หนังสือ ปญฺญารตนํ

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

อตตฺ า หิ อตตฺ โน นาโถ

วันน้ีต่างคนก็ต่างมาร่วมกันระลึกถึงคุณแอ๊ด ท�ำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่คุณแอ๊ด
ใหย้ กเอาคุณแอ๊ดเป็นตวั ธรรมะแหละดูเอา สงั ขารร่างกายของเราคือเรอื นของทุกข์
เรอื นของโรค เมอื่ ทกุ ขเ์ กดิ ขน้ึ มา เราจะดบั ทกุ ขน์ น้ั ไดอ้ ยา่ งไรละ่ การปฏบิ ตั ธิ รรมนนั้
ก็เพื่อเราจะได้รู้จักทางดับทุกข์ คุณแอ๊ดเขาดับทุกข์ได้ น่ันเป็นบุญถ้าดับทุกข์ได้
ถา้ ดบั ทุกขไ์ มไ่ ด้ ทุกข์นนั้ กต็ ดิ เนือ้ ตามตวั เราไปละ่ นะ อะไรทม่ี ีในขนั ธ์ ๕ ของเรานี้
ลว้ นแตเ่ ปน็ ของตดิ เนอ้ื ตามตวั มาทง้ั หมด ทกุ ขม์ นั ไมด่ เี ราไมช่ อบ พระพทุ ธเจา้ กส็ อน
ใหล้ ะใหท้ ง้ิ แลว้ เราไดล้ ะไดท้ งิ้ แลว้ หรอื ยงั ละ่ ถา้ เราไมล่ ะไมท่ งิ้ มนั จะตดิ เนอ้ื ตามตวั เรา
ไปอกี ไปเบอื้ งหนา้ เรากจ็ ะไดร้ บั ผลอยา่ งนนั้ อกี ทค่ี ณุ แอด๊ เขาดบั ทกุ ขไ์ ด้ เขาทำ� ยงั ไงละ่
ยกเอาคณุ แอด๊ นนั่ แหละมาเปน็ ครเู ปน็ อาจารยน์ ำ� พวกเรา พวกเราจะทำ� กใ็ หท้ ำ� อยา่ ง
คณุ แอด๊ นน่ั แหละ

ทกุ ขเ์ กดิ จากสงั ขารรา่ งกาย สงั ขารรา่ งกายของเรากเ็ รอื นของโรค เรอื นของทกุ ข์ ไมม่ ี
สงั ขารไหนละ่ ไมม่ โี รคไมม่ ที กุ ข์ ลว้ นเปน็ เหมอื นกนั ทง้ั หมด เกดิ มาแลว้ ตอ้ งเปน็ อยา่ ง
เดยี วกนั ทกุ ขม์ นั เกดิ ทไี่ หนละ่ โรคมนั มอี ยทู่ ไี่ หนละ่ ใหเ้ ราคน้ หาดู ดนิ ภายนอกแมจ้ ะ
มีอยู่ท่ีไหนก็ตามแต่ ก็ล้วนมีแต่หมู่สัตว์ไปเกิดสารพัดนับไม่ถ้วนแหละ น�้ำท่ีมีอยู่
ภายนอกจะมอี ยทู่ ไี่ หนกต็ าม กล็ ว้ นแตเ่ ตม็ ไปดว้ ยหมสู่ ตั วท์ ไ่ี ปเกดิ อยใู่ นนำ้� นนั้ แลว้ ใน
รา่ งกายของเรากม็ ธี าตดุ นิ ธาตนุ ำ�้ เหมอื นกนั หมสู่ ตั วท์ มี่ าอาศยั อยธู่ าตดุ นิ ในรา่ งกาย
ของเรากม็ เี หมอื นกบั ภายนอกนนั่ แหละ ไมม่ อี ะไรแตกตา่ งกนั นะ นำ�้ เลอื ด นำ�้ เหลอื ง
นำ้� ดี นำ้� เสลดกด็ ี ทมี่ อี ยใู่ นรา่ งกายของเรา มหี มสู่ ตั วม์ าอาศยั อยเู่ ชน่ เดยี วกบั นำ�้ ภายนอก
น่นั แหละ ไมม่ ีอะไรแตกต่างกัน ในเม่อื มนั มีอย่างน้ันเราจะท�ำยงั ไงละ่

ฉะนนั้ เวลาปฏบิ ตั ภิ าวนา ทา่ นจงึ เพง่ เอาไฟมาลนมายา่ งใหม้ นั เหอื ดแหง้ เขา้ พอเหอื ดแหง้ แลว้
เรากจ็ ะเผาใหเ้ ปน็ จณุ ไป เมอื่ เปน็ เถา้ เปน็ จณุ แลว้ เรากจ็ ะเอาลมมาพดั มาเปา่ ใหป้ ลวิ ไป
ไกลๆ โนน้ เมอ่ื ลมพดั เปา่ ไปตกไกลแลว้ เราจะหาดินก็ไม่มี หาน�ำ้ ก็ไมม่ ีนะ หาอะไร
กไ็ มม่ แี หละอนั นี้ นแี่ หละเปน็ ทางดบั ทกุ ขน์ ะ เมอื่ กอ่ นมแี ตโ่ รค คราวหลงั หาโรคกไ็ มม่ ี

200

หลวงปูอ่ ว้าน เขมโก

อย่างเวลาทกุ ขเวทนาเกิดมาแล้วเราจะท�ำอยา่ งไรล่ะ ถา้ ดับได้ สุคติเป็น
ทางไป ถา้ ดบั ไมไ่ ด้ เวลาสนิ้ ลมตายไปในขณะทที่ กุ ขเวทนาครอบงำ� ตายไป
กไ็ ปทคุ ตลิ ่ะนะ
นแี่ หละการปฏบิ ตั ธิ รรม ตอ้ งฝกึ ฝนใหร้ จู้ กั การดบั ทกุ ข์ ไมม่ ใี ครจะรอด
พน้ จากทกุ ขเวทนานไ้ี ปได้ เราจะดบั ทกุ ขน์ นั้ ไดย้ งั ไงละ่ ใหฝ้ กึ ฝนสมาธิ
ใหม้ าก ในกายของเรากม็ ธี าตุดิน ธาตุนำ้� ธาตุไฟ ธาตุลม เราจะเอา
ไฟมาลนมายา่ ง นอ้ มไฟภายนอกหรอื ไฟธาตุของเรามาลนมาย่างมนั
ใหเ้ หอื ดแหง้ เขา้ จะจดุ จะเผากไ็ ด้ ลมภายนอกกม็ ี ลมภายในกายของ
เราก็มี เราจะเอามาพดั มาเป่าให้ปลวิ ไปตกไกลๆ โนน้ ได้ทง้ั นั้นแหละ
การปฏบิ ตั ธิ รรมตอ้ งฝกึ ฝน แตก่ อ่ นนะ่ ขขี้ ลาดหวาดกลวั อะไรๆ กก็ ลวั
อยา่ งนน้ั มนั ดบั ทกุ ขไ์ มไ่ ดน้ ะ เราตอ้ งกลา้ เพอ่ื จะไดร้ จู้ กั ทาง พระพทุ ธเจา้
ยกเอาทกุ ข์มาเปน็ ธรรม ทกุ ขเ์ ปน็ ของควรกำ� หนดรู้ เราจะไปรังเกยี จ
ทุกข์ไม่ได้ เพราะมันเป็นของติดเนื้อตามตัว อันไหนเราไม่ชอบ
พระพุทธเจา้ กส็ อนให้ละใหท้ ิง้ เราได้ละได้ทิ้งแลว้ หรือยงั ล่ะ หรือเรา
จะยดึ เอาถอื เอาทงั้ หมด ถา้ เราไมล่ ะไมท่ ง้ิ มนั จะตดิ เนอื้ ตามตวั เราไป
ละ่ นะ เขาจะตามไปสอน แลว้ เมอ่ื ไรเราจะรจู้ ะเหน็ เมอื่ ไรจะเบอ่ื หนา่ ย
เมอ่ื ไรจะหาทางข้ามพ้นล่ะ
ทกุ ขท์ งั้ หลายทง้ั ปวงกม็ าจากชาตคิ วามเกดิ เกดิ มาแลว้ กเ็ ปน็ อยา่ งเดยี วกนั
ทงั้ หมด ไมม่ ใี ครจะลว่ งพน้ ความทกุ ขไ์ ปได้ ทส่ี ดุ แลว้ กต็ อ้ งตายเหมอื นกนั
ทง้ั หมดนน่ั แหละ ขอ้ สำ� คญั ถา้ เรารจู้ กั ทางดบั ทกุ ขแ์ ลว้ เราจะไมห่ วนั่ ไหว
สงั ขารนมี้ นั ไมใ่ ชข่ องเรา ถา้ เปน็ ของเราจรงิ ๆ เราจะหา้ มเขาได้ “เจา้ อยา่
แกเ่ ดอ้ ” เขากจ็ ะไมแ่ ก่ “เจา้ อยา่ เจบ็ เดอ้ ” เขากจ็ ะไมเ่ จบ็ “เจา้ อยา่ ตายเดอ้ ”
เขากจ็ ะไมต่ าย ถา้ เปน็ ของๆ เรานะ่ แตน่ ไี่ มใ่ ชข่ องๆ เรา เราหา้ มเขาไมไ่ ด้

201

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

เขาจะแก่ เรากห็ า้ มเขาไมไ่ ด้ เขาจะเจบ็ เรากห็ า้ มเขาไมไ่ ด้ เขาจะตาย เรากห็ า้ ม
เขาไมไ่ ด้ เมอ่ื รวู้ า่ สงั ขารนไี้ มใ่ ชข่ องๆ เราแลว้ เรากอ็ เุ บกขาปลอ่ ยวาง เขาจะเปน็
ยงั ไง เรากอ็ เุ บกขาปลอ่ ยวาง เราไมย่ ดึ เอาเปน็ ของๆ เรา สงั ขารทเ่ี รามเี ราไดใ้ น
ปจั จบุ นั น้ี เราเพยี งมาอาศยั เขาสรา้ งบารมเี ทา่ นนั้ นะ บารมกี ท็ านบารมี ศลี บารมี
นแี่ หละทพี่ ระพทุ ธเจา้ บำ� เพญ็ มา พวกเรากเ็ หมอื นกนั ถา้ ไมส่ รา้ งเอาซง่ึ บารมนี ้ี
ก็เทา่ กับวา่ เราก็ยืมเขามาเปลา่ ๆ ล่ะนะ เขาจะเรียกเอากลับคืนไปเมอ่ื ไรก็ได้
แลว้ เราไดอ้ ะไรจากเขา ใหต้ รวจดู ถา้ ไมเ่ อามาสรา้ งเอาบารมแี ลว้ กเ็ ทา่ กบั วา่
เรายืมมาเปล่าๆ เพราะบารมเี ทา่ น้ันทเี่ ราจะไดต้ ดิ เนื้อตามตัวเราไปนะ่

