01.09.2023 18:41:03 01.09.2023 18:41:03 Sayfa Sayfa Origami AYT Kimya Ders Anlatım Föyü

14 TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ YENİ NESİL SORULAR www.netlerikatla.com 1. N2(g) H2(g) NH3(g) Şekildeki sabit hacimli kapta, N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g) tepkimesi dengededir. Sabit sıcaklıkta, I. Kaba H2 gazı eklendiğinde N2 derişimi azalır. II. Kaba HCl gazı eklendiğinde H2 derişimi azalır. III. Kaptan N2 gazı çekildiğinde NH3 gazı derişimi artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. mX(g) → nY(g) Yukarıdaki tepkime sabit hacimli kapta dengede iken t anında sıcaklık arttırılmaktadır. Zaman Derişim X Y t Sistemin derişim - zaman grafiği şekildeki gibi olduğuna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tepkime ekzotermiktir. B) t anında tepkimenin geri hızı artmıştır. C) t anında tepkimenin ileri hızı artmıştır. D) Sıcaklık azaldığında Kc değeri azalır. E) Minimum enerji eğilimi ürünler lehinedir. 3. 2X(k) → 2Y(g) + Z(g) Sabit hacimli kapta t°C ta X katısının bir kısmi ayrıştığında sistem dengeye ulaşmaktadır. t°C ta tepkimenin kısmi basınçlar türünden denge sabiti Kp = 32 atm3 olduğuna göre, kaptaki toplam gaz basıncı kaç atm dir? A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 12 4. X(g) + Y(g) → Z(g) Yukarıdaki tepkime 1L hacimli kapta 1 mol X, 1 mol Y ve 6 mol Z gazları denge halindedir. Sabit sıcaklıkta dengedeki sistemin hacmi V L olduğunda kurulan dengede 2 mol Y gazı bulunmaktadır. Buna göre, V kaçtır? A) 0,5 B) 1,2 C) 2,4 D) 4,8 E) 6 6. Mekanizmasi, 1. X2Y4(g) + Z2(s) ƒ X2Y3Z(g) + YZ(g) (yavaş) 2. X2Y3Z(g) + YZ(g) ƒ X2Y2Z2(g) + Y2(g) (hızlı) olan bir tepkimenin denge bağıntısı aşağıdakilerden hangisidir? A) [X2Y3Z].[YZ] [X2Y4] B) [X2Y2Z2].[Y2] [X2Y3Z].[YZ] C) [X2Y2Z2].[Y2] [X2Y4] D) [X2Y2Z2].[Y2] [X2Y4].[Z2] E) [X2Y2Z2] [X2Y4] 5. t°C ta toplam gaz basıncının 2 atm olduğu, 2O3(g) ƒ 3O2(g) tepkimesi dengededir. Sabit sıcaklıkta kabın hacmi 2 katına çıkarılıp, sistemin yeniden dengeye gelmesi bekleniyor. Buna göre son durumda, ilk duruma göre, I. O3 gazının derişimi azalmıştır. II. O2 gazının derişimi azalmıştır. III. Kaptaki molekül sayısı artmıştır. IV. Kp değeri yarıya inmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve III B) II ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, III ve IV

15 www.netlerikatla.com 1-B 2-D 3-C 4-D 5-C 6-C 7-C 8-E 9-B 10-D 11-D 12-E 7. CaSO4(k) ƒ CaO(k) + SO3(g) Yukarıdaki tepkime 25°C ta sabit hacimli kapta dengededir. Sabit sıcaklıkta kaptan bir miktar SO3 gazı çekilip sistemin yeniden dengeye gelmesi bekleniyor. Son denge durumunda, I. SO3 gazının derişimi değişmemiştir. II. CaO katısının miktarı artmıştır. III. CaSO4 katısının derişimi azalmıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. CH4(g) + H2O(g) ƒ CO(g) + 3H2(g) H > 0 Yukarıdaki tepkime t°C ta dengededir. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Sabit sıcaklıkta kabın hacmi küçültüldüğünde sistem girenler yönüne kayar. B) Sıcaklık artırıldığında Kc artar. C) Sıcaklık azaltıldığında CH4 gazının mol sayısı artar. D) Sabit sıcaklıkta basınç arttırıldığında H2 gazının derişimi artar. E) Sabit sıcaklıkta kaba H2 gazı eklendiğinde CO gazının mol sayısı artar. 9. Sabit hacimli kapta dengede olan bir tepkimenin sıcaklığı arttırıldığında, I. Kc değeri II. İleri hız sabiti III. Geri hızı IV. Ürünlerin mol sayısı niceliklerinden hangileri kesinlikle artar? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV 10. mX(g) ƒ nY(g) Dengedeki sisteme sabit sıcaklıkta t anında basınç uygulandığında derişim - zaman grafiği şekildeki gibi olmaktadır. Zaman Derişim X Y Buna göre, I. m > n dir. II. Maksimum düzensizlik ürünler lehinedir. III. Sabit sıcaklıkta hacim arttırıldığında X in mol sayısı artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 11. X(g) + 2Y(g) ƒ Z(g) + T(g) Yukarıdaki tepkime 1 L lik sabit hacimli kapta 1 mol X, 1 mol Y, 1 mol Z ve 1 mol T gazları ile dengededir. Sabit sıcaklıkta kaba 1 mol Y gazı eklendiğinde sistem bir süre sonra tekrar denge ulaşıyor. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Kaptaki toplam molekül sayısı artmıştır. B) X gazının mol sayısı azalmıştır. C) Z gazının mol sayısı artmıştır. D) Dengede 2 mol T gazı bulunmaktadır. E) Dengede 1 molden fazla Y gazı bulunur. 12. X(g) + Y(g) ƒ Z(g) Kc = 2 2 L lik sabit hacimli kapta 1 mol X, 1 mol Y ve 2 mol Z gazları bulunduğu anda, I. Sistem dengededir. II. Sistemin geri yöndeki hızı, ileri hızdan büyüktür. III. Dengede X in derişimi 0,5 molardan büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III

16 ÇIKMIŞ SORULAR www.netlerikatla.com 1-B 2-E 1. Kütlesi ve sürtünmesi ihmal edilen pistonla kapatılmış bir kapta 4HCl(g) + O2(g) ƒ 2H2O(g) + 2Cl2(g) DH° = –114,4 kJ tepkimesi dengeye ulaşıyor. Dengedeki bu tepkimeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Sabit sıcaklıkta piston sıkıştırılarak kabın hacmi azaltıldığında Cl2 miktarı azalır. B) Sabit hacimde sıcaklık artırıldığında HCl miktarı artar. C) Sabit hacim ve sıcaklıkta ortama O2 eklendiğinde H2O miktarı azalır. D) Sabit hacim ve sıcaklıkta ortama katalizör eklendiğinde Cl2 miktarı artar. E) Sabit hacim ve sıcaklıkta ortamdan bir miktar H2O uzaklaştırıldığında O2 miktarı artar. 2021 - AYT 2. 25 °C’de sabit hacimli kapalı bir kapta gerçekleşen, 2NO(g) + O2(g) ? 2NO2(g) denge tepkimesindeki türlerin derişiminin zamanla değişim grafiği aşağıda verilmiştir. t 1 t 2 t 3 Zaman (s) Derişim (mol/L) [O2 ] [NO2 ] [NO] Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) t 1 – t2 zaman aralığında tepkime dengede değildir. B) t 2 anında tepkime kabına dışarıdan NO2 gazı ilave edilmiştir. C) t 1 – t2 zaman aralığında ileri yöndeki tepkime hızı geri yöndekinden büyüktür. D) t 2 – t3 zaman aralığında tepkime dengededir. E) t 3 anından sonra ileri ve geri yöndeki tepkime hızları eşit olur. 2020 - AYT

1 SAYI BASAMAKLARI 2. FÖY ✔ Bölme ✔ Bölünebilme ✔ Asal Çarpan ✔ EBOB-EKOK ✔ Periyodik Problemler AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com GENEL TEKRAR 14. FÖY ✔ KİMYASAL TEPKİMELERİN HIZLARI ✔ KİMYASAL DENGE 1. Zaman P.E (kJ) a b c X + Y → Z + T tepkimesine ait potansiyel enerji - zaman grafiğine göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Girenlerin toplam potansiyel enerjisi a kJ’dür. B) Ürünlerin toplam potansiyel enerjisi c kJ’dür. C) Tepkimenin ileri yöndeki aktifleşme enerjisi (b – a) kJ dür. D) Tepkimenin entalpisi (a – c) kJ dür. E) Tepkimenin geri yöndeki aktifleşme enerjisi (b – c) kJ dür. 2. C2H5OH(s) + 3O2(g) → 2CO2(g) + 3H2O(s) Yukarıdaki tepkime denklemine göre, 5L'lik sabit hacimli kapta 230 g C2H5OH sıvısının tamamen yanması 10 dakika sürmektedir. Buna göre, I. O2 gazının ortalama harcanma hızı 1,5 mol/dk dır. II. CO2 gazının ortalama oluşma hızı 0,2 mol/L.dk dır. III. H2O sıvısının ortalama oluşma hızı 0,45 g/s dir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur? (H:1, C:12, O:16) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 3. X(k) + 2Y2(g) XY4(g) + ısı Oda koşullarında sabit hacimli kapta tek adımda gerçekleşen yukarıdaki tepkime ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Sabit sıcaklıkta Y2 gazının derişimi 2 katına çıkarıldığında tepkimenin hızı 4 katına çıkar. B) X katısının temas yüzeyinin artması hız sabiti k'nın değerini arttırır. C) Sıcaklığın artması hız sabiti k'nın değeri düşürür. D) Sabit sıcaklıkta kabın hacmi 2 katına çıkarıldığında tepkime hızı 1 4 katına düşer. E) Sabit sıcaklıkta kaba Y2 gazı eklendiğinde birim zamandaki etkin çarpışma sayısı artar. 4. Zaman Potansiyel enerji X + Y Z + T (1.tepkime) A + B C + D (2.tepkime) 10 10 30 20 60 40 Zaman Potansiyel enerji Aynı koşullarda gerçekleşen farklı iki tepkimenin potansiyel enerji - zaman grafikleri şekildeki gibidir. Buna göre, I. 1.tepkime, 2.tepkimeden hızlıdır. II. İki tepkimeninde geri aktifleşme enerjileri eşittir. III. 1.tepkime endotermik, 2.tepkime ekzotermiktir. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

2 www.netlerikatla.com 5. X(g) + Y(g) ƒ 2Z(g) Kc = 36 Yukarıdaki denge tepkimesinin 25°C'taki Kc değeri 36 dır. 25°C'ta 1 L'lik sabit hacimli kaba 1 mol X ve 1 mol Y gazları konularak başlayan tepkime dengeye ulaştığında kapta kaç mol Z gazı bulunur? A) 1 B) 1,5 C) 1,75 D) 3 E) 6 6. 2SO3(g) ƒ 2SO2(g) + O2(g) Yukarıdaki tepkime sabit hacimli kapta 0°C'ta dengededir. Sistemin derişimler türünden denge sabiti Kc = 2 olduğuna göre, kısmi basınçlar türünden denge sabiti Kp değeri kaçtır? A) 2,24 B) 4,48 C) 8,96 D) 44,8 E) 89,6 8. Denge konumunda olan, 2SO3(g) ƒ 1 2 2SO2(g) + O2(g) H > 0 tepkimesi ile ilgili, I. İleri yöndeki tepkime hızı, geri yöndeki tepkime hızına eşittir. II. Sabit sıcaklıkta basınç artırıldığında O2(g) nin mol sayısı artar. III. Sıcaklık artırıldığında denge konumunu 2 yönüne kaydırır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 9. I. H2O(k) + ısı ƒ H2O(s) II. H2(g) + Br2(s) ƒ 2HBr(g) + ısı III. 2SO3(g) + ısı ƒ 2SO2(g) + O2(g) Yukarıdaki denge tepkimelerinden hangileri heterojen kimyasal denge tepkimesidir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 10. T sıcaklığında 2L lik sabit hacimli kaba 3 mol X ve 5 mol Y gazları konularak, X(g) + 2Y(g) ƒ 2K(g) + 2L(g) tepkimesi başlatılıyor. Sistem dengeye ulaştığında kaptaki gazların toplam mol sayısı 9 olduğuna göre, I. T sıcaklığında tepkimenin Kc değeri 4 9 dur. II. Dengede Y(g) in mol sayısı 3 tür. III. Dengede L(g) nin derişimi 1 molardır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 7. X(g) + Y(g) ƒ Z(g) + ısı Yukarıdaki tepkime sabit hacimli kapta denge halindedir. t 1 anında sisteme bir etki yapıldığında, gazların derişimlerindeki değişim grafikteki gibi olmaktadır. Zaman Derişim(mol/L) X Y Z t 1 t 2 Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) t 1 anında sistemin sıcaklığı artırılmıştır. B) Sistem t1 – t 2 aralığında dengede değildir. C) t 2'den sonra kurulan dengede Kc değeri başlangıçtaki değerden büyüktür. D) t 1 anında sistem girenler yönüne kaymıştır. E) Tepkimenin ileri ve geri hız sabitleri büyümüştür.

3 www.netlerikatla.com 11. Ekzotermik tepkimelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) İleri aktifleşme enerjisi, geri aktifleşme enerjisinden düşüktür. B) Tepkime entalpisinin işareti negatiftir. C) Sıcaklığın artması hız sabiti (k) değerini düşürür. D) Başladıktan sonra kendiliğinden devam eden tepkimelerdir. E) Yüksek sıcaklıkta girenleri, ürünlerinden daha kararlıdır. 14. Mg(k) + 2HNO3(suda) Mg(NO3) 2(suda) + H2(g) Yukarıdaki tepkime 2,4 gram Mg parçasının 400 mL 1M HNO3 sulu çözeltisine atılması ile gerçekleşiyor. Bu tepkime ile ilgili, I. Tepkime tam verimle gerçekleştiğinde 0,1 mol H2 gazı açığa çıkar. II. Mg parçası toz haline getirilirse hem tepkime hızı hem de hız sabitinin sayısal değeri artar. III. Aynı sıcaklıkta çözeltiye saf su ilave edildiğinde tepkime hızı azalır. yargılarından hangileri doğrudur? (Mg : 24 g/mol) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 15. Zn(k) + 2HCl(suda) ZnCl2(suda) + H2(g) Oda koşullarında gerçekleşmekte olan tepkime ile ilgili, I. Aynı sıcaklıkta çözeltinin hacmi 2 katına çıkıncaya kadar saf su eklendiğinde tepkime hızı 4 katına çıkar. II. Zn metalinin toz haline getirilerek temas yüzeyi arttırıldığında H2 gazının oluşma hızı artar. III. Çözeltiye aynı sıcaklıkta NaOH katısı ilave edilmesi tepkimenin hızını etkilemez. yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 16. Sabit hacimli kapta gaz fazında gerçekleşen bir kimyasal tepkimede yalnız sıcaklığın artırılması ile, I. Eşik enerjisine sahip tanecik sayısı II. Aktifleşme enerjisi III. Taneciklerin birim zamandaki etkin çarpışma sayısı değerlerinden hangileri artar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 12. İki basamakta gerçekleşen bir tepkimenin mekanizması aşağıda verilmiştir. I. 2NO(g) + H2(g) N2O(g) + H2O(g) (yavaş) II. N2O(g) + H2(g) N2(g) + H2O(g) (hızlı) Buna göre, tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) N2O(g) katalizördür. B) H2(g) ara üründür. C) I. basamağın aktivasyon enerjisi, II. basamağınkinden büyüktür. D) Hız bağıntısı r = k . [NO]2 . [H2] 2 dir. E) Tepkimenin toplam derecesi ikidir. 13. 4NH3(g) + 3O2(g) 2N2(g) + 6H2O(g) 2 L lik sabit hacimli kapta 100 saniyede gerçekleşen tepkime sonunda 0,16 mol NH3 gazının 0,04 mol kaldığı hesaplanmıştır. Buna göre, N2 gazının ortalama oluşma hızı kaç mol/L.s dir? A) 3.10–4 B) 2.10–4 C) 1,5.10–4 D) 2.10–2 E) 3.10–2

