หนังสือ ปญฺญารตนํ

ชีวประวตั ิและปฏปิ ทาค�ำสอน

ปญฺ ารตนํ

การปฏิบัติภาวนาน่ะ เพ่ินบ่ให้ท้ิงผู้รู้นะ สติปัญญาจะต้องมี ไม่ว่าเร่ืองอะไรก็ตาม
สติปัญญาต้องตรวจสอบดู สอบดูหาเหตุหาผล มีแต่สอบดู ดกี ส็ อบคืนหาไมด่ ี ไมด่ ี
มไี หมละ่ มแี ตค่ น้ กลบั นะการปฏบิ ตั นิ ะ่ ไมป่ ลอ่ ยไปตามกระแส มแี ตท่ วนกลบั ดกี ห็ า
ท่ไี มด่ ี ไม่ดกี ห็ าส่งิ ที่มันดี ตอ้ งทวนกลับ กลับหาเหตุ ดกี ็ศกึ ษาค้นคว้าสง่ิ ที่ไมด่ ี ไม่ดี
กศ็ กึ ษาคน้ ควา้ หาดี ทกุ อยา่ งมนั มอี ยดู่ ว้ ยกนั ทงั้ ดกี บั ไมด่ นี ะ่ มอี ยดู่ ว้ ยกนั ดใู หม้ นั ถงึ ทส่ี ดุ
ถ้ามันถงึ ท่สี ุดแลว้ มันกไ็ ม่มีอะไร เพราะทีส่ ดุ ของทกุ อย่างลว้ นแต่มเี กดิ และดับ มแี ต่
แตกสลายไป เราจะยึดเอาของไม่เท่ียงกค็ ือการยดึ เอาทุกขน์ ่ันแหละ อะไรทไ่ี ม่เทีย่ ง
เรากล็ ะไปปลอ่ ยไป นแี่ หละทกุ อยา่ งตอ้ งใชส้ มาธปิ ญั ญาทง้ั นน้ั แหละ สมาธใิ ชก้ ลนั่ กรอง
เขา้ ในทกุ เรอื่ งนนั่ แหละ ศกึ ษากลนั่ กรองเขา้ ปญั ญามนั กเ็ กดิ ถา้ ไมศ่ กึ ษากลน่ั กรองเขา้
ปญั ญามันกบ็ ่เกิดนะ่
อวชิ ชาคอื ความหลง วชิ ชาคอื ความรแู้ จง้ อวชิ ชาคอื มนั ไมร่ แู้ จง้ มนั รหู้ ลง เปน็ วชิ าหลง
ไมใ่ ชว่ ชิ ารแู้ จง้ จะละอวชิ ชาไดก้ ต็ อ้ งอาศยั ความรอู้ าศยั ปญั ญาของตวั เราเองนแี่ หละ
มันเป็นของเฉพาะตน จำ� เพาะบคุ คล จะรแู้ จง้ ดว้ ยการศึกษาปฏิบตั ิ คน้ ควา้ ด้วย
ปญั ญาในภาคภาวนาของตนเองนน่ั แหละ คน้ ควา้ ในกายในจติ ของตน นแี่ หละจงึ ละ
อวชิ ชาได้ นอกนั้นไม่มที างรู้ ก็มเี ท่านนั้ แหละ มีอยู่ในกายในจิตของเราท้งั หมด
อะไรก็ดี ไปคน้ คว้าที่อนื่ มันไมเ่ หน็ ไมร่ ูห้ รอก
การปฏบิ ตั กิ รรมฐานกเ็ พอื่ รู้ ไมใ่ ชเ่ พอื่ หลง รขู้ องจรงิ รแู้ ลว้ มนั กไ็ มห่ ลงตามสมมตุ นิ ะ่
ถ้าไม่รู้กรรมฐานก็หลงติดอยู่ในสมมุตินี้ ผู้ที่รู้เห็นกรรมฐานน่ีแหละจะเป็นผู้ข้าม
สมมุตไิ ปได้

150

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

ลายมอื บนั ทึกหลวงปู่อว้าน เขมโก
151

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

152

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

ก่งิ กา้ นดอกใบ

ประมวลพระธรรมเทศนา
(อบรมพระ)

153

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

พทุ ธไมใ่ ชพ่ ราหมณ์

นาคคนใดล่ะว่าจะไปสู่ขวัญผูกแขนน่ะ บ้านอยู่ไหนล่ะ เรามีศรัทธาเข้ามาบวชใน
พระพทุ ธศาสนา เรายงั จะไปยดึ พราหมณด์ กี วา่ พทุ ธอยหู่ รอื พราหมณก์ ว็ า่ ตามสมมตุ ิ
เฉยๆ นี่ ไม่ใชว่ ่ามนั จะดนี ะ ถ้าเราเขา้ ไปท�ำพิธีพราหมณแ์ ลว้ เรามาบวชเราก็ไม่ถงึ
พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆน์ ะ เพราะจติ ของเรามนั ยดึ อยใู่ นพราหมณ์ เปน็ ของบค่ วร
อนั นี้ เปน็ ของบค่ วรเลย การสขู่ วญั ผกู แขนอนั นี้ ผกู ใหม้ นั เปน็ หยงั ละ่ ถา้ เราบด่ ี ใครจะผกู
ให้มันดีได้ มนั บ่มดี อก เรามีศรัทธาเข้ามาบวช บวชเพื่ออุทิศใหแ้ กพ่ ระพทุ ธศาสนา
มอบกายถวายชวี ติ ของเราตอ่ พระพทุ ธเจา้ พระธรรม พระสงฆ์ ในเมอื่ เรามศี รทั ธาเขา้
มาบวชแลว้ เรากต็ อ้ งศกึ ษาธรรมะคำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ แลว้ กน็ อ้ มนำ� มาปฏบิ ตั ใิ ห้
เกดิ ใหม้ ใี นตวั ของเรา เราบวชเพอื่ อทุ ศิ ใหแ้ กพ่ ระพทุ ธศาสนา ไมใ่ ชบ่ วชเปน็ ประเพณี
เราบวชใหม้ นั เป็นบุญในตวั ของเราเพ่อื ตอบแทนคุณบูชาคณุ มันจงึ จะเปน็ บญุ นะ

พราหมณม์ นั จะประเสรฐิ อหิ ยงั ละ่ นแี่ หละหลวงปพู่ วงทา่ นเทศน์ ทา่ นประเมนิ ชาวพทุ ธ
ของเรา มนั ถงึ พทุ ธเพยี งแค่ ๕ เปอรเ์ ซน็ ตเ์ ทา่ นน้ั นอกนนั้ มนั บถ่ งึ เปน็ อหิ ยงั มนั บถ่ งึ ละ่
ลูกหลานไปบวชก็สู่ขวัญผูกแขนไปยึดเอาแบบพราหมณ์โน้น ในเม่ือไปท�ำอย่าง
พราหมณแ์ ลว้ มนั กบ็ ถ่ งึ ละ่ นะ ถงึ จะบวชเขา้ มากด็ ี บถ่ งึ พระพทุ ธศาสนาแลว้ เพราะจติ
ของเราไปยดึ พราหมณไ์ ปเชอื่ ทางพราหมณ์ ไมเ่ ชอ่ื พระพทุ ธเจา้ พระพทุ ธเจา้ ทา่ นบวช
ใครก็ดี ไม่มกี ารส่ขู วัญผกู แขนแบบพราหมณน์ ะ มีแตใ่ ห้ถงึ พระพทุ ธ พระธรรม
พระสงฆ์ เปน็ สรณะทพ่ี ง่ึ เทา่ นนั้ ในหนงั สอื พระไตรสรณคมน์ ทา่ นกส็ อนใหเ้ ลกิ ละ
การแต่งแก้สะเดาะบูชาอะไรเหลา่ นี้ พธิ ีพราหมณท์ า่ นใหเ้ ลิกละหมด ถ้าพวกเรา
ยังยึดแตง่ แก้สะเดาะบชู าอยู่ พวกเรากบ็ ่ถึงพทุ ธ ว่าแต่ปากเฉยๆ วา่ พวกเราเป็น
ชาวพุทธนะ่ แต่ท่จี ริงมันบ่ถึง มันถึงพทุ ธแต่วาจาเฉยๆ แต่ใจเรามนั บถ่ ึง

ฉะนั้นในเม่ือเรามีศรัทธาเข้ามาบวชในพุทธศาสนาแล้ว ก็น้อมกายวาจาใจของเรา
เพื่ออุทิศต่อพระพุทธเจา้ พระธรรม พระสงฆ์ มนั ถงึ จะเป็นบญุ พระสงฆส์ าวกของ
พระพทุ ธเจา้ ทา่ นเปน็ ผปู้ ฏบิ ตั ดิ ปี ฏบิ ตั ชิ อบ ขอ้ ปฏบิ ตั ขิ องทา่ นมยี งั ไงละ่ เราศกึ ษารแู้ ลว้

154

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

เราก็นอ้ มน�ำมาปฏิบตั ิตามรอยของท่าน ต้องปฏบิ ตั ิพรอ้ มทง้ั หมดนะมนั จึงจะถึง กค็ อื ศรทั ธา
ความเชอ่ื ความเลอ่ื มใสของเรานแี่ หละ ถา้ เรามศี รทั ธาพรอ้ มทงั้ กายพรอ้ มทง้ั วาจาพรอ้ มทงั้ ใจ
ของเราแลว้ ไปเบอื้ งหนา้ โนน้ เราอาจจะไดเ้ ปน็ สาวกของพระพทุ ธเจา้ องคใ์ ดองคห์ นงึ่ กไ็ ด้ ยงั มี
พระพทุ ธเจ้าอีกหลายพระองค์ท่จี ะมาตรสั รู้ในโลกน้ีนะ

155

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

156

หลวงปู่อว้าน เขมโก

เราเปน็ เจา้ ของศาสนาผ้หู นึ่ง

ทกุ คนในเมอ่ื มศี รทั ธาเขา้ มาบวชแลว้ ใหม้ นั พรอ้ มนะ พรอ้ มทงั้ กาย ทง้ั วาจา ทง้ั ใจ พรอ้ มที่
จะเคารพกราบไหวบ้ ชู า พรอ้ มทจ่ี ะปฏบิ ตั ิ พระพทุ ธศาสนาเปน็ ศาสนาของเรา ทกุ คน
เปน็ เจา้ ของพทุ ธศาสนา ศาสนาจะเจรญิ รุ่งเรอื งไปตลอดถงึ ๕,๐๐๐ ปี กต็ ้องอาศยั
ลูกหลานเขา้ มาบวชมาเรียน มาปฏบิ ัตมิ ารักษาศาสนา

สาสนํ แปลวา่ คำ� สงั่ คำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ เราเขา้ มาปฏบิ ตั มิ ารกั ษาคำ� สง่ั คำ� สอนของ
พระพทุ ธเจา้ มนั จงึ จะเปน็ บญุ เขา้ มาบวช บวชเฉยๆ มนั ไมเ่ ปน็ บญุ นะ ตอ้ งปฏบิ ตั ิ ตอ้ ง
รักษาค�ำส่ังค�ำสอนของพระพุทธเจ้าเท่านั้นจึงเป็นบุญ พระพุทธเจ้าทรงมอบศาสนา
ใหแ้ กพ่ ทุ ธบรษิ ทั ทง้ั ๔ เปน็ เจา้ ของ พทุ ธบรษิ ทั ๔ กม็ ภี กิ ษุ ภกิ ษณุ ี สามเณร สามเณรี
แต่ภกิ ษุณี สามเณรี หมดไปแลว้ เหลือแต่ภกิ ษุ สามเณร อุบาสก อบุ าสิกา

ศาสนาของเรา เราบย่ อมใหใ้ ครมาเหยยี บยำ�่ ทำ� ลาย เราเคารพเรารกั ษาใหเ้ ปน็ นสิ ยั ถา้
เราเขา้ มาบวช เราไมร่ กั ษาพระธรรมวนิ ยั แตก่ ลบั มาเหยยี บยำ�่ ทำ� ลายพระวนิ ยั การบวช
มนั กไ็ มเ่ ปน็ บญุ ละ่ นะ มนั กลบั ไดบ้ าปเสยี แหละอนั นี้ การเหยยี บยำ�่ ทำ� ลายพระธรรม
วนิ ยั คำ� วา่ ธรรม กเ็ ปน็ สง่ิ ทค่ี วรประพฤตนิ นั่ แหละ ทา่ นใหป้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ิ สว่ นพระวนิ ยั
กเ็ ปน็ สงิ่ ทคี่ วรหลีกเวน้ ทา่ นใหห้ ลีกเว้น

ฉะนนั้ พวกเราตอ้ งมงุ่ มนั่ รกั ษานอ้ มนำ� มาปฏบิ ตั ิ อยา่ ใหเ้ สยี ทที เี่ ราไดเ้ กดิ มาเปน็ มนษุ ย์
มาพบพทุ ธศาสนา มาพบคำ� สอนพระพทุ ธเจา้ แลว้ จะตอ้ งศกึ ษาปฏบิ ตั ใิ หม้ นั เตม็ กำ� ลงั
ของเรา เพราะมนั เปน็ ของยากทจี่ ะไดเ้ กดิ มาเปน็ มนษุ ยแ์ ลว้ ไดม้ าพบคำ� สอนไดม้ าพบ
พระพทุ ธศาสนา ในเมอื่ พวกเรามโี อกาสไดเ้ กดิ มาเปน็ มนษุ ย์ และเปน็ มนษุ ยท์ ส่ี มบรู ณ์
แลว้ ยงั มโี อกาสไดพ้ บพระพทุ ธศาสนา ไดพ้ บคำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ ดว้ ยแลว้ กย็ ง่ิ เปน็
บญุ เปน็ ลาภอนั ประเสรฐิ ของพวกเรา ฉะนนั้ ใหพ้ ากนั รกั ษาสมบตั ทิ ป่ี ระเสรฐิ นใ้ี หม้ นั
ประเสรฐิ ย่ิงๆ ขึ้นไป อย่าให้มนั เสื่อม

157

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

เราจะนำ� ตนไปทางไหนละ่

หลวงป่มู น่ั ท่านเน้นเรือ่ งผนู้ �ำนะ ถ้าผู้นำ� ดี ทกุ อย่างมนั กด็ ี ถ้าผ้นู �ำไมด่ ลี ะ่
ทกุ อยา่ งมนั กไ็ มด่ ลี ะ่ นะ ยงิ่ ทา่ นแกม่ ากแลว้ กย็ งิ่ เนน้ หนกั เพราะทา่ นเปน็
หว่ งพวกผนู้ ำ� กภ็ กิ ษสุ ามเณรนนั่ แหละคอื ผนู้ ำ� ทา่ นไมไ่ ดเ้ นน้ ดอกฆราวาส
ทา่ นไมไ่ ดเ้ อามาฝกึ มาสอนอะไรแหละ เพยี งสอนใหเ้ ขาถงึ พระไตรสรณคมน์