ใหย้ กเอาคณุ แอด๊ เปน็ ตวั ธรรมะนะ พจิ ารณาดู คณุ แอด๊ เขาดบั ทกุ ขไ์ ด้ โรคของ
เขาเมอ่ื กอ่ นตอ้ งฉดี ยาทกุ ๖ ชวั่ โมง แตบ่ น้ั ปลายนเี่ ขาไมร่ บั ยาอะไรนะ เพราะ
ความเจ็บความปวดอะไรๆ ของคุณแอ๊ดไม่มี ถ้าไม่มีอะไรมาครอบง�ำจิต
อยา่ งนน้ั แลว้ มนั ก็มีแตค่ วามสุขล่ะนะ เวลายงั มลี มหายใจอยู่กม็ แี ตค่ วามสุข
ตายไปแลว้ กไ็ ดผ้ ลของความสขุ ดบั ทกุ ขไ์ ดก้ ม็ สี คุ ตเิ ปน็ ทางไป ถา้ ดบั ทกุ ขไ์ มไ่ ด้
กไ็ ปทคุ ติ ไมร่ ู้วา่ จะไปทางไหนแหละมเี ยอะ ทคุ ตกิ ด็ นี ะ่

ถา้ เรามวั แตจ่ ะพง่ึ หมอ หมอกด็ บั ทกุ ขใ์ หไ้ มไ่ ดห้ รอก ตอ้ งพง่ึ ตวั เอง อตั ตา หิ
อตั ตโน นาโถ พง่ึ ใครกพ็ งึ่ ไมไ่ ด้ แลว้ ตอ้ งหนั มาพงึ่ ตวั เอง ถา้ เราพง่ึ ตวั เองไมไ่ ด้
เราก็พ่ึงใครไม่ได้ น่ีแหละถ้าเราปฏิบัติเข้าไปอย่างน้ันมันจึงจะเห็นนะ
อตั ตา หิ อตั ตโน นาโถ นะ่ เราจะหวงั พง่ึ ใครละ่ พง่ึ หมอกพ็ ง่ึ ไมไ่ ด้ พงึ่ พพี่ ง่ึ
นอ้ งพง่ึ พอ่ พงึ่ แมก่ พ็ งึ่ ไมไ่ ด้ ตอ้ งหนั มาพงึ่ ตวั เอง พงึ่ ตวั เองนะ่ พงึ่ ได้ การพง่ึ
ตวั เองกค็ อื ใหเ้ รามสี มาธกิ ม็ ปี ญั ญานแี่ หละ พงึ่ ตวั ปญั ญานนั่ แหละจงึ จะพน้
ทุกขด์ ับทุกข์ได้

202

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

203

ชวี ประวัตแิ ละปฏิปทาค�ำสอน

พระอุโบสถ

กฏุ นิ ่ะหลงั น้อย ทำ� กจิ อย่างอ่ืนกบ็ ่ได้สะดวก จงึ ได้ยกศาลา (พระอุโบสถ) ข้ึนใหม่
จะไหวพ้ ระสวดมนตห์ รอื บวชพระกไ็ ดส้ ะดวกอนั นี้ เปน็ ศาลาเปน็ อโุ บสถดว้ ย จะยกขน้ึ
ตรงทกี่ ฏุ หิ ลวงปมู่ น่ั นแ่ี หละ เปน็ ทม่ี งคล เปน็ ทค่ี วรเคารพนะ่ ยา้ ยออกไปแลว้ แตก่ ร็ กั ษา
ไว้เหมอื นเก่านน่ั แหละกฏุ นิ ่ะ

204

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

ระหว่างกอ่ สร้างพระอโุ บสถวดั ป่านาคนมิ ติ ต์

205

ชีวประวตั แิ ละปฏปิ ทาคำ� สอน

มองดูครู

ใหเ้ รามองดกู ำ� หนดดพู ระพทุ ธเจา้ ทรพั ยส์ มบตั อิ ะไรตา่ งๆ นนั้ ทา่ นสละหมดทกุ อยา่ งนะ
ทง้ั ฐานะทงั้ ความสขุ ความสบาย ทา่ นกส็ ละออกหมด แลว้ ทา่ นกม็ าอยแู่ บบคนอนาถา
แบบไมม่ อี ะไรแหละ อยตู่ ามถำ้� ตามเงอื้ มผา ถา้ หนา้ แลง้ ทา่ นกอ็ ยรู่ กุ ขมลู ตอนเปน็
กษัตริย์ก็อยู่ในปราสาทเป็นอย่างไรล่ะ แล้วต้องมาอยู่อย่างคนอนาถาแล้วเป็น
อยา่ งไรละ่ ตอ้ งมาเทย่ี วบณิ ฑบาตตามบา้ นคนทกุ ขค์ นจน ไดม้ ายงั ไงทา่ นกถ็ อื วา่ เปน็

206

หลวงปู่อว้าน เขมโก

เพยี งยาระงบั ความโลภระงบั ความหวิ เทา่ นน้ั กษัตริย์มาก่อนหรือเป็นคนอนาถามาก่อน
รสของยาที่ได้มาก็มีหลายรส แต่ท่านก็ไม่ เมื่อมาสู่ธรรมวินัยนี้แล้วต้องเสมอกัน
รงั เกยี จแหละ เพราะทา่ นพจิ ารณาตกแลว้ วา่ ทง้ั หมด ไมม่ ใี ครละ่ จะยดึ วา่ ตวั เองเปน็ กษตั รยิ ์
อาหารทไ่ี ดม้ านน้ั เปน็ ยาทงั้ หมด ยานจี้ ะเปน็ มาก่อน ตัวเองเป็นเศรษฐมี าก่อน ทกุ อยา่ ง
ยงั ไงทา่ นกไ็ มร่ งั เกยี จ ทา่ นอยอู่ ยา่ งคนอนาถา เสมอกันทง้ั หมด ธรรมน้ันเสมอกันทงั้ หมด
แสวงหาธรรม ท่านจึงพบเห็นธรรมได้ เพราะท่านเคารพธรรม เร่อื งอดีตท่านไม่เอา
คนอนาถาไม่มีความกังวลอะไรแหละ มาวา่ ถงึ แหละ ไมว่ า่ เรอื่ งเกยี รตเิ รอ่ื งยศอะไร
พวกเรากใ็ หม้ องดคู รเู ปน็ ตวั อยา่ ง แตโ่ ดยมาก กด็ ี ทา่ นเอาธรรมเปน็ ใหญ่ ฉะนน้ั พวกเราตอ้ ง
เวลาพวกเราปฏบิ ัตนิ ะ่ มักจะแสวงหาแต่ มองดคู รใู หม้ าก
ความสขุ ตดิ ความสขุ แลว้ มนั จะเหน็ ธรรม
ได้หรือ พระพุทธเจ้าท่านแสวงหาธรรม แลว้ พวกเราจะเอาใครเปน็ ครูเราล่ะ ถ้าเอา
ท่านอย่แู บบคนอนาถานะ จงึ พบธรรม คนพาลเป็นครู เราก็จะไปทางผิดท้ังหมด
ล่ะนะ ถ้าเอานักปราชญ์เป็นครู เราก็เป็น
ฉะนั้นพวกเราควรมองดูครูให้มาก ท่าน นกั ปราชญ์ พวกเรากพ็ ิจารณาใหแ้ ยบคาย
บิณฑบาตจากคนจน เขาจะให้มายังไง
กถ็ อื วา่ เปน็ ยาทงั้ หมด พจิ ารณาเปน็ ยา ถา้ ไม่ การงานทกุ อยา่ งเราไมอ่ ยากใหม้ กี ารมงี าน
พิจารณาว่าเป็นยาแล้วมันจะเกิดความโลภ งานกฐนิ กด็ ี ถา้ มที กุ ปเี ราตาย ถา้ มงี านแลว้
ถ้าพิจารณาแยบคายแล้วมันก็เป็นยา มนั หนัก ธาตขุ ันธเ์ ราไม่ไหว ธาตุขันธ์ของ
เทา่ นนั้ มนั กไ็ มเ่ กดิ ความโลภ มนั จะเปน็ คณุ เราจะรบั ไมไ่ หว ถา้ ไมไ่ หวก็ เอา้ เทา่ นน้ั แหละ
ของทุกอย่างถ้าเราพิจารณาให้แยบคาย งานมนั หนกั ธาตกุ ว็ กิ ารไปหมดถา้ มงี านแลว้
แล้วก็ไม่ให้โทษ จะกลายเป็นคุณ ดังท่ี ขนั ธน์ เ้ี ปน็ ภาระอนั หนกั เราจงึ ไมอ่ ยากให้
พระพุทธเจ้าท่านแสวงหาธรรมก็ดี ท่านจึง มกี ารมีงาน ปกตเิ ราอยากอยแู่ บบอนาถา
ได้พบเห็นธรรม พวกเราต้องมองดูบรมครู มนั สบาย อยแู่ บบคนอนาถานะ่ มนั ไมม่ ที กุ ข์
ให้มาก สาวกของพระพุทธเจ้าก็เหมอื นกัน ไม่มีภาระอะไรแหละ วัดของเราก็มีครบ
เม่ือก่อนอยู่อย่างเศรษฐีอยู่อย่างกษัตริย์ ทกุ อยา่ งแลว้
แตไ่ มม่ คี วามสขุ พอมาอยอู่ ยา่ งคนอนาถา
อยรู่ กุ ขมลู แลว้ ทา่ นกลบั มแี ตค่ วามสขุ จะเปน็ น่ันแหละผู้ปฏิบัติแสวงหาธรรมะควรอยู่
แบบอนาถาจงึ สมฐานะ

207

ชวี ประวัตแิ ละปฏปิ ทาคำ� สอน

พธิ ปี ระชุมเพลิงศพพระทีม่ รณภาพทีว่ ดั ป่านาคนิมติ ต์
โดยมีพธิ แี บบเรยี บงา่ ยตามทหี่ ลวงป่มู น่ั พาท�ำ