4 www.netlerikatla.com 17. Sabit hacimli boş bir kaba bir miktar NH4HS katısı konularak başlayan, NH4HS(k) ƒ NH3(g) + H2S(g) tepkimesi 400 K de dengeye ulaşıyor. Dengede NH3 gazının kısmi basıncı 0,82 atm olduğuna göre, tepkime 400 K de derişimler cinsinden denge sabiti Kc değeri kaçtır? A) 1 1600 B) 1 400 C) 1 82 D) 8,2 E) 1600 18. 1. X(g) + Y(g) ƒ Z(g) + ısı 2. 2A(g) + ısı ƒ B(g) + C(g) Yukarıdaki tepkimeler sabit hacimli farklı kaplarda ve aynı sıcaklıkta denge halindedir. Sıcaklık artırıldığında, I. 1.tepkimenin Kc değeri azalır, 2.tepkimenin Kc değeri artar. II. 1.tepkimenin ileri hızı azalır, 2.tepkimenin ileri hızı artar. III. İki tepkimenin de ileri ve geri hız sabiti değerleri artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III 20. Bir kimyasal denge tepkimesinde katalizör kullanılması, I. Mekanizmalı denge tepkimelerinde yavaş basamağın Kc değerini artırır. II. Tepkimenin dengeye ulaşma süresini kısaltır. III. Derişimler cinsinden denge sabiti Kc değerini etkilemez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 21. X(k) + Y(g) ƒ 2Z(g) Oda koşullarında denge halinde olan yukarıdaki tepkimenin ileri hız sabiti k(ileri) = 2.102 . s–1, geri hız sabiti k(geri) = 4 L.mol–1.s–1dir. Buna göre, bu tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Derişimler türünden denge sabiti Kc değeri 50 mol/L dir. B) Denge bağıntısı Kc = [Z]2 [X].[Y] dir. C) Heterojen denge tepkimesidir. D) Maksimum düzensizlik eğilimi ürünler yönündedir. E) Aynı sıcaklıkta sisteme Y gazı ilave edildiğinde ileri hız sabiti k(ileri) değişmez. 22. H2(g) N2(g) NH3(g) Şekildeki pistonlu kapta, N2(g) + 3H2(g) ƒ 2NH3(g) tepkimesi dengededir. Sabit sıcaklıkta piston aşağıya doğru itilerek kabın hacmi yarıya indiriliyor. Buna göre, tepkime ve yeniden dengeye ulaşan sistemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Denge ürünler yönüne kayar. B) NH3(g) derişimi artar. C) N2(g) derişimi azalır. D) Kc değeri değişmez. E) H2(g) nin mol sayısı azalır. 19. 0°C sıcaklıkta, 4X(g) + Y(g) ƒ 2Z(g) + 2T(g) tepkimesi denge halindedir. Kaptaki X, Y, Z ve T gazlarının kısmi basınçları sırasıyla 0,2 atm, 0,8 atm, 0,4 atm ve 0,4 atm şeklindedir. Buna göre, tepkimenin 0°C sıcaklıkta Kp ve Kc değerleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? Kp Kc A) 20 448 B) 20 224 C) 20 44,8 D) 10 448 E) 10 224

5 www.netlerikatla.com 23. Bir kimyasal tepkimede katalizör kullanılması aşağıdakilerden hangisini değiştirmez? A) Tepkime hızını B) Hız sabitinin sayısal değerini C) Tepkimenin mekanizmasını D) Aktifleşme enerjisini E) Tepkime ısısını 26. Al(k) + 3HCl(suda) AlCl3(suda) + 3 2 H2(g) denklemine göre, I. 1 mol toz Al ile 3 M 1L HCl çözeltisinin tepkimesi II. 1 mol toz Al ile 1 M 3L HCl çözeltisinin tepkimesi aynı sıcaklıkta tam verimli olarak gerçekleştiriliyor. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) I. tepkimenin hızı, II. tepkimenin hızından büyüktür. B) I. tepkime daha kısa sürede tamamlanımştır. C) Tepkimenin hızları birim zamanda pH değerinin artışı ile takip edilebilir. D) Tepkimelerin hızları, sabit basınçta hacim artışı ile takip edilebilir. E) I. tepkimede açığa çıkan H2 gazı miktarı II. tepkimedekinden büyüktür. 27. Tepkime hızı ve hız sabiti (k) ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tepkime hızı sıcaklık arttıkça artar. B) Katalizör, hız sabitini değiştirir. C) Aynı koşullarda aktifleşme enerjisi büyük olan tepkimeler hızlı gerçekleşir. D) Zıt yüklü iyonların arasındaki tepkimeler hızlı gerçekleşir. E) Mekanizmalı tepkimelerde hızı yavaş basamak belirler. 28. Aynı koşullarda gerçekleşen, I. H2(g) + 1 2 O2(g) H2O(g) II. Fe(k) + 1 2 O2(g) FeO(k) III. C2H6(g) + 7 2 O2(g) 2CO2(g) + 3H2O(g) tepkimelerin aktifleşme enerjileri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) I > II > III B) II > I > III C) II > III > I D) III > II > I E) III > I > II 24. X2(g) + 2Y2(g) 2XY2(g) + ısı Sabit hacimli kapta tek adımda gerçekleşen tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Hız bağıntısı r = k.[X2] . [Y2] 2 dir. B) Sıcaklık artırıldığında tepkimenin hızı azalır. C) Katalizör ilave edildiğinde aktifleşme enerjisi azalır. D) Sabit sıcaklıkta Y2 nin derişimi 2 katına çıkarıldığında tepkime hızı 4 katına çıkar. E) Tepkime X2 ye göre 1.derecedendir. 25. Zaman Potansiyel enerji (1) –40 0 40 Zaman Potansiyel enerji (2) 5 20 50 Zaman Potansiyel enerji (3) 10 70 80 Aynı koşullarda gerçekleşen yukarıdaki tepkimelerin hızları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) 1 > 2 > 3 B) 2 > 3 > 1 C) 2 > 1 > 3 D) 3 > 2 > 1 E) 3 > 1 > 2

6 www.netlerikatla.com 29. T sıcaklığında 1 litrelik sabit hacimli boş bir kaba 0,8 mol X katısı konuluyor. X(k) ƒ Y(k) + Z(g) denklemine göre X in molce %25 i ayrıştığında sistem dengeye ulaşmaktadır. Buna göre, dengedeki sistemle ilgili, I. T sıcaklığında tepkimenin Kc değeri 0,2 mol/L dir. II. Kapta 0,6 mol X katısı bulunmaktadır. III. Aynı sıcaklıkta kaptaki Z gazının yarısı çekildiğinde yeni kurulan dengede Z nin mol sayısı 0,2 olur. yargılarından hangileri doğrudur? (Katıların hacim değişimi ihmal edilecektir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 32. 3Fe(k) + 4H2O(g) ƒ Fe3O4(k) + 4H2(g) tepkimesi T sıcaklığında 1 litrelik sabit hacimli kapta dengededir. Kaptaki gazların kısmi basınçlarının eşit olduğu bilindiğine göre, I. T sıcaklığında tepkimenin Kc değeri 1 dir. II. T sıcaklığında tepkimenin Kp değeri 1 dir. III. T sıcaklığında kaba H2 gazı ilave edildiğinde Kc değeri büyür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 33. aX(g) + Y(g) ƒ 2Z(g) Yukarıdaki tepkimede 0°C ta Kp ile Kc değerleri arasındaki bağıntı, Kc = Kp . (22,4)2 dir. Buna göre, tepkime ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Maksimum düzensizlik eğilimi girenler lehinedir. B) X in katsayısı a değeri 2 dir. C) Kc , Kp den büyüktür. D) Sabit sıcaklıkta basınç arttırıldığında sistem ürünler yönüne kayar. E) Sabit sıcaklıkta hacim arttırıldığında Z nin mol sayısı azalır. 30. 4XY(g) + Z2(g) ƒ 2X2Z(g) + 2Y2(g) tepkimesinin 500 K de derişimler türünden denge sabiti Kc değeri 8,2 dir. Buna göre, aynı sıcaklıkta bu tepkimenin kısmi basınçlar türünden denge sabiti Kp değeri kaçtır? A) 0,2 B) 0,4 C) 4,1 D) 8,2 E) 16,4 31. Bir kimyasal denge tepkimesinin mekanizması aşağıdaki gibidir. 1. 2NO(g) + H2(g) ƒ N2O(g) + H2O(g) (yavaş) 2. N2O(g) + H2(g) ƒ N2(g) + H2O(g) (hızlı) Buna göre, tepkimenin denge bağıntısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Kc = [NO]2.[H2] B) Kc = [N2O].[H2] C) Kc = [N2O].[H2O] [NO]2.[H2] D) Kc = [N2].[H2O] [N2O].[H2] E) Kc = [N2].[H2O]2 [NO]2.[H2] 2 34. 2XO(g) + O2(g) ƒ 2XO2(g) Yukarıdaki tepkimenin 0°C'ta derişimler cinsinden denge sabiti Kc değeri 10'dur. Buna göre, tepkimenin kısmî basınçlar cinsinden denge sabiti Kp değeri kaçtır? A) 25 56 B) 25 28 C) 10 D) 28 25 E) 56 25

7 www.netlerikatla.com 35. Sabit sıcaklıkta gerçekleşen 2X(g) + 2Y(g) Z(g) + 3T(g) tepkimesine ait derişime bağlı hız değişimi deneysel verileri tablodaki gibidir. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tepkime mekanizmalıdır. B) Hız bağıntısı r = k . [X]2 . [Y]2 dir. C) Tepkimenin derecesi 3'tür. D) Hız sabitinin birimi L2 . mol–2 . s–1 dir. E) Aynı sıcaklıkta [X] = 3a, [Y] = 4b olduğunda tepkime hızı 48J olur. Deney [X] mol/L [Y] mol/L Hız (mol/L.s) 1 a b J 2 a 2b 4J 3 2a 3b 18J 36. Tepkime ilerleyişi a X + Y K + L 2a Z + T 5a 7a 9a Potansiyel enerjisi (kJ) X + Y → Z + T tepkimesine ait potansiyel enerji - tepkime ilerleyişi grafiği yukarıda verilmiştir. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tepkime iki basamaklıdır. B) Yavaş basamağın aktivasyon enerjisi 6a kJ'dür. C) İkinci basamağın entalpisi –3a kJ'dür. D) K, katalizördür. E) Net tepkime endotermiktir. 37. Kinetik Enerji Molekül sayısı Ea (Eşik enerjisi) T2 T1 A2(g) + B2(g) 2AB(g) + ısı tepkimesine ait T1 ve T2 sıcaklıklarında belli bir kinetik enerjiye sahip molekül sayısı grafiği verilecektir. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) T2 > T1 dir. B) Sıcaklık T1 den T2 ye getirildiğinde moleküllerin ortalama kinetik enerjisi artar. C) Sıcaklık arttığında hız sabitinin (k) değeri küçülür. D) T1 sıcaklığındaki ortalama tepkime hızı, T2 sıcaklığındakinden küçüktür. E) Sıcaklığın değişmesi eşik enerjisini etkilemez. 38. 2X(g) + Y(g) + 3Z(g) → 2T(g) + 3Q(g) tepkimesine ait deney verileri tablodaki gibidir. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tepkimenin derecesi 2 dir. B) Tepkime mekanizmalıdır. C) Hız sabiti (k) 2.10–2 L/mol.s dir. D) Tepkime hızı X'e göre 2.derecedendir. E) Tepkime hızı Y'ye göre 1.derecedendir. Deney [X] mol/L [Y] mol/L [Z] mol/L Hız (mol/L.s) 1 0,2 0,1 0,4 4.10–4 2 0,2 0,3 0,4 1,2.10–3 3 0,4 0,1 0,4 8.10–4 4 0,8 0,2 0,8 3,2.10–3 39. Sabit hacimli kapta gaz fazında gerçekleşen bir tepkimede sıcaklık arttırıldığında, I. Taneciklerin birim zamandaki etkin çarpışma sayısı artar. II. Birim zamanda eşik enerjisini aşan tanecik sayısı değişmez. III. Hız sabiti (k) değeri artar. yargılarından hangisi yada hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

8 www.netlerikatla.com 1-D 2-E 3-C 4-D 5-B 6-D 7-C 8-A 9-B 10-E 11-C 12-C 13-A 14-E 15-B 16-E 17-A 18-D 19-A 20-D 21-B 22-C 23-E 24-B 25-C 26-E 27-C 28-C 29-E 30-A 31-E 32-C 33-B 34-A 35-B 36-D 37-C 38-D 39-C 40-E 41-B 42-C 43-B 44-D 40. 3X(g) + Y(g) ƒ 2Z(g) + 92 kJ Standart koşullarda dengedeki tepkimenin Kc değeri 5 tir. Buna göre, 4Z(g) ƒ 6X(g) + 2Y(g) tepkimesinin standart koşullardaki tepkime entalpisi ve Kc değeri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? H Kc A) –92 –5 B) +92 –5 C) +184 1 5 D) –184 1 25 E) +184 1 25 41. Zaman Mol sayısı 0,8 0,4 0,2 0,6 X Y Z T 0 2 L'lik sabit hacimli boş bir kaba X ve Y gazlarının konulması ile başlayan tepkimede Z ve T gazları oluşmaktadır. Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştiğinde tepkimenin denge bağıntısı ve Kc değeri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Denge Bağıntısı Kc A) Kc = [Z].[T] [X].[Y] 10 B) Kc = [Z]2.[T] [X].[Y]3 40 3 C) Kc = [Z]2.[T] [X].[Y]3 40 27 D) Kc = [X].[Y]3 [Z]2.[T] 3 40 E) Kc = [X]3.[Y] [Z].[T]2 20 3 42. Aşağıdaki denge tepkimelerinin hangisinde sabit sıcaklıkta kabın hacmi artırıldığında ürünlerin mol sayısı değişmez? A) 2SO2(g) + O2(g) ƒ 2SO3(g) B) 2CO2(g) ƒ 2CO(g) + O2(g) C) CO2(g) + H2(g) ƒ CO(g) + H2O(g) D) SO2(g) + H2O(s) ƒ H2SO3(suda) E) CaCO3(k) ƒ CaO(k) + CO2(g) 43. 4 mol HCl ile 1 mol O2 gazları 1 litrelik sabit hacimli bir kapta ve 127°C ta, 4HCl(g) + O2(g) ƒ 2H2O(g) + 2Cl2(g) denklemine göre tepkimeye girmektedir. Sistem dengeye ulaştığında kapta 0,5 mol O2 gazı bulunduğuna göre, tepkimenin bu sıcaklıktaki Kc değeri kaçtır? A) 1 16 B) 1 8 C) 1 4 D) 4 E) 8 44. 2XY3(g) ƒ 2XY2(g) + Y2(g) denge tepkimesi ile ilgili aşağıdaki değerler verilmiştir. Sıcaklık (K) Kc (mol/L) 200 0,16 350 12,8 Bu değerlere göre, I. İleri yöndeki tepkime endotermiktir. II. Minimum enerji eğilimi ürünler yönündedir. III. Sıcaklık artırıldığında toplam molekül sayısı artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III

