHARGE pcs. = cmKg.2. PROVING RING No.
TEST PISTOLAREA = FACTOR =
DIAL LOAD BEARING C.B.R.
DATE TIME RDG. SWELL SWELL DAYS PENE. RDG. RDG. VALUE
( mm.) ( mm.) ( % ) ( mm.) ( mm.) ( Kg.) ( Ksc.) (%)
0.63
1.27
1.90
2.54
3.17
12 3.81
11 4.44
10 5.08
9 6.35
8 7.62
BEARING RATIO : KSC. 7 8.89
6 10.16
5 11.43
4 12.70
OPTIMUM MOISTURE CONTENT = %
3

2 ORIGINAL MOISTURE CONTENT = %

1 REMARKS :
0.000 2.54 5.08 7.62 10.15 12.70

CORR. PENETRATION ; MM.

140 มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพือ่ หาคา่ ซี.บ.ี อาร.์ (C.B.R.)

ตัวอยา่ งการเขยี นเสน้ กราฟ (บฟ. มยผ. 2203 – 57)

(มยผ. 2202 – 57)
(มยผ. 2202 – 57)

มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอื่ หาค่า ซ.ี บี.อาร.์ (C.B.R.) 141

142 มยผ. 2203 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ ซ.ี บี.อาร.์ (C.B.R.)

มยผ. 2204 - 57

มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดงุ านทางในสนาม
(Field Density Test)

1. ขอบขา่ ย
มาตรฐานน้ีครอบคลมุ ถึงวธิ ีการทดสอบหาค่าความแน่นของวสั ดงุ านทางทบ่ี ดอัดในสนาม (In Place Density)
ของวัสดทุ ีม่ เี ม็ดไมโ่ ตกว่า 50.8 มม. (2 นิ้ว) โดยใช้ทรายแทนทีเ่ พอื่ หาปริมาตร

2. นิยาม
“ทราย” หมายถึง ทรายออตตาวาที่เม็ดมีรูปร่างกลมขนาดเท่ากัน ทำ�ให้มวลทรายท่ีทดสอบมีความหนาแน่น
เท่ากันโดยตลอด และปราศจากการแยกตวั ของเม็ดทรายทีม่ สี าเหตมุ าจากขนาดเมด็ ทรายแตกตา่ งกัน

3. เครื่องมอื และอุปกรณ์ ประกอบดว้ ย
3.1 ชดุ เคร่ืองมอื ทดสอบความแนน่ (Density Apparatus) แสดงในรปู ท่ี 1 ประกอบด้วย
3.1.1 ขวด (Jar) ทำ�ด้วยแก้วหรือพลาสติกโปร่งใส ปริมาตรจุประมาณ 4 ลิตร ตัวขวดมีเส้นผ่านศูนย์กลาง

ประมาณ 160 มม. ปากขวดมเี สน้ ผา่ นศูนย์กลาง 80 มม. และมเี กลยี วสำ�หรับต่อกับกรวย
3.1.2 กรวย (Metal Funnel) ท�ำ ด้วยโลหะสงู ประมาณ 210 มม. ตรงกลางมีลิ้น (Valve) ส�ำ หรบั ปดิ เปดิ รทู รง

กระบอก (Orifice) เส้นผ่านศูนยก์ ลาง 12.7 มม. (1/2 นว้ิ ) ยาว 28.6 มม.(1 1/8 น้ิว) ปากกรวยบานออก
มเี สน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางภายใน 165.1 มม. (6 1/2 นว้ิ ) เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางภายนอก 171.5 มม. (6 3/4 นิว้ )
สูง 136.5 มม. (5 3/8 นว้ิ ) ปลายอกี ขา้ งหนึง่ มเี กลยี ว สำ�หรบั ตอ่ กบั ขวด ขณะทำ�การทดสอบ รอยต่อ
ระหว่างขวดและกรวยต้องสนิท ในกรณีที่มีช่องว่างหรือเคล่ือนตัวได้ ต้องใส่แหวนยางหรือปะเก็น
(Gasket) รองลนิ้ จะต้องมที ่ีบงั คับใหห้ ยุดเมื่อเปิด หรอื ปิดจนสุดรูทรงกระบอกแล้ว
3.1.3 แผน่ ฐาน (Base Plate) ท�ำ ดว้ ยโลหะขนาด 305 มม. x 305 มม. (12 นวิ้ x 12 นิ้ว) ตรงกลางมีรกู ลมเส้น
ผา่ นศนู ยก์ ลาง 165.1 มม. (เทา่ กบั เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางภายในของปากกรวย) มชี อ่ งกวา้ งประมาณ 3.2 มม.
(1/8 นวิ้ ) ส�ำ หรบั วางปากกรวยใหส้ นทิ ขอบของแผน่ ฐานยกสงู ขนึ้ เพอ่ื ความสะดวกในการเกบ็ ดนิ ตวั อยา่ ง
หมายเหตุ ชุดเคร่อื งทดสอบความแนน่ นี้ ใช้กบั ดนิ ตัวอยา่ งประมาณ 2,800 ลูกบาศก์เซน็ ติเมตร (0.01 ลบ.ฟ.)
อาจดดั แปลงชดุ เครอื่ งมอื ใหเ้ ล็กลงหรอื ใหญ่ขนึ้ ไดแ้ ลว้ แตค่ วามเหมาะสมในการใช้งานแตล่ ะชนดิ
3.2 ทราย ใช้ทรายออตตาวา (Ottawa Sand) หรือเตรียมจากทรายที่มีในท้องที่หรือวัสดุอื่นใดที่คล้ายทราย
ต้องสะอาด แห้ง ไหลได้อยา่ งอิสระ (Free Flowing) ปราศจากเช้อื ประสาน แขง็ กลม ไม่มีรอยแตก ไม่มีเหล่ยี มมมุ
ขนาดผ่านตะแกรงขนาด 0.85 มม. (เบอร์ 20) และค้างบนตะแกรงขนาด 0.425 มม. (เบอร์ 40) และมคี วาม
แน่นแบบบัลค์ (Bulk Density) เปล่ียนแปลงได้ไมเ่ กินรอ้ ยละ 1
3.3 เคร่อื งชัง่ ท่ีสามารถชั่งไดห้ นกั ถงึ 10 กก. อ่านได้ละเอียดถึง 1.0 กรมั
3.4 เครอ่ื งชง่ั ท่ีสามารถชง่ั ไดห้ นกั ถึง 500 กรัม อา่ นได้ละเอยี ดถึง 0.1 กรมั

มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาค่าความแน่นของวัสดุงานทางในสนาม (Field Density Test) 143

3.5 อุปกรณ์ทำ�ให้ดินแหง้ ไดแ้ ก่ เตาน�้ำ มันก๊าด เตาแกส๊ กระทะควั่ ดิน เปน็ ตน้ หรืออาจใชต้ อู้ บไฟฟา้ ตู้อบน�ำ้ มันก๊าด
ทส่ี ามารถควบคมุ อณุ หภมู ใิ หค้ งที่ ทอี่ ณุ หภมู ิ 110±5 องศาเซลเซยี ส เพอ่ื ท�ำ ใหด้ นิ ตวั อยา่ งแหง้ ส�ำ หรบั หาปรมิ าณ
ความช้นื ในดนิ ได้
3.6 อุปกรณ์ประกอบอ่ืนๆ เช่น ช้อนตักดิน ตลับบรรจุดิน พร้อมฝาปิด ภาชนะสำ�หรับใส่ดิน เกรียง ส่ิวค้อน
อีเตอร์ จอบ พลว่ั แมปมร.ง(ขเบนอแรป์ 2ร0ง0ล)วแดลเะหเลทก็ อปรา์โมดมติเตะแอกร์เรพงื่อขวนดัาอดณุ 1ห9.ภ0ูมมิขมอ.ง(น3้ำ�/4เปนน็ ้วิ ต) น้ขนาด 2.00 มม. (เบอร์ 10)
และขนาด 0.075

4. การทดสอบ
4.1 วธิ หี าปรมิ าตรขวด พร้อมกรวย จนถงึ รลู ้นิ ท่ปี ดิ ด�ำ เนินการ ดังนี้
4.1.1 ช่งั น้ำ�หนักขวดเปลา่ พรอ้ มกรวย
4.1.2 ต้งั ขวดเปล่าพรอ้ มกรวยบนพ้ืนทม่ี ั่นคง เมอ่ื ได้ระดบั แลว้ เปดิ ล้ินไว้
4.1.3 ใใถสหา้ ่น้สน้ำ�น�้ำ กซทิ ลึมแั่นอลลอะงกใเตทนานกมร้�ำ บวทรย่ีลเิ น้วจณขนา้เกกงรบละนียทวอ่งั ปอราะกกดใหขบั วห้ นดม�ำ้ ดขใหึน้ ใ้ทชว่ ้ขมผี้ กงึ้ รหวรยอื เแทลปะปไม้อ่มงกฟี ันอนงอำ�้ ซากึมาศคา้ งอยู่ในขวด แล้วจงึ ปิดล้ิน
4.1.4 เช็ดนำ้�ทตี่ ดิ กรวย หรือขา้ งขวดใหแ้ หง้ แลว้ น�ำ ไปชัง่ หาน�ำ้ หนกั เม่อื นำ�้ เตม็ ขวด เมื่อนำ�นำ�้ หนกั ในขอ้ 4.1.1
4.1.5 มาหักออกจะได้น้ำ�หนกั นำ้�เม่ือเตม็ ขวด ในกรณีทที่ ำ�ขอ้ 4.1.4 ด้วยใหน้ ำ�น้ำ�หนกั วสั ดใุ นขอ้ 4.1.4 มาหัก

ออกดว้ ย
4.1.6 วดั อุณหภูมขิ องน�้ำ ในขวด
4.1.7 ให้ทดสอบอย่างน้อย 3 ครงั้ แลว้ หาค่าเฉล่ียน�ำ้ หนกั ของนำ้�เตม็ ขวด โดยแตล่ ะครั้งมคี า่ แตกต่างกันไมเ่ กนิ
3 กรมั และอณุ หภูมิของน�ำ้ เพอ่ื นำ�ไปหาคา่ ความแนน่ ของน�้ำ ตามตารางที่ 1
4.1.8 ค�ำ นวณหาปริมาตรของขวด

ตารางท่ี 1 แสดงความสัมพนั ธ์ระหวา่ งอุณหภูมิและความแนน่ ของน�ำ้

องศาเซลเซยี ส อุณหภมู ิ ปรมิ าตรของนำ�้ ต่อหนึง่ หน่วยน�ำ้ หนกั
12 องศาฟาเรนไฮต์ ลบ.ซม./กรมั (T)
14 1.00048
16 53.6 1.00073
18 57.2 1.00103
20 60.8 1.00138
22 64.4 1.00177
24 68.0 1.00221
26 71.6 1.00268
28 75.2 1.00320
30 78.8 1.00375
32 82.4 1.00435
86.0 1.00497
89.6

หมายเหต ุ ให้ทำ�เครื่องหมายไว้ด้วยว่าเกลียวของขวดและกรวยเคล่ือนตัวหรือไม่ เกลียวต้องไม่ขยับในขณะ
ทดสอบ เพอื่ ให้ปริมาตรของขวดมีคา่ คงที่ตลอดเวลาทที่ ดสอบ

144 มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแน่นของวัสดงุ านทางในสนาม (Field Density Test)

4.2 วิธตี รวจสอบความแนน่ แบบบลั คข์ องทราย (Bulk Densityof Sand) ดำ�เนินการดังนี้
4.2.1 วางขวดเปล่าที่ประกอบเข้ากับกรวย ซึ่งได้ทำ�ความสะอาดและชั่งเรียบร้อยแล้ว หงายลงบนพื้นที่ราบ

มนั่ คงและไดร้ ะดบั ปดิ ล้ินใหส้ นทิ แล้วเททรายใสใ่ นกรวยจนเตม็
4.2.2 เปดิ ลนิ้ ใหท้ รายไหลลงในขวด คอยเตมิ ทรายในกรวย ไมใ่ หน้ อ้ ยกวา่ ครง่ึ ของกรวยอยตู่ ลอดเวลา ตอ้ งระวงั

