รวมกลอนลำทางสั้น

194

ออกจากอเุ ชนขี า฾ มภเู ขาเก฾าเลย้ี วทางเคี้ยวคดงอ
(บทที่ 7)
แล฾วจ่ังไปพบพ฾อเมืองใหญ฽ไกลเหลอื
อยฝู฽ ุายเหนือหัวเมอื งซ่ือโกสมั พีนั้น
แมน฽ ํา้ คงคาข่นั ยมนาไหลผา฽ น
ตอนน้ีราชทูตทา฽ นพายง้ั พักเซา
(บทท่ี 8)
เตอื นวา฽ พวมสิเข฾าโกสัมพเี มอื งใหญ฽
รอบปราสาทงามใส
มีเชิงเทนิ ทา฽ นาํ้ ตามข฾างหว฽างเมือง...
(กลอนลง)
คอยฟใงเสียงวาสฏิ ฐีในตอนสองรองตอ฽ เด฾อคุณทา฽ น...

194 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

195

กลอน นิทานกามนติ – วาสิฏฐี ตอนที่ 2

ทานอง ลาทางส้นั สลบั ย่าว

ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2523

(บทท่ี 1)

บัดนี้จักกล฽าวเร่อื งเสี่ยวพ฽อสหายฮัก

พอ฽ ประนาทซวนพักหนงึ่ คืนนอนห่นั

วนั ลนุ เช฾าเลยไปเท่ียวตอ฽

โสมทัตเป็นลูกซายเส่ียวพอ฽ เป็นผพ฾ู าเทีย่ วเล฽นเห็นฮฮ฾ู ฽อมทาง

(บทที่ 2)

ม้อี น้ันโอกาสวา฽ งพาเท่ียวอทุ ยาน

หาความสุขสาํ ราญซืน่ บานหาญห฽าว

กล฽าวถึงวาสิฎฐีน฾อยเนาในปราสาท

ลกู เศรษฐมี ัง่ คงั่ นามซ้นั ช฽างทอง

(บทท่ี 3)

มือ้ นั้นวาสิฎฐนี ฾อยซวนหม฽ูเคาะคลี

สาวน฾อยวาสิฎฐีนอ฾ ยผู฾เป็นหวั หนา฾

เพื่อบชู าองคแไท฾ลักษมเี จา฾ ที่

ณ เวทีอุทยานแห฽งนเ้ี คยเลน฽ อย฽ูประจํา

(บทท่ี 4)

กา้ํ ฝุายกามนิตท฾าวกบั เส่ยี วโสมทัต

โอกาสดีเลยลัดสอ฽ งทางนางนอ฾ ย

วาสิฎฐงี ามสรอ฾ ยเดาะคลีดเี ด฽น

กามนติ มองเหน็ เกิดหวั ใจสะทา฾ นเสยี วซา฾ นท่วั กาย...

(ล่องสบั สพี ันดอน )

งามเอาหลายเหลอื ลน฾ แม฽แนง฽ นอ฾ ยหลายคนงามล฾นเหลือจะกล฽าว

สวมเสอ้ื ผ฾าแพรวพราวมีเพชรนลิ สะอาดอ฾างสวมรา฽ งแตล฽ ะคน

(บทท่ี 5)

ตาสบตาแต฽ตน฾ แรกพบหวั ที

สาวนอ฾ ยวาสิฎฐีผ฾ูดคี ือสิยอ฾ ย

ทรงเอวขาวร฽างน฾อยทง้ั เคาะคีงามสง฽า

น฾องเรียงรา฾ ยยา฾ ยทา฽ กามนิตแทบสิล฾ม เหน็ โฉมร฽างหมอ฽ มพระนาง...

(ลาพน้ื สลับลาเดนิ )

(เพลงลาเดนิ )

มาเจอะนอ฾ งต฾องตาเหลอื จะกล฽าวทราบข฽าวนางช่ือวา฽ วาสฎิ ฐี

เป็นลกู สาวช฽างทองโกสมั พีเดาะคลีใหเ฾ หน฾ เปน็ บญุ ตา

จอ฾ งมองนอ฾ งเรยี งรา฽ ยย฾ายท฽าเดาะคลบี ูชาองคแรัศมี

ล฾วนแตส฽ าวพรมจารีไขว฽ควา฾ ลูกคลีโยนแย฽งกนั

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 195
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

196

(ลาพืน้ )
วาสิฎฐนี น้ั สังมางามกว฽าหม฽นู างเดาะคลีอยู฽รว฽ มกบั เพ่ือนหมส฽ู หาย
ชวนใหอ฾ า฾ ยกามนติ ติดใจ ตาบ฽เหลยี วไปใสเบงิ่ แต฽วาสฎิ ฐนี อ฾ ย
(เพลงลาเดนิ )

เฝูาคอยสบตาหาไดห฾ ฽าง
คั้นแลว฾ นางเหล฽านั้นกถ็ อยหนี
คงเหลือคนเดียวกลางเวที
วาสิฎฐีงามสุดสดุดใจ