หลวงปมู่ น่ั พาทำ�

งานศพ ถา้ เกบ็ ไวน้ านกจ็ ะกลายเปน็ งานใหญ่ หลวงปมู่ นั่ ทำ� ศพลกู ศษิ ยเ์ หมอื นกบั ไมม่ ี
งานนะ พอตายแลว้ กเ็ ผา เผาแลว้ กไ็ มม่ อี ะไร กลางคนื กไ็ มไ่ ดม้ สี วดมนตส์ วดพรอะไร
มีแต่ให้ไปท�ำความเพยี ร ท่านเอากองไฟนัน่ แหละเปน็ ธรรมะ “อาจารย์ของพวกท่าน
ไฟกำ� ลงั สมุ อยพู่ นู้ ใหร้ บี เขา้ ไปทางจงกรม” ไมม่ อี ะไรนะ หลวงปมู่ นั่ ทา่ นทำ� ศพลกู ศษิ ย์
ทา่ นใหผ้ ทู้ ย่ี งั มชี วี ติ อยนู่ น่ั แหละทำ� ความเพยี รเขา้ ความตายนนั่ จะมาถงึ เราเมอ่ื ไร
เราเองกจ็ ะเปน็ อยา่ งนน้ั แหละ เราจะไดอ้ ะไรละ่ ตดิ ตวั เราไป เมอ่ื ยงั มชี วี ติ อยกู่ ร็ บี ๆ
หาเอา

208

หลวงปูอ่ วา้ น เขมโก

เนย่ี ดเู อางานทกุ วนั นี้ พระทม่ี ามากๆ ไมไ่ ดน้ มิ นตน์ ะ พระทน่ี มิ นตย์ งั ไมไ่ ดม้ า เปน็ ยงั ไงละ่ เขามา
มายงั ไงละ่ ใหด้ เู อาเดยี๋ วนี้ เจา้ ภาพหนกั เงนิ ลา้ นพอไหมละ่ แจกจา่ ยนะ่ มนั วนุ่ วายนะ พอเสรจ็ งาน
ไดข้ องแลว้ กไ็ ป ไมม่ ใี ครชว่ ยเกบ็ ขา้ วเกบ็ ของ มแี ตเ่ จา้ ภาพแหละเนย่ี เขามาเอาแลว้ กไ็ ป มที กุ
ประเภททมี่ าในงานนะ่ บางองคก์ บ็ าตรหาย ผา้ จวี รหาย ไมร่ ใู้ ครเอาไป มนั มหี มดทกุ อยา่ ง พระที่
นิมนต์ยงั ไมไ่ ด้มาดอก ทไี่ ม่ไดน้ ิมนตไ์ ด้ขา่ วก็มากันแหละ อนั นี้เตม็ สามร้อยสี่ร้อย ศาลานั่งก็
ไมห่ มดนะ จะไปฉนั ทไ่ี หนละ่ ทเี่ จา้ ภาพเตรยี มนนู่ เตรยี มนี่ เตรยี มงานบญุ จนเปน็ ทกุ ข์ แตบ่ ญุ
จรงิ ๆ คอื ความสขุ น่นั แหละมันกลบั กันอยา่ งนี้

ถา้ ตายแลว้ เราเผาเหมอื นกบั หลวงปมู่ นั่ ทำ� ศพลกู ศษิ ย์ เหมอื นกบั ไมม่ งี านนะ ถา้ เกบ็ ไวน้ าน
กเ็ ปน็ งานใหญอ่ นั น้ี งานใหญแ่ ตท่ ำ� เหมอื นกบั ไมม่ งี านอะไร สบาย พระทยี่ งั มชี วี ติ อยกู่ ไ็ ดเ้ ขา้
ทางจงกรม ท�ำความเพียร พิจารณาถงึ ความตาย มันจะมาถงึ เราเมอื่ ไรล่ะ เราตายแลว้
เราจะได้อะไรติดตัวเราไป ยังมีชีวิตอยู่อยากได้อะไรก็รีบหาเอาให้เกิดให้มีให้เห็นภายใน
จิตของเราน้ี ถ้าเกบ็ ไวน้ านน่ะมนั ยาก บรรดาลกู ศษิ ยพ์ ระ ความเพียรกจ็ ะเสอื่ ม ไมไ่ ดท้ ำ�
อะไรแหละ มแี ตง่ านๆ ในเมอ่ื ตายแลว้ กร็ กั ษาคนเปน็ คนเปน็ อยา่ ใหเ้ สอ่ื ม ธรรมทมี่ อี ยมู่ นั
เสอื่ มได้เพราะเรอ่ื งการงาน การงานเหลา่ นีม้ ันกเ็ ร่ืองกเิ ลส มแี ต่เร่ืองอย่เู ร่อื งกิน

หลวงปหู่ ลา้ ทา่ นเลอ่ื มใสหลวงปมู่ น่ั ทำ� ศพลกู ศษิ ย์ ไปบณิ ฑบาตยงั ไมไ่ ดต้ าย กลบั จากบณิ ฑบาต
โยมเขามาบอกแลว้ “ครบู าเนยี มตายแลว้ นะ” “เออ้ ตายแลว้ กน็ อนตายอยนู่ น่ั แหละ เนยี มเอย้
ฉนั จงั หนั แลว้ กอ่ น” พอฉนั จงั หนั แลว้ เสรจ็ ผทู้ เ่ี ขา้ ไปบอกชาวบา้ นกไ็ ป แลว้ หลวงปมู่ นั่ ทา่ นกใ็ ห้
ยกเตยี งยกแครไ่ ปตงั้ ใกลๆ้ เพราะทา่ นนอนอยทู่ างจงกรม วางเตยี งแครแ่ ลว้ หลวงปมู่ นั่ กท็ ำ� ทา่
จะยกนะ บรรดาลกู ศษิ ยก์ ไ็ มใ่ หท้ า่ นยกแหละ ลกู ศษิ ยก์ ย็ กศพมานอนบนแคร่ “เอา้ ยกไปโนน้ ”
ตงั้ ไวต้ รงโนน้ กอ่ น แลว้ กห็ าฟนื กนั ละ่ นะ ทงั้ พระทงั้ เณรกห็ าฟนื กนั กวา่ ชาวบา้ นจะเอาพรา้ เอา
ขวานมา ไฟกล็ กุ แลว้ “ผา้ ประคตเอวไหมอยใู่ นเอวนนั่ ปลอ่ ยใหไ้ ฟไหมท้ งิ้ ไดป้ ระโยชนอ์ ะไรละ่
รบี ไปแกเ้ อา” ยังเข้าไปแกเ้ อาผา้ ประคตเอวไหมอกี นะ ไฟกำ� ลงั ลกุ นะ่ ผ้าจวี รกค็ งไม่มีจึงเหน็
ผา้ ประคตเอวน่ะ นั่นแหละทา่ นหลวงปู่ม่ันทำ� ศพลูกศษิ ย์

209

ชีวประวัติและปฏิปทาคำ� สอน

ผา้ กฐนิ เพ่ือบรวิ าร ผ้าป่าเพื่อพ้นทกุ ข์

สมยั หลวงปมู่ น่ั อยวู่ ดั ปา่ บา้ นหนองผอื มโี ยมโคราชมาประกาศกฐนิ ถงึ วนั เขากย็ ก
เครื่องกฐินมาตั้งบนศาลา หลวงปู่ม่ันไม่ลงไปรับเขานะ ท่านอยู่กุฏิท่านโน้น
ฉนั จงั หนั เสรจ็ แลว้ อยกู่ ฏุ เิ ลย ทา่ นไมล่ งไปรบั เมอื่ ไมล่ งไปรบั คงจะมพี ระลกู ศษิ ย์
หลวงปู่ม่ันแนะน�ำให้เขาไปบังสุกุลท่ีกุฏิของหลวงปู่ม่ัน เขาเลยยกองค์กฐินไป
ตง้ั อยตู่ รงบนั ไดกฏุ หิ ลวงปมู่ นั่ เอาใบไม้มาทับแลว้ กไ็ ป ไมร่ อรบั ศลี รับพรแหละ
แล้วหลวงปมู่ น่ั ก็ลงมาชักผา้ บงั สกุ ุลให้

210

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

ทีห่ ลวงป่มู ่นั ไม่รบั เป็นองคก์ ฐิน แต่ใหน้ อ้ ม เขาสรา้ งกฐนิ เขาตอ้ งหาหมอรอ้ งหมอรำ� มา
เป็นผ้าป่าน่ะ เพราะท่านให้เขาได้ถวาย ฉลอง เทยี่ วเชญิ คนมาดมู าชม มารว่ มทำ� บญุ
อฐั บรขิ ารเปน็ บงั สกุ ลุ เวลาไปเบอ้ื งหนา้ โนน้ บรวิ ารที่มาในกฐินนนั้ ก็มีสารพัด มที ้งั คนดี
พระพุทธเจ้าองค์หน่ึงได้เสด็จอุบัติแล้วอยู่ คนไมด่ แี หละ มาตมี าฆา่ กนั กม็ ี มากนิ เหลา้
ข้างหน้าโนน้ เวลาพระพทุ ธเจ้าองค์นน้ั ท่าน เมายากม็ ี มาอนโุ มทนากม็ ี มที กุ อยา่ งนน่ั แหละ
ตรสั วา่ “ดกู อ่ นภกิ ษุ เธอจงเปน็ ภกิ ษมุ าเถดิ ” ไดบ้ รวิ ารมากไ็ ดท้ กุ ขม์ าพรอ้ ม มบี รวิ ารมาก
แล้วผ้าทิพย์พร้อมอัฐบริขารก็เลื่อนลอยมา กเ็ ปน็ ทกุ ขเ์ พราะบรวิ ารนนั่ แหละ เขาอยากมี
สวมเอา ส�ำเร็จเป็นพระภิกษุโดยสมบูรณ์ บรวิ ารมาก กม็ บี รวิ ารมากตามเจตนาของเขา
นแี่ หละสาวกของพระพทุ ธเจา้ ทพ่ี ระพทุ ธเจา้ แตม่ ันไมพ่ น้ ทกุ ขน์ ะ
บวชเอหภิ กิ ขใุ ห้ พระพทุ ธเจา้ ตรสั วา่ “ดกู อ่ น
ภกิ ษุ เธอจงเป็นภกิ ษมุ าเถดิ ” เทา่ นนั้ แหละ การถวายผา้ บังสุกุลน้ี เราไมไ่ ดเ้ ชอ้ื เชญิ ใคร
ผ้าเล่ือนลงมาเป็นภิกษุโดยสมบูรณ์ องค์ที่ คิดอยากถวายม้ือใด๋ก็ทานได้ เราให้ด้วย
ไมเ่ คยถวายผา้ บงั สกุ ลุ อยา่ งเชน่ พระพาหยิ ะ ความบริสุทธ์ิ ผู้รับก็รับด้วยความบริสุทธิ์
เป็นฆราวาสฟังเทศน์พระพุทธเจ้าได้ส�ำเร็จ เหมอื นของทต่ี กมาจากอากาศ ลงจากกฏุ ไิ ป
เปน็ พระอรหันตแ์ ล้ว พอจะบวช แตไ่ ม่เคย กเ็ จอเลย ชกั บงั สกุ ลุ เอาเลย เหมอื นของทพิ ย์
ถวายผ้าบังสุกุลไว้ พระพุทธเจ้าจึงให้ไป อานิสงส์ทานนัน่ แหละ พระพทุ ธเจา้ ตรสั ว่า
แสวงหาผา้ บงั สกุ ลุ ไดผ้ า้ บงั สกุ ลุ มาเมอ่ื ไรจงึ “ดกู อ่ นภกิ ษุ เธอจงเปน็ ภกิ ษมุ าเถดิ ” เปน็ ภกิ ษุ
จะบวชให้ ไปหาท่ไี หนก็ไม่ได้ เพราะตวั เอง โดยสมบรู ณ์มา
ไมไ่ ดท้ านเอาไว้ พอดกี รรมกต็ ามทนั มวี วั แม่
ลกู ออ่ นหวงลกู ยนื อยใู่ นทาง ทา่ นเดนิ ผา่ นไป กฐนิ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นบญั ญตั ทิ หี ลงั เมอื่ กอ่ น
เขากระโดดชนเอา เลยได้เข้าสู่นิพพาน บัญญัติแต่ผ้าบังสุกุล กุลบุตรให้แสวงหา
ตอนน้นั กเ็ ลยไม่ไดบ้ วช ผ้าบังสุกุลเป็นเครื่องนุ่งห่ม สมัยนั้นการ
แสวงหาผ้าบังสุกุลเป็นเคร่ืองนุ่งห่มนั้นยาก
นแี่ หละทหี่ ลวงปมู่ นั่ ไมร่ บั องคก์ ฐนิ กเ็ พอ่ื ชว่ ย ล�ำบาก เวลาพระขาดแคลนเครื่องนุ่งห่ม
สง่ เสรมิ บารมขี องเขาใหเ้ ขาไดบ้ วชเอหภิ กิ ขุ คนไมร่ จู้ กั ทำ� ถวาย พระพทุ ธเจา้ กเ็ ลยบญั ญตั ิ
เป็นพระภิกษุโดยสมบูรณ์ แต่การสร้าง การถวายผา้ กฐนิ พรรณนาอานสิ งสก์ ารถวาย
กฐินเปน็ การสรา้ งเอาบริวาร อยา่ งโบราณ ผา้ กฐนิ ขน้ึ ผใู้ หก้ ไ็ ดร้ บั อานสิ งส์ ผรู้ บั กไ็ ดร้ บั