ไม่ให้ขวดและกรวยกระเทือน ซึ่งจะทำ�ให้ค่าความแน่นของทรายผิดได้ เม่ือทรายเต็มขวดโดยหยุดไหล
แลว้ ให้ปิดลิน้ เททรายท่ีเหลือในกรวยทิ้ง
4.2.3 ช่ังน้�ำ หนักขวดพร้อมกรวยและทรายทีบ่ รรจอุ ยู่เตม็ ขวด หักออกดว้ ยน�ำ้ หนักในข้อ 4.1.1 จะไดน้ ้�ำ หนัก
ของทรายเตม็ ขวด
4.2.4 ให้ท�ำ การทดสอบอยา่ งนอ้ ย 3 ครงั้ แล้วหาคา่ เฉลย่ี น้�ำ หนกั ของทรายเต็มขวด
4.3 วิธีหาน้ำ�หนกั ของทรายท่บี รรจเุ ตม็ กรวย ด�ำ เนินการ ดังน้ี
4.3.1 ดำ�เนนิ การตามข้อ 4.2.1 และขอ้ 4.2.2 แลว้ ชงั่ นำ�้ หนักขวด พร้อมกรวยและทรายทบ่ี รรจอุ ยู่เตม็ ขวด
4.3.2 คว�่ำ กรวยลงบนแผน่ ฐาน ใหป้ ากกรวยตรงกบั รอ่ งของแผน่ ฐาน โดยแผน่ ฐานตอ้ งวางอยบู่ นพนื้ ทร่ี าบเรยี บ
สะอาดและตรงึ สนิทกับพ้นื
4.3.3 เปิดลนิ้ ใหท้ รายไหลจนเตม็ กรวยโดยไมใ่ ห้ขวดทรายกระเทอื น เมือ่ ทรายหยดุ ไหลแล้วจงึ ปดิ ลน้ิ
4.3.4 นำ�ขวดทรายทเี่ หลือไปชงั่ น้ำ�หนัก นำ�มาหกั ออกจากน้ำ�หนักที่หาได้ในข้อ 4.3.1 จะไดน้ ำ้�หนักของทราย
ที่บรรจเุ ตม็ กรวย
4.3.5 ใหท้ ำ�การทดสอบอยา่ งนอ้ ย 3 คร้ัง แล้วหาคา่ เฉลี่ยน้�ำ หนักของทรายทบ่ี รรจุเตม็ กรวย
4.4 วธิ ีหาค่าความแน่นของดนิ ในสนาม ดำ�เนินการดงั น้ี
4.4.1 ปรบั แตง่ พน้ื ผิวบรเิ วณที่จะทดสอบใหร้ าบเรยี บ สะอาด
4.4.2 วางแผ่นฐานลงบนพน้ื ทจ่ี ะทดสอบแล้วตรึงแผน่ ฐานใหแ้ น่น
4.4.3 เจาะดินตรงรูกลางแผ่นฐานเป็นรูปทรงกระบอก เส้นผ่านศูนย์กลางเท่ารูกลางของแผ่นฐาน โดยเจาะ
เปน็ แนวดง่ิ ตลอดชนั้ วสั ดทุ ท่ี ดสอบหรอื ลกึ ประมาณ 10-15 ซม. แลว้ แตช่ นดิ ของงาน แตง่ หลมุ ใหเ้ รยี บรอ้ ย
เพอ่ื ใหท้ รายไหลลงแทนทไ่ี ดส้ ะดวก
4.4.4 นำ�ดินท่ีเจาะข้ึนมาทั้งหมดไปช่ังหานำ้�หนัก จะได้น้ำ�หนักของดินช้ืน และภาชนะใส่ดิน เม่ือหักน้ำ�หนัก
ภาชนะท่ใี สด่ นิ ออกแล้ว จะเหลือน้ำ�หนกั รวมของดนิ ช้ืน
4.4.5 คลุกดินท่ีเก็บจากหลุมในภาชนะใส่ดินให้ทั่ว แล้วเก็บใส่ตลับบรรจุดินอย่างน้อย 100 กรัม ปิดฝาตลับ
แล้วนำ�ไปช่งั และอบใหแ้ ห้ง ค�ำ นวณหาปรมิ าณน�ำ้ ท่ผี สมอยู่ในดินเป็นร้อยละของน�ำ้ หนักดินทีอ่ บแห้ง
4.4.6 ควำ�่ ขวดที่บรรจทุ รายอยู่เต็มพรอ้ มกรวยตามวธิ ขี ้อ 4.3.1 และ 4.3.2 ซง่ึ ชัง่ นำ้�หนักไว้แลว้ ลงบนรอ่ งของ
แผ่นฐาน เปิดล้ินให้ทรายไหลลงจนเต็มหลุม โดยไม่ให้ขวดทรายกระเทือน เมื่อทรายหยุดไหลแล้ว
จงึ ปดิ ลน้ิ น�ำ ขวดทรายทเ่ี หลอื ไปชงั่ น�้ำ หนกั เกบ็ ทรายสะอาดเพอื่ ใชง้ านตอ่ ไป สว่ นทรายทช่ี นื้ หรอื สกปรก
ให้นำ�ไปทำ�ความสะอาด นำ�น้ำ�หนักในตอนหลังหักออกจากนำ้�หนักท่ีชั่งได้ก่อนคว่ำ�กรวย จะได้นำ้�หนัก
ของทรายทีไ่ หลออกไปจากขวด
4.4.7 นำ�น้ำ�หนกั ท่ีได้ในข้อ 4.3 ไปหักออกจากน้ำ�หนกั ของทรายที่ไหลออกไปจากขวดในข้อ 4.4.6 แลว้ จะได้
น้�ำ หนักทรายทแ่ี ทนทีด่ นิ ในหลุม

มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวัสดงุ านทางในสนาม (Field Density Test) 145

5. การค�ำ นวณ
5.1 ความแน่นแบบบัลคข์ องทราย
5.1.1 หาปริมาตรของขวด

เม่ือ = ปริมาตรของขวด (ลบ.ซม.)
= น�ำ้ หนกั ของน�ำ้ เต็มขวด (กรมั )
= ปรมิ าตรของน้ำ�ซ่ึงหนัก 1 กรมั ที่อุณหภมู ิทดสอบ (ตารางท่ี 1) (ลบ.ซม./กรมั )
5.1.2 ความแน่นแบบบัลค์ของทราย


เม่ือ = ความแนน่ แบบบัลค์ของทราย (กรัม/ลกู บาศกเ์ ซนตเิ มตร)
= นำ�้ หนกั ของทรายเตม็ ขวด (กรมั )
= ปริมาตรของขวด (ลกู บาศก์เซนตเิ มตร)
5.2 ความช้นื ในดนิ เป็นรอ้ ยละ

= ความช้ืนในดินเปน็ รอ้ ยละเม่ือเทยี บกบั นำ้�หนกั ดินอบแหง้
เมอ่ื = น้ำ�หนักของดนิ ชนื้ (กรมั )
= น�้ำ หนกั ของดนิ อบแห้ง (กรมั )

5.3 หาปริมาตรของหลุม

เม่ือ = ปริมาตรของหลมุ (ลูกบาศก์เซนตเิ มตร)
. = น�ำ้ หนกั ทรายทแี่ ทนที่ดนิ ในหลุม (กรัม)
= ความแนน่ แบบบลั ค์ของทราย (กรมั /ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร)
5.4 ความแนน่ ช้ืนของดนิ ทขี่ ดุ ออกจากหลมุ

เมอ่ื = ความแน่นชื้นของดนิ ทข่ี ดุ ออกจากหลมุ (กรมั /ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร)
= นำ�้ หนกั รวมของดินชน้ื ทข่ี ุดออกจากหลมุ (กรมั )
= ปริมาตรของหลมุ (ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร)
5.5 ความแนน่ แห้งของดนิ ที่ขุดออกจากหลมุ


เมอ่ื = ความแนน่ แห้งของดินท่ขี ุดออกจากหลมุ (กรัมตอ่ ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร)
= ความแน่นชนื้ ของดินทข่ี ุดออกจากหลุม (กรมั ต่อลูกบาศก์เซนติเมตร)

146 มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาค่าความแนน่ ของวัสดุงานทางในสนาม (Field Density Test)

5.6 รร้ออ้ ยยลละะขขอองงกกาารรบบดดออดั ัด
รPอ้ mdcย=ละ1_0ข_0อ_ง_ggก_mdา_..ร_บ_ดxอัด100
PC
เม่อื PC
=
รอ้ =ยลคะวขาอมงแกนารน่ บแดหอง้ ัดของดินทจี่ ดุ ออกจากหลมุ (กรมั /ลกู บาศกเ์ ซนตเิ มตร)
เมอื่ Pc = d คว=ามคแวนาน่ มแแหนง้ ่นขอแงหด้งินสทูง่ีจสุดุดอขออกงจดาินกตหัวลอุมย(่ากงรชมั น/ิดลูกเดบียาวศกกับ์เซดนินตทิเม่ีขตุดรอ)อกจากหลุม
gd = m ความ(กแรนมั ่/นลแูกหบ้งาสศูกง์เสซุดนขตอิเมงตดริน) ตตัวามอวยิธ่าีทงดชสนอิดบเมดียยผว.ก2ับ2ด01ิน–ท่ีข5ุ7ด:อมอากตจรฐาากนหลุม
g m = (กรัม/กลาูกรบทาดศสกอเ์ ซบนคตวเิ ามมตแรน) ่นตาแมบวบิธที มดาสตอรบฐามนย(ผS.ta2n2d01ard– 5C7o:mมpาaตcรtฐioานnกTารeทstด)สอบ
คมวาตามรหมฐแาานรนตือน่ กรฐามแรายบทนผบด.(มสM2าอตo2บ0รdคฐ2iวfาiาe-นมd5แ(7SCน:toน่amnมแdบาpaตบarcรdสtฐงู iCกoานวonา่mกTมาpeารตsaทtรc)ดฐtiาสoนnอ(บMTคeoวsdtา)iมfiหeแdรนอื ่Cนoมแmยบผpบ.aส2c2ูtงi0กo2nว่าT-e5s7t):


6666....1 1 คใกคกรกขใหา่าวาหาอา้รรคารย้รรงากมรวาลทรยาอ่าแยะารงยมงสนเยาาอางแร่นยงนนายีนา้าทขชนชดง่นนอ่ีหอื่แ่อือผขผงาโโล่นืลทคอคลไะๆดรงรรร้ดงงาากตกยนิ ยาำ�าทใลรแรหหี่ะหส้ใสเาสนอาไา่ทยด่งยียททศ้ดทตา่ีทนอาางดยิืน่งแชสมๆหชนั้อน้ัน3ขบขง่อตทองคาที่วงวแวัสดาหัสดมสนดุ หอช่งุ นบนชแานิดคลขขดิ วะออขารงงอมชอ้วงห้ันัสยวดนตลัสุ่าะาดรงขขาุ ๆรออยางนงตยชกาานนั้มามารตเจสมบา่ ้าัญเงดหจๆญอา้นัดหาตา้ ใทนาหแมีท่า้ ใ้ลทสที่ชะัที่ญท้ดคสี่ทศวญอนาดาบมยิสหแมอวนลบนั 1าะเววจคตลนัรวาาิงเแาทวใมหนลท่ี หกนาดทานง่สร่ีทอากจบด่อรคสสิงวอรใา้าบนมงแแนลน่ะ
666...232 ใคห่า้รคาวยางมาแนนผ่นลขตอางมดแนิ บใบหใ้ฟสอ่ทรศม์ นทยิ ี่ มบฟ3.ตมำ�ยแผห.น2ง่20แ4ละ–รอ้5ย7ล: ะมขาอตงรกฐาารนบกดาอรัดทใดหสใ้ ชอ้ทบศหนายิ คมา่ ค1วตาำ�มแแหนน่นง่ ของวัสดุงาน
6.3 ทใหางร้ ใานยสงานนาผมล(ตFาiมeแldบบDฟeอnรsม์itทy่ี บTฟes.มt)ยผ. 2204 – 57: มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดงุ านทางในสนาม
(Field Density Test)
7. ข้อควรระวงั
7. 1 แขผ้อน่ คฐวารนรทะี่ววางั งบนพนื้ ทดสอบต้องตรงึ ใหแ้ นน่
77..12 พแื้นผผ่นวิฐทานที่ ทด่วีสาองบบคนวพรน้ื รทาดบสเรอียบบตไ้อดงร้ ตะรดงึ บัใหสแ้ ะนอน่ าด
7777777777..........4365276534 โตใทขหใตทขพหดนณอ้รานณอ้ารย้ืนขคางขะคางเณผปยะา่ณฉยปทา่ ิวททคิดะทพคิดดทะดวี่ใลขวี่ใลาขส่ีทชาชสิน้านะิ้นนอม้ทดท้อมกอยกยบแสดบดแอ่ย้าอ่้านอตสนสตยนา่ยนบอ่นออ้้อ่นงเเคคคคคบงยบงแแววไไรรวงิ่ตบบตม�ำ่่าม่ือื่อรเอ้บขบ้อขม่ใ่ใรงงหงหวงวบื่อบามมสดสข้ดบข้ลัมือลัือะทะวทเวคใทีคใอรดอหรดห์ขรยี์ขราทาา้อาทอ้อดาบอยดรยุ้มงรยแุม้ไงทาแททตาดบลทตยุกลยรัวกุ้ระรรวักคาะขะกคแราขรยรแดวรจหรยะวัง้ดหะบังั้อุอเดง้ อทโเง้ยยโดทสยือดเาู่่ยะอืต่านงยตอนงนม็ ตราน้อขรงด้อยวงยดสหหสัป้า้าัปมดมหาดหห้ิวาว้ิทหล์ ทะี่กล์ กี่ระ1วร1ยวคยเรพคเงั้ พรรง้ัาระาตะรตงรบงรบิเรวเณิ วลณ้ินลไ้นิมไ่แมข่แ็งแขร็งงแอรางจอขาาจดขไาดด้ ไโดด้ยเฉพาะ
7.7
8. เอยกา่สงายริง่ อเมา้ ่อืงมอทีงิ รายบรรจอุ ยู่เตม็ ขวด
8.1 มาตรฐานกรมโยธาธกิ าร มยธ.(ท) 501.4-2532: วธิ กี ารทดสอบหาคา่ ความแน่นของวัสดุงานทางในสนาม
8. (FเอieกlสdาDรอe้าnงsอitิงy Test)
8.12 มมาาตตรรฐฐาานนกกรรมมทโยางธหาธลิกวางร ทมลย-ธท..(ท6)0530/215.41-725ว3ิธ2ีท: ดวลิธอีกงาหราทคด่าสคอวบาหมาแคน่า่นคขวอางมวแัสนด่นุในขอสงนวาัสมดโุงดายนใทชา้ทงรในายสนาม
(S(Faienldd CDoenesi)ty Test)
8.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล-ท. 603/2517 วธิ ีทดลองหาค่าความแน่นของวสั ดุในสนาม โดยใช้ทราย (Sand Cone)

มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาค่าความแนน่ ของวัสดงุ านทางในสนาม (Field Density Test) 147

8.3 Standard Method of Test for Density of Soil In-Place by The Sand-Cone Method; AASHTO
Designation: T 191-61 (1974)
8.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 1556 - 00: Standard
Test Method for Density and Unit Weight of Soil in Place by the Sand-Cone Method

148 มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดงุ านทางในสนาม (Field Density Test)

รปู ที่ 1 ชุดเครอื่ งมอื ทดสอบความแนน่ (Density Apparatus)

รปู ที่ 1 ชุดเคร่อื งมอื ทดสอบความแน่น (Density Apparatus)

มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดุงานทางในสนาม (Field Density Test) 149

โครงการ…..……………………..……………. บฟ.มยผ. 2204 - 57 ทะเบยี นทดสอบ……………
…………………………………….…..………… ผทู้ ดสอบ
สถานท่กี อ่ ร้าง………………….….……….. (หน่วยท่ที ้าการทดสอบ)

ผรู้ บั จ้าง .…….………………………………. การทดสอบความแนน่ ของวสั ดงุ านทางในสนาม ผู้ตรวจสอบ
ชนดิ ตัวอย่าง….…...ทดสอบครงั ที่……... ความแนน่ ของทราย ……….... กรัม/ซม.3 Std.

ทดสอบวันท่ี…………….แผน่ ท…ี่ ……..…. นา้ หนกั ทรายในกรวย ………. กรัม Mod. อนมุ ัติ
ความแน่นที่ต้องการ…………… รอ้ ยละ

ตวั อย่าง 1 2 3 45 6 78

ตา้ แหน่ง จดุ ทดสอบ

ความหนา ซม.

