รวมกลอนลำทางสั้น

244

(บทท่ี 6)
เหมดิ ทุกอย฽าง ตลอดสิ้น เรียกวา฽ ครอบ จกั รวาลท฽านพระองคแ ทรงเปน็
จดุ ศูนยแรวม จติ ใจ เผ฽าไทยทงั ค฾าย
เป็นศูนยรแ วม ใจให฾ประชาไทย ทกุ ที่
ก฽อใหเ฾ กิด สามัคคีของชาวไทย ถว฾ นหนา฾ ควรให฾ ยึดเอา
(บทที่ 7)
ทางการเมอื ง พระองคเแ จ฾า ทรงซอ฽ ย สนพระทยั ทรงเปน็ นัก ปกครอง
ระบอบประชา ธปิ ไตยให฾ประชา ไทยใช฾
ด฾านสังคม พระองคไแ ด฾ อปุ ถมั ภแ ค้าํ ซอ฽ ย
ใหค฾ นไทย ใหญ฽นอ฾ ย หันหน฾า ฮว฽ มกัน
(บทที่ 8)
ด฾านทหาร หาญนั้น กะทรงเอา พระทยั ใส฽
สมกบั ว฽า พระองคทแ รงเป็นจอม ทัพไทย หาผไู฾ ด สิกล฾า เกนิ หน้ี บม฽ ี
(บทที่ 9)
สว฽ นทหาร ท่ีทุพล ภาพนี้ จากการปฏิบัติงาน
ทงั ตาํ รวจ ทหาร และพล เรือนด฾วย
พระองคแเอา พระทยั ซว฽ ย ดูแลเต็มท่ี
ตามชายแดน ทกุ ที่ เสดจ็ เยี่ยมบ฽ไดไ฾ ล…

244 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

245

กลอน เทิดพระเกยี รติพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว ตอนที่ 2

ทานอง ลาทางสั้น

ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2529

ได้รบั รางวัลชนะเลศิ การประกวดหมอลากลอนแหง่ ประเทศไทยที่

ส.ว.ท. จ. มหาสารคาม ปี 2529

ดา฾ นการเจ็บปวุ ยไขก฾ ะทรงซ฽อยอปุ ถมั ภแ

หน฽วยแพทยหแ ลวงประจําสว฽ นตวั พระองคแทา฽ น

บรกิ ารคนไข฾หน฽วยแพทยตแ ิดตามไปเยีย่ มพี่น฾องทุกที่

ทางดา฾ นการศกึ ษาเจริญดี เพราะพระองคทแ า฽ น

เรง฽ เสริมสร฾างบ฽อเซา ทรงพระราชทาน

สรา฾ งโรงเรยี นร฽มเกลา฾ ไวท฾ วั่ หัวระแหง

ทางด฾านศาสนา กะบ฽อเคยเปลยี่ นแปลง

พระองคทแ รงไว฾ เสด็จไปยกช฽อฟูา

ตามวัดวาหลายบ฽อน เกนิ เปน็ ตาสะออน

พระองคทแ รงซาบซ้งึ ถงึ ด฾านศาสนา

ดา฾ นการเกษตร พระองคแทรงทราบว฽า

สว฽ นใหญป฽ ระชาไทย นนั้ ได฾พากันทาํ ไฮน฽ าฝาท฾าง

ชนชาวไทยสว฽ นหลาย ไดพ฾ ากันปลูกสร฾าง

ทางการดา฾ นเกษตร ดว฾ ยสาเหตุเรื่องนี้

พระองคทแ า฽ นหว฽ งนาํ โดยเฉพาะเรื่องนาํ้

ปจใ จยั ใหญส฽ ําคญั ท฽านพระองคตแ ระหนกั ดวี ฽า

ในการดาํ รงคชแ พี ของประชาชี สิง่ จําเปน็ คอื นํ้า

จงึ ทรงพระราชดําริ ให฾สร฾าง ชลประทานปน้ใ อา฽ ง

ทรงพระราชทานโครงการหลวง พัฒนาต฾นนาํ้ ใหม฾ ใี ชส฾ ฽ูทาง

หา฽ ลางเทื่อท฽านพระองคแทรงเดินหา แหลง฽ กําเนดิ ของนา้ํ

ดว฾ ยทา฽ นพระองคเแ อง คือเฮาเหน็ ในทวี ี

ขา฽ วพระองคแเสดจ็ เรอื่ ย นํา้ พระทยั เยน็ เฉอ่ื ย

เสดจ็ ไปบอ฽ ได฾หยอ฽ น ฝนสติ กแดดสฮิ ฾อน

บอ฽ ยอมหลา฾ ว฽าถอย หยาดเหง่ือไคลไหลย฾อย

เตม็ พระวรกาย เปน็ หน฾าออนซอนหลาย

น้ําพระทัยเหลือลน฾ ดจุ ดั่งสายฝนแกว฾

ชโลมไทยทุกแหง฽ โดยเฉพาะภาคอีสานของเฮา

นีเ้ ป็นถน่ิ แหง฾ แลง฾ ฝนฟาู บอ฽ ดี พระองคทแ ราบจัง่ ซี้

ทรงซ฽อยเร็วไว ทรงพระราชทานโครงการ

นาํ้ พระทัย กับโครงการอีสานเขยี ว

ซอ฽ ยเหลือไวฟาู ว เมอื งไทยเฮาเหมาะอยา฽ งยิ่ง

ทม่ี ีการปกครอง แบบประชาธปิ ไตยเอาไว฾

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 245
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

246

ให฾คนไทยถอื อยู฽ มีสถาบันชาตศิ าสนาเป็นคู฽
มีพระเจา฾ อยู฽หวั เปน็ ประมุขประเทศไว฾
ใหไ฾ ทยได฾อย฽ูดี สรปุ แล฾วเปน็ ด฾วยบญุ บารมี
ทา฽ นพระองคเแ หนือเกล฾า ขอถวายพระพรให฾
แด฽องคแเหนือหวั เจา฾ พระบรมเซง็ ซา฽
อย฽ปู กครองไพรฟ฽ าู เจริญรง฽ุ ช่ัวกาล
ขอใหบ฾ ุญสมภาร พระองคทแ ฽านเฮอื งฮงุ฽ อยคู฽ งุ ฟาู ..

246 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

247

กลอน ลกั ษณะผู้แทนทีค่ วรเลือกตงั้ ตอนที่ 1

ทานอง ลาทางส้นั

ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2529

(กลอนขน้ึ )

โอล฽ ะนอ สวสั ดพี น่ี อ฾ งผูม฾ ีเกียรตทิ ้ังหลาย

มอ้ื น้ฉี ันราตรีสิขอลาํ บรรยายเรอ่ื งเลือกตัง้ ส.ส.

ให฾พีน่ อ฾ งเตรยี มรอ 27 ก.ค. ไปเลือกตั้งผแ฾ู ทน

ถา฾ ผ฾ูไดเหวงแหนระบอบประชาธิปไตย

ลักษณะผ฾ูแทนดีบ฽ดเี ป็นจ่ังไดเ

ให฾พ่ีนอ฾ งฟใงเบ่งิ ในกลอนน้ี

โอ฽ละนอ…..นวลเอยเ

ฟใงเอาก฽อนฟงใ กลอนไว฾ก฽อน ๆ ลักษณะของผแ฾ู ทนราษฎรดี

บ฽อดใี หท฾ ฽านฟใงไวฮ฾ น่ิ ตรอง ผู฾แทนดสี ิเป็นสีแกพ฽ น่ี ฾องประเทศชาตขิ องเรา

ขอ฾ 1 แก฾ปญใ หาความเดอื ดรอ฾ นใหเ฾ ซาซ฽วงเบาหายได฾

ข฾อ 2 สรา฾ งความเจริญใหก฾ ายในประเทศชาติ

และบ฾านเมอื งใหร฾ ง฽ุ เรือ่ งข้นึ ฮงุ฽ เฮอื ง

ข฾อ 3 แมน฽ เร่ืองในออกกฎหมาย

และควบคมุ การดแู ลการดําเนินงานของรฐั สภาเอาไว฾

ขอ฾ 4 เปน็ คนเสียสละแทม฾ ีคุณธรรมมาก฽อน

เสมอปลายและตน฾ คนนัน้ จั่งดี

ข฾อ 5 มคี วรฮํา่ ฮอนคดิ คนซ่ือสตั ยแสุจริต

และตงั้ ใจจรงิ แทใ฾ ห฾เปน็ แกป฽ ระโยชนแของสว฽ นรว฽ มรวมกนั

หลายกว฽า เปน็ ประโยชนแสว฽ นรวมนนั้ หลายกว฽าส฽วนตัวอันนี่แมน฽

ขอ฾ 5 ผู฾แทนท฽านท่ีดี ขอ฾ 6 เป็นคนดี มีความสนใจเข฾าในปใญหาทอ฾ งถ่ิน

ข฾อ 7 มหี ลกั ฐานการทํามาหากินสจุ ริตเทีย่ งแท฾ ประวัตินน้ั ย฽อเสือ่ มเสยี

ข฾อ 8 กล฾าพดู ความจริงแท฾กล฾าเป็นปากเป็นเสียง

เจบ็ ฮอ฾ นแทนราษฎรยามทกุ จนฮนไฮ฾

ขอ฾ 9 เปน็ คนท่สี ามารถสอิ อกกฎหมายได฾ดว฾ ยตนเองคอื วา฽

ขอ฾ 10 เปน็ คนดีทีม่ นี า้ํ ใจนักกฬี า ฮูช฾ นะแพบ฾ ฽อได฾แง฽ ด฽าผู฾ไดเ

10 ประการจาํ ไว฾ลักษณะผู฾แทนดี ฉันราตรี

ขอเตอื นทา฽ นผฟู฾ ใงให฾จําไว฾ 27 ก.ค.

ใหเ฾ ตรียมบตั รประชาชนเอาไวถ฾ ือไปเด฾อทา฽ น

ไปเลอื กตงั้ อย฽าคร฾านถึงม้ือใหใ฾ ส฽ใจ

อยากมกี ารปกครองแบบ ประชาธปิ ไตย

ไปเลือกเอาไว฾ผูแ฾ ทนดไี วผ฾ ู฾แทนดไี ว฾เพิ่ง

ใหห฾ มูเ฽ จ฾าซอมเพ่ิงคุณสมบัตขิ า฾ งตน฾ สขิ อว฽ามา

ผ฾ูแทนดีสมิ ีหน฾าชาวประชาบอ฽ ต฾องห฽วง

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 247
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

248

ชนชาวไทยทั่งผอง สิสนกุ นงั่ เลน฽ เมอื งบ฾านสฮิ ฽ุงเฮอื ง
มอ้ื นข้ี อจบเรอ่ื งผแ฾ู ทนดไี ว฾ก฽อน ฉันราตรี ศรีวิไล ฝากเปน็ เสยี
ลาํ กลอนกบั พน่ี ฾องทอ฽ น้ี สลิ าท฽านดว฽ นหนี เลอื กดี ๆ
เมืองบา฾ นสิเฮืองฮุ฽งเด฾อลุงปูา

248 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

249

กลอน เชิญชวนเลอื กต้งั ผูแ้ ทนราษฎร ตอนท่ี 2 249
ทานอง ลาทางสนั้
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2529

(กลอนขน้ึ )
โอล฽ ะนอ อาทติ ยแท่ี 27 ก.ค. 29
เปน็ วนั เลอื กตงั้ สมาชิกสภาผู฾แทนราษฎร
พวกพีน่ ฾องอย฽ามัวพากนั นอนหลับใหลลมื หลง
ตง้ั แต฽แปดนาฬิกา ไปถึงบา฽ ยสามโมงของวนั ที่ 27 ก.ค.
ไปใช฾สทิ ธิ์เดอ฾ คุณแม฽คุณพอ฽ อยา฽ รอเดอ฾
โอ฽ละนอนวล ๆ เอย
ฟงใ เดอ฾ ท฽านคณาจารยแพ฽อแม฽ ทั้งผเู฾ ฒ฽าผแู฾ กน฽ อ฾ ยหน฽ุมชุมสาว
อายุเริ่มจากชาวหรอื ยี่สบิ จาํ ไวช฾ วนกนั ไปเลอื กตง้ั เอาคนดีเดอ฾ พ฽อ
ยส่ี บิ เจ็ด ก.ค. ใหร฾ ีบตน่ื แต฽เชา฾ ไปเอาแลว฾ จั่งหนี
อยา฽ คดิ ว฽าเรือ่ งนีเ้ ป็นเรื่องของเขา
เรอ่ื งขอเฮาราษฎรโดยตรงอยา฽ ละเลยเฉยนง่ิ
บอ฽ ว฽าชายหรือหญงิ จ฽งเอาสิทธิ์ไปใช฾ในทางท่ีแม฽น
ฟใงแต฽ชอ่ื ว฽าผู฾แทนเฮาต฾องเลือกใหไ฾ ดผ฾ ู฾แทนทีด่ อี หี ลี
เพอ่ื ไปทาํ หน฾าทแ่ี ทนราษฎรเฮา
อยา฽ สิเมาทํางานจนเหล฽าลมื เมืองบา฾ น
งานของเฮาจริงแทบ฾ แ฽ ม฽นของคนอื่น
จ฽งพากนั รีบตืน่ ลกู มาเด฾อพน่ี อ฾ งอย฽ามวั ข฽องเรื่องงาน
ถ฾าอยากใหเ฾ มอื งบา฾ นเฮอื งฮง฽ุ สดใส
และอยากมรี ะบอบประชาธิปไตย
อยา฽ ลืมเด฾อทา฽ น 27 ก.ค. อยา฽ มัวพากานอ฾างการงานทที่ ําอย฽ู
อยา฽ อา฾ งวา฽ บ฽ฮู฾หนว฽ ยไปถิม่ ปุอนคะแนน
กบั อย฽าอ฾างวา฽ บฮ฽ ฾ูผ฾ูท่ีลงสมคั รอย฽าอ฾างว฽าบ฽มีคนโตมกั
และบม฽ ีเวลาแลว฾ บห฽ ัวซาซาํ้
อย฽าอา฾ งว฽าตัวบอ฽ มีรายช่ือในบัญชนี ําหม฽ู
ถา฾ เฮาอ฾างอย฽วู า฽ ไผเป็นกะได฾พี่สใิ ชซ฾ ื่อแทน
เรือ่ งของผแู฾ ทนนเี้ ป็นสิทธขิ องเฮาราษฎรทุกท฽าน
เป็นสทิ ธิ์ราษฎรทกุ ท฽านควรไปรว฽ มฮ฽วมใจ
ไปเลือกตัง้ หลายทอ฽ ไดกเ ะยง่ิ ดเี ดอ฾ พน่ี ฾อง
เพือ่ สิไดก฾ ลั่นกลองเอาคนดมี ีค฽า เฮาสิไดค฾ นดีเข฾าไปนัง่ ในสภา
หลายคนย่ิงขนึ้ ถา฾ เฮาน้นั ร฽วมกัน
ตั้งแต฽ 8 โมงเชา฾ ถงึ บา฽ ย 3 โมงน้ัน
ของวนั ที่ 27 เดือนกรกฎาคมท่จี ะถงึ ในปนี ้ี
เป็นวนั ที่เลอื กตัง้ ให฾พากันเตรยี มท฽า

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

250

อยากปานใดกะใหป฾ ลีกเวลาของเจ฾าเพยี งเลก็ น฾อย
ไปถ฾าไวใ฾ สค฽ ะแนนเลือกต้งั ให฾พากันเตรยี มทา฽
อยากปานใดกะให฾ปลีกเวลาของเจา฾ เพียงเล็กน฾อย
ไปกาไวใ฾ ส฽คะแนนเลือกผ฾ูแทนดไี ว฾จ่ังหนีไปทางอ่ืน
ใหร฾ บี พากันตน่ื เลอื กผู฾แทนไว฾ใช฾เฮาสไิ ดอ฾ ยเู฽ ยน็
ฉันราตรี ขอเนน฾ ใหพ฾ ากนั เอาใจใส฽
ฉนั ราตรี ศรีวิไลเขยี นกลอนลําสง฽ ให฾
และลําร฾องสอ่ื สาร
ราตรีขอวาลใหพ฾ ่นี ฾องทุกท฽านไปเลอื กต้ัง

250 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

251

กลอน อีสานเขยี ว

ทานอง ลาทางสน้ั

ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2531

ใช้ในโครงการนา้ พระทยั ในหลวง

(กลอนข้นึ )

โอ฽ละนอ…

สวัสดีพี่นอ฾ งผมู฾ เี กยี รติทั้งหลาย

มื้อนห้ี มอลําจะมาลําบรรยาย

เก่ียวกบั ความห฽วงใย

ของสมเด็จพระเจา฾ อยู฽หัว

ทีท่ ตี อ฽ ประชาชนชาวอีสาน

ฉันจะเลา฽ เหตกุ ารณแใหพ฾ ่นี ฾องฟงใ ไป

ครูราตรี ศรวี ไิ ล ผ฾ูประพนั ธแกลอนมาให฾

ลาํ ให฾พ่ีนอ฾ งทกุ คนรอฟใงเรื่อง

โอ฽ละนอ……นวลเอย…….

