ປັດໄຈທີ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ການສົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021 ອ. ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ

1 ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021 ທ້າວ ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ ນາງ ສວຍດາວັນ ຄໍາພູມີ ບົດຄົັ້ນຄວ້າວິໄຈນີັ້ເປັນສ່ວນໜ ີ່ງຂອງການຮຽນ-ການສອນລະບົບ 12+4 ມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 2021

2 ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021 ທ້າວ ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ ນາງ ສວຍດາວັນ ຄໍາພູມີ ບົດຄົັ້ນຄວ້າວິໄຈນີັ້ເປັນສ່ວນໜ ີ່ງຂອງການຮຽນ-ການສອນລະບົບ 12+4 ມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 2021

3

4 ບົດຄັດຫຍ ໍ້ ຫົວຂ ໍ້ວິໄຈ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນ ຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021 ຜູ້ວິໄຈ ທ້າວ ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ ນາງ ສວຍດາວັນ ຄໍາພູມີ ປະທານກໍາມະການທີີ່ປຶກສາ ທ່ານ ປອ ລົບພະລັກ ອຸທິດປັນຍາ ຊອ. ປທ. ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ (2021) “ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນ ມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021” ອຈານທີີ່ປືກສາ ອຈ. ປອ ສົມໄຊ ເທບ ສົມບັດ. ການວິໄຈເທ ີ່ອນີັ້ມີວັດຖຸປະສົງເພ ີ່ອ 1) ສ ກສາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນ ຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊໃນ 5 ດ້ານໄດ້ແກ່ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ, ດ້ານບຸກຄະລາກອນ, ດ້ານວັດສະດຸ - ອຸປະກອນດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ 2) ເພ ີ່ອສ ກສາບັນຫາ ແລະ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະກ່ຽວກັບການພັດທະນາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ. ກູ່ມຕົວຢ່າງທີີ່ໃຊ້ໃນການວິໄຈຄັັ້ງນີັ້ໄດ້ແກ່ ຄູຜູ້ສອນໃນລະດັບມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູ ປາກເຊ ຈໍານວນ 33 ຄົນ ເຄ ີ່ອງມ ທີີ່ໃຊ້ໃນການວິໄຈເປັນແບບສອບຖາມ, ແບບມາດຕາສ່ວນປະມານຄ່າ 5 ລະດັບ ແລະ ແບບສໍາພາດ ສະຖິຕິທີີ່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນຄ ຄ່າສະເລ່ຍ ( X ) ແລະ ຄ່າຄວາມບ່ຽງເບນມາດຕະຖານ (S.D.) ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນການສໍາພາດໂດຍການວິເຄາະເນ ັ້ອຫາ ຜົນການວິໄຈພົບວ່າ: 1. ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະ ຍາໄລຄູປາກເຊ ໃນ 5 ດ້ານ ໄດ້ແກ່ ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ດ້ານວັດສະດຸອຸປະກອນ ດ້ານການຈັດ ການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ ໂດຍພາບລວມແລ້ວ ແລະ ຫຼາຍດ້ານຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ

5 2. ການສ ກສາບັນຫາ ແລະ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນ ຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໃນ 5 ດ້ານ ດັົ່ງນີັ້ 1) ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ພົບວ່າຜູ້ບ ລິຫານມີນະໂຍບາຍໃນການສະໜັບສະໜູນງົບປະມານທີີ່ກ່ຽວກັບການ ສົົ່ງ ເສີມການອ່ານ ມີຂ ໍ້ສະເໜີແນະວ່າຜູ້ບ ລິຫານຄວນໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບນະໂຍບາຍດ້ານການ ສະໜັບສະໜູນງົບປະ ມານເພິີ່ມເຕິມຢ່າງຕ ໍ່ເນ ີ່ອງ 2) ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ພົບວ່າໂຮງຮຽນມີການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນໃຫ້ ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດໃນ ການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານໃຫ້ມີຄຸນນະພາບ ແຕ່ຄູຜູ້ສອນມີພາລະວຽກງານຫຼາຍ ບາງເທ ີ່ອຈ ີ່ງບ ໍ່ຄ່ອຍມີ ເວລາໃນການຕຽມຄວາມພ້ອມໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວມີຂ ໍ້ສະເໜີແນະວ່າຄູຄວນມີການ ວາງແຜນຈັດຕາລາງເວລາໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວ 3) ດ້ານວັດດຸອຸປະກອນ ພົບວ່າຫ້ອງສະໝຸດມີຂະໜາດນ້ອຍບ ໍ່ພຽງພ ໄດ້ມີຂ ໍ້ສະເໜີແນະວ່າໂຮງຮຽນຄວນ ມີການ ເພີີ່ມງົບປະມານໃນການຂະຫຍາຍຫ້ອງສະໝຸດ 4) ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ພົບວ່າຄູໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ແລະສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານໃຫ້ກັບນັກຮຽນ ແຕ່ນັກຮຽນກູ່ມອ່ອນຍັງບ ໍ່ ສົນໃຈການອ່ານ ມີຂ ໍ້ສະເໜີແນະວ່າຄວນ ໃຫ້ຄູເພີີ່ມກິດຈະກໍາດ້ານການອ່ານສໍາລັບນັກຮຽນກູ່ມອ່ອນໃຫ້ ຫຼາຍຂ ັ້ນ. 5) ດ້ານນັກຮຽນ ພົບວ່ານັກຮຽນກູ່ມອ່ອນບ ໍ່ເຫັນຄວາມສໍາຄັນໃນການເຂົັ້າຮ່ວມກິດຈະ ກໍາສົົ່ງເສີມ ການ ອ່ານ ມີຂ ໍ້ສະເໜີແນະວ່າໂຮງຮຽນຄວນມີຈັດການໃຫ້ນັກຮຽນໃຊ້ເວລາຫວ່າງໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດໃນການເຂົັ້າ ຮ່ວມ ກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ແລະ ຕ້ອງໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຝຶກອ່ານດ້ວຍ.

6 ໃບກຽດຕິຄຸນ ຜ່ານໄລຍະເວລາທີີ່ຂ້າພະເຈົັ້າ, ໄດ້ສ ກສາຄົັ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບ “ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາ ລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021 ຕາມຫຼັກສູດປະ ລິນຍາຕຣີລະບົບ 12+4 ຂ້າພະເຈົັ້າຮູ້ສ ກດີໃຈ ແລະ ມີຄວາມພາກພູມໃຈຫຼາຍເພາະຕະຫຼອດໄລຍະເວລາດໍາເນີນ ການວິໄຈດັົ່ງກ່າວ ຂ້າພະເຈົັ້າໄດ້ຊອກຮູ້ຄົັ້ນຄວ້າຫຼາຍສິີ່ງຫຼາຍຢາງໂດຍສະເພາະຄວາມຮູ້ ໃໝ່ໆທາງດ້ານວິຊາການ, ປະສົບການໃນການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້, ເທັກນິກວິຊາການໃນການຊອກຮູ້ສ ກສາເອກະສານທີີ່ນໍາມາໃຊ້, ແບບແຜນ ໃນການປະຕິບັດໜ້າທີີ່ວຽກງານໂດຍຜ່ານການຖ່າຍທອດຈາກອາຈານ ທີີ່ມີປະສົບການ ແລະ ສໍານານງານໃນການ ສອນມາຫຼາຍປີເຊິີ່ງສັງກັດຢູ່ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໂດຍສະເພາະແມ່ນອາຈານ ທີີ່ສອນພາຍໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດ ເຊີີ່ງໄດ້ມີການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ດ້ວຍຫຼາຍຮູບແບບ ມີຫຼາຍໆ ກິດຈະກໍາ ໃຫ້ຂ້າພະເຈົັ້າໄດ້ດໍາ ເນີນການວິໄຈ. ຂ ສະແດງຄວາມຕະຕັນຍຸຮູ້ບຸນຄຸນຢ່າງລົັ້ນເຫຼ ອມາຍັງຄູອາຈານທຸກທ່ານທີີ່ໄດ້ທຸ້ມເທກໍາລັງກາຍ, ກໍາລັງໃຈ, ຄວາມຮູ້ທາງດ້ານວິຊາການເຂົັ້າໃນການສິດສອນ ແນະແນວໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼ ອ ແລະ ອໍານວຍຄວາມສະດວກໃນ ການຄົັ້ນຄ້ວາ. ສ ກສາເກັບກໍາຂ ໍ້ມູນຕ່າງໆ ອັນເປັນປະໂຫຍດຕ ໍ່ການຂຽນບົດວິໄຈໃນຄັັ້ງນີັ້ດ້ວຍ. ຂ ຂອບໃຈນໍາທ່ານຄະນະປະທານ, ກໍາມະການບົດວິໄຈ ທີີ່ໄດ້ຕົກລົງເປັນເອກະພາບໃຫ້ຂ້າພະເຈົັ້າໄດ້ຂຽນ ບົດວິໄຈໃນຄັັ້ງນີັ້ຂ ສະແດງຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນມາຍັງ ອາຈານ ສົມໄຊ ເທບສົມບັດ ປະທານກໍາມະການທີີ່ປຶກສາ, ອາຈານ ສຸດຊາດາ ວົງບັນດິດ ໃນນາມກໍາມະການທີີ່ປຶກສາທີີ່ກະລຸນາໃຫ້ຄໍາປຶກສາແນະແນວ,ແນະ ນໍາຊ່ວຍເຫຼ ອ ຂ້າພະເຈົັ້າຕະຫຼອດມາເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົັ້າມີແນວທາງໃນການສ ກສາຄົັ້ນ ຄ້ວາບົດວິໄຈ ປະສົບການອັນລໍໍ້າຄ່າ ໃນ ການໃນຄັັ້ງນີັ້ຈົນສໍາເລັດຜົນມາໂດຍດີ. ທ້າວ ສີບຸນດ່ອນ ແກ້ວພິຈິດ.

7 ສາລະບານ ໜ້າທີ ບົດຄັດຫຍ ໍ້.......................................................................................................................ກ ໃບກຽດຕິຄຸນ....................................................................................................................ຂ ສາລະບານ........................................................................................................................ຄ ສາລະບານຕາຕະລາງ............................................................................................................ງ ບົດ ທີ1..............................................................................................................................1 ບົດນໍາ.............................................................................................................................. 1 ຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາ..................................................................... 1 ຈຸດປະສົງ..............................................................................................................5 ຂອບເຂດຂອງການວິໄຈ.............................................................................................5 ຄວາມສໍາຄັນຂອງການວິໄຈ.........................................................................................6 ກອບແນວຄວາມຄິດວິໄຈ...........................................................................................6 ນິຍາມສັບສະເພາະ...................................................................................................8 ປະໂຫຍດທີີ່ໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈ .................................................................................9 ບົດທີ 2..........................................................................................................................11 1. ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ........................................................... 13 1.1 ສະພາບການຈັດການສ ກສາ ແລະ ການພັດທະນາໂຮງຮຽນ ..........................................13 1.2 ການສົົ່ງເສີມການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ..................... 16

8 1.3 ການປະເມີນການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ.................................. 16 2. ທິດສະດີກ່ຽວກັບພາສາ.................................................................................................... 17 1. ຄວາມໝາຍສໍາຄັນຂອງພາສາ. .................................................................................17 1.1. ພາສາແມ່ນສ ີ່ສ າພັນລະດັບໜ ີ່ງຂອງມະນຸດ. ...............................................................17 1.2. ຄວາມສ າພັນຂອງພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນ. ...........................................................17 2. ພາສາລາວ ແລະ ຄວາມຈໍາເປັນຈະຕ້ອງສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນ ....................................................17 2.1. ການກ າເນີດ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງພາສາລາວ.................................................... 17 2.3. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວ............................................. 19 2.4. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນ............................... 23 3. ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການອ່ານ ......................................................................................24 3.1.ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ ...........................................................24 3.1.1.ຄວາມໝາຍຂອງການອ່ານ. ...............................................................................24 3.1.2. ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ .............................................................................26 4. ການສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໄສຮັກການອ່ານ ................................................................................28 4.1 ນິດໄສຮັກການອ່ານ........................................................................................... 28 4.2 ກິດຈະກ າທີີ່ສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໃສຮັກການອ່ານ...........................................................28 4.2.1 ການອ່ານອອກສຽງ......................................................................................... 29 4.2.2 ການອ່ານພ້ອມຄູ...........................................................................................29 4.2.3 ການອ່ານເປັນຄູ່ ............................................................................................31

9 4.2.4 ການອ່ານຕາມໃຈ ..........................................................................................31 5. ປະເພດຂອງການອ່ານ ....................................................................................................32 5.1 ການອ່ານໃນໃຈ ...............................................................................................32 5.2 ການອານອອກສຽງ ..........................................................................................34 6. ຈຸດປະສົງຂອງການອ່ານ .................................................................................................37 7. ຫຼັກການກ່ຽວກັບການອ່ານ..............................................................................................40 7.1 ທິດສະດີການອ່ານ ...........................................................................................40 7.2. ຫຼັກການອ່ານອອກສຽງ ....................................................................................42 7.3 ຫຼັກການອ່ານໃນໃຈ..........................................................................................43 7.4 ວິທີອ່ານ.......................................................................................................43 7.5. ຄວາມໝາຍຂອງຄ າຮ້ອຍແກ້ວ............................................................................44 7.6. ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາຮ້ອຍກອງ.............................................................................48 7.7. ການອ່ານຕ າລາວິຊາການ ແລະ ສາລະຄະດີ..............................................................54 7.8. ການອ່ານໜັງສ ພິມ, ວາລະສານ ແລະ ບົດຄວາມ.......................................................56 7.9. ປຶຶ້ມບັນເທີງ ແລະ ປຶຶ້ມວັນນະຄະດີ........................................................................56 8. ກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ..............................................................................................58 8.1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງກິດຈະກາສົົ່ງເສີມການອ່ານ .....................................58 8.2 ຄຸນປະໂຫຍດຂອງກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ...........................................................58 8.3 ຮູບແບບຂອງກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ.................................................................58 8.4 ການເລົົ່ານິທານ...............................................................................................58 8.5. ການສະແດງລະຄອນເຈ້ຍ.................................................................................60 8.6. ຮ້ອງເພງ......................................................................................................61 8.7.ການຫຼິັ້ນເກມ.................................................................................................63 8.8.ການສະແດງລະຄອນ........................................................................................64 8.9. ຄໍາຫວາຍ.....................................................................................................65 9. ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ....................................................................................................66 10. ບົດບາດຂອງຄູໃນການສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານ.......................................................................70 11. ຄຸນນະພາບການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ...................................................................... 75 12. ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການອ່ານ...................................................................................79 13. ອົງປະກອບຂອງປັດໄຈທີີ່ມີຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ..................................................83 14. ງານວິໄຈທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ..................................................................................................... 95

10 1. ບົດຄົັ້ນຄວ້າພາຍໃນປະເທດ.................................................................................... 95 2 ບົດຄົັ້ນຄວ້າຕ່າງປະເທດ.........................................................................................98 ບົດ ທີ3.........................................................................................................................101 ວິທີການດໍາເນີນວິໄຈ ............................................................................................. 101 ປະຊາກອນ ແລະ ກຸ່ມຕົວຢ່າງ................................................................................... 101 ເຄ ີ່ອງມ ທີີ່ໃຊ້ໃນການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ..................................................................... 101 ວິທີເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ........................................................................................ 103 ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ..................................................................................................103 ການແປຜົນ......................................................................................................... 104 ບົດ ທີ4.........................................................................................................................105 ຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ.............................................................................................. 105 ຕອນທີ1 ............................................................................................................105 ຕອນທີ2 ...........................................................................................................110 ຕອນທີ3 ............................................................................................................113 ບົດທີ5......................................................................................................................... 116 ສະຫຼຸບສະອະທິບາຍຜົນ ແລະ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະ ..................................................................116 ສະຫຼຸບຜົນການວິໄຈ............................................................................................... 117

11 ອະທິບາຍຜົນ ......................................................................................................117 ຂ ໍ້ສະເໜີແນະ....................................................................................................... 122 ບັນນານຸກົມ .......................................................................................................123 ພາກຜະນວກ ກ ແບບສອບຖາມເພ ີ່ອການວິໄຈ ..................................................................................129 ພາກຜະນວກ ຂ ໜັງສ ອະນຸຍາດເກັບກໍາຂ ໍ້ມູນ....................................................................................138 ພາກຜະນວກ ຄ ປະຫວັດຂອງຜູ້ວິໄຈ..............................................................................................142 ສາລະບານຕາຕະລາງ ຕາຕະລາງທີ ໜ້າ ທີ ຕາຕະລາງ 1 : ໂດຍພາບລວມແລະລາຍດ້ານ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄູ.......................................103 ຕາຕະລາງ 2 : ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄູ ຈໍາແນກເປັນລາຍຂ ໍ້................................103 ຕາຕະລາງ 3 : ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄູ ຈ າແນກເປັນລາຍຂ ໍ້..........................104 ຕາຕະລາງ 4 : ດ້ານວັດສະດຸອຸປະກອນ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄູ ຈໍາແນກເປັນລາຍຂ ໍ້.....................105 ຕາຕະລາງ 5 : ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນ ຂອງຄູ ຈ າແນກເປັນລາຍຂ ໍ້........106 ຕາຕະລາງ 6 : ດ້ານນັກຮຽນ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄູ ຈ າແນກເປັນລາຍຂ ໍ້..................................106 ຕາຕະລາງ 7 : ຄ່າຄວາມຖີີ່ແລະສ່ວນຮ້ອຍຂອງບັນຫາ............................................................106

12 ຕາຕະລາງ 8 : ຄ່າຄວາມຖີີ່ແລະຮ້ອຍລະຂອງຂ ໍ້ສະເໜີແນະ.......................................................110

1 ບົດທີ 1 ບົດນໍາ 1. ຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາ ພາສາແມ່ນພາຫານະສ ີ່ສານເບ ັ້ອງຕົັ້ນອັນໜ ີ່ງທີີ່ຮັບໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ໃນຊີວິດສັງຄົມ ພາສາ ຫຼ ຄໍາເວົັ້າເກີດຂ ັ້ນໂດຍ ອາໃສເຫດການຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ວາດຊົງ, ທ່າທາງ, ສໍານຽງ, ອາການ... ເປັນຕົັ້ນ ພາສາກໍາເນີດເກີດຂີັ້ນດ້ວຍຄວາມຈໍາ ເປັນຂອງມະນຸດ ທີີ່ຢາກສະແດງຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດຂອງຕົນໃຫ້ຜູ້ອ ີ່ນຮັບຮູ້ ແລະ ເຂົັ້າໃຈນໍາເຊີີ່ງເລີີ່ມຈາກການໃຊ້ ວາດຊົງ, ທ່າທາງສະແດງອອກ( ພາສາໃບ້ ຫຼ ກ ກ) ຕ ໍ່ມາກ ໍ່ມີສຽງອອກມາເຊີີ່ງບົົ່ງບອກໂດຍປະສານກັບທ່າທາງ, ຈັງຫວະຂອງອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ຍົກມ , ຍົກຕີນ, ຕີຄີັ້ວ, ຫຼັບຕາ, ເບະສົບ... ສະນັັ້ນຖ້າຫາກບ ໍ່ມີພາສາ ມະນຸດ ກ ໍ່ອາດຈະບ ໍ່ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈເຊີີ່ງກັນ ແລະ ກັນໄດ້ ພາສາຍ່ອມຈະເລີນກ້າວນ້າໄປຕາມຄວາມຈະເລີນກ້ານ້າຂອງ ສັງຄົມ. ເພາະວ່າມັນເປັນສ ີ່ີສະແດງໃຫ້ມະນຸດເຂົັ້າໃຈໃນທຸກສີີ່ງທຸກຢ່າງທີີ່ເກີດຂ ັ້ນພ້ອມພ້ອມໃຊ້ວຍກຕ່າງໆໃນການ ພົວພັນກັນຢູ່ໃນສັງຄົມ. ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນເປັນເຄ ີ່ອງມ ສະແດງເຖີງຄວາມຮຸ່ງເຮ ອງໃນອາດິດ ແລະ ເປັນ ຫຼັກຖານທີີ່ສໍາຄັນໃນການຮໍໍ່າຮຽນປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງສັງຄົມ. ພາສາເວົັ້າເກີດຂ ັ້ນກ່ອນພາສາຂຽນ, ມີພາສາ ເວົັ້າເພ ີ່ອໃຊ້ໃນການຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ແລະ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃໝ່ໆ ພາສາຂຽນກໍາເນີດເກີດ ຂ ັ້ນຕາມຄວາມຕ້ອງການໃນການບັນທ ກຂ ໍ້ຄວາມ ພາສາເວົັ້າໄວ້ເປັນຫູັກຖານອ້າງອີງ. ສະນັັ້ນ ມັນຈີີ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ ພາສາຂຽນມີຄວາມຊັດເຈນກວ່າພາສາເວົັ້າເພາະວ່າຖ້າຫາກເປັນການບັນທ ກດ້ວຍລາຍລັກອັກສອນຈະຕ້ອງມີຄວາມ ແນ່ນອນ. ການມີພາສາຂຽນ ແລະ ພາສາເວົັ້າເປັນຄວາມສະດວກຫຼາຍສໍາລັບຊ່ວຍສ ີ່ຄວາມໝາຍ, ຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສ ກ ແລະ ຄວາມເຂົັ້າໃຈໃຫ້ເກີດຂ ັ້ນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນບ ໍ່ວ່າຈະສົົ່ງຂ່າວສານ, ການສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນກ ໍ່ຄ ການ ປະກອບອາຊີບ. ຖ້າຫາກມີພາສາເວົາ ແລະ ພາສາຂຽນແລ້ວພາສາກາຍເປັນເຄ ີ່ອງມ ຜູກພັນຄວາມຮູ້ສ ກຂອງມະນຸດ ໃຫ້ແນ້ນແຟນກວ່າສີີ່ງອ ີ່ນໃດ ເພາະວ່າ ມັນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສ ກ ວ່າເປັນພວກດຽວກັນສ້າງໃຫ້ເກີດຄວາມ ສາມັກຄີອັນເປັນນໍໍ້າໜ ີ່ງຈິດດຽວກັນ. ບ ໍ່ພຽງແຕ່ເທົົ່ານັນ ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນຍັງເປັນເຄ ີ່ອງມ ຖ່າຍທອດ ວັດທະນະທໍາອີກດ້ວຍ. ວັດທະນະທໍາຈະເລີນງອກງາມໄດ້ກ ໍ່ຕ ໍ່ເມ ີ່ອມະນຸດມີພາສາ (ມີທອງ ສຸວັນມີໄຊ ແຫວນເພັດ ສີສຸລາດ 1999. 10-12) ພາສາຕ່າງໆທີີ່ຖ ວ່າເປັນພາສາທີີ່ມີຊີວິດ ມີການໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານກັນຢູ່ໃນສັງ ຄົມນັັ້ນຄົງບ ໍ່ມີພາສາໃດທີີ່ມີ ພຽງ ຄໍາພ ັ້ນ ຖານຂອງພາສາຕົນເທົົ່ານັັ້ນ ພາສາຕ່າງໆລ້ວນ ແຕ່ມີຄວາມສໍາພັນກັນດ້ວຍການມີຕົັ້ນກໍາເນີດອັນດຽວ ກັນ ຫຼ ດ້ວຍຄວາມໃກ້ຊິດກ່ຽວຂ້ອງກັນໃນລັກສະນະ ແລະ ຮູບແບບໃດໜ ີ່ງ. ພາສາລາວເປັນພາສາໜ ີ່ງທີີ່ມີ ປະຫວັດການ ກໍາເນີດອັນດົນນານ,ໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍຕົວດ້ານປະລິມານຂອງຄໍາສັບ ແລະ ການໃຊ້ຄໍາສັບ, ຖ້ອຍ ຄໍາ, ສໍານວນ ເລ ັ້ອຍມາ, ພາສາລາວມີຄໍາຢ່າງອຸດົມສົມບູນ ເຊິີ່ງຄວາມອຸດົມສົມບູນນີັ້ໄດ້ເກີດຂ ັ້ນ ເພາະມີການເສີມ ສ້າງ, ປົກປັກ ແລະ ນໍາໃຊ້ການເສີມສ້າງອັນປະກົດເປັນທີີ່ເດັົ່ນ ຊັດຢ່າງໜ ີ່ງນັັ້ນຄ : ການສ້າງຄໍາໂດຍວິທີແຜງສຽງ, ແປງສຽງໃນຄໍາ ພາໃຫ້ເກີດເປັນ ຄໍາໃໝ່ຂ ັ້ນ ແລະ ວິທີມາປະກອບກັນເຂົັ້າໃຫ້ເປັນຄໍາໃໝ່ໃນຂະບວນການອັນນີັ້ ກ ໍ່ ມີການຮັບເອົາຄໍາອັນທີີ່ຈໍາເປັນຈາກພາສາອ ີ່ນເຂົັ້າມາເພີີ່ມຕາມແຕ່ສະໄໝ ທີີ່ຕ້ອງການສໍາລັບສ ີ່ສານສໍາພັນກັນ, ສໍາ

2 ລັບການປົກປັກນັັ້ນຈະເຫັນໄດ້ຈາກລະບົບຄໍາທີີ່ມີໃນ ພາສາລາວຄ : ຄໍາພ ັ້ນຖານຕ່າງໆເຊິີ່ງແມ່ນຄໍາເວົັ້າຄໍາກົກແຫ່ງ ພາສາລາວກ ໍ່ຍັງຮັກສາ ແລະ ໃຊ້ມາຢ່າງສະເໝີທັງໃຫ້ຖານະວ່າເປັນຄໍາທີີ່ສໍາຄັນເປັນເອກະລັກຂອງຊາດ, ພ້ອມນີັ້ຄໍາ ໃດໆທີີ່ມີໃນພາສາລາວຈະເປັນຄໍາເຄົັ້າ ຫຼ ຄໍາທີີ່ຮັບມາຈາກພາສາອ ີ່ນແຕ່ຄາວໃດໆເມ ີ່ອມາເຂົັ້າ ຢູ່ໃນພາສາລາວ ແລ້ວກ ໍ່ຈະນັບວ່າເປັນຄໍາຂອງພາສາລາວຄໍາຕ່າງໆນີັ້ຈະໄດ້ຮັບ ການນໍາໃຊ້ຕາມ ລະບົບສຽງ, ລະບົບຄວາມໝາຍ, ລະບົບໄວຍາ ກອນ ແລະ ມັນໄດ້ມີພາລະກໍາຄ ກັບທົົ່ວໄປທີີ່ມີໃນລະບົບສັງຄົມພາສາລາວຈິີ່ງຖ ວ່າປັນຄໍາລາວ, ເປັນ ສົມບັດແຫ່ງພາສາລາວ ເມ ີ່ອມີການໃຊ້ ສົມຄວນໃຊ້ແລະ ຫຼ ຫາອັນເປັນສົມບັດນີັ້ກ່ອນຫາກມີການຈະຮັບຄໍາອ ີ່ນ ເຂົັ້າມາເພີີ່ມກ ໍ່ຄວນຄໍານ ງກ່ອນວ່າຈະມາເພີີ່ມ ຫຼ ທໍາລາຍຊັບສົມບັດທາງພາສາອັນນີັ້ການປົກປັກຮັກສາເອກະລັກ ທາງພາສາຕ້ອງດໍາເນີນໄປຄຽງຄູ່ກັບການຄົັ້ນຄວ້າ, ດ້ວຍການຄົັ້ນ ຄວ້າຈະພາໃຫ້ຮູ້ທີີ່ມາ, ການເຄ ີ່ອນໄຫວ, ການ ປ່ຽນ ແປງ, ຮູ້ພາ ລະ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງມັນ. ໃນຜ່ານມາພາສາລາວໄດ້ຮັບໂອກາດ ແລະ ສິີ່ງທີີ່ ໄດ້ຮັບການ ຄົັ້ນຄວ້າຍັງມີໜ້ອຍ, ການຄົັ້ນຄວ້າໃນທາງເລິກກ ໍ່ຍັງມີສິີ່ງຈໍາກັດອັນເນ ີ່ອງມາຈາກນັກວິຊາການທາງດ້ານສາດແຫ່ງ ພາສາມີໜ້ອຍ. ( ສົມແສງ ໄຊຍະວົງ ໂຮງພີມ ມັນຫາຕູລາດປີ 2005 ; 1-3) ພາສາແມ່ນມ ລະດົກອັນປະເສິດທາງວັດທະນະທໍາຂອງຊາດອັນໜ ີ່ງ ເຊີີ່ງຄົນລາວທຸກຄົນຈະຕ້ອງໄດ້ປົກປັກຮັກ ສາໄວ້ຄຽງຄູກັບຄົນລາວ ແລະ ຊາດລາວຕະຫູອດຮອດກາລະນານ ດັົ່ງໄດ້ກ່າວມາແລ້ວ ຕັັ້ງແຕ່ຊຸມປີ30 ເປັນຕົັ້ນມາ ພາສາລາວໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ປັບປຸງແລະປົກປ້ອງຢູ່ຕະຫຼອດມາ ບ ໍ່ວ່າຢູ່ໃນເຂດລາຊະອານາຈັກ ກ ໍ່ຄ ຢູ່ໃນເຂດ ຂອງຝ່າຍແນວລາວຮັກຊາດໃນສະໄໝນັັ້ນ. ນັບຕັັ້ງແຕ່ປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການສະຖາປານາ ເປັນສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ ປີ 1975 ເປັນຕົັ້າມາ ພາສາແຫ່ງຊາດໄດ້ຮັບການເຊີດຊູຂ ັ້ນຕີີ່ມອີກບາດກ້າວໜ ີ່ງ ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ ແທນປະຊາຊົນທົົ່ວປະເທດຄັັ້ງທີ I. ເຊີີ່ງໄດ້ໄຂຂ ັ້ນຢ່າງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975 ນັັ້ນ ໄດ້ລົງມະຕິ ເປັນເອກະ ສັນໃນການຮັບຮອງເອົາພາສາລາວເປັນພາສາກາງ ແລະ ນໍາໃຊ້ທາງລັດຖະການ ໃນທົົ່ວ ສປປລາວ. ເຫດການສໍາຄັນທາງປະຫວັດສາດຄັັ້ງນີັ້ ໄດ້ຊີັ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ພາສາລາວໄດ້ມີບົດບາດສໍາຄັນ ໃນທາງດ້ານ ການປາກເວົັ້າ,ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານກັນລະຫວ່າງປະຊາຊົນບັນດາເຜົົ່າໃນລາວ ແລະ ທັງໃຊ້ເປັນພາສາຂິດຂຽນ, ບັນທ ກ ມະຕິຄໍາສັົ່ງ, ລະບຽບກົດໝາຍແລະ ເອກະສານສໍາຄັນຕ່າງໆ ຂອງຊາດອີກດ້ວຍ. ສະນັັ້ນ ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສ, ຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ການພັດທະນາພາສາລາວ ໃຫ້ອຸດົມ ສົມບູນນັັ້ນ ມັນເປັນພັນທະ ແລະ ໜ້າທີີ່ຂອງຄົນລາວທຸກຄົນ. ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວ ມັນສະແດງເຖີງ: - ຄວາມມີນໍໍ້າໃຈຮັກຊາດ, ຮັກມູນເຊ ັ້ອອັນດີງາມຂອງຊາດ. - ຄວາມມີສະຕິອັນສູງສົົ່ງ - ຄວາມມີລະດັບວັດທະນະທໍາ ຮວມຄວາມແລ້ວ ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວມັນເປັນໜ້າທີີ່ຂອງທົົ່ວພັກ ທົົ່ວປວງ ຊົນບັນ ດາເຜົົ່າທຸກຄົນ ຕ້ອງເປັນເຈົັ້າການແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຄວາມກັນເພ ີ່ອສະແດງເຖີງຄວາມມີນໍໍ້າໃຈຮັກ ຊາດ, ມີສະ ຕິຊາດ ແລະ ສະດັບວັດທະນະທໍາ ຂອງປວງຊົນລາວທັງຊາດ.ບາງໜ້າທີີ່ລະອຍດໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວ ໃນປັດຈຸບັນກ ໍ່ຄ ອະນາຄົດມີດັົ່ງນີັ້: ທາງດ້ານອັກຂະຫຼະ,ດ້ານວັດຈະນະ, ດ້ານໄວຍະ ກອນ. ( ຄໍາຮຸ່ງ ແສນມະນີ 2005. 27-28 ) ພາສາເປັນສິີ່ງທີີ່ມີຄວາມສໍາຄັນຕ ໍ່ການດດໍາລົງຊີວິດຂອງມະນຸດຢ່າງຫຍີີ່ງ ເພາະມະນຸດໃຊ້ພາສາເປັນ ເຄ ີ່ອງ ມ ໃນການຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານຊ ີ່ງກັນ ແລະ ກັນ ການສ້າງຄວາມເຂົັ້າໃຈ ແລະ ຄວາມສໍາພັນທີີ່ດີຕ ໍ່ກັນທັງໝົດທັງ ເປັນເຄ ີ່ອງ