น.น.ขวดแก้ว + กรวย + ทราย (กรมั )

น.น.ขวดแก้ว + กรวย + ทรายทีเ่ หลือ (กรมั )

น.น.ทรายในหลุม+กรวย (กรมั )

น.น.ทรายในหลมุ (กรมั )
ปรมิ าตรหลมุ ที่ขดุ (ซม.3)

น.น.ภาชนะ + วัสดชุ น้ื (กรัม)

น.น.ภาชนะ (กรมั )

น.น.วัสดชุ ื้น (กรัม)
ความแนน่ ของวัสดชุ นื้ (กรัม/ซม.3)

ตลับหมายเลข

น.น.วัสดุชื้น + ตลบั (กรมั )

น.น.วัสดแุ ห้ง + ตลบั (กรัม)

น.น.น้า (กรมั )

น.น.ตลับ (กรมั )

น.น.วัสดุแห้ง (กรมั )

ความชื้นในวสั ดุ (ร้อยละ)

ความแน่นของวสั ดุแห้ง (กรมั /ซม.3)
ความแน่นสูงสุด (กรมั /ซม.3)

ค่ารอ้ ยละของการบดอดั วัสดุ (ร้อยละ)

ผลการทดสอบ

150 มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาค่าความแน่นของวสั ดงุ านทางในสนาม (Field Density Test)

โครงการ…..……………………..……………. บฟ.มยผ. 2204 - 57 ทะเบยี นทดสอบ…………
…………………………………….…..………… ผทู้ ดสอบ
สถานท่ีก่อร้าง………………….….……….. (หน่วยท่ที ้าการทดสอบ)

ผ้รู บั จ้าง .…….………………………………. การทดสอบความแนน่ ของวัสดงุ านทางในสนาม ผู้ตรวจสอบ
ชนดิ ตัวอย่าง….…..ทดสอบครงั ท…่ี …... ความแน่นของทราย …………... กรัม/ซม.3 Std.

ทดสอบวนั ท่ี…………….แผน่ ท…่ี ……..…. น้าหนกั ทรายในกรวย …………. กรมั Mod. อนุมัติ
ความแน่นท่ตี ้องการ…………… รอ้ ยละ

SAMPLE 1 2 3 45 678

STATION DISTANCE m.

OFFSET m.

WT. OF CONTAINER + SAND gm.

WT. OF CONTAINER + SAND REMAINING gm.

WT. OFSAND IN HOLE + FUNNEL gm.

WT. OF SAND IN HOLE gm.

VOLUME OF SAND cc.

WT. OF CONTAINER + WETSAMPLE gm.

WT. OF CONTAINER gm.

WT. OF WET SAMPLE gm.

WET DENSITY gm./cc.

CAN NO.

WT. OF WET SAMPLE + CAN gm.

WT. OF DRY SAMPLE + CAN gm.

WT. OF WATER gm.

WT. OF CAN gm.

WT. OF DRY SAMPLE gm.

WATER CONTENT %

DRY DENSITY gm./cc.

MAXIMUM DRY DENSITY gm./cc.

PERCENT OF COMPACTION %

RESULTS

REMARKS

มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดุงานทางในสนาม (Field Density Test) 151

152 มยผ. 2204 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาคา่ ความแนน่ ของวสั ดุงานทางในสนาม (Field Density Test)

มยผ. 2205 - 57

มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาค่าขดี เหลว
(Liquid Limit : L.L.)

1. ขอบข่าย
มาตรฐานนค้ี รอบคลุมถงึ วธิ ีการทดสอบหาคา่ ขีดเหลวของดิน
2. นิยาม
“ขีดเหลวของดิน” คือ ปริมาณน้ำ�เป็นร้อยละท่ีผสมอยู่ในดิน ซึ่งพอเหมาะท่ีทำ�ให้ดินเปล่ียนจากภาวะพลาสติก
(Plastic) มาเป็นภาวะเหลว (Liquid) โดยเปรียบเทยี บกับน้�ำ หนักของเนอ้ื ดินน้นั เมือ่ อบแห้ง
3. เคร่อื งมอื และอปุ กรณ์ประกอบด้วย
3.1 ถว้ ยกระเบือ้ งเคลอื บหรอื ถ้วยท่มี ีลกั ษณะคล้ายคลงึ กัน ขนาดเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลาง 115 มม. (4 1/2 น้วิ )
3.2 ใบพายกวนดิน (Spatula) ท�ำ ดว้ ยแผ่นโลหะบางไรส้ นมิ มปี ลายมนขนาดยาวประมาณ 75 มม.(3 นิ้ว) กว้าง 19 มม.

(3/4 นวิ้ )
3.3 เคร่ืองมอื ทดสอบ แบ่งเปน็ 2 ชนดิ
3.3.1 เครอื่ งมอื ทดสอบทที่ �ำ งานดว้ ยมอื ประกอบดว้ ยถว้ ยทองเหลอื งและทยี่ กถว้ ย สรา้ งอยา่ งถกู ตอ้ งตามแบบ

และขนาดตามรปู ที่ 1 (ก)
3.3.2 เคร่ืองมือทดสอบที่ทำ�งานด้วยเคร่ืองกล เป็นเครื่องมือท่ีทำ�งานด้วยมอเตอร์ไฟฟ้า โดยมีความสูง

ในการยกถ้วยทองเหลืองและอัตราการตกกระทบพ้ืน ตามข้อกำ�หนดของการทดสอบน้ี ขนาดของ
ถว้ ยทองเหลืองและขนาดของสว่ นทสี่ �ำ คญั ของเครื่อง ตอ้ งสอดคลอ้ งกับทีแ่ สดงไว้ตามรปู ที่ 1 (ก) และ
ผลการทดสอบด้วยเคร่ืองมือทดสอบที่ทำ�งานด้วยเคร่ืองกลน้ี ต้องเหมือนกับผลการทดสอบท่ีทดสอบ
โดยใช้เครื่องมือทดสอบที่ทำ�งานด้วยมอื
3.4 เคร่ืองมอื ปาดร่องดิน (Grooving Tool) ต้องมขี นาดในสว่ นทสี่ �ำ คัญตามรปู ที่ 1 (ข)
3.5 เคร่ืองวัดระยะ (Gage) ถ้าติดอยู่กับเคร่ืองมือปาดร่องดินต้องมีขนาดในส่วนที่สำ�คัญตามรูปท่ี 1 (ข) ถ้าแยกส่วน
กับเครื่องมือปาดร่องดินจะต้องมีลักษณะเป็นแท่งทำ�ด้วยโลหะหนา 10.00±0.02 มม. (0.394±0.001 นิ้ว) และ
ยาวประมาณ 50.8 มม. (2 นวิ้ )
3.6 ตลับบรรจดุ นิ (Container) ต้องมีขนาดพอเหมาะทำ�ดว้ ยโลหะมีฝาปิด เพื่อปอ้ งกนั การสูญเสยี ความชน้ื ขณะกอ่ นชง่ั
และระหวา่ งชัง่ หาน�ำ้ หนกั
3.7 เครื่องชัง่ ตอ้ งสามารถชง่ั ไดล้ ะเอียดถึง 0.01 กรมั
3.8 ตู้อบ ต้องสามารถควบคุมอุณหภูมิให้คงท่ีไดท้ ่ี 110±5 องศาเซลเซียส (230±9 องศาฟาเรนไฮต)์ ตลอดเวลาท่ที �ำ การ
อบดิน
3.9 ถว้ ยตวงนำ้� สำ�หรบั ตวงน้�ำ เพอื่ ผสมลงในดิน
3.10 เครือ่ งมอื แบ่งตวั อยา่ ง (Sample Splitter) ใช้สำ�หรับแบง่ ตัวอย่างดนิ เพอ่ื นำ�มาทดสอบ
3.11 ตะแกรงร่อนขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4) และขนาด 0.425 มม. (เบอร์ 40)

มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอื่ หาคา่ ขดี เหลว (Liquid Limit : L.L.) 153

รูปท่ี 1 (ก) เครอ่ื งมอื ทดสอบเพอื่ หาค่าขดี เหลว

รูปที่ 1 (ข) เครื่องมือปาดร่องดิน
4. การเตรียมตัวอยา่ ง
44..1 4 .1กผ่ึงาตผอตรึ่งะอเัวตแกตอัวกเรยอปรยี ่ายง็นมงเา่ สตบดง่ีสินัวอด่วอใรินหน์ยใ4้หแา่ 0(หง้แQ้หไงuดห้งaป้หรrือรtรeะอือมrบอinาบใณgหใ)้หแ3หแ้ห0้หงร0โง้ือดโกใยดชรใยมั้เชคใ้อชรุณอ้ ่ือุณหงมภหือูมภแิไมู มบไิ ่เม่งกต่เินกัวินอ6ย60่า0งอแองบงศศ่งาาดเซเินซลใลเหซเซ้ไียดียส้ตสัวคคอลลยุกุก่าเงคเคลลซ้า้าก่ึงกสันันาใหมให้ทา้ทร่ัวถั่แวรแล่อ้ลวนแ้วบแผบ่่างอน่งอก
4.2เปถ็นา้ สต่ีสัว่วอนย่า(งQดuินaจrtบั eกriันnเgป) ็นหกรอ้ือนใช้เใคหรใ้ ื่อชง้คม้อือนแยบา่งงตทัวบุ อเยบ่าางๆแบพ่งอดใินหใ้เหม้ได็ดด้ตินัวอหยล่าดุ งอซอ่ึงกสจาามกากรันถรโ่อดนยผไม่านใ่ หตเ้ะมแด็ กดรินงเแบตอกร์ 40
4.3ไดเป้อราะดมนิ าทณ่ีได3้ม0า0รอ่กนรมัผา่ นตะแกรงเบอร์ 4 ส่วนที่ค้างบนตะแกรงให้ทิ้งไปและเอาดินส่วนท่ีร่อนผ่านมาร่อน
4.2 ถา้ผตา่ วั นอตยะา่ แงดกินรงจเับบกอันรเ์ ป4็น0กอ้อกี นคใรห้งั ้ใหชนค้ ึ่ง้อโนดยยาใงชท้เวุบลเบารา่อๆนพไอมใน่ หอ้ เ้ มย็ดกดวา่ินห5ลนุดาอทอีกจากกนั โดยไมใ่ หเ้ มด็ ดนิ แตก
4.34 .4เอดานิดนิทที่คี่ไ้าดงม้บานรตอ่ ะนแผกา่ รนงตเะบแอกรร์ ง4เ0บอใหร์ท้ 4ิง้ ไสป่วนสท่ว่ีคนา้ ดงินบนทต่ีระ่อแนกผร่างนใหต้ทะ้งิแไกปรแงลเะบเอารด์ 4ิน0สว่ คนือที่รดอ่ ินนทผี่จ่าะนนม้ารไปอ่ นใชผ้ท่านดตสะอแบกรง

เบตอ่อรไ์ ป40 อกี คร้งั หนึง่ โดยใช้เวลาร่อนไม่นอ้ ยกวา่ 5 นาที
4.4 ดนิ ทค่ี า้ งบนตะแกรงเบอร์ 40 ใหท้ ิง้ ไป สว่ นดินทีร่ อ่ นผ่านตะแกรงเบอร์ 40 คือ ดินท่จี ะน�ำ ไปใช้ทดสอบต่อไป

5. การทดสอบ
5. กากรอ่ ทนดทสา้ อกบารทดสอบทกุ คร้ังใหต้ รวจสอบเครอ่ื งมอื ท่ใี ชท้ ดสอบทั้งหมดว่าอย่ใู นสภาพทด่ี ี มีขนาดถูกตอ้ งตรง
ตามกข่ออ้ นกทา้ ำ�หกนาดรทตดาสมอรบปู ทุก่ี 1ครเส้ังใยี หก้ต่อรนวจแสลอะบตเรควรจื่อดงูถมว้ ือยทที่ใอชง้ทเดหสลอื บงขทอั้งงหเมคดรื่อว่างอทยดู่ใสนอสบภขาีดพจท้า่ีดกีัดมเหีขนลวาดวถา่ ูกยตก้อไงดต้สรูงงต1าม
ข้อซกมำ�.หแนลดว้ สตาามมารูปถตทกี่ ร1ะทเสบียพก้นื ่อไนด้อแยล่างะอติสรรวะจหดรูถอื ้วไยมท่ ถอ้างไเมหไ่ ลดือ้ใหงข้ปอรงับเใคหร้ถ่ือกู งตทอ้ดงสอบขีดจำ�กัดเหลวว่ายกได้สูง 1 ซม.
แลว้ สามารถตกระทบพืน้ ไดอ้ ยา่ งอสิ ระหรือไม่ ถา้ ไม่ไดใ้ หป้ รบั ให้ถูกต้อง

154 มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาค่าขดี เหลว (Liquid Limit : L.L.)