158

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

แล้วให้เขาปฏิบัติภาวนาอยู่ที่บ้านเอา ที่พวกเรามาฝึกปฏิบัติก็เพื่อเป็นผู้น�ำใน
ทา่ นไมใ่ หม้ ายงุ่ เกย่ี วภายในวดั ทา่ นเนน้ เอา อนาคตขา้ งหนา้ นนั่ แหละ อะไรทกุ อยา่ งกด็ ี
เฉพาะพระภกิ ษุสามเณร ท่านดูคนดเู ขา้ ไป ผนู้ ำ� ดมี นั กด็ ไี ปทง้ั หมดนะ ถา้ ผนู้ ำ� ไมด่ แี ลว้
ทจ่ี ติ เขานนู้ ดภู ายในนนู้ ทา่ นเหน็ กริ ยิ าอาการ จะเอาอะไรเป็นดีล่ะ เราจะน�ำเขาไปทาง
ภายนอกเพยี งเทา่ นน้ั ทา่ นกร็ หู้ มดวา่ ภายใน ไหนล่ะ น�ำเขา้ ไปหากิเลสหรือจะน�ำเขา้ ไป
เป็นยังไง ส่วนกิเลสภายในเวลาแสดงออก หาธรรมละ่ อนั ไหนเปน็ ธรรมเปน็ ของควร
มาภายนอก ท่านก็รู้เห็น ถา้ ในใจยังมกี เิ ลส เคารพกต็ อ้ งเคารพ จงึ ไดช้ อ่ื วา่ เปน็ ผปู้ ฏบิ ตั ิ
เตม็ อยู่ ธรรมะกเ็ ข้าไปไม่ได้แหละ เหตนุ ั้น ธรรม ถ้าประมาทแล้วน่ันไม่ใช่ผู้ปฏิบัติ
เวลาทา่ นปราบกเิ ลสของพระ ทา่ นจะเสยี งดงั ธรรมนะ
กอ้ งกงั วานคบั วดั แหละ แถมมอื ตบกระดาน
ตบพน้ื ดงั ตมึ้ ๆ ปราบกเิ ลสใหห้ มอบฟงั ธรรมะ เหตุนั้นเมื่อเรามีศรัทธาเข้ามาบวชแล้วก็
จึงจะเขา้ ไปอยใู่ นใจของพระได้ ตวั กเิ ลสน่ะ ให้ฝึกฝนเป็นผู้น�ำของตนเองนี่แหละก่อน
มนั ไมอ่ ยากรบั ฟงั ธรรมะ มันจะฟงั แต่กเิ ลส ตนดแี ลว้ มนั กด็ ไี ปทงั้ หมดนน่ั แหละ ตนไมด่ ี
ด้วยกันเท่าน้นั แลว้ เราจะเอาอะไรไปเป็นดีล่ะ เราจะนำ� ตน
ไปทางไหนล่ะ น�ำตนไปหากิเลสหรอื นำ� ตน
ท่านเน้นเร่ืองผู้น�ำ ภิกษุสามเณรเป็นผู้น�ำ ไปหาธรรมละ่ นำ� ตนไปทางดมี นั กด็ ไี ป แตถ่ า้
ฆราวาสมันเป็นผู้น�ำไม่ได้ ถ้าเอาฆราวาส นำ� ตนไปทางทไี่ มด่ แี ลว้ มนั กไ็ มด่ ไี ปละ่ ถา้ เรา
มาเป็นผู้น�ำก็ยิ่งแย่ ผู้น�ำดีก็ต้องเคารพใน นำ� ตนเขา้ ไปหาธรรมมันก็ดี ธรรมกค็ ือการ
ธรรมวนิ ยั อนั ไหนเปน็ ธรรมเปน็ วนิ ยั เปน็ ของ เคารพในศีลน่ันแหละ อะไรกใ็ หค้ ำ� นงึ ถึงศีล
ควรเคารพตอ้ งเคารพ จะประมาทไม่ได้ คำ� นงึ ถึงธรรมของพระพุทธเจา้

พวกเราน้กี ็มาฝึกเป็นผูน้ �ำ แล้วเราฝกึ ฝน
เราใหเ้ ปน็ ยงั ไงละ่ จะนำ� ไปทางไหนละ่ ใหด้ ู
เอานะ ถา้ น�ำแบบกิเลสแล้วกม็ ีแต่จะอวด
เอากิเลสไปอวดเขา ผ้มู ธี รรมทา่ นไม่อวด
มแี ตเ่ กบ็ ไว้ มีมากมีนอ้ ยทา่ นกม็ ีแตเ่ ก็บไว้
ไมใ่ หใ้ ครรใู้ ครเหน็ แหละ แตกตา่ งจากกเิ ลสนะ

159

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

อดอาหาร ผ่อนอาหาร

หลวงปมู่ นั่ ทา่ นยดึ การบณิ ฑบาตเลย้ี งชพี จะฉนั ตอ้ งไปบณิ ฑบาต ขาดไมไ่ ดบ้ ณิ ฑบาต
เปน็ กจิ ประจำ� วนั กจิ ของสมณะ การอดอาหารชอบเกดิ การวงิ เวยี น ผอ่ นอาหารนะ่ ดี
ทส่ี ดุ ถา้ อดอาหารเพอื่ ภาวนากส็ ามารถไดม้ รรคไดผ้ ล อดอาหารแลว้ ไมภ่ าวนา อนั นนั้
กเ็ ปน็ โทษ มนั ผดิ ทางแลว้ เวลากเิ ลสของเรามนั กลา้ มนั ไมไ่ ปตามทาง กำ� ลงั มนั มาก
กอ็ ดอาหารเพอ่ื ใหก้ เิ ลสมนั ลดนอ้ ยลง ทรมานกเิ ลสของเรา ถา้ กเิ ลสกลา้ อยา่ งนนั้ กอ็ ดได้
อดอาหารเพือ่ ทรมานกิเลส เพ่อื ปฏบิ ตั ภิ าวนา

160

หลวงป่อู วา้ น เขมโก

การถอื ธดุ งคบ์ ณิ ฑบาตเลย้ี งชพี นี้ หลวงปมู่ นั่ เตม็ อมิ่ แลว้ มนั ภาวนาไดไ้ หมละ่ นนั่ แตก่ าร
ท่านถือเป็นกิจประจ�ำวัน แม้ไปบิณฑบาต ผอ่ นอาหารมันภาวนาไดต้ อ่ เนอ่ื ง
ในหมู่บ้านไม่ได้แล้ว ท่านก็บิณฑบาตที่
ประตวู ดั บณิ ฑบาตทป่ี ระตวู ดั กไ็ ปไมไ่ หวแลว้ ขอ้ ปฏบิ ตั ติ งึ มากกไ็ มไ่ ด้ หยอ่ นมากกไ็ มไ่ ด้
ทา่ นกบ็ ณิ ฑบาตบนศาลา ลงศาลากไ็ มไ่ ดแ้ ลว้ ต้องมัชฌิมา ทางสายกลาง ไมฉ่ นั อาหาร
ทา่ นจงึ ฉนั บนกฏุ ิ ทา่ นรกั ษาธดุ งคบ์ ณิ ฑบาต มันกต็ ึง ตงึ มากก็ไมไ่ ด้ หยอ่ นมากก็ไม่ได้
ถือธุดงค์บิณฑบาตเล้ียงชีพ แสวงหาด้วย ให้เป็นมัชฌิมานั่นแหละ พระพุทธเจ้าให้
ปลแี ขง้ อาหารเลย้ี งชพี ไม่ให้เขาน�ำมาสง่ เดินทางสายกลาง ดูเอาล่ะจิตของเรามัน
เปน็ มชั ฌมิ าเปน็ กลางไหมละ่ ทำ� อะไรกเ็ พอ่ื
ฉ ะ น้ั น ก า ร ผ ่ อ น อ า ห า ร ภ า ว น า ดี ที่ สุ ด ดเู จตนา เจตนาดี ผลมนั กด็ ี เจตนามนั ไมด่ ี
ผ่อนอาหารน่ะ ธุดงค์บิณฑบาตก็ไม่ขาด ผลมันก็ไมด่ ี ไมม่ เี จตนาก็ไม่เกิดผล
ไดบ้ ณิ ฑบาตทกุ วนั นอกจากเจบ็ ปว่ ยอาพาธ
ไปบณิ ฑบาตไมไ่ ด้ ยนิ ดใี หเ้ ขานำ� มาสง่ อะไร กิเลสของเราก็ดูเอาแหละ ตัวน้อยตัวใหญ่
ทุกอย่างพระวินัยบัญญัติไว้ ดูเอาแหละ ตัวมนั แกก่ ลา้ เป็นยังไงล่ะ เราเองนน่ั แหละ
เจตนาของเรามียังไงล่ะ ถูกพระวินัยหรือ จะเปน็ ผรู้ ผู้ เู้ หน็ ถา้ เราไมร่ ไู้ มเ่ หน็ ใครละ่ จะรู้
ผดิ พระวนิ ยั วนิ ยั ออกจากจติ ทงั้ หมด มอี ยใู่ น เห็นเท่ากับเรา จิตของเรากิเลสของเราน่ะ
จติ ทงั้ หมด เรากต็ รวจสอบดเู อาละ่ จติ ของเรา มากหรือน้อยก็ดี ต้องรู้ต้องเห็นเพื่อจะได้
มันไปถูกทางหรือผิดทาง ถ้ากิเลสมันกล้า ส�ำรวมต่อไป ถ้ารู้เห็นแล้วก็ให้มีสติความ
มแี ตอ่ อกนอกทาง กำ� ลงั เขามาก กอ็ ดอาหาร สำ� รวม อะไรมาสมั ผสั ทางตา ทางหู ทางจมกู
ตดั กำ� ลงั ของเขา ถา้ เปน็ อยา่ งนนั้ กอ็ ดได้ ฉะนน้ั ทางลน้ิ ทางกาย ทางใจ จติ ของเราออกไปรบั
ดตู วั กเิ ลสนนั่ แหละเปน็ สำ� คญั อดอาหารกเ็ พอื่ ทำ� ยงั ไงละ่ มนั เปน็ ธรรมหรอื เปน็ กเิ ลส มนั รู้
ทรมานกิเลส ไม่ใช่อดเพ่ืออยา่ งอนื่ หรอื มนั หลงละ่ อะไรทมี่ าสมั ผสั ละ่ ถา้ ไมร่ สู้ งิ่
ที่มาสัมผสั เราจะไปรู้อะไร
แต่นิสัยเรา การภาวนามันสู้ผ่อนอาหาร
ไมไ่ ดน้ ะ ผอ่ นอาหารธาตขุ นั ธม์ นั กเ็ บา เวลา
ภาวนาจติ มนั ก็รู้ มสี ตดิ ี บางองค์อดอาหาร
ได้สองวันสามวัน เวลามาฉันก็ฉันเอาเสีย

161

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

เอกลาภฆา่ ความเพียร

เอกลาภเหลือเฟอื เอกลาภนะ่ มันฆ่าความเพียร ท�ำลายธรรมหมด
ไปกราบหลวงปหู่ ลา้ เปน็ อยา่ งไร “สมยั เราอยวู่ ดั ปา่ สทุ ธาวาส พระ ๗ องค์ บณิ ฑบาตได้
ไขใ่ บเดยี ว ไดม้ าแลว้ กใ็ หผ้ า้ ขาวปอกเปลอื กบดใสถ่ ว้ ยผสมเกลอื ผสมนำ�้ พระ ๗ องค์
ไขใ่ บเดยี วนะ ผ้าขาวดว้ ย”
หลวงปู่หล้าพักอยู่วัดป่าสุทธาวาส อยู่ในเมืองสกลฯ น่ันแหละ สมัยหลวงปู่หล้าเป็น
อยา่ งน้นั ทกุ วันน้จี ะฉนั ยงั ไงก็ไดท้ ั้งนัน้ แหละ สมัยหลวงปหู่ ล้านะ่ พระ ๗ องคไ์ ด้ไข่
ใบเดยี วเทา่ นนั้ อาหารเบา ธาตมุ นั กเ็ บา ทำ� ความเพยี รพจิ ารณาธรรมมนั กป็ ลอดโปรง่
ไปหมด ถา้ อาหารหนกั ธาตขุ นั ธม์ นั กห็ นกั หนกั ไปหมด พจิ ารณาอะไรกไ็ มไ่ ด้ อาหารไมด่ ี
แตป่ ฏบิ ตั ธิ รรมนะ่ มันดี อาหารดีก็คืออาหารหนกั ทีน่ ิยมว่าดีนะ่ แต่ธาตขุ ันธม์ นั หนกั
ปฏบิ ตั กิ อ็ ดื อาดละ่ อนั นี้ ทำ� ความเพยี รพจิ ารณาธรรมกไ็ มเ่ ขา้ ไมอ่ อกแหละ อาหารเปน็
ปจั จยั สำ� คัญ
ฉะนน้ั ผปู้ ฏบิ ตั ทิ า่ นไมใ่ หย้ ดึ ตดิ ในเรอื่ งอาหาร ธาตขุ นั ธม์ นั เบาทน่ี นั่ แหละดี เอกลาภ
ทกุ วนั นมี้ นั ฆา่ ทง้ั หมด เมอื่ กอ่ นอะไรๆ กด็ ี มนั เปน็ สงิ่ หายากทงั้ หมด สบง จวี ร กวา่ จะ
ไดผ้ า้ มาตดั กย็ าก ตดั แลว้ กเ็ ยบ็ ดว้ ยมอื ตอ้ งฝกึ ตอ้ งเรยี นตอ้ งทำ� บรขิ ารอะไรทกุ อยา่ ง
ไดจ้ ากความเพยี รทง้ั นน้ั ถา้ ไมม่ คี วามเพยี รไมไ่ ดน้ ะ ไดม้ าแลว้ กเ็ พยี รรกั ษา สมยั นี้
เอกลาภมนั เหลอื เฟอื ผา้ สบง จวี ร มนั ไมเ่ กา่ ไมข่ าด กอ็ ยากจะใหม้ นั เกา่ ใหม้ นั ขาด
โอย้ สมยั กอ่ นทงั้ ปะทงั้ ชนุ เสยี ดาย ผา้ ขาดกเ็ สยี ดาย ผา้ มนั หายาก อะไรกป็ ระกอบ
ดว้ ยความเพยี รทง้ั หมด เดย๋ี วนก้ี ารตดั ผา้ การยอ้ มผา้ กไ็ มเ่ ปน็ กนั แลว้ โอ้ มนั จงึ ยาก
ความเพยี รค่อยเสื่อมไปๆ อยา่ งนี้แหละ

162

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

คนบ้า

สตติ วั เดยี วควบคมุ ไดท้ ง้ั หมด ขาดสตแิ ลว้ ควบคมุ อะไรกไ็ มไ่ ด้ นแ่ี หละธรรมะเตอื นตน
ตนเตอื นตน เราขาดสตเิ มอ่ื ไรกใ็ หเ้ ตอื นวา่ เรานบ้ี า้ แลว้ ผปู้ ฏบิ ตั ใิ หเ้ อาบา้ มาเตอื น
เอาบา้ มาสอนใจตน ถา้ พดู วา่ เราบา้ แลว้ มนั กจ็ ะสะดงุ้ ตน่ื คนบา้ ใครละ่ จะชอบ เราก็
ไม่ชอบ แล้วเรากจ็ ะไมเ่ ป็นบา้
คำ� วา่ “บา้ ” มนั กม็ บี า้ หลายทางนะ บา้ รปู บา้ เสยี ง บา้ กลน่ิ บา้ รส บา้ สมั ผสั มนั มหี ลายบา้
การทเี่ ราขาดสตแิ ลว้ ไปหลงในรปู หลงในเสยี ง อยา่ งนเ้ี รยี กวา่ เราบา้ แลว้ จติ เราบา้ แลว้
เพราะการขาดสตนิ นั่ แหละเปน็ เหตุ บา้ มนั กเ็ ลยเกดิ เพราะความหลงขาดสตขิ องเรา
ถา้ เรามสี ตอิ ยมู่ นั กไ็ มห่ ลงละ่ นะ การภาวนานะ่ ขาดสตแิ ลว้ ไมไ่ ดแ้ หละ ฉะนนั้ เราขาดสติ
เม่ือไร กใ็ หเ้ ราเตอื นเราล่ะวา่ “บ้าแลว้ เราเป็นบ้าแลว้ ” มันจะไดไ้ ม่บา้

163

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

เพยี รตามรอยพระพทุ ธเจา้

ขนึ้ ชอ่ื ว่าชาตคิ วามเกิดแลว้ จะเกิดเปน็ อะไรมนั กท็ ุกขท์ ง้ั นั้นแหละ ในทส่ี ดุ มนั ก็ตาย
ตายแลว้ เขากก็ ลับมาเกดิ ใหมอ่ กี เวียนตายเวียนเกิดอยู่อยา่ งนี้แหละ นแี่ หละถา้ เรา
ไมพ่ น้ จากทกุ ข์ ชาตคิ วามเกดิ ของเรามนั จะหมนุ ไปทางไหนละ่ มนั สามารถหมนุ ไปได้
ทุกทางนะ ทงั้ ทางสงู ท้งั ทางต่ำ�

นนั่ แหละทกุ อยา่ งเปน็ ธรรมะทง้ั หมด ตน้ ไมต้ น้ หญา้ กเ็ ปน็ ธรรมะ การดตู น้ ไมต้ น้ หญา้
กด็ เู พอื่ ใหจ้ ติ ของเราเกดิ ความสลดสงั เวชนน่ั แหละ แมต้ น้ ไมต้ น้ หญา้ มนั กม็ ที กุ ขสจั อยู่
ในนนั้ จะเปน็ อะไรกต็ าม มนั กม็ สี ภาพทกุ ขสจั ครอบงำ� ไวท้ ง้ั หมด พระพทุ ธเจา้ ตรสั ให้
เราดใู หม้ าก ดทู กุ ข์ เอาทกุ ขน์ น่ั แหละมาสอนจติ ของเรา ถา้ จติ รเู้ หน็ ทกุ ขแ์ ลว้ เรากจ็ ะ
เกดิ ความเบอื่ หนา่ ย เกดิ แลว้ ไมป่ รารถนาจะมาเกดิ อกี แกแ่ ลว้ กไ็ มป่ รารถนาจะมาแกอ่ กี
ตายแล้วก็ไมป่ รารถนาจะมาตายอกี เพราะมันทกุ ข์