211

ชวี ประวัติและปฏปิ ทาค�ำสอน

การถวายผา้ บงั สกุ ลุ นี้
เราไม่ได้เชอ้ื เชิญใคร
คดิ อยากถวายมอ้ื ใด๋ก็ทานได้
เราให้ดว้ ยความบรสิ ุทธ์ิ
ผรู้ ับกร็ บั ดว้ ยความบริสุทธิ์
เหมอื นของที่ตกมาจากอากาศ

212

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

อานิสงส์ แต่กาลกฐินต้องถวายตามกาล สมยั กอ่ นเอกลาภไมเ่ หมอื นทกุ วนั นี้ หายาก
เริ่มตัง้ แต่แรมค่�ำหนึ่ง ไปถึงเดอื น ๑๒ เพญ็ เครอ่ื งนงุ่ หม่ ผา้ อะไรตอ่ อะไรนส่ี ว่ นมากเปน็
ถวายไดเ้ พยี งเดอื นเดยี วเทา่ นน้ั สว่ นผา้ บงั สกุ ลุ ผา้ ทอดว้ ยมอื ทง้ั นน้ั แหละ ทา่ นเอามาทำ� จวี ร
ไมไ่ ดก้ ำ� หนดกาล จะทำ� วนั ไหนกไ็ ด้ ไดผ้ า้ บงั สกุ ลุ ทำ� สงั ฆาฏกิ ด็ ี แมผ้ า้ อาบนำ�้ ฝนกผ็ า้ ทอดว้ ยมอื
เปน็ เคร่ืองนงุ่ ห่ม การเจริญกรรมฐานกง็ า่ ย ผืนกไ็ ม่ใหญ่ เอามาเย็บตอ่ กนั เข้า มนั กวา้ ง
ยาวมาน้ีต่อกันหลายต่อ แล้วก็น�ำไปย้อม
บรรดาสาวกของพระพทุ ธเจา้ อยา่ งพระมหา- หนิ แดงท�ำเป็นผ้าอาบน�ำ้ ฝน
กสั สปะ สาวกองคใ์ หญ่ พระพทุ ธเจา้ มอบผา้
สังฆาฏใิ ห้ ท่านรบั แลว้ ทา่ นกร็ ักษาจนถงึ วัน ไมเ่ หมอื นทกุ วนั นี้ เอกลาภเหลอื เฟอื ผา้ ไดม้ า
เขา้ สนู่ พิ พาน สงั ฆาฏกิ ต็ าบ (ปะ) ถงึ รอ้ ยครงั้ แลว้ ก็ดี สมยั กอ่ นเอาเข็มมาเยบ็ เอาด้วยมอื
บณิ ฑบาตมาฉนั เสรจ็ แลว้ กไ็ ปบณิ ฑบาตหาผา้ เยบ็ กนั ไดเ้ พยี งวนั ละขนั ธก์ ย็ งั วา่ ได้ จกั รอะไร
เศษผา้ ทเ่ี ขาทงิ้ เปน็ ผา้ บงั สกุ ลุ มาตาบนนั้ ได้ กไ็ มม่ ลี ะ่ เมอ่ื กอ่ น เยบ็ ดว้ ยมอื เอาทงั้ นนั้ นแี่ หละ
ถึงร้อยครั้ง จนกระทั่งวันเข้าสู่นิพพาน อะไรๆ ทกุ อยา่ งมไี ดด้ ว้ ยความเพยี รทง้ั หมด
ผ้าบังสกุ ุลผนื นัน้ ก็ดี สมยั โบราณคนตายใน ไดผ้ า้ มาแลว้ กเ็ พยี รตดั เยบ็ อยนู่ น่ั แหละ มแี ต่
ประเทศอนิ เดยี เขาจะเอาผา้ เนอ้ื ละเอยี ดมา อาศยั ความเพยี รทง้ั หมด แมแ้ ตก่ ลดแตม่ งุ้ กด็ ี
หอ่ พนั รา่ งกายแลว้ กล็ อยนำ้� ใหไ้ ปสขุ ชมุ่ เยน็ ทุกวนั นี้กุลบตุ รเข้ามาบวชไม่ต้องหาตอ้ งท�ำ
สว่ นนางกุมารหี ญิงหนุ่มนอ้ ยตาย เขากเ็ อา อะไรแลว้ ตดั ผา้ เยบ็ ผา้ กไ็ มเ่ ปน็ แมแ้ ตย่ อ้ มผา้
ผ้าขาวนี่แหละมาเปลี่ยนมาพันร่างกายแล้ว กไ็ มเ่ ปน็ อกี ละ่ ความเพยี รไมม่ ี ไมไ่ ดท้ ำ� ความ
ก็ลอยน�้ำไป ศพนั้นไหลมาติดอยู่ข้างท่าท่ี เพียรเอาไว้ การท�ำความเพียรก็เพียรเพ่ือ
อาบน�ำ้ ของพระพทุ ธเจา้ พระพุทธเจา้ ลงไป ตอ่ สอู้ นาคตขา้ งหนา้ เกดิ มาแลว้ ถา้ ไมม่ คี วาม
อาบน�้ำท่ีแม่น้�ำคงคา พระพุทธเจ้าจึงได้ไป เพยี รความอดทน จะไปตอ่ สอู้ ะไรได้ ทกุ อยา่ ง
ชกั บงั สกุ ลุ เอาผา้ ทห่ี อ่ ศพนน่ั แหละเอามาซกั ตอ้ งอาศยั ความเพยี รความอดทน การงานนนั้
ซกั ทมี่ นั เปอ้ื นนนั่ แหละออก แลว้ กม็ าตดั เปน็ จงึ จะเกดิ ผล ความเพยี รไมม่ กี ท็ ำ� ไมส่ ำ� เรจ็ ละ่
ผ้าสังฆาฏิ พระพทุ ธเจา้ ฉลองแลว้ ก็มอบให้ ลม้ เหลวไปทงั้ หมดล่ะ
พระมหากัสสปะ ท่านเป็นพระเถระผู้ใหญ่
พระมหากัสสปะได้รับผ้าผืนน้ันก็รักษาไว้
จนทา่ นเข้าสูน่ ิพพาน ตาบถงึ ร้อยชั้น

213

ชีวประวัตแิ ละปฏิปทาคำ� สอน

ชว่ ยพ่อช่วยแม่เรา

ชว่ งโครงการชว่ ยชาติ เราไดพ้ ดู กบั หมวู่ า่ “ปจั จยั กฐนิ ทง้ั หมดนี้ เราจะเอาไปชว่ ยชาติ
ท้ังหมดเด้อ” เราเห็นว่าการช่วยชาติเป็นการฝังทรัพย์ไว้ในดิน ไม่เป็นของใคร
เป็นของชาติ เป็นของแผน่ ดนิ ถ้าชาตเิ จริญ เวลาเราเกิดมาชาติใดภพใดกไ็ ดพ้ บแต่
ความเจริญนน่ั แหละ
กฐนิ ชว่ งนน้ั ไดม้ ากนอ้ ยเทา่ ไรกต็ าม กย็ กไปถวายหลวงตาทง้ั หมดนนั่ แหละ หลงั จาก
โครงการชว่ ยชาตปิ ดิ แลว้ จงึ ไดแ้ บง่ เปน็ ๓ สว่ น คอื ใหว้ ทิ ยเุ สยี งธรรม ๑ สว่ น มอบให้
วิทยทุ สี่ กลฯ นี้ ๑ สว่ น อีกส่วนหนง่ึ ก็เกบ็ ไว้ซ่อมแซมเสนาสนะภายในวัด
ชว่ งทช่ี ว่ ยชาติ ใครจะมาขอสรา้ งกฏุ สิ รา้ งอะไร เรากไ็ มร่ บั ไมเ่ อา เราใหช้ ว่ ยชาตกิ อ่ น
หลวงตาทา่ นทำ� ทา่ นทำ� เพอื่ อะไรละ่ ไดค้ ดิ ไมใ่ ชท่ า่ นทำ� เพอื่ ลกู เพอื่ หลานเหรอ กเ็ รา
เปน็ ลกู เปน็ หลาน เราจะเฉยไดย้ งั ไงละ่ เราจะไมช่ ว่ ยพอ่ แมเ่ ราเหรอ เราจะใหพ้ อ่ แม่
เป็นทุกข์อยู่คนเดียวมันสมควรเหรอ เราเป็นลูกเป็นหลานก็ต้องย่ืนมือเข้าไป
ชว่ ยทา่ น พอ่ แมจ่ ะไดเ้ บาใจวา่ มลี กู เขา้ มาชว่ ยนะ่ เราคดิ อยา่ งนน้ั แหละ จะใหพ้ อ่ แม่
เปน็ ทกุ ขค์ นเดยี วไดย้ งั ไง เราเปน็ ลกู ตอ้ งยน่ื มอื เขา้ ไปชว่ ย พอ่ แมจ่ ะไดเ้ บาใจ หลวงตา
ทา่ นกท็ ำ� เพอ่ื ลกู หลานเหลนขา้ งหนา้ โนน้ เราจำ� เปน็ ตอ้ งไดช้ ว่ ย เราเปน็ ลกู มนี อ้ ยกด็ ี
ก็ถวายท่านทง้ั หมดตามท่เี ราได้เรามนี แ่ี หละ
กฐนิ กค็ อื เอาของทกุ ๆ คนนแี่ หละ ไมใ่ ชข่ องเรา เอาของทกุ คนไปฝงั ไวล้ งในดนิ เขาไมร่ จู้ กั
ทำ� บญุ เราเลยทำ� ใหเ้ ขา เอาของเขาทำ� ใหเ้ ขา ไมใ่ ชข่ องเรานะ เราไมม่ อี ะไรแหละ เอาของ
เขาไปฝงั ไว้ในดนิ ใหเ้ ขา เกดิ มาจะไดพ้ บทรพั ยส์ มบตั ิของเขาเอง