1 SAYI BASAMAKLARI 2. FÖY ✔ Bölme ✔ Bölünebilme ✔ Asal Çarpan ✔ EBOB-EKOK ✔ Periyodik Problemler www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Suyun Otoiyonizasyonu „ Su molekülleri polar yapılıdır. Suyun elektrik iletkenliği çok zayıftır. Bir su molekülü diğer su molekülünün H+ iyonunu kendine bağlayarak iyonlaştırır. Buna suyun otoiyonizasyonu denir. H2O(s) + H2O(s) + ısı ƒ H3O+(suda) + OH –(suda) Suyun iyonlaşma denge sabiti (Ksu) 25°C ta 1.10–14 tür. Sıcaklık arttıkça Ksu değeri büyür. „ 25°C ta sulu çözeltilerde, [H+] = [OH–] ise nötrdür. [H+] = [OH–] = 10–7 M [H+] > [OH–] ise asidiktir. [H+] > 10–7 M > [OH–] [H+] < [OH–] ise baziktir. [H+] < 10–7 M < [OH–] Tanım Örnek 1 : [H+] = 0,1 M X [H+] = 10–12 M Y [OH–] = 10–3 M Z 25°C taki X, Y ve Z sulu çözeltilerinde H+ ve OH– derişimi verilmektedir. Buna göre, I. X, asidiktir. II. Y nin pH değeri 12 dir. III. Y ile Z çözeltileri karıştığında nötralleşme olur. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: pH – pOH Kavramı: pH = –log[H+] pH + pOH = pKsu pOH = –log[OH–] pH + pOH = –log10–14 Nötr asitlik artar. bazlık artar. pH metre 0 7 14 7 0 7 14 14 Nötr asitlik artar. bazlık artar. pH pOH pH < 7 ise asidiktir. (pH < pOH) pH = 7 ise nötrdür. (pH = pOH) pH > 7 ise baziktir. (pH > pOH) „ Asit çözetisine saf su ilave edildiğinde, [H+] , [OH–] , pH , pOH „ Baz çözeltisine saf su ilave edildiğinde, [H+] , [OH–] , pH , pOH „ 25°C ta sulu çözeltilerde, Nötr Asidik Bazik [H+].[OH–] = 10–14 pH + pOH = 14 [H+] [OH–] pH pOH 1 M 10–14 M 0 14 10–1 M 10–13 M 1 13 10–3 M 10–11 M 3 11 10–5 M 10–9 M 5 9 10–7 M 10–7 M 7 7 10–8 M 10–6 M 8 6 10–12 M 10–2 M 12 2 10–14 M 1M 14 0 Tanım SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ ASİTLER-BAZLAR 15. FÖY ✔ Asit-Baz Kavramları ✔ pH ve pOH ✔ Kuvvetli Asitler-Kuvvetli Bazlar ✔ Zayıf Asitler-Zayıf Bazlar ✔ Tuz Çözeltilerinin Asitlik-Bazlık Özellikleri ✔ Titrasyon ve Tampon Çözeltiler

2 15. FÖY: SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 2 : 25°C ta X sulu çözeltisinde H+ derişimi 0,05 M dır. Buna göre, X sulu çözeltisi ile ilgili, I. OH– derişimi 2.10–13 M dır. II. pH değeri 1,3 tür. III. Mg metali ile tepkime vererek H2 gazı açığa çıkarır. yargılarından hangileri doğrudur? (log5 = 0,7) Çözüm: Örnek 3 : 25°C taki sulu çözeltilerle ilgili, I. pH > pOH ise asidiktir. II. [H+] = 10–10 M ise pOH = 4 tür. III. [OH–] = 10–2 M ise pH = 2 dir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 4 : 25°C ta X sulu çözeltisinde OH– iyonu derişimi 2.10–3 M dır. Buna göre, çözeltinin pH değeri kaçtır? (log2 = 0,3) Çözüm: Örnek 5 : 25°C ta pH değeri 2 olan HBr kuvvetli asit sulu çözeltisine aynı sıcaklıkta çözelti hacmi 2 katına çıkıncaya kadar saf su ilave ediliyor. Buna göre, I. H+ derişimi yarıya iner. II. OH– derişimi 2 katına çıkar. III. pH değeri 4 olur. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Arrhenius Asit - Baz Tanımı Suya H+ (proton) veren maddeler asit, suya OH– (hidroksit) iyonu veren maddeler bazdır. HCl H+(suda) + Cl (suda) HCl, asittir. NaOH Na+(suda) + OH–(suda) NaOH, bazdır. CH3OH CH3OH(suda) CH3OH, asit ya da baz değildir. Tanım Örnek 6 : I. Mg(OH)2(k) Mg2+(suda) + 2OH –(suda) II. C2H5COOH(s) C2H5COO –(suda) + H+(suda) III. C2H5OH(s) C2H5OH(suda) IV. K2O(k) + H2O(s) 2K+(suda) + 2OH–(suda) V. SO3(g) + H2O(s) 2H+(suda) + SO4 2–(suda) Yukarıdaki tepkime denklemlerine göre, suda çözünen maddelerden hangileri bazdır? Çözüm: Bronsted - Lowry Asit - Baz Tanımı H+(proton) veren maddeler asit, H+ (proton) alan maddeler bazdır. NH3 + H2O ƒ NH+ 4 + OH– denkleminde NH3 ün eşleniği NH+ 4, H2O nun eşleniği OH– iyonudur. NH3, NH+ 4 iyonuna dönüşürken H+ iyonu aldığı için bazdır. H2O, OH– iyonuna dönüşürken H+ iyonu verdiği için asittir. NH3 ile NH+ 4 ve H2O ile OH– iyonu eşlenik (konjuge) asit - baz çiftleridir. NH3 + H2O ƒ NH+ 4 + OH– Baz1 H+ alan H+ veren eşlenik(konjuge) asit-baz çiftleri Asit2 Baz2 Asit1 HCN + H2O ƒ CN– + H3O+ Asit1 H+ veren H+ alan Baz2 Asit2 Baz1 „ HCN, CN– iyonunun konjuge asididir. „ CN–, HCN nin konjuge bazıdır. Tanım

3 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 7 : 1. H2SO4 + H2O ƒ HSO– 4 + H3O+ 2. HSO– 4 + H2O ƒ SO4 2– + H3O+ Yukarıdaki tepkime denklemlerine göre, I. H2O, 1.denklemde baz, 2.denklemde asit özelliği göstermektedir. II. 2.denklemde HSO– 4 , SO4 2– iyonunun konjuge asididir. III. 1.denklemde HSO– 4 , H2SO4 ün konjuge asididir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 8 : CH3NH2 + H2O ƒ CH3NH+ 3 + OH– Yukarıdaki denkleme göre, I. CH3NH2, baz özelliği göstermektedir. II. CH3NH+ 3 iyonu, CH3NH2 nin konjuge asididir. III. CH3NH2 nin suda çözünmesi kimyasal bir olaydır. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 9 : Lowry - Bronsted asit - baz tanımına göre; proton alan maddeler baz, proton veren maddeler asit özelliğe sahiptir. H2CO3 + HSO– 3 ƒ HCO– 3 + H2SO3 Yukarıdaki tepkime denklemine göre, I. HSO– 3, proton almıştır. II. HCO– 3, H2CO3 ün konjuge bazıdır. III. H2SO3, H2CO3 ün konjuge asididir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 10 : HCO– 3 + H2O ƒ CO3 2– + H3O+ denklemine göre, I. HCO– 3 ve H3O+ asit özelliği göstermektedir. II. H2O ve CO3 2– baz özelliği göstermektedir. III. CO3 2– , HCO– 3 iyonunun konjuge asididir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm:

4 15. FÖY: SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Kuvvetli Asitler ve Kuvvetli Bazlar „ Suda %100 iyonlaştığı kabul edilen asitlere kuvvetli asit denir. „ HCl, HBr, HI, HNO3, H2SO4, HIO4, ... kuvvetli asitlerdir. „ 1M HCl çözeltisinde [H+] = 1M dır. HCl H+(suda) + Cl–(suda) 1M 1M 1M „ 1M H2SO4 çözeltisinde [H+] = 2M dır. H2SO4 2H+(suda) + SO4 2–(suda) 1M 2M 1M „ Suda %100 iyonlaştığı kabul edilen bazlara kuvvetli baz denir. „ LiOH, NaOH, KOH, Ba(OH)2, ... kuvvetli bazlardır. „ 1M NaOH çözeltisinde [OH–] = 1M dır. NaOH Na+(suda) + OH–(suda) 1M 1M 1M „ 1M Ba(OH)2 çözeltisinde [OH–] = 2M dır. Ba(OH)2 Ba2+(suda) + 2OH–(suda) 1M 1M 2M „ Kuvvetli asitlerin ve kuvvetli bazların sulu çözeltisinde derişim bilindiğinde pH ve pOH değerleri hesaplanabilir. Örneğin, 25°C tan 0,1M HNO3 sulu çözeltisinde, HNO3 H+(suda) + NO– 3 (suda) 0,1M 0,1M 0,1M pH = –log[H+] = –log10–1 = 1 dir. Tanım Örnek 11 : 25°C'ta 200 mL lik NaOH sulu çözeltisinin pH değeri 13 tür. Buna göre, çözeltideki çözünmüş NaOH kütlesi kaç g dır? (NaOH : 40 g/mol) Çözüm: Örnek 12 : 25°C ta 400 mL lik HCl çözeltisinin pH değeri 0 dır. Aynı sıcaklıkta çözeltiye kaç mL saf su ilave edilirse pH değeri 1 olur? Çözüm: Örnek 13 : Çözelti pH 0,1 M HX 1 0,1 M HY 3 0,001 M HZ 3 Oda koşullarında HX, HY ve HZ sulu çözeltilerinin pH değerleri yukarıdaki gibidir. Buna göre, I. HX, kuvvetli asittir. II. HY, zayıf asittir. III. HZ, zayıf asittir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 14 : 25°C ta 200 mL lik H2SO4 sulu çözeltisinin pH değeri 2 dir. Buna göre, çözeltideki çözünmüş H2SO4 ün kütlesi kaç g dır? (H2SO4: 98 g/mol) Çözüm:

5 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 15 : H2SO4 + 2NaOH Na2SO4 + 2H2O 25°C ta pH = 0 olan 300 mL lik H2SO4 çözeltisi ile pH = 14 olan NaOH çözeltisi karıştırıldığında tam nötralleşme gerçekleşmektedir. Buna göre, NaOH çözeltisinin hacmi kaç mL dir? Çözüm: Zayıf Asitler ve Zayıf Bazlar „ Suda büyük oranda moleküler çözünüp az oranda iyonlaşan asitlere zayıf asit denir. „ HF, H2S, H2CO3, H3PO4, CH3COOH, zayıf asitlerdir. „ 1M HF sulu çözeltisinde H+ derişimi 1 molardan küçüktür. „ Zayıf asitler %100 iyonlaşmaz. „ HA zayıf asidinin suda çözünme denklemi: HA(suda) ƒ H+(suda) + A–(suda) Ka = [H+].[A–] [HA] Ka : Zayıf asidin asitlik denge sabitidir. Sadece sıcaklığa bağlıdır. „ Örneğin, Ka değeri 2.10–6 olan HA zayıf asidinin 0,5M lık çözeltisinin pH değerinin hesaplayalım. HA(suda) ƒ H+(suda) + A–(suda) Başlangıç : 0,5 M – – Değişim : – X M +X M +X M Denge : (0,5 – X) M X M X M Ka = [H+].[A–] [HA] 2.10–6 = x . x (0,5 – x) ihmal edilir 2.10–6 = x2 0,5 x2 = 10–6 x = 10–3 M pH = –log10–3 pH = 3 tür. „ Suda büyük oranda moleküler çözünüp az oranda iyonlaşan bazlara zayıf baz denir. „ NH3, CH3NH2, Fe(OH)3, Mg(OH)2, ... zayıf bazlardır. „ 1 M NH3 sulu çözeltisinde OH– derişimi 1 molardan küçüktür. „ Zayıf bazlar %100 iyonlaşmaz. „ BOH zayıf bazının suda çözünme denklemi, BOH(suda) ƒ B+(suda) + OH–(suda) Kb = [B+].[OH–] [BOH] Kb = Zayıf bazın bazlık denge sabitidir. Sadece sıcaklığa bağlıdır. Tanım Not: Zayıf asit ve zayıf baz çözeltilerine saf su ilave edildiğinde iyonlaşma %si artar. Ka ve Kb değişmez. NOT Örnek 16 : 25°C ta 0,1 M X(OH)2 sulu çözeltisinde pH = 12 dir. Buna göre, X(OH)2 bazının Kb değeri kaçtır? Çözüm: Örnek 17 : 25°C ta 0,2 M NH3 sulu çözeltisinin pH değeri 11 dir. Buna göre, I. NH3 için Kb = 5.10–6 dır. II. NH3 ün iyonlaşma oranı %0,5 tir. III. Aynı sıcaklıkta çözeltiye bir miktar saf su eklendiğinde NH3 ün iyonlaşma % si artar. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 18 : Oda koşullarında 0,1 M NH3 sulu çözeltisi üzerine aynı sıcaklıkta bir miktar saf su ilave edildiğinde, I. NH3 ün Kb değeri değişmez. II. NH3 ün iyonlaşma %si artar. III. Çözeltinin pH değeri azalır. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm:

6 15. FÖY: SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 19 : 25°C taki 0,1 M CH3COOH sulu çözeltisi ile ilgili, I. H+ derişimi 0,1 M dır. II. pH değeri 1 den büyüktür. III. Aynı sıcaklıkta saf su ilave edildiğinde Ka değeri büyür. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 20 : 25°C ta 0,25 M HA zayıf asidinin iyonlaşma oranı %4 tür. Buna göre, HA asidinin Ka değeri kaçtır? Çözüm: Örnek 21 : Oda sıcaklığında 0,1 M HA zayıf asidinin Ka = 1 . 10–11 olduğuna göre, çözeltinin pH değeri kaçtır? Çözüm: Nötrleşme Sulu asit çözeltisindeki H+ iyonları ile sulu baz çözeltisindeki OH– iyonlarının tepkimesi sonucu su oluşmasına nötrleşme denir. ASİT + BAZ TUZ + SU HCl + NaOH NaCl + H2O H+ + OH– H2O (nötrleşme) Asit ve baz çözeltilerinin tepkimesinde, tam nötrleşmedir. MAsit . VAsit . tAsit = MBaz . VBaz . tBaz Asit derişimi Asit hacmi Tesir değerliği „ Tesir değerliği asitteki H+ sayısı, bazdaki OH– sayısıdır. Örneğin, HCl 1, H2SO4 2, H3PO4 3, NaOH 1, Ba(OH)2 2, NH3 1 dir. „ Tam nötrleşmede asit ile baz artansız tepkime vermelidir. „ Tüm tam nötrleşme tepkimelerinde ortam nötr olmak zorunda değildir. „ Örneğin, HNO3 + KOH KNO3 + H2O HNO3 : Kuvvetli asit KOH : Kuvvetli baz KNO3 : Nötr tuz 1 mol 1 mol Tam nötrleşmedir. Ortam nötrdür. „ HF + KOH KF + H2O HF : Zayıf asit KOH : Kuvvetli baz KF : Bazik tuz 1 mol 1 mol Tam nötrleşmedir. Fakat ortam baziktir. „ kısmi nötrleşmedir. Ortam asidiktir. „ kısmi nötrleşmedir. Ortam baziktir. Tanım

7 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 22 : 25°C ta 0,2 M H2SO4 sulu çözeltisinin 100 mL si ile 400 mL NaOH sulu çözeltisi karıştığında çözeltinin pH si 7 olmaktadır. Buna göre, NaOH çözeltisinin derişimi kaç molardır? Çözüm: Örnek 23 : 25°C ta 0,5 M HCl çözeltisi ile 0,7 M NaOH çözeltisi eşit hacimlerde karıştırılıyor. Buna göre, karışımın pH değeri kaç olur? Çözüm: Örnek 24 : 25°C ta 1 L lik sulu çözeltide 1 mol CH3COOH ile 1 mol NaOH arasında tepkime gerçekleşmektedir. Buna göre, I. Tam nötrleşme gerçekleşir. II. Son durumda çözeltinin pH değeri 7 dir. III. Son durumdaki çözelti elektrolittir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 25 : 25°C ta 200 mL 0,3 M HNO3 sulu çözeltisi ile 200 mL 0,1M NaOH sulu çözeltisi karıştırılıyor. Buna göre, oluşan çözeltinin pH değeri kaç olur? Çözüm: Örnek 26 : 25°C ta 0,2 M HCl sulu çözeltisinin 300 mL si ile 0,3 M NaOH sulu çözeltisinin 200 mL si karıştırılıyor. Son durumdaki çözelti ile ilgili, I. Kısmi nötrleşme olmuştur. II. Çözeltinin pH değeri 7 dir. III. Çözeltiye daldırılan kırmızı turnusol kağıdının rengi maviye döner. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 27 : 200 mL, 0,5 molar H2SO4 çözeltisini tamamen nötrleştirmek için kütlece %20 lik NaOH çözeltisinden kaç g kullanılmalıdır? (NaOH : 40 g/mol) Çözüm:

8 15. FÖY: SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 29 : I. NH3 + HCl 2 mol 3 mol II. CH3COOH + NaOH 4 mol 2 mol III. HCl + KOH 4 mol 2 mol Yukarıdaki tepkimeler belirtilen miktarlarla gerçekleştiğinde hangilerinde tampon çözelti oluşur? Çözüm: Örnek 30 : 25°C ta 0,5 mol NH3 ve 0,2 mol NH4Cl içeren 1L lik sulu çözeltinin pH değeri kaçtır? (NH3 için Kb = 4.10–5) Çözüm: Örnek 31 : I. HCl + KOH 2 mol 1 mol II. CH3COOH + KOH 2 mol 1 mol III. HF + NaOH 1 mol 2 mol Yukarıdaki tepkimelerden hangilerinde tepkime sonunda oluşan sulu çözeltiler asidik tampon çözeltidir? Çözüm: Tampon Çözeltiler „ Zayıf asit ve o asidin tuzundan oluşan çözeltilere asidik tampon çözelti denir. „ Örneğin, CH3COOH ve CH3COONa içeren çözelti asidik tampon çözeltidir. „ Asidik tampon çözeltilerde, [H+] = Ka . [Asit] [Tuz] şeklindedir. „ Zayıf baz ve o bazın tuzundan oluşan çözeltilere bazik tampon çözelti denir. „ Örneğin NH3 ve NH4Cl içeren çözelti bazik tampon çözeltidir. „ Bazik tampon çözeltilerde, [OH–] = Kb . [Baz] [Tuz] şeklindedir. „ Tampon çözeltilere aynı sıcaklıkta saf su ilave edildiğinde veya az miktarda asit ya da baz ilave edildiğinde pH değerleri değişmez. Tanım Örnek 28 : 25°C ta 3 mol HF içeren 500 mL lik sulu çözelti ile 2 mol NaOH içeren 500 mL lik sulu çözelti karıştığında, I. Kısmi nötralleşme olur. II. Asidik tampon çözelti oluşur. III. Son durumda çözeltinin pH değeri 5 tir. yargılarından hangileri doğrudur? (HF için Ka = 2.10–5) Çözüm:

9 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Tuz Çözeltileri „ Asit ile bazın tepkimesi sonucunda oluşan iyonik bileşiklere tuz denir. „ Kuvvetli asit ile kuvvetli bazın tepkimesi sonucu oluşan tuzlar nötr tuzdur. Nötr tuzlar hidrolize uğramaz. 25°C ta sulu çözeltinin pH değeri 7 dir. HCl + NaOH NaCl + H2O Kuvvetli Kuvvetli Nötr asit baz tuz „ Kuvvetli asit ile zayıf bazın tepkimesi sonucu oluşan tuzlar asidik tuzdur. Asidik tuzların katyonu hidrolize uğrar. 25°C ta çözeltinin pH değeri 7 den küçüktür. HCl + NH3 NH4Cl Kuvvetli Zayıf Asidik Asit Baz Tuz NH+ 4 + H2O ƒ NH3 + H3O+ (Asidik ortam) Ka . Kb = Ksu Ka = Ksu Kb = [NH3].[H3O+] [NH+ 4] „ Zayıf asit ile kuvvetli bazın tepkimesi sonucu oluşan tuzlar bazik tuzdur. Bazik tuzların anyonu hidrolize uğrar. 25°C ta sulu çözeltinin pH değeri 7 den büyüktür. CH3COOH + NaOH CH3COONa + H2O Zayıf Kuvvetli Bazik Tuz asit baz CH3COO– + H2O ƒ CH3COOH + OH– (Bazik ortam) Ka . Kb = Ksu Kb = Ksu Ka = [CH3COOH].[OH–] [CH3COO–] „ Zayıf asit ile konjuge bazının ya da zayıf baz ile konjuge asidinin Ka ve Kb değerleri çarpımı Ksu ya eşittir. Tanım Örnek 32 : I. KCN II. KBr III. NH4Br Yukarıdaki tuzların 25°C taki sulu çözeltileri ile ilgili, I. KCN sulu çözeltisinde pH > 7 dir. II. KBr tuzu hidrolize uğramaz. III. NH4Br tuzunun katyonu hidrolize uğrar. yargılarından hangileri doğrudur? (HCN : Zayıf asit, NH3 : Zayıf baz, HBr : Kuvvetli asit, KOH : Kuvvetli baz) Çözüm: Örnek 33 : I. CH3COOK II. NaI III. Fe(NO3) 2 Yukarıdaki tuzlardan hangilerinin 25°C taki sulu çözeltilerinde pH > 7 dir? (HI, HNO3 : Kuvvetli asit, CH3COOH : Zayıf asit KOH, NaOH : Kuvvetli baz, Fe(OH)3 : Zayıf baz) Çözüm: Örnek 34 : 25°C ta 1 M HF çözeltisinin 100 mL si ile 1 M NaOH çözeltisinin 100 mL si karıştırılıyor. Oluşan çözelti ile ilgili, I. Tam nötralleşme gerçekleşmiştir. II. Çözeltinin pH değeri 7 dir. III. Oluşan tuzun anyonu hidrolize uğrar. yargılarından hangileri doğrudur? (HF : Zayıf asit, NaOH : Kuvvetli baz) Çözüm:

10 15. FÖY: SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR SULU ÇÖZELTİ DENGELERİ-ASİTLER-BAZLAR www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Titrasyon Standart bir çözelti kullanılarak derişimi bilinmeyen asit veya bazın derişiminin hesaplanması işlemine titrasyon denir. Titrasyonda belli pH aralığında renk değiştiren indikatörler kullanılır. „ Örneğin bromtimol mavisi asidik ortamda sarı, nötr ortamda yeşil ve bazik ortamda mavi renk oluşturan bir indikatördür. Erlenmayerde bulunan 1M HCl çözeltisinin 100 mL sine birkaç damla bromtimol mavisi damlatıldığında çözelti sarı renkli olur. Büretteki derişimi bilinmeyen NaOH çözeltisi yavaş yavaş asit çözeltisine ilave edilir. Renk yeşile döndüğünde (eşdeğerlik noktasına ulaşıldığında) baz ilavesi sonlandırılır. Kullanılan bazın hacminden yararlanarak NaOH derişimi bulunur. Büret NaOH çözeltisi Erlenmayer HCl çözeltisi Eklenen NaOH (mL) pH 0 Dönüm noktası (Eşdeğerlik noktası) M = Molarite V = Hacim t = Tesir değerliği MAsit.VAsit.tAsit = MBaz.VBaz.tBaz 7 „ Titrasyon işlemi günümüzde biyokimya laboratuvarları, analitik kimya laboratuvarlarında yaygın olarak kullanılır. „ Titrasyon işleminin amacı derişimi bilinen çözelti yardımıyla derişimi bilinmeyen çözeltinin belirlenmesidir. Tanım Örnek 35 : Eklenen NaOH hacmi (mL) pH 0 X 200 7 25°C ta bromtimol mavisi damlatılmış 0,05 M H2SO4 sulu çözeltisinin 100 mL sine NaOH çözeltisi azar azar ilave edilerek titrasyon yapılıyor. Bu titrasyon olayına ait grafik şekildeki gibi olduğuna göre, I. Grafikteki x değeri 1 dir. II. Eklenen NaOH çözeltisinin derişimi 0,1M dır. III. Karışımın hacmi 200 mL olduğunda rengi yeşildir. IV. Karışımın hacmi 300 mL olduğunda rengi mavidir. yargılarından hangileri doğrudur? (Bromtimol asitte sarı, bazda mavi, nötr ortamda yeşildir.) Çözüm: Örnek 36 : Oda sıcaklığında 200 ml hacimli HCI sulu çözeltisinin derişimini belirlemek için standart NaOH çözeltisi kullanılacaktır. Buna göre, titrasyon deneyi ile ilgili, I. NaOH çözeltisinin derişimi II. NaOH çözeltisinin hacmi III. NaOH bileşiğinin tesir değeri yukarıdaki bilgilerden hangilerinin verilmesi yeterlidir? Çözüm:

11 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 37 : Eklenen H2SO4 hacmi (mL) pH 0 50 7 13 25°C ta V mL NaOH sulu çözeltisinin 0,8M H2SO4 sulu çözeltisi ile titrasyonuna ait pH değişimi grafiği şekildeki gibidir. Buna göre, titrasyonda kullanılan NaOH çözeltisinin hacmi (V) kaç mL dir? Çözüm: Örnek 38 : 25°C ta 50 mL 0,01 M HCl sulu çözeltisi üzerine 0,02 M NaOH sulu çözeltisi ilave edilerek yapılan titrasyona ait grafik aşağıda verilmiştir. Eklenen NaOH hacmi (mL) pH 0 7 a b c V 75 Bu titrasyon grafiğine göre, I. a noktasında pH değeri 2 dir. II. b noktasında çözeltinin toplam hacmi 75 mL dir. III. c noktasında çözeltideki OH– derişimi 8.10–3 molardır. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 39 : 35°C’ta 0,1 molarlık 40 mL HCl sulu çözeltisinin KOH sulu çözeltisi ile titrasyonuna ait pH değişimi grafiği aşağıdaki gibidir. Eklenen KOH hacmi (mL) pH 0 40 60 x 7 1 Buna göre, I. KOH çözeltisinin derişimi 0,1 molardır. II. Çözeltinin toplam hacmi 60 mL olduğunda çözeltide [H+] > [OH–] tır. III. Çözeltinin toplam hacmi 100 mL olduğunda karışımın pH değeri 12,3 tür. yargılarından hangileri doğrudur? (log2 = 0,3) Çözüm: Örnek 40 : Oda sıcaklığında pH = 13 olan bir çözeltinin 100 ml si, I. 0,01 mol HCl II. 0,01 mol NaOH III. 0,005 mol H2SO4 verilen maddelerden hangileri ile pH = 7 olan karışım oluşturur? Çözüm:

12 ÖDEV TESTİ TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com 1. 25°C ta X in sulu çözeltisininde H+ iyonlarının derişimi OH– iyonu derişiminin 100 katıdır. Buna göre, I. X in sulu çözeltisi asidiktir. II. Çözeltinin pH değeri 2 dir. III. Çözeltideki OH– iyonu derişimi 10–8 molardır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 4. 25°C ta pH pOH = 1 6 olan sulu çözelti ile ilgili, I. H+ derişimi 0,01 molardır. II. pH değeri 1 dir. III. Zayıf baz özelliği gösterir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 6. SO4 2– + H2O ƒ HSO– 4 + OH– Yukarıdaki denkleme göre, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) SO4 2– iyonu H2O'dan proton almıştır. B) H2O asit özelliği göstermiştir. C) HSO– 4, SO4 2– iyonunun konjuge bazıdır. D) H2O, OH– iyonunun konjuge asididir. E) HSO– 4 iyonu, SO4 2– iyonuna dönüşürken asit davranışı gösterir. 5. [OH– ] [H+] 0 Y K L M 10–11 10–7 X 10–7 10–13 25°C ta K, L ve M sulu çözeltilerinin H+ ve OH– iyon derişimleri grafikte verilmiştir. Buna göre, K, L ve M çözeltileri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) K çözeltisinde pH = 1 dir. B) L çözeltisi nötrdür. C) M çözeltisinde OH– derişimi (Y) 10–3 molardır. D) K çözeltisinde H+ derişimi (X) 1 molardır. E) M çözeltisine aynı sıcaklıkta saf su ilave edildiğinde pH değeri azalır. 2. X [H+] = 10–2 M [H+] = 10–10 M Y 25°C ta X ve Y sulu çözeltilerindeki H+ derişimleri yukarıda belirtildiği gibidir. Buna göre, aşağıdaki yargılarından hangisi yanlıştır? A) X, asidiktir. B) Y, CH3COOH olabilir. C) X çözeltisinde pH = 2 dir. D) Y çözeltisinde pOH = 4 tür. E) İkisi de elektrik akımını iletir. 3. 25°C da 2.10–3 M H2SO4 sulu çözeltisinin pH değeri kaçtır? (log4 = 0,6) A) 2 B) 2,4 C) 2,8 D) 3,2 E) 3,6

13 www.netlerikatla.com 1-D 2-B 3-B 4-A 5-D 6-C 7-E 8-D 9-A 10-E 11-C 12-D 7. 25°C ta 0,5 M HX zayıf asidinin iyonlaşma oranı %2 dir. Buna göre, I. Çözeltinin pH değeri 1 dir. II. HX in Ka değeri 2.10–4 tür. III. Aynı sıcaklıkta çözeltiye saf su ilave edildiğinde HX in iyonlaşma %’si artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. 25°C ta 0,4 M NH3 sulu çözeltisinin pH değeri kaçtır? (NH3 için Kb = 2,5.10–6) A) 3 B) 4 C) 10 D) 11 E) 12 10. Eklenen KOH hacmi (mL) [H+] mol/L 0 50 V 10–12 10–7 10–2 25°C ta 100 mL HCl sulu çözeltisine KOH sulu çözeltisi ilave edildiğinde çözeltideki H+ iyonu derişiminin değişimi grafikte verilmektedir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) HCl çözeltisinin pH değeri 2 dir. B) KOH çözeltisinin derişimi 0,02 M dir. C) Grafikte V değeri 200 mL dir. D) Çözeltinin toplam hacmi 150 mL olduğunda pH = 7 dir. E) Çözeltinin toplam hacmi 250 mL olduğunda pH = 12 dir. 11. Oda koşullarında, I. 0,2 M HCl sulu çözeltisi II. 0,1 M CH3COOH sulu çözeltisi III. 0,5 M NH3 sulu çözeltisi Yukarıdaki çözeltilerin pH değerlerinin karşılaştırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) I > II > III B) I > III > II C) III > II > I D) III > I > II E) II > I > III 12. I. Mg II. Cu III. CuO Yukarıdaki maddelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Mg, H2SO4 sulu çözeltisi ile tepkimeye girdiğinde H2 gazı açığa çıkar. B) Üçü de HNO3 sulu çözeltisiyle tepkime verir. C) CuO, HBr sulu çözeltisiyle nötrleşme tepkimesi verir. D) Cu, HCl sulu çözeltisiyle tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkarır. E) Mg, NaOH sulu çözeltisiyle tepkime vermez. 9. I. HNO3 + KOH 1 mol 2 mol II. CH3COOH + NaOH 3 mol 1 mol III. HCN + NaOH 2 mol 2 mol Yukarıdaki tepkimelerde asit ve bazlar belirtilen miktarlarda tepkimeye girmektedir. Buna göre, yukarıdaki tepkimelerden hangilerinde tampon çözelti oluşur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

14 TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ YENİ NESİL SORULAR www.netlerikatla.com 1. 25°C ta 0,1M KOH sulu çözeltisine aynı sıcaklıkta saf su ilave edildiğinde, I. H+ derişimi artar. II. İletkenliği azalır. III. pH değeri 13 ün altına iner. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Oda koşullarında HX asidinin Ka değeri 1.10–5, HY asidinin Ka değeri 1.10–10 dur. Buna göre, 25°C ta hazırlanan eşit hacim ve derişimli HX ve HY sulu çözeltileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) HX, HY den daha kuvvetli asittir. B) HX in pH değeri HY ninkinden büyüktür. C) HX in elektrik iletkenliği HY ninkinden büyüktür. D) HY de H+ derişimi OH– derişiminden büyüktür. E) HY nin iyonlaşma %si HX inkinden küçüktür. 4. CH3COOH 0,1 M 1.kap 2.kap HCl 0,1 M Oda koşullarında yukarıdaki kaplarda 100 er mL ve eşit derişimli sulu çözeltiler bulunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) İki kapta da çözünmüş maddelerin mol sayıları eşittir. B) 1. kaptaki çözeltinin pH değeri daha büyüktür. C) 2. kaptaki çözeltinin pOH değeri 13 tür. D) 1. kaptaki çözelti 0,01 mol NaOH ile artansız tepkime verir. E) 1. kaptaki çözelti baz, 2.kaptaki çözelti asidiktir. 5. [H+](mol/L) [OH–](mol/L) X Y Z 10–7 10–7 10–2 10–4 25°C'ta sulu X, Y ve Z çözeltilerine ait H+ ve OH– iyon derişimleri grafikteki gibidir. Buna göre, X, Y ve Z sulu çözeltileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) X çözeltisinin pH'si 2'dir. B) Y nötral bir çözeltidir. C) Z çözeltisinde H+ derişimi 10–10 molardır. D) Grafikteki taralı bölgenin alanı Ksu değerine eşittir. E) Mg metali, Z çözeltine atıldığında H2 gazı açığa çıkar. 3. NaOH + HF NaF + H2O 25°C ta 1 mol NaOH ile 1 mol HF bileşiklerinin artansız tepkimesi sonucu 1 L lik sulu çözelti oluşmaktadır. Buna göre, I. Çözeltinin pH değeri 7 dir. II. Oluşan tuzun anyonu hidrolize uğrar. III. Çözeltide OH– derişimi H+ derişiminden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III