ทางไมเ่ กดิ ไมแ่ ก่ ไมเ่ จบ็ ไมต่ าย มอี ยู่ พระพทุ ธเจา้ พบเหน็ แลว้ เรายงั ไมพ่ บไมเ่ หน็
ก็ให้ท�ำความเพียรค้นหาตามรอยองค์พระพุทธเจ้าน่ันแหละ ทางไหนล่ะทางที่
มนั ไมเ่ กดิ ทพี่ ระพทุ ธเจา้ ทรงออกบวชนั้นกเ็ พอ่ื ท่ีจะหาทางไมเ่ กดิ ไมแ่ ก่ ไม่เจบ็
ไมต่ าย นน่ั แหละ ทา่ นเหน็ เทวทตู ทงั้ ๔ เหน็ คนเกดิ มาแลว้ เดยี๋ วมนั กแ็ ก่ เหน็ คนแก่
วา่ เปน็ ทกุ ข์ เหน็ คนเจบ็ วา่ เปน็ ทกุ ข์ เหน็ คนตายกเ็ หน็ วา่ เปน็ ทกุ ขอ์ กี แลว้ ไปเหน็ เพศ
สมณะ พอเห็นเพศสมณะแล้วใจของท่านรู้สึกว่ามีความสุข ท่านจึงออกไปบวช
ถอื เพศสมณะนัน่ แหละ แล้วเพียรหาตั้ง ๖ ปี จงึ ได้พบเห็นทางไม่เกิด ทางที่เกดิ
ทา่ นกเ็ หน็ พรอ้ มกนั ทางทไ่ี มเ่ กดิ นนั้ กเิ ลสตณั หาความรกั ความชงั ความโลภความ
โกรธความหลงไมม่ นี ะ ทชี่ าตคิ วามเกดิ มกี เ็ พราะกเิ ลสความรกั ความชงั มี ความโลภ
ความโกรธความหลงยังมีอยู่ นแี่ หละเป็นต้นเหตขุ องชาติความเกดิ ของพวกเรา

ใหพ้ วกเราวัดดนู ะว่ากเิ ลสของเรามากนอ้ ยแค่ไหน ถ้าตัวความรักความชงั ความโลภ
ความโกรธความหลงของเรานน้ั มมี าก ชาตคิ วามเกดิ ของเรากจ็ ะมากนบั ไมถ่ ว้ นละ่ นะ
เราจะเวยี นตายเวยี นเกดิ ในกองทกุ ข์ แตถ่ า้ กเิ ลสเหลา่ นน้ั ลดนอ้ ยลง ชาตคิ วามเกดิ ของ

164

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

เรากจ็ ะลดน้อยลง กิเลสเหลา่ นัน้ หมดสิ้นไป เราก็สิน้ ภพสนิ้ ชาติ ชาตคิ วามเกดิ ของเรากไ็ มม่ ี
ทกุ ข์อะไรๆ กไ็ ม่มี
ฉะนนั้ พวกเราผปู้ ฏบิ ตั กิ ต็ อ้ งเพยี รเดนิ ตามรอยของพระพทุ ธเจา้ ใหท้ นั พระองค์ เมอื่ เดนิ ตาม
ทันแล้ว เรากจ็ ะได้หมดทุกขห์ มดภยั เทา่ นน้ั แหละ

165

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

พทุ โธ แปลวา่ ผู้รู้

พทุ โธ แปลวา่ ผรู้ ู้ เราอยกู่ บั ผรู้ ู้ อะไรจะมาสมั ผสั มนั กจ็ ะรู้ พทุ โธ ทา่ นใหว้ างทา่ มกลางอก
วางไวต้ ำ่� ไมไ่ ดพ้ ทุ โธนะ่ เคลอื่ นจากฐานแลว้ มนั กจ็ ะหลง ตอ้ งเอาพทุ โธไวท้ า่ มกลางอก
หรอื จะสงู มากกวา่ นน้ั กไ็ ดพ้ ทุ โธ แตว่ างไวต้ ำ�่ ไมไ่ ด้ นแี่ หละแนวทางหลวงปมู่ น่ั ทา่ นสอน
เรามาปฏิบตั ิสายหลวงปมู่ นั่ ก็ต้องยดึ ปฏิปทาหลวงปู่ม่ันแหละ เอาปฏิปทาทางอนื่ มา
ปฏิบตั ทิ น่ี ่ีมนั ไมไ่ ด้นะ

ใหพ้ ากนั วดั ดู ทานวตั ร ศลี วตั ร ภาวนาวตั ร จติ ใจของเรายดึ เอาอะไรละ่ เปน็ ทพี่ งึ่ ของเรา
ทเี่ รายดึ เป็นที่พ่ึงของเรานะ่ มันถกู ทางไหมล่ะ กิเลสแสวงหาแตส่ งิ่ ภายนอกเปน็ ทพี่ ึ่ง
แต่ภายในของเรากลับไม่เอามาเป็นท่ีพึ่ง ตัวกิเลสน่ะแสวงหาแต่ของดีของขลังนะ
ไม่ใช่ธรรมนะ มันเป็นกิเลส น่ันแหละเป็นทางเบียดเบียนตัวเองด้วย เบียดเบียน
คนอน่ื ดว้ ยนะ ธรรมไม่แสวงหาอยา่ งนั้น แสวงหาแต่ตัวผ้รู ู้ รูเ้ หตุรูป้ ัจจยั ปัจจบุ นั เรา
สร้างเหตอุ ย่างนี้ เราจะได้รับผลยงั ไงในอนาคตขา้ งหนา้ ละ่ ตอ้ งรู้ ผลมันดหี รอื ไม่ดี
มนั งามหรอื ไมง่ ามละ่ โลกเขาจะตเิ ตยี นไดไ้ หมละ่ หรอื นกั ปราชญผ์ รู้ ทู้ า่ นพบเหน็ แลว้
ทา่ นจะตเิ ตยี นไดไ้ หมละ่ ใหว้ ดั ดเู อานะขอ้ ปฏบิ ตั ิ ทางโลกเขาตเิ ตยี นแลว้ มนั ไมด่ ไี มง่ าม
นน่ั แหละ แมน้ กั ปราชญผ์ รู้ ทู้ า่ นตเิ ตยี นเรากป็ ระมาทไมไ่ ดล้ ะ่ ตอ้ งเคารพคำ� นกั ปราชญ์
เพราะนกั ปราชญ์ทา่ นรูใ้ นเหตุในผล ใหพ้ ากันวดั ดู ถา้ ไม่วดั ดู มันกไ็ มร่ ู้ไมเ่ ห็นอะไร
ตอ้ งวดั ดูทกุ วนั นน่ั แหละ

การปฏบิ ตั ิตอ้ งอยกู่ ับความเพยี รจึงเรียกว่าปฏบิ ัติ เดินจงกรมกเ็ ดนิ ด้วยความเคารพ
จงึ เรยี กวา่ เดนิ ภาวนา จะเอามอื ไขวห้ ลงั หรอื แกวง่ แขนเดนิ ไมไ่ ด้ ไมใ่ ชเ่ ดนิ ภาวนา อยา่ งนน้ั
มนั เดนิ เลน่ เดนิ ภาวนากต็ อ้ งสำ� รวม ไมท่ อดสายตาใกลน้ กั ไกลนกั หา่ งตวั เราประมาณ
๔ ศอก แล้วกอ็ ย่กู บั พทุ โธๆ นน่ั แหละ ถ้าจิตไมอ่ ยูก่ บั พุทโธ ก็เรง่ บรกิ รรมวา่ พทุ โธๆ
เรว็ ขน้ึ เดนิ กเ็ ดนิ เรว็ ขนึ้ เดนิ ชา้ มนั ไมท่ นั เขา ถา้ จติ อยกู่ บั พทุ โธแลว้ กผ็ อ่ นชา้ ลงได้ แตถ่ า้
ชา้ ลงจติ เขาออกไปอกี กใ็ หเ้ รง่ พทุ โธเรว็ ขนึ้ อกี เดนิ กเ็ ดนิ เรว็ ขนึ้ ไปอกี เอาคำ� บรกิ รรม
นั่นแหละบงั คบั จิตไว้

166

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

ถา้ จติ มนั ไมอ่ ยกู่ บั พทุ โธ กายเราอยทู่ น่ี ี่ แตจ่ ติ ของเรามนั อยทู่ ไี่ หนละ่ มใิ ชไ่ ปเกลอื กกลว้ั อยใู่ น
ทกุ ขห์ รอื ละ่ จติ ของเรา ทงั้ ทท่ี กุ ขเ์ รากไ็ มช่ อบ แตจ่ ติ ทำ� ไมไปเกลอื กกลว้ั อยใู่ นทกุ ขล์ ะ่ แลน่ ออกไป
หาแตท่ กุ ข์ นน่ั แหละจติ ปจั จบุ นั บอกแลว้ อนาคตมนั กจ็ ะไปหาทกุ ขน์ น่ั แหละอกี ปจั จบุ นั ทงั้ หมด
บอกอดตี อนาคต กริ ยิ าอาการปจั จบุ นั กด็ ี เปน็ ผลมาแตอ่ ดตี โนน้ เปน็ นสิ ยั ตดิ ตวั มา นสิ ยั มมี า
ทางไหน มันกไ็ ปทางเก่าน่ันแหละ
พทุ โธ หลวงปมู่ นั่ ทา่ นหา้ มเอาไว้ ตำ�่ ไมไ่ ด้ ตอ้ งเสมอหวั ใจ ตำ่� กวา่ นน้ั ไมไ่ ด้ มนั จะไปทางหลง
เสยี ละ่ ถ้าเอาไว้ตำ่� ให้อย่กู ับพุทโธๆ เท่านน้ั แหละ จติ ไม่อย่กู ับพุทโธๆ ให้บริกรรมเร็วข้นึ
เดนิ กเ็ ดนิ เรว็ ขนึ้ เดนิ ภาวนามนั เดนิ ตรงนะ สำ� รวม ทางจงกรมมนั ทางตรง ไมไ่ กลนกั ใกลน้ กั
ใกล้นกั ก็ไม่ดี เวยี นหัว เดินไกลนักกไ็ มด่ ีมนั เหน่อื ย พอประมาณ ไปสุดทางแล้วก็หันกลบั
หนั ขา้ งไหนกห็ นั ขา้ งนน้ั เดย๋ี วหนั ซา้ ยหนั ขวาอยนู่ นั่ กไ็ มไ่ ด้ มนั สบั สน จติ ของเรานนั่ แหละ
เดี๋ยวกว็ ่านัน่ ดี เดย๋ี วกว็ ่านีไ้ มด่ ี เถียงกันอยนู่ ่นั แหละกิเลส กิเลสมนั กม็ อี ยู่ท่ีจติ เราอยา่ ไป
เกบ็ เอาความรทู้ ร่ี มู้ าแลว้ มาเปน็ ขอ้ ปฏบิ ตั มิ นั กไ็ มไ่ ด้ ความรทู้ า่ นใหเ้ กบ็ ไวห้ มด ใหอ้ ยกู่ บั พทุ โธ
อยา่ งเดียว

167

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

จติ เป็นของฝกึ ได้

จิตของเราจะฝกึ ฝนให้ฉลาดมันก็ฉลาดได้ ฝึกฝนให้มันโง่มันกโ็ ง่ การท่เี ราจะฝึกฝน
ใหจ้ ติ ฉลาดนนั้ เวลาพบเหน็ อะไรเรากต็ อ้ งไมป่ ลอ่ ยผา่ นเฉย มแี ตน่ ำ� มาศกึ ษาถงึ เหตุ
ถงึ ผล สงิ่ ควรรเู้ รากจ็ ะไดร้ ู้ แตจ่ ติ ทโ่ี งเ่ หน็ อะไรแลว้ กเ็ ฉย เฉยเสยี รงั เกยี จเสยี สงิ่ ควรรู้
กเ็ ลยไมร่ แู้ หละ ความไมร่ กู้ เ็ ลยเอาตวั ไมร่ อดนน่ั แหละ อะไรกต็ อ้ งรู้ ความรคู้ วามเหน็
อะไรกด็ กี ต็ อ้ งตรวจสอบดอู กี ที รผู้ ดิ เหน็ ผดิ กม็ ี เราตอ้ งตรวจสอบดคู วามรคู้ วามเหน็
ของเราวา่ รเู้ หน็ ถกู ทางหรอื ผดิ ทางละ่ ตอ้ งตรวจสอบดใู หม้ าก สอบดจู ติ ของเราอยา่ ให้
มนั รผู้ ิดเห็นผิด ถา้ รูผ้ ิดเห็นผดิ แลว้ มันกจ็ ะวิบัตลิ ะ่ นะ เพราะมนั จะท�ำให้เราไดร้ ับผล
ทไ่ี ม่ดีตามมา ฉะน้นั จึงตอ้ งชอบธรรมทงั้ หมดความรคู้ วามเหน็ ก็ดี

จติ ของเราถ้าฝึกฝนแลว้ มนั ฉลาด เห็นอะไรเราก็ไม่เฉย มีแต่โอปนยิโก น้อมเขา้
มาศกึ ษา อยากรใู้ นเหตใุ นผล แตจ่ ติ ทโี่ งก่ ม็ แี ตเ่ ฉยอยา่ งเดยี ว แลว้ รงั เกยี จเสยี บา้ ง
เฉยเสียบ้าง ส่ิงควรรู้ก็เลยไม่รู้แหละเพราะความรังเกียจ เราจะไปรังเกียจไม่ได้
จะเฉยกเ็ ฉยไมไ่ ด้ เพราะถา้ เรารงั เกยี จกค็ อื รงั เกยี จธรรม เฉยกค็ อื เฉยไมส่ นใจใน
ธรรมนน่ั แหละ ถา้ เราไมส่ นใจในธรรมแลว้ มนั จะไปสนใจอะไรละ่ ไมใ่ ชจ่ ะไปสนใจ
เร่ืองของกเิ ลสหรือ

กเิ ลสเรากลบั สนใจ แตธ่ รรมเรากลบั ไปรงั เกยี จ มนั กเ็ ลยตรงกนั ขา้ มเสยี ละ่ ความเหน็
ของเรามันก็เลยผิดทางแหละ ไมช่ อบธรรม อะไรกต็ ้องตรวจสอบดูให้มนั ชอบธรรม
ทั้งหมดน่ันแหละจึงเป็นบุญ ถ้าไม่ชอบธรรมมันก็ผิดทางบุญแหละ ต้องตรวจสอบ
ส่ิงควรรู้เองเห็นเองก็ต้องให้มันรู้เองเห็นเอง รู้แล้วเราก็ส�ำรวม ถ้าไม่รู้เราก็ไม่รู้จัก
ส�ำรวม ส�ำรวมไม่ให้มนั ผดิ ผิดมาแล้วกไ็ มใ่ ห้มนั ผิดต่อไป ฝึกฝนเอานะ

168

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

169

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

170

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

ชวี ติ แลกธรรม

นักบวชเป็นนักเสียสละ เสียสละความสุข ถึงจะทุกข์ยังไงก็ยอมทุกข์
ทกุ ขเ์ พอ่ื จะขา้ มทกุ ขพ์ น้ ทกุ ข์ ถา้ ไมย่ อม มนั กจ็ ะจมในกองทกุ ขน์ อี้ กี ตอ่ ไป
ถงึ จะตายเรากย็ อมตาย ตายเพอื่ พน้ จากทกุ ขแ์ ลว้ เรายอมตาย ถา้ ไมย่ อมตาย
ก็เวียนตายเวียนเกิดจมอยู่อีกนั่นแหละ จึงว่านักปฏิบัติเป็นผู้เสียสละ
ธรรมะอะไรๆ กต็ อ้ งเอาชวี ติ เขา้ แลกเอาทำ� เอาถงึ จะไดถ้ งึ จะมขี นึ้ เสยี สละ
ชีวติ เอาชวี ติ แลก เอ้า เราตายก็ยอมตาย