3 ມ ໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ແລະ ປະສົບການ ການພັດທະນາຄວາມຮູ້ ການຄິດວິເຄາະຕະຫລອດຈົນ ນ າໄປໃຊ້ ໃນການພັດທະນາອາຊີບໃຫ້ມີຄວາມໝັັ້ນຄົງທາງສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ ແຕ່ພາສາມີການປ່ຽນແປງ ຕາມການ ເວລາ ຕາມສະພາບວັດທະ ນະທໍາຂອງກູ່ມຄົນ ຕາມສະພາບສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດການໃຊ້ພາສາຈ ີ່ງຈ າເປັນຕ້ອງ ມີການຮຽນຮູ້ ເພ ີ່ອການນໍາໄປໃຊ້ແລະ ການອະນຸຮັກສ ບສານໃຫ້ຄົງຢູ່ຄູ່ຊາດຕ ໍ່ໄປໂດຍສະເພາະຢ່າງ ຫຍີີ່ງໃນເລ ີ່ອງ ການອ່ານເຊ ີ່ງເປັນພ ັ້ນຖານໃນການຮຽນຮູ້ວິຊາການຕ່າງໆເປັນເຄ ີ່ອງມ ສໍາຄັນທີີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນ ກ້າວໜ້າຂ ັ້ນເປັນ ບຸກ ຄົນທີີ່ຮັກການຮຽນຮູ້ບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານ ຈະເປັນຜູ້ທີີ່ມີໂອກາດປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນ ຊີວິດສູງກວ່າບຸກຄົນທີີ່ຂາດຄວາມສາມາດໃນການອ່ານ ການອ່ານຈ ີ່ງເປັນເຄ ີ່ອງມ ທີີ່ນໍາບຸກຄົນສູ່ ຄວາມສ າເລັດ ແລະ ມີຄວາມສ າຄັນຢ່າງຫຍີີ່ງຕ ໍ່ການດໍາລົງຊີວິດ ແລະ ຄວາມເປັນປຶກແຜ່ນຂອງສັງຄົມຄົນລາວ ຈ ີ່ງຈ າເປັນຕ້ອງ ເອົາໃຈໃສ່ ເຖິງຄວາມສໍາຄັນຂອງພາສາຕ້ອງທໍາຄວາມເຂົັ້າໃຈ ແລະ ສ ກສາຫຼັກເກນທາງພາສາ ແລະ ຝຶກຝົນໃຫ້ມີ ທັກສະ ຟັງ, ເວົັ້າ, ອ່ານ ແລະ ຂຽນພາສາລາວໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ເພ ີ່ອນໍາໄປໃຊ້ໃນການສ ີ່ສານ ການຮຽນຮູ້ ການ ເສີມສ້າງຄວາມເຂົັ້າໃຈອັນດີຕ ໍ່ກັນ ການສ້າງຄວາມເປັນເອກພາບຂອງຊາດ ແລະ ຄວາມທະນົງໃຈ ເພ ີ່ອເກີດ ປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ, ຊຸມຊົນ, ສັງຄົມ ແລະ ປະເທດຊາດ ພາສາລາວເປັນພາສາປະຈໍາຊາດລາວ ແລະ ຖ ວ່າເປັນ ມ ລະດົກ ອັນລໍໍ້າຄ່າຂອງປະຊາຊົນລາວ ພາສາລາວຈ ີ່ງມີຄວາມສໍາຄັນຢ່າງຫຍີີ່ງທີີ່ໃຊ້ເປັນເຄ ີ່ອງມ ສ ີ່ສານລະຫວ່າງຄົນ ລາວໃຫ້ ເຂົັ້າໃຈກົງກັນໃນການສ ີ່ຄວາມໝາຍຕະຫລອດຈົນໃຊ້ການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ຂ ໍ້ມູນຂ່າວສານຕ່າງໆ ທີີ່ ເປັນປະໂຫຍດຈ ີ່ງຈໍາເປັນຕ້ອງຮຽນພາສາລາວໃຫ້ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈ ແລະ ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ. ການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ຈໍາເປັນຢ່າງຍິີ່ງໃນສັງຄົມປັດຈຸບັນເພາະນອກຈາກການອ່ານເພ ີ່ອຄວາມ ເພີດເພີນແລ້ວ ການອ່ານຍັງເປັນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ເພ ີ່ອໃຫ້ທັນເຫດການ ທັງຍັງເພີີ່ມພູນສະຕິປັນຍາ ຂອງ ຕົນ, ບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈໃນເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານຢ່າງແທ້ຈິງຢອມໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດໄປໃຊ້ເກີດ ປະໂຫຍດ ແກ່ຕົນ ແລະ ສັງຄົມເປັນຢ່າງດີແລະ ມີຄວາມສໍາຄັນຈໍາເປັນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ ໂດຍສະເພາະ ປັດຈຸບັນເປັນຍຸກ ໂລກາພິວັດເຮັດໃຫ້ທັນຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານວິທະຍາສາດ ແລະ ເທັກໂນໂລຊີໃໝ່ໆ ເຮັດ ໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ ຄວາມເຂົັ້າໃຈ ເພ ີ່ອນໍາມາໃຊ້ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຕ່າງໆທີີ່ເກີດຂ ັ້ນ (ສົມເໝາະ ປັນຍາວົງ, 2010:1) ການສົົ່ງເສີມການອ່ານໃນໂຮງຮຽນໃຫ້ຍ ດຍົງຕະຫລອດໄປຢ່າງຕ ໍ່ເນ ີ່ອງ ສາມາດດໍາເນີນການ ປະສົບຜົນສ າ ເລັດພຽງໃດນັັ້ນ ຕ້ອງອາໄສຜູ້ບ ລິຫານໂຮງຮຽນທີີ່ມີວິໄສທັດ ແລະ ສົນໃຈງານດ້ານການອ່ານຢ່າງ ຈິງຈັງ ທັງໃນແງ່ ການເປັນຄົນຮັກການອ່ານ ແລະ ເລັງເຫັນຄວາມສ າຄັນຂອງການສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານໃຫ້ແກ່ນັກຮຽນ ເພາະການ ຮັກ ແລະ ເຂົັ້າໃຈຄວາມ ສ າຄັນຂອງການອ່ານຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ບ ລິຫານວາງນະໂຍບາຍ ເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມ ການອ່ານຢ່າງມີ ທິດທາງຊັດເຈນ ທັງໝົດທັງຊ່ວຍໜຸນໃຫ້ບຸກຄະລາກອນເຮັດວຽກຢ່າງ ມີກໍາລັງໃຈໃນການເຮັດວຽກ ແລະ ພ້ອມ ຜ່ານຜ່າອຸປະສັກໃນການເຮັດວຽກໃຫ້ລຸລ່ວງໄປສູ່ ຜົນສໍາເລັດ ດັົ່ງນັັ້ນການຈັດ ແລະ ສົົ່ງເສີມການຮຽນການສອນພາສາລາວໃນສະຖານສ ກສາ ຈ ີ່ງເປັນໜ້າທີີ່ສ າຄັນ ທີີ່ຜູ້ ບ ລິຫານຄວນສ້າງຄວາມສໍານານແກ່ຄູທຸກຄົນໃຫ້ເຫັນຄວາມສ າຄັນຂອງພາສາລາວແມ່ນຄູຜູ້ທີີ່ສອນຕົວຈີງໃນການ ຮຽນຮູ້ອ ີ່ນໂດຍເປັນແບບຢ່າງທີີ່ດີແລະ ຮ່ວມກັນສົົ່ງເສີມການໃຊ້ພາສາລາວຂອງນັກຮຽນ ມີການຄັດເລ ອກ ຄູດີມີ ປະສິດທິພາບໃຫ້ສອນພາສາລາວ ເຊັົ່ນ ເຂົັ້າໃຈເດັກ, ອົດທົນ ແລະ ເສຍສະລະເວລາໃຫ້ຄວາມສ າຄັນແກ່ ເດັກທີີ່ມີ ບັນຫາການຮຽນ, ຮູ້ຈັກຊ ີ່ນຊົມໃນຄວາມດີຄວາມສາມາດຂອງເດັກໃຫ້ປາກົດດ້ວຍສະໜັບສະໜູນເດັກທີີ່ມີຄວາມ ສາມາດໃຫ້ພັດທະນາເຕັມຕາມສັກກາຍະພາບ ມີການວິເຄາະ ແລະ ຈັດອັດຕາເວລາຮຽນທີີ່ເໝາະສົມໃນການ ສອນ ພາສາລາວໃນແຕ່ລະຊັັ້ນຮຽນ ຈັດເວລາສໍາລັບຊ່ອມແຊມ ແລະ ພັດທະນາຄວາມສາມາດຂອງນັກຮຽນເປັນກູ່ມ ຫລ ລາຍບຸກຄົນ ມີການສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູເລ ອກຫາວິທີສອນ ແລະ ວັດຜົນປະເມີນຜົນຮູບແບບຕ່າງ ໆ ຈັດການຮຽນ-ການ ສອນໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ພັດທະນາທັກສະທາງພາສາທຸກດ້ານຢ່າງປົກກະຕິ ບ ໍ່ແມ່ນເນັັ້ນການເຮັດາຂ ໍ້ທົດສອບ ແລະ ເນັັ້ນນັກຮຽນເຂົັ້າປະກວດກິດຈະກໍາພາສາລາວສະເພາະເປັນບຸກຄົນເທົົ່ານັັ້ນ ມີການບູລະນາການການຈັດການຮຽນຮູ້ ພາສາລາວ ຮ່ວມກັບກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ, ການຂຽນ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຕົວຈີງ ການຮຽນຮູ້ຢ່າງອ ີ່ນທີີ່ເໝາະ

4 ສົມ ສ້າງຄວາມຮັບຜິດຊອບຮ່ວມກັນຂອງຄູແລະ ບຸກຄະລາກອນໃນສະຖານສ ກສາ ມີການສະໜັບສະໜູນ ຄູໃຫ້ ຈັດຫາສ ີ່ເສີມຕ່າງໆ ສ າລັບນັກຮຽນຢ່າງເໝາະສົມ ແລະ ພຽງພ ພັດທະນາສ ີ່ທີີ່ມີໃນທ້ອງຖິີ່ນໃຫ້ໄດ້ມາດຕະ ຖານ ແລະ ແພ່ຫຼາຍ ທັງໝົດທັງສົົ່ງເສີມນັກຮຽນໃຫ້ສາມາດຜະລິດສ ີ່ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ເຊັົ່ນ ການແຕ່ງເລ ີ່ອງປະກອບພາບ ການຈັດປະກອບໜັງສ ເປັນຕົັ້ນ ແລະ ມີການນິເທດພາຍໃນສະຖານສ ກສາ ແລະ ພັດທະ ນາຢ່າງເປັນລະບົບ. ສໍາລັບໂຮງຮຽນ ມັດທະຍົມສາທິດ ໄດ້ມີນະໂຍບາຍຈຸດປະສົງເນັັ້ນພັດທະນາຄູອາຈານໃຫ້ເປັນນັກຈິດວິ ທະຍາ ທີີ່ດີສາມາດກະຕຸ້ນ ແນະນໍາ ຊີັ້ແນະ ເປັນຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ນັກຮຽນເກີດຄວາມຄິດລິເຣີີ່ມສ້າງສັນ ຮູ້ຫຼັກ ວິທີການ ຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ - ການສອນໂດຍຢຶດຫຼັກວ່າຜູ້ຮຽນທຸກຄົນມີຄວາມສາມາດຮຽນຮູ້ ພັດທະນາຕົນເອງໄດ້ ແລະ ຖ ວ່າຜູ້ຮຽນ ມີຄວາມສໍາຄັນທີີ່ສຸດ ໄດ້ຈັດສົົ່ງຄູອາຈານເຂົັ້າຮ່ວມອົບຮົມ ສໍາມະນາໃນໜ່ວຍງານຕ່າງໆ ເພ ີ່ອ ໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ ທັກສະ ໃນການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນ ຕະຫລອດຈົນສາມາດຜະລິດ ພັດທະນາສ ີ່ທີີ່ ເອ ັ້ອອໍານວຍ ຕ ໍ່ການຮຽນຮູ້ເພ ີ່ອໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການຈິງ. ຝຶກການປະຕິບັດໃຫ້ເຮັດໄດ້, ຄິດເປັນ ເຮັດເປັນ, ແກ້ບັນຫາເປັນ, ຮັກການອ່ານ, ເກີດການໃຝ່ຮູ້ຢ່າງຕ ໍ່ເນ ີ່ອງ ການຈັດດໍາເນີນການດັົ່ງກ່າວເພ ີ່ອພັດທະນາ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນ ເປັນມະນຸດທີີ່ສົມບູນທັງຮ່າງກາຍ, ຈິດໃຈ, ສະຕິປັນຍາ, ຄວາມຮູ້ແລະ ເຈົັ້າການຈັດການຮຽນ-ການ ສອນເຊີີ່ງປະສົມປະສານຄຽງຄູ່ກັບການເຮັດຕົວຈີງ ຄວາມຮູ້ຄູ່ກັບການປຸກຝັງແນວຄິດ, ຄ່ານິຍົມທີີ່ດີງາມ ແລະ ເຈົັ້າ ລັກສະນະທີີ່ທີີ່ມີຄວາມສົນໃຈ ໃນທຸກຂະບວນການຮຽນຮູ້.(ບົດສະຫຼູບໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ) ຢ່າງໃດກ ຕາມຈາກການສໍາພາດ ຫົວໜ້າຫ້ອງການສົົ່ງເສີມວິຊາການ ຍັງພົບວ່າມີບັນຫາຂອງການຮຽນ ການສອນພາສາລາວໃນລະດັບຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດຄ ນັກຮຽນມີທັກສະໃນການອ່ານນ້ອຍ ບ ໍ່ສາມາດຈັບ ໃຈຄວາມສໍາຄັນຈາກເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານໄດ້ ບ ໍ່ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈໃນ ເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານ ສະຫລຸບຄວາມສ າຄັນບ ໍ່ໄດ້ ເນ ີ່ອງຈາກ ແນວຄວາມຄິດຂອງການອ່ານຄ ຄວາມເຂົັ້າໃຈ ແລະ ມີຜູ້ຮຽນບາງສ່ວນ, ທີີ່ມີບັນຫາການອ່ານເຊັົ່ນ ອ່ານຂ້າມແຖວ ອ່ານ ສະຫຼັບຄ າ, ອອກສຽງຜິດ ອ່ານຄໍາສັບບ ໍ່ຄ່ອງ, ບ ໍ່ຮູ້ຈັກສະຫຼະບາງຕົວ ສັບສົນໃນເລ ີ່ອງສະກົດຄໍາ, ສະກົດຄໍາບ ໍ່ ຊັດເຈນ ຈ າແນກພະຍັນຊະນະກັບສະຫຼະບາງຕົວບ ໍ່ໄດ້ ໂດຍສະເພາະສະຫຼະທີີ່ມີການປ່ຽນຮູບ ເມ ີ່ອມີຕົວສະກົດ ສາ ເຫດຈາກບັນຫາດັົ່ງກ່າວ ຄ ນັກຮຽນບ ໍ່ສົນໃຈຮຽນໃນ ຂະນະທີີ່ຄູສອນ ນັກຮຽນຂາດການຝຶກອ່ານ ແລະ ນັກຮຽນ ບາງຄົນມີພ ັ້ນຖານການອ່ານບ ໍ່ດີ ຊ ີ່ງບັນຫາດ້ານ ການອ່ານພາສາລາວນີັ້ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການຮຽນວິຊາອ ີ່ນ ໆ ຕາມມາ ເປັນ ເຫດໃຫ້ປະສິດທິພາບໃນການອ່ານຂອງຜູ້ຮຽນຫຼຸດນ້ອຍລົງສົົ່ງຜົນໃຫ້ນັກຮຽນບ ໍ່ມີຄວາມໝັັ້ນໃຈໃນການອ່ານ ແລະ ບ ໍ່ມັກຮຽນໃນວິຊາພາສາລາວອີກ. ບັນຫາໃນການຮຽນຮູ້ດ້ານການອ່ານນີັ້ພົບຫລາຍທີີ່ສຸດແລະເປັນ ບັນຫາທີີ່ສໍາຄັນ ທີີ່ສຸດ ມີຜົນກະທົບຕ ໍ່ການຮຽນຮູ້ຂອງນັກຮຽນໃນໄວລະດັບມັດທະຍົມຕ້ອນ ນັກຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ອ່ານໜັງສ ຍັງບ ໍ່ ທັນຄ່ອງ ຈັບໃຈຄວາມເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານບ ໍ່ໄດ້, ອ່ານ ແລ້ວບ ໍ່ສາມາດຕອບຄ າຖາມໄດ້ນັກຮຽນບາງຄົນອ່ານໄດ້ ແຕ່ບ ໍ່ຮູ້ ເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານ ແລະ ຈັບໃຈຄວາມຂອງເລ ີ່ອງ ບ ໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ການອ່ານບ ໍ່ມີຄວາມໝາຍແລະ ບ ໍ່ມີປະໂຫຍດເພາະບ ໍ່ໄດ້ຮູ້ ເລ ີ່ອງ ຫລ ໄດ້ເນ ັ້ອຫາຄວາມຮູ້ຈາກເລ ີ່ອງ ທີີ່ອ່ານ. ຈາກການສ ກສາເອກະສານງານວິໄຈທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ພົບວ່າ ການອ່ານທີີ່ປະສົບຄວາມສ າເລັດໄດ້ນັັ້ນ ຂ ັ້ນຢູ່ ກັບອົງປະກອບທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງຫຼາຍຢ່າງໄດ້ແກ່ອົງປະກອບທາງດ້ານສັງຄົມອົງປະກອບ ທາງດ້ານປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນ ສະທ້ອນ ແລະ ອົງປະກອບທາງດ້ານໂຮງຮຽນ ຊ ີ່ງອົງປະກອບທັງສາມປະການຄວນສ ກສາ ໃຫ້ລະອຽດເພ ີ່ອນໍາມາ ໃຊ້ປະໂຫຍດໃນການຈັດກິດຈະກໍາການສອນອ່ານ. ດັົ່ງນັັ້ນ ການອ່ານເປັນທັກສະທີີ່ມີ ຄວາມສ າຄັນຫຍີີ່ງເພາະສາມາດໃຊ້ເປັນເຄ ີ່ອງມ ໃນການສະແຫວງຫາ ຄວາມຮູ້ໃນທັກສະວິຊາດ້ານອ ີ່ນ ໆ ເພ ີ່ອ ເພີີ່ມພູນຄວາມຮູ້ ແລະ ສາມາດນ າມາໃຊ້ໃນການດໍາລົງຊີວິດ ແລະມີອົງປະ ກອບທີີ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ປະສົບຄວາມສໍາເລັດ ຄ ມີການສ ກສາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານໄດ້ ແກ່ການ ກ າໜົດນະໂຍບາຍ ແນວທາງປະຕິບັດ ແລະ ຈັດສັນງົບປະມານໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ການສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູມີສ່ວນຮ່ວມໃນ ການຈັດກຽມແຜນງານການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ເພ ີ່ອນ າໄປພັດທະນາ ແລະ ປັບ ປຸງການອ່ານພາສາລາວຂອງ ນັກຮຽນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຫຍີີ່ງຂ ັ້ນ.

5 ການຜັກດັນໃຫ້ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວໃນສະຖານສ ກສາ ມີການປະຕິບັດໃຫ້ເກີດ ປະສິດທິພາບ ສູງສຸດນັັ້ນຂ ັ້ນຢູ່ກັບປັດໄຈຂອງອົງປະກອບທີີ່ເອ ັ້ອອໍານວຍໃຫ້ເກີດການປະຕິບັດໜ້າທີີ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ນັກຮຽນເກີດ ຄວາມສົນໃຈການອ່ານພາສາລາວ ຕະຫລອດຈົນມີການຈັດບັນຍາກາດທີີ່ເອ ັ້ອຕ ໍ່ການອ່ານ ທໍາໃຫ້ ນັກຮຽນຢາກ ເຂົັ້າຮ່ວມກິດຈະກໍາ ເຫັນຄວາມສ າຄັນແລະປະໂຫຍດຂອງການອ່ານດ້ວຍຄວາມເຕັມໃຈ ບ ໍ່ແມ່ນ ຈາກການບັງຄັບ ເພ ີ່ອພັດທະນາໄປເຖິງລະດັບການອ່ານເປັນ ແລະ ອ່ານຈົນເປັນນິໄສ ຜູ້ວິໄຈຈ ີ່ງມີຄວາມສົນໃຈທີີ່ຈະ ສ ກສາຄວາມ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງໂຮງຮຽນ ມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໃນ 5 ດ້ານ ໄດ້ແກ່: ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ດ້ານວັດສະດຸ-ອຸປະກອນ ດ້ານ ການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານ ນັກຮຽນ ຜົນຂອງການສ ກສາເປັນປະໂຫຍດຕ ໍ່ຜູ້ບ ລິຫານແລະຄູຜູ້ສອນ ເພ ີ່ອນ າໄປພັດ ທະນາການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ພາສາລາວຂອງນັກຮຽນໃຫ້ເຖິງລະດັບການອ່ານເປັນ ແລະ ມີນິໄສຮັກ ການອ່ານພາສາລາວຢ່າງສະໜຸກສະໜານຕ ໍ່ໄປ. ດັົ່ງນັັ້ນ, ຄະນະທີມງານຜູ້ວິໄຈໃນນາມທີີ່ເປັນຄູສອນວິຊາພາສາລາວ ເຫັນໄດ້ວ່າປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນມັດທະຍົມ ຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄປາກເຊ ຈີີ່ງເປັນຂະບວນ ການທີີ່ຈະເກີດປະໂຫຍດອັນສູງສຸດໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮຽນ ແລະ ຈະຊ່ວຍ ໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ຮຽນຮູ້ທັກສະການອ່ານ ພາສາລາວ ໄປພ້ອມໆກັນ ແລະ ຈິີ່ງເລ ອກເອົາ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນມັດທະ ຍົມ ຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄປາກເຊ ດັົ່ງກ່າວ ມາສ ກສາວິໄຈ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດວິທະຍາໄລ ຄູ ປາກເຊ ສົກຮຽນ 2020-2021. 2. ຈຸດປະສົງຂອງການວິໄຈ ໃນການວິໄຈຄັັ້ງນີັ້ຜູ້ວິໄຈໄດ້ຈັດຈຸດປະສົງໄວ້ດັົ່ງນີັ້: 1) ສ ກສາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນ ຕົັ້ນສາທິດວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊໃນ 5ດ້ານໄດ້ແກ່ ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ, ດ້ານບຸກ ຄະລາກອນ, ດ້ານວັດສະດຸ - ອຸປະກອນດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ 2) ເພ ີ່ອສ ກສາບັນຫາ ແລະ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະກ່ຽວກັບການພັດທະນາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ. 3. ຄວາມສໍາຄັນຂອງການວິໄຈ ຜົນການສ ກສາຄົັ້ນຄວ້າເທ ີ່ອນີັ້ເຮັດໃຫ້ໄດ້ບົດວິໄຈກ່ຽວກັບປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການ ອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊ ໃນ 5 ດ້ານໄດ້ແກ່ ດ້ານຜູ້ ບ ລິຫານ, ດ້ານບຸກຄະລາກອນ, ດ້ານວັດສະດຸ - ອຸປະກອນ, ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ ດັົ່ງນີັ້: 1. ເພ ີ່ອເປັນຂ ໍ້ມູນໃຫ້ຜູ້ບ ລິຫານ ແລະ ຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງໃຊ້ເປັນແນວທາງຕ ໍ່ກັບປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການ ສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊ ເພ ີ່ອນ າໄປໃຊ້ວາງ ແຜນ ພັດທະນາ ແລະ ປັບປຸງການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຂ ັ້ນ 2. ເພ ີ່ອເປັນແນວທາງສໍາລັບຜູ້ບ ລິຫານ ແລະ ຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງໃນການພັດທະນາຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາ ລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານ ພາສາລາວໄດ້ຖ ກຕ້ອງ ຕະຫລອດຈົນມີເຈຕະຄະຕິທີີ່ດີ ຕ ໍ່ການຮຽນວິຊາພາສາລາວຫລາຍຂ ັ້ນ. 4. ຂອບເຂດຂອງການວິໄຈ

6 1. ຂອບເຂດດ້ານເນີ ັ້ອຫາ ໃນການສ ກສາເທ ີ່ອນີັ້ ເປັນການສ ກສາ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງ ນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊ ໃນ 5 ດ້ານໄດ້ແກ່ ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ, ດ້ານບຸກຄະ ລາກອນ, ດ້ານວັດສະດຸ - ອຸປະກອນ, ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ 1.1 ປະຊາກອນ ປະຊາກອນທີີ່ໃຊ້ໃນການວິໄຈເທ ີ່ອນີັ້ ໄດ້ແກ່ ຄູໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ຜູ້ບ ລິຫານ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງເດັກ ໃນສົກຮຽນ 2020 - 2021 ຈໍານວນ 33 ຄົນ 1.2 ກູ່ມຕົວຢ່າງ ກູ່ມຕົວຢ່າງທີີ່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ ໄດ້ແກ່ ຄູໂຮງຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາຫກເຊ ຈ ານວນ 33 ຄົນ ຊ ີ່ງໄດ້ມາຈາກການເລ ອກແບບເຈາະຈົົ່ງຈາກຄູຜູ້ສອນໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ຕົວປ່ຽນທີີ່ຈະສ ກສາ 1. ຕົວປ່ຽນຕົັ້ນ 1.1. ນັກຮຽນ 1.2. ພະນັກງານລັດ 1.3. ສະພາບແວດລ້ອມ 2. ຕົວປ່ຽນຕາມ 2.1.ຜູ້ບ ລິຫານ 2.2.ດ້ານບຸກຄະລາກອນ 2.3.ດ້ານວັດສະດຸອຸປະກອນ 2.4.ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ 2.5.ດ້ານນັກຮຽນ 5. ກອບແນວຄິດທີີ່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ ໃນການວິໄຈເທ ີ່ອນີັ້ຜູ້ວິໄຈໄດ້ສ ກສາແນວຄິດຈາກນັກວິຊາການເອກະສານ ງານວິໄຈທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນ ເລ ີ່ອງ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາ ໄລຄູປາກເຊ ໄດ້ກ ານົດຕົວແປທີີ່ສ ກສາໂດຍອາໄສແນວຄິດຂອງ (ແຜນປະຈໍາປີ ແລະ ບົດສະຫຼູບປີຂອງໂຮງຮຽນ ມັດ ທະຍົມສາທິດ ປີ 2020-2021 ) ໂດຍມີນະໂຍບາຍສໍາຄັນທີີ່ຈະເລັົ່ງແກ້ໄຂບັນຫາການອ່ານການຂຽນພາສາລາວ ເປັນຍຸດທະສາດຂັບເຄ ີ່ອນຕ ໍ່ເນ ີ່ອງຈາກປີ 2020 ເນ ີ່ອງຈາກບັນຫາເຫຼົົ່ານີັ້ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ການ ຮຽນຮູ້ອ ີ່ນຂອງນັກຮຽນ ພ້ອມທັງເລັົ່ງຍົກລະດັບຜົນສໍາເລັດທາງການຮຽນພາສາລາວ ໃຫ້ນັກຮຽນທຸກຊັັ້ນຄ 1 ອ່ານອອກຂຽນໄດ້ ໃນທຸກຊັັ້ນຮຽນ 2 ອ່ານຄ່ອງແຄ້ວ ຂຽນຄ່ອງ. ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຈະປະສົບຄວາມສໍາເລັດ ຕາມເປົຶ້າໝາຍ ມີປະ ສິດທິພາບ ເພ ີ່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບນະໂຍບາຍການພັດທະນາການອ່ານຂອງນັກຮຽນໃນໂຮງຮຽນ ມັດທະ ຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ຜູ້ວິໄຈໄດ້ນໍາມາປະມວນເປັນກອບແນວຄິດໃນການສ ກສາປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງ ເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໂດຍສ ກສາໃນ 5 ດ້ານ

7 ໄດ້ແກ່ ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ດ້ານ ບຸກຄະລາກອນ ດ້ານວັດສະດຸອຸປະກອນ ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ ຜູ້ວິໄຈໄດ້ສ ກສາແນວຄິດ ຂອງ ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ເຊີີ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນຍີີ່ງໃນການສົົ່ງເສີມຮັກການອ່ານພຽງແຕ່ຜູ້ບ ລິຫານປະຕິບັດດັົ່ງຕ ໍ່ໄປນີັ້ 1) ກໍາໜົດນະໂຍບາຍ ແລະ ແນວທາງປະຕິບັດທີີ່ແນ່ນອນໃນການສອນໂດຍໃຊ້ຫ້ອງສະໝຸດ 2) ສົົ່ງເສີມສະໜັບສະໜູນໃຫ້ມີການຈັດຫ້ອງສະໝຸດໂຮງຮຽນ 3) ຈັດໃຫ້ມີຜູ້ຮັບຜິດຊອບພາຍໃນຫ້ອງສະໝຸດໂດຍກົງ ແລະ ປະຕິບັດວຽກງານເຕັມເວລາຢ່າງນ້ອຍ 1 ຄົນ 4) ໃຫ້ຜູ້ຮັບຜິດຊອບຫ້ອງສະໝຸດ ວາງແຜນການດ າເນີນການໃຊ້ຫ້ອງສະໝຸດ 5) ໃຫ້ກໍາລັງໃຈແກ່ຜູ້ຮັບຜິດຊອບຫ້ອງສະໝຸດຢ່າງສະໝ ໍ່າສະເໝີ ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ຄູມີບົດບາດ ກັບການສົົ່ງເສີມ ການອ່ານໄວ້ວ່າ ຄູອາຈານທຸກຄົນໃນໂຮງຮຽນຄວນຖ ເປັນໜ້າທີີ່ທີີ່ຈະຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານໃຫ້ ສອດຄ່ອງກັບຈຸດປະສົງ ແລະ ເນ ັ້ອຫາຂອງແຕ່ລະລາຍວິຊາ ດ້ານວັດດຸອຸປະກອນ ກ່າວເຖິງ ສ ີ່ການຮຽນການສອນແຕ່ລະປະເພດມີຄຸນສົມບັດສະເພາະທີີ່ສາມາດນໍາມາ ໃຊ້ປະກອບການຮຽນ - ການສອນໄດ້ຢ່າງໜ້າສົນໃຈສິີ່ງເຫຼົົ່ານີັ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ການຮຽນການສອນພັດທະນາໄດ້ຢ່າງ ວ່ອງໄວ ການໃຊ້ສ ີ່ການຮຽນການສອນເປັນອົງປະກອບທີີ່ສໍາຄັນໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນໃຫ້ມີປະສິດທິ ພາບ ແລະ ຕອບສະໜອງການຮຽນຮູ້ຂອງນັກຮຽນ ສ ີ່ການຮຽນ-ການສອນຈ ີ່ງຄວນມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ຊ ີ່ງໄດ້ແກ່ ວັດດຸ, ເຄ ີ່ອງມ , ຄົນ ແລະ ສະຖານທີີ່ ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ໂຮງຮຽນມີຫ້ອງສະໝຸດທີີ່ໜ້າສົນໃຈ ໜ້າເຂົັ້າໄປອ່ານ ຄູ ແລະ ບັນນາ ຮັກສາດຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມ ການອ່ານຕ່າງໆ ທ າໃຫ້ເດັກຢາກເຂົັ້າໄປຮຽນ ໄປອ່ານ ແລະ ຢາກຮ່ວມກິດຈະກໍາ ຕ່າງ ໆ ທີີ່ຄູ ແລະ ບັນນາຮັກສາດຈັດຂ ັ້ນ ເຊັົ່ນ ເລົົ່ານິທານ ຈັດນິທັດການ ປະກວດການເລົົ່ານິທານ ແຂ່ງຂັນຕອບ ບັນຫາ ໂຕ້ວາທີສະແດງລະຄົນ ສົນທະນາເລ ີ່ອງໜັງສ ການສອນອ່ານຈໍາເປັນທີີ່ຄູຈະຕ້ອງໃຫ້ນັກຮຽນເຂົັ້າໃຈ ແລະ ຮັບຮູ້ຄວາມຫມາຍຂອງຄ າກ່ອນ ເພ ີ່ອຈະນ າໄປສູ່ຄວາມ ເຂົັ້າໃຈໃນການອ່ານເລ ີ່ອງລາວຕ່າງໆ ໄດ້ ການອ່ານທີີ່ດີຈະ ຕ້ອງໃຫ້ນັກຮຽນມີຈຸດມຸ້ງໝາຍວ່າຕ້ອງການອ່ານເພ ີ່ອ ຫຍັງ ແລະ ຄູຈະຕ້ອງມີເປົຶ້າໝາຍໃນການສອນວ່າຕ້ອງການ ໃຫ້ນັກຮຽນປ່ຽນແປງພ ດຕິກໍາການອ່ານ ທາງດ້ານໃດດ້ວຍ. ດ້ານນັກຮຽນ ປັດໄຈທີີ່ມີອິດທິພົນຕ ໍ່ການອ່ານ ຂອງນັກຮຽນ ຄ ສິີ່ງແວດລ້ອມທາງບ້ານ ທາງໂຮງຮຽນ ແລະ ໃນຊຸມຊົນຂອງເດັກແຕກຕ່າງກັນ ຄູຈະຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ ຄວາມເຂົັ້າໃຈເພ ີ່ອຈະຫາວິທີຈັດປະສົບການສ່ວນທີີ່ ຂາດໃຫ້ກັບເດັກບາງກູ່ມ ແລະ ຫາກິດຈະກໍາທີີ່ຈະຊ່ວຍເດັກທີີ່ ຢູ່ໃນສິີ່ງແວດລ້ອມທີີ່ບ ໍ່ດີໃຫ້ສາມາດພັດທະນາທັກ ສະການອ່ານໄດ້ສູງຂ ັ້ນ ການອ່ານໃນປະຈຸບັນເປັນບັນຫາດ້ານຄອບຄົວເພາະນັກຮຽນມາຈາກ ສັງຄົມທີີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະມີລະດັບຄວາມສາມາດໃນການອ່ານແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ສິີ່ງແວດລ້ອມທີີ່ມີອິດທິພົນໃນການອ່ານຂອງນັກຮຽນ ແລະ ເດັກມີບັນຫາຈາກຄອບຄົວ. ນິຍາມສັບສະເພາະ ຜູ້ວິໄຈໄດ້ກ ານົດຄວາມໝາຍຂອງຄໍາສັບໃນການສ ກສາດັົ່ງນີັ້: 1. ປັດໄຈ ໝາຍເຖີງສ່ວນປະກອບໃນການດໍາເນີນກິດຈະກໍາ ຫຼ ເງ ີ່ອນໄຂ, ພາກສ່ວນ, ທີີ່ນໍາມາປະກອບ ເຂົັ້າ ເພ ີ່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໃນການວາງແຜນງານ ການແກ້ໄຂບັນຫາກຕ ໍ່ກັບການຮຽນຮູ້.ສະນັັ້ນ ປັດ ໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານຈີີ່ງລວມທັງສະພາບແວດລ້ອມທີີ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງ, ການບ ລິຫານ,ການ ຈັດການໃນການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ສະພາບທີີ່ເກີດຈາກກະໂຕຂອງນັກຮຽນເອງ.