15 www.netlerikatla.com 1-E 2-B 3-E 4-E 5-E 6-D 7-B 8-E 9-B 10-A 6. 25°C'ta birkaç damla bromtimol mavisi damlatılmış 100 mL, 0,1 M HNO3 sulu çözeltisi NaOH sulu çözeltisi ile titre ediliyor. Eklenen NaOH hacmi (mL) pH 0 200 275 1 7 12 Titrasyona ait grafik yukarıdaki gibi olduğuna göre, I. Eklenen NaOH çözeltisinin derişimi 0,05 molardır. II. Çözeltinin toplam hacmi 200 mL olduğu anda renk yeşile döner. III. Çözeltinin toplam hacmi 375 mL olduğu anda OH– iyonu derişimi 10–2 molar olur. yargılarından hangileri doğrudur? (Brontimol mavisi nötr ortamda yeşil renk oluşturur.) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 8. Aşağıda verilen konjuge (eşlenik) asit - baz çiftlerinden hangisi yanlıştır? Konjuge asit Konjuge baz A) H3PO4 H2PO– 4 B) H2O OH– C) H3O+ H2O D) HSO– 4 SO4 2– E) CO3 2– HCO– 3 9. Oda sıcaklığında sulu X, Y ve Z çözeltileriyle ilgili, I. X in pH si 12 dir. II. Y de H+ derişimi 10–4 M dır. III. Z de OH– derişimi 10–9 M dır. bilgileri verilmektedir. Buna göre, X, Y ve Z sulu çözeltilerinin sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? X Y Z A) Asit Asit Baz B) Baz Asit Asit C) Baz Asit Baz D) Asit Asit Asit E) Baz Baz Asit 10. Oda sıcaklığında 100 mL 0,1 M HNO3 sulu çözeltisi bulunan kaba aynı sıcaklıkta arı su ilave edilerek çözeltinin hacmi 1 litreye tamamlanıyor. Bu olayla ilgili çizilen, Çözelti hacmi (mL) Çözelti hacmi (mL) Çözelti hacmi (mL) [H+] mol/L pH [OH–] mol/L 0 0 0 10–2 1 10–13 10–1 10 10–7 100 100 1000 100 1000 I III II 1000 yukarıdaki grafiklerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 7. Sulu X, Y ve Z çözeltilerinin pH değerleri şekildeki skalada I, II ve III ile belirtilmiştir. 0 I 7 II III 14 pH skalası Bu çözeltilerle ilgili, I. X, kırmızı turnusolu maviye çeviriyor. II. Y, Mg metaliyle tepkime vererek H2 gazı açığa çıkarır. III. Z nin H+ derişimi, X in H+ derişiminden küçüktür. bilgileri veriliyor. Buna göre, bu çözeltilerin skaladaki rakamlarla eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? I II III A) X Y Z B) Y X Z C) Y Z X D) Z X Y E) Z Y X

16 ÇIKMIŞ SORULAR www.netlerikatla.com 1-E 2-B 3-A 1. HCl sulu çözeltisindeki HCl derişimini belirlemek amacıyla NaOH sulu çözeltisi kullanılarak yapılan bir titrasyon düzeneğinin şekli aşağıdaki gibidir. Titrasyon amacıyla erlene bir miktar HCl çözeltisi konulmuş ve birkaç damla indikatör ilave edilmiştir. Buna göre HCl derişimini mol/L cinsinden belirleyebilmek için; I. Büretteki çözeltide NaOH’nin molar derişimi, II. HCl’yi tüketmek için harcanan NaOH çözeltisinin hacmi, III. HCl çözeltisinin hacmi niceliklerinden hangilerinin bilinmesi gerekir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2021 - AYT 2. 25 °C’de bir monoprotik asidin 0,1 M’lik sulu çözeltisi, 0,1 M NaOH sulu çözeltisi ile titre ediliyor ve aşağıdaki titrasyon eğrisi elde ediliyor. 7,0 1,0 0 25,0 0,1 M NaOH hacmi, mL pH Bu deney ve titrasyon eğrisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Bu deneyde titre edilen asit bir kuvvetli asittir. B) Titre edilen çözeltinin başlangıç hacmi 50 mL’dir. C) Titrasyonda gerçekleşen tepkime sonucu tuz oluşur. D) Eşdeğerlik noktasında çözeltinin pH değeri 7’dir. E) 25 mL NaOH çözeltisi ilave edildiğinde ortamda asit tükenmiştir. 2020 - AYT 3. Monoprotik bir kuvvetli asidin 50 mL’lik sulu çözeltisi, 0,1 M NaOH sulu çözeltisiyle titre ediliyor. 25 °C’de yapılan titrasyon deneyinde aşağıdaki veriler elde ediliyor. Eklenen NaOH çözeltisi hacmi (mL) pH 0 1,30 10 1,60 20 2,15 22 2,38 24 2,87 25 7,00 26 11,12 28 11,58 30 11,80 40 12,22 50 12,40 Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Deneyde kullanılan asit çözeltisinin derişimi 0,05 M’dir. B) Eşdeğerlik noktasındaki çözelti buharlaştırılırsa bazik tuz elde edilir. C) 50 mL NaOH sulu çözeltisi ilave edildiğinde eşdeğerlik noktasına ulaşılır. D) 20 mL NaOH sulu çözeltisi ilave edildiğinde ortamda tampon çözelti oluşur. E) Eşdeğerlik noktasından sonra pOH değeri 7’den büyüktür. 2019 - AYT

1 SAYI BASAMAKLARI 2. FÖY ✔ Bölme ✔ Bölünebilme ✔ Asal Çarpan ✔ EBOB-EKOK ✔ Periyodik Problemler www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Çözünürlük ve Çözünürlük Çarpımı Belli bir sıcaklıkta katısı ile dengede olan çözeltilerde çözünme hızı, çökelme hızına eşittir. Belli sıcaklıkta 1 L doygun çözeltideki çözünen maddenin mol sayısına yani doygun çözeltinin molar derişimine çözünürlük (S), doygun çözeltideki iyon derişimleri çarpımına çözünürlük çarpımı (Kçç) denir. Bir tuzun çözünürlük (S) değeri bilinirse Kçç değeri hesaplanabilir. XmYn(k) çözünme çökelme mX+n(suda) + nY–m(suda) XmYn katısı X+n Y–m S m.S n.S = (m.S)m.(n.S)n Tuzun saf sudaki çözünürlüğü S molar alındığında, XY(k) ƒ X+n(suda) + Y–n(suda) Kçç = S . S = S2 dir. S S S XY2(k) ƒ X2+(suda) + 2Y–(suda) Kçç = S . (2S)2 = 4S3 tür. S S 2S XY3(k) ƒ X3+(suda) + 3Y –(suda) Kçç = S . (3S)3 = 27S4 tür. S S 3S Örneğin, t°C ta CaSO4 tuzunun doygun sulu çözeltisinin derişimi 2.10–4 molar ise, „ Saf sudaki çözünürlüğü 2.10–4 molardır. „ Çözünürlük çarpımı, CaSO4(k) ƒ Ca2+(suda) + SO4 2–(suda) 2.10–4 M 2.10–4 M 2.10–4 M Kçç = [Ca2+].[SO4 2– ] = 2.10–4 . 2.10–4 = 4.10–8 dir. Tanım Örnek 1 : t°C sıcaklıkta 20 L doygun Al2S3 sulu çözeltisinde 4.10–5 mol Al3+ iyonu bulunmaktadır. Buna göre, I. Al2S3 katısının t°C ta saf sudaki çözünürlüğü 1.10–6 molardır. II. t°C ta Al2S3 katısının Kçç değeri 1,08.10–28 dir. III. Çözeltideki S2– iyonu derişimi 6.10–5 molardır. ifadelerinden hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 2 : t°C sıcaklıkta doygun MgBr2 sulu çözeltisinde toplam iyon derişimi 6.10–3 molardır. Buna göre, aynı sıcaklıkta MgBr2 tuzunun Kçç değeri kaçtır? Çözüm: Örnek 3 : t°C sıcaklıkta CaCO3 katısının Kçç değeri 4.10–10 dur. Aynı sıcaklıkta 10L saf suya 1 gram CaCO3 katısı ilave edildiğinde CaCO3 ün kaç gramı çözünmeden kalır? (CaCO3 : 100 g/mol) Çözüm: KIMYASAL DENGE ÇÖZÜNÜRLÜK VE ÇÖZÜNÜRLÜK ÇARPIMI 16. FÖY ✔ Çözünürlük ve Çözünürlük Çarpımı ✔ Tuzların Çözünürlüğüne Etki Eden Faktörler

2 16. FÖY: KİMYASAL DENGE ÇÖZÜNÜRLÜK VE ÇÖZÜNÜRLÜK ÇARPIMI Kimyasal Denge-Çözünürlük ve Çözünürlük Çarpımı AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com Tuzların Çözünürlüğüne Etki Eden Faktörler Tuzların çözünürlüğüne etki eden faktörler madde cinsi, sıcaklık ve ortak iyon etkisidir. Madde Cinsi: Hem çözünürlüğü hem Kçç yi etkiler. „ Alkali metal katyonu içeren tuzlar (NaCl, KBr, ...) suda iyi çözünür. „ Amonyum veya nitrat iyonu içeren tuzlar (NH4Br, MgNO3, ...) suda iyi çözünür. „ Diğerleri genellikle az ya da çok az çözünür. Sıcaklık: Çözünmesi endotermik olan tuzların çözünürlüğü ve Kçç si sıcaklıkla doğru orantılı, çözünmesi ekzotermik olan tuzların çözünürlüğü ve Kçç si sıcaklıkla ters orantılıdır. XY2(k) + ısı çözünme çökelme X2+(suda) + 2Y–(suda) Sıcaklık artırıldığında sistem çözünme yönüne kayar. Çözünürlük ve Kçç artar. AB2(k) çözünme çökelme A2+(suda) + 2B–(suda) + ısı Sıcaklık artırıldığında sistem çökelme yönüne kayar. Çözünürlük ve Kçç azalır. Ortak İyon: Ortak iyon derişimi arttıkça tuzların çözünürlüğü azalır. Fakat Kçç değeri değişmez. Örneğin, BaSO4 katısı Ba2+ SO4 2– BaSO4(k) ƒ Ba2+(suda) + SO4 2–(suda) dengesi bulunan kaba Na2SO4 katısı eklendiğinde, çözeltideki SO4 2– derişimi artar, sistem çökelme yönüne kayar, BaSO4 ün çözünürlüğü azalır, Kçç si değişmez. Yabancı Madde Etkisi: Çözeltideki iyonlarla tepkime verebilen başka maddelerin varlığı sistemi çözünme yönüne kaydırır ve çözünürlüğü arttırır. Tanım Örnek 4 : Pbl2 katısının t °C sıcaklıkta Kçç değeri 8.10–12 dir. Aynı sıcaklıkta PbI2 nin 0,2 M KI sulu çözeltisindeki çözünürlüğü kaç molardır? Çözüm: Örnek 5 : AgCN katısı Ag+ CN– Şekildeki sistemde, AgCN(k) ƒ Ag+(suda) + CN–(suda) dengesi bulunmaktadır. Aynı sıcaklıkta kaba bir miktar KCN katısı ilave edildiğinde, I. Dipteki AgCN katısının kütlesi artar. II. Çözeltideki Ag+ derişimi değişmez. III. AgCN nin Kçç değeri değişmez. IV. AgCN nin çözünürlüğü azalır. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm:

AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ 3 www.netlerikatla.com Örnek 6 : İçerisinde bir miktar saf su bulunan kaba X(OH)2 katısı eklendiğinde katının bir kısmının çözündüğü ve suyun sıcaklığının arttığı gözleniyor. X(OH)2(k) X2+ OH– Sistem dengede olduğuna göre, I. X(OH)2 ın çözünme hızı, çökelme hızına eşittir. II. Sıcaklık artırıldığnıda X(OH)2nin sudaki çözünürlüğü artar. III. Aynı sıcaklıkta kaba KOH katısı eklendiğinde X(OH)2 nin çözünürlüğü azalır. IV. Aynı sıcaklıkta kaba HCI çözeltisi eklendiğinde X(OH)2nin çözünürlüğü artar. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 7 : AgBr tuzunun aynı sıcaklıktaki, I. Saf su II. 0,1 M NaBr çözeltisi III. 0,2 M AgNO3 sulu ortamlardaki çözünürlüklerinin büyüklükleri arasında nasıl bir ilişki bulunur? Çözüm: Örnek 8 : AgOH(k) 25 °C Oda sıcaklığında dibinde katısı bulunan AgOH sulu çözeltisinin sıcaklığı artırılınca kabın dibindeki katı kütlesi artıyor. Buna göre; I. AgOH katısının sudaki çözünürlüğü endotermiktir. II. Kaba aynı sıcaklıkta bir miktar saf su eklenirse çözünürlük artar. III. Çözelti soğutulursa Ag+ iyon derişimi artar. verilen ifadelerden hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 9 : XY2 katısının 25 °C'de Kçç = 4 . 10–9 olduğuna göre, katının molar çözünürlüğü kaçtır? Çözüm:

4 ÖDEV TESTİ TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com 1. Bir miktar ZnCl2 katısı t °C'de 5 L saf suya ilave ediliyor. Zaman ZnCl2 katısı (mol) t 5.10–4 1,5.10–3 Olayda ZnCl2 katısının mol sayısındaki değişim grafikteki gibidir. Buna göre, I. Doygun çözelti oluşmuştur. II. t°C ta ZnCl2 nin sudaki çözünürlüğü 1.10–4 molardır. III. t°C ta ZnCl2 nin Kçç değeri 3,2.10–11 dir. ifadelerinden hangileri doğrudur? (Çözünme esnasında çözelti hacmi değişmediği kabul edilecektir.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. 25°C sıcaklıkta BaCO3 tuzunun sulu çözeltisinde Kçç değeri 8,1.10–9 dur. Buna göre 25°C ta 1 L lik doygun BaCO3 sulu çözeltisinde çözünmüş BaCO3 miktarı kaç miligramdır? (BaCO3 = 197 g/mol) A) 1,773 B) 17,73 C) 35,46 D) 177,3 E) 1595,7 4. PbCl2 tuzunun t °C'de doygun sulu çözeltisinin derişimi 2 . 10–4 molardır. Buna göre, aynı sıcaklıkta PbCl2 nin 0,2 M NaCl sulu çözeltisindeki çözünürlüğü kaç molardır? A) 4.10–5 B) 8.10–6 C) 8.10–10 D) 1,6.10–11 E) 3,2.10–11 5. XY3 tuzunun, 25°C ta Kçç değeri 2,7.10–19 50°C ta Kçç değeri 2,7.10–23 tür. Buna göre, I. XY3 ün suda çözünmesi endotermiktir. II. XY3 ün 50°C taki doygun çözeltisinin derişimi 1.10–6 molardır. III. 25°C taki 1 L lik doygun XY3 çözeltisi 50°C a kadar ısıtıldığında 9.10–6 mol XY3 katısı çöker. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 6. Ag+ Cl – AgCl katısı Şekildeki kapta doygun AgCl çözeltisi katısı ile denge halindedir. AgCl(k) + ısı ƒ Ag+(suda) + Cl–(suda) Denge tepkimesi yukarıdaki gibi olduğuna göre, I. NaCl katısı eklemek II Sıcaklığı arttırmak III. Aynı sıcaklıkta saf su eklemek işlemlerinden hangileri AgCl nin çözünürlüğünü artırır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 3. t°C sıcaklıkta Ag2CrO4 katısının 0,1M AgNO3 sulu çözeltisindeki çözünürlüğü 2.10–8 molardır. Buna göre, aynı sıcaklıkta Ag2CrO4 katısının çözünürlük çarpımı (Kçç) değeri kaçtır? A) 2.10–12 B) 8.10–12 C) 2.10–10 D) 4.10–10 E) 1,6.10–8