ฟใงเด฾อทา฽ นคณาจารยแนอ฾ ยใหญ฽มอื้ นีฉ้ นั สไิ ด฾ลาํ เร่ืองภาคอสี าน

ปนี ีแ้ ลง฾ เกือบทกุ หมบ฽ู า฾ นสิบเจด็ จงั หวัด

จ่งั วา฽ เปน็ ความทุกขตแ อ฽ อีสานเหลอื ลํา้

เพราะส฽วนใหญ฽คนอีสานเฮานั้น

ทาํ งานด฾านเกษตรปนี ีเ้ กิดเหตุแล฾งฝนฟาู บด฽ ี

ปีกลายน้กี ะไคแหนพ฽ อทเุ ลา

การเกษตรของเฮากะเลา฽ พอเพียงได฾

ตกมาพอปนี ้เี ต็มท่ีแหง฾ ไง฽

พวกชาวนาชาวไฮบม฽ คี วามสิเว฾า

ซมึ เศร฾าใสก฽ ันแมแ฾ ต฽นํา้ สกิ นิ สใิ ช฾

หมน฽ู ัน้ กะอึดอยากเหลอื เข็ญ

เป็นน฽าเวทนาหลายฝาุ ยอสี านปนี ี้

ลางคนหนี้จากบ฾านหารบั จา฾ งทํางานถมิ่ บ฾านจพลัดถ่ิน

ผทู฾ อ่ี ยก฽ู ะหากินทังกล้าํ กลนื ต฽อสภาพแห฾งแลง฾ ดนิ แห฾งไหง฽หม

หนว฽ ยงานรัฐทราบขา฽ วเพนิ่ เลยเขา฾ กราบลม฾ พระองคแทา฽ นเหนือหวั

พรอ฾ มกับพระองคแเองเพิน่ กะทรงหวนฮ฾ูทรงมอบหมายงานให฾

กองทพั บกรบี ดว฽ นในภายใตก฾ ารนาํ ของพลเอกชวลิต ยงใจยทุ ธ

ผู฾บญั ชาการทหารบกเป็นแกน฽ กลางจัดกระบานการจัดน้ํากนิ นา้ํ ใช฾

ไปชว฽ ยภาคอีสานโดยการแจกน้าํ ทุกบ฽อนทกี่ ันดาร

เอิ้นโครงการทั่วไทยในหลวงซอ฽ ยอสี านคราวนี้

มีนาํ้ กินนํา้ ใช฾ชาวอสี านได฾บรรเทาทุกขแไปพอไดร฾ ะยะนงึ

พรอ฾ มพากันซาบซง้ึ พระคุณทา฽ นพระองคแ นอกจากโครงการนี้

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 251
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

252

ยงั มีต฽ออสี านเขียวเพ่อื เป็นการพัฒนาถาวร ให฾อีสานฟูฟน้ื เลยจดั โครงการขึน้
เอิน้ ว฽าอสี านเขียวโดยการส่งั ให฾ช฽างเจาะบาดาลพร฾อมขดุ คูคลองเพ่อื กกั เกบ็ นา้ํ
บางพน้ื ท่ีกนั ดารหนว฽ ยขุดเจาะบ฽เข฾าเพนิ่ จาํ เป็นต฾องเอา
เคร่ืองวัตถุซ฽อยระเบดิ เพ่ือให฾เกิดแหลง฽ นาํ้ มีใชท฾ ั่วกันภาคอสี านเฮานน้ั
สิแล฾งทว่ั ถึงใส
เพ่นิ นาํ ไปทัว่ เถงิ เตม็ ทอี่ กี หา฾ ปีข฾างหน฾า
อสี านเฮาต฾องเขยี วแน฽ขอวอนวานพ฽อแม฽และญาติพ่ีน฾องใหม฾ าร฽วมฮ฽วมใจ
ร฽วมกนั ปลกู ต฾นไมเ฾ พอื่ เรง฽ ซ฽อยโครงการถา฾ อีสานเป็นพืน้ ทสี่ ีเขยี ว
ฝนตอ฾ งตกลงมาถกู ตามฤดูแท฾ชาวอสี านบ฽มีทางว฽าสิแย฽
ถา฾ โครงการอสี านเขียวนสี้ ําเรจ็ ลลุ ว฽ งภาคอีสานทังปวงตอ฾ งเจรญิ กา฾ วหนา฾
บม฽ ีหลา฾ ตํ่าถอยผลิตผลการเกษตรนก้ี ะสิบด฽ อ฾ ย
ตอ฾ งมรรคเตม็ ผล คําว฽าจนบม฽ ีต฽ออีสานเฮานี้
การทป่ี ลูกต฾นไม฾เป็นปจใ จยั หลายอย฽างเพ่อื วับน้าํ บนดนิ ใหช฾ ม฽ุ ช้นื ไว฾นาน
ภาคอีสานสไิ ดม฾ ีน้ํากินนา้ํ ใช฾ไปให฾ทัว่ เถงิ สิไดใ฾ สเรงิ ๆ
มีนํ้าใช฾ไปสอู฽ สี านกวา฾ ง…

252 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

253

กลอน โครงการ ก.ส.ช. ตอนที่ 1
ทานอง ลาทางสั้น
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2532
ไดร้ บั รางวัลชนะการประกวดท่ี ทวี ี ชอ่ ง 4 ขอนแก่น

(กลอนข้ึน)
โอ฽ละนอ… ประเทศชาตบิ ฾านเมืองรุง฽ เรืองศรีวไิ ล
เพราะว฽าไทยเคารพสถาบนั ชาติ ศาสนาพระมหากษตั ริยไแ ทย
แผ฽นดนิ ธรรมแผน฽ ดนิ ทอง ตอ฾ งเจริญกา฾ วไกล
ถา฾ หากไทยสามคั คี เงินภาษีราษฎรเสียไป

สิหมนุ เวยี นคนื มา พัฒนาบา฾ นเฮา
รักษาเอาคู฽สู฽คน โครงการ ก.ส.ช.
เปน็ โครงการของประชาชนเพือ่ แกป฾ ญใ หาของประชาชน
ไทยทกุ คนตอ฾ งร฽วมใจพัฒนามีนํา้ ไหลไฟสว฽างทางดี
มีเงินใชไ฾ รโ฾ รคาความเจริญของท฾องถ่ิน
ต฾องตามมาประเทศชาติตอ฾ งเข฾าทา฽ เจรญิ แท฾
โอล฽ ะนอ…นวลๆ เอย…
ขอกราบเรียนพ่ีน฾องท่ีเคารพทัง้ รัก
ผม฾ู ศี ีลธรรมดีตํ่าสงู ลุงปาู
สวัสดีถว฾ นหน฾า ผู฾รอฟงใ ทุกท฽าน
ทัง้ คณะกรรมการและประธานใหญน฽ อ฾ ย
ผู฾คอยซี้บง฽ การขอขอบคุณทุกท฽าน
ผต฾ู กแต฽งแปลงสรรคแศูนยแประชาสัมพันธแ
ผูเ฾ จา฾ ของงานนี้ หาหมอลํามาหนี่
เสง็ กนั บ้นั บอ฽ น เพื่อฟนื้ ฟลู าํ กลอน
ประเพณสี บื ไวบ฾ ม฽ ีใหเ฾ ส่ือมสญู อกี อันหน่ึง
เพอื่ ตอ฾ งการกระตุน฾ ในเร่อื งพฒั นา
โดยฝากเสยี งลาํ มาเป็นส่อื สารชาวบา฾ น
ภาคอีสานเหมิดแคว฾น ยึดถอื เสยี งลําแคน
บ฽มีได฾ไลปลอ฽ ยฉนั ราตรี ศรีวิไล
นกั ประพนั ธรแ ฽ุนน฾อยขอท฽านจงอภยั
ตอ฽ จากนี้สิไดเ฾ รมิ่ เร่อื ง ก.ส.ช. พอให฾คนชาวไทยได฾เข฾าใจกนั บา฾ ง
ก.ส.ช. หมายถึง โครงการสร฾างชนบททอ฾ งถ่ี
รัฐบาลทํามาแลว฾ หลายปี เปน็ ท่พี อสิร฾กู นั แลว฾
แพรห฽ ลายเพอ่ื ให฾ทกุ เขตคา฽ ยในท฾องถน่ิ ชนบท
ได฾ฮ฾ูจักกนั ดีเรื่อง ก.ส.ช. นที ีฮ่ ูก฾ ันมาแลว฾ พอเพียงนดิ หนอ฽ ย
ให฾เข฾าใจถกู ตอ฾ ง ดีขึ้นกวา฽ เดิม…

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 253
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

254

กลอน โครงการ ก.ส.ช. ตอนท่ี 2

ทานอง ลาทางสั้น

ประพนั ธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2532

ขอ฾ ที่ 1 จุดแรกเรม่ิ ในเรือ่ งโครงการรัฐบาลนํามาซ฽อยเหลอื ชาวบ฾าน

เป็นโครงการงานสร฾างชนบทยิ่งใหญ฽โดยเฉพาะ

ภาคอสี านของไทยเกิดกนั ดารแห฾งแล฾ง ฝนฟาู บด฽ ี

ภัยแล฾งภาคอีสานนี้มอี ยเู฽ ป็นประจํา

การทาํ นาทาํ สวน ตอ฾ งอาศยั ฝนฟาู

ฝนบม฽ าฮําให฾ ชาวเกษตรอีสานไทย

คองแล฾วคองเล฽า ขา฾ วบ฽มีอยเ฽ู ล฾า

เงนิ ใช฾กะบ฽มีดว฾ ยความจนบอบบ้ี

จง่ั พลัดทล่ี งกรงุ ไปทาํ มาหากิน

ถ่มิ ดินอิสานไว฾ ไปหากินคนกํา้

คนทางคนถิน่ ผล฾ู างคนไปทาํ มาหากิน

อย฽ทู างกรงุ เทพฯ กว฾างให฾เขาต฾มซะซาย

ซ่ึงจะกอ฽ เหตุรา฾ ยคดอี าชญากรรม

พวกผห฾ู ญงิ ถกู หลอกขายตัวนาํ คอบความจนจ้ี

กลายเปน็ โสเภณี ขายของดไี ปซาํ้

ฝาระงํามลู แมน฽ ับแต฽ม้ือสแิ ย฽

ไปเสียเล฽หแเหลยี่ มคนด฾วยเหตนุ ร้ี ัฐบาลจงึ่ คดิ ค฾น

โครงการเร฽งเร็วไวประชาชนควรรว฽ มมือรว฽ มใจรับโครงการนเี้ พ่อื ให฾มรี ายได฾

เพน่ิ จัดหามาซ฽อยสร฾างสาธารณะ

ประโยชนดแ ว฾ ยใหเ฾ ฮาได฾ต่ืมกนั

นโยบายนีน้ น้ั เฮด็ เพอ่ื ปวงชน

โครงการ ก.ส.ช. เป็นโครงการประชาชน

แกป฾ ใญหาประชาชนทกุ คนให฾จาํ ไว฾

เพื่อเพม่ิ พนู รายได฾ประชาชนในทอ฾ งถ่ิน

ได฾มอี ยูม฽ ีกนิ เงินทองไวใ฾ ช฾

บไ฽ ปงอ฾ ผใ฾ู ดเเ งนิ ทีร่ ฐั บาลให฾

กะบแ฽ ม฽นของไผ เงินทีภ่ าษที ่ีพวกเฮาเสียไป

เพนิ่ สง฽ คืนมาใหผ฾ ันใหเ฾ ฮามาใช฾บ฽สญู เสยี ถิ่มเปล฽า

เงินภาษอี ากรเฮา รัฐบาลเพน่ิ ใหค฾ ืน

สร฾างถน่ิ เฮาโครงการนต้ี ัง้ อย฽ูบนพนื้ ฐาน

ความต฾องการหม฽ูเจ฾าทอ฾ งถิน่ ชนบท

เพอื่ สง฽ เสรมิ สรา฾ งความสามคั คี

ทกุ หน฽วยงานให฾ดีข้ึนและเพิ่มความฟฟู ื้น

ความเจรญิ ท฾องถิ่นชอ฽ ยใหร฾ าษฎรได฾มอี ยม฽ู กี นิ

254 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

255

มีงานทาํ ทกุ ทัว่ หน฾ามีรายไดส฾ ค฽ู น
และสภาตําบลสไิ ดฮ฾ จู฾ ักแกป฾ ญใ หาถ่นิ ตนเอง
เลง็ เหน็ ความสําคัญในความสามคั คี

ระหว฽างคนในบา฾ นโครงการสรา฾ งชนบท
หรือวา฽ ก.ส.ช. นี้ มีดหี ลายอยา฽ ง

ใหท฾ ้ังส่ิงก฽อสรา฾ ง ทง้ั รายได฾อยา฽ งดี…

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 255
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

256

กลอน โครงการ ก.ส.ช. ตอนท่ี 3
ทานอง ลาทางสั้น
ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2532

โครงการน้เี ร่ิมจากประชาชน คือสภาตําบล
ตอ฾ งรว฽ มมือเดอ฾ ท฽านข฾อสาํ คญั คอื กํานัน
ผ฾ูใหญ฽บ฾าน กรรมการทุกทา฽ นผู฾ทรงคุณวุฒิ
ค.ป.ต. ทกุ ท฽านประสานฮว฽ มใจ
สภาตําบลนเี้ พน่ิ ประกอบไว฾ให฾
คือท฽านทั้งหมดเปน็ องคกแ รพน้ื ฐาน
ของชาวชนบทใหร฾ ว฽ มมอื กนั สร฾างดูวา฽
ทางเมอื งบ฾านเฮา กนั ดารอิหยงั แหน฽
รฐั บาลซิซ฽อยแก฾ ให฾เฮาได฾ด่งั ใจ
ให฾สภาตาํ บลน้นั จัดแตง฽ โครงการ
แกป฾ ใญหาเพอื่ บรรเทาความทกุ ขใแ ห฾ราษฎรชาวบ฾าน
ยกตัวอย฽างภาคอีสานฝนแลง฾ บเ฽ พยี งพอนา้ํ ท฽า
ก.ส.ช. นํามาพัฒนาหมูบ฽ า฾ นใหเ฾ รืองรง฽ุ ฮง฽ุ ใส
โดยทีร่ ัฐบาลได฾จดั ส฽งเงนิ มาให฾สภาตําบลดว฽ นลงมือสรา฾ ง
เพอ่ื ใหค฾ นชาวบ฾านมงี านทาํ
อกี อยา฽ งสรา฾ งสาธารณประโยชนแข้นึ ตามท฾องถิน่ สถาน
เช฽นวา฽ ฝายประตู หรอื ผนงั กัน้ นํา้ ห฾วย ฮ฽อง คู คลอง
สิเป็นบึงหรือหนอง อ฽าง กักเก็บนาํ้
มอี าคารนํ้าลน฾ รางระบายท฽อสง฽
โกน฽ เป็นเหมืองสง฽ นํ้าให฾มใี ชท฾ ัว่ ถึง
นอกจากน้นั ให฾เลีย้ งพวกหมป฽ู ปู ลา
โก฽นเป็นสาเปน็ หลุมเลี้ยงปลากินได฾
ถังเกบ็ นํ้ากะใหท฾ ํากนั ป้นใ โอ฽งบอ฽ บาดาล
ทง้ั ประปาหม฽ูบา฾ นโครงการให฾สูแ฽ นว
การเกษตรหมู฽นั้นเล้ียงหม฽อนพันธไแุ หม
ทาํ นาปนี าปรังปลกู ผกั ขายได฾
นํา้ นเ้ี ปน็ ปใจจัยเฮด็ แนวใดกเ ะคลอ฽ งสมใจส฽ูอย฽าง
อกี อันหนง่ึ สร฾างถนนหนทาง
มสี ะพานล฽องขา฾ มไปไดท฾ ว่ั เถิง...

256 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

257

กลอน โครงการ ก.ส.ช. ตอนที่ 4
ทานอง ลาทางสั้น
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2532

(บทที่ 1)
ศูนยเแ อนกประสงคแ พรอ฾ มท้งั ศูนยพแ ัฒนาเด็กเล็ก
กะมที กุ ตาํ บลสถานีอนามยั กะทวั่ ถึงกันแลว฾
แนวโครงการ ก.ส.ช. ฉนั เว฾าเพิน่ ต฾องการใหเ฾ ฮามีรายได฾เพิม่ ตม่ื
ความเจรญิ กะได฾ เงินใช฾กะเล฽ามี
(บทที่ 2)

พวกนอ฾ งพ่อี ยา฽ ได฾นงิ่ อยู฽นอนเฉย
อย฽าให฾เวลาล฽วงไปเด฾อท฽าน
โครงการน้ีต฾องการใชแ฾ รงงานชาวบา฾ น
เพื่อให฾ชาวชนบทมีงานบต฽ ฾องพรากจากที่
เงนิ โครงการสว฽ นนเ้ี อามาจา฾ งหม฽เู ฮา
(บทที่ 3)
ฤดูฝนกะทาํ นา เฮ็ดเอาขา฾ วใสเ฽ ลา฾ ให฾ล฾นข่ือเตม็ ขาง
ฤดแู ลง฾ ทํางาน ก.ส.ช. เพื่อเอาเงนิ ใช฾
เงินกะเดิน เงนิ กะได฾ มีน้ํากนิ น้ําใช฾
ความเจรญิ สไิ ปใสเฮามไี ว฾สอ฽ู ยา฽ ง
น้าํ กะไหลไฟกะสวา฽ ง หนทางดีเงนิ กะมไี ว฾ใชส฾ วรรคแฟาู กะบป฽ าน
(บทที่ 4)
กลับมาเดอ฾ กลับคนื มาส฽บู ฾านเด฾อพวกท฽านท่ีหนไี ป
ฉันราตรี ศรีวิไล ฝากเสยี งลําเอิน้
เชิญกลับคนื มาบ฾านมาทาํ งานอยถู฽ ่ินเก฽า
มาทํางานเอาเงินเฮาพัฒนาบ฾านเฮา ก.ส.ช. เพ่ินให฾ เฮาสิได฾อย฽ดู ี
(บทท่ี 5)
โครงการ ก.ส.ช. นี้มีคุณค฽าหนักหนา
ขออย฽างเดียวเฮาฮ฽วมมือร฽วมใจซอ฽ ยกันพัฒนา
อยา฽ พากันครา฾ น
โครงการ ก.ส.ช. นี้ดีหลายเหลอื โพด
มปี ระโยชนตแ อ฽ บ฾านเฮาแท฾อหี ลี
(บทที่ 6)
ขอ฾ ท่ี สองสามไปน้ีใหร฾ อฟงใ ตอนลอ฽ ง
ทั้งขอ฾ สีเ่ ดอ฾ พ่ีน฾องคุณท฽านใหน฾ ่งั รอ
(กลอนลง)
โครงการ ก.ส.ช. โปรดจ฽งไดฟ฾ ใงตอ฽ เดอ฾ คณุ ท฽าน…

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 257
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

258

กลอน รณรงคโ์ รคเออ๋ ตอนท่ี 1

ทานอง ลาทางส้ัน

ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2532

(กลอนข้นึ )

โอ฽ละนอ฾ ....