5.1 เอาดินท่เี ตรียมไวป้ ระมาณ 100 กรัม ใสล่ งในถว้ ยกระเบ้อื งเคลอื บเตมิ น้ำ�กลั่นท่ีปราศจากสารใดๆ เจอื ปนประมาณ
15 ถึง 20 ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร ลงผสมและกวนให้เนอ้ื ดนิ และนำ�้ ผสมเปน็ เน้ือเดียวกัน โดยใช้ใบพายกวนดนิ นวดและ
เคล้าไปมา เติมน้ำ�อกี ครงั้ ละ 1-3 ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร แลว้ กวนจนดนิ และน้ำ�เปน็ เนือ้ เดียวกัน โดยใชเ้ วลาประมาณ
5-10 นาที ห้ามใชถ้ ้วยทองเหลอื งของเครอ่ื งทดสอบขีดเหลวเปน็ ทีผ่ สมดินกับนำ�้

5.2 เม่ือผสมนำ้� กวนดินจนเหนียวพอประมาณเคาะได้ 40 คร้ัง ให้ใช้แผ่นกระจกปิดปากถ้วยไว้ แล้วท้ิงไว้sประมาณ
50-60 นาที เพ่อื ใหด้ ินชมุ่ นำ้�ตลอดท่วั ถงึ กนั

5.3 แบง่ ดนิ สว่ นหนง่ึ จ�ำ นวนพอควร ใสล่ งในถว้ ยทองเหลอื งของเครอื่ งมอื ทดสอบขดี เหลว บรเิ วณเหนอื กน้ ถว้ ยทองเหลอื ง
ทีอ่ ยบู่ นฐาน ใช้พายกวนดินปาดแตง่ ใหไ้ ด้ระดบั และไมใ่ ห้มีฟองอากาศในเนอื้ ดนิ และใหเ้ น้ือดินทกี่ น้ ถว้ ยทองเหลอื ง
หนาประมาณ 1 ซม. พยายามปาดแตง่ ใหน้ อ้ ยทส่ี ุด ดินสว่ นทเี่ หลอื ตกั ออกใสถ่ ้วยกระเบื้องเคลือบอยา่ งเดิม

5.4 จับถ้วยทองเหลืองให้แน่น แล้วใช้เครื่องมือปาดร่องดิน ปาดดินให้เป็นร่องตามแนวเส้นผ่านศูนย์กลางของถ้วยทอง
เหลือง โดยลากตัดไปมาจนร่องท่ีได้สะอาดและเหลี่ยมมุมคม ขนาดของร่องต้องถูกต้อง เพ่ือไม่ให้ร่องดินฉีกขาด
หรือดินในถว้ ยทองเหลืองเลอ่ื นไถล ใหค้ ่อย ๆ ลากเครอ่ื งมอื ปาดร่องดนิ ไปมาโดยเพิ่มความลึกลงในเนื้อดินทลี ะนอ้ ย
แตต่ ้องไมป่ าดไปมาเกิน 6 ครงั้ โดยคร้งั สุดท้ายเครอื่ งมอื ปาดรอ่ งดนิ จะขดู ผิวของก้นถว้ ยทองเหลืองพอดี

5.5 หมนุ เคาะถว้ ยทองเหลอื งดว้ ยอตั ราเรว็ 2 ครง้ั ตอ่ วนิ าที จนดนิ สองขา้ งของรอ่ งเลอ่ื นมาชนกนั ทกี่ น้ ถว้ ยทองเหลอื งยาว
ประมาณ 12.7 มม. (0.5 น้วิ ) บันทึกจ�ำ นวนครั้งทเี่ คาะไว้ การทดสอบในขอ้ 5.3 ถงึ 5.5 น้ตี ้องใชเ้ วลาไม่เกนิ 3 นาที

5.6 ให้เก็บตัวอย่างดินตรงท่ีเล่ือนมาชนกันตลอดแนวความกว้างของดินที่ต้ังฉากกับร่องดิน ใส่ลงตลับบรรจุดินนำ�ไป
ชั่งทันที บันทึกน้ำ�หนักไว้ อบดินในตลับจนแห้งด้วยอุณหภูมิ 110±5 องศาเซลเซียส (230±9 องศาฟาเรนไฮต์)
แล้วนำ�ไปชั่งบันทึกน้ำ�หนักท่ีชั่งไว้ นำ้�หนักที่หายไปคือน้ำ�หนักของนำ้�ท่ีระเหยออกไป การช่ังน้ำ�หนักดินในข้อนี้
ต้องอา่ นได้ละเอียดถึง 0.01 กรัม

5.7 เอาดินที่เหลือในถ้วยทองเหลืองใส่กลับลงในถ้วยกระเบ้ืองเคลือบ แล้วเติมนำ้�ผสมลงไปกวนจนเป็นเน้ือเดียวกัน
ส่วนถว้ ยทองเหลืองและเคร่ืองมอื ปาดร่องดนิ ให้ล้างและเชด็ ใหแ้ ห้ง

5.8 ทำ�การทดสอบตามข้อ 5.3 ถึงข้อ 5.7 ทั้งสิ้น 4 คร้ัง ด้วยการเพิ่มน้ำ�ลงในดิน เพื่อให้เหลวมากขึ้นในการทดสอบ
คร้ังถัดไป โดยให้การหมุนเคาะถ้วยทองเหลืองในการทดสอบแต่ละคร้ังในอัตรา 35-40, 25-35, 20-30, 15-25
คร้งั คอื ใหเ้ คาะต่างกันประมาณ 5-7 ครั้ง ถ้าหมนุ เคาะนอ้ ยกว่า 15 คร้งั หรอื มากกว่า 40 ครง้ั ถือวา่ การทดสอบน้นั
ใช้ไมไ่ ด้

5.9 ในกรณีท่ีผสมดินเหลวไป ให้เกล่ียดินออกเป็นช้ันบางๆ แล้วผึ่งลมไว้ช่ัวครู่จนดินแห้งตามต้องการ อย่าท้ิงไว้ให้แห้ง
จนแข็ง หา้ มใชว้ ิธีเอาดินแหง้ ผสมเพิม่ ลงไปในดินเหลว

6. การคำ�นวณ
ค�ำ นวณปริมาณน�ำ้ ท่ผี สมอย่ใู นดินเปน็ ร้อยละของนำ�้ หนกั ตอ่ น�ำ้ หนกั ดินอบแหง้ ดงั นี้
ความชื้นเป็นรอ้ ยละ น �ำ้ ห น น ้ำ� ัก หข นอ กัง ดข ินอ งอ น บ �ำ้ แ ห ้ง = x 100


มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่ือหาค่าขดี เหลว (Liquid Limit : L.L.) 155

7. การรายงานผล
7.1 เขียนโฟลวเ์ คิฟ (Flow Curve) แสดงความสมั พนั ธร์ ะหว่างความชืน้ ในเนือ้ ดนิ และจำ�นวนครั้งของการหมนุ เคาะ

ในการทดสอบลงบนกระดาษกราฟก่งึ ลอการิทึม (Semi-Logarithmic Graph) โดยให้แกนตงั้ แสดงคา่ ความช้ืน
ในเนื้อดนิ เปน็ รอ้ ยละและจ�ำ นวนครัง้ ท่เี คาะอยูบ่ นแกนนอน ซ่ึงเปน็ มาตราลอการิทมึ (Logarithmic) โฟลวเ์ คฟิ
ควรเป็นเสน้ ตรงท่ลี ากผา่ นหรอื ใกลจ้ ุดท่ีไดบ้ นกระดาษกราฟ มากจุดที่สดุ
7.2 คา่ ขีดเหลว คือ ความช้ืนเป็นรอ้ ยละ (Percentage of Moisture) ตรงจดุ ท่ีโฟลว์เคิฟมจี �ำ นวนคร้งั ที่หมุนเคาะ
เท่ากับ 25 ครง้ั
7.3 ให้รายงานผลตามแบบฟอร์มที่ บฟ.มยผ. 2205 – 57: มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาค่าขีดเหลว (Liquid Limit
: L.L.) โดยใช้ทศนิยมจ�ำ นวน 2 ต�ำ แหนง่
8. ข้อควรระวงั
8.1 ในดินบางชนิดทีม่ คี า่ “ดชั นีความเปน็ พลาสติก (Plasticity Index : P.I.)” ต่ำ� การเลือ่ นตัวของดนิ มาชนกนั
ในถว้ ยทองเหลอื งขณะทดสอบ อาจมลี กั ษณะชนกนั เฉยๆ ไมเ่ ชอื่ มเปน็ เนอื้ เดยี วกนั สามารถใชใ้ บพายกวนดนิ เขยี่
ให้แยกออกจากกนั ได้ ต้องเพมิ่ นำ้�ลงผสมในเนือ้ ดนิ แลว้ ท�ำ การทดสอบใหม่
8.2 การเตรยี มตวั อยา่ งดนิ กอ่ นการรอ่ นผา่ นตะแกรงเบอร์ 40 ตอ้ งบดใหเ้ มด็ ดนิ หลดุ ออกจากกนั ใหห้ มดโดยไมท่ �ำ ให้
เมด็ ดนิ แตกและไม่อบตัวอยา่ งดินเกนิ อณุ หภมู ิ 60 องศาเซลเซยี ส
8.3 เมื่อส้ินสุดการเคาะดินแต่ละการทดสอบ ให้รีบเก็บตัวอย่างดินแล้วช่ังเพ่ือหาความชื้นทันที เพราะน้ำ�ในดินจะ
ระเหยท�ำ ให้ผลการทดสอบคลาดเคล่อื นได้
8.4 หา้ มผสมดินในถ้วยทองเหลอื งของเครอื่ งมอื ทดสอบขดี เหลว ให้ผสมในถ้วยกระเบื้องเคลือบเทา่ นนั้
8.5 ในขณะท�ำ การทดสอบใหว้ างเครอ่ื งทดสอบบนพนื้ ทมี่ นั่ คงแขง็ แรง และจบั ยดึ เครอื่ งมอื ทดสอบไมใ่ หเ้ คลอื่ นทข่ี ณะ
หมุนเคาะถว้ ยทองเหลอื ง
8.6 นำ�้ ท่ใี ช้ผสมดินทดสอบ ตอ้ งบริสุทธ์ิ สะอาดปราศจากสารใดๆ ที่สามารถทำ�ใหผ้ ลการทดสอบคลาดเคล่ือน
9. เอกสารอา้ งอิง
9.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการ มยธ.(ท) 501.5-2532: วิธกี ารทดสอบเพอ่ื หาค่าขีดเหลว (Liquid Limit : L.L.)
9.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล.-ท. 102/2515: วิธกี ารทดลองหาค่า Liquid Limit (LL) ของดิน
9.3 Standard Method of Test for Determining The Liquid Limit of Soils; AASHTO Designation: T 89-76
9.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 4318 - 00: Standard Test
Methods for Liquid Limit, Plastic Limit, and Plasticity Index of Soils

156 มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอื่ หาคา่ ขีดเหลว (Liquid Limit : L.L.)

มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาค่าขีดเหลว (Liquid Limit : L.L.) โครงการ……………………………………………..………… บฟ.มยผ. 2205 - 57 ทะเบยี นทดสอบ………….......……….
……………………………………………………….…………. ผูท้ ดสอบ
สถานท่กี อ่ สร้าง……………………………………….…….. (หน่วยงานทีท่ าการทดสอบ)
ผู้รบั จา้ ง………………………………………………..……… การทดสอบหาคา่ แอตเตอร์เบิร์กและคา่ ขีดหดตัว ผูต้ รวจสอบ
ชนดิ ตัวอย่าง………………….ทดสอบคร้งั ท่ี………… ลกั ษณะดิน…..……………….………….หลมุ ท่ี………………… อนมุ ตั ิ
วันที่ทดสอบ…………………….แผน่ ที่…………..……. ความลึก………..……เมตร คา่ ความถ่วงจาเพาะ, Gs….....…..

การทดสอบ คา่ ขดี เหลว คา่ ขดี พลาสตคิ ค่าขีดหดตวั ความชื้นในดิน ,W ( ้รอยละ)
( Liquid Limit ) ( Plastic Limit ) (Shrinkage Limit)
ครง้ั ท่ี
ตลับบรรจุดินหมายเลข 123 123123
จา้ นวนของการหมุนเคาะ
นา้ หนักดนิ ชนื้ + ตลับ (ครง้ั ) 10 15 20 25 30 40 50 60 70 80 90 100
น้าหนักอบแหง้ + ตลบั (กรมั ) จานวนของการหมุนเคาะ, N (ครง้ั )
น้าหนักนา้ (กรมั )
นา้ หนักตลบั บรรจุดิน (กรัม) Group Symbols L.L. = % P.L. = % P.I. = % S.L. = %
น้าหนักดนิ อบแหง้ , WS (กรัม)
ความช้ืนในดิน, W (กรัม)
ปริมาตรของดินชนื้ , V รอ้ ยละ
ปรมิ าตรดนิ อบแหง้ , VO ( ซม.3)
การหดตัวเชงิ ปริมาณ ( ซม.3)
(Shrinkage Vol) VO - V
ค่าขดี หดตวั , SL ( ซม.3)
( ซม.3)

157

158 มยผ. 2205 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาคา่ ขีดเหลว (Liquid Limit : L.L.)

มยผ. 2206 - 57

มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ ขีดพลาสตกิ
(Plastic Limit : P.L.)

1. ขอบข่าย
มาตรฐานน้ีครอบคลมุ ถึงวิธีการทดสอบหาค่าขีดพลาสตกิ ของดิน

2. นิยาม
“ขีดพลาสติกของดิน” หมายถึง ปริมาณนำ้�จำ�นวนน้อยท่ีสุด ท่ีวัดโดยกรรมวิธีทดสอบที่จะกล่าวต่อไป ซ่ึงยังคง
ทำ�ให้ดินมสี ภาพเปน็ พลาสติก โดยมีคา่ เปน็ รอ้ ยละของน้ำ�ต่อนำ�้ หนักดินอบแห้ง
“ค่าดัชนีความเป็นพลาสติก (Plasticity Index : P.I.) ของดิน” หมายถึง ปริมาณน้ำ�ในดินช่วงหนึ่ง ซ่ึงดินนั้น
ยังคงสภาพเปน็ พลาสติก มคี ่าเปน็ ผลตา่ งระหว่างค่าขีดเหลวกับขีดพลาสติกของดินน้ัน

3. เคร่อื งมือและอปุ กรณ์ ประกอบด้วย
3.1 ถ้วยกระเบื้องเคลือบหรือถ้วยที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน สำ�หรับใส่ดินกวนผสมกับน้ำ� ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง

115 มม. (4 1/2 น้วิ )
3.2 ใบพายกวนดิน (Spatula) ทำ�ด้วยแผ่นโลหะบางไร้สนิม มีปลายมนขนาดยาวประมาณ 75 มม. (3 น้ิว)

กวา้ ง 19 มม. (3/4นว้ิ )
3.3 พ้นื ผวิ เรียบส�ำ หรบั คลึงดิน อาจใชแ้ ผน่ กระจกเรยี บหรอื แผน่ วสั ดพุ ้ืนผวิ เรยี บไมด่ ูดซึมน้ำ�ในขณะคลงึ ตัวอยา่ งดิน
3.4 ตลับบรรจุดินต้องมีขนาดพอเหมาะทำ�ด้วยโลหะมีฝาปิด เพ่ือป้องกันการสูญเสียความชื้นขณะก่อนชั่งและ

ระหวา่ งชง่ั หาน้�ำ หนกั
3.5 เครอื่ งช่งั ตอ้ งสามารถช่งั ไดล้ ะเอยี ดถงึ 0.01 กรัม
3.6 ตู้อบ ต้องสามารถควบคุมอุณหภูมิให้คงที่ได้ที่ 110±5 องศาเซลเซียล (230±9 องศาฟาเรนไฮต์) ตลอดเวลา

ทีท่ �ำ การอบดนิ
3.7 ตะแกรงร่อนดินขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4) และขนาด 0.425 มม. (เบอร์ 40)

4. การเตรียมตวั อย่าง
ดำ�เนินการตามวิธีการเตรียมตัวอย่างเช่นเดียวกับการทดสอบเพ่ือหาค่าขีดเหลวตาม บฟ.มยผ. 2205 – 57:
มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาค่าขดี เหลว (Liquid Limit : L.L.)