5 www.netlerikatla.com 1-C 2-B 3-C 4-C 5-E 6-B 7-D 8-C 9-C 10-B 11-A 12-E 7. Aşağıdaki aynı sıcaklıkta Kçç değerleri verilen tuzlardan hangisinin doygun sulu çözeltisindeki anyon derişimi en büyüktür? Tuz Kçç A) XY 2,5.10–9 B) XY2 4.10–12 C) X2Y 3,2.10–14 D) XY3 2,7.10–15 E) X2Y3 1,08.10–23 8. Ca(OH)2(k) ƒ Ca2+(suda) + 2OH–(suda) + ısı Ca(OH)2 katısının sudaki çözünme denklemi yukarıdaki gibidir. 25°C ta Ca(OH)2 katısının Kçç değeri 4.10–6 olduğuna göre, I. Ca(OH)2 nin 25°C taki doygun sulu çözeltisinde OH– derişimi 2.10–2 molardır. II. 25°C ta Ca(OH)2 nin sudaki çözünürlüğü 1.10–2 mol/L dir. III. Sıcaklık arttırıldığında Ca(OH)2 nin sudaki çözünürlüğü artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 9. 25°C sıcaklıkta Ag2CO3 tuzunun Kçç değeri 8.10–12 dir. Buna göre, aynı sıcaklıktaki I. 1 M AgNO3 sulu çözeltisi II. 0,1 M AgNO3 sulu çözeltisi III. 0,1 M K2CO3 sulu çözeltisi yukarıdaki çözeltilerde Ag2CO3 tuzunun çözünürlük değerlerinin karşılaştırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) I > II > III B) II > I > III C) III > II > I D) III > I > II E) II > III > I 10. 25°C ta Kçç değeri 1.10–26 olan SnS tuzu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) 25°C ta doygun sulu çözeltisinin derişimi 1.10–13 molardır. B) 25°C ta doygun sulu çözeltisindeki toplam iyon derişimi 2.10–26 molardır. C) 25°C ta doygun sulu çözeltideki Sn2+ derişimi 1.10–13 molardır. D) 25°C ta 10L doygun sulu çözeltide 10–12 mol çözünmüş SnS bulunur. E) 25°C taki doygun SnS çözeltisine Na2S katısı eklendiğinde Sn2+ derişimi azalır. 11. Sudaki Ca2+ derişimi arttıkça suyun sertliği artar. 1 L suda 10 mg CaCO3 çözündüğünde suyun sertlik derecesi 1 dir. Buna göre, t°C ta doygun CaCO3 sulu çözeltinin sertlik derecesi kaçtır? (t°C de CaCO3 için Kçç = 9.10–8, CaCO3 = 100 g/mol) A) 3 B) 4 C) 6 D) 9 E) 18 12. Fe(OH)2(k) ƒ Fe2+(suda) + 2OH–(suda) 25°C sıcaklıkta doygun Fe(OH)2 sulu çözeltisi katısı ile dengededir. Sabit sıcaklıkta çözeltiye, I. Fe(OH)2 katısı eklendiğinde Fe2+ derişimi değişmez. II. Fe(NO3) 2 katısı eklendiğinde OH– derişimi azalır. III. HCl sulu çözeltisi eklendiğinde Fe(OH)2 nin çözünürlüğü artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

6 TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ YENİ NESİL SORULAR www.netlerikatla.com 1. Ag2S katısı Ag+ S2– Şekildeki kapta t°C sıcaklıkta Ag2S katısı ile doygun çözeltisi dengededir. Aynı sıcaklıkta dipteki katının yarısını çözecek kadar saf su ilave edildiğinde, I. Çözeltinin kütlesi artar. II. S2– iyon derişimi artar. III. Ag2S katısının çözünürlüğü değişmez. IV. Ag2S katısının Kçç değeri azalır. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV 2. 25°C sıcaklıkta, XY2 için Kçç = 4.10–12 XY3 için Kçç = 2,7.10–15 değerleri verilmektedir. Buna göre, 25°C ta XY2 ve XY3 doygun sulu çözeltileri ile ilgili, I. Katyon derişimleri eşittir. II. Anyon derişimleri eşittir. III. XY2 ve XY3 tuzlarının molar çözünürlük değerleri eşittir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 3. Zaman Mol sayısı t 5.10–4 X+n Y–m 1,5.10–3 25°C sıcaklıkta 5L suda çözünen XmYn tuzunun iyonlarının mol sayısı grafikte verilmiştir. Oluşan çözelti katısı ile dengede olduğuna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Tuzun formülü XY3 tür. B) Çözelti doygundur. C) Çözeltide Xn+ derişimi 3.10–4 molardır. D) XmYn nin oda koşullarında çözünürlüğü 1.10–4 molardır. E) XmYn katısının 25°C taki Kçç değeri 2,7.10–15 tür. 4. t°C sıcaklıkta 2 L doygun XY3 çözeltisinde 6.10–3 mol Y– iyonu bulunmaktadır. Buna göre, I. t°C ta XY3 ün çözünürlüğü 3.10–3 molardır. II. t°C ta XY3 ün Kçç değeri 2,7.10–11 dir. III. Çözeltideki çözünmüş XY3 miktarı 2.10–3 moldür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 5. 25°C ta 0,02 mol XY2 katısının arı suda tamamen çözünmesiyle 1 litrelik doygun çözelti oluşuyor. Bu çözeltiyle ilgili, I. 25°C ta XY2 nin sudaki çözünürlüğü 0,02 molardır. II. 25°C ta XY2 nin Kçç değeri 3,2.10–5 tir. III. 25°C ta çözeltiye bir miktar XY2 katısı ilave edildiğinde X2+ derişimi artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

7 www.netlerikatla.com 1-A 2-D 3-A 4-E 5-B 6-D 7-A 8-B 9-D 10-B 6. Çözünürlük çarpımı değerleri 10°C ta 6,4.10–7, 25°C ta 1,6.10–7 olan arı XY katısı ile ilgili, I. Sudaki çözünme denklemi, XY(k) ƒ Xn+(suda) + Yn–(suda) H > 0 dır. II. 10°C taki doymuş çözeltisinin derişimi 8.10–4 molardır. III. 10°C taki 1 litre doymuş çözeltisi 25°C a kadar ısıtıldığında 4.10–4 mol XY katısı dibe çöker. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. Sudaki çözünme denklemi, XSO4(k) + ısı ƒ X2+(gaz) + SO4 2–(suda) olan tuzun sulu çözeltisinde çözünme hızı çökelme hızına eşittir. Buna göre, I. Çözelti doygundur. II. Sıcaklık artışı XSO4 ün çözünürlüğü arttırılır. III. Sıcaklık azaldığında XSO4 ün KÇÇ değeri artar. IV. Aynı sıcaklıkta çözeltiye Na2SO4 katısı eklendiğinde X2+ derişimi değişmez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) I, III ve IV 7. Fe(OH)2(k) ƒ Fe2+(suda) + 2OH–(suda) H < 0 Belirli sıcaklıkta denge halinde olan yukarıdaki tepkimeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Sıcaklık düşürüldüğünde Fe(OH)2 nin sudaki çözünürlüğü azalır. B) Sıcaklık artırıldığında Fe(OH)2 nin Kçç değeri azalır. C) Aynı sıcaklıkta çözeltiye arı su eklendiğinde Fe(OH)2 nin çözünürlüğü değişmez. D) Çözeltide NaOH katısı çözündüğünde Fe2+ derişimi azalır. E) Çözeltide HCl gazı çözündüğünde Fe(OH)2 nin çözünürlüğü artar. 9. X+ Y– XY(k) Şekildeki kapta belirli bir sıcaklıkta, XY(k) ƒ X+(suda) + Y–(suda) H > 0 tepkimesi denge halindedir. Buna göre, I. Aynı sıcaklıkta XY katısı eklemek II. Sıcaklığı arttırmak III. Aynı sıcaklıkta XNO3 katısı eklemek yukarıdakilerden hangileri çözeltideki X+ derişimini artırır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. XY tuzunun saf sudaki çözünürlük çarpımı değerleri, 25°C'ta Kçç = 2,5 . 10–7 40°C'ta Kçç = 4 . 10–10 şeklindedir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) XY tuzunun suda çözünmesi ekzotermiktir. B) XY tuzunun 25°C'taki çözünürlüğü, 40°C'taki çözünürlüğünden düşüktür. C) 25°C'ta doygun XY çözeltisindeki Xn+ derişimi 5 . 10–4 molardır. D) 40°C'ta XY'nin saf sudaki çözünürlüğü 2 . 10–5 molardır. E) 30°C'ta doygun XY sulu çözelsitisinde Yn– iyonunun derişimi 5 . 10–4 molardan düşüktür.

8 ÇIKMIŞ SORULAR www.netlerikatla.com 1-B 1. Katı LiCl suda çözünerek LiCI(k) ? Li+(suda) + CI–(suda) �H < 0 tepkimesine göre dengeye ulaşıyor. Buna göre, I. çözeltiye NaCl tuzunun eklenmesi, II. çözeltinin sıcaklığının azaltılması, III. çözeltiye katı LiCl eklenmesi işlemlerinden hangileri uygulanırsa LiCl'nin çözünürlüğü artar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 2019 - AYT

1 SAYI BASAMAKLARI 2. FÖY ✔ Bölme ✔ Bölünebilme ✔ Asal Çarpan ✔ EBOB-EKOK ✔ Periyodik Problemler AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com GENEL TEKRAR 17. FÖY ✔ Kimyasal Denge- Kc ✔ Asitler ve Bazlar- pH-pOH ✔ Tuzların Çözünürlüğü (Kçç) 1. X2(g) + Y2(g) ƒ 2XY(g) tepkimesi 1 litrelik sabit hacimli kapta 2 mol X2, 2 mol Y2 ve 3 mol XY gazları bulunduğu anda dengededir. Sabit sıcaklıkta dengedeki bu sisteme kaç mol daha XY gazı ilave edilirse yeni kurulan dengede 3 mol X2 gazı bulunur? A) 1 B) 2 C) 2,5 D) 3 E) 3,5 4. Asitlerin kuvvetliliğiyle ilgili, I. HF, HCl ve HBr asitlerinden en kuvvetlisi HCl dir. II. HClO4, HClO3 ten daha kuvvetli asittir. III. HClO2, HBrO2 den daha kuvvetli asittir. yargılarından hangileri doğrudur? (9F, 17Cl, 35Br) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 5. CH3COONa tuzu ile ilgili, I. Kuvvetli bir baz olan NaOH ile zayıf bir asit olan CH3COOH tepkimesinden oluşur. II. Anyonu hidrolize uğrar. III. Sulu çözeltisinde OH– derişimi H+ derişiminden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Oda sıcaklığında sulu 100 mL, 1M HNO3 çözeltisi ile ilgili, I. pH değeri 1 dir. II. Aynı sıcaklıkta çözeltiye arı su ilave edildiğinde H+ derişimi artarken OH– derişimi azalır. III. Aynı sıcaklıkta çözeltiye 4 g NaOH katısı eklendiğinde H+ derişimi 10–7 molar olur. yargılarından hangileri doğrudur? (NaOH : 40 g/mol) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. [OH–] [H+] 10–10 10–10 10–7 10–7 10–4 10–4 A B C Sulu çözeltilerin oda koşullarında H+ ve OH– molar derişimleri grafikteki gibidir. Bu grafiğe göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) A noktasındaki çözeltiler asidiktir. B) B noktasındaki çözeltilerde pH = 7 dir. C) C noktasındaki çözeltiler mavi turnusolu kırmızıya çevirir. D) Gafikteki tarafı bölgenin alanı Ksu değerini verir. E) B den C ye doğru sulu çözeltinin pH si artar. 2. T sıcaklığında, N2(g) + 3H2(g) ƒ 2NH3(g) + ısı tepkimesi sabit hacimli kapta dengededir. Bu sisteme, I. Sıcaklığın yükseltilmesi II. N2 gazı ilave edilmesi III. HCl gazı ilave edilmesi işlemlerinden hangileri ayrı ayrı uygulandığında dengedeki NH3(g) derişimi azalır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

2 www.netlerikatla.com 7. Halojen olan X, Y ve Z elementlerinin hidrojenle yaptıkları bileşiklerin Ka (asit iyonlaşma sabiti) değerleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, I. Sulu ortamda asitlik kuvveti en büyük olan HZ dir. II. Aynı sıcaklıkta 1 M HX in pH değeri 1 M HY nin pH değerinden büyüktür. III. Aynı sıcaklıkta eşit derişimli sulu çözeltilerde OH– derişimi en büyük olan HX tir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III Bileşik Ka HX 6.10–4 HY 1.107 HZ 1.109 8. Oda sıcaklığında bulunan sulu CH3COOH çözeltisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Mavi turnusolu kırmızıya çevirir. B) Zayıf asit özelliği gösterir. C) Aynı sıcaklıkta arı suyla seyreltildiğinde iyonlaşma %si artar. D) Aynı sıcaklıkta arı su ilave edildiğinde pH değeri azalır. E) Sulu NaOH çözeltisiyle nötralleşme tepkimesi verir. 9. HBrO3(suda) + H2O(s) ƒ BrO– 3(suda) + H3O+(suda) Bronsted - Lowry asit - baz tanımına göre, verilen tepkimeyle ilgili, I. Tepkimede H2O baz olarak davranır. II. BrO– 3, HBrO3 ün konjuge (eşlenik) asididir. III. Tepkimede HBrO3, H2O ya proton vermiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 10. 30°C sıcaklıkta 4 L, 2.10–5 molar XY2 sulu çözeltisinde en fazla 4.10–5 mol daha XY2 çözünebilmektedir. Buna göre 30°C ta XY2 tuzunun sudaki çözünürlük çarpımı değeri (Kçç) kaçtır? (Çözünme esnasında çözeltide hacim değişimi olmadığı kabul edilecektir.) A) 1,08.10–13 B) 1,2.10–13 C) 1,08.10–15 D) 2,7.10–15 E) 5,4.10–19 11. XY2(k) ƒ X2+(suda) + 2Y–(suda) Yukarıdaki denge tepkimesinde sıcaklık artırıldığında dipteki XY2 katısının miktarı azalmaktadır. Buna göre, I. XY2 nin suda çözünmesi endotermiktir. II. Sıcaklık azaltıldığında XY2 nin Kçç değeri azalır. III. Sıcaklık artırıldığında çözeltideki X2+ derişimi artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 12. PbBr2 katısının t °C’ta Kçç değeri 3,2.10–13 tür. Aynı sıcaklıkta PbBr2 tuzunun 0,4 M NaBr sulu çözeltisindeki çözünürlüğü kaç molardır? A) 2.10–12 B) 8.10–12 C) 2.10–10 D) 4.10–10 E) 1,6.10–8