8 2. ຜົນສະທ້ອນ ໝາຍເຖີງ ສີີ່ງທີີ່ກະທົບເຊີີ່ງກັນ ແລະ ກັນ ເຊີີ່ງ ຫຼ ຜົນທີີ່ຍ້ອນກັບຈາກເຫດການທີີ່ເກີດ ຂ ັ້ນ ຈະພາໃຫ່ເກີດມີບັນຫາໃດບັນຫາໜ ີ່ງຂ ັ້ນມາເພ ີ່ອຜັກດັນໃຫ້ບັນຫານນັັ້ນຖ ກແກ້ໄຂ. 3. ການສົົ່ງເສີມ ໝາຍເຖີງ ຊຸກຍູ້, ເກ ັ້ອກູນອູດໜູນດ້ວຍສະຕີປັນຍາຫຼ ຊັບສິນເງີນຄໍາເພ ີ່ອເຮັດໃຫ້ຄົນຫຼ ໜ້າທີີ່ວຽກງານຂະຫຍາຍຕົວດີຂ ັ້ນກວ່າເກົົ່າ. ໃຫ້ຄວາມສະໜັບສະໜູນ, ຊຸກຍູ້ທຸກວິທີ ເພ ີ່ອໃຫ້ສໍາເລັດຜົນ. 4. ພາສາລາວ ໝາຍເຖີງ ພາສາທີີ່ເປັນສ ີ່ກາງຂອງຄົນໃນຊາດ ໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານກັນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນແລະ ໃນວຽກງານທາງການເຊີີ່ງປະກອບດ້ວຍລັກສະນະດັົ່ງນີັ້: -ເປັນພາສາໃຊ້ຢ່າງກ້ວາງຂວາງໃນຊາດໃຊ້ເປັນປະຈໍາວັນ -ມີຄົນໃຊ້ຫຼາຍ ແລະເວົັ້າໄດ້ເຂົັ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ຖ ກ -ເປັນພາສາທີີ່ມີຄົນໃຮຊາດຍອມຮັບເປັນສັນຍາລັກຂອງຊາດຕົນ -ເປັນພາສາທີີ່ມີເຈົັ້າຂອງພາສາຢູ່ໃນຊາດມີປະຫວັດອັນຍາວນານ, ມີໜັງສ ຂຽນ ແລະ ໃຊ້ໄດ້ໃນທຸກການ ງານໃນສັງຄົມ -ເປັນພາສາທີີ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາທຸກດ້ານເຊັົ່ນ: ມີການຄົັ້ນຄວ້າ, ມີໂຕໜັງສ ບັນທ ກ,ມີການໃຊ້ ແຕ່ງ ເລ ີ່ອງ, ແຕ່ງບົດ, ມີແບບແຜນການໃຊ້, ມີລີລາຂອງສໍານວນການໃຊ້ແລະ ໄດ້ຮັບການແປເປັນພາສາອ ີ່ນຫຼາຍກວ່າ ພາສາອ ີ່ນໆທີີ່ມີໃນປະເທດ. 5. ໂຮງຮຽນມຕສາທິດ ແມ່ນເປັນໂຮງຮຽນໜ ີ່ງທີີ່ຂ ັ້ນກັບວິທະຍາໄລຄູປາກເຊທາງດ້ານການບ ລິຫານ ການຄູ້ມຄອງຈຸດປະສົງຂອງການສ້າງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດແມ່ນເພ ີ່ອຕອບສະໜອງທາງດ້ານການເຝືກປະສົບ ການທາງດ້ານວິຊາການຂອງນັກສ ກສາຈາກວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ. 2. ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວ ໝາຍເຖິງ ສະພາບທີີ່ເອ ັ້ອອໍານວຍຄວາມ ສະດວກຕ ໍ່ການ ດໍາເນີນກິດຈະກໍາໃນການສົົ່ງເສີມການອ່ານທີີ່ມີຈຸດມຸ້ງໝາຍເພ ີ່ອສ້າງເສີມນິໄສຮັກການອ່ານໃຫ້ແກ່ ນັກຮຽນ ປະກອບດ້ວຍ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນທາງດ້ານ ຜູ້ບ ລິຫານ ດ້ານບຸກຄະລາກອນ, ດ້ານວັດສະດຸ- ອຸປະ ກອນ ດ້ານການ ຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ດ້ານນັກຮຽນ ດັົ່ງນີັ້: 2.1 ດ້ານຜູ້ບ ລິຫານ ໝາຍເຖິງ ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວໃຫ້ມີການດໍາ ເນີນການກ ານົດ ນະໂຍບາຍແນວປະຕິບັດຈັດງົບປະມານຊ ັ້ໜັງສ ໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ສະໜັບສະ ໜູນການຈັດໂຄງການພັດທະນາການອ່ານ ແລະພັດທະນາບຸກຄະລາກອນໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງ ເສີມການອ່ານ ສະໜັບສະໜູນງົບປະມານຈັດຫາສ ີ່ ວັດສະດຸອຸປະກອນ ມີການສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູຈັດສະພາບຫ້ອງຮຽນ ໃຫ້ເອ ັ້ອຕ ໍ່ການຈັດ ກິດຈະກໍາການອ່ານ ກໍານົດຕົວຊີັ້ວັດການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ມີການຈັດສະພາບແວດລ້ອມຂອງ ໂຮງຮຽນເພ ີ່ອ ສົົ່ງເສີມການຈັດກິດຈະກໍາການອ່ານ ແລະ ການຕິດຕາມນິເທດປະເມີນຜົນກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການ ອ່ານ. 2.2 ດ້ານບຸກຄະລາກອນ ໝາຍເຖິງ ການສົົ່ງເສີມໃຫ້ບຸກຄະລາກອນມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຈັດຫາ ແຜນ ງານ/ໂຄງການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຈັດຫາໜັງສ ແລະ ສິີ່ງພິມເພ ີ່ອ ສົົ່ງເສີມການ ອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູສ້າງແຮງຈູງໃຈໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານໜັງສ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ບຸກຄະລາກອນຈັດກິດຈະກໍາ ການອ່ານໃຫ້ມີ ຄວາມ ດ ງດູດ ຫຼ ກິນໃຈ ມີແຮງຈູງໃຈ ແລະ ໜ້າສົນໃຈ ສະໜັບສະໜູນໃຫ້ຄູສົົ່ງເສີມນັກຮຽນອ່ານໜັງສ ນອກ ເໜ ອໄປຈາກບົດຮຽນ ມີການສົົ່ງເສີມໃຫ້ບັນນາຮັກສາດຈັດກິດຈະກໍາສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ ຄູ ແລະ ບຸກຄະລາກອນເຂົັ້າຮ່ວມກິດຈະກໍາ ແລະ ຊັກຈູງນັກຮຽນໃຫ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມນິໄສຮັກ ການອ່ານ. 2.3 ດ້ານວັດສະດຸອຸປະກອນ ໝາຍເຖິງ ສິີ່ງທີີ່ໃຊ້ປະກອບໃນການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ພາສາ ລາວ ຊ ີ່ງໂຮງຮຽນມີສ ີ່ວັດສະດຸ ສິີ່ງຂອງ ພາບ, ເຄ ີ່ອງມ , ເຄ ີ່ອງໃຊ້, ສະຖານທີີ່, ໜັງສ , ແຫຼ່ງການຮຽນຮູ້ ໃນການ ຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວ ແລະໂຮງຮຽນມີເອກະສານປະກອບການສົົ່ງເສີມການອ່ານ ພາສາລາວ.

9 2.4 ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ໝາຍເຖິງ ການສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມ ການອ່ານ ສົົ່ງ ເສີມໃຫ້ບັນນາຮັກສາດຈັດຫ້ອງສະໝຸດໃຫ້ເປັນແຫຼ່ງການອ່ານໜັງສ ໃຫ້ຈັດຫາໜັງສ ໃໝ່ໆ ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ຂອງນັກຮຽນ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູຈັດຫ້ອງຮຽນໃຫ້ມີບັນຍາກາດ ສິີ່ງແວດລ້ອມ ແລະມີມຸມໜັງສ ທີີ່ເອ ັ້ອຕ ໍ່ການອ່ານ ສົົ່ງ ເສີມໃຫ້ມີການຈັດນິທັດສະການໜັງສ ໃຫ້ກັບນັກຮຽນ ມີການສົົ່ງເສີມໃຫ້ຈັດກິດຈະກໍາ ສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານທຸກ ເວລາ, ທຸກຊັັ້ນຮຽນ, ທຸກກູ່ມນັກຮຽນ. ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູຈັດການຮຽນ-ການສອນໂດຍຈັດຫາໜັງສ ແລະ ສ ີ່ສິີ່ງພິມ ເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມນິໄສຮັກການອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຄູມີການວັດຜົນ ແລະ ປະເມີນຜົນການຈັດກິດຈະກໍາ ສົົ່ງເສີມການອ່ານ. 2.5 ດ້ານນັກຮຽນ ໝາຍເຖິງ ການສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນໃຊ້ເວລາຫວ່າງໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດ ໂດຍການອ່ານ ໜັງສ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມສົນໃຈ ເຫັນຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ປະໂຫຍດຂອງການອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນ ເຂົັ້າຮ່ວມກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນມີເຈຕະຄະຕິທີີ່ດີຕ ໍ່ການອ່ານ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນນໍາເອົາ ທັກສະການອ່ານໄປໃຊ້ປະໂຫຍດໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນມີນິໄສຮັກ ການອ່ານ ມີຄວາມກະຕ ລ ລົັ້ນ ຕ ໍ່ການອ່ານ ແລະໃຊ້ກະບວນການອ່ານແກ້ບັນຫາຂອງສັງຄົມ. 3. ຜູ້ບ ລິຫານ ໝາຍເຖິງ ຜູ້ທີີ່ດໍາລົງຕໍາແໜ່ງຜູ້ອໍານວຍການ ແລະ ຮອງຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນມັດທະ ຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ. 4. ຄູ ໝາຍເຖິງ ຜູ້ທີີ່ເຮັດໜ້າທີີ່ການສອນໃນລະດັບຊັັ້ນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ. 5. ຜູ້ປົກຄອງນັກຮຽນ ໝາຍເຖິງ ຜູ້ທີີ່ເບິີ່ງແຍງ ໃຫ້ຄວາມອຸບປະກາລະນັກຮຽນທີີ່ກໍາລັງສ ກສາຢູ່ໃນ ລະ ດັບຊັັ້ນ ມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ. 6. ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ໝາຍເຖິງ ໂຮງຮຽນຂອງພາກລັດທະບານ ໃນສາຍສາມັນສ ກ ສາ ທີີ່ເປີດສອນ ໃນຊັັ້ນມັດທະຍົມ ປີທີ1 ຮອດປີທີ 4 ເຊີີ່ງມີທີີ່ຕັັ້ງຢູ່ກິໂລແມັດທີ 3, ນອນໃນຂອບເຂດຂອງວິ ທະ ຍາໄລຄູປາກເຊ ທາງດ້ານວິຊາການ ແມ່ນຂ ັ້ນກັບສ ກສານະຄອນປາກເຊ. ດ້ານການຄູ້ມຄອງບ ລິຫານບຸກຄະລາ ກອນແມ່ນຂ ັ້ນກັບຫ້ອງການສົົ່ງເສີມວິຊາການ ແລະ ພາຍໃຕ້ການຊີັ້ນໍາຂອງວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 6. ຜົນປະໂຫຍດທີີ່ຄາດວ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈ. 1. ຈະເປັນຂ ໍ້ມູນໃຫ້ຜູ້ບ ລິຫານ ຕ ໍ່ກັບປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນ ມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ເພ ີ່ອນ າໄປໃຊ້ວາງແຜນ ພັດທະນາ ແລະປັບປຸງການອ່ານພາສາ ລາວຂອງນັກຮຽນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຂ ັ້ນກວ່າເກົົ່າ. 2. ເພ ີ່ອເປັນແນວທາງສໍາລັບການຈັດກິດຈະກໍາໃນການພັດທະນາຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນ ຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານພາສາລາວໄດ້ຖ ກ ຕ້ອງ ຕະຫລອດຈົນມີຄວາມສະຫງວນມັກ ຕ ໍ່ການຮຽນວິຊາພາສາລາວຫລາຍຂ ັ້ນ. 3. ເຫັນໄດ້ຈຸດທີີ່ເຮັດໄດ້ ແລະ ຈຸດທີີ່ຄ້າງຄາ ຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນ ຕົັ້ນສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໂດຍປະກອບມີໃນ 5 ປັດໄຈເຊີີ່ງເປັນຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ກັບນັກຮຽນ.

10 ບົດທີີ່ 2 ເອກະສານ ແລະ ງານວິໄຈທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ

11 ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານພາສາລາວຂອງນັກຮຽນຊັັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊໃນສົກຮຽນ 2020-2021. ຜູ້ສ ກສາໄດ້ລວບລວມເອກະສານງານວິໄຈ ແລະ ແນວຄິດທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ນ າສະເໜີດັົ່ງຫົວຂ ໍ້ຕ ໍ່ໄປນີັ້: 1. ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 1.1 ສະພາບການຈັດການສ ກສາ ແລະ ການພັດທະນາໂຮງຮຽນ 1.2 ການສົົ່ງເສີມການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 1.3 ການປະເມີນການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 2. ທິດສະດີກ່ຽວກັບພາສາ 1. ຄວາມໝາຍສໍາຄັນຂອງພາສາ. 1.1. ພາສາແມ່ນສ ີ່ສ າພັນລະດັບໜ ີ່ງຂອງມະນຸດ. 1.2. ຄວາມສ າພັນຂອງພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນ. 2. ພາສາລາວ ແລະ ຄວາມຈໍາເປັນຈະຕ້ອງສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນ 2.1. ການກ າເນີດ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງພາສາລາວ. 2.2. ຄວາມຈ າເປັນຕ້ອງຮຽນຮູ້ແລະ ປົກປັກຮັກສາພາສາລາວ. 2.3. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວ 2.4. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນ 3. ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການອ່ານ 3.1.ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ 3.1.1.ຄວາມໝາຍຂອງການອ່ານ. 3.1.2. ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ 4. ການສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໄສຮັກການອ່ານ 4.1 ນິດໄສຮັກການອ່ານ 4.2 ກິດຈະກ າທີີ່ສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໃສຮັກການອ່ານ 4.2.1 ການອ່ານອອກສຽງ 4.2.2 ການອ່ານພ້ອມຄູ 4.2.3 ການອ່ານເປັນຄູ່ 4.2.4 ການອ່ານຕາມໃຈ 5. ປະເພດຂອງການອ່ານ 5.1 ການອ່ານໃນໃຈ 5.2 ການອານອອກສຽງ

12 6. ຈຸດປະສົງຂອງການອ່ານ 7. ຫຼັກການກ່ຽວກັບການອ່ານ 7.1 ທິດສະດີການອ່ານ 7.2. ຫຼັກການອ່ານອອກສຽງ 7.3 ຫຼັກການອ່ານໃນໃຈ 7.4 ວິທີອ່ານ 7.5. ຄວາມໝາຍຂອງຄ າຮ້ອຍແກ້ວ 7.6. ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາຮ້ອຍກອງ 7.7. ການອ່ານຕ າລາວິຊາການ ແລະ ສາລະຄະດີ 7.8. ການອ່ານໜັງສ ພິມ, ວາລະສານ ແລະ ບົດຄວາມ 7.9. ປຶຶ້ມບັນເທີງ ແລະ ປຶຶ້ມວັນນະຄະດີ 8. ກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ 8.1 ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງກິດຈະກາສົົ່ງເສີມການອ່ານ 8.2 ຄຸນປະໂຫຍດຂອງກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ 8.3 ຮູບແບບຂອງກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ 8.4 ການເລົົ່ານິທານ 8.5. ການສະແດງລະຄອນເຈ້ຍ 8.6. ຮ້ອງເພງ 8.7.ການຫຼິັ້ນເກມ 8.8.ການສະແດງລະຄອນ 8.9. ຄໍາຫວາຍ 9. ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ 10. ບົດບາດຂອງຄູໃນການສ້າງນິໄສຮັກການອ່ານ 11. ຄຸນນະພາບການຈັດກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານ 12. ປັດໄຈທີີ່ສົົ່ງຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການອ່ານ 13. ອົງປະກອບຂອງປັດໄຈທີີ່ມີຜົນສະທ້ອນຕ ໍ່ການສົົ່ງເສີມການອ່ານ 14. ງານວິໄຈທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ 1. ບົດຄົັ້ນຄວ້າພາຍໃນປະເທດ 2 ບົດຄົັ້ນຄວ້າຕ່າງປະເທດ 1. ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ

13 1.1 ສະພາບການຈັດການສ ກສາ ແລະ ການພັດທະນາໂຮງຮຽນ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ແມ່ນສະຖານທີີ່ການສ ກສາທີີ່ຈັດການຮຽນ-ການສອນຕາມຫຼັກສູດ ສາມັນສ ກສາ ເຊິີ່ງຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໂດຍປະສານສົມທົບກັບຫ້ອງການສ ກສາທິ ການ ແລະ ກິລາ ນະຄອນປາກເຊ ແລະ ພະແນກສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາແຂວງຈໍາປາສັກ. ກ. ພາລະບົດບາດ. - ສ ກສານັກຮຽນທຸກຄົນໃຫ້ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ ແລະ ກາຍເປັນພົນລະເມ ອງດີຂອງຊາດຕາມມາດ ຕະຖານຫຼັກສູດສາມັນ. - ໃຫ້ການຮ່ວມມ ກັບຄູພາຍໃນວິທະຍາໄລຄູປາກເຊໃນການຄົັ້ນຄວ້າການສອນ ແລະ ການເຮັດການວິໄຈ. - ພັດທະນາໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດໃຫ້ກາຍເປັນໂຮງຮຽນຕົວແບບ. - ເປັນບ່ອນຮັບຮອງເອົານັກສ ກສາຄູທີີ່ລົງປະສົບການ ແລະ ລົງເຝິກຫັດວິຊາຊີບ. - ເປັນໂຮງຮຽນທີີ່ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມ ກັບພ ໍ່ແມ່, ຜູ້ປົກຄອງນັກຮຽນ ແລະ ຊຸມຊົນອ້ອມຂ້າງ. ຂ. ໜ້າທີີ່ . 1. ປະຕິບັດຕາມແຜນການຂອງວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ທີີ່ແນໃສ່ວຽກງານສ້າງຄູ. 2. ຈັດຕັັ້ງການຮຽນ-ການສອນຕາມຫຼັກສູດມັດທະຍົມສ ກສາໃຫ້ຄົບຖ້ວນຕາມ 5 ຫຼັກມູນຂອງການສ ກ ສາ. 3. ຮັບເອົານັກຮຽນໃນຊຸມຊົນອ້ອມຂ້າງເຂົັ້າຮຽນໃນຊັັ້ນຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຕາມຄວາມສາມາດຕົວຈິງ. 4. ຮ່ວມມ ກັບຄູວິທະຍາໄລຄູປາກເຊໃນການທົດລອງ ແລະ ນໍາໃຊ້ນະວັດຕະກໍາໃໝ່ໆກ່ຽວກັບການ ສອນ. 5. ໃຫ້ຄວາມສະດວກແກ່ຄູສອນໃນວິທະຍາໄລຄູປາກເຊໃນການຄົັ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສອນ. 6. ຮັບເອົານັກສ ກສາຄູລົງມາເຝິກປະສົບການ ແລະ ເຝິກຫັດວິຊາຊີບ. 7. ໃຫ້ຄໍາແນະນໍາ, ທັກສະ ແລະ ປະສົບການດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນແກ່ນັກສ ກສາຄູ. 8. ສົົ່ງເສີມ, ເປິດໂອກາດໃຫ້ຊຸມຊົນໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມເຂົັ້າໃນກິດຈະກໍາຂອງໂຮງຮຽນທີີ່ຈັດຂ ັ້ນ ແລະ ຂ ໍ້ຄິດ ເຫັນເພ ີ່ອການພັດທະນາໂຮງຮຽນ. 9. ປະຕິບັດວຽກງານອ ີ່ນໆຕາມການມອບໝາຍຂອງຂັັ້ນເທິງ . ນະໂຍບາຍໃນການພັດທະນາໂຮງຮຽນ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ມີນະໂຍບາຍໃນການພັດທະນາໂຮງຮຽນດັົ່ງນີັ້ (ແຜນການພັດທະນາ ປີ 2021) ຈຸດປະສົງ: 1. ເພ ີ່ອເປັນການສ ບຕ ໍ່ບັນດາໜ້າວຽກຈຸດສຸມຕ່າງໆທີີ່ຍັງຄົງຄ້າງ ບ ໍ່ທັນສໍາເລັດຕາມແຜນການກໍານົດໄວ້ ນັັ້ນ ໃຫ້ບັນລຸຕາມເປົຶ້າໝາຍ. 2. ເພ ີ່ອເປັນການສຸມໃສ່ການພັດທະນາໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດໃຫ້ກາຍເປັນໂຮງຮຽນຕົວແບບໃນການ ຈັດການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ການເຄ ີ່ອນໄຫວວຽກງານຕ່າງໆ ສົກຮຽນ2021-2022. 3. ເພ ີ່ອສຸມໃສ່ຈັດຕັັ້ງປະຕິບັດ 3 ຂ ໍ້ແຂ່ງຂັນຂອງຂະແໜງການສ ກສາ ແລະ ກິລາ ທີີ່ກໍານົດອອກຄ : ສອນ ດີ-ຮຽນເກັົ່ງ, ຕ້ານປະກົດການຫຍ ໍ້ທ ໍ້ຕ່າງໆ, ສ້າງສິີ່ງແວດລ້ອມທີີ່ດີໃນໂຮງຮຽນ, ສູນ, ສະຖານການສ ກສາ ແລະ ກິ ລາ.

14 4. ເພ ີ່ອສຸມໃສ່ການປັບປຸງແບບແຜນ ແລະ ວິທີເຮັດວຽກຂອງພະນັກງານ, ຄູອາຈານ ຕະຫຼອດຮອດການ ຈັດການຮຽນ-ການສອນຂອງຄູແລະ ນັກຮຽນໃຫ້ມີຄຸນນະພາບດີຂ ັ້ນ. ດ້ານເນ ັ້ອໃນ. ວຽກງານການເມ ອງແນວຄິດ. 1. ສ ບຕ ໍ່ສ ກສາອົບຮົມວຽກງານການເມ ອງ-ແນວຄິດໃຫ້ແກ່ພະນັກງານ-ລັດຖະກອນຄູໃຫ້ປົກກະຕິດ້ວຍ ຫຼາຍຮູບແບບ ເພ ີ່ອໃຫ້ຄູແຕ່ລະຄົນຮັບຮູ້ແລະ ເຂົັ້າໃຈຕ ໍ່ກັບສະພາບການ ແລະ ການນໍາພາຂອງການຈັດຕັັ້ງ. 2. ຄະນະໂຮງຮຽນ, ຄູອາຈານແຕ່ລະຄົນຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ເຂົັ້າຮ່ວມການເຄ ີ່ອນໄຫວນໍາອົງການຈັດຕັັ້ງພັກລັດ ແລະ ອົງການຈັດຕັັ້ງມະຫານຊົນໃຫ້ປົກກະຕິເພ ີ່ອກວດກາຕີລາຄາປະເມີນຄ ນໜ້າວຽກຂອງຕົນທີີ່ຮັບຜິດຊອບ ມອບ ໝາຍຈາກການຈັດຕັັ້ງ. 3. ປັບປຸງກົງຈັກການຈັດຕັັ້ງຄ ນໃໝ່ເພ ີ່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບສະພາບການຕົວຈິງຂອງໂຮງຮຽນ.( ສະເໜີຕ ໍ່ ຄະນະພັກຂັັ້ນເທິງ ແລະ ການຈັດຕັັ້ງທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ) 4. ສຸມໃສ່ແກ້ໄຂປະກົດການຫຍ ໍ້ທ ໍ້ຕ່າງໆຂອງພະນັກງານ, ຄູອາຈານພາຍໃນໂຮງຮຽນທີີ່ເກີດຂ ັ້ນເຊັົ່ນ: ການມາປະຈໍາການ, ການປະຕິບັດໜ້າທີີ່ໃນເວລາລັດຖະການ, ການຂ ລັກພັກ, ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍ ແລະ ການ ຍ້ອງຍ ອ ີ່ນໆ. 5. ຈັດເວລາໃນການຮັບການສ່ອງແສງລາຍງານປະຈໍາເດ ອນຈາກແຕ່ລະພາກສ່ວນໃຫ້ເປັນປົກກະຕິແລະ ທັນເວລາ ທີີ່ກໍານົດໄວ້( 20-25 ຂອງທຸກໆເດ ອນ ) ວຽກວິຊາການ. ຄູ-ອາຈານໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ສ ກສາຄົັ້ນຄວ້າບົດສອນ, ແຕ່ງບົດສອນ ແລະ ກຽມອຸປະກອນການສອນຕ່າງໆ ເພ ີ່ອປະ ກອບໃຫ້ແກ່ການສອນຂອງຕົນ, ນັກຮຽນສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຕັັ້ງໃຈໃນການຮໍໍ່າຮຽນເຊິີ່ງສະແດງອອກໃນ ການມາຮຽນບ ໍ່ຂາດ, ການຮຽນໃນຫ້ອງໄດ້ຕິດຕາມບັນທ ກເນ ັ້ອບົດຮຽນ, ເຮັດກິດຈະກໍາທີີ່ຄູແນະນໍາມອບໝາຍ ແລະ ອ ີ່ນໆ ເຮັດໃຫ້ຜົນການຮຽນ ການສອນບັນລຸຜົນເປັນຢ່າງດີ. 1. ດ້ານນັກຮຽນ ລະດັບມັດທະຍົມສ ກສາຕອນຕົັ້ນ ເນັັ້ນກະບວນການຮຽນຮູ້ ສາມາດຄົັ້ນພົບຄວາມສາມາດ, ຄວາມຖະໜັ ດ, ຄວາມສົນໃຈຂອງຕົນເອງ ເລ ອກແນວທາງທີີ່ຈະໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ກັບສັງຄົມ ມີທັກສະໃນການເລ ອກ ແລະ ຕັດສິນໃຈໃນການເຮັດວຽກງານຮ່ວມກັບຜູ້ອ ີ່ນໄດ້ ແລະ ຄໍານ ງເຖິງປະໂຫຍດຂອງສັງຄົມ. 2. ດ້ານຄູ-ອາຈານສອນ ພັດທະນາຄູ-ອາຈານ ໃຫ້ເປັນນັກຈິດວິທະຍາທີີ່ດີ ສາມາດກະຕຸ້ນ ແນະນ າຊີັ້ແນະເປັນຜູ້ຊ່ວຍ ໃຫ້ນັກຮຽນ ເກີດຄວາມຄິດລິເລີີ່ມສ້າງສັນ ຮູ້ຫຼັກ ວິທີການຈັດການສ ກສາ ສາມາດເປັນແບບຢ່າງທີີ່ດີ ໃນດ້ານວິຊາການ, ດ້ານ ຈັນຍາບັນ, ຈາລິຍະທໍາ ເປັນທີີ່ຍອມຮັບຂອງຜູ້ປົກຄອງແລະຊຸມຊົນ ຕະຫລອດຈົນມີການພັດທະນາ ຕົນເອງເພ ີ່ອ ກາຍເປັນຄູມ ອາຊີບໃນໂຮງຮຽນ. 3. ດ້ານຊຸມຊົນ

15 ໃຫ້ຊຸມຊົນເຂົັ້າມາມີສ່ວນຮ່ວມໃນການພັດທະນາໂຮງຮຽນ ນໍາພູມປັນຍາທ້ອງຖິີ່ນເຂົັ້າມາເປັນ ແຫຼ່ງການ ຮຽນຮູ້ສໍາລັບນັກຮຽນ ຜູ້ປົກຄອງແລະຄູມີຄວາມເຂົັ້າໃຈແລະໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມ ໃນການພັດທະນາ ໂຮງຮຽນດ້ວຍ ຄວາມເຕັມໃຈ. 4. ດ້ານອາຄານສະຖານທີີ່ແລະວັດສະດຸ ຈັດອາຄານສະຖານທີີ່ໃຫ້ເໝາະສົມແລະພຽງພ ກັບຈໍານວນນັກຮຽນ ຈັດສະພາບແວດລ້ອມ ພາຍໃນ ໂຮງຮຽນໃຫ້ເອ ັ້ອຍອໍານວຍຕ ໍ່ການຈັດບັນຢາກາດການຮຽນຮູ້ ທີີ່ນັກຮຽນສາມາດຮຽນຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ມີ ບັນຍາກາດສະໜຸກສະໜານ ມີການຮັກສາອະນາໄມສາມສະອາດຂອງໂຮງຮຽນມີຄວາມປອດໄພແລະຖ ກສຸກ ລັກສະນະ ຕະຫຼອດຮອດການ ຈັດຫາສ ີ່ການຮຽນ-ການສອນແລະສິີ່ງອ ານວຍຄວາມສະດວກຕ່າງ ໆ ເພ ີ່ອສະໜັບສະ ໜູນການຕ ໍ່ກັບການສອນ ຂອງຄູໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບແລະເປັນທີີ່ເພີີ່ງພ ໃຈຂອງນັກຮຽນ. 5. ດ້ານການບ ລິຫານຈັດການ 1. ການບ ລິຫານການຈັດການຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນສາທິດ ໄດ້ດ າເນີນການໃນຮູບຂອງ ລະບົບການຈັດ ຕັັ້ງໂຮງຮຽນ ເຊີີ່ງ ປະກອບດ້ວຍຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ, ຮອງອໍານວຍການ ແລະ ຫົວໜ້າໜ່ວຍ ງານຂອງໂຮງຮຽນ ຈາກນັັ້ນກ ໍ່ໄດ້ມີ ຫ້ອງການສົົ່ງເສີມ ແລະ ຜູ້ອໍານວຍການ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊເຂົັ້າມາມີສ່ວນ ຮ່ວມໃນການບ ລິຫານແລະການຈັດການ ເພ ີ່ອໃຫ້ມີ ປະສິດທິພາບໃນການພັດທະນາໂຮງຮຽນໃຫ້ກ ໍ່ເກີດປະໂຫຍດ ສູງສຸດ 2. ຕ ໍ່ການດໍາເນີນການຮຽນ-ການສອນ. 1. ວິຊາການມອບໝາຍຕາຕະລາງສອນໃຫ້ຄູແຕ່ລະຄົນໃຫ້ສໍາເລັດກ່ອນມ ເປີດຮຽນເປັນທາງການ. 2. ວິຊາການສ້າງປືຶ້ມບັນທ ກການຂ ັ້ນຫ້ອງສອນຂອງຄູແລະ ການມາຮຽນຂອງນັກຮຽນ ( ມ1-ມ5 ) 3. ວິຊາການຂ ັ້ນແຜນ ແລະ ເຕົັ້າລວມຄູເພ ີ່ອແນະນໍາວຽກຕ່າງໆສໍາລັບການປະຕິບັດໂຄງການຫຼັກສູດປະຈໍາ ສົກຮຽນ 2021-2022 ຂອງກະຊວງສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາ ກ ຄ ແຜນຂອງຫ້ອງການສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາ ນະຄອນປາກເຊ. 4. ສະຫຼຸບ,ລາຍງານຜົນການຈັດຕັັ້ງການຮຽນ ການສອນປະຈໍາເດ ອນ, ພາກຕ ໍ່ຫ້ອງການສົົ່ງເສີມ ແລະ ຫ້ອງການສ ກສານະຄອນປາກເຊໃຫ້ທັນຕາມເວລາ. 5. ຈັດຕັັ້ງກອງປະຊຸມປະຈໍາເດ ອນ,ພາກຮຽນ ເພ ີ່ອຮັບການສ່ອງແສງລາຍງານປະຈໍາເດ ອນຕ ໍ່ກັບວຽກງານ ການເຄ ີ່ອນໄຫວຕ່າງໆ. 6. ວິຊາການຂ ັ້ນແຜນຈັດຕັັ້ງການຮ່ວມໂມງສອນ ຫຼ ເຮັດການວິໄຈພາຍໃນໂຮງຮຽນໂດຍສົມທົບກັບຄູວິ ທະຍາໄລຄູ ເພ ີ່ອເປັນການພັດທະນາການຮຽນ - ການສອນ. 7. ວິຊາການ, ຄູປະຈໍາວິຊາຕ້ອງຂ ັ້ນແຜນຮ່ວມກັບຄູສອນວິທະຍາໄລຄູ ໃນການນໍາໃຊ້ຫ້ອງທົດລອງ ແລະ ຫ້ອງແລັບອ ີ່ນໆ ເພ ີ່ອບ ໍ່ໃຫ້ຕໍາກັນ. 8. ສະເໜີຕ ໍ່ວິທະຍາໄລຄູເພ ີ່ອຄົັ້ນຄວ້າຈັດກອງປະຊຸມຝຶກອົບຮົມທາງດ້ານວິຊາການກ່ຽວກັບຮູບແບບການ ສອນ (ອອນໄລ)ໃຫ້ແກ່ຄູສອນໂຮງຮຽນສາທິດ ເພ ີ່ອຮອງຮັບໃຫ້ແກ່ສະພາບການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ 19. ວຽກງານບ ລິຫານ

16 1. ສະເໜີຫ້ອງການສົົ່ງເສີມ ແລະ ສະພາຄະນະປະຈໍາ ເພ ີ່ອຄົັ້ນຄວ້າເງິນທະບຽນນັກຮຽນປະຈໍາສົກ ຮຽນໃຫ້ສໍາເລັດໃນເດ ອນກັນຍາ (9). 2. ເຮັດແຈ້ງການເຖິງຜູ້ປົກຄອງນັກຮຽນແຕ່ຊັັ້ນ (ມ1-ມ5) ຮັບຊາບກ່ຽວກັບການລົງທະບຽນຮຽນ. 3. ມອບໃຫ້ການເງິນໂຮງຮຽນເປັນຜູ້ເກັບເງິນທະບຽນນັກຮຽນແຕ່ລະຊັັ້ນຮຽນ ( ສະຫຼຸບລາຍງານ ໃຫ້ຜູ້ອໍານວຍການຮັບຊາບເປັນລາຍວັນ )ໃຫ້ສໍາເລັດ ເດ ອນ 11 /2021. 4. ຄົັ້ນຄວ້າຊ ັ້ອຸປະກອນທີີ່ຈໍາເປັນເພ ີ່ອຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ການຮຽນ ການສອນໃຫ້ທ່ວງທັນກັບເວລາ. ວຽກງານການເຄ ີ່ອນໄຫວ. 1. ພະນັກງານ,ຄູອາຈານໃຫ້ເອົາໃຈໃສ່ເຂົັ້າຮ່ວມເຄ ີ່ອນໄຫວຕາມແຈ້ງການຕ່າງໆທີີ່ການຈັດຕັັ້ງແຈ້ງ. 2. ພະນັກງານ,ຄູອາຈານຕ້ອງກະກຽມຄວາມພ້ອມໃນການຮັບຮອງໃຫ້ແກ່ການຈັດການຮຽນ ການ ສອນໃນສະພາບການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ 19 ດ້ວຍວິທີການທີີ່ໃໝ່ໆ ແລະ ຮັບປະກັນ ຄຸນນະພາບຂອງການຮຽນຂອງນັກຮຽນໃຫ້ທົົ່ວເຖິງ. 3. ພະນັກງານ,ຄູອາຈານຕ້ອງຮ່ວມກັນວາງແຜນຮັບດ້ານໃຫ້ແກ່ການເປີດຮຽນສົກຮຽນ 2021- 2022. 4. ສະເໜີຕ ໍ່ວິຫ້ອງການສົົ່ງເສີມວິຊາການ ເພ ີ່ອວາງແຜນຮ່ວມກັນໃນການສ້າງຕັັ້ງສະມະຄົມພ ໍ່ແມ່ນັກ ຮຽນປະຈໍາສົກຮຽນ 2021-2022 ໃຫ້ສໍາເລັດໃນເດ ອນ ທັນວາ (12) /2021. 5. ຈະໄດ້ປະສານສົມທົບຕ ີ່ມກັບບັນດາໂຮງຮຽນທີີ່ມີໃນຂ ໍ້ຕົກລົງແຕ່ງຕັັ້ງຂອງພະແນກສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາ ວ່າດ້ວຍການເຄ ີ່ອນໄຫວຂອງກຸ່ມໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ. 6. ສະເໜີແຜນຄວາມຕ້ອງການເພ ີ່ອເປັນການສະໜັບສະໜູນໃຫ້ແກ່ວຽກງານວິຊາການຕ ໍ່ຫ້ອງການ ສົົ່ງເສີມ ກ ໍ່ຄ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ເລ ີ່ອງ ຂ ສະເໜີຕິດຕັັ້ງ ອິນເຕີເນັດເຂົັ້າໃສ່ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດ ເພ ີ່ອໃຫ້ຄູສອນສາມາດນໍາໃຊ້ເທັກໂນໂລຢີຕ່າງໆເຂົັ້າໃນການຮຽນກ ານສອນ. 7. ລາຍງານສະຖິຕິນັກຮຽນແຕ່ລະຊັັ້ນພາຍໃນໂຮງຮຽນໃຫ້ໜ່ວຍງານສະຖິຕິຫ້ອງການສ ກສານະ ຄອນປາກເຊ ( ໃຫ້ສໍາເລັດເດ ອນ ພະຈິກ 2021 ). 1.2 ການສົົ່ງເສີມການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະທະຍາໄລຄູປາກເຊ ມີຈຸດປະສົງເນັັ້ນໃຫ້ນັກຮຽນຮຽນຮູ້ຈາກກິດຈະກໍາ ການຮຽນ ການສອນ ໂດຍຜູ້ຮຽນສາມາດຮຽນຮູ້ ແລະ ພັດທະນາຕົນເອງໄດ້ ແລະ ຖ ຜູ້ຮຽນເປັນຈຸດສໍາຄັນການຈັດ ກິດຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນແມ່ນເລ່ງໃຫ້ຜູ້ຮຽນໄດ້ມີທັກສະການຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການຕົວຈີງເຝີກຕົວຈີງໃຫ້ ຄິດເປັນ, ທໍາເປັນແກ້ໄຂບັນຫາເປັນ, ຮັກການອ່ານເກີດການຮຽນຮູ້ຢ່າງຕ ໍ່ເນ ີ່ອງ ການຈັດການດໍາເນີນການດັົ່ງກ່າວ ແມ່ນເພ ີ່ອພັດທະນາທາງດ້ານຮ່າງກາຍ, ຈິດໃຈ ແລະ ສະຕິປັນຍາໃຫ້ຜູ້ຮຽນ. ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສາທິດ ວິທະທະຍາໄລຄູປາກເຊ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນໂດຍ ສະເພາະແມ່ນການໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກ່ຽວກັບການອ່ານເພາະວ່າ ຖ້ານັກຮຽນອ່ານໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງກ ໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ ປົກຄອງມີຄວາມພ ໃຈເກີດຄວາມໝັັ້ນໃຈໃນການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນທີີ່ມີປະສິດທີພາຂອງໂຮງຮຽນ ແລະ ສົົ່ງລູກຫຼານເຂົັ້າມາຮຽນໃນໂຮງຮຽນນີັ້ອີກ.