โรคเอเยโรคระบาดเกิดจากการขาดสารอาหาร

กําลงั เปน็ ปญใ หาของทางการคือสารไอโอดีน

คันไผกนิ บพ฽ อคอสิพอกสใิ หญ฽

หรือมีอนั เปน็ ไปปใญญาเสือ่ มทางเป็นเออเ

พากันจําไว฾เดอ฾ หมอลําเวา฾

โอ฽...ละน฾อ..นวลๆเอย฾

(เนอื้ ในกลอน)

(บทท่ี 1)

ฟงใ เด฾อไท฾ชาวไทยนอ฾ ยใหญ฽

พากันเอาใส฽ใจสุขภาพพน่ี ฾องของทา฽ นผฟ฾ู งใ

(บทที่ 2)

สนใจต้ังฟงใ เบงิ่ ปใญหา

บ฽แม฽นเรอ่ื งธรรมดาโรคอเอเอเอนี้

ทางท่ดี ฟี งใ ไว฾สนใจคําว฽า

ว฽าอโรคะยา ปะระมาลาภา แปลว฽าคนบม฽ โี รคเป็นลาภอนั ประเสรฐิ

คนั ไผเกิดปวุ ยไข฾ฟงใ ไวแ฾ นเ฽ ด฾อ

(บทท่ี 3)

เรือ่ งโรคเอเอโรคเออ฾ ฮู฾บค฽ ือหยงั

ฟงใ จากภาษาคนภาคเหนือเรียกวา฽ เอเอๆนี้

ความหมายมีจําไว฾เป็นมาแตเ฽ กิด

แตก฽ ําเนิดอยู฽พ฾ุนในท฾องแมม฽ าร

(บทท่ี 4)

แมข฽ าดธาตอุ าหารนนั้ ปญใ หาเรอ่ื งการกิน

คอื ขาดสารไอโอดีนลกู เป็นเออเ ได฾

คนั ไผเปน็ เอเอนีม้ อี าการตอนใหญ฽

หหู นวกเป็นบ฾าใบ฾ปใญญาเส่ือมคิดบ฽ไว

(บทที่ 5)

เว฾ากะเว฾าบ฽ได฾ใหญบ฽ ฽ทันเขา

เบาปใญญาขาแขง็ ย฽างไปกระตุกพร฾อม

ซอมอาการคนไขค฾ ือซุมปใญญาออ฽ น

สอนกะสอนบไ฽ ดไ฾ ผเว฾ากะบฟ฽ งใ

(บทที่ 6)

258 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

259

เปน็ ภาระอกี ซ้าํ ให฾พ฽อแมฟ฽ มู ฟใก
หนกั ทางใจกะหนกั เวยี กงานบเ฽ ป็นพรอ฾ ม
คอยถนอมหาเลีย้ งบุตราปญใ ญาอ฽อน

ฮจู฾ ักแล฾วใหฮ฾ ฾อนฟาู วรักษา....
(กลอนลง)

แกป฾ ใญหาโรคเออเ โดยปูองกันไวก฾ ฽อน อย฽านอนน่งิ ...

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 259
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

260

กลอน รณรงคโ์ รคเออ๋ ตอนท่ี 2

ทานอง ลาทางสัน้

ประพันธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2532

ฟงใ บทซ฾อนเป็นกลอนซอ฾ นไล฽

สุขภาพอนามยั ไทยของเจ฾าพี่น฾องเฮาได฾ฮาํ่ ฮอน

ฟใงคํากลอนแล฾วจั่งหนั คนเปน็ เออเ ฮ฾แู ลว฾ ไปุ

เปน็ คนไทยพี่น฾องทางเหนือพนุ฾ เพ่ินว฽ามา

เป็นคนเฮ฽อนหี้ ละนา฽ เปน็ มาแตก฽ ําเนดิ

เกิดข้นึ มาต้งั แต฽พ฾นุ อยู฽ในท฾องแมม฽ าน

แม฽ขาดสารจําพวกไอโอดนี น้ี ตอนมคี รรภอแ มุ฾ ทอ฾ งอย฽ู

ลูกเกดิ มาบฮ฽ ฾เู ป็นเอเอแลว฾ จงั่ เหน็

เป็นโรคเอเอว฽านม้ี ีอาการขนึ้ ตอนใหญ฽

หูหนวกเปน็ บา฾ ใบ฾ปญใ ญาเสอ่ื มโงเ฽ ขลา

เวา฾ กะเวา฾ บ฽ได฾โตกะใหญ฽บท฽ นั เขา

เบาปใญญาขาแข็งย฽างไปกระตุกพร฾อม

ซอมเบง่ิ เด฾อลงุ ปูาซมุ คนปญใ ญาออ฽ น

สอนกะสอนบ฽ได฾ไผเวา฾ กะบฟ฽ งใ

เหมดิ ความหวงั ชาตนิ ้เี ตม็ ทีเ่ วทนา

พอ฽ แม฽พลอยเป็นภาระเฮด็ เวียกงานคอยหาเลีย้ ง

เทง่ิ เสยี งเวา฾ นินทราหาเร่ืองใส฽

ไผมีลูกจ่งั สีก้ รรมแท฾ตั้งแตห฽ ลัง...ละนา฽

ฟงใ ทางหมอเพ่นื เว฾าวา฽ อยูท฽ างอีสาน

ไททางเหนอื กะเปน็ หลายอยู฽ในเด๋ียวน้ี

มลี างบา฾ นเป็นกนั เหมดิ หมบู฽ า฾ นในภูพนี่ อ฾ งเฮาน้ีอยไู฽ กล

ทุกขแยากฮา฾ ยในทกี่ นั ดารการไดก฾ ินอาหารหม฽ูทะเลบม฽ แี ล฾ว

แถวทางภูบม฽ ีซ้าํ เกลือทะเลกะเขินขาด

อนาถนาํ พน่ี อ฾ งเฮาน้ีบม฽ ีเป็นจั่งส้จี งั่ ขาดท่แี นวกิน

ไอโอดีนเลยบ฽มดี อกหมู฽เฮาไทบ฾าน

หลานหมอลาํ จ่งั มาเว฾าเอาความหมอเพ่นิ บอกต฽อ

เด฾อคณุ พอ฽ เด฾อคุณแมข฽ อใหพ฾ วกพ่ีน฾องฟงใ แล฾วให฾ใส฽ใจ...ละนา฽

หบี เรว็ ไวหาทางแกม฾ หี ลทางอยู฽เดอ฾ ทา฽ น

กินอาหารมีสารไอโอดนี เสรมิ ไดใ฾ สเ฽ กลือ

ใส฽ลงไปในนํา้ กะได฾หรือใส฽ในนํ้าปลา

ไปหาเอานาํ หมออยู฽ใสกะพอได฾

หลวงเพนิ่ เอามาให฾นาํ สถานอี นามัยโรงพยาบาลเด฾อท฽าน

บา฾ นผ.สส.,อสม. แพทยแประจาํ ตําบล

ถามกาํ นัลพอ฽ ใหญ฽บ฾านมพี ร฾อมแลว฾ หมูเ฽ ฮา

260 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

261

ยามไปเอาถามวิธกี ินพร฾อมนําหมอแน฽เดอ฾ ทา฽ น
หลานหมอลํามาบอกทอ฽ นเ้ี ด฾อทา฽ นจงอยด฽ู ี
ใหอ฾ ยดู฽ ีกนิ ดี สุขมี ีหมงั่ ผ฾ฟู งใ เอ฾ย...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 261
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

262

กลอน รณรงค์โรคเออ๋ ตอนท่ี 3
ทานอง ลาทางส้ัน
ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2532

(บทที่ 1)
ละแม฽นว฽าเดอ฾ นาย
ซือ่ โรคเอเอนีน้ ฽าเพ่ินเอิน้ ซอ่ื อย฽ทู างเหนอื
เป็นภาษาภาคเหนอื เอ้ินวา฽ เออเ เออเ นี้
มีคาํ เอน้ิ บค฽ ือกนั แตกต฽าง
ทางท่ีดีนั้นให฾ปอู งกนั ไวจ฾ ง่ั สิดี
(บทท่ี 2)
ภาคอสี านเฮานี้ เอน้ิ ว฽าคนเปน็ ลอ฽ ยง฽อยเป้ียเสยี ขา
แตใ฽ นครรภแมารดาขาดสารไอโอดนี แมบ฽ ฽กนิ สารนี้
เกดิ มามอี าการงอ฽ ยบส฽ มบูรณแปใญญาออ฽ น
ผลู฾ างคนหูหนวกตาบอดพรอ฾ มสมองเส่ือมบ฽ใส
(บทท่ี 3)
ซอ฽ ยโตเองบ฽ได฾ร฽างกายบแ฽ ขง็ แรง
ผู฾ลางคนขาแขง็ ย฽างเปเ฻ ซล฾ม
ท้ังตาเหลอื กตาซ฾นเหน็ แลว฾ นา฽ เหลียดตนคนใบ฾คนหล฽อย
นา฽ สมเพชบห฽ น฽อยเหน็ แล฾วเวทนา
(บทท่ี 4)
เปน็ ภาระใหพ฾ อ฽ แม฽พีน่ อ฾ งคอยเบิง่ คอยแงง
เล้ยี งดกู นั จนตลอดชีวิตโรคขาดสารแนวน้ี
โรคท่เี วา฾ มานีเ้ ปน็ มาแต฽กาํ เนิด
สาเหตุจากการแมต฽ ้ังท฾องสารน้ีบพ฽ อ บ฽กินสารไอโอดีนลูกจงั่ เป็นแนวนี้
อาหารเว฾ามานไี่ ดแ฾ กข฽ องทะเล คอื กง฾ุ หอยปปู ลาทุกอย฽างของทะเลนั้น
ให฾กินกนั ครบถว฾ นของทะเลครบค฽ู นอกจากโรคเอเอแลว฾ โรคคอพอกกะบ฽อย฽ู
คนั ขาดสารแนวนีค้ อโต฾กะเล฽าเปน็ เป็นโรคคอหอยโต฾กะมมี ากปใญหา
พาสตปิ ญใ ญาเสอื่ มถอยลงได฾ สขุ ภาพทางใจกะเสื่อมโทรมลงพร฾อม
คนกะซอมเวา฾ ใส฽ วา฽ ลักกินของฝากจัง่ คอโตค฾ อใหญ฽
ความเขา฾ ใจบ฽ถกู ต฾องเพราะความรู฾บ฽มี คันไผเปน็ โรคน้ีใหร฾ ีบเร฽งหาหมอ
ปรึกษาหมออนามัยรบี ด฽วนสิไดร฾ ร฾ู ายละเอยี ดถว฽ นควรแก฾จัง่ ใดเ
ปรกึ ษาหมอเรว็ ไวแลว฾ สไิ ดร฾ เ฾ู รือ่ งโรคเอเอนี้

262 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

263

กลอน รณรงค์ไม่กนิ ปลาดบิ ชุดที่ 1 ตอนที่ 1

ทานอง ลาทางส้นั

ประพันธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2532

ชนะเลศิ การประกวดอนั ดบั 1 ทสี่ ถานโี ทรทศั นช์ ่อง 11 ขอนแก่น

โอละนอ...

โรคพยาธิใบไมใ฾ นตับเปน็ ปใญหาสาธารณสุขเร้ือรัง

ทงั้ เปน็ บอ฽ นทําลายสุขภาพอนามัยของชาวอีสานมานาน

โครงการรณรงคแอีสานไม฽กนิ ปลาดบิ

นเ้ี กดิ จากกระทรวงสาธารณสขุ เพิ่นเป็นหว฽ งอสี านหลาย

จงั่ ต้ังโครงการมามีรูปปลาอยก฽ู ลางรปู กอ฾ นเส฾าอยใู฽ ต฾รปู เปลวไฟอยเู฽ ทิง

น่นั คอื สัญลกั ษณแโครงการรณรงคแอีสานไม฽กนิ ปลาดิบ

โดยเฉพาะปลามีเกล็ดทง้ั หลาย กินปลาดบิ เปน็ มะเรง็ ตับ

ชีวติ สดิ บั ถงึ ตายโปรดจง฽ ได฾ฟงใ แน฽หมอลาํ เว฾า...โอละนอ…

(บทท่ี 1)

อสี านเป็นพยาธติ บั มากมันเกิดจากปลาดบิ เอย

สวัสดที ุกทา฽ นทีม่ าร฽วมในงาน

มาประสานกลมเกลียวพนั งานน้ี

ฉนั ราตรขี อน฾อมเป็นกลอนว฽า

ถ฾ากลอนใดพลาดพลงั้ ขอท฽านจงอภัย

(บทที่ 2)

โครงการน้ีเพิ่นได฾เป็นหว฽ งประชาชน

จงั่ ค฽อยรณรงคแบใ฽ ห฾กนิ ปลาดบิ เพราะโทษถึงตายได฾

ใหห฾ มอลํามาเว฾าเป็นสอ่ื สารถึงทา฽ น

ประชากรภาคอีสานแพทยไแ ดต฾ รวจพน฾ หลายลน฾ กวา฽ เขา

(บทที่ 3)

55% แต฽สํารวจเคา฾ ๆ ยงั บ฽อคักปานไดเ

พยาธิใบไม฾ในตับแต฽ตรวจเห็นมาแล฾ว

แนวนําพาโรคนี้คือปลาสว฽ นใหญ฽

ปลามีเกลด็ นนั้ ได฾เปน็ เชื้อแพรพ฽ ันธุแ

(บทที่ 4)

ยกตวั อย฽างปลานนั้ ปลาสูตร ปลาตะเพยี น

ปลาขาวนา ขาวมอง ปลากะเดิดปลาซิวท่คี นชาวอีสานมกั เอามากอ฾ ย

ก฾อยปลาขาวปลาสร฾อยถือวา฽ อาหารโปรด

กอ฾ ยปลาดบิ แก฾มเหล฾าบอ฽ เอาใกล฾ฮอดไฟ

(บทที่ 5)

ภาษาเพน่ิ มักใชใ฾ นหม฽ูภาคอีสาน

วา฽ การกินอาหารเฮาอยา฽ กนิ สกุ หลายมนั สหิ ลายฝงู แฮง฾

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 263
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

264

นัน้ หมายถงึ ฝูงแฮง฾ บก฽ นิ สุกจักเทอื่
อนั หนงึ่ คนอสี านเชื่อ ว฽ากินดบิ เฮด็ ใหใ฾ นทอ฾ งอ่ิมนาน
(บทท่ี 6)
และเฮด็ งานหนกั ไดส฾ ุขภาพแขง็ แรง
การตม฾ แกงให฾มนั สุกบแ฽ ซบคือกินดิบรสนิยมชาวบ฾าน
ปงิ้ ปลาหวานกบั กอ฾ ยสม฾ ๆรสนิยมความอยาก
แม฽นแท฾เหล฾าเขา฾ ปากกับก฾อยปลาส฾มๆอย฽าไปตม฾ ให฾รสเสีย
(บทที่ 7)
อนั นี้ความเชื่อมน่ั ในหมค฽ู นอสี าน
การทก่ี นิ สุกๆดิบๆถอื เปน็ อาหารหลกั และถือเป็นประเพณปี ระเภทอาการนี้
เหตผุ ลเอามาน้คี ืออีสานสว฽ นใหญ฽
ตอนต฽อไปสไิ ด฾เวา฾ ถงึ ภยั เกิดจากปลาทเี่ วา฾ นําเช้ือส฽ูคน...