หลวงป่มู ่ันท่านกเ็ อาชีวติ ไปแลกเอานะ ทถี่ �ำ้ สาริกา เขาใหญ่ ท่านตัง้ สัจจะ
อธษิ ฐาน ถา้ ไม่รูไ้ มเ่ ห็น ไมห่ ายสงสัยในธรรม ท่านจะไม่ยอมออกจากทีน่ ี่
จะเปน็ ยงั ไงจะตายยงั ไงกจ็ ะไมย่ อมออก ตอ่ เมอ่ื รเู้ หน็ แลว้ หายสงสยั แลว้ จงึ
จะออกไปได้ ถา้ ยงั ไมร่ ไู้ มเ่ หน็ ยงั ไมห่ ายความสงสยั อยกู่ จ็ ะไมย่ อม ถงึ จะตาย
กย็ อมตาย ทา่ นไปป่วยอาพาธท่ีถ�ำ้ สารกิ า เขาใหญ่ ป่วยอยู่องคเ์ ดยี วด้วย
อาพาธอยา่ งหนกั ฉนั ขา้ วเขา้ ไปยงั ไง ถา่ ยออกมากเ็ ปน็ เมด็ ขา้ วอยอู่ ยา่ งนน้ั
ฉันผกั เขา้ ไปยงั ไง ถา่ ยออกมากย็ งั เปน็ ผักอยอู่ ย่างน้นั โยมเขาเหน็ เขาก็วา่
กลัวท่านจะตายเหมือนกับพระท่ีตายก่อนหน้าน้ีแล้ว เขาก็เลยจะมาเอา
บรขิ ารของทา่ นและตวั ทา่ นลงไป เขากลวั วา่ ทา่ นจะตาย แตท่ า่ นไมย่ อมลงนะ
ถา้ ยงั ไมร่ ไู้ มห่ ายสงสยั แลว้ ยงั ไมอ่ อก ออกไปไมไ่ ด้ ทนทกุ ขท์ รมานอยอู่ งคเ์ ดยี ว
น่นั แหละ อนั น้ที ่านเอาชวี ิตเขา้ แลกเอาจึงไดธ้ รรมะมา

หลวงปู่อ่อนท่านเทศน์ ทา่ นเล่าประวัติ “ธรรมะทจ่ี ะไดน้ ั่งสอนหมู่ เอาชีวิต
แลกเอานะจึงได้ ไมเ่ อาชวี ิตแลกเอา มนั ไม่ไดม้ านง่ั สอนหมูอ่ ย่างน้ีแหละ”
อธษิ ฐานไวย้ ังไงกร็ กั ษา รักษาคำ� สัจ การปฏบิ ตั ิตอ้ งมีความสตั ยค์ วามจริง
ถ้าไม่มคี วามสัตยค์ วามจริงแลว้ มันก็เล่นๆ นอนๆ อยูน่ ่นั แหละ ทุกอยา่ ง
ถา้ ไมผ่ า่ นทุกขผ์ ่านร้อนมาก่อน มันกไ็ มเ่ ห็นแหละความสุขนะ่ ความสุขจะ
เกิดขน้ึ ไดก้ ็ตอ้ งผา่ นทกุ ขผ์ า่ นรอ้ นมากอ่ น

171

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

เราปรารถนาจะเอาแตค่ วามสขุ อยา่ งเดยี ว ความทกุ ขค์ วามรอ้ น
ไม่เอา มันกจ็ ะไม่เหน็ ล่ะนะความสุขที่เท่ียงแท้นะ่ จะเหน็ ได้
ยงั ไงละ่ ในเมอื่ ใจของเรายงั มกี เิ ลส ความมดื ความดำ� หมุ้ หอ่ ปดิ
เอาไวห้ มดอยู่ เพยี รทีจ่ ะขดั เกลาฟอกฝนออกอย่างน้ันก็ไมม่ ี
มีแตจ่ ะหามาหุ้มหอ่ ให้มดื ใหด้ �ำเพ่มิ เข้าไปอกี มนั กเ็ ลยหนัก
ปฏิปทาหลวงปู่มั่นมียังไง ปฏิปทาของเราเป็นยังไง ดูเอา
ตา่ งกนั ไหม ถา้ ตา่ งกนั แลว้ เราจะเอาอะไรละ่ มาเปน็ ดี ดขี องเรา
เปน็ ยังไงล่ะ ถือเอาแตก่ นิ แตน่ อนนว้ี า่ เปน็ ดีหรือ น่ันแหละ
ทา่ นเปรยี บเหมอื นกบั สกุ รนอนอยใู่ นคอกนะ่ สกุ รมนั ไมต่ อ้ ง
ทำ� อะไร ไมไ่ ดเ้ ดนิ ไปไหน เขาใหก้ นิ กก็ นิ ทง้ั วนั ทงั้ คนื เขาใหก้ นิ
เพอื่ ใหม้ นั อม่ิ มนั พี ใหม้ นั โตเรว็ ๆ โตแลว้ กเ็ อาไปฆา่ เทา่ นน้ั แหละ
แล้วได้อะไรล่ะ มันสุขหรืออย่างนั้น เราจะเอาแต่ความสุข
ไม่ยอมทุกข์ ถ้าอยา่ งนั้นแลว้ มันจะไมจ่ มอยู่ในกองทุกขห์ รอื
ฉะนั้นแม้จะทุกข์ เราก็ยอมทุกข์ ทุกข์เพ่ือพ้น แม้จะตาย
เรากย็ อมตาย ตายเพอ่ื พน้ ดกี วา่ จะไปจมในกองทกุ ขอ์ กี นาน
แสนนาน การจมอยูอ่ ย่างนน้ั มันจะดียังไงล่ะ
น่ีแหละธรรมะเตือนจิตเตือนใจ ท่านเอาทุกข์มาเตือนมา
สอนนะ

172

หลวงปูอ่ วา้ น เขมโก

ไปใหถ้ ึงท่สี ุด

ครบู าอาจารยท์ า่ นสรา้ งมาบำ� เพญ็ มามากตอ่ มาก ศลี ของทา่ นกส็ ะอาด
บรสิ ทุ ธิ์ กลนิ่ ของศลี นนั้ กห็ อมไปไกล เทวดาไมว่ า่ อยใู่ กลอ้ ยไู่ กล เขารู้
แลว้ มาอนุโมทนา เทวดาแตล่ ะองคน์ ะ่ มีรศั มี รศั มีกไ็ มเ่ หมอื นกันนะ
ตามบญุ บารมที ตี่ วั เองสรา้ งมา ผทู้ ่ีสร้างมามากก็ดวงใหญแ่ หละอนั นี้
รศั มกี ส็ วา่ งไสว ผทู้ ส่ี รา้ งบารมมี านอ้ ย รศั มมี นั กน็ อ้ ย ไมส่ วา่ งไสวเหมอื น
กับเขา ถ้าอยากได้อย่างเขาก็ต้องมาเกิดเป็นมนุษย์ เพราะอะไรๆ
ทกุ อยา่ งกต็ อ้ งสรา้ งเอาในเพศของมนษุ ยน์ แี่ หละ บนสวรรค์ เขาอยาก
ไดอ้ ะไรกส็ รา้ งเอาเองไมไ่ ด้ ตอ้ งมาเกดิ เปน็ มนษุ ยก์ อ่ น เพราะภพมนษุ ย์
เปน็ ศนู ยก์ ลางของการสรา้ งบญุ บารมี ถา้ ผไู้ มม่ ศี ลี กไ็ มม่ แี หละทเ่ี ทวดา
จะมาอนโุ มทนาน่ะ ผู้มศี ลี เทา่ นัน้ ท่เี ทวดาจะมาอนุโมทนา

รศั มที เ่ี ทวดาไดก้ เ็ ปน็ ปจั จยั มาจากทานจากศลี นแี่ หละ กต็ อ้ งสรา้ งเอา
ในทานในศีลน้ี เพราะศีลเปน็ เครื่องชำ� ระซกั ฟอกใหใ้ จของเราสะอาด
บรสิ ุทธผิ์ อ่ งใส ถ้าใจของเขาผ่องใสกจ็ ะเกิดรศั มขี ้นึ ศีลนนั่ แหละเปน็
เครอื่ งชำ� ระซกั ฟอก ถา้ ไมเ่ อาศลี มาชำ� ระซกั ฟอกแลว้ กเิ ลสกย็ ง่ิ จะเขา้
มาหมุ้ ห่อล่ะนะ กิเลสเป็นของมืดของดำ� ศีลเป็นของสะอาดบริสทุ ธ์ิ
ถ้าเอาของมืดของด�ำมาหุ้มห่อ มันก็จะยิ่งมืดยิ่งด�ำเข้าไปอีกแหละ
ไม่มีรัศมี ถ้าต้องการรัศมี เราต้องเอาศีลมาช�ำระซักฟอกความมืด
ความดำ� นนั้ ออกไมใ่ หม้ ี แลว้ ของมดื ของดำ� กไ็ มเ่ อามาเพม่ิ อกี นะ ไมเ่ อา
มาพอกพูนอีก มีแต่ช�ำระซักฟอกออก สมบัติเหล่านี้เป็นของทุกคน
ไมเ่ ปน็ ของใคร สรา้ งเอาไดท้ ง้ั หมด จะเปน็ นกั บวชหรอื ไมไ่ ดบ้ วชกส็ รา้ ง
เอาได้ ทีจ่ ะไปเกิดเป็นเทวดาน่ะ

173

พระธรรมเทศนา (อบรมพระ)

แตเ่ ทวดากย็ งั ไมถ่ งึ ทส่ี ดุ ยงั เวยี นวา่ ยตายเกดิ อยู่ เกดิ มาแลว้ บญุ กไ็ ดท้ ำ�
บาปกไ็ ดท้ ำ� หนกั ทางไหนไปทางนนั้ กอ่ น หนกั ทางบญุ กไ็ ปทางบญุ กอ่ น
ตอ่ เมอ่ื เสวยผลบญุ หมดแลว้ กไ็ ปเสวยผลของกรรมอกี เทวดากย็ งั ไมพ่ น้
ถา้ ตวั เองทำ� กรรมเอาไวก้ ต็ อ้ งไปเสวยผลของกรรมอกี การจตุ จิ ากเทวดา
เรยี กวา่ หมดบญุ จตุ แิ ลว้ จะไดเ้ กดิ มาเปน็ มนษุ ยน์ ะ่ มนี อ้ ยเดยี ว เทา่ กบั
เขาของววั แตไ่ ปเกดิ ในอบายภมู ทิ ง้ั ๔ มากเทา่ ขนของววั เทวดาทเ่ี กดิ
มาเป็นมนุษยน์ ะ่ เท่ากบั เขาวัว วัวตัวหน่ึงก็มีสองเขา แต่ขนนั่นน่ะนบั
ไมถ่ ว้ น นน่ั แหละยงั ตอ้ งไปเสวยผลกรรมอกี นะ ทา่ นจงึ ไมใ่ หป้ รารถนา
เพยี งแคเ่ ทวดาเพยี งแคส่ วรรคเ์ ทา่ นนั้ ทา่ นใหป้ รารถนาพระนพิ พานโนน่
คอื ส้นิ สดุ ของความปรารถนา แต่ถ้าเรายงั ไม่ถงึ พระนพิ พาน สวรรค์
กย็ ังเป็นท่ีพักไดท้ ั้งหมดนัน่ แหละ
สวรรค์ พรหมโลก เศรษฐี คหบดี เหล่านี้ก็ดี ล้วนเป็นที่พักได้
ถา้ ปรารถนาพระนพิ พานแลว้ เดนิ ตรงไปยงั พระนพิ พานแลว้ ยงั ไมถ่ งึ
กเ็ ปน็ ทแ่ี วะทพ่ี กั ได้ สว่ นมากมนั ไมค่ อ่ ยจะถงึ นะ เดนิ ตน้ ทางถกู แลว้
แต่ทางปลีกทางลัดมนั มมี าก ปลกี ไปทางความโลภบ้าง ความโกรธ
บา้ ง ความหลงบา้ ง นนั่ แหละทางปลกี แลว้ กท็ ำ� ใหไ้ ปไมถ่ งึ พวกเรา
ไม่ต้องไปทางหลีกทางแวะแหละ เราอยากไปทางตรง มุ่งตรงต่อ
พระนพิ พาน พระนพิ พานถา้ เราไปถงึ แลว้ กเิ ลสความโลภ ความโกรธ
ความหลง ไมม่ นี ะ ทา่ นละทา่ นทงิ้ หมดแลว้ ขา้ มพน้ ไปหมดแลว้ กม็ ี
แตเ่ สวยความสุขละ่ ทนี ้ี

174

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

175

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

176

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

อยา่ ถอื ตามประเพณี
ประมวลพระธรรมเทศนา
(อบรมฆราวาส)

177

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

มนษุ ย์นไี้ ปได้ทกุ ทาง

โลกมนษุ ยเ์ ปน็ ศนู ยก์ ลางทางทีจ่ ะไป ใครจะไปทางไหนก็ไปจากมนษุ ยน์ แี่ หละ จะไป
เปน็ เทวดา อนิ ทร์ พรหม อะไรกด็ ี กไ็ ปจากมนษุ ยน์ แี่ หละ ใครจะไปนรกไปอเวจหี รอื ไป
เปน็ สตั วเ์ ดรจั ฉาน กไ็ ปจากมนษุ ยน์ แ่ี หละ มนษุ ยน์ ไี้ ปไดท้ กุ ทาง เปน็ ศนู ยก์ ลางทาง
ที่จะไป ใครจะไปทางไหนก็เลือกเอา เห็นทางไหนดีชอบทางไหนก็ไปให้ถูกทาง
น่นั แหละ เราต้องปฏิบตั ิตวั ของเราให้มีทานบารมี ศีลบารมี เพื่อเปน็ ที่พงึ่ ของเรา
ทุกคนมาเกิดก็มาพ่ึงทานพ่ึงศีลของเรา พ่ึงของเก่าทั้งหมด ถ้าเราไม่มีทานไม่มี
ศลี แลว้ เราไมม่ ที พี่ ง่ึ นะ เกดิ มาเปน็ มนษุ ยก์ ด็ ี ใหพ้ ากนั เรง่ สรา้ งเอา สงั ขารมนั ไมเ่ ทยี่ ง
ความตายใกล้เข้ามาแล้ว ถ้าเราตายแล้วจะได้สมบัติอะไรติดตัวเราไปล่ะ อะไร
ทุกอย่างที่เราได้เรามีอย่างในปัจจุบันนี้ พระพุทธเจ้าเรียกว่าปัจจัยเครื่องอาศัย
บ้านเรือนก็ดี เราก็อาศัยเมื่อยังมีชีวิตอยู่เท่าน้ันแหละ ตายแล้วก็อยู่ไม่ได้แล้ว
อยากจะอยเู่ ขากไ็ ม่ใหอ้ ยู่ อาศยั อยไู่ ด้ก็ตอนยงั มีชีวติ อย่เู ทา่ นั้น

อานิสงส์สร้างศาลา สร้างโบสถ์ สร้างวิหาร สร้างเจดีย์ โบราณท่านพาสร้างบุญ
อานสิ งสข์ องการสรา้ ง เวลาตายแลว้ จะไดไ้ ปอยบู่ นปราสาทวมิ านทพิ ย์ พอกลบั มาเกดิ
กเ็ หมอื นกับมาเกิดในวมิ านทิพย์เหมือนกนั นั่นแหละ เศษบญุ ติดตวั มา เกิดมามีแต่
ความสุข ถ้าไม่มีบุญ ตายจากมนษุ ย์แลว้ ไปตกนรก ไปทุกข์ พน้ จากนรกมาเกดิ อีก
กไ็ ม่เหน็ อะไร เห็นมีแตท่ ุกข์นั่นแหละ

ฉะนน้ั ใหพ้ วกเราเลอื กเอา เราเห็นทางไหนล่ะดี สงั ขารไมเ่ ทย่ี งจรงิ ๆ นะ ข่าวท่ัวโลก
ฟงั ดเู อา เกดิ โรคระบาดรนุ แรง เขา้ ใครแลว้ ยากทจี่ ะรอด มแี ตต่ าย นแ่ี หละความตาย
ใกลเ้ ขา้ มาแลว้ เราจะไปเปน็ อยยู่ งั ไงละ่ ทาน ศลี เทา่ นนั้ แหละเปน็ ทพ่ี ง่ึ ของเรา ถา้ เสอ่ื ม
จากทานจากศลี กเ็ ทา่ กบั เสอ่ื มทงั้ หมด เกดิ เปน็ มนษุ ยแ์ ลว้ ถา้ ไมม่ องดคู วามตายวา่ จะ
มาถงึ เราเมอ่ื ไร นน่ั แหละพระพทุ ธเจา้ เรยี กวา่ มนั มวั เมาประมาทมาก การดคู วามตาย
ว่าจะมมี าถึงเรานน่ั แหละ เราจึงประมาทไมไ่ ด้ อะไรท่ียังไม่ไดไ้ ม่มีก็จะไดร้ บี แสวงหา
เอาใหเ้ กดิ ใหม้ ขี น้ึ ถา้ เราไมร่ บี สรา้ งเอามนั ไมไ่ ดน้ ะ ไปขอทไี่ หนกข็ อไมไ่ ด้ ใหไ้ มไ่ ด้ มเี งนิ
มที องไปซ้ือเอากไ็ มไ่ ด้ มีแต่ท�ำเอาเทา่ นนั้ แหละ