17 ວິຊາ ພາສາລາວ ອຈ ສວຍດາວັນ ຄໍາພູມີ 2021 ໄດ້ສົົ່ງເສີມການການໃນວິຊາພາສາລາວດັົ່ງນີັ້: 1. ໄດ້ມອບວຽກໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານກ່ອນໝາຍຄວ່ມວ່າ ນັກຮຽນຕ້ອງໄດ້ອ່ານວິຊາພາສາລາວກ່ອນຄູຂ ັ້ນ ຫ້ອງສອນ 2. ຄູມອບກິດຈະກໍາໃນບົດຮຽນໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຄົັ້ນຄວ້າ 3. ຄູໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນວຽກບ້ານແລ້ວສົົ່ງໃຫ້ຄູປະຈໍາວິຊານັັ້ນເລີຍ 4. ຄູແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນຂ ັ້ນຫ້ອງສະໝຸດອ່ານປືຶ້ມທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບບົດຮຽນ 1.3 ການປະເມີນການອ່ານຂອງໂຮງຮຽນ ສາທິດ ວິທະຍາໄລຄູປາກເຊ 1. ຄູໄດ້ໃຫ້ນັກຮຽນອອກມາລາຍງານໃນເວລາທີີ່ຄູຂ ັ້ນຫ້ອງສອນ 2. ຄູສັງເກດ ແລະ ຟັງການລາຍງານຂອງນັກຮຽນອາດ2. ຄູສັງເກດ ແລະ ຟັງການລາຍງານຂອງນັກຮຽນ ອາດຈະເປັນກູ່ມ ແລະ ເປັນບຸກຄົນກ ໍ່ໄດ້. 3. ຄູປະເມີນດ້ວຍການໃຫ້ຄະແນນໃນແຕ່ລະຄົນ ຫຼ ແຕ່ລະກູ່ມທີີ່ລາຍງານອາດຈະເປັນຄະແນນສ່ວນ ສີບ ຫຼ ສ່ວນຮ້ອຍ. 4. ຄູກວດບົດນັກຮຽນດ້ວຍການໃຫ້ນັກຮຽນສົົ່ງວຽກບ້ານ II. ທິດສະດີກ່ຽວກັບພາສາ 1. ຄວາມໝາຍສໍາຄັນຂອງພາສາ. 1.1. ພາສາແມ່ນສ ີ່ສ າພັນລະດັບໜ ີ່ງຂອງມະນຸດ. ພາສາແມ່ນພາຫະນະສ ີ່ສານເບ ັ້ອງຕົັ້ນອັນໜ ີ່ງ ທີີ່ຮັບໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ໃນຊີວິດຂອງສັງຄົມ, ພາສາ ຫຼ ຄໍາເວົັ້າເກີດ ຂ ັ້ນໂດຍອາໄສເຫດການຕ່າງໆເຊັົ່ນ : ວາດຊົງ ຫຼ ທ່າທາງ, ສໍານຽງ, ອາການ ... ເປັນຕົັ້ນ. ພາສາກໍາເນີດຂ ັ້ນດ້ວຍ ຄວາມ ຕ້ອງການອັນຈໍາເປັນຂອງມະນຸດ ທີີ່ຢາກສະແດງຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດຂອງຕົນໃຫ້ຜູ້ອ ີ່ນຮັບຮູ້ແລະ ເຂົັ້າໃຈ ເຊິີ່ງເລີີ່ມຈາກການໃຊ້ວາດຊົງ ຫຼ ທ່າທາງສະແດງ ອອກ : ພາສາໃບ້ຫຼ ກ ກ) ຕ ໍ່ມາກ ໍ່ມີການອອກສຽງບົົ່ງບອກໂດຍ ປະສານ ກັບທ່າທາງຈັງຫວະຂອງອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ຍົກມ , ຍົກຕີນ, ຕີຄິັ້ວ, ຫຼັບຕາ ຫຼ ເບະສົບ ... ສະນັັ້ນ ຈ ີ່ງເວົັ້າໄດ້ວ່າຖ້າບ ໍ່ມີພາສາ ມະນຸດກ ໍ່ບ ໍ່ອາດມີຄວາມເຂົັ້າໃຈເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນໄດ້, ພາສາຍ່ອມຈະເລີນກ້າວໜ້າໄປຕາມ ຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າຂອງສັງຄົມ, ເພາະວ່າມັນເປັນສີີ່ສະແດງໃຫ້ຄົນເຂົັ້າໃຈ ທຸກສິີ່ງທຸກຢ່າງທີີ່ເກີດຂ ັ້ນ ຫຼ ພວມໃຊ້ວຽກຢູ່ໃນການພົວພັນຂອງສັງຄົມ. 1.2. ຄວາມສ າພັນຂອງພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນ. ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນເປັນເຄ ີ່ອງສະແດງຄວາມຮຸ່ງເຮ ອງໃນອະ ຕິດ ແລະ ເປັນຫຼັກການທີີ່ສໍາຄັນໃນ ການຮໍໍ່າຮຽນຄວາມເປັນມາຂອງສັງຄົມ, ພາ ສາເວົັ້າກໍາເນີດກ່ອນພາສາຂຽນ, ມີພາສາເວົັ້າເພ ີ່ອໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານ ຄວາມຄິດ ແລະ ເພ ີ່ອສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃໝ່ໆ ພາສາຂຽນເກີດຂ ັ້ນຕາມຄວາມຕ້ອງການ ໃນການບັນທ ກ ຂ ໍ້ຄວາມຂອງພາສາເວົັ້າໄວ້ເປັນຫຼັກການອ້າງອີງ, ສະນັັ້ນ ມັນຈິີ່ງ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ພາສາຂຽນ ຕ້ອງເປັນພາສາທີີ່ມີ ຄວາມຊັດເຈນກວ່າພາສາເວົັ້າ ເພາະ ວ່າຖ້າຫາກເປັນການບັນທ ກດ້ວຍລາຍລັກອັກສອນ ຈະຕ້ອງມີຄວາມແນ່ນອນ. ການທີີ່ມີທັງພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນເປັນຄວາມສະດວກສໍາລັບຊ່ວຍການທີີ່ມີທັງພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາ ຂຽນເປັນຄວາມສະດວກສໍາລັບຊ່ວຍ ສ ີ່ຄວາມໝາຍຄວາມຄິດ ຄວາມຮູ້ສ ກ ແລະ ຄວາມເຂົັ້າໃຈໃຫ້ເກີດຂ ັ້ນໃນ ຊີວິດ ປະຈໍາວັນບ ໍ່ວ່າຈະສົົ່ງຂ່າວສານ, ການສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນກ ໍ່ຄ ການປະກອບອາຊີບ ຖ້າ ຫາກມີພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນອັນດຽວກັນແລ້ວພາສາກາຍເປັນເຄ ີ່ອງຜູກ - - ພັນຄວາມຮູ້ສ ກຂອງມະນຸດໃຫ້ແໜ້ນແຟ້ນກວ່າສິີ່ງອ ີ່ນ ໃດ ເພາະວ່າມັນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສ ກວ່າເປັນພວກດຽວກັນ ສ້າງໃຫ້ເກີດມີຄວາມສາມັກຄີອັນເປັນນໍໍ້າ ໜ ີ່ງ

18 ໃຈດຽວກັນ. ບ ໍ່ພຽງແຕ່ເທົົ່ານັັ້ນ ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນຍັງເປັນເຄ ີ່ອງມ ງ່າຍ ທອດວັດທະນະທໍາອີກດ້ວຍ, ວັດທະນະທໍາຍ ນຍົງ ແລະ ມີຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄດ້ກ ໍ່ຢູ່ທີີ່ມະນຸດມີພາສາ, ຖ້າບ ໍ່ມີພາສາວັດທະນະທໍາກ ໍ່ຈະໝົດ ສະພາບຄວາມກ້າວ ໜ້າ ເພາະການຖ່າຍທອດວັດທະນະທໍາໃຫ້ແກ່ກັນໃນສັງຄົມໄດ້ສ່ວນໃຫຍ່ກ ຢູ່ທີີ່ມີ ພາສາສໍາລັບສ ີ່ສານຄວາມຮູ້ແລະ ຄວາມຮູ້ສ ກໃຫ້ແກ່ກັນໄດ້, ສະນັັ້ນ ຈິີ່ງເວົັ້າ ໄດ້ວ່າ ພາສາເປັນເຄ ີ່ອງມ ງ່າຍທອດ ວັດທະນະທໍາ. 2. ພາສາລາວ ແລະ ຄວາມຈໍາເປັນຈະຕ້ອງສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນ 2.1. ການກ າເນີດ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງພາສາລາວ. ຊາດລາວມີພາສາເປັນຂອງຕົນເອງມາແຕ່ດັັ້ງເດີມ ແລະ ໃຊ້ສ ບຕ ໍ່ກັນມາ ຈົນເຖິງຊູ່ມ ັ້ນີັ້, ພາສາລາວແມ່ນ ພາສາໜ ີ່ງໃນພາສາຕ່າງໆຂອງໂລກ, ມັນກໍາ ເນີດຂ ັ້ນພ້ອມກັບການກໍາເນີດຂອງຊົນຊາດລາວ ຜ່ານຍຸກສະໄໝ ຕ່າງໆ, ພາສາ ລາວກ ໍ່ມີການຂະຫຍາຍຕົວຈາກທີີ່ມີຈໍານວນຖ້ອຍຄໍາຈໍາກັດຢູ່ໃນວົງແຄບ ແລ້ວ ກ ໍ່ມີປະລິມານແຜ່ ຂະຫຍາຍ ກວ້າງອອກຕ ີ່ມ.. ພາສາລາວດັັ້ງເດີມເປັນພາສາ ປ່ຽວ ຫຼ ຄໍາທີີ່ມີພະຍາງດຽວເຊັົ່ນ: ພ ໍ່, ແມ່, ດິນ, ນໍໍ້າ, ໄຟ, ລົມ, ໄປ, ມາ ເຫຼົົ່ານີັ້ເປັນຕົັ້ນ, ພາສາລາວມີລັກສະນະພິເສດຂອງມັນ, ຄໍາໜ ີ່ງໆ ມີຄວາມໝາຍ ສະເພາະຢ່າງໜ ີ່ ງ ຫຼ ບາງຄໍາກ ໍ່ອອກສຽງຄ ກັນແຕ່ຫາກມີຄວາມໝາຍໄປຄົນລະ ຢ່າງກ ໍ່ມີ, ແຕ່ຖ້າຕ້ອງການຄວາມໝາຍ ໃຫ້ເປັນທີີ່ ເຂົັ້າໃຈກັນຢ່າງຄັກແນ່ແລ້ວ ຕ້ອງເອົາຄໍາທີີ່ຕ້ອງການມາລຽນໃຫ້ຖ ກບ່ອນ ແລະ ໜ້າທີີ່ຂອງມັນ, ມີຂ ໍ້ຄວາມ ກ່ຽວ ພັນກັນຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ ແລະ ຜູ້ຮັບຟັງເຂົັ້າໃຈໄດ້ແຈ້ງຕາມຄວາມປະສົງກ່ຽວພັນກັນຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ ແລະ ຜູ້ຮັບຟັງເຂົັ້າໃຈໄດ້ແຈ້ງຕາມຄວາມປະສົງ ຂອງຜູ້ເວົັ້າແລ້ວ ກ ເປັນອັນວ່າໄດ້ຮັບຜົນຕາມຄາດໝາຍ. ດັົ່ງທີີ່ໄດ້ກ່າວມາແລ້ວວ່າ ພາສາລາວເດີມເປັນພາສາປ່ຽວທີີ່ມີພະ ຍາງດຽວ, ແຕ່ຕ ໍ່ມາສັງຄົມລາວ ນັບມ ັ້ນັບ ແຜ່ຂະຫຍາຍກວ້າງອອກ ມີການພົວ ພັນກັບຊົນຊາດອ ີ່ນ ແລະ ຊົນຊາດອ ີ່ນກ ໍ່ມີການພົວພັນກັບຊົນຊາດລາວ. ອີກ ປະການໜ ີ່ງ ຄົນໃນຊາດກ ໍ່ນັບມ ັ້ນັບມີຄວາມສະຫຼຽວສະຫຼາດຍິີ່ງຂ ັ້ນ, ເມ ີ່ອເຫັນ ວ່າພາສາດັັ້ງເດີມ ເຊິີ່ງມີແຕ່ຄໍາປ່ຽວ ນັັ້ນບ ໍ່ພຽງພ ໃນການເວົັ້າຈາສົນທະນາ ກ ໍ່ ຮູ້ຈັກດັດແປງສ້າງຄໍາເວົັ້າຂ ັ້ນຕ ີ່ມອີກ ຄ ຄໍາປ່ຽວທີີ່ມີພະຍາງດຽວກ ໍ່ເຮັດໃຫ້ ກາຍມາເປັນຄໍາປະສົມ ຫຼາຍພະຍາງເພ ີ່ອໃຫ້ພຽງພ ກັບຄວາມຕ້ອງການ. ເມ ີ່ອຊົນຊາດລາວໄດ້ຕິດຕ ໍ່ພົວພັນກັບຊົນຊາດອ ີ່ນໆ ເຊິີ່ງນິຍົມກັນເວົັ້າພາ ສາທີີ່ໃຊ້ຄໍາມີຫຼາຍພະຍາງ ກ ໍ່ນໍາ ເອົາຂອງພາສາເຫຼົົ່ານັັ້ນມາໃຊ້ສັບປົນກັບພາ ສາຂອງຕົນ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ມີຄໍາເວົັ້າຂອງພາສາອ ີ່ນມາສັບປົນພາສາ ລາວ. ເມ ີ່ອພຸດທະສາສະໜາແຜ່ເຂົັ້າມາຮອດປະເທດລາວ ພາສາປາລີສັນສະກິດ ທີີ່ໃຊ້ຢູ່ໃນຄໍາສອນຂອງພຸດທະສາ ສະໜາ ຈິີ່ງເຂົັ້າມາມີບົດບາດພາໃຫ້ພາສາລາວ ຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານສັບ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ພາສາລາວມີຄໍາເວົັ້າທີີ່ມີ ຫຼາຍພະ ) ຢ່າງເພີີ່ມຂ ັ້ນຕ ີ່ມອີກເຊັົ່ນ: ປະເທດ, ນະຄອນ, ກໍາມະກອນ, ກະສິກໍາ, ຫັດຖະ ກໍາ, ອຸດສາຫະກໍາ, ວັດທະນະທໍາ ເຫຼົົ່ານີັ້ເປັນຕົັ້ນ, ເມ ີ່ອເປັນແນວນັັ້ນຫຼັກການ ຂຽນຂອງພາສາປາລີຈິີ່ງກາຍມາເປັນແມ່ບົດໃຫ້ແກ່ການ ຂຽນຄໍາສັບພາສາ ລາວໄປໃນຕົວ, ພາສາລາວນັບມ ັ້ນັບຂະຫຍາຍຕົວ ຈົນສາມາດໃຊ້ເປັນພາສາວັນ ນະຄະດີຂອງ ລາວໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ ດັົ່ງປະກົດຢູ່ຕາມໜັງສ ວັນນະຄະດີລາວທັງເກົົ່າ ແລະ ໃໝ່ເກ ອບທຸກໆເລ ີ່ອອີງຕາມນັກ ຄົັ້ນຄວ້າພາສາສາດພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດໄດ້ໃຫ້ຄວາມ ເຫັນວ່າ ໜັງສ ລາວໄດ້ປະດິດແຕ່ງຂ ັ້ນ ໂດຍເລີີ່ມຈາກ ໜັງສ ຂອມ ມາຕັັ້ງແຕ່ນານ ມາແລ້ວ, ອີກຈໍາພວກໜ ີ່ງເຫັນວ່າ ອັກສອນລາວກໍາເນີດຂ ັ້ນຕາມແບບຢ່າງຂອງ ອັກສອນສັນສະກິດ ທີີ່ໃຊ້ຢູ່ໃນພຸດທະສາສະໜາ ນິກາຍມະຫາຍານ ເຊິີ່ງຂະຫຍາຍ ມາສູ່ຊົນເຜົົ່າລາວໄທກ່ອນໝູ່, ຫຼັງຈາກນັັ້ນ ພຸດທະສາສະໜານິກາຍຫິນະຍານທີີ່ ໃຊ້ໜັງສ ປາລີແຜ່ເຂົັ້າມາເຖິງປະເທດມອນ ແລະ ພະມ້າ ( ມຽນ ມາ ) ຄົນຊາດ ລາວ ຈິີ່ງໄດ້ຮູບຕົວໜັງສ ແບບມອນພະມ້າ ທີີ່ເຂົາດັດແປງຄໍາຈາກອັກສອນຄະ ສິນດັດມາເປັນໂຕ

19 ອັກສອນທໍາ ເພ ີ່ອໃຊ້ສໍາລັບບັນທ ກຄໍາສອນແຫ່ງ ພຸດທະສາສະ ໜາເທົົ່ານັັ້ນ, ສ່ວນຕົວໜັງສ ດັັ້ງເດີມຂອງລາວນັັ້ນ ຮຽກວ່າ ຕົວລາວ ຫຼ ອັກສອນ ລາວໃຊ້ໃນທາງລັດຖະການ ສໍາລັບບັນທ ກເຫດການບ້ານເມ ອງຕະຫຼອດມາຈົນ ເຖິງ ປັດຈຸບັນນີັ້, 2.2. ຄວາມຈ າເປັນຕ້ອງຮຽນຮູ້ ແລະ ປົກປັກຮັກສາພາສາລາວ. ທຸກໆປະເທດໃນໂລກຍ່ອມມີຫຼັກການປາກເວົັ້າ ແລະ ຂີດຂຽນເປັນຂອງ ຕົນ ( ຫຼັກພາສາ , ເພ ີ່ອສະແດງ ສໍານຽງ, ສັກສີແລະ ກຽດຂອງຊາດຕົນ ທັງສະແດງຄວາມເປັນເອກະລາດທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ ຄຽງຄູ່ໄປກັບ ຄວາມ ເປັນເອກະລາດທາງດ້ານການເມ ອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ອ ີ່ນໆ. ຊາດລາວ ແມ່ນຊາດໜ ີ່ງທີີ່ມີພາສາປາກເວົັ້າ ເປັນຂອງຕົນເອງຕັັ້ງແຕ່ ເນີດ, ພາສາລາວກ ເປັນພາສາໜ ີ່ງທີີ່ ມີຄວາມເວົັ້າຮັົ່ງມີ.. ອີກປະການໜ ີ່ງຊາດ ລາວ ພັດເປັນຊາດໜ ີ່ງທີີ່ປະກອບດ້ວຍຫຼາຍຊົນເຜົົ່າ, ເມ ີ່ອເປັນດັົ່ງນັັ້ນ ຈ ີ່ງ ຈໍາເປັນ ຕ້ອງມີກົດລະບຽບການໃຊ້ພາສາຂ ັ້ນເປັນຫຼັກການ ທັງນີັ້ກ ເພ ີ່ອຊຸກຍູ້ໃຫ້ຄົນລາວ ມີພາສາປາກເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນເປັນສ ີ່ກາງທີີ່ມີຄວາມເປັນເອກະພາບກັນ ເພາະວ່າມີແຕ່ຜູ້ທີີ່ຮູ້ລະບຽບກົດເກນຂອງພາສາລາວດີແລະ ມີ ທັກສະການໃຊ້ພາສາລາວທີີ່ຖ ກຕ້ອງເທົົ່ານັັ້ນ ຈິີ່ງສາມາດໃຊ້ພາສາໄດ້ດີແລະ ວາງຫຼັກການ ການໃຊ້ພາສາລາວທີີ່ ຖ ກຕ້ອງໃຫ້ຜູ້ອ ີ່ນຮໍໍ່າຮຽນ ເພ ີ່ອຮູ້ຈັກໃຊ້ໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ ອີກດ້ວຍ. ການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ຟືຶ້ນຟູຕົວໜັງສ ຄວາມເວົັ້າ ສັບສໍານວນ ວັນນະ ຄະດີແລະ ວັດທະນະທໍາຂອງ ຊາດນັັ້ນເປັນການສະແດງເຖິງນໍໍ້າໃຈຮັກຊາດ ອັນ ເປັນມູນເຊ ັ້ອແຫ່ງຄວາມພິລະອາດຫານ ຂອງປູ່ຍ່າຕາຍາຍໄດ້ກ່າຍ ທອດໄວ້.ພາ ສາເປັນວັດທະນະທໍາອັນໜ ີ່ງຂອງຊາດ, ຊາດທີີ່ເກົົ່າແກ່ຍ່ອມມີພາສາເປັນເອກະ ລັກຂອງຕົນ. ພ້ອມ ກັນນັັ້ນພາສາຍັງເປັນເຄ ີ່ອງໝາຍວ່າມີຊາດ ມີສະກຸນຂອງຕົນ, ເມ ີ່ອເປັນແນວນັັ້ນ ຖ້າຄົນລາວບ ໍ່ສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນ ປັງ ປຸງ ປົວແປງແລ້ວແມ່ນ ໃຜຈະເປັນຜູ້ຮໍໍ່າຮຽນ ແລະ ຊົມໃຊ້ພາສາລາວ ? ການຮຽນຮູ້ຫຼັກພາສາລາວ ມີຈຸດປະສົງ ເພ ີ່ອໃຫ້ມີຄວາມຊໍານານໃນ ການຟັງ, ເວົັ້າ, ອ່ານ ແລະ ຂຽນ, ສາມາດໃຊ້ພາສາລາວເປັນເຄ ີ່ອງມ ໃນການ ປະກອບ ອາຊີບ ແລະ ແລກປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນນໍາກັນອັນພາໃຫ້ເກີດຄວາມຈະເລີນທາງດ້ານຄວາມຄິດ, ສະຕິປັນຍາ ແລະ ມີພ ັ້ນຖານປະດິດສ້າງພາສາລາວ ໃຫ້ກ້າວໜ້າ, ໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນຈາກການອ່ານປຶຶ້ມປະເພດຕ່າງໆ ແລະ ຊາບ ຊ ີ່ງ ເຖິງຄວາມອ່ອນຊ້ອຍຂອງສິລະປະການໃຊ້ພາສາ ໃນບົດປະພັນກ ໍ່ຄ ກອນ ກະວີຕ່າງໆ. ການຮຽນຮູ້ແລະ ເຂົັ້າໃຈພາສາລາວໄດ້ດີຈະເປັນການຮອງຮັບກັບການ ຂະຫຍາຍຕົວທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກ ໂນໂລຊີເຊິີ່ງພວມກ້າວໜ້າແບບກະ ໂດດຂັັ້ນນັັ້ນໄດ້. 2.3. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວ ພາສາແມ່ນພາຫານະສ ີ່ສານເບ ັ້ອງຕົັ້ນອັນໜ ີ່ງທີີ່ຮັບໃຊ້ຕິດຕ ໍ່ໃນຊີວິດສັງຄົມ ພາສາ ຫຼ ຄໍາເວົັ້າເກີດຂ ັ້ນໂດຍ ອາໃວເຫດການຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ວາດຊົງ, ທ່າທາງ, ສໍານຽງ, ອາການ... ເປັນຕົັ້ນ ພາສາກໍາເນີດເກີດຂີັ້ນດ້ວຍຄວາມຈໍາ ເປັນຂອງມະນຸດ ທີີ່ຢາກສະແດງຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດຂອງຕົນໃຫ້ຜູ້ອ ີ່ນຮັບຮູ້ ແລະ ເຂົັ້າໃຈນໍາເຊີີ່ງເລີີ່ມຈາກການໃຊ້ ວາດຊົງ, ທ່າທາງສະແດງອອກ( ພາສາໃບ້ ຫຼ ກ ກ) ຕ ໍ່ມາກ ໍ່ມີສຽງອອກມາເຊີີ່ງບົົ່ງບອກໂດຍປະສານກັບທ່າທາງ, ຈັງຫວະຂອງອະໄວຍະວະຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ຍົກມ , ຍົກຕີນ, ຕີຄີັ້ວ, ຫຼັບຕາ, ເບະສົບ... ສະນັັ້ນຖ້າຫາກບ ໍ່ມີພາສາ ມະນຸດ ກ ໍ່ອາດຈະບ ໍ່ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈເຊີີ່ງກັນ ແລະ ກັນໄດ້ ພາສາຍ່ອມຈະເລີນກ້າວນ້າໄປຕາມຄວາມຈະເລີນກ້ານ້າຂອງ ສັງຄົມ. ເພາະວ່າມັນເປັນສ ີ່ີສະແດງໃຫ້ມະນຸດເຂົັ້າໃຈໃນທຸກສີີ່ງທຸກຢ່າງທີີ່ເກີດຂ ັ້ນພ້ອມພ້ອມໃຊ້ວຍກຕ່າງໆໃນການ ພົວພັນກັນຢູ່ໃນສັງຄົມ.