264 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

265

กลอน รณรงคอ์ สี านไม่กนิ ปลาดบิ ชดุ ท่ี 1 ตอนท่ี 2
ทานอง ลาทางส้ัน
ประพันธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2532
ชนะเลิศการประกวดอนั ดบั 1 ทสี่ ถานีโทรทศั น์ชอ่ ง 11 ขอนแก่น

(บทท่ี 1)
แมน฽ วา฽ เด฾อนาย
ลกั ษณะของพยาธิใบไมใ฾ นตบั นนั้ รปู รา฽ งแบนแบน
ขนาดเม็ดขา฾ วสารรปู เหมอื นใบไม฾
สามารถออกไข฽ได฾สามพันตวั ต฽อวนั หนง่ึ
เพศผัวเมยี อยไ฽ู ดโ฾ ตเดยี วนัน้ ฮ฽วมกนั
(บทที่ 2)
เชอ้ื มานาํ ผู฾เป็นก฽อนแล฾วนัน้ หาถ฽ายยายยัง
ถ฽ายบก฽ ลบหรอื ฝงใ ปลอ฽ ยไปตามพื้น
ยามฝนมาพาจน้ื ลอยไหลไปทว่ั
ถ฽ายนาํ สวนและฮ้วั บ฽อมีสว฾ มถ฽ายวาง
(บทท่ี 3)
ฝนตกมาชะล฾างไขพ฽ ยาธิลงหนอง
ตามลําคลองมหี อยไซพยาธิอาศยั ได฾
ไข฽พยาธิเขา฾ แลว฾ ลอยไหลไปทัว่
และชอนไซเขา฾ ในตวั ปลามเี กล็ดที่เว฾าแฝงเข฾าอยู฽ใน
(บทที่ 4)
พยาธติ วั อ฽อนไดฝ฾ งใ อยใ฽ู นปลา
คนนาํ มากินดบิ เข฾าไปในท฾อง
ตอ฾ งได฾กนิ พยาธิพร฾อมในปลาดงั กล฽าว
ตัวพยาธิคอ฽ ยกา฾ วเจรญิ ข้นึ สวู฽ นั
(บทที่ 5)
พยาธติ วั แก฽นั้นฝงใ อยใ฽ู นคน
เกาะอยู฽นาํ ผนังท฽อนํ้าดีไข฽ทวไี ปได฾
ส฽วนวา฽ ไข฽ไหลไปตามลาํ ไส฾ขับออกมานํา้ ถ฽าย
อุจจาระบ฽อใส฽สว฾ มไหลล฾างส฽ูหนอง
(บทท่ี 6)
คนกินปลาดบิ ตอ฾ งเส่ียงตอ฽ อันตราย
กลายมาเป็นวงจรเข฾าสค฽ู นจนได฾
โรคใบไมต฾ บั นีม้ หี ลายรูปแบบ
ตอนเร่ิมแรกมอี าการเลก็ นอ฾ ย คือการจุกเสียดแน฽นในทอ฾ งบ฽อสบาย

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 265
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

266

(บทท่ี 7)
ซา฾ ยโครงขวาออกฮ฾อน ท฾องหยึ่งเปน็ ประจาํ
ต฽อมาคําเหน็ ตับและกดเจ็บพรอ฾ ม
ซอมอาการตัวกบั ตาเหลอื งน้ันผอมโซทอ฾ งไข฽
ตับโต ท฾องอดื พร฾อมทังซํา้ เบ่อื อาหาร
(บทท่ี 8)
กินอาหารบอ฽ ค฽อยได฾ นํา้ หนักจ฽อยถอยลง
หมดกําลงั หมดแรงจอ฽ ยโซโตแห฾ง
อาการสามรุนแรงเกดิ เปน็ โรคแทรกซ฾อนตบั โตบวมใหญ฽
กินอาหารบ฽อได฾นอนไหใ฾ ส฽หมอน
(บทท่ี 9)
เป็นหนาวๆ ฮอ฾ นๆ ไข฾ตา่ํ ท้งั สงู
ทอ฽ นํ้าดีอดุ ตันไข฾สนั่ หนาวโตฮ฾อน
พยาธิซอนไซหมน฽ จนเปน็ แผลอกั เสบ
เป็นแผลถงุ นา้ํ ดีฝีในตับอีกพรอ฾ มซอมได฾งา฽ ยดาย
(บทที่ 10)
ผลสุดทา฾ ยตับเลยก฽ายเปน็ มะเรง็
โรคท่คี นกลวั เกรงฤทธแ์ิ รงแข็งฮ฾าย
มะเร็งตับตวั รา฾ ยถงึ ตายทุกทา฽ น
ฮ฾ูจักแลว฾ ใหย฾ า฾ น กันไวแ฾ น฽เด฾อ…
(กลอนลง)
อย฽าสิเผลอเด฾อคนกินปลาดิบแล฾วสิบ฽นเจบ็ ในทอ฾ ง...

266 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

267

กลอน รณรงค์อีสานไมก่ ินปลาดิบ ชุดท่ี 2 ตอนที่ 1
ทานอง ลาทางส้นั
ประพันธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2532
รองชนะเลศิ การประกวดอันดบั 2 ทสี่ ถานโี ทรทัศนช์ อ่ ง 11 ขอนแก่น

โอล฽ ะนอ…กินดีมีสขุ จะพ฾นทุกขแ เมือ่ บ฽กนิ ปลาดิบ
หยิบใส฽ปากวันละนดิ มีสิทธ์ิเปน็ พยาธิใบไม฾ในตับ
บ฽ออยากใหช฾ ีวติ ดับให฾เลิกกนิ ปลาดิบสา
กนิ ปลาดบิ มีทกุ ขแกินสกุ ไร฾โรคา ให฾พ่นี อ฾ งต่ังท฽าฟใงลาํ เดอ฾ …

โอ฽ละนอ……..นวลเอย ขอกราบเรยี นทุกทา฽ น
น฾อยใหญไ฽ ทยอีสานผ฾ูท่ีมาในงานรว฽ มกันวนั น้ี
โครงการรณรงคแอีสานไมก฽ นิ ปลาดบิ นีม้ ดี หี ลายอย฽าง
ฉนั สิกล฽าวอา฾ งพอใหฮ฾ ฾เู ร่ืองราวชาวอสี านเฮาน้มี ีมาก
คนเปน็ ๕๕% แต฽เป็นโรคพยาธิใบไม฾ในตับนบั ดูบ฽อทันถ฽วน
ประมาณเอาเค฾าๆว฽าเป็นหลายทกุ ภาค โรคน้ีหากเกดิ ข้นึ ตดิ เชือ้ กับปลา
ปลาพวกทมี่ พี ยาธินั้นคือปลาหมม฽ู ีเกล็ด
ซมุ หมป฽ู ลาขาวตะเพียน หม฽ูปลาซวิ น฾อย
และปลาสตู รปลาสร฾อยขาวนาปลากะด่ี ปลาในจําพวกนม้ี เี ชือ้ อยู฽ใน
เรม่ิ แรกไดม฾ าจากถ฽ายของคนผู฾ทเี่ ป็นโรคใบไมใ฾ นตับบอ฽ ถ฽ายเทลงสว฾ ม
ถ฽ายนําสวนนําฮ่ัวบ฽อฝงใ ดินแกลบโก฽น เวลาฝนชะล฾างทําใหน฾ ําล฽องไหล
ไขพ฽ ยาธิสิชะล฾างลงนาํ ฮ฽องคคู ลอง มีหอยไซอยใู฽ นหนองรับรองเอาไว฾
ไข฽พยาธิหมน฽ อย฽ใู นหอยนัน้ บอ฽ ทันโดนกะฟกใ ออกเป็นตวั
ออกหมน฽ เข฾าไข฽ ในเนอื้ หมู฽ปลา
ลกั ษณะรูปรา฽ งตงั พยาธิแบนๆขนาดเม็ดข฾าวสารรปู เหมอื นใบไม฾
คนกินดิบเขา฾ ไปพยาธิใบไม฾ในตับน้ันฝงใ ในคนอย฽ู
เป็นวงจรต฽อเร่อื ยจากปลาเข฾าสคู฽ น...

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 267
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

268

กลอน รณรงค์อีสานไมก่ ินปลาดิบ ชุดที่ 2 ตอนท่ี 2
ทานอง ลาทางสนั้
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2532
รองชนะเลิศการประกวดอนั ดบั 2 ที่สถานีโทรทัศนช์ ่อง 11 ขอนแก่น
เพศผูเ฾ มียพยาธินนั้ รวมอย฽ูในตวั เดียวกนั ผสมพันธแกนั เองแพรข฽ ยายเองได฾
สว฽ นวา฽ ไขน฽ ้ันอยตู฽ ามลาํ ไสป฾ นออกมากับถา฽ ย กายเป็นตวั อ฽อนได฾ไหลรา฽ งสห฽ู นอง
ก฽อน้าํ ดีเดอ฾ พน่ี ฾อง เปน็ บอ฽ นสําคัญหมอ฽ งพยาธอิ าศยั กนั อย฽ซู อนไวลี้
โรคพยาธิใบไมใ฾ นตบั ตัวนีอ้ าการเรมิ่ แรกเกดิ อาการเสียดแน฽นจุกทอ฾ งบ฽อสบาย
ออกฮอ฾ นชายโครงขวาหรอื วา฽ บริเวณยอดอก
เบอ่ื อาหารพร฾อมอาการสองซอมได฾
ตับโตท฾องย่งึ เบ่ืออาหารมากขึ้นทางซ้ําบ฽ออยากกนิ
ตากับโตเหลอื งพร฾อม โตจ฽อยกอยแฮง
อาการสามรนุ แรงม฽ามตับโตขึ้น ตากับโตเหลอื งเพ่ิมมีอาการไข฾ส่นั
ขา฾ วกะกนิ บ฽อไดใ฾ จนั้นกะบ฽อดี ท฽อนาํ้ ดอี ดุ ตนั กายเป็นมะเร็งซํ้า
มะเร็งตบั มะเรง็ ท฽อนาํ้ ดพี รอ฾ ม ซ฽อมดนู ับมื้อจอ฽ ย
ผลสุดท฾ายกะม฾วยตายถิ่มบเ฽ หลอื
ติดนาํ้ เชอื้ ตรวจแล฾วคักแน฽คือปลาอย฽าพากนั กินดบิ ให฾รบี เซาสาเดอ฾
เซาสาเดอ฾ การกินปลาดบิ นี้สิตายฟรีคนบ฽อเชือ่
ผวั ฮแู฾ ลว฾ ให฾บอกเมยี เมียฮูแ฾ ลว฾ ให฾บอกลูกน฾อย
หลานหลอ฽ น ต฽อไป…

268 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

269

กลอน พทิ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละอนรุ ักษ์สงิ่ แวดล้อม
ทานอง ลาทางสั้น
ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2533
รองชนะเลศิ การประกวดอนั ดบั 2 ท่ีสถานโี ทรทัศนช์ ่อง 11 ขอนแกน่

โอล฽ ะนอ…ปใถวีคงคารกุ ขชาตินาๆ
ตนิ ะชาตินา ๆ ทรัพยากรธรรมชาติ
สิ่งแวดลอ฾ มมนุสษานบั เป็นของสาํ คญั
จงพากันรณรงคชแ ฽วยพทิ ักษรแ กั ษา
ใหส฾ ง่ิ แวดล฾อมน้ี ดํารงคงอยคู฽ ูเ฽ มอื งบา฾ น
โอล฽ ะนอ… นวลๆ เอย…

สวสั ดเี ด฾อท฽านคณาจารยทแ ุกท฽าน
หลานราตรีสิเว฾าลํารอ฾ งสฟู฽ งใ ทรัพยากรนั้นคอื หยังเจา฾ ว฽า
เอาละนา฽ ฮา฽ นีม้ าฟงใ น้ันต฽อกัน ธาตดุ ินธาตุน้ํานนั้ ลมไฟอากาศ ปราชญรแ ะบุ
กลา฽ วไว฾แตค฽ ราวก้ีแต฽กอ฽ นหลัง
ธาตุดินของสําคัญมากมายหลายลน฾ คนเฮาปูนแปลงสรา฾ ง
อาศยั ดนิ นล้ี ะพอ฽ ธาตุวุลแฟรม กาํ มะถัน ตะกว่ั
ธาตดุ บี กุ หมู฽นั้นสรรคแสรา฾ งเพม่ิ เติม โปรแตสเพิ่มโลหะทองแดง
ทองคาํ แถมเพชรนลิ รวมซํา้ ในผืนน้ํากะยงั มีแรธ฽ าตหุ ฾วยทะเลบึงหนองกะ
นับเป็นธรรมชาติ ลมอากาศหมน฽ู ัน้ รวมเข฾าใสก฽ ัน
นอกจากน้นั ฟืนถ฽านไฟเผา ผนื ดินหญ฾าภเู ขาทั้งตน฾ ไมใ฾ หญ฽
สตั วใแ นไพรมากลน฾ มวลนน้ี ับรวมวัตถโุ บราณลว฾ นปราสาทเจดียแ
นกี้ ะของสาํ คญั ทรพั ยากรเวา฾ เฮอื นซานเย฾าภมู ิลาํ เนาบา฾ นซอ฽ งรวมท้ังของปลูก
สร฾างหลายล฾นมากมี ทัง้ โรงทออง่ั อออายเอ฾า
โรงสุราเหลา฾ เผาอากาศควนั พษิ คิดเบิ่งสารเคมีที่คนเฮาใช฾
ภยั เสียงดงั เสียงก฾องเตม็ เมอื งน้ีกะแม฽น แดนอีสานส฽ูมื้อมืนดือ้ จากพิษภยั
คนสมัยแตก฽ ี้บอ฽ มีสิง่ เป็นพษิ การอย฽กู ินกะผิดตา฽ งเฮาเดียวน้ี เพราะว฽าตั้งแต฽ดง
ปุาสัตวแหลาย คนบอ฽ ผลาญทําลายปาุ ดงดอนด฾าว ข฾าวเตม็ นาปลาเตม็ นํา้ สระ
หนองบงึ บวก กบเขยี ดฮวกแต฽ก้ีหาได฾งา฽ ยดาย
บอ฽ มสี ารพิษร฾ายคือดัง่ ปจใ จุบัน อยก฽ู นิ กนั มีสขุ แต฽หลังปางก้ี
บัดตกมาเดียวนี้เป็นไปหลายอยา฽ ง สง่ิ แวดล฾อมต฽าง ๆ
พาใหค฾ นสม฽ู ้อื เปน็ ไดเ฾ ปลี่ยนไป ไทยอีสานของเฮาฟงใ แลว฾ คดิ ฮ่ําหมอลําเว฾า…

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 269
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

270

กลอน สตรกี บั การพัฒนาประชาธปิ ไตย
ทานอง ลาทางส้นั
ประพันธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2535

โอล฽ ะนอ..
ฟงใ บทบาทหนา฾ ท่ีของกลุ สตรี แต฽อดีตจนว฽าถงึ ปใจจุบัน
ผู฾หญงิ เฮามีหน฾าที่ตง้ั ครรภแเล้ยี งลกู เลี้ยงเต฾า
อยู฽กบั เหย฾าเฝูาเฮือนงานอ่ืนๆ กะทําไดเ฾ สมอเหมือน
กบั ผชู฾ ายทุกอย฽างนอกจากเวียกครอบครวั
งานสงั คมและชุมชนตา฽ งๆกะเฮด็ ได฾คือกัน
เปน็ เร่ียวแรงสําคญั บ฽แพก฾ ันกับผช฾ู าย
โดยเฉพาะการพัฒนาประชาธปิ ไตยซุ฽มผูห฾ ญงิ แห฽งดีใจ
รองรับไดท฾ ุกอยา฽ งบ฽ยอมแพ…฾
โอ฽ละน฾อ…ฟงใ ทางนซี้ ุมสตรีเฮด็ ใหมเ฽ รื่องผห฾ู ญิงกบั ประชาธิปไตย
ไผกะคงสฮิ ฾วู า฽ เดียวนีต้ า฽ งหลงั
แตก฽ อ฽ นนนั้ ผ฾ูหญิงอย฽กู บั เฮือนเดยี๋ วนเี้ รียนจบสูงทว่ั ถึงกันแลว฾
แนวการบ฾านเฮือนซานทกุ อย฽างเวยี กครัวเฮอื นเฮด็ สรา฾ งทําได฾ส฽ูแนว
นอกจากเวียกบา฾ นแล฾วยงั ออกซ฽อยสงั คม
พฒั นาชมุ ชนพฒั นาเมืองบา฾ นจดั ให฾เป็นหวั หน฾านาํ พาตา฽ งๆ
เรยี กวา฽ กลุ฽มแมบ฽ า฾ นบม฽ ีย฾านเรื่องงาน
แถมกับงานนอกบา฾ นยังเฮ็ดซ฽อยคุณผัว
หารายไดม฾ าจนุ เจอื ครอบครวั ซ฽อยผัวกะยังได฾
หญงิ สมัยเดี๋ยวน้ี สรปุ แลว฾ ว฽าดีหลายอนั หลายอย฽าง
มีบทบาทต฽างๆ เป็นผ฾นู าํ กะได฾คือแทด฾ ่ังซาย
เป็นนายก ร.ม.ต. กะได฾ไปฮอด ส.ส. ท้ัง ส.จ. ส.ท. ทกุ อยา฽ งหญิงทาํ ได฾
ไปทางนกั ธรุ กจิ การคา฾ กะปญใ ญาเฉยี บขาดศิลปินดีเด฽น
แม฽ดีเด฽นแหง฽ ชาติ ซม฽ุ สตรเี ฮด็ ได฾ไปคลอ฽ งสู฽อนั
เปน็ แพทยหแ ญิงพยาบาลหมู฽น้ันตาํ รวจหรอื ทหาร
อีกหลายประการพวกผูห฾ ญิงทําได฾ ฟงใ ต฽อไปเด฾อพน่ี ฾อง
กลอนตอ฽ ไปสเิ ปน็ การปกครองในระบบใหม฽ๆ
แบบประชาธิปไตยกลอนต฽อไปสไิ ดล฾ ําร฾องล฽องยาว
สสิ าวเปน็ กลอนใหพ฾ ี่นอ฾ งฟใงต฽อเอาเดอ฾ ท฽าน….