178

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

179

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

อยา่ ถือตามประเพณี

อยา่ ไปถอื ตามประเพณี ประเพณอี ะไรกต็ อ้ งศกึ ษา ประเพณอี ะไรละ่ เปน็ บญุ
ประเพณอี ะไรละ่ ไมเ่ ป็นบญุ การไหวผ้ ไี หวส้ างกเ็ ปน็ ประเพณี ไหวก้ ันมาแต่
ปยู่ า่ ตาทวดโนน้ มนั ดบี ล่ ะ่ อนั นี้ อะไรกจ็ ะยกใหแ้ ตป่ ระเพณๆี ยดึ แตป่ ระเพณๆี
มนั ไมไ่ ดน้ ะ อยา่ งผกี เ็ ปน็ ภพทตี่ ำ่� สดุ เราจะไปกราบไปไหวอ้ ยา่ งไรละ่ พระพทุ ธ
พระธรรม เปน็ ของสงู ควรกราบควรไหว้กไ็ ม่กราบไมไ่ หว้ เรากลบั ไปไหวผ้ ี
อนั ไหนควรหรอื ไมค่ วรกต็ อ้ งศกึ ษาดู เราจะถอื ตามประเพณจี ากปยู่ า่ ตาทวด
ของเราอยา่ งเดยี วกไ็ มไ่ ด้แหละ

ทา่ นจงึ วา่ เปน็ ค�ำพงั เพย “ฟานกินมะขามป้อม มันคาก้นขมี้ ั่ง มง่ั บ่ขสี้ ามม้อื
กระตา่ ยตาย กระตา่ ยตายแลว้ พงั พอนกผ็ ดั เนา่ บเ่ นา่ เทา่ นน้ั เหน็ อม้ กเ็ นา่ นำ� ”

พ่อแม่ปู่ย่าตาทวดของเราน่ันแหละเป็นฟาน เป็นคนพาล มีความเห็นผิด
เสพก็เสพแต่ของผิดๆ ของที่พระพุทธเจ้าห้ามนั่นแหละ ท่านจึงว่ามันเป็น
คนพาล

ฟานกนิ มะขามปอ้ ม มะขามปอ้ ม หมายความถงึ สงิ่ ทผ่ี ดิ ทไ่ี มด่ ไี มถ่ กู นน่ั แหละ
มนั ไปคากน้ ขมี้ ง่ั ละ่ นะ อนั นใ้ี ครละ่ เปน็ ตวั ละมง่ั ไมใ่ ชพ่ วกเรานห้ี รอื ละ่ ทเี่ ปน็
ลกู เปน็ หลานนะ่ ทา่ นวา่ เปน็ ละมงั่ นะ่ ถา้ ละมงั่ บข่ ้ี กค็ อื บท่ ง้ิ ของเกา่ บท่ ง้ิ ความ
เห็นผดิ น่ันแหละ บเ่ ลกิ บ่ละ สามมอ้ื กระตา่ ยตายล่ะนะ ท่านว่านะ่ ท่ที า่ นวา่
“สาม” ไดแ้ กอ่ นั ใดละ่ ไดแ้ ก่ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ นนั่ แหละ ในเมอ่ื
กระต่ายตายแลว้ พงั พอนก็ผดั เน่า อย่างเช่นเวลาเรารบั ศลี ศีลของเราก็เน่า
เขา้ ไปอกี เพราะรบั แตว่ าจาเฉยๆ ใจเราไมน่ ำ� ศลี ไปรกั ษาจรงิ ๆ จงั ๆ รบั แตป่ าก
ไม่ได้ละท้ิงการประพฤติเก่าๆ ที่ไม่ดีออกไปด้วย ใจก็เลยเน่า เม่ือเน่าแล้ว
รบั ศีลไปรบั พรไปกไ็ ดพ้ รอนั เนา่ ไปอกี

180

หลวงปู่อว้าน เขมโก

ฉะนน้ั ของเกา่ ประเพณปี ยู่ า่ ตาทวดอะไรทไ่ี มด่ ี เรากศ็ กึ ษาใหม้ นั รลู้ ะ่ นะ อะไรควรละ
ควรทิ้ง เราก็ละก็ทิ้งไป ถา้ เราไมล่ ะไมท่ ิง้ มนั ไปคากน้ ข้ีมัง่ ละ่ อันนห้ี มายถงึ ลูกถึง
หลานถงึ เหลน ลกู หลานของเรากด็ ี ถา้ ไมล่ ะไมท่ งิ้ มนั กไ็ มถ่ งึ แลว้ พระพทุ ธ พระธรรม
พระสงฆ์ เราทำ� บุญให้ทานอะไรกด็ ี ดเู อา ทำ� บุญก็รบั ศีล ศลี เป็นยงั ไงล่ะ สะอาด
ผอ่ งใสหรอื ศลี เนา่ ละ่ เมอ่ื ศลี เนา่ ศลี เหมน็ แลว้ รบั พรกจ็ ะไดพ้ รแบบไหนละ่ กเ็ ปน็ พร
อันเน่านนั่ แหละ มนั ดีบล่ ่ะอนั น้ี
อะไรเปน็ ของควรละควรทงิ้ กใ็ หล้ ะใหท้ ง้ิ นะ พอ่ แมป่ ยู่ า่ ตาทวดเคยนบั ถอื ผมี าไหว้
ผมี ากเ็ ลกิ ละ ละทง้ิ ใหม้ นั หมด เอาพระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ โนน้ เปน็ สรณะเปน็
ทพ่ี งึ่ ของเรามนั จงึ ไดบ้ ญุ การไหวผ้ นี นั้ ผมี นั เปน็ ภพภมู ทิ ตี่ ำ�่ สดุ แลว้ นะ่ เราจะไปไหว้
ไปพงึ่ เขาอยา่ งไรละ่ มนั พงึ่ ไมไ่ ด้ ไมใ่ ชท่ พ่ี งึ่ ของเรานะ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์
ตา่ งหากเปน็ ของสงู เปน็ ของพงึ่ ได้ ถา้ ใครไดพ้ ระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ เปน็ ทพี่ งึ่
จะมีความสขุ เวลาตายไปก็ไปดี ถ้าได้ผเี ป็นท่พี งึ่ เวลาเราตายไปจะเป็นหยังละ่
มนั จะชว่ ยเราไดย้ งั ไงละ่ การกราบการไหว้ เรากราบทพ่ี ง่ึ เราไหวท้ พี่ ง่ึ ไหวผ้ กี เ็ อาผี
นแี่ หละเปน็ ทพ่ี งึ่ เราพง่ึ ผจี ะพงึ่ ยงั ไงละ่ ผมี นั ชว่ ยยงั ไงละ่ ถา้ มนั ไมไ่ ดก้ นิ มนั มแี ต่
จะกนิ ของเซน่ ของไหวล้ ะ่ นะผนี ะ่ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ ไมม่ พี ษิ ถา้ ใคร
ไม่กราบไม่ไหว้ ตวั เขาก็เสอ่ื ม ไมไ่ ด้ไม่ถึงเอง ไมม่ พี ษิ เหมอื นกับผี ผีนไี่ ม่ไดก้ ิน
ของเซ่นสรวงแลว้ ผิด เพราะเขาหวิ เขาไม่ไดก้ นิ น่ะ
ฉะนนั้ อนั ไหนเปน็ ของตำ�่ เรากเ็ ลกิ ละ ใหเ้ รามาเคารพของสงู ไหวข้ องสงู ประเพณที ี่
ปยู่ า่ ตาทวดถอื มากด็ ี มนั มที งั้ เปน็ บญุ และไมเ่ ปน็ บญุ นนั่ แหละ เรากเ็ ลอื กเอาละ่ นะ
ประเพณมี นั กม็ ที กุ อยา่ ง เลอื กเอา อนั ไหนมนั ดเี รากเ็ ลอื กเอา อนั ไหนมนั ไมด่ เี ราก็
เลกิ ละ

181

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

กาลกิณี

จิตใจพวกเราอย่าให้มันเปลี่ยนเด้อ ให้ยึดมั่นในพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์
เปน็ สรณะทพ่ี ่ึง อย่าใหม้ นั เปลีย่ นจติ ใจของเรา พระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์
เปน็ ของสงู เทวดา อินทร์ พรหม กเ็ คารพ พวกเราเป็นมนุษยก์ ็ควรเคารพนน่ั แหละ
ถา้ ประมาทแลว้ มนั จะเปน็ กาลกณิ นี ะ ของสงู กลบั ไมเ่ คารพกราบไหว้ แตไ่ ปเคารพกราบ
ไหวข้ องตำ่� โนน้ พวกศาลอะไรตา่ งๆ นานา นน่ั ละ่ พวกของตำ�่ วญิ ญาณทอี่ ยใู่ นศาลนนั้
มแี ต่แสวงหาแตข่ องเซ่นของไหว้ เปน็ ภพต่ำ� ถา้ ภพสูงจะไม่แสวงหาของเซ่นของไหว้
อยา่ งนน้ั เพยี งเราไหวด้ ว้ ยมอื สบิ นวิ้ กเ็ ปน็ บญุ แลว้ ไดบ้ ญุ แลว้ ไมต่ อ้ งมขี องอน่ื ไปเซน่
ไปไหว้ สว่ นภพต่ำ� น้นั มแี ต่แสวงหาของเซ่นของไหว้ คนเอาไปเซน่ ไปไหวเ้ ขาจงึ คอ่ ย
ไดก้ นิ ถา้ ไมม่ ใี ครเซน่ ไมม่ ใี ครไหว้ เขากอ็ ดกห็ วิ อยนู่ น่ั แหละ เขาเปน็ ทกุ ข์ พวกภพตำ่�
เขาตกทกุ ข์

182

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

พวกเราไปไหว้แตข่ องต่ำ� ของสูงกลับไม่กราบไม่ไหว้ มนั จะเป็น
กาลกณิ นี ะ กาลกณิ มี นั จะเกดิ อบุ าทวเ์ อาแหละ ฟา้ ไมร่ อ้ ง ฝนไมต่ ก
มนั เกดิ อบุ าทวเ์ สยี ละ่ อนั น้ี อบุ าทวท์ กุ ข์ อบุ าทวร์ อ้ น มนั เกดิ จาก
มนษุ ยท์ ง้ั หมด มนษุ ยเ์ ปน็ ผสู้ รา้ งเอา มนษุ ยเ์ ปน็ กาลกณิ ี ไมร่ จู้ กั สงู
จกั ตำ่� ของสงู กลบั ไมก่ ราบไมไ่ หว้ ไปไหวข้ องตำ�่ นนู้ การไหวข้ องตำ่�
กย็ งิ่ จะตกตำ�่ ลงละ่ จติ ใจของเรา การไหวข้ องสงู กย็ กจติ ใจของเรา
ใหม้ นั สูงขน้ึ
นแี่ หละสมั มาทฏิ ฐิ ความเหน็ ชอบ มนั ชอบทงั้ หมด ชอบในทางธรรม
สง่ิ ใดไมช่ อบทางธรรมแลว้ พระพทุ ธเจา้ ตรสั วา่ เปน็ ความเหน็ ผดิ
ทง้ั หมด ทุกวนั น้ีจติ ใจของคนมนั ตำ�่ ไมเ่ คารพของสงู ของสงู กลบั
ประมาท ไปไหวข้ องต่�ำ เอาของตำ่� เป็นทพ่ี ่ึง น่ันแหละมันจะเกดิ
กาลกณิ อี บุ ตั ขิ นึ้ ซงึ่ ไมเ่ คยพบเคยเหน็ มากอ่ นกจ็ ะไดพ้ บไดเ้ หน็ นแี่ หละ
คนในยคุ นจ้ี ติ ใจมนั ตำ�่ ไมร่ จู้ กั คณุ พอ่ คณุ แม่ ไมร่ จู้ กั คณุ พระพทุ ธเจา้
พระธรรม พระสงฆ์ ประมาทไปเสยี หมด ประมาทของสงู แลว้ ยง่ิ จะ
ต�่ำลงไป ไม่รู้จักของสูงของต�่ำมันก็แย่ล่ะนะ โบราณท่านสอนไว้
ถา้ เอาของตำ�่ ขน้ึ สงู ของสงู ลงไวต้ ำ�่ จะเปน็ กาลกณิ ี นน่ั กห็ มายถงึ การ
เคารพนนั่ แหละ ของสงู ไมเ่ คารพ ไมก่ ราบไมไ่ หว้ แตไ่ ปเคารพกราบ
ไหวข้ องตำ่� โนน้ นะ นม่ี นั แยล่ ะ่ นะ ไมเ่ คยพบเหน็ มากอ่ นกพ็ บเหน็ ละ่
ยคุ น้ี เพราะจติ ใจคนในยคุ นเี้ ปน็ กาลกณิ ี ไมม่ คี วามละอายเกรงกลวั
ตอ่ บาป สะดงุ้ กลวั ตอ่ บาป อะไรทง้ั หมดแหละเปน็ กาลกณิ ี ผดิ ทำ� นอง
คลองธรรมไปหมด

183

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

บญุ คณุ ของพอ่ แม่

พ่อแม่เวลาเขาหาเล้ียงลูกเขาหาอย่างไรล่ะ เขาไม่ได้นั่งอยู่เฉยๆ เขาเป็นทุกข์เป็น
ยากนะ ตอ้ งเดนิ ไปทโ่ี นน้ ทน่ี ไ่ี ปหาทำ� การทำ� งานมาเลย้ี งลกู อะไรทกุ อยา่ งเสยี สละเพอื่ ลกู
พอ่ แมจ่ งึ เปน็ ผมู้ บี ญุ คณุ มาก ถา้ เราไมม่ พี อ่ ไมม่ แี ม่ เรากจ็ ะไมไ่ ดม้ าเกดิ เกดิ มาถา้ พอ่ แม่
เขาไม่มีเมตตาไม่มีความรัก เขาก็ไม่เลี้ยงดูสงเคราะห์เราแหละ ฉะน้ันพ่อแม่ที่ดี
เวลาลกู มาเกิด เขามเี มตตามคี วามรกั มีความกรุณากไ็ ด้เลย้ี งดอู ย่างดี ได้สงเคราะห์
ถงึ ทสี่ ดุ พอ่ แมจ่ ะทกุ ขจ์ ะจนยงั ไงกไ็ มว่ า่ ละ่ แตข่ อใหล้ กู ไดด้ เี สมอคนอนื่ เขา สงเคราะห์
จนถงึ ทสี่ ดุ แลว้ ถา้ ลกู จะไดด้ หี รอื ไมไ่ ดด้ กี อ็ เุ บกขาละ่ เพราะนน่ั เปน็ กรรมของลกู พอ่ แม่
ไดเ้ ลย้ี งดเู ขาอยา่ งดแี ลว้ สงเคราะหก์ ถ็ งึ ทสี่ ดุ แลว้ ทนี ก้ี ข็ น้ึ อยกู่ บั ลกู นแ่ี หละ เราจะขเ้ี กยี จ
ไม่อยากเรียน ไม่อยากศกึ ษา ไม่ใชม่ นั เป็นอย่างนนั้ เหรอทุกวนั น้ี วา่ เรยี นกไ็ มเ่ ขา้
โรงเรยี น ไม่ดหู นังสอื อะไรนะ่ มีแต่เล่น แล้วมนั จะไดด้ ยี งั ไงละ่ ไมไ่ ดด้ กี อ็ ุเบกขาล่ะ
พ่อแมไ่ ม่มีอเุ บกขาก็เปน็ ทกุ ข์

ดังนั้นลูกที่ดีก็น�ำความสุขมาให้พ่อแม่นะ ไม่น�ำความทุกข์มาให้พ่อแม่ ลูกไม่ดี
ลกู ตดิ คกุ กเ็ ทา่ กบั พอ่ แมอ่ ยใู่ นคกุ ดว้ ยนนั่ แหละ ชอื่ กเ็ ขา้ ไปอยใู่ นคกุ หมดแลว้ ทนี ี้
นนั่ กเ็ พราะลกู ไมด่ ี ทำ� ลายตระกลู ไมร่ กั ษาวงศเ์ ชอ้ื ตระกลู ตระกลู เขาไมก่ นิ เหลา้
แตล่ กู ไปกินเหลา้ ตระกลู ไม่เคยลักขโมย แต่ลกู กไ็ ปลกั ขโมย น่ันคนนัน้ ท�ำลาย
ตระกูลแลว้ ท�ำลายเชอื้ สายตระกูลของเขาแล้ว เปน็ คนไม่ดีล่ะนี่ ถา้ คนดเี ขาจะ
รักษาวงศ์เชอ้ื ตระกลู ตระกูลไม่กินเหล้า เราก็ไม่กนิ เหลา้ ตระกูลเราไม่ลกั ขโมย
เราก็ไม่ลักขโมยละ่ ทนี ้ี นี่คือลกู ทด่ี นี ่ะ