20 ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນເປັນເຄ ີ່ອງມ ສະແດງເຖີງຄວາມຮຸ່ງເຮ ອງໃນອາດິເແລະ ເປັນຫູັກຖານທີີ່ສໍາຄັນໃນ ການຮໍໍ່າຮຽນປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງສັງຄົມ. ພາສາເວົັ້າເກີດຂ ັ້ນກ່ອນພາສາຂຽນ, ມີພາສາເວົັ້າເພ ີ່ອໃຊ້ໃນການ ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ແລະ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃໝ່ໆ ພາສາຂຽນກໍາເນີດເກີດຂ ັ້ນຕາມຄວາມ ຕ້ອງການໃນການບັນທ ກຂ ໍ້ຄວາມ ພາສາເວົັ້າໄວ້ເປັນຫູັກຖານອ້າງອີງ. ສະນັັ້ນ ມັນຈີີ່ງຮຍກຮ້ອງໃຫ້ພາສາຂຽນມີ ຄວາມຊັດເຈນກວ່າພາສາເວົັ້າເພາະວ່າຖ້າຫາກເປັນການບັນທ ກດ້ວຍລາຍລັກອັກສອນຈະຕ້ອງມີຄວາມແນ່ນອນ. ການມີພາສາຂຽນ ແລະ ພາສາເວົັ້າເປັນຄວາມສະດວກຫຼາຍສໍາລັບຊ່ວຍສ ີ່ຄວາມໝາຍ, ຄວາມຄິດ, ຄວາມ ຮູ້ສ ກ ແລະ ຄວາມເຂົັ້າໃຈໃຫ້ເກີດຂ ັ້ນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນບ ໍ່ວ່າຈະສົົ່ງຂ່າວສານ, ການສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນກ ໍ່ຄ ການປະກອບ ອາຊີບ. ຖ້າຫາກມີພາສາເວົາ ແລະ ພາສາຂຽນແລ້ວພາສາກາຍເປັນເຄ ີ່ອງມ ຜູກພັນຄວາມຮູ້ສ ກຂອງມະນຸດ ໃຫ້ແນ້ນ ແຟນກວ່າສີີ່ງອ ີ່ນໃດ ເພາະວ່າ ມັນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສ ກ ວ່າເປັນພວກດຽວກັນສ້າງໃຫ້ເກີດຄວາມສາມັກຄີ ອັນເປັນນໍໍ້າໜ ີ່ງຈິດດຽວກັນ. ບ ໍ່ພຽງແຕ່ເທົົ່ານັນ ພາສາເວົັ້າ ແລະ ພາສາຂຽນຍັງເປັນເຄ ີ່ອງມ ຖ່າຍທອດວັດທະນະທໍາ ອີກດ້ວຍ. ວັດທະນະທໍາຈະເລີນງອກງາມໄດ້ກ ໍ່ຕ ໍ່ເມ ີ່ອມະນຸດມີພາສາ (ມີທອງ ສຸວັນມີໄຊ ແຫວນເພັດ ສີສຸລາດ ປີ 1999 ;10- 15) ພາສາແມ່ນມ ລະດົກອັນປະເສິດທາງວັດທະນະທໍາຂອງຊາດອັນໜ ີ່ງ ເຊີີ່ງຄົນລາວທຸກຄົນຈະຕ້ອງໄດ້ປົກປັກຮັກ ສາໄວ້ຄຽງຄູກັບຄົນລາວ ແລະ ຊາດລາວຕະຫູອດຮອດກາລະນານ ດັົ່ງໄດ້ກ່າວມາແລ້ວ ຕັັ້ງແຕ່ຊຸມປີ30 ເປັນຕົັ້ນມາ ພາສາລາວໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ປັບປຸງແລະປົກປ້ອງຢູ່ຕະຫຼອດມາ ບ ໍ່ວ່າຢູ່ໃນເຂດລາຊະອານາຈັກ ກ ໍ່ຄ ຢູ່ໃນເຂດ ຂອງຝ່າຍແນວລາວຮັກຊາດໃນສະໄໝນັັ້ນ. ນັບຕັັ້ງແຕ່ປະເທດຊາດໄດ້ຮັບການສະຖາປານາ ເປັນສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໃນວັນທີ 2 ທັນວາ ປີ 1975 ເປັນຕົັ້າມາ ພາສາແຫ່ງຊາດໄດ້ຮັບການເຊີດຊູຂ ັ້ນຕີີ່ມອີກບາດກ້າວໜ ີ່ງ ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ ແທນປະຊາຊົນທົົ່ວປະເທດຄັັ້ງທີ I. ເຊີີ່ງໄດ້ໄຂຂ ັ້ນຢ່າງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975 ນັັ້ນ ໄດ້ລົງມະຕິ ເປັນເອກະ ສັນໃນການຮັບຮອງເອົາພາສາລາວເປັນພາສາກາງ ແລະ ນໍາໃຊ້ທາງລັດຖະການ ໃນທົົ່ວ ສປປລາວ. ເຫດການສໍາຄັນທາງປະຫວັດສາດຄັັ້ງນີັ້ ໄດ້ຊີັ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ພາສາລາວໄດ້ມີບົດບາດສໍາຄັນ ໃນທາງດ້ານ ການປາກເວົັ້າ,ຕິດຕ ໍ່ສ ີ່ສານກັນລະຫວ່າງປະຊາຊົນບັນດາເຜົົ່າໃນລາວ ແລະ ທັງໃຊ້ເປັນພາສາຂິດຂຽນ, ບັນທ ກ ມະຕິຄໍາສັົ່ງ, ລະບຽບກົດໝາຍແລະ ເອກະສານສໍາຄັນຕ່າງໆ ຂອງຊາດອີກດ້ວຍ. ສະນັັ້ນ ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສ, ຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ການພັດທະນາພາສາລາວ ໃຫ້ອຸດົມ ສົມບູນນັັ້ນ ມັນເປັນພັນທະ ແລະ ໜ້າທີີ່ຂອງຄົນລາວທຸກຄົນ. ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວ ມັນສະແດງເຖີງ: - ຄວາມມີນໍໍ້າໃຈຮັກຊາດ, ຮັກມູນເຊ ັ້ອອັນດີງາມຂອງຊາດ. ຊາດລາວເຮົາເປັນຊາດທີີ່ເກົົ່າແກ່ຊາດໜ ີ່ງຢູ່ໃນພາກພ ັ້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ມີປະຫວັດຄວາມເປັນ ມາຢ່າງລະອິດລະອຽດ ແລະ ຍາວນານ ທຸກໆບາດລ້ຽວແຫ່ງການປ່ຽນແປງທາງປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ ມັນໄດ້ ປະໄວ້ໃຫ້ພວກເຮົາເຊີີ່ງບົດຮຽນ ແລະ ມ ລະດົກອັນລໍໍ້າຄ່າທາງພູມປັນຍາ ທີີ່ສະແດງອອກຜ່ານທາງພາສາຢ່າງມາກ ມາຍ ແລະ ສຸດແສນອຸດົມຮັົ່ງມີ ສະນັນເຮົາຄົນລຸ້ນຫຼັງຄວນຈະຮູ້ທະນຸຖະໜອມ ມູນເຊ ັ້ອອັນດີງາມທີີ່ບັນພະຊົນຂອງ ພວກເຮົາໄດ້ສ້າງແລະ ສະສົມມາແລ້ວນັັ້ນ ໃຫ້ຢູ່ຄຽງຄູ່ກັບຄົນລາວ ແລະ ຊາດລາວຕະຫຼອດກາລະນານ; ເຮົາເຮັດໄດ້ ເຊັົ່ນນີັ້ຈີີ່ງສົມວ່າ ເປັນຜູ້ທີີ່ມີນໍໍ້າໃຈຮັກຊາດອັນສູງສົົ່ງຢ່າງແທ້ຈີງ. ຊາດລາວມີພາສາປາກເວົັ້າເປັນຂອງຕົນເອງຕັັ້ງແຕ່ກ ເນີດ, ພາສາລາວກ ໍ່ເປັນພາສາໜ ີ່ງທີີ່ມີຄວາມເວົັ້າຮັົ່ງມີ ອີກປະການໜ ີ່ງຊາດລາວກ ໍ່ເປັນຊາດໜ ີ່ງທີີ່ປະກອບດ້ວຍຫຼານຊົນເຜົົ່າເມ ີ່ອເປັນດັົ່ງນັັ້ນຈີີ່ງຈໍາເປັນຕ້ອງມີລະບຽບການ ໃຊ້ພາສາເປັນສ ີ່ກາງທີີ່ມີຄວາມເປັນເອກະພາບກັນເພາະວ່າ ມີແຕ່ຜູ້ຮູ້ລະບຽບກົດເກນຂອງພາສາລາວດີແລະ ມີທັກ ສະການໃຊ້ພາສາລາວທີີ່ຖ ກຕ້ອງເທົົ່ານັັ້ນຈີີ່ງສາມາດໃຊ້ພາສາລາວໄດ້ດີແລະ ວາງຫຼັກການການໃຊ້ພາສາທີີ່ຖ ກຕ້ອງ

21 ໃຫ້ປູ້ອ ີ່ນຮໍໍ່າຮຽນເພ ີ່ອໃຫ້ຮູ້ໃຊ່ໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງອີກດ້ວຍ. ການຮຽນຮູ້ຫຼັກພາສາລາວມີຈຸດປະສົງເພ ີ່ອໃນມີຄວາມສໍາ ນິສໍານານໃນການຟັງ, ເວົັ້າ, ອ່ານ,ຂຽນ, ສາມາດໃຊ້ພາສາລາວເປັນເຄ ີ່ອງມ ໃນການປະກອບອາຊີບ ແລະ ແລກປ່ຽນ ຄວາມຄິດເຫັນນໍາກັນ ອັນພາໃຫ້ເກີຄວາມຈະເລີນທາງດ້ານຄວາມຄິດ, ສະຕິປັນຍາ ແລະ ມີພ ັ້ນຖານການປະດິດ ສ້າງພາສາລາວໃຫ້ກ້າວໜ້າ, ໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນຈາກການອ່ານປືຶ້ມປະເພດຕ່າງໆ. ແລະ ຊາບຊ ັ້ງເຖີງຄວາມອ່ອນ ຊ້ອຍຂອງສີລະປະການໃຊ້ພາສາໃນບົດກ ໍ່ຄ ກອນກະວີຕ່າງໆ.ການຮຽນຮູ້ ແລະ ເຂົັ້າໃຈພາສາລາວໄດ້ດີ ຈະເປັນການ ຮອງຮັບກັບການຂະຫຍາຍຕົວທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີເຊີີ່ງພວມກ້າວນ້າແບບກະໂດດຂັັ້ນນັັ້ນໄດ້. ສະນັັ້ນ ພວກເຮົາເປັນຄົນລາວແມ່ນພ້ອມກັນປົກປັກຮັກສາແລະ ຟືຶ້ນຟູຕົວໜັງສ , ຄວາມເວົັ້າ, ສໍາສັບ ນວນວັນະຄະດີ ແລະ ວັດທະນະທໍາຂອງຊາດລາວໄວ້ ເຊີີ່ງເປັນການສະແດງເຖີງນໍໍ້າໃຈຮັດຊາດອັນເປັນມູນເຊ ັ້ອແຫ່ງ ຄວາມພິລາດອາດຫານ ຂອງປູ່ຍ່າຕາຍາຍໄດ້ຖ່າຍທອດໄວ້. ພາສາເປັນວັດທະນະທໍາອັນໜ ີ່ງຂອງຊາດ ຊາດລາວແຕ່ ໃດທມາກ ໍ່ມີພາສາເປັນເອກະລັກຂອງຕົນ ດ້ວຍເຫດຜົນນັັ້ນຖ້າຄົນລາວບ ໍ່ສ ກສາຮໍໍ່າຮຽນ, ປັບປຸງ ປົວແປງແມ່ນໃຜ ຈະມາເປັນຜູ້ຮໍໍ່າຮຽນແລະ ຊົມໃຊ້ພາສາລາວ. - ຄວາມມີສະຕິອັນສູງສົົ່ງ ສຸພາສິດລາວເຄີຍສັົ່ງສອນໄວ້ວ່າ ພາສາບອກຊາດ ມາລະຍາດບອກຕະກຸນ ພາສາຄ ໜ ີ່ງໃນຈໍານວນປັດໄຈທີີ່ ສໍາຄັນໃນການປະກອບເປັນຊາດ ທີີ່ເອກະລາດ, ມີອະທິປະໄຕ, ການສູນເສຍພາສາຄ ສູນເສຍຊາດກ ສະນັັ້ນການປົກ ປັກຮັກສາແລະ ພັດທະນາພາສາຂອງຊາດໃຫ້ປອດໃສ ມັນສ ໍ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖີງຄວາມມີສະຕິຊາດອັນສູງສົົ່ງ. ພວກເຮົາໃຊ້ພາສາແຫ່ງຊາດເພ ີ່ອຫຼ ໍ່ລ້ຽງສະຕິຄວາມເປັນຊາດ, ໃຊ້ພາສາແຫ່ງຊາດເປັນພາຫານະ ເພ ີ່ອເຕົັ້າໂຮມ ຄວາມສາມັກຄີ, ຄວາມເຂົັ້າອົກເຂົັ້າໃຈ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະພາບໃນການເຄ ີ່ອນໄຫວພາຍໃນຊາດ. ໃນປະຈຸບັນ ການໃຊ້ພາສາໃນວາ ລະສານ, ສັງສ ພີມ, ຕໍາລາການຮຽນ-ການສອນ, ໜັງສ ເລ ີ່ອງ ຫຼ ກາບກອນ, ບົດເພງຕ່າງໆ ຍັງປະກົດເຫັນຄວາມຜິດ ພາດຢູ່ເປັນປະຈໍາໂດຍສະເພາະແມ່ນການສະກົດຄໍາທີີ່ ຜິດໆຖ ກໆ ການໃຊ້ເຄ ີ່ອງໝາຍວັກ ຕາມອາລົມ, ການໃຊ້ສໍານວນຊອດກະຈາຫຼ ການໃຊ້ສັບບ ໍ່ຊັດເຈນ ແລະ ອ ີ່ນໆຄວາມຜິດພາດເຫຼັົ່ານີັ້ອາດເນ ີ່ອງມາ ຈາກຫຼາຍສາຍເຫດເຊັົ່ນ: ຂາດຄວາມ ຮູ້ພ ັ້ນຖານທາງພາສາລາວ, ຂາດຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ແຕ່ສີີ່ງສໍາຄັນກ ໍ່ຄ ຂາດ ສະຕິແຫ່ງຄວາມເປັນຊາດ.ສະນັັ້ນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວມັນສ ໍ່ສະແດງເຖີງຄວາມມີສະຕີ ຊາດອັນສູງສົົ່ງ. - ຄວາມມີລະດັບວັດທະນະທໍາ ພາສາແມ່ນພາກສ່ວນໜ ີ່ງຂອງວັດທະນະທໍາ ການໃຊ້ພາສາຂອງສັງຄົມກ ໍ່ຄ ສ່ວນບຸກຄົນຈະສ ໍ່ສະແດງໃຫ້ ເຫັນເຖີງລະດັບຄວາມຮູ້ຂອງສັງຄົມຫຼ ບຸກຄົນທີີ່ໃຊ້ພາສານັັ້ນໆ. ເຮົາສາມາດສັງເກດໄດ້ງ່າຍວ່າ: ຜູ້ໃດໃຊ້ພາສາ (ເວົັ້າ , ສົນທະນາ ຫຼ ປາໄສ) ດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ, ຮູ້ໃຊ້ຄໍາສັບຖ ກຕາມກະລະ ເທສະ ຜູ້ນັັ້ນແຫຼະ ຄ ຜູ້ມີລະດັບຄວາມ ຮູ້ ສູງທີີ່ແທ້ຈີງໃນທາງກົງກັນຂ້າມຜູ້ທີີ່ຮຽນສູງແຕ່ໃຊ້ພາສາບ ໍ່ເປັນກ ໍ່ເທົົ່າກັບວ່າບ ໍ່ມີລະດັບວັດທະນະທໍາ.ລະດັບຂອງ ການໃຊ້ພາສາຂອງ ແຕ່ລະຄົນມັນສ ໍ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖີງລະດັບວັດທະນະທໍາຂອງຄົນນັັ້ນໆ. ຢາກພັດທະນາລະດັບ ວັດທະນະທໍາ, ລະດັບຈິນຕະນາການຂອງຄົນຍເຮົາສີີ່ງສໍາຄັນຈະຕ້ອງພັດທະນາລະດັບຄວາມຮູ້ພາສາໃຫ້ເລີກເຊີີ່ງ ນັບ ຕັັ້ງແຕ່ມີການປະຕິວັດຊາດປະຊາທິປະໄຕເປັນຕົັ້ນມາ ການນໍາເອົາພາສາລາວເຂົັ້າສິດສອນຕັັ້ງແຕ່ຂັັ້ນປະຖົມຈົນເຖີງ ຂັັ້ນມະຫາວິທະຍາໄລມັນເປັນການພັດທະນາແລະ ຍົກສູງລະດັບຄວາມຮູ້ທາງດ້ານພາສາໃຫ້ແກ່ຖັກແຖວປັນຍາຊົນ ຄົນລາວກ ໍ່ຄ ປະຊາຊົນບັນ ດາເຜົົ່າທົົ່ວປະເທດໃຫ້ນັບມ ັ້ສູງຂ ັ້ນ. ພາສາເປັນພາຫານະທີີ່ສໍາຄັນອັນດັບໜ ີ່ງ ໃນການ ປະຕິບັດປະຕິວັດທາງດ້ານແນວຄິດວັດທະນະທໍາຂອງຄົນເຮົາ ສະນັັ້ນ ການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວ ຈີີ່ງຖ ວ່າເປັນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາລະດັບວັດທະນະທໍາຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົົ່ານັັ້ນເອງ.

22 ຮວມຄວາມແລ້ວ ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວມັນເປັນໜ້າທີີ່ຂອງທົົ່ວພັກ ທົົ່ວປວງ ຊົນບັນ ດາເຜົົ່າທຸກຄົນ ຕ້ອງເປັນເຈົັ້າການແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຄວາມກັນເພ ີ່ອສະແດງເຖີງຄວາມມີນໍໍ້າໃຈຮັກ ຊາດ, ມີສະ ຕິຊາດ ແລະ ສະດັບວັດທະນະທໍາ ຂອງປວງຊົນລາວທັງຊາດ.ບາງໜ້າທີີ່ລະອຍດໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວ ໃນປັດຈຸບັນກ ໍ່ຄ ອະນາຄົດມີດັົ່ງນີັ້: +ທາງດ້ານອັກຂະຫຼະ: ອັກຂະຫຼະມັນແມ່ນເປືອກວັດຖຸຂອງພາສາ, ຫາກບ ໍ່ມີອັກຂະຫຼະແມ່ນບ ໍ່ອາດມີພາສາໄດ້.ສະນັັ້ນການປັບປຸງ ແລະການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ບ ໍ່ສອດຄ່ອງຂອງອັກຂະຫຼະ ມັນແມ່ນຈໍາເປັນອັນທໍາອິດ ເນ ີ່ອງຈາກວ່າອັກຂະຫຼະລາວໃນ ປັດຈຸບັນຍັງມີຫຼາຍບັນຫາທີີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂໃຫ້ເປັນເອກະພາບກັນໂດຍສະເພາະແມ່ນຄວາ ີ່ມເປັນເອກະ ພາບ ທາງດ້ານການສະກົດຄໍາ, ເຄ ີ່ອງສຽງວັນນະຍູຸດ ການໃຊ້ເຄ ີ່ອງໝາຍວັນນະຍຸດແລະຕົວອັກສອນບາງໂຕ ທີີ່ເຫັນ ວ່າຍັງມີຂ ໍ້ຂັດແຍ່ງແລະບ ໍ່ທັນມີຄວາມເປັນເອກະພາບກັນເຫຼົົ່ານີັ້ເປັນຕົັ້ນ. +ດ້ານວັດຈະນະ ວັດຈະນະປຽບເໝ ີ່ອນຄ ວັດສະດຸກ ໍ່ສ້າງຂອງພາສາ, ບ ໍ່ມີວັດຈະນະກ ໍ່ຈະບ ໍ່ສາມາດປະກອບສ້າງເປັນປະໂຫຍກ ເພ ີ່ອສະແດງແນວຄິດອາລົມຈິດໄດ້. ວັດຈະນະມັນເປັນຫົວໜ່ວຍພ ັ້ນຖານຂອງພາສາ. ຄັງສັບຂອງຊາດໃດໜ ີ່ງມັນ ໄດ້ກໍາເນີດ, ສະສົມແລະ ພັດທະນາມາພ້ອມກັບການກໍາເນີດແລະພັດທະນາຂອງສັງຄົມຫຼ ຊາດນັັ້ນໆ. ໃນພາສາ ວັດຈະນະເປັນພາກສ່ວນທີີ່ມີການພັດທະນາ ແລະ ຂະຫຍາຍໄວກວ່າພາກສ່ວນອ ີ່ນໆ ອັນເນ ີ່ອງມາຈາກຄວາມ ຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການໃນການພັດທະນາແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງສັງຄົມ. ບັນດາຂະແໜ່ງການເທັກນິກວິທະຍາສາດ, ວະຊາຊີບຕ່າງໆພວມໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ບັນຫາດັົ່ງກ່າວນີັ້ມັຍຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີຄໍາສັບໃໝ່ຕອບສະໜອງ. ຍ້ອນ ແນວນັັ້ນດ້ານໜ ີ່ງພວກເຮົາຄວນຕັັ້ງໜ້າປົກປັກຮັກສາມ ລະດົກທາງພາສາ ຫຼ ຄັງສັບທີີ່ເຮົາມີຢູ່ແລ້ວນັັ້ນໃຫ້ມີຄວາມ ປອດໃສແລະໃຫ້ໝັັ້ນຄົງ; ອີກດ້ານໜ ີ່ງຕ້ອງພັດທະນາພາສາສັບຂອງພວກເຮົາໃຫ້ມີຄວາມອຸດົມສົມບູນຍີີ່ງຂ ັ້ນບົນ ພ ັ້ນຖານວັດຈະນະພ ັ້ນຖານຂອງພວກເຮົາເພ ີ່ອຕອບສະໜອງໄດ້ຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງພັດທະນະ ສັງຄົມກ ຄ ປະເທດຊາດພວກເຮົາ. ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງວັດຈະນະມີຄ : -ໃຊ້ສັບໃຫ້ຊັດເຈນ, ຖ ກຕ້ອງຕາມຄວາມໝາຍ ແລະ ແທດເໝາະກັບແວດບົດ. -ໃຊ້ສັບໃຫ້ເໝາະກັບ “ວັດທະນະທໍາພາສາ” ເໝາະກັບກາລະເທສະ, ມີຄວາມອ່ອນຊ້ອຍ. -ຕ້ານການໃຊ້ສັບແບບຊອດກະຈາ, ອວດໂອ້ວ່າໂຕມີຄວາມຮອບຮູ້ກ້ວາງຂວາງ. -ຕ້ານການຢືມຄໍາສັບຕ່າງປະເທດເຂົັ້າມາໃຊ້ໂດຍບ ໍ່ມີຄວາມຈໍາເປັນ ຫຼ ແບບຊະຊາຍ, ພວກເຮົາຢືມຄໍາສັບ ຕ່າງປະເທດມາໃຊ້ກ ໍ່ຕ ໍ່ເມ ີ່ອ ໃນພາສາລາວບ ໍ່ມີຄໍາສັບນັັ້ນໆ, ຖ້າບ ໍ່ໃຊ້ຄໍານັັ້ນຫຼ ສໍານວນນັັ້ນຈະບ ໍ່ຮັບປະກັນຄວາມຊັດ ເຈນທາງດ້ານຄວາມໝາຍ. ສ່ວນການພັດທະນາວັດຈະນະໃຫ້ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ພຽງພ ກັບຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ ຂອງສັງຄົມນັັ້ນມັນ ເປັນເລ ີ່ງທີີ່ຈໍາເປັນ ແລະ ຈະຕ້ອງດໍາເນີນຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ, ແຕ່ຕ້ອງບົນພ ັ້ນຖານ ວິທີວິທະຍາກ່ຍວກັບການປະກອບ ສ້າງສັບໃໝ່ ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ(ມີ 7 ວິທີ: ປະສົມຄໍາ, ຊໍໍ້າຄໍາ, ສອນສຽງ, ຍ້າຍຄວາມໝາຍ, ປ່ຽນຕໍາແໜ່ງຄໍາ, ກູ້ຢືມ ແລະ ບັນຍັດສັບ ໃໝ່) ,ແຕ່ຕ້ອງຢຶດໝັັ້ນຫຼັກແນວຄິດທິດສະດີທີີ່ວ່າ “ມີລັກສະນະຊາດ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ມະຫາຊົນ” +ດ້ານໄວຍະກອນ: ແມ່ນພາກສ່ວນທີີ່ວ່າດ້ວຍ ລະບຽບການຜູກຄໍາໃຫ້ເປັນສໍານວນ ຄວາມເວົັ້າ, ປະໂຫຍກ ແລະ ບົດ. ມີຄັກຂະ ຫຼະ, ວັດຈະນະ ແຕ່ບ ໍ່ມີລະບຽບໃນການໃຊ້ ກ ບ ໍ່ນັບວ່າ ເປັນພາສາໄດ້. ຖ້າພວກເຮົາເບີີ່ງໃນແງ່ການຄົບຄ້າສະມາຄົມ

23 ຈະເຫັນວ່າ ໄວຍະກອນມີບົດບາດສໍາຄັນກ່ວາໝູ່ ຫາກວ່າ ບ ໍ່ກໍາຫູັກການໄວຍະກອນໄດ້ ກ ໍ່ເທົົ່າກັບວ່າບ ໍ່ຮູ້ພາສາ. ໄວ ຍະກອນເປັນພາກສ່ວນທີີ່ປ່ຽນແປງຊ້າກວ່າໝູ່ຖ້າທຽບກັບພາກສ່ວນອ ີ່ນຂອງພາສາ; ໄວຍະກອນຄ່ອຍຄ່ອຍໆ ປ່ຽນແປງເພ ີ່ອເຮັດໃຫ້ລະບຽບ, ຫຼັກການໃນການໃຊ້ສັບພາສາມີຄວາມຊັດເຈນ ແລະ ຮັດກູ່ມຫຍີີ່ງຂ ັ້ນ ການປົກປັກ ຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງໄວຍະກອນ ກ່ອນອ ີ່ນຈະຕ້ອງພະຍາຍາມເວົັ້າ ແລະ ຂຽນ ໃຫ້ຖ ກຕ້ອງຕາມຫຼັກການໄວ ຍະກອນບັນດາຫຼັກການໄວຍະກອນ ມັນມີລັກສະນະສັງເຂບ ແລະ ນາມທໍາສູງ. ສະນັັ້ນ ຢາກເວົັ້າແລະຂຽນໃຫ້ ຖ ກຕ້ອງຫຼັກໄວຍະກອນ ຈະຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ສ ກສາຄົັ້ນຄວ້າຮໍໍ່າຮຽນຫຼັກໄວຍະກອນໃຫ້ໜັກແໜ້ນ, ຊອກໃຫ້ ເຫັນເຖີງລັກສະນະ ແລະ ຈຸດພິເສດຂອງໄວຍະກອນລາວຂອງພວກເຮົາ ເພ ີ່ອເສີມຂະຫຍາຍລັກສະນະທີີ່ດີ ແລະ ດັດແກ້ບາງຈຸດ ທີີ່ເຫັນວ່າເໝາະສົມ ເພ ີ່ອເຮັດໃຫ້ໄວຍະກອນລາວ ມີຫູັກການທີີ່ຊັດເຈນແລະ ຮັດກູ່ມຍີີ່ງຂ ັ້ນ. ຄຽງຄູ່ກັບການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສທາງດ້ານອັກຂະຫຼະ, ວັດຈະນະແລະ ໄວຍະກອນ ຂອງລາວແລ້ວ, ຍັງ ຈະຕ້ອງໄດ້ຄໍານ ງເຖີງການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສທາງດ້ານສັນທະສີນຂອງລາວເຮົານໍາອີກດ້ວຍ. ສັນທະສິນ ແມ່ນພາກສ່ວນທີີ່ວ່າດ້ວຍ ສິລະປະໃນການນໍາໃຊ້ພາສາຢູ່ທຸກໆຂົງເຂດຂອງສັງຄົມ. ພາສາທັງເປັນສາດແລະ ສິນ, ການໃຊ້ພາສາບ ໍ່ສະເພາະແຕ່ເພ ີ່ອຄວາມຖ ກຕ້ອງ, ຊັດເຈນ ຕາມຄວາມຄິດທີີ່ຢາກສະແດງອອກເທົົ່ານັັ້ນ, ແຕ່ຫາກຍັງ ຕ້ອງການ ຄວາມນີັ້ມນວນ ອ່ອນຊ້ອຍ, ຈັບອົກຈັບໃຈ ຜູ້ອ່ານຜູ້ຝັງອີກດ້ວຍ. ການໃຊ້ພາສາໃນແຕ່ລະຂົງເຂດ ແມ່ນມີວິທີ, ວາດ ແລະ ມີຮູບແບບທີີ່ແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ ເຊັົ່ນ ສັນທະລັກສະນະ, ວາທະສິນໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ຫຼ ສີລະປະໃນການປະພັນບົດເລ ີ່ອງຕ່າງໆ ເປັນຕົັ້ນ. ການປົກປປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວ ໃນແຕ່ລະດ້ານທີີ່ກ່າວມານັັ້ນ, ມັນເປັຍພາລະໜ້າທີີ່ຂອງຄົນລາວ ທຸກຄົນ ຈະຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ເປັນເຈົັ້າການນໍາກັນ; ແຕ່ແກນຫຼັກສໍາຄັນໃນການປະຕິບັດວຽກນີັ້ ກ ໍ່ແມ່ນໂຮງຮຽນ ນັັ້ນເອງ. 2.4. ໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນ ໂຮງຮຽນເປັນບ່ອນສ້າງຄົນລຸ້ນໃໝ່ ເພ ີ່ອໃຫ້ກາຍເປັນຄົນທີີ່ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດທາງດ້ານເຕັກນິກ ວິທະຍາ ສາດ ແລະ ລະດັບວັດທະນະທໍາສູງໃນອະນາຄົດ. ສະນັັ້ນໂຮງຮຽນຈີີ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນ ໃນການປົກປັກ ຮັກສາຄວາມປອດໃສແລະພັດທະນາພາສາລາວເຮົາ. ໂຮງຮຽນເປັນຂັັ້ນທໍາອິດໃນການປູພ ັ້ນ ຫຼ ປູກຄວາມສໍານ ກ ໃນການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສ ແລະ ພັດທະນາພາສາແຫ່ງຊາດ. ເພ ີ່ອຢາກປະຕິບັດໜ້າທີີ່ດັົ່ງກ່າວນີັ້ ໃຫ້ສໍາເລັດ, ກ່ອນອ ີ່ນມົດໂຮງຮຽນຕ່າງໆ ຈະຕ້ອງ ໄດ້ດໍາເນີນການສີິດສອນພາສາລາວຢູ່ຂັັ້ນພ ັ້ນຖານ (ໂຮງຮຽນອະນຸບານ, ປະຖົມ, ມັດທະຍົມ)ຢ່າງເຄັົ່ງຄັດ ແລະ ເປັນລະບົບໜັກ ແໜ້ນ. ໂດຍອີງຕາມຈຸດພິເສດຂອງແຕ່ລະຊັັ້ນຮຽນ ເຊັົ່ນ: ຊັັ້ນອະນຸບານ, ປະຖົມ, ມັດທະຍົມ,ວິຊາຊີບຫຼ ມະຫາວິທະຍາ ໄລ ເພ ີ່ອກໍານົດເນ ັ້ອໃນຫຼັກສູດໃນການສອນພາສາລາວ ໃຫ້ເໝາະກັບແຕ່ລະຊັັ້ນນັັ້ນໆ ຢ່າງເປັນລະບົບຕ ໍ່ເນ ີ່ອງ ຕັັ້ງແຕ່ຕໍໍ່າຫາສູງ. ໂດຍຫຼັກການພ ັ້ນຖານແລ້ວ ການສອນພາສາລາວລາວຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນຊັັ້ນຕ່າງໆຈະຕ້ອງມຸ່ງ ຈຸດປະສົງເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ເວົັ້າ ແລະ ຂຽນພາສາລາວຖ ກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍະກອນ, ຮູ້ໃຊ້ສັບສໍານວນຢ່າງນີັ້ມ ນວນມ່ວນຫູ ໃຫ້ນັກ ຮຽນນັກສ ກສາມີທັກສະໃນການຮູ້ໃຊ້ພາສາເພ ີ່ອສະແດງແນວຄິດອາລົມຈິດຂອງຕົນສູ່ຜູ້ອ ີ່ນ ໃຫ້ເໝາະກັບກາລະເທສະ, ຖ ກຕ້ອງແມ່ນຢໍາເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານ ຜູ້ຟັງເຂົັ້າໃຈງ່າຍ ແລະ ຈັບອົກຈັບໃຈ.ຈາກຈຸດປະສົງ ແລະ ລະດັບຄາດໝາຍດັົ່ງກ່າວມານັັ້ນ, ແຕ່ລະຊັັ້ນຮຽນຕັັ້ງແຕ່ຂັັ້ນປະຖົມຈົນເຖີງຂັັ້ນມະຫາວິທະຍາໄລ ຈະຕ້ອງໄດ້ ຜັນຂະຫຍາຍໃຫ້ເປັນຈຸດປະສົງ ແລະ ລະດັບຄາດໝາຍສະເພາະ ແທດເໝາະກັບເປົຶ້າໝາຍທີີ່ຕົນຮັບຜິດຊອບ ສິດສອນ.

24 ສໍາລັບເດັກອະນຸບານຈະຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດໃນການເຝືກທັກສະໃນການຜັນສຽງໃຫ້ແກ່ພວກ ຫຼານໃຫ້ຊັດເຈນຕັັ້ງແຕ່ຍາວໄວ ເຮັດກິດຈະກໍາອ ີ່ນທີີ່ເສີມທັກສະໃນການໃຊ້ພາສາ ໃຫ້ແກ່ພວກຫຼານຫຼາຍຢ່າງເຊັົ່ນ: ເລົົ່ານິທານ, ເຝືກຮ້ອງເພງ,ຝືກແຕ້ມເປັນຕົັ້ນ. ຢູ່ໂຮງຮຽນສາມັນການສອນພາສາລາວກ ໍ່ຕ້ອງດໍາເນີນໄປຢ່າງຕ ໍ່ເນ ີ່ອງຈາກຕໍໍ່າຫາສູງ, ຈາກງ່າຍຫາຍາກຢ່າງເປັນ ລະບົບໂຮງ ຮຽນສາມັນມີໜ້າທີີ່ໃນການປະກອບສ່ວນຄວາມຮູ້ທາງພາສາລາວ ໃຫ້ແກ່ນັກຮຽນຢ່າງຖ ກຕ້ອງທີີ່ສຸດ ເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ໃຊ້ພາຫານະ ພາສາເຂົັ້າໃນການບັນທ ກ, ເກັບກໍາເອົາຄວາມຮູ້ທາງດ້ານເຕັກນິກ ວິທະຍາສາດອ ີ່ນໆ ໄດ້ດີແລະຊັດເຈນ. ເມ ີ່ອຮຽນຈົບປະຖົມລະມັດທະຍົມປາຍແລ້ວບ ໍ່ສະເພາະແຕ່ຮັບປະກັນໃຫ້ແກ່ ນັກຮຽນຜູ້ຜັນສຽງຖ ກ, ສະກົດຄໍາຖ ກຕາມຫຼັກໄວຍະກອນເທົົ່ານັັ້ນ, ແຕ່ຈະຕ້ອງຮັບປະກັນໃຫ້ນັກຮຽນມີທັກສະໃນ ການນໍາໃຊ້ພາສາຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ, ຊັດເຈນແລະນີັ້ມນວນມ່ວນຫູນໍາອີກ; ຄຽງຄູ່ກັນນັັ້ນຍັງຈະຕ້ອງໄດ້ສອນໃຫ້ ນັກຮຽນຮູ້ຈັກ, ທະນຸທະໜອມ ແລະ ປົກປັກຮັກ ສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວເຮົາອີກດ້ວຍ. ຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນອະຊີວະຊັັ້ນກາງ, ຊັັ້ນສູງ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ ຄູອາຈານຜູ້ທີີ່ສິດສອນພາສາລາວ ນອກຈາກຈະມີໜ້າທີີ່ສິດສອນພາສາລາວໃຫ້ນັກຮຽນນັກສ ກສາຮູ້ໃຊ້ພາສາລາວຢ່າງຖ ກຕ້ອງຄ່ອງແຄ້ວແລ້ວ, ຍັງ ຈະຕ້ອງໄດ້ສອນໃຫ້ເຂົາເຈົັ້າຮູ້ວິເຄາະ,ວິໃຈເພ ີ່ອຫາແນວທາງໃນການພັດທະນາພາສາແຫ່ງຊາດໃຫ້ຂະຫຍາຍຕົວ ປອດໃສນໍາອີກດ້ວຍ.ເປັນການແນ່ນອນແລ້ວວ່າ ການປົກປັກຮັກສາຄວາມປອດໃສຂອງພາສາລາວຢູ່ຕາມໂຮງຮຽນ ຕ່າງໆນັັ້ນ ບ ໍ່ສະເພາະແຕ່ເປັນພາລະໜ້າທີີ່ຂອງຄູອາຈານຜູ້ສິດສອນພາສາລາວເທົົ່ານັັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນຂອງຜູ້ອ ີ່ນໆດ້ວຍ. ຄູອາຈານບ ໍ່ວ່າຈະສິດສອນຂະແໜງວິທະຍາສາດທໍາມະຊາດ ຫຼ ສັງຄົມກ ໍ່ຕາມ ຈະຕ້ອງມີສະຕິຢູ່ສະເໝີວ່າ ຕົນເປັນ ຄົນໜ ີ່ງ ທີີ່ໄດ້ຮັບພາລະໜ້າທີີ່ໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວເຊັົ່ນດຽວກັນ. ສະນັັ້ນບ ໍ່ວ່າຢູ່ໃນ ຊົົ່ວໂມງຮຽນວິຊາໃດກ ໍ່ຕາມຄູອາຈານມີໜ້າທີີ່ໃນການດັດແປງຄວາມຜິດພາດໃນການໃຊ້ພາສາລາວໃຫ້ແກ່ ນັກຮຽນນັກສ ກສາຢູ່ສະເໝີ. ລວມຄວາມແລ້ວໂຮງຮຽນມີພາລະໜ້າທີີ່ສໍາຄັນຫຍີີ່ງ ໃນການສິດສອນໃຫ້ນັກຮຽນ-ນັກສ ກສາມີສະຕິໃນ ການນໍາໃຊ້ແລະ ພັດທະນາພາສາລາວ ໃຫ້ປອດໃສ, ອຸດົມຮັກມີຂ ັ້ນເລ ີ່ອຍໆເພ ີ່ອຕອບສະນອງໄດ້ຕາມຄວາມ ຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງການພັດທະນາສັງຄົມລາວໃນປັດຈຸບັນກ ໍ່ຄ ອະນາຄົດ. (ຄໍາຮຸ່ງ ແສນມະນີ ອັກຂະຫຼະລາວ ພາສາລາວ-ສ ີ່ສານມວນຊົນ ຄະນະອັກສອນສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ. 2005. 27,31) 3. ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການອ່ານ 3.1.ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ 3.1.1.ຄວາມໝາຍຂອງການອ່ານ. ການອ່ານແມ່ນຂະບວນການຄົັ້ນຄວ້າຫາຄວາມໝາຍຈາກໂຕໜັງສ ຫຼ ຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ຜູ້ຂຽນໄວ້ເຊິີ່ງເລີີ່ມ ຈາກ ການຮັບຮູ້ຄໍາ, ການອອກສຽງ, ການຮູ້ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາ, ການເຂົັ້າໃຈຄວາມໝາຍຕາມຕົວອັກສອນ, ການຕ ໍ່ຄວາມ ແລະ ການປະສົມປະສານຄວາມຮູ້ທີີ່ໄດ້ຈາກສິີ່ງອ່ານກັບປະສົບການເດີມ ແລະ ການນໍາໃຊ້ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ (ພອນສີຮ ອຸໄທວັນ ພ້ອມຄະນະ, 2015 1), ການອ່ານແມ່ນຂະບວນການຄົັ້ນຄວ້າຫາຄວາມ ໝາຍໃນບົດທີີ່ພີມ ຫຼ ບົດຂຽນ, ຈັບໃຈຄວາມຮູ້ຄວາມໝາຍເພ ີ່ອພັດທະນາຕົນເອງທາງດ້ານສະຕິປັນຍາ, ອາລົມຈິດ ແລະ ຄວາມໝາຍ ທາງສັງຄົມ (ແກ້ວສະຫວ່າງ ທອງພາສະຫວັນ, ບຸນລ້ອມ ສີບຸນເຮ ອງ, 2008 : 71). ນອກຈາກນັັ້ນ ການອ່ານ ຂະບວນການແຫ່ງຄວາມຄິດໃນການຮັບການເຂົັ້າໃນຂະນະທີີ່ອ່ານສະໝອງ ຂອງຜູ້ອ່ານຈະຄິດຕາມ ຫຼ ຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ ອ່ານດ້ວຍ (ສີລິພອນ ລົມຕະການ, 2531:5).