5. การทดสอบ
5.1 เอาดนิ ตวั อยา่ งทเี่ ตรยี มไวป้ ระมาณ 20 กรมั ใสล่ งในถว้ ยกระเบอ้ื งเคลอื บเตมิ น�้ำ กลนั่ ลงแลว้ กวนใหท้ วั่ จนเปน็ เนอ้ื

เดยี วกันและเหนียวพอท่จี ะปนั้ เป็นก้อนได้ แบ่งดนิ นั้นมาประมาณ 8 กรมั คลึงใหเ้ ป็นรูปลักษณะแท่งกลมยาว
หรือเส้นยาว (Ellipsoidal Shape)

มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาคา่ ขีดพลาสติก (Plastic Limit : P.L.) 159

5.2 นวดและคลงึ ดินรปู ลักษณะแทง่ กลมยาวน้ัน บนผวิ พน้ื เรยี บสำ�หรบั คลึงดินทีว่ างราบอยดู่ ้วยน้ิวมือ ใหก้ ดดนิ ดว้ ย
แรงพอสมควรจนดินมีลักษณะเป็นเส้นยาวและมีเส้นผ่านศูนย์กลางสมำ่�เสมอกันตลอดเส้นด้วยอัตราการคลึง
ไปมาระหว่าง 80-90 เทย่ี วตอ่ นาที โดยถือวา่ การคลงึ ไปและกลบั เป็นหน่ึงเทย่ี ว

5.3 เมอ่ื เส้นผา่ นศูนยก์ ลางของดินท่คี ลึงมขี นาด 3.2 มม. (1/8 น้วิ ) แลว้ ตวั อย่างดินยังไมแ่ ตก ใหต้ ัดดนิ นอ้ี อกเปน็
6 ถึง 8 ส่วน บีบนวดเข้าด้วยกันด้วยน้ิวมือจนดินเข้าเป็นเน้ือเดียวกัน คลึงให้เป็นรูปลักษณะแท่งกลมยาว
แลว้ ท�ำ ตามข้อ 5.2 ซ�้ำ ใหม่ ดูรูปที่ 1 การคลงึ ดินเพือ่ หาขีดพลาสติก

รปู ที่ 1 การคลงึ ดินเพ่ือหาขดี พลาสตกิ
5.4 เม่อื คลงึ จนดินมเี ส้นผา่ นศูนยก์ ลาง 3.2 มม. (1/8 น้ิว) แล้วดนิ แตกร้าวออก ไม่สามารถคลงึ ให้เป็นเส้นตอ่ เนอ่ื ง

กนั ได้ ใหร้ วบรวมตวั อยา่ งดินท่แี ตกทั้งหมดใสล่ งตลับบรรจดุ ินปิดฝาทนั ที แลว้ น�ำ ไปชงั่ บันทกึ นำ้�หนักไว้แลว้ เอา
ไปอบทอ่ี ณุ หภมู ิ 110±5 องศาเซลเซยี ส (230±9 องศาฟาเรนไฮด)์ จนแหง้ น�ำ ไปชงั่ ใหมบ่ นั ทึกนำ�้ หนกั ดนิ แหง้ ไว้
นำ้�หนักท่หี ายไปคอื น้ำ�หนักของน้�ำ ที่อยูใ่ นดิน การช่ังนำ้�หนกั ให้อ่านละเอียดถงึ 0.01 กรัม
5.5 การแตกของดนิ ในขอ้ 5.4 มหี ลายลกั ษณะแลว้ แตช่ นดิ ของดนิ อาจแตกรว่ นเปน็ กอ้ นเลก็ ๆ อาจลอกออกเปน็ ชน้ั ๆ
จากปลายท้งั สองขา้ งเข้าหาสว่ นกลางจนแตกออกเปน็ ชน้ิ เลก็ ๆ เปน็ ต้น ตามรูปท่ี 2 ตัวอย่างดินแท่งกลมยาว

รปู ที่ 2 ตัวอย่างดนิ แทง่ กลมยาว

160 มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาค่าขดี พลาสติก (Plastic Limit : P.L.)

5.6 ส�ำ หรบั ดินเหนยี วมากๆ (Heavy Clay Soil) ตอ้ งใชแ้ รงกดในการคลึงมาก โดยเฉพาะเม่ือใกลจ้ ะแตก แต่เม่ือคลึง
จนมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 3.2 มม. (1/8 น้ิว) แล้วดินเหนียวยังไม่แตกให้ลดแรงกดหรืออัตราความเร็ว
ของการคลงึ ลง หรอื ลดทงั้ สองอยา่ ง แลว้ คลงึ ตอ่ ไปโดยไมท่ �ำ ใหเ้ สน้ ดนิ ชน้ิ เลก็ ลง จนในทสี่ ดุ ดนิ เหนยี วจะขาดออก
เปน็ ท่อนๆ ยาวประมาณ 6.4 มม. ถงึ 9.5 มม. (1/4 นว้ิ ถึง 3/8 นวิ้ )

5.7 สำ�หรบั ดินเหนยี วทอ่ี ่อนมาก (Very Soft Clay) ให้คลึงเป็นรูปไข่ยาวในตอนเริม่ การทดสอบให้มขี นาดใกลเ้ คียง
เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง 3.2 มม. (1/8 นว้ิ ) ได้ เพ่ือลดการเปลีย่ นแปลงโครงสร้างดนิ

5.8 ในกรณที ค่ี ลึงดินจนมขี นาดเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางใกลเ้ คยี ง 3.2 มม. (1/8 นิว้ ) หรอื ใหญ่กวา่ เลก็ นอ้ ยแลว้ ดินน้ันแตก
ถา้ ดนิ นนั้ เคยคลงึ ใหม้ เี สน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางเทา่ กบั 3.2 มม. (1/8 นวิ้ ) ไดม้ ากอ่ น ใหถ้ อื วา่ ดนิ นน้ั แตกทข่ี นาดเสน้ ผา่ น
ศูนยก์ ลาง 3.2 มม. (1/8 น้ิว)

5.9 ในการคลึงให้ดินเป็นเส้น ให้คลึงด้วยแรงกดและอัตราความเร็วสมำ่�เสมอคงท่ี ห้ามเร่งเพื่อให้ดินแตกเม่ือมีเส้น
ผ่านศูนย์กลาง 3.2 มม. (1/8 นิ้ว)

5.10 ต้องท�ำ การทดสอบอยา่ งนอ้ ยตวั อยา่ งละ 2 ครัง้ และผลตา่ งของผลท่ีได้จะต้องตา่ งกันไมเ่ กินร้อยละ 2

6. การคำ�นวณ
ค�ำ นวณค่าขีดพลาสติก เป็นรอ้ ยละของน้ำ�ทผ่ี สมอยู่ในดนิ ทอี่ บแหง้ ดังน้ี

ขีดพลาสติก (ความชืน้ เป็นร้อยละ) = น ้ำ� ห นน ำ�้ัก ห ข นอ กัง ดข ิน อ งอ นบ ำ�้ แ ห ้ง x 100
คา่ ดชั นคี วามเปน็ พลาสตกิ เป็นผลตา่ งระหว่างขีดเหลวกับขีดพลาสติกของดินนนั้ คำ�นวณ ดงั นี้

คา่ ดัชนีความเปน็ พลาสตกิ (P.I.) = คา่ ขีดเหลว (L.L.) – ขดี พลาสตกิ (P.L.)

7. การรายงานผล
ใหร้ ายงานเป็นค่าขีดพลาสตกิ และคา่ ดชั นีความเปน็ พลาสตกิ นอกจากดนิ มีสภาพตอ่ ไปนี้
7.1 ให้รายงานค่าดัชนีความเป็นพลาสติกเป็นนอน-พลาสติก (Non-Plastic) เมื่อไม่สามารถวัดค่าขีดเหลว หรือ

ขดี พลาสตกิ
7.2 เมอ่ื คา่ ขดี พลาสตกิ เท่ากับหรือมากกวา่ ค่าขดี เหลว ให้รายงานคา่ ดชั นีความเป็นพลาสตกิ เปน็ นอน-พลาสติก
7.3 ให้รายงานผลตามแบบฟอร์มท่ี บฟ. มยผ. 2206 – 57: มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาค่าขีดพลาสติก

(Plastic Limit : P.L.) โดยใชท้ ศนยิ มจำ�นวน 2 ต�ำ แหน่ง

8. ขอ้ ควรระวัง
8.1 ในการคลงึ ให้ดินเปน็ รปู ลกั ษณะแทง่ กลมยาว ใหค้ ลึงดว้ ยแรงกดและอัตราเรว็ สม�ำ่ เสมอและคงที่ หา้ มเรง่ เพอื่ ให้

ดินแตก
8.2 เม่อื คลึงดินแตกแล้ว ให้รีบชั่งหาน้ำ�หนกั ทันที กอ่ นท่นี �ำ้ จะระเหยหายไป
8.3 ดนิ ที่มคี ่าดัชนีความเปน็ พลาสตกิ ต่�ำ ให้แตง่ ดนิ เปน็ แท่งยาวกอ่ นคลึงและน้ำ�หนกั นิว้ ที่กดขณะคลงึ ต้องเบา และ

ให้คอยซับนำ้�ที่เยม้ิ ออกจากตวั อยา่ งดินมาตดิ แผ่นผวิ เรยี บ
8.4 ตวั อย่างดนิ ที่มที รายปนมากอาจเปน็ พวกนอน-พลาสติกให้ทดลองหาคา่ ขีดพลาสตกิ ก่อนเพื่อประหยดั เวลา

มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาคา่ ขีดพลาสติก (Plastic Limit : P.L.) 161

9. เอกสารอา้ งองิ
9.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการ มยธ.(ท) 501.6-2532: วธิ ีการทดสอบเพ่ือหาค่าขดี พลาติก (Plastic Limit : P.L.)
9.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล.-ท. 103/2515: วธิ กี ารทดลองหาคา่ Plastic Limit (PL) ของดนิ และ Plastic Index

(PI) ของดิน
9.3 Standard Method for Determining The Plastic Limit And Plasticity Index of Soils; AASHTO

Designation: T 90-70
9.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 4318 - 00: Standard

Test Methods for Liquid Limit, Plastic Limit, and Plasticity Index of Soils

162 มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ ขีดพลาสตกิ (Plastic Limit : P.L.)

มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาค่าขดี พลาสติก (Plastic Limit : P.L.) โครงการ……………………………….………………… บฟ.มยผ. 2206 - 57 ทะเบยี นทดสอบ………………….
………………………………………….…………………. ผูท้ ดสอบ
สถานท่ีก่อสรา้ ง……………………………………….. (หน่วยงานท่ีทาการทดสอบ)
ผ้รู ับจา้ ง……………………………………………..…… การทดสอบหาคา่ แอตเตอร์เบิรก์ และค่าขดี หดตัว ผ้ตู รวจสอบ
ชนดิ ตัวอยา่ ง………………… ทดสอบครงั้ ท่ี……… ลักษณะดนิ …..……………….…………หลมุ ท่ี………………… อนมุ ตั ิ
วันท่ีทดสอบ…………………….แผ่นที่…………..…. ความลึก………..……เมตร คา่ ความถว่ งจาเพาะ, Gs……....

การทดสอบ ค่าขดี เหลว ค่าขดี พลาสติค ค่าขีดหดตัว ความชื้นในดิน ,W (ร้อยละ)
( Liquid Limit ) ( Plastic Limit ) (Shrinkage Limit)
ครงั้ ที่
ตลบั บรรจุดนิ หมายเลข 123 123123
จา้ นวนของการหมนุ เคาะ
น้าหนักดนิ ชืน้ + ตลบั (คร้งั ) 10 15 20 25 30 40 50 60 70 80 90 100
น้าหนักอบแหง้ + ตลบั (กรมั ) จานวนของการหมุนเคาะ, N (ครั้ง)
น้าหนกั นา้ (กรัม)
นา้ หนกั ตลบั บรรจดุ ิน (กรมั ) Group Symbols L.L. = % P.L. = % P.I. = % S.L. = %
นา้ หนกั ดนิ อบแห้ง, WS (กรัม)
ความชืน้ ในดิน, W (กรัม)
ปริมาตรของดินชืน้ , V ร้อยละ
ปรมิ าตรดนิ อบแหง้ , VO ( ซม.3)
การหดตัวเชงิ ปริมาณ ( ซม.3)
(Shrinkage Vol) VO - V
คา่ ขีดหดตัว, SL ( ซม.3)
( ซม.3)

163

164 มยผ. 2206 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาคา่ ขดี พลาสตกิ (Plastic Limit : P.L.)