เราจะเปน็ ลกู ประเภทไหนละ่ ตอ้ งฝกึ ฝนตอ้ งศกึ ษาใหม้ นั รนู้ ะ สงิ่ ไหนทเ่ี ปน็ ของควรรู้
ถา้ เราฝกึ ฝนใหม้ นั ฉลาด เรากจ็ ะไดต้ ดิ ตวั เราไปขา้ งหนา้ เรากจ็ ะเปน็ คนฉลาด ถา้ เรา
ไมฝ่ กึ ฝน เรากเ็ ปน็ คนโง่ ไมศ่ กึ ษาอะไรเลย เรากย็ ง่ิ จะโงห่ นกั แหละอนั นี้ ความโงท่ ำ� ให้
ไมร่ จู้ กั พระคณุ พอ่ แม่ ไมร่ จู้ กั พระคณุ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ อะไรเลยนะ นลี่ ะ่
อะไรทกุ อยา่ งจะเปน็ นสิ ยั เปน็ ปจั จยั ตดิ ตวั ของเราไปนะ เราจะสรา้ งนสิ ยั ของเราใหม้ นั
เปน็ ทางไหนล่ะ รบี เขา้ มาสร้างในพุทธศาสนานแี้ หละ

184

หลวงปอู่ วา้ น เขมโก

คณุ ของศีล ๕

ขอ้ ทพี่ ระพทุ ธเจา้ ทา่ นหา้ มเรยี กวา่ มนั ผดิ ทางนะ เดนิ ไปไมถ่ งึ ฉะนนั้ พระพทุ ธเจา้ หา้ ม
สงิ่ ใดละ่ หา้ มในศลี ๕ ศลี ๘ พวกเรากศ็ กึ ษาใหร้ ู้ ตอ้ งเดนิ ใหม้ นั ถกู ทาง ในเมอื่ ผดิ แลว้
มนั กไ็ มถ่ งึ แหละความสขุ ความเจรญิ นน้ั มนั ไปหาความเสอื่ มละ่ นะเพราะเดนิ ผดิ ทาง
ฉะนนั้ สมควรอยา่ งยงิ่ ทพ่ี วกเราควรจะศกึ ษาใหร้ ู้ ถา้ เราไมร่ อู้ ะไรมาก กใ็ หร้ เู้ พยี งทาง
เดนิ ไปสู่ความสุขเท่าน้ีน่แี หละ รู้แค่นก้ี ็ยังเปน็ บุญแล้ว นแี่ หละเราชาวพทุ ธ

ถา้ พดู ถงึ พราหมณน์ ี่ โอ้ มนั แยน่ ะ มนั บร่ ู้ ทพี่ ระพทุ ธเจา้ หา้ มในศลี ๕ ศลี ๘ มคี ณุ มโี ทษ
อยา่ งไร พวกเราไมร่ ู้ ชาวบา้ นทว่ั ไปรบั ศลี กร็ บั ไปตามประเพณี ทกุ อยา่ งเปน็ ประเพณี
ไปเสยี หมด ขอ้ หา้ มพระพทุ ธเจา้ นนั้ มโี ทษอยา่ งไรละ่ ถา้ เราหลกี เวน้ มคี ณุ อยา่ งไร
ใครไปท�ำผิดมีโทษอย่างไรละ่ นแ่ี หละพวกเราชาวพุทธจะตอ้ งศกึ ษาให้รู้ ถ้าไม่รู้
อะไรมาก ก็ให้รโู้ ทษรคู้ ุณของศลี ๕ ก็ยงั เป็นบญุ ในชีวิตของเราแลว้

ศลี ๕ ขอ้ ที่ ๑ ทา่ นใหห้ ลกี เวน้ การฆา่ สตั ว์ หากเราไมห่ ลกี เวน้ ฆา่ ไดท้ งั้ หมด สตั วน์ อ้ ย
สตั วใ์ หญ่ ฆา่ มนษุ ยก์ ฆ็ า่ ได้ ฆา่ พอ่ ฆา่ แมก่ ฆ็ า่ ได้ ถา้ เราผดิ ศลี ขอ้ ที่ ๑ เรยี กวา่ ทางนรก
จติ นน้ั มนั เป็นจติ นรกแลว้ นะ ทางไปมันกไ็ ปสนู่ รกน่ันแหละ จงึ เปน็ ของควรหลกี เวน้
ไม่เป็นของควรกล้า เปน็ ขอ้ ห้ามที่พระพุทธเจา้ ท่านกน้ั เอาไว้ ทา่ นไม่ให้ไป เพราะมนั
เปน็ ไปทางทุกข์ ไปทางต่�ำ

ข้อท่ี ๒ อทินนา ท่านให้หลกี เว้นไม่ให้ลกั ขโมย หากเราไม่หลกี เว้นการลักขโมยละ่
อยากได้ของใครก็ลักเอาขโมยเอา แล้วโทษของมันเป็นยังไงล่ะ ถ้ามันผิดศีลข้อน้ี
มันก็เป็นทางไปอเวจนี ะ นรกก็มีจริงน่ันแหละ อเวจมี ันก็มีจรงิ พ้นจากอเวจมี นั ก็มา
เปน็ เปรตอีกแหละอนั นเี้ พราะกรรมอนั นัน้

ขอ้ ท่ี ๓ ข้อกาเม ทา่ นใหห้ ลกี เวน้ ถา้ เราไม่หลีกเว้น ทางไปมนั ไปสูส่ ัตว์เดรจั ฉานนะ
น่ีแหละ พระพทุ ธเจา้ ร้แู จง้ โลก รูท้ างไปเกดิ นะวา่ ใครไปเกดิ ในโลกน้ี ทา่ นรเู้ หน็ หมด
ทำ� บาปทำ� กรรมอะไรไวจ้ งึ หมนุ ไปอยา่ งนนั้ นรกอเวจอี ะไรนะ่ สตั วเ์ ดรจั ฉานกน็ บั ไมถ่ ว้ น

185

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

ชาตคิ วามเกดิ ของพระพทุ ธเจา้ เกดิ ชาตใิ ดกด็ ี ถา้ พวกเราไมเ่ ชอื่ คำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ กจ็ ะ
ไม่หมนุ ไปอยา่ งน้นั หรือละ่ ฉะนน้ั ท่านจึงใหเ้ คารพ
ขอ้ ท่ี ๔ ขอ้ มสุ า ทา่ นใหห้ ลกี เวน้ การพดู ปด เราไดย้ นิ แลว้ บอกวา่ ไมไ่ ดย้ นิ พดู ปดเพอื่ จะเบยี ดบงั
เอาทรพั ยข์ องคนอนื่ หรอื พดู ปดใหค้ นอน่ื เสยี หาย อยา่ งนท้ี า่ นวา่ เปน็ บาป ผลมนั เปน็ อยา่ งไรละ่
เกดิ มากจ็ ะเปน็ คนใบ้ มปี ากแตเ่ ขากพ็ ดู บเ่ ปน็ หเู ขากบ็ ไ่ ดย้ นิ มนั มมี าอยา่ งนนั้ แหละ คนใบก้ ม็ ี
ผลมาจากกรรมน่ันแหละ กรรมอะไรละ่ เขาจงึ เกิดมาเป็นคนใบ้ ไมใ่ ช่กรรมท่ีพูดปดน่นั หรอื
ท่านไมใ่ ห้พูดปดนะ่ มนั ก็มโี ทษอย่างนนั้ แหละ
ศลี ขอ้ ที่ ๕ สรุ ายาเมา สรุ าเมรยั ยาเสพตดิ ทา่ นใหห้ ลกี เวน้ ขอ้ นม้ี โี ทษมาก เพราะภยั เกดิ จาก
การทำ� ความชว่ั ทางกาย ทางวาจา ทางใจ ตอ้ งเมาเสยี กอ่ น เมาแลว้ กท็ ำ� ความชวั่ ไดห้ มด ทง้ั กาย

186

หลวงปู่อว้าน เขมโก

ทงั้ วาจา ทงั้ ใจ จะทำ� ยงั ไงกท็ ำ� ได้ ศลี ขอ้ นใ้ี หพ้ วกเราดเู อานะ ทพ่ี วกเราเหน็ เขาเกบ็ กนิ ของขยะ
ในเมอื งนะ่ เขาทำ� เหตอุ ะไรมาละ่ ผลจงึ ไดเ้ ปน็ อยา่ งนน้ั นนั่ เรยี กวา่ กรรมจำ� แนก กรรมตกแตง่
ใหเ้ ขาเกดิ มาเปน็ คนอยา่ งนน้ั หาของกนิ อยา่ งนน้ั สตั วโ์ ลกกห็ มนุ ไปอยา่ งนน้ั แหละตามกรรมดี
กรรมชั่วที่ตัวเองทำ� มาแล้วนั้น เขาสรา้ งกรรมมายังไงละ่ พวกทหี่ าเกบ็ ของกินตามถงุ ขยะน่ะ
หากพวกเราอยากรกู้ ใ็ หว้ นิ จิ ฉยั เอง ใหด้ คู นเมา เวลาคนเมาแลว้ ความละอายเขามบี ่ ความละอาย
มบี ใ่ นคนเมา ดสู ภาพของคนเมา พอกนิ เหลา้ เขา้ ไปแลว้ คนเมาเนยี่ เมาแลว้ กนิ ไดท้ ง้ั หมด จะนงั่
จะนอน พน้ื จะชนื้ จะแฉะกน็ งั่ ไดน้ อนไดห้ มดนะคนเมาน่ี แลว้ พวกเราลองหนั ไปดพู วกทหี่ ากนิ
ตามถงั ขยะ ดคู วามละอายเขากบ็ ม่ นี ะ เขากก็ นิ ไดท้ ง้ั หมด นงั่ นอน ชนื้ แฉะกน็ งั่ ไดน้ อนได้ ถา้ เรา
จะดสู ภาพ สภาพกเ็ หมอื นกบั คนเมา ไมม่ อี ะไรแตกตา่ งจากคนเมา แตเ่ ขาไมไ่ ดเ้ มาดอก แตด่ ู
สภาพเหมอื นกบั คนเมา ไมใ่ ชเ่ ปน็ ผลมาจากความเมานห่ี รอื ละ่ นแี่ หละพระพทุ ธเจา้ ทา่ นจงึ หา้ ม
สัตวโ์ ลกยอ่ มหมุนไปตามกรรม กรรมจ�ำแนก กรรมตกแต่ง ถ้าเราตดิ ของเมา เราก็จะเปน็
อยา่ งนนั้ แหละ ถา้ เราบช่ อบหาเกบ็ กนิ ตามขยะ เรากต็ อ้ งหลกี เวน้ ของเมา หากเราไมห่ ลกี เวน้
ของเมา เราก็จะเปน็ อยา่ งน้นั แหละ กรรมให้ผลนะ

นี่แหละเกิดมาล้วนมีผลมาจากกรรมท้ังนั้น กรรมดี กรรมชั่ว มันมีโทษอย่างนั้นแหละ
พระพทุ ธเจ้าจงึ ได้ห้าม บางคนกข็ ้ามพ้นอันน้ี นรกกพ็ ้น เปรตก็พ้น สัตว์เดรจั ฉานก็พ้น บา้ ใบ้
เสียสติ ผดิ มนุษย์ พน้ หมด ถา้ เปน็ ผมู้ ีศีลนะ่ ถา้ ผิดศลี ข้อใดขอ้ หน่งึ มนั จะหมนุ ไปทางใดละ่
เพราะทางไปมันมาก อบายภูมิทั้งส่ี นรก เปรต สตั วเ์ ดรัจฉาน สัตว์อสูรกาย คนไม่มศี ลี ไป
อบายภูมทิ งั้ สี่ คนมศี ลี กพ็ ้นจากอบายภูมทิ ้งั สี่นนั้ นี่แหละคุณของศีลก็มีมาก ฉะน้นั พวกเรา
ควรส�ำรวม ควรเคารพ

นแ่ี หละไมอ่ ยากใหร้ มู้ ากดอก รคู้ ณุ รโู้ ทษของศลี ๕ กน็ บั วา่ เปน็ บญุ แลว้ ฆราวาสผคู้ รองเรอื น
ถ้ารจู้ กั คุณและโทษของศีล ๕ น่ีเป็นบุญแลว้ ให้พจิ ารณาดูเอานะ อันไหนควรหลกี เวน้ ก็
พากันหลีกเว้น อันไหนควรปฏิบัติให้เกิดให้มีข้ึนก็ปฏิบัติให้เกิดให้มีขึ้น ความเจริญให้มี
ความเจรญิ ในพระพทุ ธศาสนา เจรญิ ในคำ� สงั่ คำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ นน่ั แหละ อนั ไหนเปน็
ธรรมเปน็ คำ� สอนของพระพทุ ธเจา้ แลว้ เราเคารพ เราจะไมเ่ หยยี บยำ่� ทำ� ลาย นแี่ หละถา้ รคู้ ณุ
รโู้ ทษของศลี ๕ แล้วเรานำ� ไปปฏบิ ัติ เป็นฆราวาสก็ดี ครอบครวั ของเราก็จะมคี วามสขุ

187

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

วนั พระ วนั ศีล

วนั พระ วนั ศลี เปน็ วนั สำ� คญั ทางพระพทุ ธศาสนา เปน็ วนั ทเ่ี ราจะชำ� ระบาปอกศุ ลออก
จากใจของเรา ฉะนัน้ เราปฏบิ ัตธิ รรมวันพระ วันศลี เจตนากเ็ พ่อื จะชำ� ระบาปอกุศล
ออกจากจิตใจของเราให้มนั หมด หรือไม่หมดก็ให้ลดนอ้ ยลง บาปอกุศลมนั เกิดจาก
อะไรล่ะ เกดิ จากกเิ ลสความรกั ความชงั ความโลภ ความโกรธ ความหลงนนั่ แหละ
ช�ำระตัวน้ันแหละออก สง่ิ ที่เราทำ� ใหด้ ูเจตนาของเราอะไรละ่ เป็นเหตุ การท�ำบาปมี
ความอยากความหวิ เปน็ เหตุ มคี วามโลภ ความโกรธ ความหลงบา้ งเปน็ เหตุ มคี วามรกั
ความชังบ้างเปน็ เหตุ ความอยากความหิวน้ี เรากส็ ละเป็นทานให้มันลดน้อยถอยลง
เราไมป่ รารถนาอยากพบเหน็ ความอยากความหวิ อยากพบเหน็ แตค่ วามอม่ิ ความพอ
บุญกรรมใครสร้างเอายังไงก็ได้อย่างน้ัน อานิสงส์ทานนั่นแหละจึงจะได้พบเห็น
ความอิ่มความพอ ถ้าไม่มีทานแล้ว มีแต่ความอยากความหิวครอบง�ำนะ หิวมาก็
เป็นทุกข์ เรากส็ ละเป็นทานออกไป แลว้ จะมแี ตค่ วามอ่มิ ความพอ นแ่ี หละบุญกรรม
มนั ติดตัวเราไปทัง้ หมด ความอยากความหิวนั้นมี มันกม็ ตี ิดตัวไปแหละ

หลวงตามหาบวั เมอื่ กอ่ นทา่ นไปโปรดหมาทางกรงุ เทพฯ เขา้ ไปถงึ ทเี่ ขาเลย้ี ง เสยี งเหา่
เสยี งหอน โอย้ สนนั่ หวนั่ ไหวนะ ทา่ นเมตตาสงสารเขา ทา่ นไปโปรดไปเมตตา จติ ของ
ทา่ นนน่ั แหละสอนเขา “นแ่ี หละกรรมเกดิ มาทำ� แตค่ วามชว่ั จงึ ไดเ้ กดิ เปน็ หมาทกุ ขย์ าก
อยา่ งนี้ อดหิวอยา่ งนี้ พน้ จากกรรมอยา่ ทำ� ความช่วั อีกนะ” หมาเขาก็มีจิตวิญญาณ
เขารบั ทราบรบั รู้ เขาเข็ดหลาบแลว้ เขาจะไมท่ �ำความช่ัวอีกแหละ นี่แหละท่านโปรด
หมาแล้วกลับมาวดั กม็ าเล่าใหญ้ าตโิ ยมทางวัดฟงั ประมาทเขาไมไ่ ด้นะ หมาพวกนนั้
เขาพ้นจากกรรมของเขาแล้ว เขาอาจจะได้มาเกิดเป็นคน เขาอาจดีกว่าเราก็ได้
ทา่ นไมใ่ หป้ ระมาทเขา เมอื่ เขาเขด็ หลาบแลว้ จติ นนั้ เขาไมต่ ายนะ เวลามาเกดิ เปน็ คน
เขากจ็ ะทำ� แตค่ วามดี ไมท่ ำ� ความชวั่ นแ่ี หละมนั หมนุ ไป ทา่ นมองเหน็ มนั มาจากคน
ทง้ั หมด ไปจากคนทงั้ หมด กเิ ลสตวั นน้ั มนั กต็ ดิ ตวั ไปแหละ ใครมอี ะไรกด็ ใี หส้ รา้ งเอา