25 (ລັນຈວນ ອິນທະກໍາແຫງ, 2519: 17). ການອ່ານຄ ຂະບວນການທາງສະໝອງຢ່າງໜ ີ່ງທີີ່ແປສັນຍາລັກ ຕ່າງໆ ຫຼ ຕົວອັກສອນອອກມາເປັນຄໍາເວົັ້າ ແລະ ຖ່າຍທອດເພ ີ່ອເກີດຄວາມເຂົັ້າໃຈລະຫວ່າງຜູ້ຂຽນ ແລະ ຜູ້ອ່ານໂດຍຫົວ ໃຈ ທີີ່ສໍາຄັນຂອງການອ່ານນັັ້ນການເຂົັ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານ ແລະ ພິຈາລະນາເລ ອກ ຄວາມໝາຍທີີ່ດີທີີ່ສຸດ ເຊິີ່ງໃນການອ່ານນັັ້ນຜູ້ອ່ານຕ້ອງອາໃສທັກສະຫຼາຍຢ່າງເຊັົ່ນ ການປະສົມຕົວອັກສອນ, ການວິເຄາະ, ການຕີຄວາມໝ າຍ ແລະ ການເຊ ີ່ອມໂຍງປະສົບການເຕີມກັບສິີ່ງທີີ່ອ່ານ ຈິີ່ງເຮັດໃຫ້ການອ່ານ ແລະ ການແປຄວາມໝາຍມີ ປະສິດທິພາບຍິີ່ງຂ ັ້ນ (ອ້ອມຂວັນ ແສງຄຣອຍ, 2553: 4). (ສີລິມະນີບັນຈົງ, ( 2549: 49) ໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບການອ່ານວ່າ ການອ່ານເປັນຂະບວນການຄົັ້ນ ຄວາມ ໝາຍຈາກຕົວ ການອ່ານເປັນຂະບວນການຄົັ້ນຫາຄວາມໝາຍຈາກຕົວອັກສອນເພ ີ່ອຄວາມໝາຍທີີ່ຕ້ອງການສະ ແດງອອກໂດຍຜູ້ອ່ານຈະຮັບຮູ້ສັນຍາລັກ ຫຼ ຕົວອັກສອນທາງສາຍຕາຫຼັງຈາກນັັ້ນກ ໍ່ຄົນຫາ ວາມໝາຍ ຫຼ ທໍາຄວາມ ເຂົັ້າໃຈສັນຍາລັກນັັ້ນ ຄວາມໝາຍຂອງການອ່ານມີຫຼາຍດ້ານດັົ່ງນີັ້: - ການອ່ານເປັນການແປສັນຍາລັກອອກມາ ເປັນຄໍາເວົັ້າໂດຍມີການອອກສຽງ ເພ ີ່ອໃຊ້ໃນການອອກສຽງກ ກົງກັບຄໍາເວົັ້າ. - ການອ່ານເປັນການໃຊ້ຄວາມໝາຍໃນການປະສົມຕົວອັກສອນອອກສຽງເປັນ ຫຼ ເປັນປະໂຫຍກເຮັດ ຫ ເຂົັ້າໃຈ ຄວາມໝາຍໃນການສ ີ່ຄວາມໝາຍໂດຍການອ່ານ ຫຼ ຟັງຜູ້ອ ີ່ນອ່ານແລ້ວຮູ້ເລ ີ່ອງເອີັ້ນວ່າການອ່ານ ຄ ເຊິີ່ງອ່ານແລ້ວຮູ້ ເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານ. - ການອ່ານເປັນການສ ີ່ຄວາມໝາຍທີີ່ຖ່າຍໂຍງຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ຈາກຜູ້ຂຽນເຖິງຜູ້ອ່ານ, ການອ່ານ ກສະນະນີັ້ຮຽກ ວ່າອ່ານເປັນ, ຜູ້ອ່ານຢອມເຂົັ້າໃຈເຖິງຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດຂອງຜູ້ຂຽນໂຕຍອ່ານແລ້ວສາມາດ ະເມີນຜົນຂອງສິີ່ງທີີ່ ອ່ານໄດ້ດ້ວຍ, - ການອ່ານເປັນການພັດທະນາຄວາມຄິດໂດຍທີີ່ຜູ້ອ່ານຕ້ອງງໃຊ້ຄວາມສາມາດຫຼາຍໆດ້ານເຊັົ່ນໃຊ້ການສັງເກດ, ຈ ີ່ ຈໍາຄໍາສັບ, ໃຊ້ສະຕິປັນຍາ ແລະ ປະສົບການເດີມໃນການແປຄວາມ ຫຼ ຖອດຄວາມໃຫ້ເກີດຄວາມຂົັ້າໃຈຄວາມ ໝ າຍ ຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານໄດ້ດີໂດຍວິທີການອ່ານແບບນີັ້ຈະຕ້ອງດໍາເນີນການປະເມີນຂັັ້ນຕອນ ແລະເນ ີ່ອງແລ້ວສາ ມາດ ເຂົັ້າ ໃຈຄວາມໝາຍຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານ ແລະ ນໍາຜົນຂອງສິີ່ງທີີ່ໄດ້ຈາກການອ່ານມາເປັນແນວຄວາມຄິດ ແລະ ປະຕິບັດ ໄດ້ເອີັ້ນວ່າອ່ານເປັນ. ການອ່ານຄ ການໃຊ້ຈັກກະຍະພາບຂອງສະໝອງເພ ີ່ອການຮັບຮູ້ແປຄວາມໝາຍ, ຄວາມເຂົັ້າໃຈ ປະກົດການຂອງຂ ໍ້ ມູນຂ່າວສານເລ ີ່ອງລາວ, ປະສົບການຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສ ກ, ຈິນຕະນາການຕະຫຼອດຮອດ ເນ ັ້ອໃນອ ີ່ນໆເຊິີ່ງມີຜູ້ ສະແດງອອກໂດຍສັນຍາລັກທີີ່ເປັນລາຍລັກອັກສອນທີີ່ມະນຸດປະດິດຂ ັ້ນເພ ີ່ອສ ີ່ສານການ ອ່ານເປັນທັກສະພ ັ້ນຖານ (ແມ່ນມາດ ຊີວະຈິດ, 2544:232). ການອ່ານເປັນຂະບວນການທາງສະໝອງທີີ່ຕ້ອງໃຊ້ສາຍຕາສໍາຜັດກັບຕົວອັກສອນ ຫຼ ສິີ່ງທີີ່ພິມອ ີ່ນໆ ຮັບຮູ້ແລະ ເຂົັ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງຄໍາ ຫຼ ສັນຍາລັກໂດຍແປອອກມາເປັນຄວາມໝາຍທີີ່ໃຊ້ສ ີ່ຄວາມຄິດ ແລະ ຄວາມຮູ້ລະ ຫວ່າງຜູ້ຂຽນກັບຜູ້ອ່ານໃຫ້ເຂົັ້າໃຈຕົງກັນ ແລະ ຜູ້ອ່ານສາມາດນໍາເອົາຄວາມໝາຍນັັ້ນໄປໃຊ້ໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດໄດ້ (ວອນຣະນີໂສມປະຍຸ, 252 : 121). ການອ່ານແມ່ນຂະບວນການຮັບຮູ້ຈາກເຄ ີ່ອງມ ສ ີ່ສານຄ ການຮັບຮູ້ຂ ໍ້ມູນໃນໜັງສ , ສິີ່ງທີີ່ຂຽນ ຫຼ ສິີ່ງທີີ່ ເປັນສັນຍາ ລັກຕ່າງໆແລ້ວມີຄວາມໝາຍມາເປັນແນວຄວາມຄິດລວມ ແລະ ນ ຄວາມຄິດໄປໃຊ້ໃຫ້ເກີດ ປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ແລະ ສ່ວນລວມ. (ກະຊວງສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາ, 2008, ໜ້າ 41)

26 ການອ່ານເປັນຂະບວນການຮັບການທີີ່ຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງຈັດການຂ ໍ້ມູນທີີ່ອ່ານເຂົັ້າໄປຢ່າງເປັນລະບົບ ແລະ ສ້າງຄວາມ ໝາຍ ( Making meaing ) ຕ ໍ່ສິີ່ງທີີ່ອ່ານການສ້າງຄວາມໝາຍດັົ່ງກ່າວຄ ການທີີ່ຜູ້ອ່ານບອກໄດ້ວ່າ ເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານ ນັັ້ນກ່ຽວຂ້ອງກັບອັນໃດ(ຄວາມເຂົັ້າໃຈ)ມີປະເດັນໃດເປັນປະເດັນຫຼັກ ຫຼ ມີປະເດັນໃດເປັນຂ ໍ້ແທ້ຈີງຫຼ ຂ ໍ້ຄິດເຫັນ (ການວິເຄາະ) ການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນຮູ້ການອ່ານຄູຈິີ່ງຄວນເນັັ້ນກິດຈະກ າການອ່ານທີີ່ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ຮຽນສ້າງ ປະຕິສໍາພັນລະຫວ່າງຕົນເອງກັບບົດອ່ານໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດ( Active reading )ທັງ ໃນຊ່ວງກ່ອນການອ່ານ, ລະຫວ່າງການອ່ານ ແລະ ຫຼັງການອ່ານ, (ສະເຫຼີມລາດ ທ່ອງອາດ) (ກະຊວງສ ກສາທີການ ແລະ ກິລາ 2011 ; 1 ) ການອ່ານ ໝາຍເຖິງການແປຕົວອັກສອນອອກມາເປັນຄວາມ ເວົັ້າ ຫຼ ຄວາມຄິດ ແລະ ມີຄວາມ ໝາຍສໍາລັບໃຊ້ສ ີ່ຄວາມຄິດລະຫວ່າງຜູ້ຂຽນ ແລະ ຜູ້ອ່ານ. ການອ່ານຈະຕ້ອງ ຈັບໃຈຄວາມສໍາຄັນຂອງ ຂ ໍ້ຄວາມ ເພ ີ່ອສາມາດຜູກເປັນເລ ີ່ອງໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ ແລະ ຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງສ້າງມະໂນພາບ ຂ ັ້ນມາ ໃນ ຂະນະທີີ່ກໍາລັງອ່ານຢູ່ນັັ້ນ. ທອງດີ ດວງລັດ 2554, 43. ໄດ້ສະຫລຸບໄວ້ວ່າ ການອ່ານ ໝາຍເຖິງ ຄະບວນການແປຄວາມໝາຍຂອງ ສັນຍະລັກ ຫຼ ຕົວອັກສອນອອກມາເປັນຖ້ອຍຄໍາ ຫຼ ຄວາມຄິດຂອງ ຜູ້ອ່ານ ເພ ີ່ອສ ີ່ຄວາມໝາຍລະຫວ່າງຜູ້ຂຽນກັບ ຜູ້ອ່ານໃຫ້ມີຄວາມເຂົັ້າໃຈກົງກັນ ຕະຫລອດຈົນສາມາດອ່ານໄດ້ ຖ ກຕ້ອງຕາມອັກຂະຫຼະວິທີ ສາມາດແຍກພະຍັນ ຊະນະ ສະຫຼະ ຕົວສະກົດ ແລະ ວັນນະຍຸດ ຈາກຄໍາໄດ້. ຈາກຄວາມໝາຍຂອງການອ່ານສະຫຼຸບໄດ້ວ່າການອ່ານຄ ຂະບວນການທີີ່ສະໜອງຕີຄວາມໝາຍຈາກສິີ່ງ ທີີ່ ເຫັນໂດຍແປຄວາມໝາຍຈາກຕົວອັກສອນເປັນຄວາມຄິດຕິດພັນລະຫວ່າງຜູ້ອ່ານກັບຜູ້ຂຽນ, ຜູ້ຂຽນເປັນຜູ້ສົົ່ງຂ ໍ້ ມູນຂ່າວ ສານ, ຜູ້ອ່ານເປັນຜູ້ຮັບຂ ໍ້ມູນ, ການອ່ານເພ ີ່ອຄວາມເຂົັ້າໃຈໃນເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານນັັ້ນຈະຂ ັ້ນຢູ່ກັບປະສົບ ການ ເດີມຂອງຜູ້ອ່ານເຊິີ່ງປະສົບການເດີມຊ່ວຍໃນການເອົາຄວາມໝາຍຂອງເນ ັ້ອໃນ, ຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງເຂົັ້າໃຈ ໃນສິີ່ງທີີ່ ຂຽນສາມາດຈັບໃຈຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ລາຍລະອຽດໄດ້, ສາມາດແປຄວາມດີຄວາມ ແລະ ຂະຫຍາຍ ຄວາມຈາກ ເລ ີ່ອງທີີ່ໄດ້ອ່ານ. 3.1.2. ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ ການອ່ານ ມີຄວາມສໍາຄັນເທົົ່າກັບການຟັງ ເພາະໃນການອ່ານເພ ີ່ອຫາຂ ໍ້ມູນ ແລະ ຂ່າວສານຕ່າງໆ ເຮົາຈະ ໃຊ້ການອ່ານຫຼາຍກວ່າການຟັງ ການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ມີຄວາມຈໍາເປັນຫຼາຍໃນຊີວິດ ປະຈໍາວັນ ເພ ີ່ອຈະໄດ້ ຮູ້ທັນເຫດການທີີ່ປ່ຽນແປງໄປ ໂດຍສະເພາະໃນປັດຈຸບັນເປັນຍຸກຂອງການສ ີ່ສານໄຮ້ພົມແດນ (ບຸກໂລກາພິວັດ) ເຮັດໃຫ້ທັນຕ ໍ່ຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີໃໝ່ໆ. ເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ຄວາມ ເຂົັ້າໃຈ ເພ ີ່ອນໍາມາຊ່ວຍໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຕ່າງໆທີີ່ເກີດຂ ັ້ນ. ການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນຕ ໍ່ຜູ້ອ່ານດັົ່ງນີັ້: ການອ່ານເປັນເຄ ີ່ອງມ ສໍາຄັນໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ເພາະວິຊາຄວາມຮູ້ຕ່າງໆ ຢູ່ໃນໂລກ ນີັ້ມີຢ່າງ ຫຼວງຫຼາຍ, ເຫດການຕ່າງໆ ແລະ ການເຄ ີ່ອນໄຫວຈາກທຸກມູມໂລກ ເຮົາຈະຮູ້ໄດ້ຈາກການອ່ານ ການອ່ານ ຈ ີ່ງ ຈໍາເປັນສໍາລັບທຸກເພດທຸກໄວ.ຊ່ວຍໃຫ້ມີນິດໄສຮັກການອ່ານ ການອ່ານເປັນພ ັ້ນຖານໃນການຮຽນວິຊາຕ່າງໆຄ : ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານ ສາມາດເຝິກການອ່ານໃຫ້ຄ່ອງແລ້ວ ປະຢັດເວລາໃນການອ່ານ ແລະ ສາມາດຈັບໃຈຄວາມສໍາຄັນ ຂອງເນ ັ້ອໃນໄດ້. ການອ່ານຊ່ວຍໃຫ້ເປັນຜູ້ທີີ່ມີຄວາມຮູ້ກວ້າງໄກ ຜູ້ອ່ານມີທັດສະນະຄະຕິທີີ່ດີສາມາດນໍາຄວາມຮູ້ທີີ່ ໄດ້ຮັບຈາກການອ່ານໄປໃຊ້ປະໂຫຍດຕ່າງໆໄດ້ເຊັົ່ນ: ນໍາໄປພັດທະນາການປະກອບອາຊີບຕ່າງໆ ເປັນຕົັ້ນ. - ການອ່ານເປັນກິດຈະກ າຊ່ວຍໃຫ້ເກີດຄວາມສະໜຸກສະໜານເພີດເພີນ ບ ໍ່ເຫງົາເພາະໜັງສ ທີີ່ແຕ່ງ ໄວ້ຢ່າງ ດີຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານໄດ້ຮັບຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ ຈາກການໃຊ້ຖ້ອຍຄໍາພາໃຫ້ເກີດຄວາມຊາບຊ ັ້ງ ສະເທ ອນໃຈ ແລະ ເຝິດເພີີ່ນໃຈຕາມຈິນຕະນາການຂອງຜູ້ແຕ່ງ ຄວາມປະທັບໃຈເປັນຄຸນຄ່າທາງອາລົມ ແລະ ເປັນສິີ່ງຈໍາເປັນໃນຊີວິດ. ພ້ອມນັັ້ນຍັງເພີີ່ມປະສົບການໃຫ້ມີວິໄສທັດ ອັນກວ້າງໄກ.

27 - ການອ່ານກ ໍ່ໃຫ້ເກີດຄຸນຄ່າທາງສັງຄົມ ເພາະຜູ້ຂຽນ ຫຼ ຜູ້ປະພັນຍ່ອມບັນທ ກສິີ່ງດີມີປະໂຫຍດ ອັນເປັນ ແນວທາງຊ່ວຍໃຫ້ການພັດທະນາຄຸນນະພາບຊີວິດ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານໄດ້ມີຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ທີີ່ດີເມ ີ່ອໄດ້ຮັບຮູ້ຈາກ ການອ່ານ ແລະ ນໍາໄປພັດທະນາປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດໃຫ້ດີຂ ັ້ນ. ( ສົມເໝາະ ປັນຍາວົງ, ສີພອນ ສຸນັນທາ2011. 1 ; 2) ການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນຢ່າງຍິີ່ງໃນການສ ກສາສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃນວິຊາຕ່າງໆ ການອ່ານສາມາດ ເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາຮູ້ຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດຂອງຄົນໃນທັງອາດີດ ແລະ ປັດຈຸບັນ, ຊ່ວຍເພີີ່ມສະຕິປັນຍາຄວາມຮັບຮູ້ແລະ ຄວາມເຂົັ້າໃຈບັນຫາຕ່າງໆໄດ້ຢ່າງເລີກເຊິີ່ງ, ການອ່ານຍັງມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍຕ ໍ່ການດໍາລົງຊີວິດຂອງຄົນ ເຮົາ ແລະ ຍັງເປັນການເພີີ່ມພູນຄວາມຮູ້ທຸກສາຂາອາຊີບເພ ີ່ອປັບປຸງອາຊີບໃຫ້ຈະເລີນກ້າວໜ້າສະນັັ້ນ, ການ ອ່ານເປັນຫົວໃຈ ສໍາຄັນໃນການພັດທະນາຂະບວນການຄິດເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮຽນມີການພັດທະນາທາງດ້ານການຟັງ, ການເວົັ້າ, ການອ່ານ ແລະ ຂຽນໄດ້ດີຢ່າງມີປະສິດທິພາບ (ກາສີເມກຈອນ, ມະໄລພອນ ເສນາມົນຕຣີ, 2008: 59). ການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນໃນການດໍາລົງຊີວິດປະຈໍາວັນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການສ ກສາວິຊາການຕ່າງໆ ແລະ ຍັງເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາມີຄວາມຮູ້ສ ກນ ກຄິດເຖິງອາດີດ ແລະ ປັດຈຸບັນ, ຊ່ວຍເພີີ່ມສະຕິປັນຍາ, ຮູ້ຂ ໍ້ຄວາມ ເປັນຈິງ. ສະນັັ້ນ, ມີຄວາມຈໍາເປັນຕ້ອງໄດ້ເຝິກທັກສະການອານເປັນຢ່າງດີ, ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອ່ານ ສະແດງອອກຫຼາຍ ຢ່າງຄ : - ການອ່ານ ເປັນພ ັ້ນຖານຂອງການຮຽນວິຊາຕ່າງໆ ເພາະການສ ກສາຫາຄວາມຮູ້ຕ້ອງອາໃສທັກສະການ ອ່ານເປັນ ເຄ ີ່ອງມ ຊ່ວຍ. - ການອ່ານ ຊ່ວຍໃຫ້ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສ ກ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການລະຫວ່າງຄົນກັບຄົນ, - ການອ່ານ ຊ່ວຍໃຫ້ປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນການປະກອບອາຊີບ. - ການອ່ານ ຊ່ວຍໃຫ້ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ຮ່ວມກັນໃນສັງຄົມຢ່າງມີຄວາມສຸກ. -ການອ່ານ ເປັນການສ ບທອດມ ລະດົກທາງດ້ານວັດທະນະທໍາຂອງຄົນລາວສູ່ຄົນຮຸ່ນໃໝ່ຕ ໍ່ໆໄປ. -ການອ່ານ ພາໃຫ້ເກີດຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ, ໃຫ້ຄວາມຮູ້ແລະມີປະສົບການຢ່າງກວ້າງຂວາງ. -ຊ່ວຍໃຫ້ຄົນເຮົາສາມາດປັບຕົວໄດ້ທັນເຫດການ, ນໍາເອົາຄວາມຮູ້ໄປພັດທະນາຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມ, ຊ່ວຍໃຫ້ ຊີວິດມີຄວາມສຸກ ແລະ ປະສົບຜົນສໍາເລັດ, ທັງຮັກສາຄຸນຄ່າດ້ານປະເພນີ, ວັດທະນະທໍາ, ພາສາ ແລະ ອັກສອນລາວ ອີກດ້ວຍ (ຄໍາເມິງ ດວງທອງລາ, ມອນ ໄພຍະວົງ 2008:1) ການອ່ານເປັນສິີ່ງທີີ່ຈໍາເປັນ ໂດຍສະເພາະໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃນລະດັບຕ່າງໆເຊັົ່ນ ລະດັບປະ ຖົມ, ລະດັບມັດທະຍົມຕົັ້ນ, ລະດັບມັດທະຍົມປາຍ ແລະ ລະດັບອ ີ່ນໆການອ່ານເປັນປັດໃຈທີີ່ສໍາຄັນ ໃນການດໍາລົງ ຊີວິດ, ຜູ້ທີີ່ອ່ານໜັງສ ເກັົ່ງຈະເຈົັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານໄດ້ຢ່າງໄວວາ, ຈັບໃຈຄວາມຖ ກຕ້ອງ ຊັດເຈນ, ສ້າງປະສົບ ການໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ, ສາມາດເພີີ່ມພູນສະຕິປັນຍາ ແລະ ເປັນນັກອ່ານທີີ່ດີອີກດ້ວຍ (ຄຸນ ພົມມະທາ, ພວງສີບຸນມາ ເພັດ, 2008: 41). ສະນັັ້ນການອ່ານມີຄວາມຈໍາເປັນຢ່າງຍິີ່ງສໍາລັບນັກຮຽນ - ນັກສ ກສາ ເຊິີ່ງຈະຕ້ອງເຮັດຢ່າງຕ ໍ່ ເນ ີ່ອງ ແລະ ສະໝໍໍ່າສະເໝີເພາະຄວາມສາມາດໃນການອ່ານຈະມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕ ໍ່ປະສິດທິພາບໃນການຮຽນ ຂອງນັກຮຽນ.ດັົ່ງນັັ້ນ, ນັກຮຽນຈິີ່ງຄວນເຝິກຝົນຕົນເອງໃຫ້ມີນິດໄສຮັກການອ່ານ ແລະ ເປັນນັກອ່ານທີີ່ດີ(ພອນ ສີຣິອຸໄທວັນ ພ້ອມຄະນະ, 2015: 1), ນອກນັັ້ນ, ການອ່ານເປັນສິີ່ງຈໍາເປັນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິີ່ງໃນການສ ກສາວິຊາການຕ່າງໆ ແລະ ຍັງ ຊ່ວຍເພີີ່ມສະຕິປັນຍາ, ຮູ້ຂ ໍ້ຄວາມເປັນຈິງຕະຫຼອດຈົນເຮັດໃຫ້ເຮົາເຂົັ້າໃຈໜັງສ ຕ່າງໆ. ສະນັັ້ນເຮົາຈໍາເປັນຕ້ອງໄດ້ ເຝິກທັກສະການອ່ານ ເປັນຢ່າງດີສະຫຼຸບລວມແລ້ວການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍຢ່າງຄ :

28 - ການອ່ານເປັນພ ັ້ນຖານຂອງການຮຽນວິຊາຕ່າງໆ ເພາະການສ ກສາຫາຄວາມຮູ້ຕ່າງໆອາໄສທັກສະການອ່ານເປັນ ເຄ ີ່ອງຊ່ວຍ, - ການອ່ານຊ່ວຍຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສ ກລະຫວ່າງຄົນກັບຄົນ. - ການອ່ານຊ່ວຍປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນການປະກອບອາຊີບ. - ການອ່ານຊ່ວຍໃຫ້ການດໍາລົງຊີວິດຢູ່ຮ່ວມກັນໃນສັງຄົມຢ່າງມາຄວາມສຸກຄວາມ. - ການອ່ານເປັນການສ ບທອດ ມ ລະດົກທາງດ້ານວັດທະນະທໍາຂອງລາວແຕ່ກ່ອນສູ່ຄົນລຸ້ນໃໝ່ຕ ໍ່ໄປ. - ການອ່ານພາໃຫ້ຄົນເຮົາເກີດຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ, ໃຫ້ຄວາມຮູ້ແລະ ປະສົບການຢ່າງກວ້າງຂວາງ (ວຽງພອນ ສີອໍາພອນ, ມອນຄໍາ ໄພຍະວົງ, 2008: 81). ການອ່ານເປັນສິີ່ງທີີ່ຈໍາເປັນ ໂດຍສະເພາະໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໃນລະດັບຕ່າງໆເຊັົ່ນ ລະດັບ ປະ ຖົມ, ລະດັບມັດທະຍົມຕອນຕົັ້ນ, ລະດັບມັດທະຍົມຕອນປາຍ ແລະ ລະດັບອ ີ່ນໆການອ່ານເປັນປັດໃຈທີີ່ສໍາ ຄັນໃນ ການດໍາລົງຊີວິດ ຜູ້ທີີ່ອ່ານໜັງສ ເກັົ່ງຈະເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານຢ່າງໄວວາ, ຈັບໃຈຄວາມຖ ກຕ້ອງຊັດເຈນ, ສ້າງ ປະສົບການໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ, ສາມາດເພີີ່ມພູນສະຕິປັນຍາ ແລະ ເປັນນັກອ່ານທີີ່ດີອີກດ້ວຍ. ການອ່ານບ ໍ່ແມ່ນເລ ີ່ອງງ່າຍ ແລະ ການສ້າງນິດໄສໃຫ້ຄົນຕິດການອ່ານກ ໍ່ບ ໍ່ງ່າຍຄ ການຕິດສິີ່ງເສບຕິດ ສິີ່ງ ມ່ວນ ຊ ີ່ນຢ່າງອ ີ່ນໆ ເພາະການອ່ານຕ້ອງອາໄສພະລັງງານພາຍໃນພ ສົມຄວນ ເຊັົ່ນ: ນັກວິທະຍາສາດຊາວເອຢິບ ສ໌ ອັລ-ໄຮທາມ (ເສຍຊີວິດ ໃນ ຄສ 1038) ອະທິບາຍເລ ີ່ອງການອ່ານວ່າ : “ ການອ່ານເລີັ້ມມາຈາກການເຫັນ ຕາມ ຂະບວນການທີີ່ພາບຂອງວັດຖຸ ເຂົັ້າສູ່ສາຍຕາ ແລະ ຖ ກຈັບຄວ້າໄວ້ຜ່ານອໍານາດແຫ່ງຈັກຂຸປະສາດ ແຕ່ ການຮັບຮູ້ ນີັ້ກັບກາຍມາເປັນການອ່ານໄດ້ຢ່າງໃດ, ແມ່ນກໍາມະວິທີໃດ ທີີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົັ້າໃຈໃນຕົວ ອັກສອນໄດ້? ການ ອ່ານບ ໍ່ພຽງແຕ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກັບການເຫັນ ແລະ ການຮັບຮູ້ເທົົ່ານັັ້ນ ແຕ່ຍັງມີການວິນິດໄສ( ພິຈາລະນາ), ການຕັດສິນ, ຄວາມຊົງຈໍາ, ຄວາມຮູ້, ປະສົບການ ແລະ ການເຝິກຝົນ. ການອ່ານຈໍາເປັນຕ້ອງ ໃຊ້ອົງປະກອບເລົົ່ານີັ້” (ກະຊວງ ສ ກສາທິການ ແລະ ກິລາ, 2011, ໜ້າ, 24) ຈາກຂ ໍ້ຄວາມດັົ່ງກ່າວສະຫຼຸບໄດ້ວ່າການອ່ານມີຄວາມສໍາຄັນໃນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ທາງການສ ກ ສາ ຕະຫຼອດຈົນຂ ໍ້ມູນຂ່າວສານຕ່າງໆ ເພາະການສ ກສາ ແລະ ຂ ໍ້ມູນຂ່າວສານເຫຼົົ່ານີັ້ເປັນສ່ວນໜ ີ່ງໃນຊີວິດເຮົາ ທຸກຄົນ ຕ້ອງພະຍາຍາມຄົັ້ນຫາຂ ໍ້ມູນຂ່າວສານຄ ປັດໃຈສໍາຄັນທີີ່ຈະນໍາໄປພັດທະນາຄຸນນະພາບຊີວິດ, ດັົ່ງນັັ້ນ ຄົນເຮົາຈິີ່ງບ ໍ່ ຄວນທີີ່ຈະລະເລີຍການອ່ານເພາະຈະເຮັດໃຫ້ເສຍໂອກາດທີີ່ດີໃນຊີວິດ. 4. ການສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໄສຮັກການອ່ານ 4.1 ນິດໄສຮັກການອ່ານ ນິດໃສມັກການອ່ານ ໝາຍຄວາມວ່າ ແມ່ນກິດຈະກໍາໜ ີ່ງເຊິີ່ງໃນເວລານັກຮຽນອ່ານເຂົາຈະອ່ານດ້ວຍ ຄວາມສະໝັກໃຈ, ອ່ານເລ ັ້ອຍໆ ແລະ ອ່ານດ້ວຍຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ ໂດຍບ ໍ່ຈໍາກັດສະຖານທີີ່ອ່ານ ອາດຈະອ່ານຢູ່ ໂຮງຮຽນ ຫຼ ອານຢູ່ເຮ ອນ 4.2 ກິດຈະກ າທີີ່ສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໃສຮັກການອ່ານ ກິດຈະກໍາການສ້າງໃຫ້ເດັກມີນິດໃສມັກການອ່ານ ໃນໂຄງການກິດຈະກໍາສົົ່ງເສີມການອ່ານຂອງຣູມທູລົບ ປະກອບ ດ້ວຍ 4 ກິດຈະກໍາ ດັົ່ງລຸ່ມນີັ້: 4.2.1 ການອ່ານອອກສຽງ