มยผ. 2207 - 57

มาตรฐานการทดสอบเพอื่ หาค่าสัมประสทิ ธิ์การหดตัว
(Shrinkage Factors)

1. ขอบข่าย
มาตรฐานน้คี รอบคลุมถึงวิธีการทดสอบหาคุณสมบตั ติ า่ งๆ ของดิน ดงั นี้
1.1 คา่ ขีดหดตวั (Shrinkage Limit)
1.2 คา่ อตั ราสว่ นการหดตัว (Shrinkage Ratio)
1.3 คา่ การเปลี่ยนแปลงเชงิ ปรมิ าตร (Volumetric Change)
1.4 คา่ การหดตวั เชงิ เส้น (Linear Shrinkage)
2. นยิ าม
“ค่าขีดหดตัว” หมายถึง จำ�นวนความช้ืน (Water Content) มากที่สุดท่ีผสมในดิน ซ่ึงเมื่อความช้ืนดังกล่าว
ลดลงแลว้ ไม่ทำ�ใหป้ ริมาตรรวมของมวลดินลดลงตามดว้ ย
“ค่าอัตราส่วนการหดตัว” หมายถึง อัตราส่วนระหว่างปริมาตรของดินที่เปลี่ยนแปลง และความชื้นในดิน
ที่เปล่ียนแปลง โดยคา่ ทั้งสองตอ้ งสอดคลอ้ งกันเหนือค่าขีดหดตัว
“ค่าการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตร” หมายถึง ค่าปริมาตรของมวลดินที่ลดลง เม่ือความช้ืนลดลงจากร้อยละ
ของความช้นื ทีห่ าได้จนถงึ ขีดหดตัว
“ค่าการหดตัวเชิงเส้น” หมายถึง ค่าการหดตัวของมิติใดมิติหนึ่งของมวลดิน เม่ือความช้ืนในดินน้ันลดลงจาก
ร้อยละของความชื้นที่หาได้จนถงึ ค่าขดี หดตัว
3. เครือ่ งมือและอุปกรณ์ ประกอบดว้ ย
3.1 ถว้ ยกระเบอื้ งเคลอื บ
3.1.1 ถ้วยกระเบ้ืองเคลือบสำ�หรับผสมดินหรือถ้วยในลักษณะเดียวกันขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ประมาณ
115 มม. (4 1/2น้ิว)
3.1.2 ถว้ ยกระเบอ้ื งเคลือบขนาดเสน้ ผ่านศนู ย์กลางประมาณ 150 มม. (6 น้วิ )
3.2 ใบพายกวนดิน (Spatula) ใบพายกวนดินหรือใบมดี บาง มีใบพายหรอื ใบมีดยาว 75 มม. (3 น้วิ ) กวา้ ง 19 มม.
(3/4 น้วิ )
3.3 ภาชนะกระเบือ้ งเคลือบหรอื โลหะเคลอื บ (Shrinkage Dish) มีฐานราบและเสน้ ผ่านศูนยก์ ลางประมาณ 45 มม.
(1 3/4 น้ิว) สงู ประมาณ 12.7 มม. (1/2 น้วิ )
3.4 เหล็กปาด (Straight Edge) ทำ�ดว้ ยเหลก็ ยาวประมาณ 100 มม. (4 นิ้ว)
3.5 ถ้วยแก้ว (Glass Cup) เสน้ ผ่านศูนย์กลางประมาณ 50.8 มม. (2 น้วิ ) สูง 25 มม. (1 นว้ิ ) ขอบปากถว้ ยแก้วราบเรยี บ
และขนานกบั ฐาน
3.6 แผ่นแกว้ ใส (Transparent Plate) มีขาโลหะ 3 ขา สำ�หรับกดตวั อยา่ งดินให้จมลงในปรอท
3.7 กระบอกตวง (Glass Graduate) ขนาดความจุ 25 ลูกบาศก์เซนติเมตร และอา่ นได้ละเอียดถึง 0.2 ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร

มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพือ่ หาค่าสมั ประสทิ ธิ์การหดตวั (Shrinkage Factors) 165

333...8910 333 ...198ปใเตคห0อู้รร้แตปอเอบือ่คหบอู้ทรงร(้งอบดชอ่ืOไ(ทินMั่งดงv(ชOใ้e((eหBMั่งvnr้แace()elหBunarสar้งc)nyาlไuacสด)มrenาy้จา)มcร)�ำ eถสานจ)รคาาวถมสนวนคบาาวมรวมนคาถบาุมมกอรคพอาถาุ่มกณุอนออพทไ่าหุณอดนจ่ีภท้ละหไูมดะจใ่ีภใิสล้เะหอูมใ่ะใน้คียิใสเหองดถใ่ ทนีย้คว้ถ่ียดถึงงทแทว้ถ0ี่ยกงึี่ .1ท0แ้ว011ก่ี .0(10ว้ขก±11อ้ ร(50ขมัก3อ้อร5.5งัม3ศ)อ.า5ไงดเ)ศซเ้ไาลตดเเ็มซ้เซตจลีย็มนเสซจลียน(น้ 2สล3้น0(2±390อ9งศอางฟศาาเรฟนาไเฮรตน)์ไฮเพต่อื์) อเพบื่อดิน

รรปู ูปทที่ 1ี่ 1เคเครร่อื ่ืองงมมือือสสำ�าหหรรบั บั หหาาคคา่ ่าสสัมัมปปรระะสสทิ ิทธธิก์ ก์ิ าารรหหดดตตวั ัว
4. 4.กากเรตเาตรรียรเตมยี รโมยีดตมยัวตนอวัายตอ่ายัวงอา่ กงยาก่ารางทรดทดินดสมสอาอรบบ่อนผ่านตะแกรง ขนาด 0.425 มม. (เบอร์ 40) คลุกเคล้ากันให้ท่ัว แล้วแบ่งดิน
ปรเะตมรยีาณมโด3ย0นก�ำ รตมัวอมยาา่ ใงชด้ทนิ ดมสาอรอ่บนผา่ นตะแกรง ขนาด 0.425 มม. (เบอร์ 40) คลกุ เคลา้ กนั ใหท้ วั่ แลว้ แบง่ ดนิ ประมาณ
30 กรมั มาใชท้ ดสอบ

5. การทดสอบ
5. 5.1กาผรทสดมสตอัวบอย่างดินในถ้วยกระเบ้ืองเคลือบ สาหรับผสมดินด้วยน้าให้ทั่วถึงด้วยปริมาณน้าที่เพียงพอที่จะ
5.1 ผสแมทตนัวทอชี่ ยอ่ ่างงวด่าินงใ(นVoถ้iวdย)กรระะหเวบ่า้ืองเงมเ็ดคดลนิือทบงั้ หสมำ�ดหไรดับ้แลผะสเมหดลินวพด้อวทยนจี่ ะ้ำ�บใหรร้ทจั่วลุ ถงึงใดน้วภยาชปนระิมการณะเนบ้ำ�ือ้ ทง่ีเพคลียืองบพอโดทย่ีจะ

แทปนรทาชี่ ศอ่ จงาวกา่ ฟง (อVงoอidาก) ราะศหจวาา่ นงเวมนด็ นด้านิ ททตี่ งั้ อ้ หงมผดสไมดดแ้ ินละรเ่วหนลเพวพอื่ อใหท้เจี่ หะลบวรตราจมลุ ตงใ้อนงภกาชรนน้ัะกจระมเบคี อื้ ่างเเทค่าลกอื บั บหโรดอื ยมปารกากศวจ่าก
ฟอคง่าอขาีดกเาหศลจวำ�(นLวiqนuนid้ำ�Iที่ตL้อimงผitส)มดแินลระ่วจนาเนพว่ือนในห้า้เหทลี่ตว้อตงาใสม่ผต้สองมกกาับรดนิน้ันเหจนะียมวีค่าเเพทื่อ่าใกหับ้เหหรลือวมตาากมกตว้อ่างคก่าาขรีดอเาหจลว
5.2 5.2รจเใท(ถLตสาำงึ�าiิม่ดรบนqหทใภเบมดลส้อดินาuเวามน้าาก็ร่ดยินกชทนนดiดพียdนนิลจกน้่ีาเผใแน้ืบIอ้ทะจำ�นวนะสลทนรยาา่่Lาขใม1้วในอค่ีรปๆวiนอ0สmนานเา่งวางขตด่ บำ้�ขดนดกมiภอtมิินแีดเ้วเดับา)ารงทดลทเยกนิ ชคยีภหแิน้า่วผ่ีกกทนบราๆลปลจสรวั้งลี่ะชรวะาระม่าแกอก้นถนนจะคดนรบังรึงอะำ�มวรกาด้าระคนอนกาาษแลว้อ้ เรวกณวมรบลยงซยั้งกนดะใาว้ก้ือแัลบ่อนกว้เนปร1งระบหนยภก้ำ�เะกร/ค้ือเลเวท13าดะลหลล่าางช0มี่าตง็กลคเยือขนษใา้อคน็กนรบอณะซงล้อปาๆภงใอับวือยาสป1ดาีกหกดลบ่ชผช/้รว่อล3แง้ันสนิมยแนใาดลมะขาหนขลย้เวะตอก้ีผลอภะรยเๆรีัึ้บกงืก็องชเาขคขหปนชด็ดวช้ีผแาอรัรสนดินอ้ ้ัน้ึงะลืองิมดินะยเหหจภะหนาุแทลทนรรเตาำ้�นลงคี่ค่ีตอืือชดรมใียะาิดลวนนขนินันเวะสัอ้าคอภ้ะาแหจยดยางมลาเนลนกุทู่ขภพะชังน่น่อดจ้าันาีค่กื่นอหแลงินชนลจลใะๆลลื่นหนดแ้านาแ่อะเย้ะเินงนภลดพหฟลภลกเ่นาะินีตยลื่นองนัาชเแไง็มวกชคงจเนหลบตพลอนานะะลแาาาะาียะดอฟไงมลงกจงแินปอๆภะตอาบนลกไชาลศ้องหดาะใเชนอ้นลงพงหินคลนกดาขอๆห้ื่อ่ไอเะกา้าอปยตปมยแรเานบข็มชพๆด้ออลศข้ึนภนื่งอาะลแ้าามดกเจคปอลงคช้าาันมอ่ข้ยอะนานบามยอลขะงะขนกิใๆกงึ้ภ้นนเา้หกผลภันามงขเ้ดวิว็กคขาชมอา่าจินนชาอนบิใบคนตะ้อนหงะน่าภหภภิดยะ้บดขผามาภาปิีนดนชิวชชดใาาเตจพนสนนดหชแินด้ืะ่นดะะดนลลินทิน้วะว่ี
ท่ลี ้นออกด้วยเหล็กปาดและเช็ดดนิ ทีต่ ดิ อยูข่ า้ งๆ ภาชนะออกให้หมด

166 มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ สมั ประสทิ ธิก์ ารหดตัว (Shrinkage Factors)

5.3 ช่ังภาชนะท่ีมีดินบรรจุอยู่เต็มทันทีและบันทึกไว้ เป็นค่านำ้�หนักของภาชนะและดินชื้น ปล่อยให้ตัวอย่างดิน
ในภาชนะแห้งที่อุณหภูมิของห้องทดสอบ จนกระท่ังสีของตัวอย่างดินจางลงแล้วอบในตู้อบด้วยอุณหภูมิ
110±5 องศาเซลเซียส (230±9 องศาฟาเรนไฮต์) จนแห้ง แล้วช่ังและบันทึกไว้เป็นน้ำ�หนักของภาชนะและ
ดินแห้ง หานำ�้ หนกั ของภาชนะเปลา่ และบันทึกไว้ สำ�หรบั ปรมิ าตรของภาชนะหาได้โดยใสป่ รอทลงในภาชนะจนล้น
แล้วเอาปรอทส่วนที่เกินออกโดยกดแผ่นกระจกเรียบบนปากภาชนะจนสนิท วัดปริมาตรปรอทที่อยู่ในภาชนะ
โดยเทลงในกระบอกตวงบนั ทกึ ปริมาตรภาชนะไว้ซ่ึงเปน็ ปรมิ าตรของตวั อย่างดินชืน้ (V)

5.4 หาปริมาตรของดนิ อบแหง้ ไดโ้ ดยใหด้ นิ อบแห้งแทนท่ีปรอทในถว้ ยแก้วทบ่ี รรจปุ รอทอย่เู ต็ม (ดรู ูปท่ี 1 ) ดังน้ี
ใส่ปรอทในถ้วยแก้วจนเต็มล้น และให้เอาปรอทส่วนเกินออกโดยการกดแผ่นแก้วใสท่ีมีขาโลหะ 3 ขา

อยู่ด้านบนปากถ้วยแก้วให้สนิท และเช็ดปรอทท่ีติดข้างถ้วยแก้วออกให้หมด วางถ้วยแก้วที่บรรจุปรอทเต็มนี้
ลงในถ้วยกระเบ้ืองเคลือบ แล้ววางตัวอย่างดินอบแห้งบนผิวปรอท และกดให้ตัวอย่างดินจมลงในปรอท
ดว้ ยความระมัดระวงั ด้วยแผน่ แก้วใสท่ีมขี าโลหะ 3 ขา จนกระท่งั แผ่นแกว้ ใสกดสนิทขอบปากแกว้ ระวงั อย่าให้
มีฟองอากาศอยู่ใต้ตัวอย่างดิน หาปริมาตรของปรอทที่ถูกแทนที่ด้วยตัวอย่างดิน โดยใช้กระบอกตวงปรอท
ทีล่ น้ ออกมาแล้วบนั ทกึ ปรมิ าตรไว้ ซง่ึ เป็นปรมิ าตรของดนิ อบแห้ง (Vo)

6. การคำ�นวณ
6.1 ค�ำ นวณหาจ�ำ นวนความชนื้ (Water Content) ขณะใสด่ นิ ลงในถว้ ยกระเบอื้ งเคลอื บ เปน็ รอ้ ยละของน�ำ้ หนกั ดนิ อบแหง้
ไดจ้ ากสูตร


เมอ่ื = จำ�นวนความชืน้ เป็นร้อยละขณะใสด่ ินลงในถว้ ยกระเบือ้ งเคลอื บ
= น้ำ�หนกั ของดนิ ชื้น หาได้โดยหกั น�้ำ หนักภาชนะกระเบื้องเคลอื บออก
จากน้ำ�หนกั ภาชนะและดินท่บี รรจุอย่เู ตม็ ภาชนะ หนว่ ยเป็นกรัม
= น�ำ้ หนกั ของดนิ แหง้ หาได้โดยหักนำ้�หนักภาชนะกระเบื้องเคลือบ
ออกจากน้�ำ หนกั ภาชนะและดนิ ชน้ื อบแหง้ หนว่ ยเปน็ กรมั

6.2 คำ�นวณหาคา่ ขดี หดตวั : ไดจ้ ากสูตร



เม่ือ = ขีดหดตัว
= จำ�นวนความชนื้ เปน็ รอ้ ยละ จากขอ้ 6.1
= ปริมาตรของดนิ ชนื้ หนว่ ยเปน็ ลูกบาศก์เซนติเมตร
= ปริมาตรของดนิ แห้ง หน่วยเปน็ ลูกบาศก์เชนติเมตร
= น้ำ�หนักของนำ�้ ตอ่ หนว่ ยปริมาตร หนว่ ยเป็นกรมั /ลกู บาศก์เซนตเิ มตร
= น้�ำ หนักของดินอบแหง้ หน่วยเปน็ กรัม

มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาคา่ สัมประสิทธ์กิ ารหดตวั (Shrinkage Factors) 167

6.63. 3 คคำ�านนววนณหหาาคค่า่าออัตัตรราาสส่วนการหดตัว :: ( R ) ได้จากสูตร Wo
  water
R  Vo