3 www.netlerikatla.com 13. T sıcaklığında, I. CO2(g) + H2(g) ƒ CO(g) + H2O(g) Kc = 2 II. CH4(g) + H2O(g) ƒ CO(g) + 3H2(g) Kc = 100 dengedeki tepkimelerin Kc değerleri verilmiştir. Buna göre, aynı sıcaklıkta, CH4(g) + 2H2O(g) ƒ CO2(g) + 4H2(g) denge tepkimesinin Kc değeri kaçtır? A) 0,02 B) 0,25 C) 25 D) 50 E) 200 14. Sabit hacimli kapta, PCl3(g) + Cl2(g) 1 2 ƒ PCl5(g) + ısı tepkimesi dengededir. Bu tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Minimum enerji eğilimi 1 yönündedir. B) Maksimum düzensizlik eğilimi 2 yönündedir. C) Zamanla PCl3(g) derişimi azalır. D) Sıcaklık artırıldığında Kc değeri azalır. E) Sıcaklığın azaltılması hem ileri hem de geri yöndeki tepkime hızını düşürür. 15. 25°C ta asit ve bazların sulu çözeltileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Çözeltide [H+] = 10–2 M ise çözelti asidiktir. B) Çözeltide pOH = 10 ise çözelti baziktir. C) Çözeltide [OH–] = 10–3 M ise çözeltinin pH si 11 dir. D) Çözeltinin pH si 9 ise pOH değeri 5 tir. E) Çözeltide [H+] > [OH–] ise pH değeri pOH değerinden küçüktür. 16. t°C sıcaklıkta, denge halindeki Fe(k) + 1 2 O2(g) ƒ FeO(k) tepkimenin Kc değeri 0,25'tir. Buna göre, aynı sıcaklıkta, 2FeO(k) ƒ 2Fe(k)+ O2(g) denge tepkimesinin Kc değeri kaçtır? A) 16 B) 10 C) 4 D) 0,5 E) 2,5 . 10–3 17. H2(g) Cl2(g) HCl(g) Şekildeki sabit hacimli kapta 25°C'ta H2(g) + Cl2(g) ƒ 2HCl(g) tepkime halindedir. Sabit sıcaklıkta kaptaki Cl2 gazının bir kısmı çekiliyor. Sistem yeniden dengeye geldiğinde, ilk denge durumuna göre, I. H2 gazının derişimi artmıştır. II. HCl gazının derişimi değişmez. III. Cl2 gazının derişimi azalır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III

4 www.netlerikatla.com 18. 25°C sıcaklıkta XY ve XY2 katılarının sudaki çözünme denklemleri ve KÇÇ değerleri aşağıdaki gibidir. XY(k) ƒ X+(suda) + Y–(suda) KÇÇ = 4.10–8 XY2(k) ƒ X2+(suda) + 2Y–(suda) KÇÇ = 4.10–12 Buna göre, 25°C sıcaklıkta 1'er litrelik doygun XY ve XY2 sulu çözeltileriyle ilgili, I. Çözünmüş XY ve XY2 katılarının mol sayıları eşittir. II. X+ derişimi, X2+ derişiminden büyüktür. III. Çözeltilerdeki Y– derişimleri eşittir. IV. XY ve XY2 katılarının sudaki molar çözünürlük değerleri eşittir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) Yalnız IV D) II ve III E) I ve IV 19. 25°C ta 0,2 mol NH3 ve 0,5 mol NH4Cl içeren 1L lik sulu çözelti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (NH3 için Kb = 2,5.10–5) A) Tampon çözeltidir. B) pH değeri 7 den küçüktür. C) Aynı sıcaklıkta çözeltiye 100 mL saf su ilave edildiğinde pH değeri değişmez. D) Aynı sıcaklıkta çözeltiye az miktarda NH3 ilave edildiğinde çözeltinin pH değeri değişmez. E) Çözeltide OH– derişimi H+ derişiminden büyüktür. 20. 25°C ta HA zayıf asidinin Ka değeri 4.10–6 dır. 25°C ta 2L lik HA sulu çözeltisinin pH değeri 3 olduğuna göre, çözeltideki çözünmüş HA miktarı kaç moldür? A) 0,25 B) 0,5 C) 0,75 D) 1 E) 2 21. 25°C ta pH = 1 olan 600 mL lik HNO3 çözeltisi hazırlamak için yoğunluğu 1,2 g/mL olan kütlece %31,5 luk HNO3 çözeltisinden kaç mL kullanılmalıdır? (HNO3 = 63 g/mL) A) 10 B) 20 C) 30 D) 60 E) 120 22. Aşağıdaki tuzlardan hangisinin sulu çözeltisinde anyonu hidrolize uğrar? A) KBr B) NH4Cl C) K2SO4 D) NaCN E) NaI 23. X2(g) + Y2(g) ƒ 2XY(g) Tepkimesi 1L lik kapta 1 mol X2, 1 mol Y2 ve 4 mol XY gazları ile dengededir. Sabit sıcaklıkta kaba n mol XY gazı eklenip sistem yeniden dengeye geldiğinde kapta 3 mol X2 gazı bulunmaktadır. Buna göre, kaba eklenen XY gazı (n) kaç moldür? A) 8 B) 10 C) 12 D) 14 E) 16

5 www.netlerikatla.com 24. 25°C ta 0,1 M HNO3 ve 0,1M HCN sulu çözeltileri ile ilgili, I. H+ iyonu derişimleri eşittir. II. pH değerleri farklıdır. III. NO– 3 iyonu derişimi, CN– iyonu derişiminden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III 25. 25°C ta 200 mL 0,4M HCl sulu çözeltisi ile 400 mL 0,2M NaOH sulu çözeltisi karıştırılıyor. Buna göre, son durumdaki çözelti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Tam nötralleşme gerçekleşir. B) Çözeltide H+ derişimi 10–7 molardır. C) Oluşan tuz nötraldir. D) Elektrolit değildir. E) pOH değeri 7 dir. 26. 25°C ta 300 mL Ba(OH)2 sulu çözeltisi ile pH değeri 1 olan 150 mL HCl sulu çözeltisi karıştığında çözeltinin pH değeri 7 olmaktadır. Buna göre, başlangıçta Ba(OH)2 çözeltisinin derişimi kaç molardır? A) 0,025 B) 0,05 C) 0,25 D) 0,5 E) 1 27. 25°C ta HA zayıf asidinin Ka değeri 5.10–6 tir. Buna göre, aynı sıcaklıktaki 0,2 M HA sulu çözeltisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) pH değeri 3 tür. B) HA nın iyonlaşma oranı %0,5'tir. C) Çözeltideki OH– derişimi 10–11 M dır. D) Aynı sıcaklıkta çözeltiye saf su eklendiğinde pH değeri azalır. E) Çözelti Cu metaline etki etmez. 28. Oda koşullarında 0,5 M Ba(NO3) 2 sulu çözeltisi ile 0,5 M K2SO4 sulu çözeltisi bir kapta eşit hacimde karıştırıldığında çökelti oluştuğu gözlenmektedir. Buna göre, I. Çözünme - çökelme tepkimesi gerçekleşmektedir. II. Çöken madde BaSO4 tür. III. Dengedeki çözeltide Ba2+ derişimi 0,25 M olur. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 29. Belirli sıcaklıkta, doygun sulu Al2(SO4) 3 çözeltisinde toplam iyon derişimi 5.10–6 molardır. Buna göre, aynı sıcaklıkta Al2(SO4) 3 tuzunun çözünürlük çarpımı (Kçç) değeri kaçtır? A) 1,08.10–28 B) 1,08.10–18 C) 1,5.10–18 D) 5.10–12 E) 1.10–6

6 www.netlerikatla.com 30. CN– + H2O ƒ HCN + OH– Tepkime denklemine göre, I. H2O asit özelliği göstermektedir. II. CN–, HCN’nin konjuge asididir. III. OH–, H2O’nun konjuge bazıdır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 33. 25°C'ta SrCO3 tuzunun sudaki Kçç değeri 1,6 . 10–9'dur. Buna göre, 25°C'ta 5 L doymuş SrCO3 sulu çözeltisinde kaç g çözünmüş SrCO3 bulunmaktadır? (SrCO3 = 148 g/mol) A) 2 . 10–4 B) 4 . 10–5 C) 2,96 . 10–2 D) 2,96 . 10–4 E) 1,48 . 10–2 34. 25°C ta MgF2 tuzunun Kçç değeri 3,6.10–8 dır. Buna göre, 25°C ta MgF2 tuzunun 1.10–3 molar Mg(NO3) 2 sulu çözeltisindeki çözünürlüğü kaç molardır? A) 6.10–3 B) 3.10–3 C) 6.10–5 D) 3,6.10–5 E) 3,6.10–11 35. PbCrO4 suda az çözünen bir tuzdur ve çözünmesi endotermiktir. Buna göre belirli sıcaklıkta PbCrO4 ün sudaki doygun çözeltisi ile ilgili aşağıdakilerin hangisi yanlıştır? A) Sudaki çözünme denklemi PbCrO4(k) ƒ Pb2+(suda) + CrO4 2–(suda) H > 0 dır. B) Aynı sıcaklıkta arı su eklendiğinde PbCrO4 ün çözünürlüğü değişmez. C) Sıcaklık düşürüldüğünde PbCrO4 ün Kçç değeri küçülür. D) Çözeltiye Na2CrO4 katısı eklendiğinde Pb2+ derişimi azalır. E) Çözeltiye Pb(NO3) 2 katısı eklendiğinde CrO4 2– derişimi değişmez. 31. 25°C'ta sulu X çözeltisinde H3O+ derişimi 10–3 molardır. Buna göre, sabit sıcaklıkta X sulu çözeltisine bir miktar saf su ilave edildiğinde, I. pH'sı azalır. II. OH– derişimi artar. III. H+ derişimi değişmez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 32. Oda koşullarında, 2CrO4 2–(suda) + 2H+(suda) 1 2 ƒ Cr2O7 2– + H2O(s) tepkimesi dengededir. Aynı sıcaklıkta, I. H2O sıvısı eklendiğinde dengenin konumu değişmez. II. K2CrO4 katısı eklendiğinde dengenin konumu 1 yönüne kayar. III. NaOH katısı eklendiğinde dengenin konumu 2 yönüne kayar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

7 www.netlerikatla.com 36. 25°C sıcaklıkta 0,02 mol Ba(OH)2 çözünmesi ile hazırlanan 100 mL sulu çözeltinin pH değeri kaçtır? (log4 = 0,6) A) 0,4 B) 1,2 C) 7 D) 12,4 E) 13,6 37. 25°C ta pH değeri 14 olan 200 mL KOH çözeltisine aynı sıcaklıkta kaç mL saf su ilave edilirse pH = 13 olur? A) 200 B) 400 C) 800 D) 1800 E) 2000 38. 25°C'ta 100 mL X sulu çözeltisinin pOH değeri 2 dir. Aynı sıcaklıkta çözeltiye 100 mL saf su ilave edildiğinde, I. OH– derişimi artar. II. pH değeri azalır. III. Çözeltideki H+ iyonu derişimi 2 . 10–12 molar olur. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 40. 25°C ta 0,2 M H2SO4 sulu çözeltisinin 100 mL si ile 0,6M KOH sulu çözeltisinin 100 mL si karıştırılıyor. Buna göre, son durumda karışımın pH değeri kaçtır? A) 1 B) 2 C) 7 D) 12 E) 13 41. CaBr2 tuzunun t °C’da Kçç değeri 4.10–12 dir. Aynı sıcaklıkta 10 L lik doygun CaBr2 çözeltisinde kaç g çözünmüş CaBr2 bulunmaktadır? (CaBr2 = 200 g/mol) A) 0,02 B) 0,2 C) 0,25 D) 0,4 E) 1,2 42. t°C sıcaklıkta 200 mL doygun XY3 sulu çözeltisinde 6 . 10–3 mol Y– iyonu bulunmaktadır. Buna göre, XY3 katısının t°C'taki Kçç değeri kaçtır? A) 2,7 . 10–7 B) 2,7 . 10–11 C) 6 . 10–15 D) 9 . 10–18 E) 9 . 10–27 43. 25°C’ta aşağıdaki sulu çözeltilerden hangisinde H+ derişimi, OH– derişiminden büyüktür? A) NH3(suda) B) NaCl(suda) C) KBr(suda) D) C2H5OH(suda) E) NH4Cl(suda) 39. Aşağıdaki bileşiklerden hangisinin sulu çözeltisi asidiktir? A) NH3 B) MgO C) Na2O D) SO2 E) Na2CO3

8 1-E 2-C 3-C 4-E 5-E 6-B 7-E 8-D 9-C 10-A 11-E 12-A 13-D 14-C 15-B 16-A 17-D 18-D 19-B 20-B 21-A 22-D 23-C 24-E 25-D 26-A 27-D 28-B 29-A 30-C 31-B 32-D 33-C 34-B 35-E 36-E 37-D 38-D 39-D 40-E 41-B 42-A 43-E 44-E 45-E 46-C 47-C 48-E 49-B www.netlerikatla.com 44. I. Na2CO3 II. KI III. NH4NO3 Yukarıdaki tuzlardan hangileri sulu ortamda hidrolize uğrar? (HNO3 ve HI kuvvetli asit, H2CO3 zayıf asit, NaOH ve KOH kuvvetli baz ve NH3 zayıf bazdır.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 45. Oda koşullarında arı su bulunan kaba potasyum metali atıldığında, K(k) + H2O(s) KOH(suda) + 1 2 H2(g) tepkimesi tam verimli olarak gerçekleşiyor. Tepkimede 0,4 g H2 gazı ve 400 mL KOH çözeltisi oluşuyor. Buna göre, 25°C sıcaklıkta çözeltinin pH değeri kaçtır? (H: 1 g/mol) A) 0 B) 1 C) 7 D) 13 E) 14 46. Oda sıcaklığında 0,3 mol HCN içeren sulu çözelti ile 0,2 mol KOH içeren sulu çözelti karıştırılarak 1 litrelik çözelti elde edilir. Son durumdaki çözelti ile ilgili, I. Tampon çözelti özelliği gösterir. II. Asidik tampondur. III. Çözeltideki OH– derişimi H+ derişiminden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? (HCN için Ka = 2.10–5) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 48. Yukarıdakilerden hangilerinde 1. ve 2. sulu çözeltilerin karışmasıyla eşdeğerlik (dönüm) noktasına ulaşılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 1. çözelti 2. çözelti I. 100 mL 0,1 M HCl 100 mL 0,1 M HNO3 II. 50 mL 0,2 M HBr 100 mL 0,1 M NaOH III. 100 mL 0,1 M H2SO4 100 mL 0,2 M KOH 47. Eşit hacim ve derişimli sulu XOH çözeltisi ile sulu HY çözeltisi karıştırılıyor. Oluşan tuzun sadece anyonu aşağıdaki denklemde olduğu gibi hidrolize uğramaktadır. Y–(suda) + H2O(s) ƒ HY(suda) + OH–(suda) Buna göre, bu tepkimeler ve sulu çözeltilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) XOH kuvvetli bazdır. B) HY zayıf asittir. C) Oda koşullarında XY tuzunun sulu çözeltisinin pH si 7 dir. D) Son çözeltiye bir miktar daha HY den ilave edildiğinde tampon çözelti elde edilir. E) Tam nötralleşme gerçekleşmiştir. 49. I. 1 mol HCl ile 1 mol NH3 II. 1 mol NaOH ile 2 mol CH3COOH III. 1 mol HNO3 ile 2 mol HF IV. 1 mol KCN ile 1 mol HCN Yukarıdakilerden hangilerinde verilen bileşiklerin karıştırılmasıyla elde edilen sulu çözeltiler tampon çözeltidir? A) I ve II B) II ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