270 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

271

กลอน ผู้หญงิ กับประชาธิปไตย

ทานอง ลาทางสั้น

ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2535

โอล฽ ะนอ…โลกนม้ี ปี ระชากรมากมายเคง่ิ หนึ่งเป็นผ฾ูหญงิ

เค่ิงหน่ึงเปน็ ผูช฾ ายผห฾ู ญิงมกี าํ ลังกายกําลงั สมอง

เทียบเท฽ากบั ผ฾ูชายและมีหัวใจอันออ฽ นโยน

มีท้ังความอดทนทํางานกนั อย฽างจริงจงั

แล฾วเป็นหยงั เฮาสปิ ล฽อยให฾ผช฾ู ายเปน็ ผูบ฾ ริหารบ฾านเมืองแต฽ฝาุ ยเดียวผหู฾ ญิงเฮา

สามคั คกี ลมเกลียวใหท฾ ันยคุ พฒั นาสมกับวา฽ สตรีไทย

เฮาทําได฾ข฽ูสอู฽ ัน หญิงตอ฾ งกล฾ากล่ันทุกวันน…้ี

โอ฽ยละน฾อ…ฟใงเอาไวส฾ ตรีไทยนอ฾ ยใหญ฽ ตกหว฽างผูห฾ ญงิ ไทยนี้

เจรญิ กา฾ วหนา฾ พัฒนาเลือกตง้ั ฟงใ สเิ วา฾ สฟ฽ู ใง

ผูห฾ ญิงเฮามีสิทธล์ิ งสมัครรับเลอื กตงั้ คือด่งั ซุมผูช฾ าย

เสยี อยา฽ งเดียวแตบ฽ ม฽ ีสทิ ธิ์หลายทอ฽ ผ฾ูชายตอนน้ี

ตอนทนี่ ามสกลุ ใชน฾ ําสามนี ี้ละพอ฽ ลกู ผู฾หญิงบค฽ ฽อยได฾เรยี นต฽อ

กะเปน็ นําข฾อน้จี งั่ เสยี รูโ฾ ง฽เขลา

อนั น้ีเว฾าพืน้ เก฽าเฮามาแตเ฽ ด๋ียวน้ีพัฒนาทว่ั ถึงกันไว฾

สว฽ นว฽านามสกลุ ใชน฾ าํ สามีคอื เก฽าแต฽การศกึ ษาเฮาพฒั นาข้ึนไว฾

บ฽มีไดโ฾ งเ฽ ขลาบ฾านเมอื งเฮาสม฽ู ื้อ

มคี นอ่งั กนั หลายประชากรหญิงชายเค่ิงกันเดย๋ี วน้ี

ผูห฾ ญงิ มคี วามรค฾ู อื กันก้าํ เกิง่ สิมวั แต฽น่ังเบ่งิ

เวยี กบง฽ านการบ฽สรา฾ งคาอ฾างแตผ฽ ห฾ู ญงิ โดยเฉพาะอย฽างยิง่ สมัยใหม฽

ปจใ จบุ นั เศรษฐกิจนับวนั คา฽ ของแพงขึน้ ขนื เมนิ เฉยเอาไว฾ใหผ฾ วั หามาสู฽

บอกว฽าอย฽บู ฽ไดม฾ หี วงั ไวว฾ า฽ จนตอ฽ ไปน้ผี ูห฾ ญงิ ตอ฾ งเรม่ิ ต฾น

ตามยคุ ตามสมัยลกู ผูห฾ ญิงเฮากะมีหวั ใจ

มีกาํ ลังวงั ชามคี วามร฾ูศกึ ษาสํ่าผู฾ชายเหมิดแล฾ว

บ฽มีกลวั หยงั แหลว฽ การงานทุกอยา฽ งแถมยังเฮด็ เวียกบ฾านงานไดส฾ แ฽ู นว

นอกจากเวียกบ฾านแล฾วยังออกซอ฽ ยสงั คมกลุม฽ ชมุ ชน

พัฒนาเริ่มมาแตน฽ าํ บ฾านจากระดบั หมู฽บา฾ นตําบลน้ีกะแม฽นฮอดอําเภอจังหวัด

ระดบั ประเทศเฮ็ดได฾เทยี มเทา฽ หม฽ูผช฾ู าย

สังเกตท่วั เขตคา฽ ยในกล฽ุมบรหิ ารการบม฽ ผี ู฾หญิงในกล฽มุ บริหารน้ี

จะต฾องมีบกพร฽องบางอนั บางอยา฽ งขาดข฾อมลู ต฽างๆ เหตผุ ลบางอนั

และมมุ มองสําคญั ทผี่ หู฾ ญงิ เฮาฮูด฾ เู หตุผลดีซ้ําผู฾หญิงทาํ ละเอียดอ฽อน

เร่มิ จากงานบ฾านกอ฽ นฮอดผ฾ูชายบไ฽ ดม฾ ายุ฽งเก่ียวนาํ

ซํ้าก฽อน้ันงานใหญผ฽ ูซ฾ ายทาํ ผูห฾ ญงิ นําทันหมดบม฽ แี นวยา฾ น

ฮอดการเมอื งการบ฾านบริหารระดับชาติ

หญิงฉลาดรอบรู฾เฮียนฮู฾ส฽อู นั เพราะฉะนัน้ ให฾รีบด฽วนซวนกนั

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 271
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

272

สทิ ธ์ิของเฮาสาํ คญั อยา฽ ให฾ไผมาซือ้ หรือหากมีความพร฾อม
ของตนให฾รบี ดว฽ นซวนกนั มาสมัครรับเลอื กตงั้
ตามแท฾แตค฽ วรการศกึ ษาครบถว฾ น
ให฾รีบด฽วนจดั การเปน็ ผหู฾ ญิง
กะมสี ิทธ์อิ อกกฎหมายบริหารบา฾ นเมืองเฮาได฾
ผหู฾ ญิงไทยบ฽นอ฾ ยหนา฾ ยคุ สตรีพัฒนาทําไดท฾ กุ อย฽าง
ระดับใดเกะชา฽ งผ฾ูหญงิ เฮาเฮ็ดไดแ฾ ละทาํ ได฾อยา฽ งดี
สทิ ธผิ ห฾ู ญิงเฮามีทาํ ได฾ทุกอย฽างอยา฽ ยอมแพ฾…

272 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

273

กลอน อนรุ ักษ์วัฒนธรรมไทย 273
ทานอง ลาทางสัน้
ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2537

(บทที่ 1)
ฟใงเอาไว฾ ชาวไทยน฾อยใหญ฽
วัฒนธรรมไทย
เป็นของดเี ลิศลาํ้ ให฾จาํ ไวใ฾ ส฽ใจ
(บทที่ 2)
ของจงได฾ ซซู อ฽ ยอนรุ ักษแ
ฮกั ส่ิงของไทยทํา
เทิงประพฤติและปฏบิ ัตินํา ฮกั แพงเอาไว฾
วัฒนธรรมไทย เป็นของเชิดชูหนา฾
จงพากันรกั ษา ใหท฾ ราบซงึ้ คณุ ค฽า
(บทที่ 3)
เป็นตน฾ ว฽า หนึ่ง ภาษา และวรรณกรรม
สอง ดา฾ นศลิ ปกรรรม จาํ ใหถ฾ ฾วนถี่
สาม ธรรมเนียมประเพณี
พิธกี รรมความเชื่อม่ัน ใหถ฾ ือไวอ฾ ยา฽ งดี
(บทท่ี 4)
ขอ฾ ท่ีส่ี ด฾านดนตรีและมหรสพน้ัน กะเป็นสิง่ ดงี าม
พากันปฏบิ ัติตาม ประพฤตินาํ ทําพรอ฾ ม
ซอ฽ ยถนอมรกั ษาไว฾
วัฒนธรรมไทย มอี ยู฽สี่แขนง แบ฽งไว฾ข฾อใหญ฽
พานั้นเดอ฾ พากนั จาํ จื่อไว฾ เทงิ ใช฾เฮด็ นํา
(บทที่ 5)
ดา฾ นภาษา และวรรณกรรมนนั้
คอื ภาษาประจําถ่ินใผมัน ให฾แพงไวน฾ อ฾ งพ่ี
ถือว฽าเปน็ ของดี
มขี องเก฽าไว฾ใช฾ บ฽ไปง฾อต฽อไผ
(บทท่ี 6)
ทงั้ ภาคเหนอื ภาคกลาง
ภาคอสี านภาคใต฾ กะใหซ฾ ฽อยอนุรกั ษแ
ฮักภาษาและวรรณกรรม ถน่ิ ตนเองไว฾
เช฽นว฽าภาษาใช฾ คนอีสาน
เฮานคี้ วรภูมใิ จ ถือไวเ฾ ปน็ ใหญ฽
เดนอคนไทย คนรนุ฽ ใหม฽
ควรศกึ ษาใหฮ฾ ู฾ ภาษาท฾องถ่ินตน

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

274

(บทที่ 7)
จุดเรม่ิ ตน฾ ควรใสใ฽ จจํา
คําวา฽ วัฒนธรรม
มีความหมายกว฾างขวาง ส่าํ ใดให฾จาํ ไว฾
บรรพบรุ ษุ เพิ่นน้นั สั่งสมให฾
เฮาควรสนใจ นําไปสืบสานตอ฽
สิ่งดีงาม ท้ังหลายนน้ี อ
เฮาควรอนรุ ักษแไว฾ อยา฽ ทาํ ใหเ฾ สื่อมสูญ

274 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

275

กลอน การประกันสังคม ตอนท่ี 1
ทานอง ลาทางสน้ั
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2537

โอล฽ ะนอ฽ ...การประกนั สังคมนี้เหมาะสมเหลือหลาย
รฐั บาลจัง่ ไดอ฾ อกกฎหมายประกนั สงั คมมา
เพราะเปน็ ห฽วงชาวประชาผองผใู฾ ช฾แรงงาน
ฮา฽ เกิดการเจบ็ ปวุ ยอุบัตเิ หตุเพทภัย
ไผสิเปน็ ผด฾ู ูแลสวัสดิการของคนงาน
รัฐบาลคะนิงจัง่ นํามอบให฾หมอลําเปน็ ผบ฾ู อกขา฽ วสาร
กฎหมายประกันสังคมมีผลดีหลายประการ
ผองลกู จ฾างทุกทา฽ น ใหฟ฾ งใ ไว฾...

โอ฽ละนอ...คนไทยเอย฽
ฟงใ เดอ฾ ท฽านผองผ฾ูใชแ฾ รงงานฟงใ ไวท฾ ุกท฽าน
ตามโรงงานบริษทั ห฾างร฾าน หลายล฾นคณา
ความเจริญก฾าวหนา฾ ปรบั เปล่ียนเวียนไป
สังคมของคนไทย กะเปลยี่ นแปลงแลงเช฾า
การงานเฮาเดี๋ยวนี้ กะมไี ปแปลกต฽าง
การท่เี ป็นลูกจา฾ ง กะทนส฾ูเสย่ี งภยั
ด฾วยเหตนุ ล้ี ะเจ฾า เพนิ่ จ่ังฮาํ่ คะนิงหลาย
ยามคนงานเจ็บปวุ ยหรอื ตาย ไผสมิ าคุม฾ ครองเบง่ิ ดูแลท฽าน
รัฐบาลจงั่ ออกกฎหมายประกันสังคมให฾
ตั้งแตป฽ ี 2533 ผา฽ นไปกฎหมายให฾มาซ฽อย
อบุ ตั ิเหตุใหญ฽น฾อย สคิ รองคุ฾มส฽ูประการ
กฎหมายนม้ี ปี ระโยชนแแกท฽ า฽ นยามเกิดปญใ หา
สินํากองทนุ มา ซอ฽ ยเหลอื ยามฮอ฾ น…

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 275
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

276

กลอน การประกนั สงั คม ตอนที่ 2
ทานอง ลาทางสั้น
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2537

มีสองตอนฟใงไว฾แตกต฽างกันไปกองทุน 2 อยา฽ ง
กฎหมายเพน่ิ กล฽าวอา฾ งวางไวต฾ ฽างกัน1 กองทุนเงินทดแทนว฽านัน้
เพ่นิ กําหนดใหน฾ ายจา฾ งเปน็ ผส฾ู มทบหรอื วา฽ สมทบเงินเขา฾
กองทนุ ฝาุ ยเดยี วแตน฽ ายจา฾ งอยา฽ งที่ 2 แมน฽ กองทุนประกนั สังคมนนั้ สมทบ
กันทัง้ สามฝุาย
คือนายจ฾าง ลูกจ฾าง ทงั้ พร฾อมรฐั บาล ฝุายละหนึ่งเปอรแเซ็นตคแ รงึ่ เด฾อทา฽ น
หรอื รอ฾ ยละหกสลงึ สมมติว฽าเงนิ เดือนหนึ่งรอ฾ ย
กะจ฽ายฝุายหกสลงึ เงินเดือนถงึ หน่ึงพนั
กะออกไปตามข้ัน สมทบกนั ฝุายละสบิ ห฾าบาท
ออกทกุ เดือนอย฽าขาด กฎหมายเพิ่นบอกให฾ผลสไิ ดอ฾ ย฽างดี ส฽วนผลรบั จาก
กองทนุ เงนิ ทดแทนน้ี มอี ย฽หู ลายประการ
หากไดแ฾ ต฽เวลาเฮด็ งานให฾นายจ฾าง ยามคนงานเจ็บปวุ ยไข฾
ประสบภยั นอ฾ ยใหญ฽ ยามทพุ พลภาพหรอื ตายกะไดค฾ ุ฾มครองใหส฾ อู฽ นั
ยามทุพพลภาพหรือตายนัน้ กองทนุ เพิ่นจา฽ ย หนอ฽ ยหรอื หลาย
ตอ฾ งเบงิ่ งานทท่ี ําวา฽ เส่ียงภัย มากน฾อยหลายหน฽อยสํ่าใดเ
ส฽วนกองทุนประกนั สังคม เพิ่นกาํ หนดใหม฾ ีอยู฽ 4 ประการหลัก ฟใงใหม฾ ัน
คกั ๆ เรื่องประกันสงั คมนัน้ มีอย฽ู 2 กรณี
เงนิ กองทุนซ฽อยเหลอื ลกู จา฾ งไวฟ฾ ใงไปอีกตอ฽
ส฽วนกองทนุ เงินทดแทนเว฾าไปแลว฾ นอ฾ พ฽อ บดั น้ขี อพกั ไว฾ฟงใ ขั้นล฽องยาว
สสิ าวเปน็ ตอนฟใงไวส฾ าก฽อนในตอนนี้…

276 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

277

กลอน ประวัตแิ ละความหมายของคาว่าหมอลา ตอนที่ 1 277
ทานอง ลาทางสั้น
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2537

(กลอนขน้ึ )
โอ฽ละนอ...
ฟงใ ใหด฾ มี ปี ระโยชนแบ฽มโี ทษบ฽มีภยั
แลว฾ ควรนาํ เอาไปสร฾างสรรคแสานตอ฽
สเิ ปน็ การเกิดก฽อดา฾ นวฒั นธรรม
ประวัตแิ ละความหมายของคําวา฽ หมอลาํ
ฟใงแลว฾ จําไว฾ ต่ืมเป็นความฮู฾
โอ฽ละนอ..นวล ๆเอย
(เนอ้ื ในกลอน)
(บทท่ี 1)
ฟงใ ลําร฾อง ปรับปรงุ สูตรใหม฽
ใหท฾ นั ใจพี่นอ฾ ง ผู฾คอยจอ฾ งรบั ฟใง
(บทท่ี 2)
บ฽ได฾ยง้ั จ฾าวหนํา่ นํากลอน
มบี ทสอนบทเตือน ทกุ กระบวนตามบ้ัน
คนโสกนั ว฽าหมอลาํ ยุคนี้ บม฽ ีดจี กั สหน฽อย
ลาํ เสียงพออ฽อยๆ หลงเสียงแคนกะพ฽องนน้ั หนั จ฾าวยา฽ วแต฽เพลง
(บทที่ 3)
เกรงกดทรงกรงึ กา฾ ม มาดใหญป฽ านดารา
บัดหา฽ หลงความลํา ลดั ลงทางเต฾น
ลาํ อหิ ลีบม฽ ีเฮด็ เหล฾น น้นั คือคอื ลาํ แบบเก฽า
เอาแต฽ลําล฾วนๆ สาวจ฾าวยา฽ วกลอน
(บทที่ 4)
แบบยอ฾ นยคุ แตเ฽ คา฾ ฮตี เก฽าโบราณ
เดียวนไ้ี ปตามกาลยคุ สมัยไวฟูาว
ซมุ ผฟ฾ู ใงกะห฽าว หมอลํากะจา฾ วใส฽
ไปนาํ กันอมุ฾ ลุ฾ทชุมฟงใ พร฾อมผูล฾ าํ
ยามเพิ่นวอยๆจ฾าว เดินดงลํายา฽ ว
เบิง่ เพ่นิ ฟาู วแท฾ๆ บ฽มฮี ูฮ฾ ฽อมนาํ
(บทที่ 5)
มีแต฽จํ้าแลว฾ จา้ํ จา฾ วนา่ํ ทางกลอง
สว฽ นทาํ นองเสียงลาํ บ฽ไดย฾ นิ พอด้ี
แตว฽ า฽ ศิษยคแ รูราตรนี ้ี
ทังเป็นศิษยทแ ุนครสู อนดี มพี ร฾อมทุกอย฽าง

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

278

พร฾อมสทู฽ าง ลาํ อห่ี ลีกะได฾ลาํ เลน฽ กะเฮ็ดเปน็
(บทที่ 6)
มักลําเหล฾น หรือซแิ ข฽งทางกลอน
วาทสับสีพันดอน ฮอ฽ นลงปงลงจ฾อ
มบี ทถามบทสอ฽ ยอกลอนซ฾อนไล฽
แม฽ราตรีศรีวิไลคิดเพ่ิม เสริมสรา฾ งพัฒนา
(บทที่ 7)
หมอลําเรง฽ รุดหนา฾ แปรเปลยี่ นตามสมยั
ประเทศชาติ กะกา฾ วไป ซว฽ู ันหันจ฾าว
ต้ังแต฽คราวก฽อนกี้ เฮามหี มอลาํ เร่ือง
เสียงเพน่ิ ลาํ เยนิ้ ๆ เอน้ิ ลําพ้ืนเล฽านทิ าน
(บทท่ี 8)
สภาพการณแเปลยี่ นปนิ้ ลํากะเปลีย่ นผนั ไป
ตามปใจจัยทางสงั คม บม฽ หี ยดุ นิง่
ข฾อเท็จจรงิ แนวนี้ มีมาจัง่ ใดแหน฽
อยากให฾ซุมพ฽อแม฽ และญาตพิ ่ีนอ฾ ง เฮียนฮท฾ู ี่มา
(บทท่ี 9)
อันคาํ วา฽ "หมอลาํ "นนี้ า฾ ความหมายว฽าแนวใด
ความเปน็ มาเป็นไป เหตผุ ลสมอา฾ ง
ทางอาจารยผแ ฾ูฮ฾ู สนั นษิ ฐานหลายวาด
ปราชญแทงั้ หลายวา฽ ไว฾ ใหเ฾ ฮาฮูฮ฾ อ฽ มทาง
(บทท่ี 10)
เพอ่ื ซิได฾กลา฽ วอ฾าง สืบตอ฽ กันไป
แม฽ราตรี ศรวี ไิ ล สืบสาวใหเ฾ ฮาฮู฾
ฟใงเบงิ่ ด฾ูพน่ี อ฾ ง ความเป็นมาหลายแง฽
พจิ ารณาให฾เทยี่ งแท฾ ที่เขาเวา฾ ว฽ามา
(กลอนลง)
ความเปน็ มาบทสองให฾พ่นี ฾องฟใงตอ฽ อยา฽ รอเด฾อ...