29 ກິດຈະກໍາການອ່ານອອກສຽງແມ່ນກິດຈະກໍາໜ ີ່ງທີີ່ສໍາຄັນ ເຊິີ່ງນອນໃນກິດຈະກໍາທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມ ນິດໃສຮັກ ການອ່ານ, ກິດຈະກໍາການອ່ານອອກສຽງຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກມີຄວາມສົນໃຈໃນການອ່ານ, ເປັນ ແບບຢ່າງທີີ່ດີ ໃນການອ່ານ ແລະ ເກີດຄວາມຮູ້ທີີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ບາດກ້າວໃນການອ່ານອອກສຽງມີດັົ່ງນີັ້: ❖ ກ່ອນການອ່ານ 1. ເອົາປືຶ້ມໜ້າປົກປືຶ້ມໃຫ້ນັກຮຽນເບິີ່ງ 2. ຖາມ 2-3 ຄໍາຖາມ ກ່ຽວກັບໜັງປົກປືຶ້ມ - ຖາມ 1-2 ຄໍາຖາມ ເພ ີ່ອເຊ ີ່ອມໂຍງຮູບໜ້າປົກປືຶ້ມໃສ່ກັບຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງນັກຮຽນ - ຖາມ 2-3 ຄໍາຖາມ ເພ ີ່ອເຮົາກ່ຽວກັບບົດເລ ີ່ອງ 3. ສົນທະນາກ່ຽວກັບຮູບຢູ່ໜ້າທ າອິດ ( ຖ້າຮູບໜ້າສົນໃຈ ) 4. ນໍາສະເໜີກ່ຽວກັບປຶຶ້ມເລ ັ້ອງ ( ຫົວເລ ີ່ອງ, ຊ ີ່ຜູ້ແຕ່ງເລ ີ່ອງ, ຊ ີ່ຜູ້ແຕ້ມ) 5. ແນະນໍາຄໍາສັບໃໝ່ 1-3 ຄໍາສັບ ໃນເວລາອ່ານ I. ອ່ານຊ້າໆ ແລະ ຈະແຈ້ງດີພ້ອມທັງໃຊ້ສໍານຽງ ແລະ ທ່າທາງ 2. ເອົາຮູບທີີ່ສໍາຄັນຈ ານວນໜ ີ່ງໃນບົດໃຫ້ເບິີ່ງ 3. ຖາມຄໍາຖາມເພ ີ່ອເຕົັ້າເລ ີ່ອງ ( ນັກຮຽນຄິດວ່າຕ ໍ່ໄປຈະເປັນ ແນວໃດ ) ຫຼັງການອ່ານ 1. ຖາມ 3 - 5 ຄໍາຖາມກ່ຽວກັບສິີ່ງທີີ່ເກີດຂ ັ້ນໃນບົດເລ ີ່ອງ (ໃຜ?, ແມ່ນຫຍັງ ?, ຢູ່ໃສ?, ເມ ີ່ອໃດ? 2. ເອົາຮູບພາບໃຫ້ເບິີ່ງ ແລະ ຖາມຄ າຖາມເພ ີ່ອທົບທວນ 3 - 5 ຕອນຫຼັກໆຂອງບົດເລ ີ່ອງ (ທໍາອິດ ເປັນແນວໃດ? ຕ ໍ່ໄປເປັນແນວໃດ? ສຸດທ້າຍເປັນແນວໃດ?) 3. ຖາມ 1-2 ຄໍາຖາມ ດ້ວຍຄໍາຖາມ < ເປັນຫຍັງ > ( ເປັນຫຍັງເຈົັ້າຈິີ່ງຄິດວ່າ ................ ຕົວ ລະຄອນ).............ສິີ່ງທີີ່ເຮັດ) 4. ຖ້າມີການໃຊ້ທ່າທາງ ແລະ ນໍໍ້າສຽງໃນບົດເລ ີ່ອງ (ໃຫ້ເປີດໄປໜ້າທີີ່ເໝາະສົມ, ບອກໃຫ້ນັກຮຽນ ເຮັດສະແດງທ່າທາງ/ສຽງເວົັ້າຕາມຮູບ, ບອກໃຫ້ນັກຮຽນ 1-2 ຄົນ ຜູ້ທີີ່ເຮັດສິີ່ງນີັ້ໄດ້ດີມາເຮັດໃຫ້ ຄົນອ ີ່ນເບິີ່ງ ໃຫ້ເຮັດໃນໜ້າອ ີ່ນໆອີກ 1-2 ຄົນ) 4.2.2 ການອ່ານພ້ອມຄູ ກິດຈະກໍາການອ່ານພ້ອມຄູແມ່ນກິດຈະກໍາໜ ີ່ງທີີ່ສໍາຄັນ ເຊິີ່ງນອນໃນກິດຈະກໍາທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີນິດ ໃສຮັກການ ອ່ານ, ກິດຈະກໍາການອ່ານພ້ອມຄູ່ຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກມີຄວາມສົນໃຈໃນການອ່ານ, ເປັນ ແບບຢ່າງທີີ່ດີໃນການ ອ່ານ ແລະ ເກີດຄວາມຮັບຮູ້ເລ ີ່ອງໃນຫຼາຍຮູບແບບ, ຊ່ວຍໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ເຝິກການອ່ານ ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີີ່ ເອ ັ້ອອໍານວຍ ແລະ ເກີດມີນິດໃສຮັກການອ່ານ, ປາດກ້າວໃນການອ່ານອອກຟ້ອມຄູ່ ມີດັົ່ງນີັ້: ❖ ກ່ອນການອ່ານ 1. ສະເໜີໜ້າປົກປືຶ້ມ 2. ຖາມ 24 ຄ າຖາມ ກ່ຽວກັບຮູບພາບຂອງໜ້າປົກປືຶ້ມ - ຄ າຖາມ 1-2 ຄ າຖາມ ໃຫ້ກ່ຽວພັນກັບຊີວິດປະຈ າວັນຂອງນັກຮຽນ - ຖາມ 2-3 ຄໍາຖາມ ເພ ີ່ອເອົາເລ ີ່ອງ 3. ຖາມກ່ຽວກັບຮູບໜ້າທໍາອິດ 1-2 ຄໍາຖາມ ( ຖ້າຮູບໜ້າສົນໃຈ ) 4. ແນະນ າກ່ຽວກັບປຶຶ້ມ ( ຊ ີ່ເລ ີ່ອງ, ຊ ີ່ຜູ້ແຕ່ງ ເລ ີ່ອງ, ຊ ີ່ຜູ້ແຕ້ມ ) 5. ແນະນ າຄ າສັບໃໝ່ 1-3 ຄ ລັບ

30 ❖ ໃນເວລາອ່ານເທ ີ່ອທີ1 ໃຫ້ແນ່ໃຈວ່ານັກຮຽນທຸກຄົນສາມາດເຫັນຮູບພາບ ແລະ ຕົວໜັງສ - ອ່ານຊ້າໆຢ່າງຈະແຈ້ງ ແລະ ໃຊ້ທ່າທາງປະກອບໄປນໍາ - ຕັັ້ງຖາມຄໍາຖາມ 2-3 ຄໍາຖາມເພ ີ່ອເລົົ່າເລ ີ່ອງ ❖ ຫຼັງຈາກການອ່ານເທ ີ່ອທີ1 - ຖາມ 2 - 3 ຄໍາຖາມກ່ຽວກັບເຫດການທີີ່ເກີດຂ ັ້ນໃນບົດເລ ີ່ອງ (ແມ່ນໃຜ?, ແມ່ນຫຍັງ?, ຢູ່ ໃຜ?, ຕອນໃດ? ຖາມພາກສໍາຄັນຂອງບົດເລ ີ່ອງຄ ນ (ທໍາອິດເປັນແນວໃດ? ຕ ໍ່ໄປເປັນແນວໃດ? ສຸດທ້າຍເປັນ ແນວໃດ?) ຖາມ ຄໍາ ຖາມ ເປັນຫຍັງ ( ເປັນຫຍັງຈ ີ່ງຄິດວ່າ ......... ( ຕົວ ລະຄອນ ) ...............(ສິີ່ງທີີ່ເຮັດ) ❖ ໃນເວລາອ່ານບົດເລ ີ່ອງ ເທ ີ່ອທີ2 (ໃຊ້ປືຶ້ມຫົວໃຫຍ່) - ແນະນໍາໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານພ້ອມຄູແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນ ການອ່ານ ຄູອ່ານປືຶ້ມອີກເທ ີ່ອໜ ີ່ງ (ໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານໄປພ້ອມກັບຄູແຕ່ບ ໍ່ໃຫ້ພວກເຂົາອ່ານນໍາຫຼັງຄູ, ໃຊ້ນິັ້ວ ມ ັ້ເພ ີ່ອຊີັ້ໄປພ້ອມ ໃນເວລາອ່ານແຕ່ລະຄໍາສັບ) - ຄູແລະ ນັກຮຽນອ່ານສັບໃດໜ ີ່ງທີີ່ໜ້າສົນໃຈອີກເທ ີ່ອໜ ີ່ງ - ໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດທ່າທາງ ຫຼ ອອກສຽງຕ່າງໆກັບ ຂອບໃຈນັກຮຽນທີີ່ອ່ານພ້ອມກັນກັບຄຸ ຂອບໃຈນັກຮຽນທີີ່ອ່ານພ້ອມກັນກັບຄຸ - ໃນເວລາອ່ານບົດເລ ີ່ອງ ເທ ີ່ອທີ2 (ໃຊ້ປຶຶ້ມຫົວນ້ອຍ) - ແປງນັກຮຽນອອກເປັນກຸ່ມໆລະ 3-4 ຄົນ ຢາຍປືຶ້ມຫົວນ້ອຍໃຫ້ກຸ່ມລະ I ຫົວ - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານພ້ອມຄູແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການອ່ານ ບອກໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ວ່າ ທ່ານຈະ ໃຫ້ພວກເຂົາເປີດໜ້າຕ ໍ່ໄປຕອນໃດ - ອ່ານປືຶ້ມອີກເທ ີ່ອໜ ີ່ງ (ໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານໄປພ້ອມກັບຄູແຕ່ບ ໍ່ໃຫ້ພວກເຂົາອ່ານເທ ີ່ອລະປະໂຫຍກ ຕາມຫຼັງຄູ່) ບອກໃຫ້ນັກຮຽນອ່ານຄ ນຄໍາສັບ ແລະ ປະໂຫຍກທີີ່ໜ້າສົນໃຈພ້ອມກັບຄຸ - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນເຮັດທາທາງ ຫຼ ເຮັດ ສຽງພ້ອມກັບຄູ - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນເປີດໜ້າຕ ໍ່ໄປ ຂອບໃຈຕ ໍ່ນັກຮຽນທີີ່ອ່ານພ້ອມກັນກັບ ເກັບປືຶ້ມເລ ີ່ອງຈາກນັກຮຽນຄ ນ, 4.2.3 ການອ່ານເປັນຄູ່ ກິດຈະກໍາການອ່ານເປັນຄູ່ແມ່ນກິດຈະກໍາໜ ີ່ງທີີ່ສໍາຄັນ ເຊິີ່ງນອນໃນກິດຈະກໍາທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີນິດ ໃສຮັກການ ອ່ານ, ກິດຈະກໍາການອ່ານເປັນຄູ່ຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກມີຄວາມສົນໃຈໃນການອ່ານ, ມີສ່ວນ ຮ່ວມໃນການອ່ານ ຂອງນັກຮຽນຄົນອ ີ່ນໆ, ສໍາງໂອກາດໃຫ້ແກ່ນັກຮຽນໄດ້ອ່ານປືຶ້ມເລ ີ່ອງທີີ່ເຂົາເລ ອກ ແລະ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ຮຽນເກີດມີ ນິດໃສຮັກການອ່ານ. ບາດກ້າວໃນການອ່ານເປັນຄູ່ມ ດັົ່ງນີັ້: ❖ ກ່ອນການອ່ານ - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນໄປຊອກເອົາຄູແລ້ວໃຫ້ນັົ່ງນໍາກັນ

31 - ບອກນັກຮຽນຄ ນອີກກ່ຽວກັບລະດັບການອ່ານ (ເພ ີ່ອໃຫ້ແຕ່ລະຄູເລ ອກເອົາປຶຶ້ມໃນລະດັບທີີ່ພວກ ເຂົາສາມາດ ອ່ານນໍາກັນໄດ້ໄປບ່ອນອ່ານ) - ບອກນັກຮຽນຄ ນອີກກ່ຽວກັບວິທີການເປີດປືຶ້ມແບບຖ ກຕ້ອງ (ສ ບຕ ໍ່ບອກຈົນກວ່າພວກເຂົາຈະ ລ ັ້ງເຄີຍກັບວິທີ ດັົ່ງກ່າວ) - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນ 4-5 ຄູປ່ຽນຜຽນກັນໄປເອົາປືຶ້ມເລ ີ່ອງ, ບ ໍ່ໃຫ້ແຊວ ແລ້ວໃຫ້ມານັົ່ງອ່ານນໍາກັນ - ຄູຢາງໄປ ເລາະຫ້ອງຮຽນ/ຫ້ອງອ່ານ ແລະ ກວດເບິີ່ງວ່ານັກຮຽນທັງສອງໄດ້ອ່ານເປັນຄູ່ແທ້ບ (ໃຫ້ນັົ່ງ ໃນເວລາອ່ານ ຮຽງຂ້າງກັນ, ບ ໍ່ນັົ່ງປິິ່ນໜ້າໃສ່ກັນ) - ຝັງນັກຮຽນອ່ານ ແລະ ຍ້ອງຍ ໃນຄວາມຕັັ້ງໃຈ - ໃຊ້ຫຼັກການໃຊ້ກົດ 5 ນິັ້ວ ເພ ີ່ອກວດເບິີ່ງການອ່ານຂອງ ນັກຮຽນ ( ບອກພວກເຂົາໄປເລ ອກເອົາ ປືຶ້ມຈາກລະດັບທີີ່ງ່າຍກວ່າ ຖ້າຈໍາເປັນ ) - ກວດເບິີ່ງວ່ານັກຮຽນເປີດປືຶ້ມຖ ກຕ້ອງບ ໍ່ ແລະ ແນະນໍາເຂົາເຈົັ້າເປີດປືຶ້ມ ໃຫ້ຖ ກຕ້ອງ ຖ້າຈໍາເປັນ ຫຼັງການອ່ານ - ບອກນັກຮຽນກັບເຂົັ້າມານັົ່ງລວມກັນຢູ່ພ ັ້ນ, ບ ໍ່ໃຫ້ບົນແຊວ ແລະ ເອົາປືຶ້ມເລ ີ່ອງທີີ່ໄດ້ອ່ານມາພ້ອມ - ໃຫ້ນັກຮຽນ 1 ຄູມາເວົັ້າສິີ່ງທີີ່ເຂົາໄດ້ອ່ານກ່ຽວກັບປືຶ້ມສູ່ໝູ່ຟັງ - ນັກຮຽນເອົາປືຶ້ມໄປໄວ້ຖ້ານປືຶ້ມຄ ນ 4.2.4 ການອ່ານຕາມໃຈ ກິດຈະກໍາການອ່ານຕາມໃຈ ແມ່ນກິດຈະກໍາໜ ີ່ງທີີ່ສໍາຄັນ ເຊິີ່ງນອນໃນກິດຈະກໍາທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີນິດໃສຮັກ ການອ່ານ, ກິດຈະກໍາການອ່ານຕາມໃຈຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກມີຄວາມສົນໃຈໃນການອ່ານ, ສ້າງ ໂອກາດໃຫ້ແກ່ ນັກຮຽນໄດ້ອ່ານປືຶ້ມເລ ີ່ອງທີີ່ພວກເຂົາເລ ອກ ແລະ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນມີນິດໄສຮັກການອ່ານ. ບາດກ້າວໃນການ ອ່ານຕາມໃຈມີດັົ່ງນີັ້: ❖ ກ່ອນການອ່ານ - ບອກນັກຮຽນຄ ນອີກກ່ຽວກັບລະດັບຂອງການອ່ານ - ບອກນັກຮຽນຄ ນອີກກ່ຽວກັບວິທີການເປີດປືຶ້ມແບບຖ ກຕ້ອງ (ສ ບຕ ໍ່ບອກຈົນກວ່າພວກເຂົາຈະ ລ ັ້ງເຄີຍກັບວຽກນີັ້) - ບອກໃຫ້ນັກຮຽນປ່ຽນຜຽນກັນໄປເອົາປືຶ້ມເລ ີ່ອງມານັົ່ງອ່ານ - ໃນເວລາອ່ານ - ຄູຢາງເລາະ ແລະ ກວດເບິີ່ງວ່າ ນັກຮຽນກໍາລັງອ່ານຢູ່ແທ້ບ ໍ່ - ຟັງພວກນັກຮຽນອ່ານ ແລະ ຍ້ອງຍ ໃນຄວາມຕັັ້ງໃຈຂອງພວກເຂົາ - ນ າໃຊ້ຫຼັກການໃຊ້ກົດ 5 ນິັ້ວ ເພ ີ່ອກວດເບິີ່ງການອ່ານຂອງນັກຮຽນ ( ບອກພວກເຂົາໄປເລ ອກເອົາ ປືຶ້ມຈາກລະດັບທີີ່ງ່າຍກວ່າ ຖ້າຈໍາເປັນ ) - ສັງເກດເບິີ່ງ ແລະ ແນະນໍາເຂົາເຈົັ້າເປີດປືຶ້ມໃຫ້ຖ ກຕ້ອງ ❖ ຫຼັງການອ່ານ - ບອກນັກຮຽນເອົາປືຶ້ມມານັົ່ງລວມກັນຢູ່ພ ັ້ນບ ໍ່ໃຫ້ບົນແຊວ - ໃຫ້ນັກຮຽນ 3-4 ຄົນ ມາເວົັ້າບາງຢ່າງທີີ່ເຂົາໄດ້ອ່ານ - ບອກນັກຮຽນເອົາປຶຶ້ມໄປໄວ້ຖ້ານປືຶ້ມຄ ນ 5. ປະເພດຂອງການອ່ານ ການອ່ານແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ : ການອ່ານໃນໃຈ ແລະ ອ່ານອອກສຽງ.

32 5.1 ການອ່ານໃນໃຈ ການອ່ານໃນໃຈ ໝາຍເຖິງການອ່ານເພ ີ່ອຈັບເອົາໃຈຄວາມໃນເລ ີ່ອງທີີ່ໄດ້ອ່ານຢ່າງມິດງຽບໂດຍບ ໍ່ໄດ້ອອກ ສຽງ ຄ ໃຊ້ສາຍຕາກວາດໄປຕາມເລ ີ່ອງທີີ່ເຮົາກໍາລັງອ່ານ, ຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງມີຄວາມສາມາດ ດ້ານພາສາ ແລະ ຄວາມ ຄິດ. ການອ່ານໃນໃຈທີີ່ມີປະສິດທິພາບ ຄວນມີລັກສະນະດັົ່ງນີັ້: 1) ການອ່ານໄດ້ໄວ ການອ່ານໄດ້ໄວ ໝາຍເຖິງການໃຊ້ເວລາໜ້ອຍ ແຕ່ອ່ານໄດ້ຫຼາຍ ເຊິີ່ງມີວິທີດັົ່ງນີັ້: - ອານໂດຍພິຈາລະນາ ກຸ່ມຄວາມຄິດ ແມ່ນການອ່ານສະເພາະຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ໃຫ້ຄວາມຄິດເຫັນ ເທົົ່ານັັ້ນ ເພ ີ່ອຊ່ວຍໃຫ້ເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອເລ ີ່ອງໄດ້ຢ່າງໄວວາ (ໂດຍສະເພາະໃນເລ ີ່ອງທີີ່ຜູ້ອ່ານມີຄວາມຮູ້ພ ັ້ນຖານ ຢູ່ແລ້ວ) ເປັນຕົັ້ນແມ່ນການອ່ານເລ ີ່ອງສັັ້ນ, ນະວະນິຍາຍ ແລະ ບົດຄວາມ, - ອ່ານຍາມເພ ີ່ອຈັບໃຈຄວາມ ໃຊ້ເຂົັ້າໃນການອ່ານບົດຄວາມ, ວາລະສານ, ໜັງສ ພິມ ຫຼ ອ່ານ ເພ ີ່ອເລ ອກປືຶ້ມໃນຫ ສະໝຸດ, ຖ້າເປັນປຶຶ້ມກ ໃຫ້ພິຈາລະນາສ່ວນສໍາຄັນຄ : ຫົວເລ ີ່ອງ, ສາລະບານ ແລະ ຄວາມຄິດຫຼັກ, ຖ້າເປັນຂ ໍ້ຄວາມ ຫຼ ວາລະສານໃຫ້ອ່ານຫຍ ໍ້ໜ້າທໍາອິດ ຫຼ ເປີດຫົວເລ ີ່ອງ. ອ່ານປະໂຫຍກ ທໍາອິດຂອງທຸກໆຫຍ ໍ້ໜ້າ ແລະ ອ່ານ ປະໂຫຍກສຸດທ້າຍຂອງຫຍ ໍ້ໜ້າຫຼັງ ອ່ານໄວເພ ີ່ອຊອກຫາຄໍາຕອບ ຊອກອ່ານສະເພາະຄໍາຕອບທີີ່ຕ້ອງການ, ອາດເປັນ ບຸກຄົນ. ສະຖານທີ, ວັນທີຫຼ ຂ ໍ້ຄວາມສັັ້ນໆ ສ່ວນຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ບ ໍ່ຕ້ອງການໃຫ້ເບິີ່ງຂ້າມໄປ, ການອ່ານແບບນີັ້ ມີປະໂຫຍດໃນການຄົັ້ນຫາໃນປຶຶ້ມບາງປະເພດເຊັົ່ນ: ວັດຈະນານຸກົມ, ສາລານຸກົມ, ໜັງສ ອ້າງອີງ 2) ການອ່ານຈັບໃຈຄວາມ ການອ່ານຈັບໃຈຄວາມທີີ່ການອ່ານທີີ່ສາມາດຈັບໃຈຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ຈັບໃຈຄວາມລະອຽດໄດ້- ຈັບ ໃຈຄວາມສໍາຄັນ ໝາຍເຖິງການທໍາຄວາມເຂົັ້າໃຈກັບເນ ັ້ອໃນລວມຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານເຊິີ່ງຜູ້ອ່ານ ສາມາດຕອບຄໍາຖາມ ໃນໃຈໄດ້ວ່າ ເລ ີ່ອງຂອງໃຜ, ກ່ຽວກັບຫຍັງ, ເກີດຂ ັ້ນຢູ່ໃສ, ເວລາໃດ ແລະ ເປັນແນວໃດ. ຈັບໃຈຄວາມລະອຽດ ໝາຍເຖິງການທໍາຄວາມເຂົັ້າໃຈກັບເນ ັ້ອໃນຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານຢ່າງລະອຽດ ເຊິີ່ງຜູ້ອ່ານຈະຕ້ອງ ພິຈາລະນາຄໍາ, ພາສາ, ສໍານວນ, ອາລົມຈິດ... ຕະຫຼອດເຖິງເຈຕະນາຂອງຜູ້ຂຽນທີີ່ ຊ້ອນແຝງຢູ່ໃນນັັ້ນອີກດ້ວຍ. ຕົວຢ່າງ ໂຮງໝ ເຊດຖາທິລາດ ຕັັ້ງຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແມ່ນໂຮງໝ ແຫ່ງທໍາອິດຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາ ທິ ປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ໄດ້ສໍາເລັດການຜ່າຕັດກະໂຫຼກຫົວຂອງຄົນເຈັບ ທີີ່ມີເລ ອດຕົກຄ້າງຢູ່ເພ ີ່ອ ສະໝອງ ອັນເນ ີ່ອງ ມາຈາກຖ ກກະທົບຢ່າງແຮງ ຍ້ອນເກີດອຸບັດເຫດຕາມທ້ອງຖະໜົນ. ເວລາ 11 ໂມງ 30 ນາທີຂອງ ວັນທີ27 ກ ລະກົດ ໄດ້ມີຄົນເຈັບມາປິິ່ນປົວຢູ່ໂຮງໝ ເຊດຖາທິລາດ, ຄົນເຈັບດັົ່ງ ກ່າວຖ ກອຸບັດເຫດລົດ. ພາຍຫຼັງການສອງໄຟຟ້າແລ້ວ ໄດ້ພົບເຫັນກ້ອນເລ ອດຕົກຄ້າງ ຢູ່ໃນສະໝອງ ມາເຖິງວັນທີ 2 ເດ ອນ ສິງຫານີັ້ຄົນເຈັບໄດ້ເຂົັ້າຮັບການຜ່າຕັດກະໂຫຼກຫົວ ແລະ ມາ ເຖິງ ວັນທີ3 ເດ ອນ ສິງຫາຄົນເຈັບຈ ີ່ງຢູ່ ໃນສະພາບປົກກະຕິໂດຍອາການດີຂ ັ້ນ ແລະ ສາມາດກິນເຂົັ້າໄດ້ຜົນສໍາເລັດດັົ່ງກ່າວ ເປັນສິີ່ງຢັຶ້ງຢືນໃຫ້ເຫັນຄວາມ ສາມາດ ຂອງພະນັກງານແພດລາວທີີ່ໄດ້ເອົາໃຈ ໃສ່ກອບກູ້ຊ່ວຍເຫຼ ອຊີວິດຂອງຄົນເຈັບ ແລະ ຄວາມກ້າວໜ້າໃນ ວົງການແພດລາວ ໂດຍບ ໍ່ຈໍາເປັນໄປ ປິິ່ນປົວຢູ່ຕ່າງປະເທດ ແລະ ທັງປະຢັດລາຍຈ່າຍອີກດ້ວຍ. + ໃຈຄວາມສໍາຄັນເວົັ້າເຖິງຜົນສໍາເລັດຂອງແພດລາວ ໃນໂຮງໝ ເຊດຖາທິລາດ ທີີ່ໄດ້ຍ່າຕັດກະໂຫຼກ ຫົວຂອງຄົນ ເຈັບ ຍ້ອນເກີດອຸບັດເຫດຕາມທ້ອງຖະໜົນ ໃນເວລາ 11 ໂມງ 30 ນາທີຂອງວັນທີ27 ກ ລະກົດ. • ໃຈຄວາມ

33 ລະອຽດ ການໃຊ້ພາສາທີີ່ກະທັດຮັດ ເຂົັ້າໃຈງ່າຍ ເພ ີ່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານຮັບຮູ້ເຖິງເຈຕະນາ ຂອງຜູ້ຂຽນທີີ່ຢາກປຸກລະດົມ ໃຫ້ຄົນລາວ ໄດ້ຮັບຮູ້ເຖິງຄວາມສາມາດຂອງແພດລາວ ເຊິີ່ງພວກເຮົາບ ໍ່ ຈໍາເປັນຈະໄປປິິ່ນປົວຢູ່ປະເທດອ ີ່ນ. ຈໍາເປັນຈະໄປປິິ່ນປົວຢູ່ປະເທດອ ີ່ນ. 3. ການອານຕີຄວາມ ການຄ້ານຕີຄວາມ ເປັນການອ່ານຢ່າງພິຈາລະນາຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສ ກ ຫຼ ເຈຕະນາຂອງຜູ້ຂຽນ ທີີ່ຊ້ອນ ແຝງຢູ່ນອກເໜ ອໄປຈາກເນ ັ້ອເລ ີ່ອງ ເປັນຂັັ້ນຕອນການອ່ານສູງຂ ັ້ນກວ່າການອ່ານວິເຄາະ. ການຕີຄວາມບ ໍ່ຈໍາເປັນຈະກົງກັນສະເໝີໄປ ອາດແຕກຕ່າງກັນຕາມຄວາມຮູ້ສ ກ ແລະ ປະສົບການ ຂອງແຕ່ລະຄົນ, ຄວາມຍາກງ່າຍຂອງການຕີຄວາມ ມີຄວາມສໍາພັນກັບປະເພດ ແລະ ວິທີໃນການ ຂຽນຂອງເລ ີ່ອງທີີ່ໄດ້ອ່ານ ຜູ້ອ່ານ ສາມາດບອກໄດ້ວ່າຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ອ່ານນັັ້ນໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ ເຊິີ່ງ ອາດຈະປະຕິບັດດັົ່ງນີັ້: - ອ່ານເນ ັ້ອເລ ີ່ອງໃຫ້ລະອຽດ ພະຍາຍາມທໍາຄວາມເຂົັ້າໃຈເລ ີ່ອງໃຫ້ຖ ກຕ້ອງຈະແຈ້ງ, ຈາກນັັ້ນຈ ີ່ງ ຈັບປະເດັນສໍາຄັນ ໃຫ້ໄດ້. - ຂະນະອານພະຍາຍາມຄິດຫາເຫດຜົນ ແລະ ຖ ກຕ້ອງວ່າຂ ໍ້ຄວາມນັັ້ນມີຄວາມໝາຍວ່າແນວໃດ. ພະຍາຍາມທໍາຄວາມເຂົັ້າໃຈຖ້ອຍຄ່າ ຫຼ ປະໂຫຍກທີີ່ເຫັນວ່າມີຄວາມສໍາຄັນ. ຮຽງຄວາມຖ້ອຍຄໍາທີີ່ຈະໃຊ້ບັນຍາຍໃຫ້ມີຄວາມໝາຍຈະແຈ້ງ - ຈັບໃຈຄວາມສ າຄັນຂອງເລ ີ່ອງນັັ້ນດ້ວຍໃຈເປັນກາງບ ໍ່ມີອະຄະຕິ ຕົວຢ່າງ: ການອ່ານເພ ີ່ອຕີຄວາມ ນິຫານເລ ີ່ອງ: ເສ ອ ກັບ ໄກ່ປ່າ ໃນປາງກ່ອນຍັງມີໄກ່ປ່າໂຕໜ ີ່ງ ອາໄສຢູ່ໃນປ່າແຄມບ້ານແຫ່ງໜ ີ່ງ ພ ຮອດຂ້ອນຄ ນ ມັນພັດຂັັ້ນ ກົກຕ່າງ ໝູຮອດຂັັ້ນກາງມັນພັດຂ ັ້ນແບບໃໝ່ອີກ ແລະ ເວລາຂັນເລີຍ ມັນພັດຂ ັ້ນຕ່າງໄປອີກ. ມ ັ້ໜ ີ່ງເສ ອ ໄດ້ກາຍໄປບ່ອນ ທີີ່ໄກ່ປ່າຂັັ້ນຢູ່ນັັ້ນແລ້ວຖາມວ່າ: ເປັນຫຍັງ ຄ ນໃດເຈົັ້າກ ອ້າປາກອ້າງສຽງຂ ັ້ນຄ ຈັົ່ງຮອມຊິຕາຍແລ້ວບ ? ເຈົັ້າບ ໍ່ໃຫ້ໃຜນອນຈັກດີັ້ ໄກເລີຍຕອບເຊ ີ່ອວ່າ: ເຈົັ້າບ ໍ່ຮູ້ຈັກຫຍັງ: ຂ້ອຍຂັນເພ ີ່ອເຕ ອນໃຫ້ໄທບ້ານທີີ່ນອນຢູ່ນັັ້ນ ຮູ້ເວລາຍາມຫຼັບ ຍາມຕ ີ່ນ ເພ ີ່ອໄປ ທໍາມາຫາກິນ. ເຮີຍເຊົາ! ຢ່າວາງທ່າຈອງຫອງໂອ້ອວດເຫາະ ອ ີ່ນໆອ ີ່ນໆອີີ່ຫຍັງ. ຊາດໜ້າຕ້ອຍນີັ້, ບ ໍ່ຮູ້ບ ? ມີແຕ່ລົບກວນວຸ້ນວາຍ ຄົນທັງຫຼາຍ, ເຈົັ້າກຸກກວນຄົນຫຼັບ ຄົນນອນ, ເຮັດໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍລັກໄລ່ຫູແລະ ປວດສະໝອງແທ້, ເຮົາຊິອີກໂຕເຈົັ້າກິນດຽວນີັ້.. ທ່ານເສ ອເອີຍ! ຂ ນໍາທ້ອນຢ່າຟ້າວຈີກກິນໂຕຂ້ອຍທ້ອນ, ໂຜດຂ້ອຍໄວ້ໃຫ້ມີຊີວິດແດ່ ເພ ີ່ອໃຫ້ຂ້ອຍ ຄຸນປະໂຫຍດ ໃຫ້ແກ່ຊາວບ້ານ, ຖ້າຂ້ອຍບ ໍ່ຂັນເຮັດແນວໃດເຂົາເຈົັ້າ ຈ ີ່ງຈະຮູ້ຍາມທໍາມາຫາກິນ. ຟັງນີັ້ເດີ! ຖ້າຂ້ອຍຂັນກົກ, ໄທບ້ານຍອກກັນ ນອນອີກກ່ອນ, ຫາກ ຂ້ອນຄ ນ, ຖ້າຂ້ອຍຂັນກາງ, ໄທບ້ານລຸກ ໜ ັ້ງເຂົັ້າເປົົ່າໄຟແຕ່ງໝາກ ຄົວກິນ ເພ ີ່ອປັຶ້ນເຂົັ້າເຊົັ້າ, ຖ້າຂ້ອຍຂ ັ້ນເລີຍໆ ແບບທອງໆ ຄົນທັງຫຼາຍ ຮູ້ໂລດວ່າບ ໍ່ຊິແຈ້ງແລ້ວເຂົາເຈົັ້າກ ໍ່ອອກໄປ ທໍາມາຫາກິນໄທບ້ານພວມນອນຫຼັບ ເມ ີ່ອໃດໄກ່ຂັນຂ້ອນແຈ້ງ, ເຂົາເຈົັ້າກ ຟ້າວໄປເຮັດວຽກງານ. ເມ ີ່ອແນມ ໄປ ແຄມປ່າເລີຍເຫັນເສ ັ້ອພວມຊິຄຸບກິນໄກ່ປ່າທີີ່ມີຄຸນຄ່າໃຫ້ແກ່ເຂົາເຈົັ້າ, ໄທບ້ານກ ປ່າວເຕ ອນກັນກຽມ ຫອກຫຼາວ ແຫຼມໄລອ້ອມ ຂ້າເສ ອໂຕນັັ້ນຕາຍທັນທີ. (ຄັດຈາກປຶຶ້ມວັນນະກໍາ ມັດທະຍົມ ! ສາມັນສ ກສາ ກະຊວງສ ກສາ, ກິລາ ແລະ ປາມະການ 1975)