188

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

น่แี หละพวกเราได้ยินไดฟ้ งั หลวงตาเทศน์ ถา้ ไม่วินจิ ฉัยดู ฟังเฉยๆ กไ็ มไ่ ดค้ วามรู้
เราต้องนำ� ไปวินจิ ฉยั ดู ท่านอยากไดค้ นดใี นชาติ โปรดคนมนั โปรดเอาไม่ได้ เลยไป
โปรดเอาหมา โปรดสัตวโ์ นน้ สอนยังไงเขากร็ บั เพราะเขาตกทกุ ขแ์ ลว้ เขายอมรับ
ทั้งหมดว่ากรรมนั้นเป็นจริง เป็นผลอย่างน้ันจริง ถ้ายังไม่ตกทุกข์ โปรดเอาไม่ได้
ตกทุกข์แล้วจึงโปรดได้ นี่แหละเม่ือตกทุกข์แล้วก็เข้ามาหาแต่บุญ อยากให้ผู้มีบุญ
มาโปรด ผู้มีบุญมาโปรดก็มีแต่ความสุข เม่ือก่อนเขาประมาทในทางบุญ เราก็ยัง
ไมพ่ น้ จากทกุ ข์ แลว้ เราจะหมนุ ไปทางไหนละ่ ชาตคิ วามเกดิ ของเรากด็ เู อานะ ใหศ้ กึ ษา
พจิ ารณาดูเอา

ฉะนัน้ อันไหนไม่ดกี ็ควรสละเปน็ ทานออกไป แมค้ วามอยากความหวิ ก็สละเป็นทาน
อยากอะไรกส็ ละเปน็ ทาน ทานแลว้ กอ็ มิ่ หลวงปหู่ ลา้ ทา่ นเคยเลา่ เมอ่ื กอ่ นไปบณิ ฑบาต
ไดข้ นมเปย๊ี ะ โอ้ มนั อยาก เมอื่ ไรจะถงึ วดั เด้ มนั อยากมาก หวิ มาก เมอ่ื กอ่ นบณิ ฑบาต
ไดข้ นมเปย๊ี ะถอื วา่ เปน็ ขนมอยา่ งดี ไมม่ ใี ครได้ มนั หวิ มาก ทา่ นกเ็ ลยเอาหยบิ ใสบ่ าตร
ใหห้ มพู่ ระดว้ ยกนั เลย พอสละขนมนน่ั แหละเปน็ ทานแลว้ ใจทา่ นกอ็ มิ่ ไมอ่ ยากไมห่ วิ
แลว้ อนั นี้ นแ่ี หละอานสิ งสค์ วรทานกม็ แี ตอ่ ม่ิ แหละ มนั อยากมนั หวิ ปจั จบุ นั กส็ ละเปน็
ทานซะ ทานแลว้ กอ็ มิ่ อยากอะไรกห็ ามาเปน็ กเิ ลส กนิ อะไรกไ็ มม่ อี มิ่ มเี ตม็ แหละ มแี ต่
บกพรอ่ งอยู่น่นั น่ตี ้องศึกษามนั จึงรจู้ งึ เหน็

วนั พระ วนั ศลี ศลี ชำ� ระบาปอกศุ ลอยา่ งหยาบออกไป สมาธชิ ำ� ระบาปอกศุ ลอยา่ ง
กลางออกไป ปญั ญานำ� มาชำ� ระบาปอกศุ ลอยา่ งละเอยี ดออกไปอกี บาปอกศุ ลอยา่ ง
ละเอยี ดมนั กม็ ี มนั ตดิ มาแตอ่ ดตี ชาตโิ นน้ เปน็ นสิ ยั ผมู้ ปี ญั ญาเทา่ นน้ั จงึ จะรเู้ หน็ ได้
ถา้ ไมม่ ปี ญั ญากไ็ มส่ ามารถรเู้ หน็ เพราะมนั ละเอยี ด ปจั จบุ นั เรากไ็ มไ่ ดท้ ำ� แตก่ รรม
ทเี่ ราเคยสรา้ งมาแตอ่ ดตี กรรมดกี รรมชวั่ มนั ตดิ ตวั ไปหลายภพหลายชาตนิ แ่ี หละ
ผู้ท่ีรู้เห็นทุกข์เห็นโทษท่านก็เข็ดหลาบ อย่างเช่นหลวงตาไปโปรดหมาน่ีแหละ
เขาตายจากหมาแลว้ เขาจะไดก้ ลบั มาเกดิ เปน็ คน พวกชา้ ง พวกปลา กเ็ หมอื นกนั
น่ันแหละ ไปได้หมดทุกทาง มาได้หมดทุกทาง มาเกิดเป็นคนนัน่ แหละ

189

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

คนโง่ คนฉลาด

ขอ้ หา้ มทง้ั ปวง ทา่ นหา้ มทไ่ี หนใหเ้ ราศกึ ษาดู นนั่ แหละธรรมะ ทเ่ี รานำ� มาเปน็ เครอื่ งกนั้
สง่ิ ทไ่ี มด่ เี อาไว้ ศกึ ษารใู้ นเหตใุ นผลแลว้ มนั กก็ ลวั ถา้ ไมศ่ กึ ษาแลว้ ยงั ไมร่ ใู้ นเหตใุ นผล
มนั กจ็ ะยงั ไมก่ ลวั ในผลของกรรมอยนู่ น่ั แหละ ตอ้ งศกึ ษาใหร้ ใู้ หเ้ หน็ คนอน่ื บอกหา้ ม
มนั กไ็ มเ่ ชอ่ื ดอก กเิ ลสของเรานะ่ เราอยากรกู้ ต็ อ้ งศกึ ษาใหร้ เู้ องถงึ จะเคารพถงึ จะเชอ่ื ได้
เมอื่ รวู้ า่ ผลมนั ไมด่ เี ปน็ อยา่ งนนั้ แลว้ ใครละ่ จะทำ� ได้ ผลทานของเรากว็ ดั ดมู นั ดหี รอื ไมด่ ี
ถา้ ใหท้ านกบั คนทไี่ มม่ คี ณุ อะไรเลย กเ็ หมอื นกบั ทง้ิ เขา้ กองไฟนน่ั แหละนะ แลว้ ใครละ่
จะสละเปน็ ทานใหข้ องกบั คนเหลา่ นน้ั ถา้ เรารเู้ หน็ แลว้ กห็ ลกี เวน้ แตถ่ า้ ยงั ไมร่ ไู้ มเ่ หน็
กย็ งั ยนิ ดชี อบ ยงั อยากทำ� กบั เขาอยู่ เหตนุ น้ั ตอ้ งศกึ ษาใหร้ ใู้ นเหตใุ นผล ศกึ ษาแลว้ ผล
เปน็ ยงั ไง มนั ถกู หรอื ผดิ เราจงึ เขา้ ไปถามผรู้ ู้ ถามผรู้ เู้ ทา่ นนั้ แหละ ธรรมนถี้ ามคนพาล
ท่านหา้ มไมใ่ ห้ถาม เดี๋ยวเขาจะบอกทางผิดให้เรา

ชาติความเกิดของเราก็ดูเอา กิเลสตัณหามากน้อยแค่ไหนท่ีมีอยู่ปัจจุบัน ถ้ามาก
ชาตคิ วามเกิดของเรากม็ ากแหละ นัน่ แหละมันจะหมุนไปตามกรรม ถา้ กิเลสตัณหา
ของเราลดนอ้ ยลง ชาตคิ วามเกดิ ของเรากจ็ ะลดนอ้ ยลง ถา้ หมดสน้ิ ไปกส็ นิ้ ภพสน้ิ ชาติ
วดั ดเู อาชาตคิ วามเกดิ ของเรา เรากจ็ ะรเู้ หน็ ได้ กเิ ลสของเรามากนอ้ ยแคไ่ หน ไมม่ ใี คร
ร้เู ห็นเท่ากับตัวเราแหละ เราเองจะเปน็ ผ้รู ผู้ เู้ หน็ เราก็วัดดเู อานะ ทานวัตร สลี วตั ร
ภาวนาวตั ร วดั ดทู ง้ั หมดนน่ั แหละใหม้ นั รใู้ นเหตใุ นผล ผลมนั ไมด่ ยี งั ไงละ่ พระพทุ ธเจา้
จงึ ไดห้ ้าม ผลมนั ดียงั ไงพระพทุ ธเจา้ จงึ ไดส้ อน เราไม่รมู้ นั กม็ แี ตท่ ำ� ไปตามความเห็น
ท่ผี ดิ นนั่ แหละ เรียกวา่ ทำ� บุญเอาหน้า มนั ไม่ไดบ้ ญุ วา่ ตวั เองทำ� บุญท่มุ เท ท�ำแลว้
กเ็ ปน็ ทกุ ข์ ทำ� บญุ เอาหนา้ มนั ไมเ่ ปน็ บญุ เสยี ละ่ ผลทานทเี่ ราจะไดร้ บั เปน็ ยงั ไงละ่ อนั นี้
นแ่ี หละผรู้ ้ตู วั นนั่ แหละจึงจะหลกี เวน้ ได้ ถา้ ไมร่ ู้ก็ยงั ทำ� อยู่นั่นแหละ

นแ่ี หละขอ้ หา้ มทง้ั ปวง พระพทุ ธเจา้ ทา่ นใหเ้ รารเู้ องเหน็ เอง อยา่ ไปถามคนอน่ื จะไปถาม
คนอ่ืนมันไมไ่ ด้ คนอืน่ บอกห้ามมันกไ็ ม่เชื่อดอก ถ้ารเู้ องเหน็ เองแลว้ ถงึ จะเช่อื ตอ้ งรู้
ในเหตใุ นผล ผลไมด่ ีผลเปน็ อยา่ งไรพระพทุ ธเจ้าจงึ ไดห้ ้าม ผลมันดีผลเป็นอยา่ งไร

190

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

พระพทุ ธเจา้ จงึ สอนใหท้ ำ� เอา มนั รเู้ อง ไมไ่ ปถามใครกร็ ู้ อนั ไหนผลไมด่ เี รากห็ ลกี เวน้ ได้ เหน็ เขา
ทำ� สง่ิ ทไ่ี มด่ เี รากส็ งสาร เมอื่ ไปบอกเขาไมไ่ ด้ หา้ มเขาไมไ่ ด้ สอนเขาไมไ่ ดแ้ ลว้ เราจงึ คอ่ ยอเุ บกขา
เขาไมร่ ู้เขาจงึ ได้ท�ำกันอยู่อย่างนั้น ถ้าเราไมร่ ู้เราก็จะทำ� เหมือนอย่างเขาน้นั แหละ
ปจั จบุ นั นเี้ รามแี ตอ่ ยากไดแ้ ตถ่ า้ เราไมท่ ำ� เอา มนั ไมไ่ ดล้ ะ่ นะ มแี ตค่ วามอยากเฉยๆ มนั ไมไ่ ด้
ถา้ ไม่ทำ� เอา อยากไดก้ ต็ ้องท�ำเอา จะทุกข์ยงั ไงก็ต้องยอมทุกข์ ทกุ ข์น้เี พ่ือจะพน้ ทกุ ขน์ ะ
ถา้ ไมย่ อมทกุ ขแ์ ลว้ มนั จะหมนุ ไปทำ� ความชว่ั ชา้ เขา้ เกดิ มาทำ� กรรมหนกั เพมิ่ เขา้ อกี หนกั เขา้
ไปอกี นน่ั แหละคนโง่ คนฉลาด มนั มคี วามแตกตา่ งกนั อยา่ งนน้ั คนไหนสำ� คญั วา่ ตวั เองฉลาด
นกั ปราชญท์ า่ นเรยี กคนนน้ั วา่ คนนนั้ โง่ คนไหนสำ� คญั วา่ ตวั เองโง่ คนนน้ั เปน็ ฉลาด คนไหน
มคี วามถอ่ มตน คนนนั้ มคี วามฉลาด คนไหนอวดรอู้ วดฉลาด คนนน้ั นะ่ มนั โง่ มแี ตว่ า่ ฉลาดๆ
แตไ่ มร่ อู้ ะไร หาความรกู้ ไ็ มม่ ี มแี ตอ่ วดว่าตวั เองฉลาด ผทู้ ถี่ อ่ มตนนนั้ ทำ� ตนเป็นโง่ คนนนั้
ฉลาด

191

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

ใหเ้ มตตาตน

ธรรมพระพุทธเจ้าท่านสอนให้เมตตาตน เมตตาสัตว์ เมตตาตนเป็นยังไงล่ะถึงจะ
เรียกวา่ เมตตาตวั เอง พวกเราควรศึกษาดนู ะ คำ� ว่าเมตตาตนคอื เรา จะหาแต่เครอื่ ง
บำ� รงุ บำ� เรอมาใหอ้ ยา่ งนน้ั เหรอ หรอื เหน็ ยงั ไงละ่ เมตตาสตั วล์ ะ่ เมตตายงั ไง นพ่ี วกเรา
ตอ้ งศึกษาพจิ ารณาดู อยา่ งไรล่ะจงึ ถูก อยา่ งไรละ่ ไมถ่ ูก ความเมตตาท่ีเปน็ ธรรมก็มี
ไมเ่ ปน็ ธรรมกม็ ี ผมู้ เี มตตาตนกค็ อื การรกั ษาตวั ของเราละ่ นะไมใ่ หต้ กไปในทางชว่ั
ทางทกุ ขท์ างต่ำ� จงึ เรียกวา่ เป็นผ้มู ีเมตตาในตน

ส่วนเมตตาสตั วน์ ้นั สตั ว์ทกุ ประเภทนะ่ เขากร็ กั ชวี ิตของเขา อยากมีอายุยืน อยากมี
ความสขุ เราเองกเ็ หมอื นกนั ตอ้ งการอยา่ งเดยี วกนั เหมอื นกบั เขา ถา้ เราเบยี ดเบยี นเขา
กเ็ ทา่ กบั เบยี ดเบยี นตวั เอง ฉะนนั้ เราตอ้ งใหอ้ ภยั ทานแกเ่ ขา ใหเ้ ขามคี วามสขุ เพราะเรา
กป็ รารถนาอยากไดค้ วามสขุ ไมต่ อ้ งการใหใ้ ครมาเบยี ดเบยี น เราเมตตาใหถ้ กู ทางนะ
จงึ เปน็ บญุ ถา้ เมตตาไมถ่ กู ทางกไ็ มเ่ ปน็ บญุ การเมตตาสตั วก์ ค็ อื การเมตตาตวั ของ
เรานั่นแหละ ตัวของเราชอบอย่างไรเขาก็ชอบอย่างนั้น เราควรหรือล่ะจะไป
เบยี ดเบยี นเขา ถา้ เราไปเบยี ดเบยี นเขากเ็ ทา่ กบั เบยี ดเบยี นตวั ของเราเองนนั่ แหละ
เราขาดเมตตาตอ่ เขาแล้ว ก็คอื เราขาดเมตตาตวั เอง ขาดเมตตาสัตว์ดว้ ย
เราตอ้ งศกึ ษานะ นม่ี นั เปน็ เรอื่ งใกลต้ วั ของเรา ถา้ เราไมร่ กั ษาตวั ของเรา แตป่ ลอ่ ย
ใหไ้ ปตามกเิ ลสตณั หา มนั กจ็ ะไหลไปในทางชวั่ ทางทกุ ขท์ างตำ่� นนั่ กแ็ สดงวา่ เราขาด
ความเมตตาตนละ่ นะ ไม่มีเมตตาในตัวของเรา ปล่อยให้ไหลไปในทางช่วั ทางทุกข์
ทางตำ่� น่ะ น่ันขาดเมตตาตนแล้ว

ถ้าเมตตาตนก็ต้องรักษาตัวของเราน่ันแหละไม่ให้มันไหลไปในทางช่ัวทางทุกข์
ทางตำ่� เราไดช้ าตคิ วามเกดิ เปน็ มนษุ ยแ์ ลว้ กร็ กั ษาไวไ้ มใ่ หม้ นั เสอื่ มจากการเปน็ มนษุ ย์
ท่ีมันจะเส่ือมกเ็ พราะกิเลส ถ้าเราหมุนไปตามอำ� นาจของกเิ ลสแล้ว น่นั แหละจะ
หมนุ ไปทางตำ�่ ล่ะนะ กเิ ลสน่ะมแี ต่พาใหไ้ หลลงไป