278 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

279

กลอน ประวตั ิและความหมายของคาว่าหมอลา ตอนที่ 2

ทานอง ลาทางส้นั

ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2537

(บทที่ 1)

กลอนนี้พรรณนาเคา฾ บอกเลา฽ อธบิ าย

เรื่องประวัติ และความหมาย

ของคาํ ว฽าหมอลํา นักปราชญสแ ันนิษฐานไว฾

นกั วิจยั ผู฾เพน่ิ มีความฮ฾ู ดูกนั ถ฾วนถี่

ผส฾ู ันทัดกรณียแ ไดเ฾ ขยี นบันทึกไว฾ ใหเ฾ ฮาได฾เฮด็ นาํ

(บทที่ 2: เต้ยโขง)

โอ฽ลาํ ๆๆๆ เราได฾ฟใงประจาํ แต฽ไมร฽ ู฾ความหมาย

โปรดฟใงท้ังหญิงและชาย

หมอลําสาธยาย ถึงที่มาของคาํ

อนั คาํ ว฽าหมอลํา เปน็ มาอยา฽ งไร

ได฾โปรดตง้ั ใจ ฟงใ เอาเรอื่ งราว

(บทที่ 3: เต้ยโขง)

เรอ่ื งหมอลาํ ใครๆก็รู฾

แตห฽ ากจะถามดู ถงึ ทีม่ าของคํา

คําตอบ ก็พึมๆพาํ ๆ

เอาสาระเงอ่ื นงาํ อะไรไมไ฽ ด฾

ได฾แตต฽ อบเล่ียงไป ว฽ามีมานมนาน

แตบ฽ รรพกาล นบั เป็นหลายร฾อยปี

(บทท่ี 4: เตย้ ธรรมดา)

ประวตั มิ มี าดนนานล้าํ คําว฽าหมอลําเวา฾ ไวห฾ ลายซอ฽

แตแ฽ มแ฽ ต฽พอ฽ ปูุตาย฽าโซ฾นๆๆ คนเฒา฽ เพนิ่ เหลา฽ มา

คาํ วา฽ ลํานี้น฾า สันนิฐานวา฽ มา คือลําไม฾ไผ฽

ส่ิงใดยาวเอิ้นว฽าลาํ บอกไว฾ลาํ ธารลาํ ห฾วยกะด่งั กนั

สันนิฐานอีกคาํ จากหนงั สอื นทิ าน

นักปราชญแเขียนใส฽ใบลาน หอื จารไว.฾ ..

(บทท่ี 5: ลาย่าว)

คาํ วา฽ ลําบอกให฾มีความหมายตามว฽า

คําว฽าหมอนนั้ นา฾ คือคนกล฾าเก฽งการ

(บทท่ี 6)

ผเ฾ู ช่ีวยชาญเฉพาะดา฾ น เชน฽ หมอแพทยหแ มอลํา

ผซ฾ู ฽างจดซา฽ งจาํ โตอย฽างหมอลําน้ี

มคี วามหมาย และตาํ ราอา฾ งเปน็ หมอคอื วา฽

ประวตั ิความเปน็ มาของหมอลาํ บอกไวใ฾ ห฾ลูกหลานจง฽ ไดไ฾ ขข฾อตอ฽ กัน...

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 279
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

280

กลอน พ่อแม่ควรใสใจดูแลลกู
ทานอง ลาทางส้นั
ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2537
ใช้ในโครงการพฒั นาคณุ ภาพชีวติ

โอ฽ละนอ…โลกเอย฾ โลกป่นใ ปุวน พ฽อแม฽คาแตม฽ ว฽ นเฮฮา
นาํ ความสนกุ สุขใจซว่ั โงมาถงึ เฮือน ลกู ผัดเปล่ยี นนิสยั
คอยปรกึ ษาพอ฽ แมย฽ ามใดกเ ะบอ฽ มเี วลา
ลกู ตดิ เหล฽าติดยา ฉีดม฾าเฮโรอีน สูญสิน้ ความเปน็ คน พอ฽ แม฽จนปญใ ญา
จงซอยกันพฒั นาดแู ลลกู ไวก฾ อ฽ นอย฽านอนนิ่ง

โอละนอ..นวลๆเอย… ฟใงสิพรรณาเรือ่ งคณุ ภาพชวี ิต
เพื่อสกดิ หวั ใจ ผู฾ฟใงทว่ั คา฽ ยคนทง้ั หลายมองข฾ามในความเป็นอยู฽
ฉนั ขอลาํ ใหฮ฾ ู฾ ในเร่อื งพฒั นาตอนเร่ิมแรกน่ันหนา฾
ตอ฾ งพัฒนาตัว พัฒนาครอบครัว ตอ฽ ไปทางหน฾า
อยา฽ เปน็ คนโสถิม่ เมาสุรายาฝนิ่ ให฾ทําอยท฽ู ํากนิ ให฾ขยนั หมัน่ สร฾าง
ทางเจา฾ สิค฽อยรวยรวมทง้ั พอ฽ แม฽ด฾วยปกครองลกู หลานเหลน ใหม฾ องเหน็
คุณธรรมลกู หลานเฮากะสิได฾นําเอาตัวอยา฽ ง เอาใจใสล฽ ูกบ฾างยามวา฽ งใหส฾ ัง่ สอน
อยา฽ มแี ต฽รบี ฮอ฾ น ฟาู วฟ่งใ นํางาน
สว฽ นผ฾เู ป็นลกู หลาน กะอย฽าหลงเมามัว สิ่งบ฽อดีให฾หนเี วน฾
อยา฽ มัวเพลินนาํ เล฽น สเิ ปน็ คนบ฽อมคี ฽า มีปญใ ญาคือมีแสงสวา฽ งได฾
ไปได฾ตลอดกาลเรียนเอาเดอ฾ อย฽าครา฾ น เพียรอ฽านศึกษามวี ิชาคอื มที รพั ยแ นบั
รวมเป็นลา฾ นอย฽าเป็นคนดื้อดา฾ น ให฾ฟใงความพอ฽ แม฽ เชือ่ ผ฾เฒ฽าผ฾แู ก฽
หมาบ฽อกดั ดอกนา฾ เดอ฾ หลา฾ ผใู฾ หญ฽ลนุ อยา฽ ทําเปน็ วยั ร฽ุนแบบว฽าบ฽อฟงใ หยัง ขอให฾
ฟงใ เหตผุ ลผ฾ูใหญ฽สอนนําเดอ฾ คันเผลอติดไปม่วั ของบ฽อดไี ร฾ประโยชนแ มแี ต฽โทษ
ออ฾ ยต฾อย คุณนัน้ บ฽อเห็นขอให฾เจา฾ หลกี เว฾น ไลละหนไี กล สงิ่ เสพติดใดเ ๆ กะ
อยา฽ เวียนวนพ฾อบอ฽ ว฽าเฮหรอื มา฾ กาวยาดมสูด อบอูดชีวิตสนั่ ฮอมนั่นบอ฽ นสติ าย
อกี อันหน่งึ ตัวร฾าย คือสรุ าพาเบ่นิ ใหค฾ นเพลนิ ม฽วนแมง฾ ลมื สนิ้ สิ่งดี
อนั สุราวา฽ นี้ พาชวี ิตมัวเมาบ฽อมเี อาการงานสงิ่ ดบี ฽อดี
มีแตพ฽ าโลลนั ผิดคนไปทั่วหาว฽าตัวเก฽งกลา฾ หากนิ หน฾าบ฽อห฽วงเฮือน เหลียวเพง่ิ
เสอ้ื ผ฾าเปือ้ นน้าํ ลาย โหยหลงใหลไปทางใดกเ ะเดินเป฻ย฽างเซบ฽อรอรัง้ ขาดสติ
ยบั ยัง่ บอ฽ ฟใงความคนอนื่ เมาแล฾วคิดตืน้ ๆ หาเรอ่ื งแตบ฽ อ฽ ดี ความเป็นคนจึงซีก้ ะ
ไหลลดหมดไป ยาเสพติดแนวใดกเ ะดง่ั เดยี วกันน้นั เฮ็ดใหอ฾ ายุสน่ั เทิงบ่นั ทอน
สขุ ภาพ ทราบแล฾วใหพ฾ นี่ ฾องหนีเวน฾ หลีกกันเงนิ ทองนั้นกะสูญเปุาเสียหาย
คอื คนตายทง่ั เป็น ถ฾าเสพตดิ ซุมนี้ ทางท่ดี ีเซาไว฾ พากันเอาชนะใจ
เซาไว฾ดกี ว฽า ส฽วนเงนิ ทองกะบอ฽ ไหลบ฽อฮ่ัว
คันเซาของส่งิ นี้ สดิ ียง้ั ส฽อู นั มาพัฒนา สรา฾ งสรรคแ
ให฾บ฾านเมอื งเรืองรงุ฽ เดอ฾ ลุงปูา….

280 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

281

กลอน ควรสอนลกู ให้ถูกทาง
ทานอง ลาทางสน้ั
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2537
ใชใ้ นโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต

โอ฽ละนอ...โลกเอยโลกสมยั ใหม฽ คนฟูาวใสแ฽ ตง฽ าน
ซมซานหาเงินคาํ บเ฽ ลือกคํ่าวนั คืน ปนี สภาพสังขาร
โอล฽ ะนอ...นวล ๆ เอย.....
ละแมน฽ ว฽าเดอ฾ นาย ฉันราตรนี ั้นจกั พรรณนา
เรื่องคุณภาพชีวติ เพือ่ สะกดิ ในคดิ ให฾ฮ่ําฮอนเห็นแจง฾

จกั แสดงหัวขอ฾ พอเป็นการช้สี ฽อง ขอใหซ฾ ุมพ่ีนอ฾ งฟงั ใสใ฽ จ
อันความสุขพาไดบ฾ เ฽ ลอื กชน้ั วรรณะ คนทุกขะเขญ็ ใจกอ็ าจมีสุขลํ้า
มีเงินคําหลายแต฽ว฽าสนละวนในใจกะหลายอย฽ู ย฾อนขาดความฮ้ําฮู฾เห็นแจง฾
สอ฽ งใส รัฐบาลหวงั ให฾ปวงหม฽ูประชาชน เป็นคนดีศกั ดิ์ศรีอย฽ดู ีเสมอหน฾า
ปวงโรคาบ฽มาใกล฾กายใจผดุ ผอ฽ ง สร฾างแตค฽ วามถูกตอ฾ งคุณค้ําคา฽ งาม
ยามเมอ่ื เจบ็ ปุวยไขก฾ ะมีแพทยแบริการ พยาบาลรักษาทัดเทียมโดยแท฾
อยู฽นําแกเมอื งบ฾านไกลหรอื ใกล฾บ฽ได฾ว฽า มีหรือจนทั่วหน฾าเสมอด฾ามด่งั เดยี ว
ภารกจิ เหลียวหลกี พร฾อมสุขภาพประชาชน กะหากจนใจฮักด฾วยขาดเงนิ กอง
หา฾ ควรพิจารณาแท฾ปอู งกนั ตนไว฾ก฽อนอย฽าใหก฾ ายอ฽อนลา฾
โรคาเข฾าเบียดเบียน ควรทเ่ี พียรสมสร฾างสุขภาพอนามัยท้ังส฽วนการและใจให฾
เข฾มแขง็ แฮงกลา฾ ปวงโรคาพยาธิฮา฾ ยบม฽ ีทางเตา฾ ไต฽
สขุ สมใจยิง่ ล฾นสนกุ สรา฾ งส่ิงดี เอด็ จ่ังไดเว฽าตีส๋ ุขภาพสแิ ข็งแรง แสวงหาปจั จัย
เกอื้ หนนุ คณุ คํา้ ถอื ประจําเด฾อทา฽ น
หลักการปจั จยั ขอใหม฾ ีครบถ฾วน ขบวนเรือ่ งประโยชนหแ ลาย
ปจั จัยท่ี 1 นัน้ การกนิ อยู฽นัน้ อยา฽ ใหข฾ ่ีรา฾ ย คณุ ค฽าของอาหารของสาํ คัญตอ฽
ชวี ิตให฾ยืดยาวยนื ได฾ กนิ ใหพ฾ อเพยี งไว฾สรา฾ งเสริมการให฾สูงใหญ฽
ผแ฾ู ม฽เป็นกะใหเ฾ อาใจใส฽กินเพือ่ เล้ยี งลูกนอ฾ ยในทอ฾ งกะพอกนั ตอนลูกเกิดใหม฽
นั้นกินนมแมด฽ ีทส่ี ุด นมในเมืองมนุษยแบ฽เปรียบปนู ปานใดเ ลูกบง฽ อแงให฾
แข็งแรงบเ฽ จบ็ ปุวย ด฾วยกินนมแม฽นนั้ คณุ ล฾นอเนกนอง อย฽าลมื เดอ฾ พน่ี ฾องเอา
ใจใสค฽ ันมันเด็ก อนั ลูกหลานทีเ่ ฮาฮักใหอ฾ ยู฽กินเพยี งพรอ฾ ม จงถนอมเพียรเลย้ี ง
อาหารดีสูอ฽ ยา฽ ง ผลไมๆ฾ ต฽างๆท้ังคณะหมูพ฽ นั ท้ังเนอื้ สตั วแหม฽นู ีม้ ีพร฾อมพํากนั
ข฾อสาํ คัญอย฽าขี้ครา฾ นให฾ฮักฮ฽อเพยี รถนอมใหห฾ ม่นั ซอมอาการทเ่ี กดิ ขน้ึ มดี ฮี า฾ ย
ควรระมดั ระวงั ไวบ฾ ใ฽ ห฾ภยั บงั เบียด ให฾ละเอยี ดถถ่ี ฾วนสมควรพรอ฾ มส฽แู นว คนั มี
สิ่งผิดปกติแลว฾ ให฾ฟาู วฝง่ั ไปหาหมอ อย฽าสริ อให฾เป็นหลาย
หมอสจิ นปัญญาแท฾ คันดแู ลได฾จง่ั ซี้ความสุขขีสบิ ังเกิดกายใจเจิดแจม฽ จ฾า
ปญั ญาล฾นล่ืนประมาณ กนิ อาหารดีๆ สุขีหัวใจ
พลานามยั สมบรู ณแ แกม฾ เป็นสีจ฽นู พ฾นู อยากซุนเด.฾ ..

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 281
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

282

กลอน ฮักลูกบถ่ กู ทาง
ทานอง ลาทางสน้ั
ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2537
ชนะเลิศการประกวดโครงการพัฒนาที่ ทีวชี อ่ ง ขอนแกน่

โอละนอ...พ฽อแม฽คนสมัยใหม฽ เลยี้ งลูกใหญ฽ บ฽อถกื ทาง
ทาสําอางคกั โพดบ฽อจักโทษจกั คณุ หนนุ เงนิ คําปรนเปรอฟูงุ เฟอู ย฽างกดทรง พอ
แต฽คา่ํ แล฾วลงไปเทยี่ วเทค เที่ยวบารตแ ดิ ยาและตดิ เฮ ทาํ แมไ฽ ร และนารี สาํ ปะปี๋
สเิ ป็นไป พอ฽ แมฮ฽ แ฾ู ลว฾ ไปุในตอนน้ี
โอละนอ ..นวลๆ เอย
ฟังเดอ฾ ฉนั สิเวา฾ เร่ืองพอ฽ แมป฽ ัจจุบนั
มแี ต฽ความเพ฾อฝนั อยากให฾ลูกเป็นใหญ฽ ปอ฻ นแต฽เงนิ ไหว฽ ๆ ขาดเหตุขาดผล
แมน฽ สทิ ุกขแหรอื จนกะบอ฽ คดิ ตรกึ ตรอง พ฽อไหว฾ ว฽าแต฽ลูกได฾เปน็ ใหญ฽ ได฾ดิบได฾ดี
ลูกได฾เปน็ เศรษฐี เงินคําล฾นลื่น เฮากะสไิ ดน฾ ั่ง อย฽สู ุขสบาย
เว฾าแล฾วพากันขาย ไฮนาปูอมใส฽อยากให฾ลกู เป็นใหญ฽ไดเ฾ รียนสงู ๆ
เงนิ สิหามิดเป็นบุงเป็นหาบกะตา฽ พอ฽ กับแม฽กะบ฽อว฽า ขอให฾ลกู ไดเ฾ รยี น
วา฽ แต฽ลูกพากเพียรศกึ ษาใจใส฽ มอเตอรแไซคแ รุน฽ ใหม฽สเิ อายห่ี อ฾ หยัง
เอาหมเ฽ู ล้ยี งดงั ๆ เร็วปานจรวด ให฾ลูกข่ไี ปอวดซุมบ฽าวซุมสาว
เอาใหเ฾ ขาได฾หาวกงั้ โกบ นาํ สอ฽ ง ลูกกะไปย฽อง ๆ
ฮอดบอ฽ เข฾าโรงเรยี นข่ไี ปวุ฽นไปเวียน
นาํ ศูนยกแ ารคา฾ ไปซ฽องซุมลองมา฾ ลองเหลา฾ ลองเฮ จังแม฽นม฽วนหลายเด฾ เลยบ฽อ
เข฾าบ฾านจอ฾ ย โต฿ะสนุ฿กกะมสี ว฽ นใหเ฾ ด็กนอ฾ ยท่งั ผใ฾ู หญเ฽ สยี หายเลน฽ ยนั ล฾มยนั ตาย
ลืมแจง฾ ลืมคํ่า เหม่ือยมาแล฾วกะหนาํ่ ฉีดม฾าฉีดเฮ พ฽อมแี ฮงแล฾วกะกลบั มาแทง
สนุก฿ เก฾อรแ กลายเป็นคนฟงูุ เฟูอเฮ็ดให฾เก็กเสียหายมีแล฾วยอ฽ หนอ฽ ย
พ฽อแม฽คอยอยบ฽ู า฾ น
นานม้ือกะบอ฽ เห็น แทบสเิ ปน็ ปวุ งบ฾า เทงิ ยอ฽ งออกนาํ หา ซอกนําเธคนาํ บารแ
กะบ฽อเปน็ เย็นจ฾อยกลับมาคอยอยบู฽ ฾านอาการหน฾าเป็นหว฽ ง
คอื คนเป็นปุวงบา฾ เปน็ หน฾าเวทนา
เซาสาเด฾อน฾องหลา฽ หมอลําว฽าให฾เซาสา สงิ่ บ฽อดีสิตามมาคนั ชอ฽ งสุมซมุ นี้
คือสุรานารีนน้ั มันเป็นของคูก฽ ันจําไวน฾ ฾องพี่ กินสุราแลว฾ กะหานารี
บ฽อมีแนวสยิ ฾านไผ เจ฾ากะบอ฽ ผันคนั เจา฾ บอ฽ ยบั ยง้ั
โรคเอดสแสถิ ามหา การฉดี เฮฉีดชา กะด่ังเดยี วกันนนั้ ใช฾เป็นฉดี ร฽วมกัน
กับผ฾เู ป็นเอดสแแล฾วตวั เองตอ฾ งเป็นเอดสแ ตามอย฽างหน฾าสมเภท
ผไ฾ู ดเเป็นเอดสแแลว฾ ยาแกบ฾ ฽อมี ไดย฾ ินแลว฾ จง่ั ซ้ี
พัฒนาตนเองหลีกหนี ให฾มนั ได฾
การทเี่ อาชนะใจ สิสดใส ข฾างหนา฾ ชีวสี ิมีค฽า อนาคตสิกา฾ วหนา฾ พาใหอ฾ ย฽ูเยน็
พัฒนาตัวเองให฾หนีเ้ ว฾นความชวั่ บอ฽ หมองมัว้ …