214

หลวงปู่อว้าน เขมโก

หลวงป่อู วา้ น เขมโก กราบหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน ที่วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร

วดั บา้ นนามน เราไม่ลืม

ตอนโครงการชว่ ยชาตนิ ะ่ หลวงตาเพน่ิ ถามวา่ “มาจากไหน”
เราตอบเพ่นิ วา่ “มาจากวัดปา่ บา้ นนามน”
“วัดบ้านนามนเราบ่ลืม กน้ เราแตกอยทู่ ่นี ่ัน” เพ่ินวา่
หลวงปมู่ น่ั นน่ั แหละพาเพน่ิ มาจำ� พรรษาทวี่ ดั บา้ นนามนน้ี ชว่ งนนั้ เปน็ งานศพหลวงปเู่ สาร์
แลว้ หลวงปมู่ น่ั กไ็ ปงานหลวงปเู่ สารท์ อ่ี บุ ลฯ นนู้ กลบั มาจากงานแลว้ เพน่ิ กม็ าจำ� พรรษา
อยู่ที่น่ี น่ันแหละทท่ี ่านว่า “วดั ป่าบา้ นนามนเราบ่ลืม เรานัง่ ภาวนาจนก้นแตกอยู่ท่ี
บา้ นนามน”

215

ชีวประวัตแิ ละปฏิปทาคำ� สอน

บญุ สามแดนโลกธาตุ

วทิ ยเุ สยี งธรรม หลวงตาทา่ นประกาศทำ� บญุ เปดิ โลก ทวั่ โลกเนย่ี แหละทตี่ กทกุ ขไ์ ดย้ าก
ผี ปศี าจ อะไรกด็ ี มาทงั้ หมดนะ มารบั ทาน ทา่ นเมตตาสงเคราะหโ์ ลก มารบั ทานจากทา่ น
ภตู ผิ ปี ีศาจเทวดาอินทรพ์ รหมมาทง้ั หมดแหละ อยู่ท่ีไหนก็ดี เขาไดข้ า่ วน่ะ มาได้รบั
สว่ นบญุ มคี วามสขุ กลบั ไป บางพวกมากไ็ มไ่ ดอ้ ะไรกลบั ไปดว้ ยความเหงาหงอยนน่ั กม็ ี
เพราะญาติของตวั เองไม่ฝากไปก็เลยไมเ่ ห็น ทีท่ า่ นประกาศท�ำบุญเปดิ โลกน้ีมคี วาม
ส�ำคัญมากอยู่นะ วิญญาณทั่วโลกเขาต้องการจากผู้มีบุญนั่นแหละ ผู้มีบุญท�ำบุญ
ประกาศแผ่ไปหมดท้งั โลกนั่นแหละ

ฉะนนั้ พวกเรากด็ ี มอี ะไรกอ็ นโุ มทนาเอานะ มมี ากมนี อ้ ยหรอื ไมม่ กี อ็ นโุ มทนาเอา ใหเ้ รา
มีจติ เลื่อมใสในทาน ถ้าจิตของเราไมเ่ ลอื่ มใสในทาน เวลาบรรดาญาตขิ องเราท�ำบุญ
สง่ ไปใหก้ ็ไม่ไดร้ บั อกี แหละนะ กรรมของเรา เพราะจิตของเราดวงน้ีไมย่ นิ ดใี นทาน
ถงึ เขาจะสง่ ไปใหก้ ไ็ มย่ นิ ดี ไมร่ บั จติ ดวงนมี้ นั ไมต่ าย ถา้ จติ ดวงนย้ี นิ ดเี ลอื่ มใสในทาน
เวลาบรรดาญาตสิ ง่ ไปใหก้ ไ็ ดร้ บั ทานนน้ั การทำ� บญุ สง่ ไปใหบ้ างพวกกไ็ ดร้ บั บางพวก
ก็ไม่ได้รับ ท่ีไม่ได้รับก็เรียกว่ากรรมหนัก เป็นคนมีชีวิตอยู่เขาก็ไม่เล่ือมใสในทาน
ไมอ่ นโุ มทนาเอา ถา้ เปน็ อยา่ งนนั้ แลว้ ชอ่ื วา่ บญุ อะไรๆ กแ็ ลว้ แต่ ใครจะสง่ ไปใหก้ ไ็ มไ่ ด้
รบั ทงั้ นั้น อย่างทเ่ี ขาตงั้ ใจวา่ จะมารบั ส่วนบญุ น่ะ หลวงตาท่านกเ็ มตตาจะใหท้ ้ังหมด
นน่ั แหละ แตม่ นั กไ็ มไ่ ดร้ บั อนั น้ี เพราะกรรมเขาหนกั ดว้ ยอนั นี้ หลวงตาทา่ นกแ็ ผเ่ มตตา
ให้ทง้ั หมด แต่พวกท่กี รรมหนกั ไมไ่ ด้รบั ถงึ แมจ้ ะมาก็ดี

นแ่ี หละฟงั เอาวทิ ยเุ สยี งธรรม เปน็ ขา่ วบญุ เราเหน็ เปน็ อยา่ งไรละ่ มศี รทั ธาเลอ่ื มใสไหมละ่
หรอื ไม่เลอื่ มใสเลย ท่านทานอะไรก็ดี สงเคราะหอ์ ะไรกด็ ี ก็ล้วนแตเ่ ปน็ บญุ ท้งั หมด
นนั่ แหละ เราเลอื่ มใสอนโุ มทนาเอาไหมละ่ ถา้ เราไมเ่ ลอื่ มใสไมอ่ นโุ มทนาเอา ใครสง่
อะไรไปให้ ดวงจติ ดวงวญิ ญาณของเรากจ็ ะไมไ่ ดร้ บั แหละนะ ทานของเราถา้ ตกไปอยู่
กบั ทา่ นแลว้ ทา่ นเอาไปทไ่ี หนกด็ ี กไ็ ดร้ บั ความสขุ ทงั้ นน้ั แหละ ไมม่ ที จ่ี ะเปน็ ทกุ ขเ์ ปน็ พษิ
เปน็ ภยั นะ่ ถา้ ตกไปอยกู่ บั สตั ว์ สตั วก์ จ็ ะมคี วามสขุ ไดร้ บั ความสขุ ถว้ นหนา้ ทานของเรา

216

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

ทที่ า่ นเอาไปสงเคราะหโ์ รงพยาบาลนะ่ คนทกุ ข์ จะเกดิ เปน็ อะไรกม็ คี วามสขุ มนั อมิ่ ถา้ ไมไ่ ด้
คนจน คนเจบ็ คนปว่ ย เวลามาหาหมอเขาก็ เกิดน่ะมันทุกข์ มันหิว มันจึงแย่งกันเกิด
ไดร้ บั ความสขุ ทา่ นแผไ่ ปใหท้ งั้ หมดไมเ่ ฉพาะ อันนี้เปน็ ล้านๆ ทีไ่ หนกเ็ ป็นลา้ นๆ ตวั ทีด่ ีๆ
เจาะจง พวกเราเจบ็ ปว่ ยกเ็ ขา้ ไปหาหมอ ถา้ หมอ กไ็ ดต้ วั เดยี ว ทกุ ศาสนานนั่ แหละ ตกทกุ ขแ์ ลว้
ไมม่ อี ะไร เรากจ็ ะไดร้ บั ความสขุ หรอื ละ่ ทาน มนั กเ็ ที่ยวหาอนั น้ี อาศยั ทานนะ ทานน่ะมี
ของท่านสงเคราะห์ท้ังหมดเนี่ย ไม่เฉพาะ กำ� ลงั ถา้ เราสร้างทานเอาไว้ ท่ีดกี ็ไดไ้ ปเกิด
เจาะจง ถา้ เฉพาะเจาะจง อานิสงส์ทานมัน ถา้ ไมม่ ที านกไ็ มม่ กี ำ� ลงั ทจ่ี ะไปเกดิ กส็ เู้ ขาไมไ่ ด้
ก็น้อย น่ีไม่เฉพาะเจาะจง ให้ทุกถ้วนหน้า แยง่ เขาไม่ได้
ไม่ว่าคนไมว่ ่าสัตวล์ ่ะ ปลาอยูใ่ นนำ�้ หรอื อยู่
ทไี่ หนก็ดี ท่านกเ็ มตตาสงเคราะห์ทั้งหมด หลวงปฝู่ น้ั ทา่ นเทศนใ์ นเทป วญิ ญาณทห่ี า
ที่เกิดนี้ มันมากเหมือนกับข้าวสารอยู่ใน
พากนั ฟงั เอานะขา่ วบญุ วทิ ยเุ สยี งธรรมนะ่ กระสอบนะ อากาศวา่ งๆ ทเี่ ราเหน็ นแี่ หละ
ฟงั เอา ใหอ้ นโุ มทนาเอา ถา้ เราไมอ่ นโุ มทนาเอา เหมือนข้าวสารอยู่ในกระสอบ วิญญาณ
ใครส่งไปให้เราก็จะไม่ได้รับส่วนบุญน้ัน เหล่าน้ันล้วนแต่ท่องเที่ยวหาท่ีเกิดทั้งนั้น
ก็เพราะว่าเราไม่เลื่อมใส จิตปัจจุบันไม่ เกดิ ทีไ่ หนก็เกดิ แหละอันน้ี ที่ดีๆ กไ็ ปแย่ง
เล่ือมใส วิทยุเสียงธรรมก็เป็นธรรมของ เขาสเู้ ขาไมไ่ ดเ้ พราะตวั เองกำ� ลงั นอ้ ย ตวั เรา
พระพุทธเจ้านนั่ แหละ ท่านปฏิบัติ ท่านรู้ ไม่มที าน ผู้มีทานนน้ั แหละจะมีก�ำลังมาก
ท่านเห็น รู้เห็นยังไงท่านก็น�ำมาประกาศ อาศยั กำ� ลงั ที่เกดิ นะ่ ล้านๆ ตัวไดต้ ัวเดียว
มาสอนพวกเรานี้ ล้วนแต่เป็นธรรมของ ตวั ใดมกี ำ� ลงั มากกไ็ ดเ้ กดิ กำ� ลงั มผี ลมาจาก
พระพุทธเจ้าท้ังหมดท่ีท่านน�ำมาประกาศ ทานนนั่ แหละ พระพทุ ธเจา้ จงึ สอนใหม้ ที าน
ถ้าไม่อนุโมทนาเอาแล้วก็จะว่ายังไงล่ะ ถ้าไม่มีทานล่ะแย่นะอันน้ี ที่มีสู้เขาไม่ได้
ใครละ่ จะชว่ ยได้ ใครกช็ ว่ ยไมไ่ ดล้ ะ่ นะถงึ จะ อยากไปเกดิ กด็ ี พากนั เปดิ วทิ ยฟุ งั วทิ ยุเสยี ง
เมตตายังไงก็ดีน่ะ ธรรม ให้ธรรมะนั้นเข้าถึงจิตถึงใจของเรา
นีแ่ หละ
นแ่ี หละวญิ ญาณทม่ี าแลว้ ไมไ่ ดร้ บั กเ็ นอื่ งจาก
กรรมของตัววิญญาณเองน่ะ มันทุกข์
แสนทุกข์ จะพ้นจากทุกข์ได้ถ้าได้ไปเกิด