1 SAYI BASAMAKLARI 2. FÖY ✔ Bölme ✔ Bölünebilme ✔ Asal Çarpan ✔ EBOB-EKOK ✔ Periyodik Problemler www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Redoks Tepkimeleri İndirgenme ve yükseltgenme olaylarının birlikte olduğu tepkimelere redoks tepkimesi denir. Bir elementinin elektron vererek değerliğinin artmasına yükseltgenme (oksidasyon), elektron alarak değerliğinin azalmasına indirgenme (redüksiyon) denir. „ Element elektron verdiğinde yükseltgenir, indirgen özellik gösterir. „ Element elektron aldığında indirgenir, yükseltgen özellik gösterir. Yükseltgenme yarı tepkimesi X° X2+ + 2e– X2+ X3+ + e– X2 2– 2X4+ + 12e– X3 3– 3X5+ + 24e– İndirgenme yarı tepkimesi 3e– + X° X3– 2e– + X2+ X0 2e– + X2 2X– 16e– + X2 5+ 2X3– Örneğin, Mg + CuCl2 MgCl2 + Cu tepkimesinde, Mg0 + Cu2+ Cl–1 2 Mg2+ Cl–1 2 + Cu0 Mg° Mg2+ + 2e– Mg yükseltgenmiştir, indirgen özellik gösterir. Cu2+ + 2e– Cu° Cu2+ indirgenmiştir, CuCl2 yükseltgen özellik gösterir. Tepkime redokstur. Tanım Örnek 1 : I. Mg + 2HCl MgCl2 + H2 II. HCl + KOH KCl + H2O III. CaCO3 CaO + CO2 IV. Fe2+ Fe3+ + e– V. 2SO2 + O2 2SO3 Yukarıdaki tepkimelerden hangileri redokstur? Çözüm: Redoks Tepkimelerinin Denkleştirilmesi „ Tepkimedeki tüm elementlerin yükseltgenme basamakları bulunur. (1. ünitenin son bölümünü inceleyiniz.) „ Değerliği değişmiş olan elementler tespit edilir. „ İndirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimeleri yazılır. „ Alınan - verilen elektron sayısı basit tam sayılarla eşitlenir. „ Atom türü ve sayısı korunacak şekilde denkleştirme yapılır. Örneğin, C + HNO3 CO2 + NO + H2O tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştirelim. C0 + H N O3 C O2 + N O + H2O +1 +5 –2 +4 –2 +2 –2 +1 –2 Değerliği değişenler C ve N elementleridir. C° C+4 + 4e– N5+ + 3e– N2+ Alınan - verilen elektron sayısı eşitlenir. 3 / C0 C+4 + 4e– 4 / N+5 + 3e– N+2 3C + 4HNO3 3CO2 + 4NO + H2O Hidrojen sayısının eşitlenmesi için H2O nun katsayısı 2 olur. Oksijenlerin eşit olduğu görülür. 3C + 4HNO3 3CO2 + 4NO + 2H2O Tanım Örnek 2 : Cu + HNO3 ® Cu(NO3) 2 + NO + H2O Yukarıdaki tepkime en küçük tamsayılı katsayılar ile denkleştirilirse H2O nun katsayıları kaç olur? Çözüm: KİMYA VE ELEKTRİK-I 18. FÖY ✔ İndirgenme Yükseltgenme Tepkimeleri ✔ Redoks Tepkimelerinin Denkleştirilmesi ✔ Aktiflik

2 18. FÖY: KİMYA VE ELEKTRİK-I KİMYA VE ELEKTRİK-I www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 3 : HI + HNO3 NO + I2 + H2O tepkimesi ile ilgili, I. HI yükseltgenmiştir. II. HNO3 yükseltgendir. III. Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştiğinde H2O nun katsayısı 4 olur. IV. Tepkimede 1 mol HNO3 bileşiği 3 mol elektron vermiştir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 4 : FeCl2 + HCl + H2O2 FeCl3 + H2O tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H2O nun katsayısı kaçtır? Çözüm: Örnek 5 : Ag2S + HNO3 AgNO3 + S + NO + H2O Yukarıdaki tepkime denklemi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H2O bileşiğinin katsayısı kaç olur? Çözüm: Aktiflik „ Aktiflik metallerde elektron verme isteği ile, ametallerde ise elektron alma isteği ile doğru orantılıdır. „ Metalik aktiflik artar. Ametalik aktiflik artar. 1A F 7A Fr „ Aktif olan bir metal, pasif olan bir metalin tuzunun çözeltisinde çözünür. „ Pasif olan bir metal, aktif olan bir metalin tuzunun çözeltisinde çözünmez. Örneğin, Mg, Zn den aktiftir. Mg(k) + ZnCl2(suda) MgCl2(suda) + Zn(k) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir. (İstemli) Zn(k) + MgCl2(suda) ZnCl2(suda) + Mg(k) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşmez. (İstemsiz) Standart Yükseltgenme Yarı Tepkimeleri ve Aktiflik Li(k) Li+(suda) + e– E0 = + 3,04 volt Na(k) Na+(suda) + e– E0 = + 2,71 volt Mg(k) Mg2+(suda) + 2e– E0 = + 2,37 volt Al(k) Al3+(suda) + 3e– E0 = + 1,66 volt Zn(k) Zn2+(suda) + 2e– E0 = + 0,76 volt Fe(k) Fe2+(suda) + 2e– E0 = + 0,45 volt H2(g) 2H+(suda) + 2e– E0 = 0,00 volt Cu(k) Cu2+(suda) + 2e– E0 = – 0,34 volt Ag(k) Ag+(suda) + e– E0 = – 0,80 volt Au(k) Au3+(suda) + 3e– E0 = – 1,50 volt Aktiflik artar. Standart koşullarda (25°C, 1 atm) H2 gazının yükseltgenme potansiyeli sıfır kabul edilerek bazı metallerin yükseltgenme yarı pil potansiyelleri hesaplanmıştır. E° değeri pozitif olanlar H2 den aktif, E° değeri negatif olanlar H2 den pasiftir. E° değeri büyüdükçe metalik aktiflik artar. Yukarıdaki elementlerden en aktif olan Li, en pasif olan Au dur. „ Yarı tepkime ters çevrildiğinde E° değeri işaret değiştirir. Li(k) Li+(suda) + e– E0 = +3,04 volt Li+(suda) + e– Li(k) E0 = –3,04 volt „ Yarı tepkime n sayısı ile çarpıldığında E° değeri değişmez. „ Yarı tepkimeler toplandığında E° değerleri de toplanır. Zn(k) Zn2+(suda) + 2e– E0 = +0,76 volt Cu2+(suda) + 2e– Cu(k) E0 = +0,34 volt Zn(k) + Cu2+(suda) Zn2+(suda) + Cu(k) E0 = +1,10 volt Tanım

3 www.netlerikatla.com AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ Örnek 6 : Metallerin elektron verme eğilimleri Mg > Fe > Ag olduğuna göre, I. Mg metali FeCl2 sulu çözeltisi ile tepkime verir. II. Ag metali MgCl2 sulu çözeltisi ile tepkime verir. III. AgCl sulu çözeltisi Fe metalinden yapılmış kapta saklanabilir. yargılarından hangileri doğrudur? Çözüm: Örnek 7 : I. Mg(k) Mg2+(suda) + 2e– E0 = +2,37 volt II. Au(k) Au3+(suda) + 3e– E0 = –1,50 volt Yukarıdaki yarı tepkime denklemleri ve standart yükseltgenme potansiyellerine göre, 3Mg(k) + 2Au3+(suda) ƒ 3Mg2+(suda) + 2Au(k) tepkimesinin E0 değeri kaç volttur? Çözüm: Örnek 8 : X Y Z(NO3) 2 çözeltisi Z(NO3) 2 sulu çözeltisi bulunan kaba X ve Y metalleri daldırıldığında X metalinde herhangi bir aşınma olmazken Y metalinin aşındığı gözlenmektedir. Buna göre, X, Y ve Z metallerinin yükseltgenme eğilimlerini büyükten küçüğe doğru sıralanışı nasıldır? Çözüm: Örnek 9 : Al metalinden yapılmış bir çubuk, ` MgSO4 çözeltisine batırıldığında bir tepkime gözlenmiyor. ` Ni(NO3) 2 çözeltisine batırıldığında Al çubuğun aşındığı gözleniyor. Buna göre, Al, Mg ve Ni metallerinin yükseltgenme potansiyellerinin büyükten küçüğe doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Çözüm: Örnek 10 : X(k) + Y2+(suda) ƒ X2+(suda) + Y(k) tepkimesinin E0 değeri –1,10 volttur. Buna göre, I. Tepkime kendiliğinden gerçekleşmez. II. X, Y den aktiftir. III. X metalinden yapılan bir kapta YCl2 sulu çözeltisi saklanabilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? Çözüm:

4 ÖDEV TESTİ TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ www.netlerikatla.com 1. Aşağıdaki tepkimelerden hangisi redoks değildir? A) N2 + 3H2 2NH3 B) C3H8 + 5O2 3CO2 + 4H2O C) Ca + H2SO4 CaSO4 + H2 D) 2NaOH + Zn Na2ZnO2 + H2 E) 2KOH + H2SO4 K2SO4 + 2H2O 4. X, Y ve Z metallerinin elektron verme eğilimleri Z > X > Y şeklindedir. Buna göre, I. X(k) + Y2+(suda) X2+(suda) + Y(k) II. Z(k) + Y2+(suda) Z2+(suda) + Y(k) III. X(k) + Z2+(suda) X2+(suda) + Z(k) tepkimelerinden hangileri kendiliğinden gerçekleşir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 5. Al3+(suda) + 3e– Al(k) E0 = –1,66 volt 2Al(k) + 3Zn2+(suda) ƒ 2Al3+(suda) + 3Zn(k) E0 = +0,90 volt Yukarıdaki tepkime denklemlerine göre, Zn(k) Zn2+(suda) + 2e– tepkimesinin E0 değeri kaçtır? A) +0,76 B) –0,76 C) +2,56 D) –2,56 E) +0,38 6. MnO2 + 4HCl MnCl2 + Cl2 + 2H2O Yukarıdaki denkleştirilmiş redoks tepkimesi ile ilgili, I. MnO2 yükseltgen özellik göstermiştir. II. HCl yükseltgenmiştir. III. 1 mol MnO2 bileşiği 2 mol elektron vermektedir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Aşağıdaki altı çizili elementlerden hangisinin yükseltgenme basamağı yanlıştır? Madde Yükseltgenme basamağı A) CaCO3 +4 B) CrO4 2– +6 C) PO4 3– +5 D) KBrO3 +3 E) H2O2 –1 3. Cl2 + KOH KClO3 + KCl + H2O Yukarıdaki tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştiğinde H2O nun katsayısı 3 tür. B) Cl2 hem indirgen hem yükseltgen özellik göstermektedir. C) KOH, yükseltgenmiştir. D) KClO3 bileşiğindeki Cl elementinin yükseltgenme basamağı +5 tir. E) KOH bileşiğindeki O elementinin yükseltgenme basamağı –2 dir.

5 www.netlerikatla.com 1-E 2-D 3-C 4-C 5-A 6-B 7-A 8-C 9-B 10-C 11-D 12-E 7. X metali Z metali Y+2 NO– 3 Şekildeki sistemde X metalinden yapılmış kapta Y(NO3) 2 sulu çözelti bulunmaktadır. Kapta herhangi bir aşınma gözlenmezken çözeltiye daldırılan Z metalinin aşındığı gözleniyor. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) X, Y'den aktiftir. B) Z, Y'den aktiftir. C) Z metali Y2+ iyonlarını indirger. D) Y metali XCl2 sulu çözeltisiyle tepkime verir. E) Y'nin yükseltgenme potansiyeli Z'ninkinden küçüktür. 8. Fe2O3 + 3CO 2Fe + 3CO2 tepkimesi ile ilgili, I. Redokstur. II. Fe2O3 bileşiği yükseltgenmiştir. III. 1 mol CO bileşiği 2 mol elektron vermiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 9. Aşağıda bazı elementlerin aktiflik sıralaması verilmiştir. Mg > Al > Co > H > Ag Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Mg'nin yükseltgenme potansiyeli Ag'ninkinden büyüktür. B) Al(NO3) 3 çözeltisinde Ag metali yükseltgenir. C) Ag metali HCl çözeltisi ile tepkime vermez. D) Co metali HBr çözeltisi ile tepkime verir. E) Co(k) + 2Ag+ → Co2+(suda) + 2Ag(k) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir. 10. Aşağıdaki kimyasal tepkimelerden hangisi indirgenmeyükseltgenme tepkimesi değildir? A) C2H4 + Br2 C2H4Br2 B) 2KBrO3 2KBr + 3O2 C) Pb(NO3) 2 + 2Nal PbI2 + 2NaNO3 D) C2H5OH + 3O2 2CO2 + 3H2O E) Cu + 2H2SO4 CuSO4 + SO2 + 2H2O 11. CrI3 + KOH + Cl2 K2CrO4 + KlO4 + KCl + H2O Yukarıdaki redoks tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde H2O'nun katsayısı kaçtır? A) 8 B) 14 C) 28 D) 32 E) 54 12. Aşağıdaki kimyasal türlerden hangisinde brom elementinin yükseltgenme basamağı yanlıştır? Kimyasal Tür Br’nin yükseltgenme basamağı A) Br2O3 +3 B) HBr –1 C) HBrO2 +3 D) BrO– 3 +5 E) BrO– 4 +8

6 TEST 1 AYT KİMYA DERS İŞLEME FÖYÜ YENİ NESİL SORULAR www.netlerikatla.com 1. Mg > Zn > H2 > Cu Yukarıda bazı elementlerin yükseltgenme potansiyellerinin sıralaması verilmiştir. Buna göre, I. Mg metalinden yapılmış bir kapta Zn(NO3) 2 çözeltisi saklanabilir. II. Cu metali HCl çözeltisiyle tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkarılır. III. Zn(k) + CuCl2(suda) → ZnCl2(suda) + Cu(k) tepkimesi istemli olarak gerçekleşir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Mg(k) + Ag2O(k) MgO(k) + 2Ag(k) tepkimesi ile ilgili, I. Mg yükseltgendir. II. Ag2O indirgenmektedir. III. 1 mol Ag2O bileşiği 2 mol elektron vermektedir. bilgilerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 4. Al3+(suda) + 3e– Al(k) E0 = – 1,66 volt Cd2+(suda) + 2e– Cd(k) E0 = – 0,40 volt Yukarıda Al ve Cd metallerine ait indirgenme potansiyelleri verilmiştir. Buna göre, 3Cd(k) + 2Al3+(suda) ƒ 3Cd2+(suda) + 2Al(k) tepkimesinin standart gerilimi kaç volttur? A) –2,12 B) –2,06 C) –1,26 D) +1,26 E) +2,06 2. H2SO4 H2SO4 H2SO4 I II III X metali Y metali Z metali Şekildeki kaplarda derişik H2SO4 sulu çözeltileri bulunmaktadır. Kaplara belirtilen metaller atıldığında I.kapta X metalinin kütlesinde bir değişim olmazken, II. kapta H2 gazı, III. kapta SO2 gazı çıkışı olmaktadır. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) X metalinin yükseltgenme eğilimi hidrojeninkinden düşüktür. B) Y metali Z metalinden aktiftir. C) Z metalinin yükseltgenme potansiyeli X inkinden büyüktür. D) Z aktif metaldir. E) Elektron verme eğilimleri Y > Z > X tir.

7 www.netlerikatla.com 1-A 2-D 3-B 4-C 5-E 6-E 7-D 8-C 5. P + HNO3 + H2O H3PO4 + NO Yukarıdaki redoks tepkimesi en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, I. Yükseltgenen maddenin katsayısı 3'tür. II. Yükseltgen maddenin katsayısı 5'dir. III. H2O bileşiğinin katsayısı H3PO4 bileşiğininkinden küçüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 6. Ni2+(suda) + 2e– Ni(k) E0 = –0,25 volt Fe2+(suda) + 2e– Fe(k) E0 = –0,45 volt Cu2+(suda) + 2e– Cu(k) E0 = +0,34 volt Yukarıdaki yarı tepkimelere göre, I. Cu metalinin standart yükseltgenme potansiyeli Ni elementininkinden büyüktür. II. Fe metali, Ni metalinden aktiftir. III. Fe(k) + Cu2+(suda) Fe2+(suda) + Cu(k) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 7. Cu2+(suda) + 2e– Cu(k) E0 = + 0,34 volt Al3+(suda) + 3e– Al(k) E0 = – 1,66 volt Standart indirgenme yarı tepkimeleri yukarıda verilen maddelerle ilgili, I. Cu, Al'den aktiftir. II. Al - Cu standart pilinin gerilimi 2,00 volttur. III. 2Al(k) + 3Cu2+(suda) ƒ 2Al3+(suda) + 3Cu(k) tepkimesi kendiliğinden gerçekleşir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Aşağıda bazı elementlerin standart indirgenme potansiyelleri verilmiştir. Pb2+(suda) + 2e– Pb(k) E0 = – 0,12 volt Cu2+(suda) + 2e– Cu(k) E0 = + 0,34 volt Co2+(suda) + 2e– Co(k) E0 = – 0,28 volt Be2+(suda) + 2e– Be(k) E0 = – 1,85 volt Buna göre, elementlerin aktifliklerinin sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak yazılmıştır? A) Cu > Co > Pb > Be B) Be > Co > Cu > Pb C) Be > Co > Pb > Cu D) Cu > Pb > Co > Be E) Pb > Co > Cu > Be