282 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

283

กลอน ป่าไมค้ อื ทรัพยากรของชาติ
ทานอง ลาทางสั้น
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2538
ใชใ้ นหัวขอ้ การอนรุ ักษแ์ ละฟน้ื ฟูทรพั ยากรป่าไม้

โอ฽ละนอ…… คําโบราณเพน่ิ วา฽ ดนิ ดี เพราะหญา฾ ปก
ปุาฮกเพราะเสือยังเสือมีเพราะปุาบงั หญา฾ ยงั เพราะดนิ ดีภาษิตนม้ี ีมานาน
คนโบราณเพิ่นฉลาดใช฾อบรมให฾แง฽คิดแก฽ชวี ิตของพวกเฮาเลือกสรรเอา
นําไปใชด฾ ฾วยปุาไม฾มคี ุณคา฽ ทรพั ยากรนา ๆ โฮมอย฽หู น่ั
เปน็ บ฽อนบ้นั ตน฾ นาํ้ ลาํ ธาร บรกิ ารปัจจัยสี่ประโยชนแหลายเอานี่
ปาุ ดงของเฮาอยา฽ พากันดูเบารกั ษาไวใ฾ หค฾ งอย฽ู อย฽าลมื เด฾อโอละนอ ปุาไม฾เอย
มคี ณุ ล฾น..……
แมน฽ ว฽า…. ฟงั เด฾อญาตพิ ่นี ฾องประชาชนทกุ เหลา฽
เทินหน฽มุ สาวและผ฾เู ฒา฽ ลุงปาู ค฽ซู คุ นปุามีคุณมากล฾นแก฽ชวี ิตนานา
ไดเ฾ ผิ่งพาปจั จยั อยเ฽ู ย็นเพยี งพรอ฾ ม ชอมเบงิ่ เดอ฾ พ่นี อ฾ งว฽าปุาดงให฾หยงั แหน฽
เร่ิมต฾นแตแ฽ หลง฽ นา้ํ กนิ ใช฾เฮ็ดไฮน฽ า ฝูงหมป฽ู ูปลาก฾งุ ซมุ แซวซีชวา฽
คนไดว฾ ฽านไดส฾ ฾อนตักต฾อนโต฽งเอา บ฽อต฾องอกุ อั่งเอา฾ หลายหลากทรัพยากร
ในดงดอนผลติ ผลทุกอยา฽ งมีเหลอื ล฾นผลติ ผลนานาไม฾ เทงิ สตั วสแ าแสนส่าํ
แลน฽ ตํากนั จน฾ ๆ หลายลน฾ อัง่ โอม นานามีหวานส฾มผลผลาของปุา
จั่งแม฽นหาง฽ายแท฾แสวงไดด฾ ัง่ ใจฝงู หมม฽ู วลแมกไม฾นอ฾ ยใหญส฽ ารพดั
ซิเลอื กตัดลํางามจ่ังใดกะยังไดฮ฾ จ฾ู ักประมาณฮ฾ูจกั ใช฾โดนปานใดกะยังอย฽ู
มาสรา฾ งเตียงตั่งตู฾ เฮือนเย฾าอยเ฽ู ซามปี ุาเขาให฾สัตวโแ ซน฾ คนเฮากะได฾เพง่ิ
ยามฝนเฮิงกะบถ฽ ว฾ มคอ฽ ยไหลเรอ่ื ยเอื่อยมา
เฮ็ดไฮน฽ ากะหมานขา฾ ปปู ลากะออุ ่งั
อยู฽ทางนัง่ ทา฽ งเนิ้งสนุกเทิง้ ได฾อยเ฽ู ยน็ บ฽วา฽ เวน฾ คืนคํา้ ฟังหมอลําใจกะแจม฽
บ฽ต฾องแนมชีฝ้ ูาเรอ่ื งฝนฟาู นน้ั หล่ังลงเป็นด฾วยดงปาุ ไม฾พาใหอ฾ ย฽ูซุ฽มเย็น
ความยากเขญ็ บ฽มาพานฤดูกาลดแี ท฾และไปใสกะสุขล฾นประชาชนชน้ื
อายุยนื มว฾ นแมง฾ แลงเขา฾ อยู฽สําบาย ใจและกายกะสุขล฾นทกุ ๆ คนบไ฽ ด฾จม฽
ความอดุ มของปุาไม฾คนเฮาไดเ฾ พ่นิ พาดินดดี ฾วยมีหญา฾ มาเป็นส่ิงปิดปก
ปุาฮกด฾วยเสอื มีอยนู฽ อนเนายัง้ เสือซิยงั อย฽ไู ด฾ด฾วยมดี งให฾ซันอยู฽
หม฽ูหญ฾ายงั อยไ฽ู ด฾อาศยั นาํ้ อยู฽ดินอยากอยู฽ดกี ินดีรักษาไว฾เด฾อปุาอย฽าเพมา฾ ง..

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 283
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

284

กลอน ประโยชน์ของป่าไม้
ทานอง ลาทางสั้น
ประพันธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2538
ใชใ้ นหวั ข้อการอนรุ ักษ์และฟน้ื ฟทู รพั ยากรปา่ ไม้
โอละนอ....ประโยชนแเอเยประโยชนขแ องปาุ มีคุณคา฽ หลายประการ
เช฽นเปน็ แหลง฽ อาหารและสิง่ ของเคร่ืองใช฾ ฝงู หม฽ูสัตวแน฾อยใหญ฽
ไดก฾ นิ อย฽หู ลับนอนเถงิ เมื่อตอนฝนเทกะปูองกนั นํา้ ทัง่
สบิ ไ฽ ด฾ใหลหลั่ง มาทว฽ มไฮท฽ ฽วมนา
แต฽เปน็ สายธาราไหลลงตามซ฽อง เลาะไปตามหว฾ ยฮ฽องลงส฽ูทะเล
ฝูงปูปลาน้ันเดซ฾ ฽างหลายซาบลาบ เหลียวไปขาวพาบๆซ฾องซ฽อซมุ แซว
กะย฾อนปุานีแ้ หล฽วใหม฾ แี นวกินอย฽ู บญุ ซเู อย฾ ....
โอละนอ .......ปุาไมน฾ นี้ ามีคุณแท฾ ฟังเด฾อท฽านชาวไทยทุกท฽าน
เว฾าเรือ่ งการปุาไม฾มีคณุ ได฾กา฽ ยกอง ปาุ ไมเ฾ ดอ฾ พน่ี อ฾ งไดเ฾ ป็นแหลง฽ อาหาร
บรกิ ารคนเฮาไดอ฾ ย฽กู นิ บ฽มีไฮ฾มที ้งั ผลผลาไม฾ในดงแซบ฽ อรอ฽ ย
พชื ใหญๆ฽ นอ฾ ยๆทกี่ นิ ได฾อยดู฽ งตามซอกซง฾ ดงใหญห฽ นามหนา
พวกสตั วสแ าซุมแซวสว฽ งกนั โตนเตน฾ เทงิ กวางฟานหมูเมน฾ เสือสางช฾างปุา
ครรณนาบ฽ได฾คนไดใ฾ ช฾ซ฽ปู ระการ นอกจากนน้ั คือหมูส฽ มนุ ไพร
ใชก฾ นั มาแต฽โดนจวบจนทกุ วนั นี้ ไมก฾ ะมีหลายลน฾
สรา฾ งเฮอื นซานบ฾านอย฽ู ผใู฾ ดเดเกู ะเลือกใชเ฾ อาไดด฾ ัง่ ใจนอกจากนีป้ าุ ไม฾กะเปน็
แหล฽งลาํ ธาร
บริการซมุ ซนตามทางไหลเลยี้ ว เหลยี วไปตามสายน้ํา
ข฾าวในนาเขียวอุม฽ ทุ฽มซุมหมป฽ู ลาโดดเตน฾ เต็มน้ําซว่ั แซว
บอ฽ ึดแนวกินแท฾ ปูปลาลน฾ หลาก
อยากยามใดเกะใส฽ต฾อนไซสอ฽ นต฽งเอาพวกท่ีทํานานาข฾าว
ชลประทานการเกษตรเขตที่มแี มน฽ า้ํ กะทําได฾ตลอดปคี กู฽ บั การเกษตรนี้
กะคอื เข่อื นใช฾ผลติ ไฟไซท฾ ว่ั ไทยทั่งผอง
ฮ฽งุ เฮอื งเหลืองเลื่อมเจรญิ เทียมแดนดา฾ ว
นานาประเทศตา฽ งอยท฽ู า฽ งสขุ อย฽ูสร฾างเมอื งบา฾ นอยสู฽ ําราญ
ขอผูฟ฾ งั ทกุ ทา฽ นมองผา฽ นเหน็ คณุ ทปี่ ุาไมไ฾ ดค฾ าํ้ จุนชีวิตเฮาเจรญิ ก฾าวอนุรกั ษแ
เอาไวด฾ งหนาปาุ ไมใ฾ หญเ฽ ทงิ ปลกู เสรมิ สร฾างไว฾มีไซท฾ ว่ั เถิงที่สงู ๆเทิงๆท่คี ฾อยๆ
ค฽ุมๆปลูกเด฾อไม฾..

284 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

285

กลอน เทดิ พระเกยี รติ 72 พรรษา องค์ราชนั ย์ ตอนท่ี 1
ทานอง ทานองลาทางสัน้ สลบั ยา่ วลงเต้ย
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2541

โอ฽ละนอ…บญุ เอ฾ยบุญเป็นดว฾ ยบารมีวงจกั รีคุม฾ ครอง
ชาวประชาท้ังผองจงั่ ไดอ฾ ยแ฽ู บบปรองดอง เมอื งขวานทองของไทย
ไดพ฾ ฾นภัยทัง้ ผองกะย฾อนบารมีของลน฾ เกล฾าล฾นกระหมอ฽ ม
จอมประมขุ คมุ฾ ครองชาวไทยท้ังแหลมทอง
จ่ังบ฽ค฾อยบเ฽ งี่ยงบ฽เอยี งน฾า…
โอ฽ละนอ…ขอถวายพระพรให฾พระองคแ

มีอายวุ รรณะสุขขงั พลงั เอย…ละแมน฽ วา฽ ขอเดชะ
ใตฝ฾ ุาละอองธลุ ีพระบาทเจ฾าเกล฾ากระหมอ฽ งจอมขวญั
ข฾าพระพทุ ธเจา฾ ขอเปน็ ตัวแทนชาวประชาท้ังมวล
ลาํ สดดุ นี ฾อมขอแกจ฾ อมกษัตรยิ แไท฾ พระราชทานอภยั ถา฾ บอ฽ นใดผเ ิดพลาด
ขอสรรเสริญอภิวาทด฾วยลาํ เทิดพระเกยี รตใิ ห฾
ประมวลไวใ฾ ส฽กลอนตอนน้ีขอเรมิ่ ตน฾
เว฾าเร่อื งร฾ายเหลอื ทุกด฾านพระองคแนน้ั บ฽หวน่ั ไหว
(ยา่ ว)
ซอ฽ ยน้ันแหล฽ว ซ฽อยนั้นเด฾อซอ฽ ยประชาชไี ว฾ใหพ฾ ฾นเขตอนั ตราย
ประชาชนหวดิ ตายย฾อนพระองคแทรงซ฽อยคลี่คลาย
เหตรุ ฾ายกลายเป็นดเี ปน็ บญุ คณุ ประชาชมี ากมายเหลอื ลน฾
คนไทยเฮาทกุ วนั นีต้ กงานส฽วนใหญ฽หนั คืนไปปลกู สรา฾ งสวนฮ่ัวไฮนา
ทา฽ นพระองคเแ ลง็ เหน็ อนาคตขา฾ งหนา฾ หาทางซ฽อยเกษตรกรรม
นําโครงการเศรษฐกจิ พอเพียงๆเพื่อให฾ชาวประชาฮู฾
คําวา฽ เศรษฐกิจพอเพียงเลยี้ งชพี ตนไปได฾บใ฽ ห฾ไปหลงสน฾ วนนาํ พวกฝรั่ง
เอาโตเปน็ ทต่ี ง้ั ทําสร฾างส่งิ ดสี ว฽ นโครงการเศรษฐกิจพอเพยี งน้ี
เพ่ินทรงซอ฽ ยสนพระทัย ให฾พนั ธแพืชพนั ธแผัก
และพนั ธแสัตวทแ กุ ชนดิ เพ่ือสง฽ เสริมรายไดห฾ าแหล฽งนา้ํ มาใหข฾ ุดครองไปถงึ ทัว่
ปลกุ แฟงแตงกวาบัว่ กระเทียมหอมต฾นมผี ลไดย฾ งั ปี
บ฽มีฝนกะปลูกได฾ เพราะนํ้าครองไหลไปถึงเทา฽ ทกุ ท่ี
โอเด฾โอนอฮอดทุกที่ ดเี อานี่ ซมแซวบารมี
ววั ควายเป็ดไกป฽ ปู ลาหมูน฽ ีๆ้ เพิ่นหาใหค฾ รบครนั
(เตย้ โขง)
สรรหาแต฽สง่ิ ดๆี มาใหป฾ ระชาชที ําอยู฽ทํากนิ
ซ฽อยเหลอื บ฽ให฾มหี นี้สินทาํ อย฽ทู าํ กนิ ตามประสา
(เตย้ พม่า)
เล้ยี งกนั ปลูกกนั เข฾าไปๆววั ควายเปด็ ไกก฽ ง฾ุ หอยปปู ลา

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 285
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

286
พระองคทแ รงพระราชทานให฾มาชาวไรช฽ าวนาสวนผสมกันทั่วถิ่นไทย
(เต้ยธรรมดา)
จากนํา้ ใสใจจริงของพระองคแท฽านๆ
ทรงพระราชทานโครงการมาซอ฽ ยภารกิจเพนิ่ หลายบห฽ นอ฽ ย
เพยี งเวลานดิ หนอ฽ ยครรณาบ฽ได฾ๆเพิ่นทรงใหซ฾ ฽อยประชา
อปุ มาคือสายฝนแก฾วชโลมใจชาวไทยทกุ เผ฽า
ขอถวายพระพรให฾แดอ฽ งคพแ ระบาทเจา฾ จงหายเศรา฾ ช่วั นริ นั ดรแ
เกษมสันตแสขุ ลน฾ ขอใหพ฾ ระชนมายุหมัน่ แกน฽
พระปรชี าใหข฾ จรทวั่ แคว฾นท้ังดินฟาู ใหซ฾ า฽ ลอื
ใหโ฾ ลกระบอื ก฾องไปทุกถน่ิ ขามองคภแ ูมนิ ทรถแ น่ิ ไทยน฾า
72 พรรษาผา฽ นมาครบไว฾ขอพอ฽ หลวงของไทย
จงทรงพระเจริญเด฾อ…

286 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

287

กลอน เทดิ พระเกียรติ 72 พรรษา องคร์ าชันย์ ตอนท่ี 2
ทานอง ทานองลาทางส้นั สลบั ยา่ วลงเตย้
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2541