เมอ่ื R = อตั ราสว่ นการหดตัว
Wo = นา้ หนักของดินอบแห้ง หน่วยเปน็ กรมั
Vo = ปริมาตรของดินแหง้ หนว่ ยเปน็ ลกู บาศก์เชนติเมตร
water = นา้ หนกั ของน้าต่อหน่วยปริมาตร หน่วยเปน็ กรมั /ลูกบาศก์เซนตเิ มตร

6.64. 4 คคำ�านนววนณหหาาคค่าา่ กกาารรเเปปลลย่ี นแปลงเชิงปริมาาตตรร:: ( V c )

Vc  w  SR

เมอื่ Vc = การเปลีย่ นแปลงเชงิ ปรมิ าตร
w = จานวนความแนน่ ช้ืนเปน็ รอ้ ยละของดนิ ในสภาพใดสภาพหนึง่
S = ค่าขดี จากดั การหดตัว
R = อตั ราสว่ นการหดตวั

6.65. 5 คค�ำ านนววนหาคา่ การหดตวั เชิงงเเสล้นน้ :: ( L S ) ไดจ้ ากสตู ร

LS  100 
 100 1  3 Vc  100 



หรอื หาได้จากเสน้ กราฟ ในรปู ที่ 2

การหด ัตวเ ิชงเส้น LS = ร้อยละ 20

15

10

5

0 0 10 20 30 40 50 60

การเปลย่ี นแปลงเชิงปรมิ าตร Vc = รอ้ ยละ
รปู ท่ี 2 เสน้ กราฟแสดงความสัมพนั ธ์ระหวา่ ง Vc และ LS

( 7S.ห7h .ดriตnใกัวkใกหาหaา(ร้รSg้รรารehารยายrาFงยiงยnาaงางkนcานาatผนผนgoลผeลrผตsลตล)Fาามaมcแแtบoบบrบsฟฟ)ออรรม์ ม์ ทท่ี บี่ บฟฟ..มมยยผผ. .22220077-–5757::มมาาตตรรฐฐานานกการาทรดทสดอสบอเบพเ่ือพห่ือาหคา่าคส่าัมสปัมรปะสระิทสธิทก์ิ าธร์ิกหาดรตวั

168 มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพื่อหาคา่ สัมประสิทธิก์ ารหดตัว (Shrinkage Factors)

8. เอกสารอ้างอิง
8.1 มาตรฐานกรมโยธาธิการ มยธ.(ท) 501.7-2532: วิธีการทดสอบเพื่อหาค่าสัมประสิทธิ์การหดตัว

(Shrinkage Factors)
8.2 มาตรฐานกรมทางหลวง ทล.-ท. 104/2515: วธิ กี ารทดลองหาคา่ Shrinkage Factors
8.3 Standard Method for Determining The Shrinkage Factors of Soil; AASHTO Designation: T 92-68
8.4 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 427 - 04:

Test Method for Shrinkage Factors of Soils by the Mercury Method.

มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพอ่ื หาค่าสมั ประสทิ ธ์ิการหดตัว (Shrinkage Factors) 169

170 มยผ. 2207 - 57 : มาตรฐานการทดสอบเพ่อื หาค่าสมั ประสทิ ธ์กิ ารหดตัว (Shrinkage Factors) โครงการ……………………………….…………………… บฟ.มยผ. 2207 - 57 ทะเบยี นทดสอบ………………………
………………………………………………….….…………. ผู้ทดสอบ
สถานที่ก่อสรา้ ง………………………………………….. (หนว่ ยงานทที่ าการทดสอบ)
ผู้รับจ้าง………………………………………………..…… ผู้ตรวจดสอบ
ชนิดตัวอย่าง…………………ทดสอบคร้งั ท่ี……….… การทดสอบหาค่าแอตเตอร์เบริ ก์ และคา่ ขดี หดตวั อนมุ ัติ
วนั ท่ีทดสอบ…………………….แผ่นท่ี…………..…….
ลกั ษณะดิน…..……………….…………. หลมุ ท่ี…………………

ความลกึ ………..……เมตร คา่ ความถว่ งจาเพาะ, Gs……..

การทดสอบ ค่าขดี เหลว ค่าขีดพลาสติค ค่าขีดหดตัว ความชื้นในดิน ,W (ร้อยละ)
( Liquid Limit ) ( Plastic Limit ) (Shrinkage Limit)
ครง้ั ท่ี
ตลบั บรรจุดินหมายเลข 123 123123
จานวนของการหมนุ เคาะ
น้าหนักดินชนื้ + ตลบั (คร้ัง)
นา้ หนักอบแห้ง + ตลับ
นา้ หนกั นา้ (กรมั )
นา้ หนกั ตลบั บรรจดุ ิน
น้าหนักดนิ อบแห้ง, WS (กรัม)
ความชืน้ ในดิน, W
ปริมาตรของดินช้ืน, V (กรัม)
ปริมาตรดนิ อบแห้ง, VO
การหดตวั เชิงปริมาณ (กรมั )
(Shrinkage Vol) VO - V
คา่ ขีดหดตวั , SL (กรัม)

ร้อยละ
( ซม.3)
( ซม.3) 10 15 20 25 30 40 50 60 70 80 90 100

จานวนของการหมุนเคาะ, N (ครั้ง)

( ซม.3) Group Symbols L.L. = % P.L. = % P.I. = % S.L. = %
( ซม.3)

มยผ. 2208 - 57

มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเมด็ ของวสั ดุ
(Sieve Analysis)

1. ขอบขา่ ย
มาตรฐานนี้ครอบคลุมถึงวิธีการทดสอบเพ่ือหาการกระจายของขนาดเม็ดดิน (Particle Size Distribution)
ทั้งชนิดเม็ดละเอียดและหยาบ โดยให้ผ่านตะแกรงจากขนาดใหญ่ จนถึงขนาดเล็กท่ีมีขนาดช่องผ่าน 0.075 มม.
(เบอร์ 200) แล้วเปรยี บเทยี บนำ�้ หนกั ท่ผี ่านหรอื ค้างตะแกรงขนาดต่างๆ กบั น้�ำ หนักทงั้ หมดของตัวอย่าง
2. นิยาม
“การกระจายของขนาดเม็ดดิน” หมายถึง การท่ีมวลดินประกอบด้วยเม็ดดินหลายขนาดต่างๆ กัน เช่น
ตงั้ แต่ 10 ซม. ลงมาจนกระทั่ง 0.0002 มม. ซง่ึ คณุ สมบตั ทิ างฟสิ กิ สข์ องมวลดินจะขน้ึ อยู่กับขนาดของเมด็ ดิน
การกระจายของขนาดเม็ดดิน แสดงด้วยกราฟความสัมพันธ์ระหว่างขนาดเม็ดดินในลอการิทึม (Logarithm)
อยู่บนแกนนอน และร้อยละโดยนำ้�หนักของเม็ดท่ีมีขนาดเล็กกว่าท่ีระบุ (Percent Finer) อยู่บนแกนต้ัง ซ่ึงเรียกว่า
กราฟการกระจายของขนาดเม็ดดนิ (Grain Size Distribution Curve)
3. เคร่ืองมือและอุปกรณ์ ประกอบดว้ ย
3.1 ตะแกรงร่อนดิน (Sieve) ช่องผ่านต้องเป็นส่ีเหลี่ยมจตุรัส ขนาดช่องผ่านต่างๆ ได้ขนาดตามต้องการ

พรอ้ มเคร่ืองมือเขย่าตะแกรง
3.2 เครอ่ื งช่ังแบบบาลา๊ นซ์ (Balance) จะต้องสามารถชั่งไดล้ ะเอียดถึงร้อยละ 0.2 ของน�้ำ หนักตวั อย่าง
3.3 ตอู้ บ (Oven) ตอ้ งสามารถควบคมุ อณุ หภมู ใิ หค้ งทไี่ ดท้ อ่ี ณุ หภมู ิ 110±5 องศาเซลเซยี ส (230±9 องศาฟาเรนไฮต)์
3.4 เคร่ืองมอื แบง่ ตวั อยา่ ง (Sample Splitter)
3.5 แปรงทำ�ความสะอาดตะแกรงชนดิ ลวดทองเหลอื ง และแปรงขน หรอื แปรงพลาสติก
3.5 ภาชนะส�ำ หรับใชแ้ ช่ และล้างตัวอยา่ งดิน ด้วยมือหรอื ด้วยชนดิ ใชเ้ ครอื่ งเขย่า
4. การเตรยี มตวั อยา่ ง
4.1 การเตรยี มตวั อยา่ งโดยผ่านตะแกรงแบบไม่ล้าง
นำ�ตัวอย่างมาคลุกให้เข้ากัน และแยกตัวอย่างโดยใช้เครื่องมือแบ่งตัวอย่างในขณะที่ตัวอย่างมีความชื้น

เพื่อลดการแยกตัว ถ้าตัวอย่างไม่มีส่วนละเอียดอาจจะแบ่งขณะท่ีตัวอย่างแห้งอยู่ก็ได้ ถ้ามีส่วนละเอียด
จับเป็นก้อนใหญ่หรือมีส่วนละเอียดจับกันเองเป็นก้อน ต้องทำ�ให้ส่วนละเอียดหลุดออกจากก้อนใหญ่
โดยให้ทบุ แยกดินออกเป็นเม็ดอสิ ระด้วยคอ้ นยาง แต่ตอ้ งระวังอยา่ ให้แรงมากจนเม็ดดนิ แตก
4.2 การเตรยี มตัวอย่างโดยผา่ นตะแกรงแบบล้าง
นำ�ตัวอย่างที่มีส่วนละเอียดจับกันเป็นก้อนไปแยกออกจากกันโดยใช้ค้อนยางทุบแล้วนำ�ตัวอย่างไปอบให้แห้ง
ทีอ่ ุณหภูมิ 110±5 องศาเซลเซยี ส (230±9 องศาฟาเรนไฮต)์ เพอ่ื หานำ�้ หนกั ตวั อย่างแห้ง น�ำ ตวั อยา่ งใสภ่ าชนะ

มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเม็ดของวสั ดุ (Sieve Analysis) 171

ส�ำ หรบั ใชล้ า้ งตวั อยา่ ง โดยใชน้ �้ำ ยาลา้ งสว่ นละเอยี ด ซงึ่ เตรยี มไดจ้ ากการละลายผลกึ โซเดยี มเฮคชะเมตตาฟอสเฟต
ซึ่งทำ�ให้เป็นกลางด้วยโซเดียมคาร์บอเนต (Sodium Hexameta Phosphate Buffered with
Sodium Carbonate) 45.7 กรัม ละลายในน้�ำ 1,000 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร คนผสมกันใหท้ ัว่ ตั้งทง้ิ ไว้อย่างน้อย
4 ชม. แล้วนำ�ไปเขย่าประมาณ 10 นาที ขณะเขย่าระวังอย่าให้น้ำ�กระฉอกออกจากภาชนะ เทตัวอย่างดินใน
ภาชนะลงบนตะแกรงเบอร์ 200 ถา้ หากมีตวั อยา่ งขนาดใหญป่ นอยมู่ าก ควรใช้ตะแกรงที่มขี นาดใหญ่กว่าเบอร์
200 ซ้อนไว้ขา้ งบน แล้วใชน้ ้ำ�ล้างจนกว่าไม่มีวัสดุผา่ นตะแกรงเบอร์ 200 อกี เทตวั อยา่ งลงในภาชนะแล้วน�ำ ไปอบแหง้
ทอี่ ณุ หภูมิ 110±5 องศาเซลเซยี ส (230±9 องศาฟาเรนไฮต์)

5. การทดสอบ
5.1 น�ำ ตวั อย่างทไ่ี ดจ้ ากการเตรยี มตวั อย่างตามขอ้ 4.1 หรอื 4.2 แลว้ แต่จะต้องการทดสอบแบบใดมาโดยประมาณ

ให้ได้ตวั อย่างเมอ่ื แหง้ แล้วตามตารางท่ี 1

ตารางที่ 1

ขนาดตะแกรง นำ�้ หนกั ตัวอยา่ งไม่น้อยกว่า
(กก.)
4.75 มม (เบอร์ 4) 0.5

9.5 มม. (3/8 น้วิ ) 1.0

12.5 มม. (1/2 น้ิว) 2.0

19.0 มม. (3/4 นวิ้ ) 5.0

25.0 มม. (1 น้ิว) 10.0

37.5 มม. (1 1/2 นิ้ว) 15.0

50.8 มม. (2 นว้ิ ) 20.0

63.0 มม. (2 1/2 น้วิ ) 25.0

75.0 มม. (3 น้ิว) 30.0

90.0 มม. (3 1/2 นว้ิ ) 35.0


5.2 นำ�ตัวอย่างไปเขย่าในตะแกรงขนาดต่างๆ ตามต้องการ การเขย่าน้ีต้องให้ตะแกรงเคลื่อนท่ีทั้งในแนวราบ

และแนวดงิ่ รวมทงั้ มแี รงกระแทกขณะเขย่าดว้ ย เขย่านานจนกระทง่ั ตวั อย่างผ่านตะแกรงแต่ละชนิดใน 1 นาที
ไมเ่ กนิ ร้อยละ 1 ของตัวอย่างในตะแกรงน้ัน หรอื ใช้เวลาเขยา่ นานท้งั หมดประมาณ 15 นาที เมอ่ื เขย่าเสรจ็ แลว้
ถ้ามีตัวอย่างก้อนใหญ่กว่าตะแกรง ขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4) ต้องไม่มีก้อนตัวอย่างซ้อนกันในตะแกรง
และตวั อยา่ งทม่ี เี ม็ดเล็กกว่าตะแกรงขนาด 4.75 มม. (เบอร์ 4) ตอ้ งมีตัวอยา่ งค้างบนตะแกรงแต่ละขนาดไมเ่ กิน
6 กรมั ตอ่ 1,000 ตร.มม. หรอื ไม่เกนิ 200 กรัม สำ�หรับตะแกรงเสน้ ผ่านศนู ย์กลาง 203 มม. (8 นวิ้ ) น�ำ ตวั อยา่ ง
ทคี่ ้างบนตะแกรงแตล่ ะขนาดของตะแกรงไปชง่ั

6. การค�ำ นวณ
6.1 หานำ้�หนักที่ค้าง (Weight Retained) บนตะแกรงแต่ละขนาด โดยชั่งน้ำ�หนักของตัวอย่างดินที่ค้างบน

แตล่ ะตะแกรงและน�ำ้ หนักทหี่ ายไป เมอ่ื เอาน้�ำ หนักของตัวอยา่ งในทกุ ตะแกรงรวมกนั แลว้ หักออกจากนำ้�หนกั