217

ชีวประวตั แิ ละปฏปิ ทาค�ำสอน

มรดกของครูบาอาจารย์

ครบู าอาจารยท์ า่ นลว่ งลบั ไปแลว้ คณุ ของทา่ นกย็ งั อยู่ ทที่ า่ นไดร้ บั ความเจรญิ ทา่ นปฏบิ ตั ิ
ยงั ไงทา่ นทำ� ยงั ไงละ่ แลว้ ตกทอดมาถงึ ลกู ศษิ ย์ เปน็ ยงั ไงละ่ ลกู ศษิ ย์ ไดร้ บั ไหมละ่ มรดก
ของพอ่ ของแม่ ถ้าท�ำลายมรดกของพ่อของแม่แลว้ ก็เสือ่ มเทา่ นน้ั แหละ เรียกทา่ นว่า
เป็นพ่อเป็นแม่ของเราน่ันแหละ สมบตั ิของท่านก็คือพระวนิ ัยคือข้อปฏบิ ัติน่ันแหละ
เปน็ สมบตั ฝิ ากไวใ้ หแ้ กล่ กู แกห่ ลานนะ่ ทที่ า่ นเจรญิ กเ็ จรญิ ในธรรมวนิ ยั ดว้ ยขอ้ ปฏบิ ตั ิ
แตพ่ อตกทอดถงึ ลกู ถงึ หลานแลว้ มรดกของพอ่ ของแมม่ แี ตจ่ ะเอาไปขายกนิ ใหม้ นั หมด
ล่ะนะ

218

หลวงปู่อว้าน เขมโก

ดเู อานะทไี่ หนกด็ ี ถา้ เคารพในคณุ พอ่ คณุ แมก่ ร็ กั ษามรดกของพอ่ ของแมน่ น่ั แหละ นแ่ี หละกเิ ลส
มนั มแี ตอ่ ยากจะรวยๆ อะไรๆ กม็ แี ตจ่ ะขาย มรดกของพอ่ ของแมก่ ไ็ มย่ อมรกั ษาเอาไว้ ขายให้
มนั หมด บรรดาลกู กต็ อ้ งรกั ษามรดกของพอ่ ของแมส่ ถิ า้ อยากจะเหน็ ความเจรญิ นะ่ ถา้ ไปทำ� ลาย
มรดกของพ่อของแมแ่ ลว้ ก็จะเสื่อมหมดละ่ นะ

พอ่ แมค่ รบู าอาจารยอ์ ยา่ งหลวงปเู่ สาร์ หลวงปมู่ นั่ ทา่ นเอาชวี ติ ไปแลกเอา ทา่ นแสวงหาธรรม
ปฏบิ ตั ธิ รรม เอาชวี ติ แลกเอาจงึ พบจงึ เหน็ ไมเ่ อาชวี ติ ไปแลกเอาไมไ่ ดน้ ะ ไมไ่ ดพ้ บไดเ้ หน็ แหละ
แตต่ กทอดถงึ ลกู ถงึ หลานเปน็ ยงั ไงละ่ ลกู หลานไดห้ าอยา่ งทา่ นไหมละ่ หรอื มแี ตจ่ ะเอาทา่ น
ไปขายกนิ ทา่ นไดท้ า่ นมที า่ นเอาชวี ติ ไปแลกเอามานะ ทา่ นเสยี สละทมุ่ เททกุ อยา่ งทา่ นจงึ ได้
จงึ มี พวกเราถา้ อยากไดอ้ ยากมกี ท็ ำ� อยา่ งทา่ นนนั่ แหละ สละชวี ติ ตงั้ สจั จะอธษิ ฐานแลว้ กม็ อบ
กายถวายชวี ติ ตอ่ พรหมจรรย์ เอา้ จะตายกต็ าย กระดกู เลอื ดเนอ้ื เราจะนอ้ มบชู าพรหมจรรย์
ศีลพรหมจรรย์ สมาธิพรหมจรรย์ ปัญญาพรหมจรรย์ ถวายบูชาศีลก็ให้สะอาดบริสุทธ์ิ
จะเปน็ ยงั ไงกไ็ มใ่ หม้ ดี า่ งพรอ้ ยนะ่ พรหมจรรยน์ ะ่ ยดึ มนั่ ในศลี สมาธพิ รหมจรรยก์ ใ็ หม้ นั สงบ
สงบจากบาปอกุศล ไม่ยนิ ดถี ้าอันไหนเปน็ บาปแล้วนะ่ ให้มันสงบ ความสงบมันกค็ รอบง�ำ
ความไม่ดีเอาไว้หมดนั่นแหละ ปัญญาพรหมจรรย์ก็ให้มีปัญญารู้รอบกองสังขารของเรา
รู้อย่างอ่ืนเป็นความรู้หลง ถ้ารู้รอบกองสังขารของเรานั่นคือรู้แจ้ง ธรรมพระพุทธเจ้าคือ
ความรแู้ จง้ ปญั ญารแู้ จง้ ในกองสงั ขาร คอื รรู้ อบรแู้ จง้ ในกองสงั ขารของเรานแี่ หละ นนั่ จงึ เปน็
ปญั ญาพระพทุ ธเจา้ นะ ปญั ญาทางโลกกค็ อื ปญั ญาหลง เปน็ ปญั ญาเบยี ดเบยี นซงึ่ กนั และกนั
ดูเอา ปญั ญาที่มอี ยูใ่ นโลกน้ีมันเปน็ ยังไงละ่ ใหม้ ีจติ ระลึกอยู่เสมอเห็นอย่เู สมอ

สมบตั ขิ องพอ่ ของแมท่ า่ นมยี งั ไงละ่ ทที่ า่ นไดร้ บั ความสขุ ความเจรญิ ทา่ นสรา้ งมายงั ไงหามายงั ไง
ใหเ้ ราพจิ ารณาดู พระพทุ ธเจา้ ทา่ นหายงั ไงละ่ สาวกของพระพทุ ธเจา้ ทา่ นหายงั ไงละ่ สมบตั นิ ะ่
บวชเขา้ มาแลว้ ทา่ นละอะไร ศกึ ษายอ้ นกลบั ไปดู อดตี กาลมาแลว้ กด็ ี ทา่ นสละอะไรทา่ นหาอะไรละ่
ถา้ เราสละอยา่ งนน้ั หาเอาอยา่ งนนั้ เรากจ็ ะไดเ้ ปน็ สาวกของพระพทุ ธเจา้ องคใ์ ดองคห์ นง่ึ ละ่ นะ
ถา้ เรามแี ตท่ ำ� ลายขายหมดสมบตั ขิ องพอ่ แมค่ รอู าจารยน์ ้ี กไ็ มม่ ที างละ่ นะทจี่ ะไดเ้ ปน็ สาวกของ
พระพทุ ธเจา้ มนั จะเปน็ สาวกใครไมท่ ราบแหละ

219

ชวี ประวัติและปฏิปทาคำ� สอน

พระมหาธาตเุ จดยี ์

เรอ่ื งสรา้ งพระเจดยี น์ ้ี โยมแดงเขามาปรารภ เราไมเ่ คยคดิ หรอก โยมแดงเขามาปรารภ
อยากสรา้ งเจดยี บ์ ชู าธาตขุ นั ธ์ สรา้ งเจดยี แ์ ลว้ ธาตขุ นั ธจ์ ะไดย้ ดื ออกไปอกี ตอนเขามาพดู
เรากย็ งั บไ่ ดร้ บั วา่ จะทำ� หรอื วา่ ไมท่ ำ� เราขอปรกึ ษาหมดู่ กู อ่ น พอดพี ระทรี่ เู้ รอ่ื งกน็ ง่ั อยู่
ทน่ี ี่ กเ็ ลยปรกึ ษานน่ั แหละ ตามลำ� พงั เราคนเดยี วนะ่ เราบท่ ำ� หรอก เราบก่ ลา้ ทำ� หรอก
เราบร่ เู้ รอ่ื ง ทำ� ไมเ่ ปน็ พระทา่ นกร็ บั เอาไปทำ� เราไมเ่ คยคดิ ทำ� หรอกเพราะเราไมม่ งี บ
ทำ� อะไรทุกอย่างงบมอี ยแู่ ล้วค่อยท�ำ ไมม่ ไี มท่ ำ� เรื่องนีเ้ ราไมเ่ คยคดิ พระทด่ี แู ลงาน
โทรไปถามวา่ งบเขาประมาณเทา่ ไรเมอ่ื ดจู ากแบบแปลนแลว้ เขากว็ า่ ประมาณ ๕๐ ลา้ น
ถึง ๑๐๐ ล้าน จึงไดต้ กลงวา่ จะทำ�

เมอ่ื ตกลงวา่ จะทำ� เราจงึ ไดบ้ กุ เบกิ พน้ื ทกี่ เู้ อากลบั คนื มา ถมทถี่ มทาง เรอื่ งถมทพี่ วกนี้
เราไมใ่ หเ้ กย่ี วกบั โยมแดงหรอก เราทำ� ไดก้ ท็ ำ� ไป ตอนจะลงมอื สรา้ งโนน้ แหละจงึ จะได้
เกย่ี วกบั โยมแดง ขน้ั ตอนตอ่ ไปนเี้ ราบอกพระทดี่ แู ลงานวา่ ใหถ้ ามโยมแดง บใ่ หข้ า้ มเขา
ให้ถามเขาก่อน เพราะถ้าโยมแดงไมป่ รารภ มันก็ไม่เกิด เร่ืองนี้เกดิ ขน้ึ มขี ้ึนกเ็ พราะ
โยมแดงปรารภไว้ ตอนเขาปรารภก็ยังไม่มแี บบมีแปลนอิหยงั กเ็ ลยใหช้ า่ งเขาเขยี น
แบบเขยี นแปลนใหเ้ บ่งิ ละทนี ้ี

เจดยี เ์ ราอยากใหม้ ซี มุ้ มขุ ที่ ๔ ทศิ ขน้ึ ไปขา้ งบนคอ่ ยเปน็ รปู ระฆงั ขนึ้ ไปขา้ งบนอกี
กเ็ ปน็ ชอ่ งอากาศ ใหม้ อี ากาศออกได้ มขุ สม่ี ขุ นเี้ ราอยากไดพ้ ระพทุ ธรปู ปางลลี าอยู่
ทางทศิ ตะวนั ออก ทศิ เหนอื หลวงปมู่ น่ั ทศิ ใตห้ ลวงปเู่ สาร์ ทศิ ตะวนั ตกหลวงปอู่ อ่ น
หลวงปอู่ อ่ นนะ่ มารกลวั เราอยากไดอ้ ยา่ งนน้ั เปน็ ซมุ้ ๔ ทศิ ประจำ� ทศิ เลยขนึ้ ไปอกี
คอ่ ยเปน็ ระฆงั ควำ�่ เรากพ็ ดู เทา่ นนั้ แหละ นอกจากนนั้ กเ็ ปน็ เรอ่ื งของคนออกแบบเขา
เราเห็นเจดีย์ของหลวงปู่เสาร์ว่ามีมุขส่ีมุข เราก็เลยอยากได้อย่างน้ันประจ�ำทิศ
ตะวนั ออก ตะวนั ตก เหนอื ใต้ สว่ นความสงู เรากพ็ ดู ตามเขาวา่ เขาคำ� นวณนน่ั แหละ
วา่ เทา่ ไรความสงู วา่ สูง ๕๐ กวา่ เมตร

220

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

พธิ ีตอกเสาเข็มต้นแรก ณ สถานทก่ี ่อสรา้ งพระมหาธาตเุ จดยี ์ วัดป่านาคนมิ ิตต์
วนั ที่ ๑๙ กมุ ภาพนั ธ์ ๒๕๖๔

ชา่ งสบิ หมู่นั่นแหละเป็นคนออกแบบ ช่างท่ีเขียนแบบเขาวา่ เขาเขยี นตามตำ� ราไตรภูมิ มีสระ
หมิ พานต์ รอบเจดยี ก์ ม็ สี ระรอบเจดยี ก์ วา้ ง ๑๐ เมตร พน้ื รอบเจดยี ล์ านเจดยี น์ ะ่ กก็ วา้ ง ๑๐ เมตร
ชา่ งเขาออกแบบตามไตรภมู ิ เขาวา่ มสี ตั วห์ มิ พานต์ มชี า้ ง มวี วั มมี า้ จะมจี ำ� นวนกต่ี วั เฮากบ็ ท่ ราบ
มา้ ววั กด็ ี เขาจะทำ� ยังไงกเ็ อาตามทีเ่ ขาออกแบบน่นั แหละ
สว่ นเรอ่ื งระยะเวลาการกอ่ สรา้ ง เราไมไ่ ดก้ ำ� หนดระยะเวลาหรอกวา่ มนั จะเสรจ็ เมอ่ื ไร แลว้ แต่
งานมันจะเดินไปเป็นไป เริม่ มาแล้วมอี ะไรกจ็ ะเฮด็ ไปทำ� ไปแหละ
หลวงปู่ปรารภเรือ่ งการวางศลิ าฤกษ์พระเจดียไ์ ว้วา่
เบอ้ื งตน้ บา้ นเมอื งกไ็ มค่ อ่ ยสงบ วนุ่ วาย เราวา่ จะทำ� เอง (วางศลิ าฤกษ)์ อฐิ กท็ ำ� เอง เราไมม่ ี
อะไรหรอก เอาอฐิ ๙ กอ้ น เพอื่ ความเจรญิ ตอ่ จติ ใจของพวกเรานนั่ แหละ ปรารถนามรรค ๔
ผล ๔ นพิ พาน ๑ ฝงั ลงในจติ ในใจของพวกเรา อยา่ ไปฝงั แตอ่ ะไรภายนอกตามสมมตุ นิ ยิ ม
ตอกกต็ อกจติ ตอกใจของเราน่ันแหละ ทำ� ให้มนั ยดึ มนั แนน่ ในพระศาสนา เพราะทกุ วนั น้ี
อะไรๆ มีแตจ่ ะเอาตามสมมุตินยิ ม เขานิยมยังไงก็จะเอาตามสมมตุ นิ ยิ มท้ังหมดมนั ไมถ่ กู
ภายหลงั ทางวดั ไดป้ ระสานอาจารยก์ อ่ เกยี รติ ทองผดุ นายชา่ งศลิ ปกรรมอาวโุ ส สำ� นกั สถาปตั ยกรรม
กรมศลิ ปากร กระทรวงวฒั นธรรม ผอู้ อกแบบพระเมรุมาศ งานพระราชพิธถี วายพระเพลิง
พระบรมศพ พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภูมพิ ลอดุลยเดช รัชกาลท่ี ๙ มาพัฒนาแบบ
เพ่อื ให้แบบมีความสมบรู ณม์ ากย่งิ ขึน้

221

ชีวประวตั ิและปฏปิ ทาคำ� สอน

222

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

ภาพจ�ำลอง ๓ มติ ิ
พระมหาธาตุเจดยี ์วัดปา่ นาคนิมติ ต์ จ.สกลนคร

223

ชีวประวตั แิ ละปฏปิ ทาค�ำสอน

ผา้ ปา่ ทองค�ำ ใจทองค�ำ

ผา้ ปา่ ทองคำ� เพง่ิ เกดิ เพงิ่ มี ผมู้ จี ติ ศรทั ธาจะรว่ มสรา้ งมหาธาตเุ จดยี ์ โบราณกเ็ ตรยี มหา
ก้อนอิฐก้อนหินก้อนทรายมาสร้าง แต่ด้วยศรัทธาอันแรงกล้า ก้อนอิฐก้อนหิน
กอ้ นทรายกลายเปน็ กอ้ นทองคำ� เสยี หมด เมอื่ ศรทั ธากลายเปน็ ทองคำ� นแี่ หละเศรษฐี
ครง้ั พทุ ธกาลโนน้ เปน็ คนทกุ ขย์ าก รบั จา้ งไถสวนใหเ้ ศรษฐี เศรษฐกี ใ็ หอ้ าหารพออมิ่
ไปวันๆ หนง่ึ คดิ อยากท�ำบญุ แตไ่ ม่เหลือกนิ สกั วนั พอแตไ่ ด้กินอ่ิมไปวนั หนึง่ ๆ ดว้ ย
ศรัทธาอนั แรงกลา้ นัน่ แหละ ให้ลกู เมยี แบ่งเปน็ ส่วนๆ สว่ นของลูกของเมียใหเ้ ขากิน
ส่วนของตัวเองจะทาน ยอมอดเอา ด้วยศรัทธาอันแรงกล้าอยากจะท�ำบุญท�ำทาน
นั่นแหละ พระปจั เจกฯ ก็เลยมารับทานของเขาแลว้ กใ็ หพ้ ร ท�ำบุญทำ� ทานเสรจ็ แลว้
กร็ บี ไปไถสวน ไถไปกอ้ นดนิ ปลน้ิ ขน้ึ มากเ็ ปน็ ทองคำ� ทงั้ หมด เศรษฐกี ว็ า่ เปน็ สมบตั ขิ อง
ตวั เอง ใหค้ นขนไปใสย่ งุ้ ใสฉ่ างของตวั เอง ขนไปกเ็ ปน็ ดนิ หมด แตพ่ อคนื กลบั มากเ็ ปน็
ทองคำ� ทงั้ หมด นน่ั แหละเขากเ็ ลยไดพ้ น้ จากความทกุ ขย์ าก ไดช้ อื่ วา่ นายปณุ ณเศรษฐี
เกดิ จากบญุ ทานของเขาทบ่ี รสิ ทุ ธม์ิ าจากศลี นน่ั แหละ เพราะหามาดว้ ยนำ�้ พกั นำ�้ แรง
ดว้ ยศรทั ธาอนั แรงกลา้ นแี่ หละไดท้ ำ� บญุ กบั พระปจั เจกฯ เพราะพระปจั เจกฯ ทา่ นศกั ดส์ิ ทิ ธ์ิ
ใครท�ำบญุ กับพระปัจเจกฯ แลว้ จะส�ำเรจ็ สมความปรารถนา