34 • ຈາກການອ່ານນິທານປະເດັນສໍາຄັນໃນເລ ີ່ອງ ເວົັ້າເຖິງຄວາມມ່ວນອອນຊອນ, ຄຸນປະໂຫຍດຂອງ ສຽງຂັນໄກ່ປ່າ ແລະ ຄວາມໂອ້ອວດໄຮ້ຄວາມເປັນທໍາ, ເອົາແຕ່ໃຈຕົນເອງຂອງເສ ັ້ອ ໃນທີີ່ສຸດຝ່າຍອະ • ປະໂຫຍກ ແລະ ຖ້ອຍຄໍາທີີ່ສໍາຄັນຄ : - ການເວົັ້າແບບໂອ້ອວດເອົາແຕ່ໃຈຕົນເອງຂອງເສ ັ້ອ. - ວິທີເວົັ້າແບບອ່ອນຫວານ ແລະ ມີເຫດຜົນຂອງໄກປາ. 4) ການອານຂະຫຍາຍຄວາມ ການອ່ານຂະຫຍາຍຄວາມ ໝາຍເຖິງການອະທິບາຍເພີີ່ມເຕີມໃຫ້ລະອຽດ ຫຼັງຈາກໄດ້ຄວາມແລ້ວ ເຊິີ່ງອາດຈະໃຊ້ ວິທີຍົກຕົວຢ່າງປະກອບ, ໃຊ້ວິທີປຽບທຽບເພ ີ່ອໃຫ້ເນ ັ້ອໃນກວ້າງຂວາງອອກໄປ ຈົນເຮັດໃຫ້ເຂົັ້າໃຈແຈ່ມແຈ້ງຍິີ່ງ ຂ ັ້ນ. ຕົວຢ່າງ: ຊ້າງສານ ງູເຫົົ່າ ຢ່າໄວ້ວາງໃຈ 1. ຢ່າໄວ້ໃຈຊ້າງສານ ເພາະເປັນສັດໃຫຍ່ ອາດຈະເປັນອັນຕະລາຍ, ມັນບ ໍ່ມີສະຕິປັນຍາ ທົບທວນ ຄວາມຊົົ່ວດີຄ ຄົນ, ຍາມໃຈຮ້າຍມັນອາດຈະບ້າຂ ັ້ນມາຍາມໃດກ ໄດ້, ບ ໍ່ແນ່ນອນເຖິງຕອນນັັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເຈົັ້າຂອງມັນກ ໍ່ອາດຈະຂ້າ ໄດ້. 2. ເທົົ່າກ ເຊັົ່ນດຽວກັນມັນເປັນສັດທີີ່ມີຜິດ ມັນບ ໍ່ຮູ້ບາບບຸນຄຸນໂທດ ພວກເຮົາບ ໍ່ຄວນຈະໄວ້ໃຈບ ໍ່ ດັົ່ງນັັ້ນຈະເປັນເ ໝ ອນນິທານ ພ ໍ່ນາກັບງູເຫົົ່າ, ຈະໄປທວງເອົາບຸນຄຸນນໍາສັດບ ໍ່ໄດ້. ຈາກສໍານວນຂ້າງເທິງນີັ້, ເຮົາສາມາດຂະຫຍາຍ ຄວາມກ່ຽວກັບຄວາມອັນຕະລາຍຂອງຊ້າງສານ ແລະ ຄວາມເປັນພິດຂອງງູເຫົົ່າ. 5.2 ການອານອອກສຽງ ການອ່ານອອກສຽງ ໝາຍເຖິງການອ່ານໂດຍເປັົ່ງສຽງຕາມຕົວໜັງສ ເຊັົ່ນ: ການອ່ານຂ່າວ, ອ່ານ ປະກາດ, ອ່ານບົດຫັດອ່ານເປັນຕົັ້ນ. ການອ່ານອອກສຽງນັັ້ນ ຜູ້ອ່ານຕ້ອງອ່ານໃຫ້ຈະແຈ້ງ, ຖ ກຕ້ອງຕາມຫຼັກ ພາສາ ແລະ ຄວາມນິຍົມ, ຕ້ອງຄໍານ ງເຖິງລະດັບສຽງ (ສູງ, ກາງ, ຕໍໍ່າ), ການປ່ຽນນໍໍ້າສຽງ (ຄ່ອຍແຮງ), ການປ່ຽນຄວາມໄວ (ຊໍໍ້າ-ໄວ) ໃຫ້ດັງພ ໍ່ທີີ່ຜູ້ຟັງຈະໄດ້ຍິນທົົ່ວເຖິງກັນ, ຖ້າຜູ້ອ່ານມີເວລາກຽມລ່ວງໜ້າ ອ່ານໃນໃຈ ກອນ ເພ ີ່ອໃຫ້ເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນ, ຈັດແບ່ງຕອນ, ກໍານົດຈັງຫວະ ແລະ ອາລົມຈິດໃຫ້ເໝາະສົມ ກັບເນ ັ້ອໃນສິີ່ງທີີ່ອ່ານແລ້ວຈ ີ່ງອ່ານອອກສຽງ. ຕົວຢ່າງ 1: ອ່ານຂ່າວ ອັດຕະປືຕ້ອງການຄວາມຊ່ວຍເຫຼ ອ ດ່ວນ ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນຜູ້ປະສົບໄພນໍໍ້າຖ້ວມ. ທ່ານເຈົັ້າແຂວງໆອັດຕະປືໄດ້ສະເໜີລາຍງານ ມາຍັງລັດຖະບານ ກ່ຽວກັບຜົນເສຍຫາຍຈາກໄພພິບັດນໍໍ້າ ຖ້ວມນັບແຕ່ວັນທີ29/09-2/10/2009 ເຊິີ່ງ ໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ແກ່ຊີວິດ ແລະ ປະຊາ ຊົນນັບເປັນ ຈໍານວນບ ໍ່ໜ້ອຍ ທ່ານເຈົັ້າແຂວງໄດ້ຖ ໂອກາດນີັ້ສະເໜີມາຍັງລັດຖະບານຊ່ວຍແກ້ໄຂຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກສັບສົນ ທີີ່ ພວມປະສົບຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ພ້ອມທັງ ຮຽກຮ້ອງມາຍັງບັນດາອົງການຈັດຕັັ້ງສາກົນ ບ ລິສັດ ຜູ້ລົງທ ນທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ຕະຫຼອດເຖິງ ອົງການຈັດຕັັ້ງສັງຄົມອ ີ່ນໆ ແລະ ບັນດາຊັັ້ນຄົນຕ່າງໆໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມທາງດ້ານ ວັດຖຸປັດໄຈ ເພ ີ່ອເປັນການບັນເທົາ ທຸກໃຫ້ແກ່ປະ ຊາຊົນໃນເຂດທີີ່ຖ ກໄພນໍໍ້າຖ້ວມ ຢູ່ແຂວງອັດຕະປືທີີ່ພວມລ ຄອຍການຊ່ວຍເຫຼ ອ ອັນຮີບດ່ວນໃນ ປັດຈຸບັນ. ຄ ດັົ່ງທີີ່ພວກເຮົາ ໄດ້ໃຫ້ຂ່າວໄປແລ້ວ ແຂວງອັດຕະປືໄດ້ຖ ກກະທົບຈາກພາຍຸເກດ ສະໜາອັນໄດ້ຄວາມສູນເສຍ ຢ່າງຮ້າຍແຮງໃຫ້ກັບປະຊາຊົນ 5 ຕົວເມ ອງໃນທົົ່ວແຂວງ ໃນນີັ້ໜັກກວ່າໝູ່ແມ່ນ 3 ຕົວເມ ອງຄ : ເມ ອງສາມັກ ຄີ

35 ໄຊ, ໄຊເສດຖາ ແລະ ເມ ອງສະໜາມໄຊ. ສ່ວນ ເມ ອງຊານໄຊ ແລະ ເມ ອງພູວົງກ ໍ່ໄດ້ຮັບຜົນສະ ທ້ອນເຊັົ່ນດຽວກັນ ແຕ່ບ ໍ່ຮ້າຍແຮງ, ຜ່ານຈາກ ການປະເມີນຄວາມເສຍຫາຍໃນເບ ັ້ອງຕົັ້ນ ຢູ່ ແຂວງດັົ່ງກ່າວມີຜູ້ເສຍຊີວິດຈາກນໍໍ້າໄຫຼ ນວນ 9 ຄົນ. ກ່ຽວກັບຄວາມເສຍຫາຍທາງ ດ້ານຊັບສິນມາຮອດປັດຈຸບັນ ຍັງສ ບຕ ໍ່ດໍາເນີນ ການປະເມີນຕ ໍ່ໄປ ແຕ່ ອີງໃສ່ຂ ໍ້ມູນທີີ່ໄດ້ຮັບເບ ັ້ອງ ຕົັ້ນເຊັົ່ນ: ທາງດ້ານວັດຖຸ, ເຮ ອນຊານຖ ກນໍໍ້າຖ້ວມ ເປັນຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ, ເຄ ີ່ອງ ໃຊ້ ສອຍຄອບຄົວ ກວມ 95,587 ເຮັກຕາ ຂອງຈໍານວນເນ ັ້ອທີີ່ທົົ່ວ ແຂວງໃນ 5 ຕົວເມ ອງ, ບັນດາບ້ານທີີ່ຖ ກນໍໍ້າ ຕົວ ຈິງມີ88 ບ້ານຂອງບັນດາບ້ານທັງໝົດ ໃນທົົ່ວແຂວງ 151 ບ້ານ, ໃນນີັ້ເມ ອງສະໜາມ ໄຊ 33 ບ້ານ, ສາມັກຄີ ໄຊ 33 ບ້ານ, ໄຊເສດຖາໃນທົົ່ວແຂວງ 151 ບ້ານ, ໃນນີັ້ເມ ອງສະໜາມ ໄຊ 33 ບ້ານ, ສາມັກຄີໄຊ 33 ບ້ານ, ໄຊເສດຖາບ້ານ, ເນ ັ້ອທີີ່ປູກເຂົັ້ານາປີຖ ກນໍໍ້າຖ້ວມທັງໝົດ 20.000 ກວ່າເຮັກຕາ ໃນນີັ້ເສຍຫາຍ 12.000 ກວ່າ ເຮັກຕາ, ເນ ັ້ອທີີ່ສວນເສຍຫາຍ 323 ເຮັກຕາ, ສັດລ້ຽງປະເພດ ຕ່າງໆສະເພາະ 10 ບ້ານໃນ 5 ຕົວເມ ອງທີີ່ເກັບກ າ ໄດ້ໃນເບ ັ້ອງຕົັ້ນມີຄ : ຄວາຍ 427 ໂຕ, ງົວ 703 ໂຕ, ແບ້161 ໂຕ, ໝູ1.000 ກວ່າ ໂຕ, ສັດ ປີກ 7.900 ກວ່າ ໂຕ ແລະ ປາ 550.000 ກວ່າໂຕ ຖ ກນ ັ້າໄຫຼສ າລັບຜົນ ເສຍຫາຍດ້ານພ ັ້ນຖານໂຄງລ່າງປະກອບມີເສັັ້ນທາງ. ຊົນລະປະທານ, ນໍໍ້າປະປາ, ຕ້ານການສ ກສາ, ສາທາ ລະນະສຸກລວມທັງໝົດ 73,5 ຕ ັ້ກວ່າກີບ. ທ່ານເຈົັ້າແຂວງຍັງກ່າວອີກວ່າ: ເມ ີ່ອປະສົບກັບ ໄພນໍໍ້າຖ້ວມ ອັນໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍທາງດ້ານ ແລະ ເຂົັ້າກິນຖ ກຈົມຢູ່ພ ັ້ນນໍໍ້າ, ເນ ັ້ອທີີ່ຖ ກນໍ້ໍາຖ້ວມ, ວັດຖຸ, ເນ ັ້ອທີີ່ທໍາການຜະລິດ ແລະ ະ ອ ີ່ນໆນັັ້ນຄາດວ່າໃນ 3ເດ ອນ ທ້າຍປີ2009 ປະຊາຊົນຈະອາດເຂົັ້າກິນປະ ມານ 4.000 ໂຕນ, ຂາດສະບຽງອາຫານດ້ານຊີັ້ນປາ ຕ່າງໆ 455 ໂຕນ, ສະນັັ້ນ, ເພ ີ່ອເຂົັ້າສູ່ການຜະລິດ ຕົວຈິງຂອງປະຊາຊົນຈ ີ່ງຕ້ອງການສິນເຊ ີ່ອປະມານ 9 ຕ ັ້ກີບ, ໃນນັັ້ນຈະຊ ັ້ເຂົັ້າ ແຮໄວ້4,5 ຕ ັ້ກີບ ແລະ ສະບຽງອາຫານ 4.5 ຕ ັ້ກີບ. (ຄັດຈາກໜັງສ ປະເທດລາວ ສະບັບ ວັນພະຫັດ 05/10/2009 ຕົວຢ່າງ 2: ອ່ານປະກາດ ປະກາດການປະກວດຮູບແຕ້ມ ເນ ີ່ອງໃນໂອກາດຄົບຮອບ 60 ປີຂອງຖະແຫຼງການສາກົນ ວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດ (10/12/1948 10/12/2009) ກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ( ໂຄງການກົດໝາຍສາກົນ) ແຈ້ງມາຍັງທຸກໆທ່ານຜູ້ສົນໃຈ ກ່ຽວກັບ ການແຕ້ມຮູບ ເພ ີ່ອສົົ່ງເຂົັ້າຮ່ວມແຂ່ງຂັນ ແລະ ປະກອບສ່ວນລະນ ກວັນດັົ່ງກ່າວ. ສໍາລັບຜູ້ສົນໃຈຮຸ່ນເຍົາວະຊົນສໍາລັບຜູ້ສົນໃຈຮຸ່ນຊາວໜຸ່ມ ສໍາລັບຜູ້ສົນໃຈທົົ່ວໄປເນ ັ້ອໃນຮູບແຕ້ມແມ່ນໃຫ້ສອງ ແສງເຖິງບັນດາສິດທິຕາມລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍຂອງ ສ.ປ.ປ ລາວ ມາດຕາຕ່າງໆຖະແຫຼງການສາກົນວ່າ ດ້ວຍສິດທິມະນຸດ. ຜົນສໍາເລັດໃນການສ້າງສາ ພັດທະນາປະເທດຊາດເຊິີ່ງເປັນການສ້າງເງ ີ່ອນໄຂໃຫ້ແກ່ການ ປົກຄອງ ແລະ ສົົ່ງເສີມສິດທິຂອງ ພົນລະເມ ອງລາວບັນດາເຜົົ່າ. ລາຍລະອຽດກະລຸນາຕິດຕ ໍ່ໄດ້ ໂທ: 021 244190 ( ໂຄງການກົດໝາຍສາກົນ, ກົມສົນທິສັນຍາ ແລະ ກົດໝາຍ, ກະຊວງ ການຕ່າງປະເທດ). (ຄັດຈາກໜັງສ ພິມປະຊາຊົນ ສະບັບວັນອາທິດ ວັນທີ30 ສິງຫາ 2009)

36 ສິີ່ງທີີ່ຄວນເອົາໃຈໃສ່ ການອ່ານທັງ 2 ຕົວຢ່າງຂ້າງເທິງນັັ້ນ ຄວນອ່ານໃຫ້ຖ ກຕາມຫຼັກພາສາຄ : ບ່ອນໃດຍະຫວ່າງ, ຈຸດ, ... ຜູ້ອ່ານກ ຄວນເວັັ້ນວັກສຽງໃຫ້ຖ ກຕ້ອງ ບ່ອນໃດມີຈຸດ ແລະ ຍະຫວ່າງ ກ ລົງສຽງ (ພັກສຽງ) ເມ ີ່ອຂ ັ້ນ ຕົັ້ນປະໂຫຍກໃໝ່ ກ ຂ ັ້ນສຽງຕາມຮູບແບບລັກສະນະເນ ັ້ອໃນຂອງບົດນັັ້ນໆ. ການອ່ານອອກສຽງແບງເປັນ 2 ປະເພດຄ : ການອ່ານອອກສຽງທໍາມະດາ ແລະ ການອ່ານ ອອກສຽງສະແດງ ອາລົມຈິດ. 1) ການອ່ານອອກສຽງທໍາມະດາ ການອ່ານອອກສຽງທໍາມະດາ ແມ່ນການອ່ານທີີ່ຄ້າຍຄ ກັບການເວົັ້າແຕ່ຊ້າກວ່າການເວົັ້າເລັກນ້ອຍ. ເວລາອ່ານຕ້ອງ ເອົາໃຈໃສ່ຢຸດພັກຕາມເຄ ີ່ອງໝາຍວັກ ແລະ ເນັັ້ນສຽງຕາມເນ ັ້ອໃນຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານ. ຫຼັກການອ່ານພາສາລາວໃນ ປັດຈຸບັນສ່ວນຫຼາຍແມ່ນອ່ານຕາມສຽນ ໝາຍຄວາມວ່າຂຽນແນວໃດກ ໍ່ອ່ານ ອອກສຽງແນວນັັ້ນ ແຕ່ກ ມີບາງຄໍາ ສັບເຊິີ່ງຕ້ອງໃຫ້ອ່ານອອກສຽງບ ໍ່ກົງກັບການຂຽນ. ຕົວຢ່າງ: - ສາສະໜາ ອ່ານວ່າ ສາດສະໜາ - ເອກະພາບ ອ່ານວ່າ ເອກກະພາບ - ຜະລິດ ອ່ານວ່າ ຜະຫຼິດ 2) ການອ່ານສະແດງອາລົມຈິດ ການອ່ານສະແດງອາລົມຈິດ ແມ່ນການອ່ານທີີ່ຕ້ອງການເອົາໃຈໃສ່ສຽງອ່ານ (ຈັງຫວະ ແລະ ທໍາ ນອງ) ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບອາລົມຈິດ, ຄວາມຮູ້ສ ກຂອງຜູ້ແຕ່ງ, ຈຸດພິເສດຂອງຕົວລະຄອນ ແລະ ເນ ັ້ອໃນ ຂອງສິີ່ງທີີ່ອ່ານ ຢາກອ່ານສະແດງອາລົມຈິດໄດ້ດີ, ນັກຮຽນຕ້ອງເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນຂອງເລ ີ່ອງໃຫ້ດີ. ມີຄວາມສາມາດຜັນສຽງພາສາ ລາວໄດ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ, ສາມາດຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ສ ກ, ອາລົມຈິດຂອງ ຕົວລະຄອນ ແລະ ຜູ້ແຕ່ງຟັງໄດ້ເປັນຢ່າງດີເຊັົ່ນ: ການອ່ານສະແດງອາລົມຈີດບົດກອນ, ບົດພັນລະນາ. ການອ່ານ ສະແດງຕາມບົດບາດຂອງຕົວລະຄອນໃນບັນດາບົດນິທານ, ເລ ີ່ອງສັັ້ນ, ນະວະນິຍາຍ ແລະ ບົດລະຄອນ... ການອ່ານສະແດງອາລົມຈິດບົດກອນ ແມ່ນການອ່ານກອນປະເພດຕ່າງໆ ໃຫ້ໄປຕາມທໍານອງລີລາ ແລະ ຈັງຫວະ ອັນຖ ກຕ້ອງ ເພ ີ່ອຄວາມມ່ວນອອນຊອນ, ເກີດຄວາມປະທັບໃຈໄດ້ເຖິງລົດແຫ່ງຄວາມງາມ ຂອງພາສາ, ການອ່ານ ກອນຍັງໃຫ້ຄໍານ ງເຖິງອາລົມຈິດ, ຄວາມຮູ້ສ ກຂອງຜູ້ແຕ່ງທີີ່ສະແດງອອກຜ່ານບົດ ກອນນັັ້ນໆ. ການອ່ານສະແດງຕາມບົດບາດຂອງຕົວລະຄອນ, ຜູ້ອ່ານຕ້ອງພະຍາຍາມອ່ານດ້ວຍສຽງທີີ່ກົງກັບ ລັກສະນະນິດໄສ ຂອງຕົວລະຄອນຢ່າງແທ້ຈິງ ຫຼີກເວັັ້ນການດັດສຽງ ເຊິີ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງເກີດຄວາມລໍາ ຄານໃຈ, ບາງຄັັ້ງກ ໍ່ສະແດງທ່າ ທີ, ມີໜ້າ ແລະ ການເຄ ີ່ອນໄຫວປະກອບການອ່ານອີກດ້ວຍ. ການເຝິກອ່ານສະແດງອາລົມຈິດ ຫຼ ອ່ານສະແດງບົດບາດຂອງຕົວລະຄອນນີັ້ນັກຮຽນຄວນເລີີ່ມຕົັ້ນ ດ້ວຍການທໍາ ຄວາມເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອໃນບົດ, ຟັງການອ່ານຂອງ, ເກັບບັນທ ກສຽງອ່ານຂອງພິທີກອນ ຫຼ ຜູ້ຊໍານານຈົນເປັນທີີ່ເຂົັ້າໃຈ ແລະ ທໍານອງລີລາ ຈັງຫວະຂອງປະພັນນັັ້ນໆ ແລ້ວຈ ີ່ງເຝິກອ່ານ ດ້ວຍຕົນເອງຕ ໍ່ໄປ.

37 ຕົວຢ່າງ 1: ການອ່ານອອກສຽງບົດກອນ ເມ ອງລາວສວຍງາມ ເມ ອງລາວເປັນເຂດບ້ານ ສະຖານຖິີ່ນງາມຕາ ທາງເໜ ອມີພູຜາ ໜ່ວຍພະນອມລຽນຊ້ອນ ຍິນສະອອນດົງໄມ້ ໄພສົນແສນຍານ ເປັນດັົ່ງອຸທິຍານໃນກວ້າງ ພຽວສະອຸ້ມຊູຍາມ ເດ ອນປີສາມເຕົັ້າ ເອົັ້າອຸ່ນລະດູບານ ແຜນສາປານມາລາ ເປີກເບີຍບານແຍ້ມ ສີດາງແດງຕໍາແຫ້ມ ເຫຼ ອງກະຈາຍເຕັມປາ ເໝ ອນດັົ່ງ ດາວສ່ອງຟ້າ ປະດາເຫຼ ັ້ອມເຮ ອເຮ ອງ ແຕ່ງໂດຍ: ທ່ານ ພູມີວົງວີຈິດ 6. ຈຸດປະສົງຂອງການອ່ານ ສົມເໝາະ ປັນຍາວົງ. ສີພອນ ສຸນັນທາ (2011 ; 1-2) ໄດ້ໃຫ້ທິສະດີກ່ຽວກັບຈຸດປະສົງການອ່ານໄວ້ ດັົ່ງນີັ້: - ການອ່ານກ ໍ່ເປັນບັນຫາທີີ່ຈ າເປັນຕ້ອງໄດ້ເຝິກແອບ ເພາະການອ່ານເປັນວິທີທີີ່ສ າຄັນສ າລັບໝົດທຸກຄົນເຊັົ່ນ: ອ່ານ ເພ ີ່ອຄົັ້ນຄວ້າສ ກສາຫາຄວາມຮູ້ໃໝ່ໆເຊັົ່ນ: ການອ່ານຕໍາລາວິຊາຮຽນ, ຕໍາລາວິຊາການຕ່າງໆ. - ອ່ານເພ ີ່ອຮັບຮູ້ຂ່າວສານຄວາມເປັນຈິງ ຫຼ ຫາຄໍາຕອບໃນສິີ່ງທີີ່ເຮົາສົງໄສເຊັົ່ນ: ການອ່ານ ແນະນໍາ ວິທີການໃຊ້ຢາ , ການອ່ານປະກາດແຈ້ງການຕ່າງໆ, ການອ່ານໜັງສ ພິມເປັນຕົັ້ນ. - ອ່ານເພ ີ່ອຄວາມບັນເທິງ ຫຼ ຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ ເຊັົ່ນ: ການອ່ານນະວະນິຍາຍ, ເລ ີ່ອງສັັ້ນ, ສາລະຄະດີບົດເພງ, ກະວີນິພົນເປັນຕົັ້ນ. - ອ່ານເພ ີ່ອຊອກຫາເປົຶ້າໝາຍ ຫຼ ຊອກຫາຈຸດປະສົງໃດໜ ີ່ໆເຊັົ່ນ: ຊອກຫາ ວັນ, ເດ ອນ, ປີຫຼ ຂ ໍ້ຄວາມຈໍາເພາະ ເຈາະຈົງ ເພ ີ່ອຊອກຫາຂ ໍ້ຄວາມທີີ່ຕ້ອງການໃຊ້ເປັນຂ ໍ້ອ້າງອີງ, ເພ ີ່ອຊອກຫາແນວ ຄວາມຄິດຂອງສິີ່ງທີີ່ເຮົາອ່ານຢ່າງ ເລັົ່ງລັດ ວ່າສິີ່ງນັັ້ນເວົັ້າກ່ຽວກັບຫຍັງ ແລະ ເພ ີ່ອທົບທວນຄ ນສົົ່ງ ທີີ່ເຮົາເຄີຍໄດ້ອ່ານມາແລ້ວ. • ອານເພ ີ່ອພັດທະນາຕົນເອງ ແລະ ພັດທະນາອາຊີບ ເປັນການຜ່ານເພ ີ່ອເພີີ່ມພູນຄວາມຮູ້ແລະ ໃຊ້ຄວາມຮູ້ມາ ພັດທະນາ ອາຊີບຂອງຕົນເອງເຊັົ່ນ: ຊາວກະສິກອນຜ່ານຕໍາລາການປູກເຫັດເຟືອງ ແມ່ຄົວທ່ານຕໍາລາເຮັດອາຫານ, ແມ່ເຮ ອນອ່ານໜັງສ ແມ່ເຮ ອນທັນສະໄໝເປັນຕົັ້ນ. ການການມີປະໂຫຍດນັັ້ນຕ້ອງອ່ານໃຫ້ຖ ກ, ການໄດ້ເນ ັ້ອ ຄວາມ, ໄດ້ຄວາມຮູ້ແລະ ຄວາມຄິດຕ ີ່ມທັງຊ່ວຍໃຫ້ມີການສະແຫວງຫາຄົັ້ນຄວ້າ ນອກນັັ້ນ ຍັງຮູ້ວິທີໃຊ້ຫ້ອງສະໝຸ ດອີກດ້ວຍ ເມ ີ່ອຢາກເຮັດໄດ້ແນວນັັ້ນ ຕ້ອງຫັດອ່ານພາສາລາວໃຫ້ຍ່ອງແຄ້ວ, ອ່ານໄວ ແລະ ຖ ກວັກຕອນຂອງມັນ ຄັກແນ່.

38 ທັດນີຢ ສຸບເມທີ (2534: 9) ໄດ້ເວົັ້າຈຸດປະສົງໃນການອ່ານໂດຍທົົ່ວໄປສໍາລັບລະດັບ ຊັັ້ນປະຖົມສ ກສາ ໄດ້ວ່າ: 1. ໃຫ້ມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານອອກສຽງໄດ້ຖ ກຕ້ອງ ວ່ອງໄວ ແລະເຂົັ້າໃຈເນ ັ້ອຄວາມທີີ່ອ່ານ 2. ໃຫ້ມີຄວາມສາມາດໃນການອ່ານໃນໃຈ ເພ ີ່ອເກັບຂ ໍ້ຄວາມແລະເລ ີ່ອງລາວຕ່າງໆ ທີີ່ອ່ານ ນັັ້ນໄດ້ຢ່າງ ຖ ກຕ້ອງ 3. ໃຫ້ເຂົັ້າໃຈຄວາມຫມາຍຂອງເລ ີ່ອງທີີ່ອ່ານໄດ້ຖ ກຕ້ອງແລະເກັບໃຈຄວາມໄດ້ 4. ໃຫ້ເດັກມີທັດສະນະຄະຕິທີີ່ດີຕ ໍ່ການອ່ານ ເຊັົ່ນ ເດັກຮູ້ວ່າການອ່ານນັັ້ນໃຫ້ປະໂຫຍດທັງໃນ ດ້ານຄວາມ ຮູ້ ຄວາມເພີດເພີນ ເດັກເຕັມໃຈອ່ານ ໂດຍບ ໍ່ຝືນໃຈອ່ານ 5. ເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກຮັກການອ່ານ 6. ໃຫ້ເດັກຮູ້ຈັກຄໍາຕ່າງໆ ທີີ່ໄດ້ພົບແລະສາມາດນ າໄປໃຊ້ປະໂຫຍດໃນການຮຽນໄດ້ 7. ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີຄວາມຮູ້ກວ້າງຂວາງ ເພາະການອ່ານ ຄວນນໍາໃຫ້ເດັກໄດ້ຮູ້ ເລ ີ່ອງລາວຕ່າງໆ ທັງໃນ ອະດີດ ແລະ ປະຈຸບັນ 8. ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກຮູ້ຈັກເລ ອກໜັງສ ອ່ານຕາມໃຈມັກ: ໄຂສິຣິ ປຣາໂມດ ນະ ອຢຸດຢາແລະຄົນອ ີ່ນໆ (2535: 48-50) ໄດ້ເວົັ້າວ່າ ໃນການອ່ານໜັງສ ຜູ້ອ່ານມັກມີຈຸດ ປະສົງໃນການອ່ານແຕກຕ່າງກັນໄປ ຊ ີ່ງສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະການ ຄ : 1. ອ່ານເພ ີ່ອຄວາມຮູ້ ຄວາມຮູ້ທີີ່ໄດ້ມັກປາກົດໃນຫໜັງສ ຫຼາຍລັກສະນະ ເຊັົ່ນ ຄວາມຮູ້ ກ່ຽວກັບສາດ ຂະແໜງໃດຂະແໜງໜ ີ່ງໂດຍກົງ ເຊັົ່ນ ວິທະຍາສາດ ປະຫວັດສາດ ສາດສະໜາສາດ ພາສາສາດ ແລະ ອ ີ່ນ ໆ ຄວາມຮູ້ລັກສະນະນີັ້ມີຫຼາຍໃນໜັງສ ປະເພດຕໍາລາ ການອ່ານໜັງສ ເຫຼົົ່ານີັ້ຜູ້ອ່ານຈະ ເລ ອກອ່ານໜັງສ ຫຼາຍໆ ເຫຼັັ້ມ ເພ ີ່ອທົດສອບຄວາມຖ ກຕ້ອງແລະແນ່ນອນ ການອ່ານໜັງສ ປະເພດນີັ້ ນັບເປັນຄວາມຈໍາເປັນຢ່າງຫຍີີ່ງສໍາລັບຜູ້ຮັກ ຄວາມກ້າວໜ້າ ນອກຈາກນີັ້ຍັງມີໜັງສ ບາງເລ ີ່ອງທີີ່ໃຫ້ຄວາມຮູ້ ປະເພດເສີມໃຫ້ຄົນອ້ອມຮູ້ຊ່ວຍໃຫ້ການປະກອບ ອາຊີບສໍາເລັດຜົນຫຍີີ່ງຂ ັ້ນ ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົັ້າໃຈຜູ້ອ ີ່ນແລະວຽກງານຂອງ ຜູ້ອ ີ່ນດີຂ ັ້ນ ຊ່ວຍໃຫ້ສະດວກໃນການວາງຕົວ ແລະຮູ້ຈັກຕົນເອງດີຂ ັ້ນການອ່ານໜັງສ ປະເພດນີັ້ຈ ີ່ງເປັນເຄ ີ່ອງ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ຜູ້ອ່ານມີຄວາມອ້ອມຮູ້ໃນເລ ີ່ອງຕ່າງໆ ທີີ່ ໜ້າສົນໃຈ 2. ອ່ານເພ ີ່ອຄວາມຄິດ ຄວາມຄິດຂອງຄົນຈະຈະເລີນງອກງາມໄດ້ໂດຍອາໄສການກະຕຸ້ນ ເຕ ອນໃຫ້ໃສ່ ຄິດ ການທີີ່ໄດ້ເບິີ່ງເຫັນຫຍັງອ້ອມດ້ານ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ທັດນະຂອງເຮົາກວ້າງຂວາງຂ ັ້ນ ຊ່ວຍໃຫ້ການ ສະແດງຄວາມ ຄິດເຫັນແລະຕັດສິນໃຈມີຄວາມບົກຜ່ອງນ້ອຍລົງ ດັົ່ງນັັ້ນ ການທີີ່ໄດ້ອ່ານຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄົນ ຫຼາຍໆ ຄົນທີີ່ເວົັ້າ ໃນເລ ີ່ອງດຽວກັນ ແຕ່ມີປະສົບການຕ່າງກັນ ຈະສ້າງແນວຄວາມຄິດໃຫ້ແກ່ຜູ້ອ່ານໄດ້ ກວ້າງຂວາງແລະຖ ກຕ້ອງ ໜັ ງສ ປະເພດທີີ່ສະແດງຄວາມຄິດ ໄດ້ແກ່ ບົດຄວາມ ບົດວິຈານ ບົດສະຫລຸບຂອງບົດ ວິໄຈຫລ ບາງເທ ີ່ອສະແດງອອກ ໃນແງ່ເຊີງສິນປະ ເຊັົ່ນ ສະແດງອອກມາເປັນໂຄງເລ ີ່ອງໃນຮູບ ເລ ີ່ອງສັັ້ນ ບົດລະຄອນແລະ ອ ີ່ນ ໆ ການອ່ານ ຄວາມ ຄິດເຫັນທີີ່ປາກົດໃນຮູບແອບແຝງເຊັົ່ນນີັ້ ຕ້ອງອາໄສວິທີທວາຍໃຈຜູ້ແຕ່ງ ຊ ີ່ງອາດ ຜິດພາດໄດ້ງ່າຍ ຈໍາເປັນຕ້ອງສ ກ ສາໃຫ້ລະອຽດແລະອ້ອມຄອບ ດັົ່ງນັັ້ນ ຈະຕ້ອງຈໍາໄວ້ວ່າຄວາມຄິດທີີ່ດີຕ້ອງມີເຫດຜົນແລະຄວາມຮູ້ເປັນພ ັ້ນຖານ 3. ອ່ານເພ ີ່ອຄວາມບັນເທີງ ການອ່ານດ້ວຍຈຸດປະສົງຂ ໍ້ນີັ້ ຄ່ອນຂ້າງໄດ້ຮັບ ຄວາມ ນິຍົມຈາກຜູ້ອ່ານ ເພາະ ເປັນການອ່ານເພ ີ່ອຄວາມສະໜຸກເພີດເພີນ ໜັງສ ບາງປະເພດ ເຊັົ່ນ ໜັງສ ປະເພດຮ້ອຍກອງ ເລ ີ່ອງສັັ້ນ ແລະ ອ ີ່ນໆ ມີຄຸນຄ່າຕ ໍ່ການພັດທະນາຄວາມຮູ້ ພັດທະນາອາລົມ ຕະຫລອດຈົນ ຄວາມສະເທ ອນໃຈໃນລະດັບຕ່າງໆ ໜັງສ ປະ