172 มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเม็ดของวัสดุ (Sieve Analysis)

ตัวอย่างอบแห้งทั้งหมดซ่ึงใช้ทดสอบ จะได้นำ้�หนักของตัวอย่างที่ผ่านตะแกรงเบอร์ 200 รวมกับนำ้�หนัก
ท่คี ้างบนถาดรอง (Pan)
6.2 หาน้ำ�หนักท่ีผ่าน (Weight Passing) ตะแกรงแต่ละขนาด โดยคิดจากบรรทัดล่างของช่องนำ้�หนักท่ีค้างข้ึนไป
(ดูแบบฟอร์ม) ให้เอานำ้�หนักของตัวอย่างท่ีค้างบนถาดรองเป็นน้ำ�หนักตัวอย่างที่ผ่านตะแกรงเบอร์ 200 และ
ให้เอานำ้�หนักของตัวอย่างที่ค้างบนตะแกรงถัดข้ึนไปรวมกับน้ำ�หนักของตัวอย่างท่ีผ่านตะแกรงเบอร์ 200
เปน็ น�ำ้ หนกั ของตวั อยา่ งทผ่ี า่ นตะแกรงถดั ขนึ้ ไป ใหด้ �ำ เนนิ การดงั ทก่ี ลา่ วมาแลว้ นไี้ ปเรอ่ื ยๆ จนถงึ น�้ำ หนกั ตวั อยา่ ง
ทผี่ า่ นตะแกรงในบรรทัดบนสุด ซึง่ จะได้เทา่ กับน้�ำ หนกั ของตวั อยา่ งแหง้ ท้ังหมดทใี่ ชใ้ นการทดสอบ
6.3 ค�ำ นวณหารอ้ ยละผ่านตะแกรงโดยนำ้�หนัก (Percentage Passing) ได้ดงั นี้

รอ้ ยละผา่ นตะแกรงโดยน้ำ�หนกั = น น �ำ้ ำ้�ห ห น น กั กั ข ข ออ ง ง ต ต ัววั อ อ ย ย า่ ่าง ง ทแ ี่ผห ่า ้ง น ท ต้ัง ะห แ ม ก ด รท ง ี่ใแ ช ต ้ท ่ล ด ะ สข อน บา ด X 100
7. การรายงานผล
ให้รายงานค่าร้อยละผ่านตะแกรงขนาดต่างๆ โดยน้ำ�หนักด้วยทศนิยม 1 ตำ�แหน่ง ตามแบบฟอร์มที่ บฟ.
มยผ. 2208.1 - 57: มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเม็ดของวสั ดุ (Sieve Analysis)

8. ขอ้ ควรระวัง
8.1 การแบ่งตัวอย่างดว้ ยเครื่องแบง่ ตัวอย่าง ตอ้ งใชเ้ ครอ่ื งมอื ขนาดช่องกวา้ งประมาณ 1 1/2 เท่าของก้อนโตทีส่ ดุ
8.2 ตรวจดตู ะแกรงบ่อยๆ ถ้าช�ำ รุดต้องซอ่ มก่อนใช้ โดยเฉพาะเบอร์ 200
8.3 ห้ามใส่ตวั อย่างลงในตะแกรงขณะท่ยี งั รอ้ นอยู่
8.4 การทบุ ตัวอยา่ งดนิ ต้องไม่แรงมากจนท�ำ ให้เม็ดดนิ แตก
8.5 การเขยา่ อย่าเขย่านานจนตวั อยา่ งกระแทกแตกเปน็ ผง

9. เอกสารอา้ งอิง
9.1 มาตรฐานกรมโยธาธกิ าร มยธ.(ท) 501.8-2532: วิธกี ารทดสอบหาขนาดเม็ดของวัสดุ (Sieve Analysis)
9.2 Standard Method of Test for Amount of Material Finer Than 0.075 mm. Sieve In Aggregate :

AASHTO Designation : T 11-78
9.3 Standard Method of Test for Sieve Analysis of Fine And Coarse Aggregates : AASHTO Designation:

T 27-78
9.4 Standard Method of Test for Sieve Analysis of Mineral Filler : AASHTO Designation : T 37-77
9.5 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 421 - 02:

Standard Practice for Dry Preparation of Soil Samples for Particle-Size Analysis and Determination
of Soil Constants.
9.6 The American Society for Testing and Materials, ASTM Standards, ASTM D 422 - 02:
Standard Test Method for Particle-Size Analysis of Soils.

มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเมด็ ของวสั ดุ (Sieve Analysis) 173

โครงการ............................................... บฟ. มยผ. 2208.1 - 57 ทะเบียนทดสอบ........................
...........................................................
สถานท่กี อ่ สร้าง.................................... (หน่วยงานท่ที า้ การทดสอบ) ผู้ทดสอบ
........................................................... การทดสอบหาขนาดเม็ดวัสดุ
ผู้รับจา้ งหรอื ผนู้ า้ ส่ง.............................. หลุมเจาะหมายเลข............................ ผตู้ รวจสอบ
ชนิดตวั อยา่ ง................ทดสอบคร้ังท.ี่ ... ความลกึ ..................................เมตร
ทดสอบวนั ท.ี่ ....................... แผน่ ท.่ี ...... อนทมุะัตเบิ ยี นทดสอบ........................
โครงการ............................................... ปริมบาฟตร.แมบบย.ผ.......2..2...0...8.....1....-..ล5บ7.ซม.
หผสต....มู้รถ..ะ..ับา..าแ..ยน..จก..เ..า้ทรล....งงข..ี่ก..ห..่อ..ร..ส..อื....รผ..า้....ู้นง.....า้.....ส...ตน....(..่งะ.้า..ก....แ.ห...ร....ก....มัน.....ร...)ั.ก....ง...............................................................ต....น....(+.ะ...้าก........แห.ร...ด..กัมนนิ ร)ักง นผนู้ทด.ดรนิส้ออทยบี่คลา้ะงของ นน.ร้อยละของ
ชนิดตวั อย่าง................ทดสอบครงั้ ท.ี่ ... น้าหนักดนิ นน.รอ้ ยละของ ผู้ตรวสจะสสอมบ ดินท่มี ขี นาด
ทดสอบวนั ท.ี่ ....................... แผน่ ท.่ี ...... (หทนคี่ ่ว้างยบงานนที่ทา้ การดทนิ ดทสค่ี อ้าบง)บน
กาตระทแดกสรองบหาขนาดเตมะ็ดแวกัสรดงุ เลก็ กวา่
หลุมเจ(ากะรหัมม) ายเลข.............(.ก...ร..ัม..).......
ความลกึ ..................................เมตร อนมุ ัติ
ปรมิ าตรแบบ.........................ลบ.ซม.

ตะแกรง น้าหนัก นา้ หนัก นา้ หนักดิน นน.ร้อยละของ นน.ร้อยละของ นน.ร้อยละของ
หมายเลข ตะแกรง ตะแกรง ทคี่ ้างบน ดนิ ที่คา้ งบน ดนิ ทีค่ า้ ง ดนิ ท่มี ขี นาด
(กรัม) + ดนิ ตะแกรง ตะแกรง สะสม
(กรมั ) (กรัม) เล็กกวา่
(กรัม)

174 มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเม็ดของวัสดุ (Sieve Analysis)

มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเมด็ ของวสั ดุ (Sieve Analysis) โครงการ……………………………………………..… บฟ.มยผ. 2208.2 - 57 ทะเบียนทดสอบ………………………...
………………………………………………………….. ผูท้ ดสอบ
สถานท่กี อ่ สรา้ ง………………………………………. ผ้ตู รวจสอบ
(หนว่ ยงานทท่ี ้าการทดสอบ) อนุมตั ิ

ผู้รบั จา้ ง………………………………………………… การทดสอบหาขนาดเม็ดวัสดุ การทดสอบหาสารอินทรีย์เจอื ปน
ชนิดตัวอยา่ ง………………… ทดสอบครั้งท่ี………. สีของสารละลายทไี่ ดจ้ ากการทดสอบ
ทดสอบวันท่ี…………………… แผน่ ท่ี……………. ( ) สอี ่อนกว่าสมี าตรฐาน
แหล่งวสั ดุ………………………………………… ( ) สีใกลเ้ คียงสีมาตรฐาน
ช้ันคณุ ภาพ……………………………………….. ( ) สีแก่กว่าสีมาตรฐาน
สรปุ ผลการทดสอบ
Gravel Sand Fines ( ) เหมาะสมทีจ่ ะน้ามาใช้งานได้
FineCoarse to Medium Silt Clay ( ) ไมเ่ หมาะสมท่ีจะน้ามาใชง้ าน
U.S.standard sieve sizes
U.S.standard sieve sizes

ร้อยละโดย ้นาห ันกของเม็ดที่มีขนาดเล็กก ่วาที่ระ ุบ 100 _ ¾ in.
80 - No.4
(PERCENT FINER BY WEIGHT) 60 - No.10
40 - No.20
20 - No.40
0 _ No.100
_ No.200

100 10 0.0001
4.76
1
0.841
0.420
0.149
0.1
0.074
0.01
0.005
0.001

ขนาดเส้นผ่านศูนยก์ ลางของเมด็ วัสดุเป็นมลิ ลเิ มตร

(DIAMETER IN mm.)

175

176 มยผ. 2208 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาขนาดเม็ดของวสั ดุ (Sieve Analysis)

มยผ. 2209 - 57

มาตรฐานการทดสอบหาความสึกหรอของวัสดุชนิดเม็ดหยาบ
(Coarse Aggregates) โดยใชเ้ ครื่องมอื ทดสอบหาความสกึ หรอ
(Los Angeles Abrasion) สำ�หรบั งานทาง

1. ขอบขา่ ย
มาตรฐานน้ีครอบคลุมถึงวิธีการทดสอบหาค่าความสึกหรอของหินย่อย กรวดย่อย กรวด วัสดุลูกรัง หรือ
มวลรวมดิน (Soil Aggregates) และวสั ดชุ นดิ เมด็ หยาบ

2. นยิ าม
“วัสดุชนิดเม็ดหยาบ (Coarse Aggregate)” หมายถึง วัสดุท่ีใช้ในการก่อสร้างช้ันทางต่างๆ ของถนน
ที่มีขนาดเม็ดตั้งแต่ 4.75 มลิ ลเิ มตร ขนึ้ ไป

3. เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ ประกอบด้วย
3.1 เครื่องมือทดสอบหาความสึกหรอ มีลักษณะขนาดตามรูปท่ี 1 ประกอบด้วยทรงกระบอกเหล็กปิดหัวและท้าย

มีเส้นผ่านศูนย์กลางภายใน 711±5 มม. (28±0.2 น้ิว) ความยาวภายใน 508±5 มม. (20±0.2 น้ิว)
ทรงกระบอกนต้ี ดิ อยกู่ บั เพลาและหมนุ รอบแกนไดใ้ นแนวราบ มชี อ่ งส�ำ หรบั ใสว่ สั ดพุ รอ้ มฝาเหลก็ ปดิ ฝาเหลก็ เมอื่ ปดิ แลว้
ต้องมีลักษณะผิวเหมือนกับผิวด้านในของทรงกระบอกเหล็กและเสมอกัน ซึ่งไม่ทำ�ให้ลูกเหล็กทรงกลม
(Abrasive Charge) สะดดุ เวลากลง้ิ ผ่านรอยต่อ มีแผ่นเหลก็ ขวางสงู 89±2 มม. (3.5±0.1 นิ้ว) ยาว 508±2 มม.
(20±0.2 นิ้ว) ตดิ แนน่ ตามยาวดา้ นในทรงกระบอกเหล็ก ระยะจากแผน่ เหล็กขวางถึงช่องสำ�หรบั ใส่วัสดุไมน่ ้อยกว่า
1,270 มม. (50 น้วิ ) วดั ตามความยาวเสน้ รอบวงภายนอกทรงกระบอกเหลก็
หมายเหตุ แผน่ เหล็กขวางควรมหี น้าตัดเปน็ รูปสีเ่ หล่ยี มผืนผ้า ติดอย่กู ับผนงั ของทรงกระบอกเหล็ก หรอื อาจใช้
เหล็กฉากแทน โดยติดทรี่ ิมฝาเหล็กช่องใสว่ ัสดุ ให้ด้านนอกของเหลก็ ฉากหันไปตามทิศทางที่หมนุ
3.2 ตะแกรง ส�ำ หรบั หาขนาดของวสั ดชุ นดิ เมด็ หยาบ ใชต้ ะแกรงมชี อ่ งผา่ นเปน็ สเี่ หลย่ี มจตั รุ สั ขนาด 75.0 มม. (3 นว้ิ ),
63.0 มม. (2 1/2 นว้ิ ), 50.8 มม. (2 นิว้ ), 37.5 มม. (1 1/2 นิ้ว) 25.0 มม. (1 นิ้ว), 19.0 มม. (3/4 น้ิว), 12.5 มม.
(1/2 น้วิ ), 9.5 มม. (3/8 น้วิ ), 6.4 มม. (1/4 นวิ้ ), 4.75 มม. (เบอร์ 4), 2.36 มม. (เบอร์ 8), 1.70 มม. (เบอร์ 12)
3.3 ลูกเหล็กทรงกลม เสน้ ผ่านศูนย์กลางประมาณ 46.8 มม. (1 27/32 นิว้ ) แตล่ ะลกู หนกั ระหวา่ ง 390-445 กรัม
จำ�นวนลูกเหลก็ ทรงกลมข้ึนอยกู่ บั ช้ันของตัวอยา่ ง ซ่ึงก�ำ หนดไวใ้ นตารางที่ 1

ตารางที่ 1 จ�ำ นวนลกู เหล็กทรงกลม ทใ่ี ชใ้ นการทดสอบแตล่ ะช้นั (Grading)

ชนั้ ลูกเหล็กทรงกลม (ลกู ) น้ำ�หนักรวม (กรัม)

A 12 5,000±25
B 11 4,584±25
C8 3,330±25
D6 2,500±25
E 12 5,000±25
F 12 5,000±25
G 12 5,000±25

มยผ. 2209 - 57 : มาตรฐานการทดสอบหาความสกึ หรอของวัสดชุ นดิ เม็ดหยาบ (Coarse Aggregates) 177
โดยใช้เครือ่ งมอื ทดสอบหาความสกึ หรอ (Los Angeles Abrasion) ส�ำ หรบั งานทาง