224

หลวงปูอ่ วา้ น เขมโก

พระธาตุเจดีย์ของเราน้ีก็เพ่ือบชู าหลวงปู่เสาร์ หลวงปูม่ ั่น หลวงปู่เสารก์ เ็ คยปรารถนาเปน็
พระปจั เจกโพธิ หลวงปมู่ น่ั เคยปรารถนาเปน็ พระพทุ ธเจา้ ดนิ ทจี่ ะสรา้ งพระธาตเุ จดยี เ์ ปน็ ท่ี
หลวงปเู่ สารเ์ ดนิ ธดุ งคม์ าพกั หลวงปมู่ น่ั กเ็ ดนิ มาทหี ลงั ทหี่ ลวงปเู่ สารพ์ กั อยใู่ กลว้ ดั บา้ นเกนิ ไป
หลวงปมู่ น่ั ทา่ นขยบั มาฝง่ั น้ี เราสรา้ งธาตเุ จดยี ก์ ด็ ี ซอ้ื เอาไดม้ าทง้ั หมดเพอ่ื บชู าหลวงปเู่ สาร์
หลวงป่มู น่ั
ถา้ ชาตคิ วามเกดิ ของเรามภี ายภาคหนา้ การเกดิ รว่ มพระพทุ ธเจา้ องคใ์ ดองคห์ นง่ึ ถอื วา่ มบี ญุ มาก
นนั่ กเ็ ปน็ เพราะบญุ เกา่ ทเี่ ราไดส้ รา้ งไวใ้ นปจั จบุ นั นแ่ี หละ เปน็ ของเกา่ เพอื่ เปน็ ไปในเบอ้ื งหนา้
อาจจะไดพ้ บพระพทุ ธเจา้ องคใ์ ดองคห์ นงึ่ ขา้ งหนา้ โนน้ เรากจ็ ะเปน็ ผมู้ บี ญุ อานสิ งสท์ าน ศลี ของเรา
เราจะทานอะไรเรากช็ ำ� ระใหส้ ะอาดบรสิ ทุ ธิ์ เอาศลี นน่ั แหละมาชำ� ระ ศลี ทางกาย ทางวาจา ทางใจ
เราก็ช�ำระออกให้มันงาม งามเบอ้ื งตน้ คอื ศลี งามท่ามกลางคอื สมาธิ งามท่ีสดุ คอื ปัญญา

225

ชีวประวตั ิและปฏิปทาค�ำสอน

คุณอ้อยก็จะไปหล่อพระทองค�ำดว้ ย นีแ่ หละทองกด็ ี ต้องอาศยั การหล่อหลอม
เป็นองค์พระจึงสวยจึงงาม เป็นที่กราบไหว้ จิตใจของพระก็เช่นเดียวกัน
ตอ้ งหลอ่ หลอมมนั จงึ สวยจงึ งาม เอาศลี สมาธิ ปญั ญา มาหลอ่ หลอมจติ ใจของเรา
ทานความโลภ ความโกรธ ความหลง ทานความรกั ความชงั ความโลภ ความตระหนี่
ครอบง�ำ มอี ะไรกไ็ มไ่ ดบ้ ญุ แหละ เป็นเครื่องก้นั ความตระหนีก่ ้ันไมใ่ หท้ ำ� บญุ
ก้ันทางบุญ เรากช็ ำ� ระออก ความตระหนไ่ี มม่ ีเราก็ได้บญุ มนี อ้ ยเราก็ให้ทาน
ทานของเรามเี ราได้ เราทานแลว้ เรากม็ แี ตค่ วามสขุ เราจะใหก้ ม็ คี วามสขุ ใหแ้ ลว้
กม็ คี วามสขุ ความสขุ ไปไดห้ ลายอนั นนั่ แหละเปน็ บญุ แลว้ อนาคตขา้ งหนา้ เรากม็ ี
แต่ความสขุ ทานแล้วเป็นทกุ ข์ภายหลงั ไม่เปน็ บุญแหละ

ให้วัดดูเอาทานของเราน่ะ เราอยากสละอะไรล่ะเป็นทาน ทานข้าวของอะไร
ภายนอกกด็ ี ช�ำระกเิ ลสความโลภ ความโกรธ ความหลง ของเราออกไปดว้ ย
ความรกั ความชัง ก็สละเป็นทานออกไป เราจะไม่เอากลบั คนื สละเปน็ ทานให้
ลดนอ้ ยลงหมดสนิ้ ไป กเิ ลสเหลา่ นลี้ ดนอ้ ยลงหมดสนิ้ ไปแลว้ เรากส็ น้ิ ภพสนิ้ ชาติ
ความเกิดก็จะลดน้อยลง ชาตคิ วามเกิดเอากเิ ลสนะ่ เป็นเครอ่ื งวดั กเิ ลสตณั หา
ความรกั ความชงั ความโลภ ความโกรธ ความหลงมาก ชาตคิ วามเกดิ มนั กจ็ ะมาก
ถา้ ยดึ มน่ั ลดนอ้ ยลง ชาตคิ วามเกดิ กจ็ ะลดนอ้ ยลง กเิ ลสเหลา่ นน้ั หมดสนิ้ ไป เราก็
สนิ้ ภพสน้ิ ชาติ เอากเิ ลสนแี่ หละเปน็ เครอื่ งวดั อนั ไหนไมด่ ี โลกเขาตเิ ตยี น เรากส็ ละ
เปน็ ทานออกไป วดั ดเู อา ทานวตั ร สลี วตั ร ภาวนาวตั ร วดั ดผู ลทานของเราเปน็
ยงั ไงละ่ ทานแลว้ เรากร็ ู้ ไมไ่ ดบ้ ญุ เรากร็ ู้ รเู้ หน็ ภายในของเราไมต่ อ้ งไปถามใครละ่
มคี วามสขุ เรากไ็ ดบ้ ญุ ถา้ เราเปน็ ทกุ ข์ มนั ไมไ่ ดบ้ ญุ วดั ดเู อานะ อานสิ งสท์ านของ
เราเกดิ ขนึ้ ทตี่ วั ของเรา คนไหนกราบไหวบ้ ชู า คนนน้ั กจ็ ะไดจ้ ะมี คนไหนไมก่ ราบ
ไหวบ้ ชู า มนั เกดิ ขน้ึ มาไมไ่ ดแ้ หละ ทกุ คนกพ็ ง่ึ ความดนี น่ั แหละในปจั จบุ นั ความดี
ไม่มีเพราะเราไมไ่ ดส้ ร้างได้ทานเอาไว้

226

ในโอกาสอันเป็นมหามงคลคร้ังน้ี จึงขอเชิญชวน
พุทธศาสนิกชนที่มีความเคารพศรัทธาเล่ือมใสใน
พระพุทธศาสนา ได้ร่วมบุญมหากุศลอันย่ิงใหญ่ใน
“โครงการจัดสร้างพระมหาธาตุเจดีย์ วดั ปา่ นาค-
นิมิตต”์
โดยสามารถโอนเงินได้ที่​ธนาคารกรุงไทย สาขา
จงั หวดั สกลนคร เลขทบี่ ญั ชี ๔๑๒-๓-๒๓๘๐๘-๔
ชอ่ื บญั ชี “กองทนุ รว่ มสรา้ งเจดยี ว์ ดั ปา่ นาคนมิ ติ ต”์

227

ประมวลภาพ

228

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

ประมวลภาพ
หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

229

ประมวลภาพ

หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี กับหลวงปู่ หลวงปู่ชอบ ฐานสโม กบั หลวงปู่

หลวงตามหาบวั ญาณสมั ปนั โน กบั หลวงปู่
230

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

หลวงปู่หลา้ เขมปัตโต กับหลวงปู่
231

ประมวลภาพ

หลวงปู่แบน ธนากโร กับหลวงปู่
232

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

หลวงป่อู วา้ น เขมโก กราบสรรี ะสงั ขารของหลวงปแู่ บน ธนากโร ณ วดั ดอยธรรมเจดีย์
233

ประมวลภาพ

หลวงปู่บุญเพง็ เขมาภิรโต กบั หลวงปู่

หลวงปู่สุธัมม์ ธัมมปาโล กับหลวงปู่
234

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

หลวงปูบ่ ุญมา คัมภีรธมั โม กบั หลวงปู่

หลวงปู่บุญมา คัมภรี ธัมโม หลวงปู่อวา้ น เขมโก สมเด็จพระมหาวรี วงศ์ (สุชนิ อคั คชโิ น)
235

ประมวลภาพ

หลวงปแู่ สน ฐานังกโร กับหลวงปู่
หลวงปู่บญุ พนิ กตปุญโญ กับหลวงปู่
หลวงป่อู ้ม สุขกาโม กบั หลวงปู่
236

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

หลวงปกู่ บั หลวงปลู่ ี ตาณงั กโร
หลวงปู่กบั สมเด็จมหารชั มงคลมุนี (ธงชยั ธัมมธโช)

237

238

ลำ� ดับการจ�ำพรรษาหลวงป่อู ว้าน เขมโก

พรรษาที่ ๑ (พ.ศ. ๒๕๐๓)
วดั ดอยธรรมเจดยี ์ อ.โคกศรีสุพรรณ จ.สกลนคร

พรรษาท่ี ๒ (พ.ศ. ๒๕๐๔)
วดั ไตรรัตนว์ นาราม อ.เมือง จ.นครพนม
พรรษาท่ี ๓-๕ (พ.ศ. ๒๕๐๕-๒๕๐๗)
วัดดอยธรรมเจดีย์ อ.โคกศรีสุพรรณ จ.สกลนคร
พรรษาท่ี ๖-๑๑ (พ.ศ. ๒๕๐๘-๒๕๑๓)
วัดป่านโิ ครธาราม อ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี
พรรษาท่ี ๑๒-ปจั จุบนั (พ.ศ. ๒๕๑๔ เปน็ ตน้ มา)
วดั ปา่ นาคนิมติ ต์ อ.โคกศรสี พุ รรณ จ.สกลนคร

239

ปญฺ ารตนํ

ชวี ประวัติ ปฏปิ ทา และพระธรรมเทศนา
หลวงป่อู ว้าน เขมโก วัดป่านาคนมิ ติ ต์ อำ� เภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร
สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ
แจกเป็นธรรมทานเท่านน้ั ไมม่ ีการจ�ำหนา่ ย

© สงวนลขิ สทิ ธ์ิตามพระราชบญั ญัติลิขสิทธ์ิ พ.ศ. ๒๕๓๗
เลขมาตรฐานสากลประจ�ำหนงั สือ (ISBN) : 978-616-577-801-5
พมิ พ์ครั้งท่ี ๑ : มนี าคม ๒๕๖๔
จ�ำนวนพิมพ์ : ๓,๐๐๐ เล่ม
ผูจ้ ัดพิมพ์ : คณะศษิ ยานศุ ษิ ย์
พมิ พท์ ี่ : บรษิ ัท ศิลปส์ ยามบรรจุภณั ฑ์และการพมิ พ์ จำ� กดั
๖๑ ถนนเลียบคลองภาษเี จริญฝั่งเหนือ ซอยเพชรเกษม​๖๙ แขวงหนองแขม
เขตหนองแขม กรุงเทพฯ โทรศพั ท์ ๐-­­๒­ ๔๔๔-๓๓๕๑-๒ โทรสาร ๐-๒๔๔๔-๐๐๗๘
E-mail: [email protected] www.silpasiam.com

หลวงปู่อว้าน เขมโก.
ปญฺ ารตนํ.-- สกลนคร : วัดปา่ นาคนมิ ิตต์, 2564.
240 หน้า.
1. หลวงปู่อวา้ น เขมโก, 2478- . 2. สงฆ์ -- ชีวประวัต.ิ 3. ธรรมเทศนา. I. ช่อื เร่อื ง.
294.30922
ISBN 978-616-577-801-5