แม฽นวา฽ เดอ฾ นาย
โครงการน้ีนบั วา฽ ดีหลาย
ชาวเกษตรบ฽ด้ินลม฾ ดิ้นตายคอื กบั แต฽กอ฽ นทางหนีส้ ิน กะผ฽อนกว฽าเกา฽ ลงหลาย
เพราะโครงการให฾เนน฾ หลกั นโยบายพอกนิ พออยู฽
บใ฽ ห฾เลน฽ นําหม฽ูเมืองนอกเมอื งนา เฮด็ กนิ ตามประสาชาวนาชาวไฮ
พนั ธปแ ปู ลาเปด็ ไกพ฽ นั ธหแ มูววั ควาย เพน่ิ กะทรงขนขวยมาให฾เลย้ี ง
ซ฽อยเพือ่ บ฽ใหเ฾ สย่ี งต฽อก฾หู นี้สนิ ให฾ปลกู อยปู฽ ลกู กนิ ผกั นางอางหญา฾
ใหพ฾ อกนิ แลว฾ จงั่ ว฽าแบง฽ ไวไ฾ ปขาย ชาวเกษตรบ฽มคี ําว฽าตาย
คันเฮด็ ตามพระองคสแ ่งั จนกระทัง่ คนชาวเขาชาวดอย
ท฽านพระองคกแ ะทรงคอยใหแ฾ สงสว฽างยกตัวอยา฽ งชุมปลูกฝิน่ กญั ชา
บดั นใี้ หห฾ ันมาปลกู กาแฟแทนฝิน่ ซ฽อยไปหมดตลอดสิน้
ดนิ ด฾าวอา฽ วไทยเรือ่ งอ่นื ๆนน้ั กะได฾ เชีย่ วชาญไปทกุ อยา฽ ง
บเ฽ คยหยดุ อยูว฽ ฽างหาทางแกซ฾ อ฽ ยประชาเช฽นปญั หารถแนน฽ ในกรงุ เทพฯอัตคัด
จราจรติดขัดทรงคล่ีคลายใหห฾ ายได฾ตอนน้ําไหลนองท฽วมตา฽ งจังหวัด
ในกรุงเทพฯกะซ฽อยชีท้ างซ฽อยสละทรัพยแสว฽ นพระองคแบ฽หนอ฽ ย
คอยเฝูาช฽วยเหลือสหกรณแโคนมนัน้ กะทรงเอื้อเฟื้อ
และพันธพแ ืชนานาทรงสรรคหแ าแต฽สิ่งดีๆ
ซอ฽ ยประซาซาวบา฾ น
(เตยั ธรรมดา)
พระราชทานโครงการมาใหด฾ ว฾ ยน้าํ พระทัยทรงไวฮ฾ กั ห฽อ
เปรียบเสมือนพอ฽ หว฽ งลูกเตา฾ พระองคเแ ฝาู ฮา่ํ คนิง
เฮ็ดจริงทําจริงบค฽ ร฾านคดิ คน฾ โครงการแยบยลซ฽อู ยา฽ ง
คดิ หาแนวทางสิปลดทกุ ขใแ ห฾ประชาได฾อย฽ูฮม฽ เยน็ ทา฽ นพระองคแทรงเปน็ คอื สาย
ฝนแกว฾ ชะโลมกายใจชาวไทยทุกหม฽เู หลา฽ ขอถวายพระพร
ใหแ฾ ด฽องคพแ ระบาทเจ฾าสดซน่ื ชนื่ อุรา 72 พรรษาหมนุ มาฮอดแลว฾
ให฾พระองคคแ ลาดแคลว฾ ภยั วบิ ตั ซิ ู฽ดา฾ น
ใหท฾ รงพระชนมมแ ายุยนื นานคไ฽ู ทยเดอ฾ …

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 287
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

288

กลอน เทดิ พระเกยี รตสิ มเด็จพระเทพฯ ตอนที่ 1
ทานอง ลาทางส้ัน
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2541

โอละนอ….. องคสแ มเดจ็ พระเทพพรตั นราชสดุ า
สยามบรมราชกุมารีทรงมีพระมหากรุณาธคิ ณุ
ค้ําจนุ มรดกไทยใหร฾ ฽ุงเรอื งสถาพร
เหลา฽ พสกนิกร ต฽างซอซ฾องซมซ่ืนทัว่ เมืองบา฾ น

โอละนอ……ซาวไทยเอย…
ประเทศไทยเฮาน้ี จ่งั แม฽นดลี น฾ ล่นื
เมอื งอ่ืนเทยี บบ฽ได฾ ไกลก฾าวกว฽าเขา
ยอ฾ นมหากษัตรยิ เแ จา฾ ตุม฾ ไพรค฽ รองเมือง
ฮ฽ุงเฮอื งเป็นพนั ปี อยูด฽ ีหายฮ฾อน
ตอนสมัยโบราณพ฾ุน ปจั จบุ ันบแ฽ ปรเปล่ยี น
ทรงพากเพยี รสืบสรา฾ ง เมอื งบา฾ นพฒั นา
กบั ทงั จอมเจ฾าฟาู ลํ้าค฽าหญงิ ซาย
พระมหากรณุ าธคิ ุณหลาย สดุ สิบรรยายได฾
ยุคสมยั สม฽ู ้ือคอื สมเดจ็ พระเทพฯ สงั เขปงานแตล฽ ะดา฾ น
กะหลายลา฾ นอเนกนองเป็นยุคทองโดยแท฾
ในแง฽วัฒนธรรมเปน็ ผนู฾ ําปฏบิ ัติ
คอ฽ งถนดั หลายดา฾ นการประพนั ธแทรงไว฾
วรรณกรรมลํ้าคา฽ เสด็จประเทศนานา
ทรงสรรมาบนั ทกึ ไว฾ไดค฾ วามรแู฾ ละพองเพลิน
สรรเสริญยอย฽อง ทว่ั ผองแผ฽นโลกา
องคแพระเทพไทยฯนา เพ่นิ น้ันทรงปญั ญาล้ํา
เปน็ ผน฾ู ําเทิงทางโลก และทางธรรมคส฽ู แ฽ู ง฽
แลทศิ ใดกะรอบรู฾ ตีกระทไ฾ู ดแ฾ น฽นอน
มาสะออนหลายเด฾ องคพแ ระเทพรตั นราชสดุ า-
สยามบรมราชกุมารีสอ฽ งสีใสแจ฾ง ผูข฾ า฾ ขอแจงเป็นข฾อ
เอาพอเปน็ สังเขปองคพแ ระเทพฯทรงสรรสรา฾ ง
หนทางกวา฾ งกวา฽ ไกลข฾อท่ี 1 เพ่ินได฾
เสรมิ สง฽ พุทธศาสนา ทรงเปน็ พุทธมามกะ
และอปุ ถมั ภซแ คู ํ้าเป็นประจาํ บม฽ ีเว฾น
วันสําคัญบ฽ได฾ขาดทรงตกั บาตรและหยาดน้ํา
นําหน฾าหมปู฽ ระชาทรงศกึ ษาจนฮู฾แจง฾
เทงิ ทางแหง฽ ปริยตั ิปฏิบัติกะครบครัน
อศั จรรยแจริงแท฾แปลบาลีเรยี นร฾ู

288 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

289

อรรถธรรมเลิกแลบ เพน่ิ ฮจู฾ บแจบแจง฾
แสดงได฾ดั้งใจทรงจนาเอาไว฾ เปน็ ตาํ ราถว฾ นถ่ี
เช฽นเรือ่ งทศบารมี ในพุทธศาสนาเถรวาท

อย฽าซะพลาดให฾อ฽านดู เร่อื งท่ี2 ท่คี วรฮ฾ู
อนุรกั ษภแ าษาไทย ทรงสนใจศกึ ษา

ตอนปรญิ ญาตรนี น้ั หลงั จากหน้ั ปรญิ ญาโทจา฾ วต฽อ
ภาษาบาลแี ละสันสกฤตน้นั นอ ทรงเชย่ี วชาญกะดอ฾
บ฽มยี อ฽ หยอ฽ นไผ วรรณกรรมเพ่งิ แต฽งไว฾

หลายหลากเนอื งนนั เทิงโคลงฉันทแกาพยแกลอน
แน฽นอนแตกฉานแท฾ ภาษาแมป฾ ระณตี

และชัดเจนแจ฾งแจบ เป็นต฾นแบบการใซ฾
ภาษาไดด฾ ง่ั ใจ สมควรท่ีชาวไทย
เทิดทูนไวเ฾ ป็นแบบอยา฽ งทกุ คนเดอ฾ …

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 289
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

290

กลอน เทิดพระเกียรตสิ มเด็จพระเทพฯ ตอนท่ี 2
ทานอง ลาทางส้ัน
ประพนั ธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2541

โอละนอ…
วฒั นธรรมไทยฮง฽ุ เฮืองกอ฾ งกระเดื่องโลกา
ด฾วยมอี งคสแ มเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
เพนิ่ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณเกอ้ื กลู มรดกไทย
ทรงมพี ระเมตตา เอาพระทัยต้งั ตอ฽ บ฽วางเว฾น…

โอละนอ…บุญคนไทยเอย…
กล฽าวเถงิ องคแสมเด็จพระเทพฯทรงเชยี่ วชาญมากมาย
เก฽งการหลายด฾านการศึกษาเรยี นร฾ู
หลายสาขาอนันตเแ นก จบปรญิ ญาเอกพร฾อม
วิซาก฾องกวา฽ ไกลพระราชกรณยี กิจ เพิ่นสรา฾ งไว฾
ย่ิงใหญเ฽ หลือหลายอนรุ ักษมแ รดกไทยและสง฽ เสรมิ เตมิ ต้ัง
พาให฾ยังยนื หมั่นวัฒนธรรมเฮอื งฮง฽ุ ฟังเดอ฾ ลุงและปูา
หลานหล฽าซวิ า฽ กลอน เว฾าเป็นตอนเปน็ ข฾อ
พอฮู฾ฮอ฽ มทางไปข฾อท่ี 1 เพน่ิ นนั้ สนใจตง้ั
ทางศาสนาพทุ ธข฾อที่ 2 เพ่ินนน้ั เก฽งสุดๆ
เรือ่ งภาษาไทยเฮาน้ี ขอ฾ ท่ี 3 วา฽ ตวิ รรณศลิ ป฼เด฾อท฽าน
ข฾อท่ี 4 ประวตั ิศาสตรแวา฽ นั้น ทรงเรียนรูเ฾ ชยี วชาญ
ขอ฾ ท่ี 5 ทางโบราณคดีนัน้ กะกลา฾ กล่นั เกนิ คน
ข฾อที่ 6 ทรงสนใจ สถาปัตยแแบบไทยรักษาไว฾
ข฾อที่ 7 งานซ฽างไทยทีเ่ ฮาเอนิ้ ว฽ากรมซ฽างสบิ หมู฽
เพน่ิ กะทรงซกุ ยู฾ฟ้ืนฟูขึน้ ดง่ั เดิม
ข฾อท่ี 9 ดนตรไี ทยเพิ่นกะเริ่ม ฝกึ ฝนแต฽ยังพระเยาวแ
เอาเป็นจริงเป็นจงั ระนาด ซอ เทงิ ขับร฾อง
ของพนื้ เมืองเพนิ่ กะเลน฽ โปงลางอีสานก฾องสะนน่ั
ระนาดฝรัง่ กะพอ฽ งนน้ั ทรัมเป็ดเป็นซน้ั สง฽ เสียง
วิชาใดพระองคกแ ะทรงฮ฾เู กย้ี ง ทุกอย฽างนานามี
ทางวรรณคดีหนงั สอื เกง฽ หลายเหลอื ลน฾
ประชาชนยอย฾อง พระจรยิ าโดดเห็น
ไผได฾เห็นแล฾วปลาบปลมื้ สะออนโออ฾ ฽าวเถงิ
เทงิ ลม฽ุ ฟูาบม฽ ผี ู฾เทียมทัน เปน็ ทอ่ี ศั จรรยแกว฽าคนทัง้ คา฽ ย
แมน฽ สิหลายเหลือลน฾ การงานออ฾ อง่ั บไ฽ ด฾นัง่ อย฽หู อ฾ ง
โฮงกว฾างเปล฽าดาย ซอ฽ ยคนทกุ ขแยากไฮ฾
หลายเร่ืองกรณี พาคนมีใหท฾ าํ ทาน

290 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

291

ซอ฽ ยการกศุ ลพร฾อม พระองคยแ อมลาํ บาก
เพ่อื ประซาบไ฽ ด฾หยอ฽ น พระองคแจรจากบ฾าน
ไปยามประเทศถ่นิ ไกล เพอ่ื สร฾างมติ รไมตรไี ว฾

ไดซ฾ ซู ฽อยเกอ้ื กลู กัน มปี ญั หาสาํ คัญ
กะเวา฾ จากนั ได฾ พาเมอื งไทยเฮาขา฾ ม

ทางกันดารยาวย฽านซุมประเทศเพือ่ นบา฾ น
ได฾ยอยอ฽ งท่วั แดน ปวงประชาไทยแลนดแ
ได฾สุขยอ฾ นพระองคแทา฽ น สมภารต฾ุม…

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 291
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

292

กลอน เทิดพระเกยี รติสมเด็จพระเทพฯ ตอนที่ 3
ทานอง ลาทางสัน้
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2541

โอละนอ…
วฒั นธรรมไทยสู฾ภัยเศรษฐกิจ
องคสแ มเดจ็ พระเทพฯเพ่ินทรงคิดทรงฟืน้ ฟูปญั ญาไทย
นาํ มาใช฾แก฾ปัญหา เปน็ พลังพฒั นาพาใหซ฾ าตเิ ฮืองฮ฽งุ นอ฾ ลุงปาู …

โอละนอ…ผ฾ูฟังเอย…บัดนีจ้ กั กลา฽ วเรอ่ื ง
องคแพระเทพฯของไทยบารมีพระองคหแ ลาย
ได฾ซอ฽ ยไทยทงั้ ค฽าย บ฽ใหก฾ ลายเป็นทาส
วฒั นธรรมซาติอื่นให฾ต่ืนตนพร่ําพร฾อมบย฽ อมให฾เส่ยี มเสยี ทรงใส฽ใจทกุ เมอื้
บฮ฽ ฮู฾ ว฽ มวันคืน ข้ึนปุาเขาดงดอย
ซ฽อยซุมประซาเซ่ือ บว฽ า฽ เหนือและใต฾ แดนไทยทุกถ่นิ ทรงถวิลฮง฽ุ ฮู฾
พาส฾บู ถ฽ อยหมบู฽ ฾านใหญบ฽ ฾านน฾อย ดอยปุาภผู า บ฽อาจคณานับ
ซ฽อยประซาซมุ ฮอ฾ น ลางเทื่อจรเดยี วดัน้ ลางเทื่อตามเสดจ็ พ฽อ
ทรงศกึ ษาข฽าวข฾อปญั หาบ฾านยา฽ นเมือง เสด็จอยู฽เนื่องๆทงั เมอื งไทย
และเมืองหร่งั ตา฽ งประเทศไกลใกล฾ บ฽มีไดอ฾ ยูส฽ บาย
ทรงศึกษาซอกค฾น ทังของใหมแ฽ ละโบราณ
มาผสมผสาน ใสก฽ ันประยกุ ตแใช฾ วฒั นธรรมไทยยนื หมั่น
พระองคพแ าฟนั ฝาุ ทรงนาํ พาซ฽อยซี้
พาทําพร฾อมฮอ฽ มดี พระราชกรณยี กจิ มากล฾น
เกนิ กวา฽ พรรณนาขอยกมาเพียงหน฽อยเดยี ว
ตามเวลาซพิ อเว฾า เอาแต฽เพยี งพอฮู฾
เปน็ ประเด็นนอทา฽ นงานอนรุ กั ษแแ ละสง฽ เสริมภาษาไทยเด฾อพน่ี อ฾ ง
พระองคคแ ล฽องแตกฉาน ภาษาโบราณเพิน่ กะได฾
บาลีไล฽สนั สกฤตบม฽ ตี ิดมคี า ทรงปญั ญาเหลอื ลน฾
ทรงศึกษาและซอกค฾น เป็นวิชาการเฮาได฾อา฽ น
งานวรรณศลิ ปก฼ ะพ฽องนนั้ สําคญั แทค฾ ูซ฽ ูแ฽ นว
เสด็จแถวเถ่อื นท฾องผองประเทศนานายามกลับมาทรงอกั ษร
เป็นกาพยกแ ลอนกรองแก฾ว คนซมุ แซวซอซ฾อง
สาธุการเซ็งซา฽ องคแพระเทพฯเฮานา แต฽งหนังสือเกง฽ แท฾
เหน็ แล฾วบ฽อยากวางทางดนตรีแฮ฽งคักแท฾ แตรซอเทงิ ระนาด
พระองคแฉลาดลกึ ลา้ํ ทรงได฾คูซ฽ แู฽ นวเสดจ็ เมืองแกว จนี พมา฽
แสวงวชิ ามาตอ฾ นไพร฽บว฽ า฽ ไกลและใกล฾ ซาวไทยได฾อยู฽เย็น
ทรงเปน็ เทียนนําซี้ หนทางดีใหไ฾ ทยย฽าง ทางบอ฽ นใดฮกเฮอ้ื
พระองคเแ อ้ือฝาุ ฟันอัศจรรยแจริงแท฾บารมปี ระเสรฐิ ยงิ่

292 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร

293

หญงิ และซายทว่ั หนา฾ ประซาเซือ่ ต฽างสะออน ประซาซนเดอื ดรอ฾ น
ทรงปัดเปาุ ให฾ถดถอย ทรงเสด็จตามฮอยพระบิดา
ผู฾ซกั พาพระองคแทา฽ นประสบการณทแ เี่ รยี นร฾ู
ถอื เปน็ ครูแบบอย฽าง แมน฽ วา฽ งานซยิ ากยงุ฽
เพิ่นหมายม฽ุงบถ฽ อย ปฏิบัติตามฮอย ของบาทเบ้ืองเสดจ็ พ฽อน฾อลงุ ปูา…

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 293
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรีวไิ ล บงสิทธพิ ร