192

หลวงปอู่ ว้าน เขมโก

ฉะนน้ั จติ ใจของคนเราทา่ นจงึ เปรยี บเหมอื นกระแสนำ้� นำ้� ทกุ สายไหลลง
ไปสทู่ ีต่ �่ำเสมอ ไหลลงไปรวมในท้องมหาสมุทร ตกไปในทอ้ งมหาสมุทร
แล้วก็กลายเป็นน้�ำเค็ม จะกินจะอาบจะใช้อะไรก็ไม่ได้แหละน�้ำเค็ม
เขาไมก่ ลบั มาเปน็ นำ้� จดื อกี แหละ ฉนั ใด ใจของเรากเ็ หมอื นกนั อยา่ งนน้ั
ถ้าเราปลอ่ ยตามกระแสกิเลส มันจะไหลลงไปทางตำ�่ ต�่ำสดุ แลว้ กไ็ ม่มี
โอกาสได้กลับมาเกิดเป็นมนุษย์อีกนะ เหมือนกับกระแสน้�ำทุกสาย
นน่ั แหละ ถา้ ไม่มเี ครื่องก้ัน เขาจะไหลไปเร็ว ไหลไปทางต�่ำ ฉะน้นั นำ้�
ทุกสายถา้ ต้องการใหไ้ หลไปทางสงู กต็ อ้ งมีเข่ือนกนั้ เอาไว้ ถ้ามเี ขอ่ื นกน้ั
เอาไว้ น�ำ้ กจ็ ะไปในท่สี ูงได้
น่ีแหละใจของคนเราก็เหมอื นกันน่นั แหละ เราจะเอาอะไรล่ะเป็นเข่ือน
ก้ันจิตใจของเราไม่ให้ไหลลงไปทางต�่ำน่ะ ฉะนั้นท่านจึงให้ยึดม่ันในศีล
เอาศลี น่ันแหละเปน็ เขื่อนกัน้ เอาไว้ ถ้ามีเข่อื นกั้นเอาไว้ เขาก็พอที่จะไป
ในทางสงู ได้ กระแสน้�ำใจของคนเราก็เหมือนกันอยา่ งนั้นแหละ ถ้าไม่มี
อะไรกนั้ เสยี เลย มแี ตจ่ ะไหลลงไปทางตำ่� นะ ถา้ ปลอ่ ยไปตามกระแสกเิ ลส
อยา่ งนนั้ เรยี กวา่ ขาดเมตตาตนละ่ นะ ไมม่ เี มตตาตนแลว้ ถา้ ตวั เองไมม่ ี
เมตตาในตนแลว้ เรากไ็ มม่ เี มตตาตอ่ สตั วอ์ นื่ คนอน่ื เหมอื นกนั นนั่ แหละ

193

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

194

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

กรรมเป็นของควรกลัว

กรรมบางอยา่ งเปน็ เผา่ พันธต์ุ ดิ ตัวเราไปด้วยหลายภพหลายชาติ กรรมเป็นเผา่ พนั ธุ์
เผา่ พันธก์ุ ็ตามสายเลือดนนั่ แหละ เผ่าพันธุ์น้ันย่อมเปน็ อย่างนน้ั น้อยคนจะไม่เปน็
อยา่ งนนั้ ผลมนั เกดิ จากอะไรละ่ กรรมทเี่ ปน็ เผา่ พนั ธน์ุ ะ่ การหาเลยี้ งชพี ในทางทไี่ มช่ อบ
นนั่ แหละ เวลาไดม้ าเอามาเลยี้ งครอบครัว ครอบครัวก็ยนิ ดรี ับเอาของทไี่ ด้มาในทาง
ทมี่ ิชอบนัน้ กรรมนั้นก็เลยตกทอดถึงทัง้ หมดน่นั แหละ แต่ถา้ ผู้นน้ั ไม่ยินดี แสวงหา
เอาใหม่ กรรมนนั้ กจ็ ะตกทอดไม่ถึง ผ้ทู ่ยี ินดรี บั เอาของนัน้ กรรมจะตกทอดถึงหมด
เปน็ เผ่าพนั ธ์ไุ ปอย่างน้นั แหละ เรยี กว่า กมมฺ พนธฺ ุ

ฉะนั้นพระพุทธเจ้าจึงสอนให้แสวงหาในทางสัมมาอาชีโว ให้หาเลี้ยงชีพในทางท่ี
ชอบธรรม ถา้ ไมช่ อบทางธรรมแล้วมันจะเป็นกรรมอยา่ งน้ีแหละ

กรรม ดเู อานะ เปน็ ของควรกลวั นะ กมมฺ พนธฺ ุ มนั เปน็ เผา่ พนั ธไ์ุ ปแลว้ กรรมทเ่ี ปน็
เผา่ พนั ธ์ุ หมอกร็ กั ษาไมห่ าย ตอ้ งรบั ผลของกรรมนน้ั ไป แลว้ เมอ่ื ไรจะสนิ้ กรรมละ่
ก็ต่อเมื่อเรารู้เห็นเข็ดหลาบในกรรมนั้นแล้ว เราจึงหาเล้ียงชีพด้วยความชอบ
เป็นสัมมาอาชโี ว ถา้ เปน็ มจิ ฉาอาชโี วแลว้ เราก็จะไมย่ อมหามาเลยี้ งชีพละ่ ถ้าเรา
ไมศ่ กึ ษาอยา่ งนี้ เรากไ็ มไ่ ดค้ วามรนู้ ะ แลว้ มนั จะไดอ้ ะไรละ่ ใหส้ รา้ งเอา จะสรา้ งให้
มนั ฉลาดกฉ็ ลาด สรา้ งเอาใหม้ นั โงก่ โ็ งไ่ ปแหละ ปรารถนาอยากไดย้ งั ไงกส็ รา้ งเอาได้
อะไรก็ปลอ่ ยเฉยๆ ไมน่ �ำมาศึกษา มนั ก็โง่เทา่ นัน้ แหละ สงิ่ ท่คี วรรู้มันกไ็ ม่รู้

มจิ ฉาอาชโี ว กบั สมั มาอาชโี ว ศกึ ษามนั กร็ เู้ หน็ นะ มจิ ฉาอาชโี ว เปน็ กรรมพนั ธ์ุกมมฺ ปฏสิ รโณ
แสวงหามาในทางทม่ี ชิ อบ อยา่ งนางวสิ าขาทา่ นหลกี เวน้ มจิ ฉาอาชโี ว ผวั มบี าปกรรม
กลวั กรรมจะมาเผาผลาญ กลวั กรรมจะได้มาเกดิ รว่ มอกี กเ็ ลยยนิ ดีในสมั มาอาชโี ว
ยนิ ดหี ามาเลย้ี งชพี ในทางทชี่ อบ ถงึ แมว้ า่ จะนอ้ ยกด็ ี ถา้ ยงั เปน็ มจิ ฉาอาชโี วแลว้ จะมาก
กไ็ มเ่ อา เพราะมนั ไมด่ ี มนั เปน็ กรรมนะ โบราณทา่ นจงึ สอน อยา่ เหน็ มากดกี วา่ นอ้ ย
นอ้ ยกม็ คี ณุ คา่ นอ้ ยกน็ ำ� ความสขุ มาให้ ถา้ เปน็ ทางทม่ี ชิ อบแลว้ ถงึ มนั จะมากกไ็ มน่ ำ�
ความสขุ มาให้ แตม่ นั จะเป็นทุกข์ภายหลงั ละ่

195

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

ร้จู กั เอาบญุ

ให้พวกเราอนุโมทนาบุญเอากับผู้ที่ไปท�ำบุญนะ บางทีผู้ท่ีอนุโมทนาบุญกลับได้บุญ
มากกว่า ทา่ นยกเปน็ นิทาน มชี าย ๒ คนเปน็ เพื่อนกนั เวลาไปรกั ษาศีลอุโบสถก็ไป
ด้วยกัน แตว่ ันนนั้ บังเอิญฝนตก น้�ำมาก มีชายคนหนง่ึ กลัวฝายมนั จะขาด เลยไมไ่ ด้
ไปวดั ไมไ่ ดไ้ ปรกั ษาศลี แหละ แตไ่ ปดฝู ายดนู ำ�้ แทน ในเมอื่ นำ้� มาก ปลามนั กม็ าอยใู่ น
นำ�้ ในฝายนน่ั แหละ ตวั เองกจ็ บั เอาทง้ั ๆ ทร่ี วู้ า่ ตวั เองทำ� บาป สว่ นเพอ่ื นอกี คนนะ่ ไปวดั
รกั ษาศลี อโุ บสถ แตจ่ ติ ของคนสองคนนนั้ ไมเ่ หมอื นกนั นะ ผทู้ ไี่ ปหานำ�้ หาฝายโนน้ กร็ วู้ า่
ตวั เองทำ� บาป เวลาไดย้ นิ เสยี งตฆี อ้ งจากวดั เขากอ็ นโุ มทนาบญุ เอาทนี ี้ “เพอ่ื นของเรา
ได้บุญเท่านั้นเท่านี้” แต่เพื่อนคนท่ีไปรักษาศีลท่ีวัด จิตของเขากลับไม่ยินดีในศีล
กลับยินดใี นทีเ่ ขาจับปลาโนน้ วา่ จะได้เท่านั้นเท่าน้ี ระหว่างคนสองคนน้ัน คนท่ไี ปรบั
ไปรกั ษาศลี เขาไมไ่ ดบ้ ญุ สว่ นคนทไี่ ปหานำ้� หาปลาโนน้ กลบั ไดบ้ ญุ อนั นเ้ี พราะจติ เขา
เลอื่ มใสในบญุ เขาจงึ ได้บญุ มากกว่า

นแี่ หละการอนุโมทนาเอาบญุ น่ะ พวกเราอย่ทู ่บี า้ นไมไ่ ดไ้ ป ถ้าใจของเราเป็นบญุ แลว้
เรากไ็ ดบ้ ญุ เหมอื นกนั นนั่ แหละ คนทไ่ี ปเนย่ี บางคนกโ็ ลภ มแี ตอ่ ยากไดอ้ นั โนน้ อนั นี้
โลภเอาของคนอนื่ นะ่ อยากไดข้ า้ วตม้ ขนม อยากไดอ้ ะไรไปใหล้ กู ใหห้ ลาน ใจของเขา
ไมเ่ ปน็ บญุ ละ่ นะ มาทำ� บญุ จะไดบ้ ญุ เหรออยา่ งนน้ั เขาไปเอาบญุ กค็ อื ไปสละเปน็ ทาน
ทานกเิ ลสความโลภ ความโกรธ ความหลง ใหท้ านแล้วเราก็ไมม่ คี วามอาลัยแหละ
เราสละจรงิ ๆ ถา้ ของนน้ั ไมม่ ใี ครเอาเราจงึ เอา คนอน่ื อยากได้ เรากส็ ละทง้ั หมดแหละ
อนั นวี้ า่ เราไมไ่ ดไ้ ปแลว้ วา่ เราไมไ่ ดบ้ ญุ มนั กไ็ มไ่ ดน้ ะ ถา้ ใจของเราเปน็ บญุ เลอื่ มใสในบญุ
เรากอ็ นโุ มทนาเอา กไ็ ดเ้ หมอื นกนั นน่ั แหละ คนทไ่ี ปเจตนาไมเ่ ปน็ บญุ แลว้ กอ็ าจจะไมไ่ ด้
บุญมากกว่า

อย่างคนอินโดนีเซียไปปฏิบัติธรรมอยู่ในวัดป่าบ้านตาด เขาภาวนาเห็นจิตวิญญาณ
ของเพอ่ื นทรี่ ักษาศลี ปฏบิ ัติธรรมด้วยกันนน่ั ละ่ ออกไปเป็นเปรตใหเ้ ขาเห็น เขาเห็น
จิตวิญญาณคนน้ันเป็นเปรต เขาก็เลยสงสารคิดอยากจะช่วย เขาจะช่วยได้ยังไง

196

หลวงปู่อวา้ น เขมโก

เขาถามหลวงตา นแี่ หละการรกั ษาศลี ปฏบิ ตั ภิ าวนากด็ ี จติ เรานน้ั ยดึ มน่ั ในทไี่ หนละ่ ถา้ จติ นนั้
มีความโลภความอยากครอบง�ำแล้ว มันก็ไม่เป็นบุญล่ะนะ การรักษาศีลก็ดีน่ะ จะเป็นบุญ
อยา่ งไรละ่ จิตวิญญาณออกไป เขาเห็นเปน็ เปรตแล้วน่ะ ใหด้ ทู จ่ี ติ น่นั แหละ
ถงึ แมเ้ ราอยบู่ า้ น เราไมไ่ ดไ้ ป จะวา่ เราไมไ่ ดบ้ ญุ กไ็ มใ่ ชน่ ะ ไดเ้ หมอื นกนั ถา้ เราอนโุ มทนาเอานะ
ดสู หาย ๒ คนนนั้ แหละ คนหนง่ึ ไปวดั ไปรกั ษาศลี ฟงั เทศนฟ์ งั ธรรม แตจ่ ติ กลบั ไมไ่ ดอ้ ยใู่ นธรรมนะ
ลงไปอยู่โน่น ตรงที่เขาหาปลาว่าเขาได้เท่านั้นเท่านี้ จิตยินดีในอันนี้ แต่ผู้ท่ีไปหาปลาโน้น
เขากลบั เลอื่ มใสในบญุ รวู้ า่ ตวั เองทำ� บาปแตม่ นั จำ� เปน็ ปลามาเขา้ จะไมเ่ อากไ็ มไ่ ด้ จำ� เปน็ กต็ อ้ ง
เกบ็ เอา ไมอ่ ยากใหเ้ ขามาเขา้ แหละ ไมอ่ ยากใหเ้ ขาตาย แตเ่ ขากม็ าเขา้ แลว้ เขากต็ าย จะไมเ่ อา
ยงั ไงละ่ อนั น้ี จติ ไมย่ นิ ดี ไมอ่ ยากทำ� บาป จติ ยนิ ดใี นบญุ กเ็ ลยไดบ้ ญุ ในสว่ นน้ี แตค่ นทไ่ี ปวดั ไป
รกั ษาศีลกลับไมย่ ินดใี นบุญ ไปยินดีในบาปโน้น

คณะศรทั ธาญาตโิ ยมช่วยกันกอ่ สรา้ งพระอโุ บสถวัดป่านาคนมิ ิตต์

197

พระธรรมเทศนา (อบรมฆราวาส)

บญุ ภายนอก บญุ ภายใน

บุญภายนอกก็สู้บุญภายในไม่ได้นะ เพราะบุญภายนอกมันก็ไม่เท่ียง มีแล้วตกไป
เสอื่ มไปได้ แต่บญุ ภายในนเี้ ปน็ ของเราท้ังหมด ไมม่ เี สือ่ ม เกดิ จากสมาธิและปญั ญา
ของเรา บญุ ภายนอกเกดิ มใี นวนั นแี้ ลว้ กเ็ สอ่ื มในวนั นก้ี ม็ ี มนั ไมเ่ ทยี่ ง เปน็ เพราะกเิ ลส
นน่ั แหละ ความโลภ ความโกรธ ความหลง เกิดข้นึ มาเมอ่ื ไรมันกเ็ สอ่ื มละ่ ทีน้ี

ยืมเขามาเพือ่ อะไร

สงั ขารไมเ่ ทยี่ ง ทง้ั สงั ขารเราและสงั ขารเขากเ็ หมอื นกนั ทง้ั หมด รวมทงั้ หมดจงึ ไดเ้ รยี กวา่
สัพเพ สังขารา ถ้าแยกช้ินส่วนออกไปแล้วเขาไม่เรียกว่าสังขาร เขาเรียกว่าธาตุ
ถ้าสังขารของเรายังครบถว้ นบรบิ ูรณ์อย่กู ส็ ามารถสร้างเอาสมบตั อิ ะไรๆ ได้ท้ังหมด
สมบตั ทิ มี่ อี ยใู่ นโลก มรรค ผล นพิ พาน กส็ รา้ งเอาได้ แตถ่ า้ มวั เมาประมาทในสงั ขาร
เพลิดเพลนิ ลุ่มหลงในสงั ขาร เราจะไม่ได้อะไรล่ะนะจากสังขารของเราน้ี ท่านว่าเรา
ยืมเขามากย็ มื มาเปล่าๆ ไม่ไดม้ ีสมบตั ิอะไรเลยติดตัวเราไปนะ่
สงั ขารของเราทา่ นเปรยี บเหมอื นของยมื เขาจะเรยี กกลบั คนื ไปเมอื่ ไรกไ็ ด้ เรายมื เขา
มาเพอ่ื อะไรละ่ เราตอ้ งศกึ ษาดู เพอ่ื อยเู่ พอ่ื กนิ เฉยๆ หรอื หรอื เพอื่ สรา้ งบญุ บารมลี ะ่
สงั ขารพระพทุ ธเจา้ สงั ขารสาวกของพระพทุ ธเจา้ ลว้ นแตท่ า่ นเอามาสรา้ งบารมกี นั
ทง้ั นัน้ นะ

198

หลวงป่อู ว้าน เขมโก

199