กามนิตมองไปใจสะทก
ลกู คลีตกจากเวทกี ระเด็นหาย
กามนติ กระโดดเข฾ารบั เร็วไว
รับไดแ฾ ล฾วโยนลกู สง฽ คืน

ยนื และจ฾องมองตาทังคู฽
สง฽ ลูกคลีใหซ฾ ตู฾ าจอ฾ งส฽องนาํ
สุขเลิศล้ําอกสั่นทรวงกระสนั
ตาต฽อตาประสานกันจ่ังแมน฽ มันนอนอ฾ ง...
(ลาย่าว)
วาสฎิ ฐแี ลจ฾องมองตาจนเสม฽น
โชคดที ี่มาเหน็ วาสฎิ ฐแี ม฽ร฽างนอ฾ ยตาละหอ฾ ยเข฾าใส฽กัน
(บทที่ 6)
ยอมรับวา฽ น฾องนน้ั ไหวหวน่ั ดวงฤดี
สขุ สดุ แสนเปรมปรียแท่ีประสานตาน฾อง
วาสิฎฐมี องจอ฾ งประสบตากบั พี่
สายตาน฾องและพป่ี ระสานเขา฾ ใส฽กนั
(บทท่ี 7)
รส฾ู กึ เสียวสบน้ั ปุวนปใ่นในอุรา
ตาต฽อตาประสบกันหวนั่ ไหวใจนอ฾ ง
ประคองกายใจเข฾านาํ กันท้งั สองฝาุ ย
คันบ฽ไดเ฾ ปน็ เมยี กามนติ บอกไดค฾ งตายแท฾แน฽นอน
(กลอนลง)
คอยฟใงตอนอมตะของความฮกั สองฝุายชายหญิงพร฾อม...

196 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

197

กลอน นทิ านกามนิต – วาสิฏฐี ตอนท่ี 3 197
ทานอง ลาทางส้นั สลับย่าว
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2523

(บทท่ี 1: ลาย่าว)
หันมาบน้ั บ฽อนทา฾ วบาบา฽ วสาตะเคยี น
ท฾าวกะเวียนเอานางแต฽โดนนานแล฾ว
วาสิฎฐนี างแกว฾ บ฽หวั ซาจาต฽อ
สาตะเคียนบ฽ท฾อนํางอ฾ หมอ฽ มพระนาง
(บทที่ 2)
ตอนลูคลีตกฮ฾านท฾าวกะแล฽นตามตดิ
แตบ฽ ฽ทันกามนติ เพาะว฽าปญใ ญาดอ฾ ย
ในตอนนัน้ กามนิตแขวนสร฾อยแก฾วตาเสือเสน฾ ใหญ฽
สาตะเคยี นซากไดก฾ ําสร฾อยค฽วงคืน
(บทที่ 3)
เดาะคลีเสร็จราบร่ืนกามนิตเลยกลบั
ชวนสหายโสมทัตต฽าวคืนเมืองบา฾ น
เห็นเหตุการณแคราวนน้ั ซวนใจไหวหวน่ั
ถามว฽าซายผูน฾ ้ันมาแท฾แต฽ใส
(บทที่ 4)
โสมทตั บอกให฾เขาซ่อื สาตะเคยี น
ลกู ประทานมนตรซี อื่ เสยี งพอฮ฾ู
ตอนนกี้ ามนิตรว฾ู า฽ มีคนอาฆาต
แตบ฽ ฽อาจเลกิ ลม฾ ความยง้ั ช่งั ใจ
(บทที่ 5)
คันบ฽ได฾พบน฾องเปน็ เทื่อทสี่ อง
บ฽หวังมองสาวใดเอย฽ูในใจนี้
อเุ ชนสี บิ ฽คืนไปซํ้าเปน็ ตายกะตามซ฽าง
ทา฾ วเทยี วไปมองทางอทุ ยานลัดถ฾า หานอ฾ งสว฽ู นั
(บทท่ี 6)
คืนน้นั โสมทตั ท฾าวได฾นัดเมทินี
กามนติ คนดีมิดหายไปพร฾อม
ซอมเบิ่งเดอื นคืนนั้นสลวั ดาํ มืดค่าํ
คนสวมชุดดําไปท่ลี านอโศกกวา฾ งสถานท่ีนดั กนั …
(บทท่ี 7: ลอ่ งสับสีพนั ดอน)
กามนิตสะบัน้ ยนื สัน่ จนขาแข็ง
ปีนกําแพงมาเหน็ ส่ันเซน็ ตาค฾าง
พอมองเหน็ เรือนรา฽ งวาสฎิ ฐนี วนนางฮปู น฾องสงั งามค฽อง

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

198

นบี้ แ฽ มน฽ ความฝในเปน็ ความจรงิ ทพ่ี บนอ฾ งเหน็ หนา฾ อกี เทื่อสอง
(บทที่ 8)
ตอนท่เี ห็นวาสฎิ ฐีน฾องกะคอื ด่งั เดียวกนั
ตะลงึ มึนมองเห็นส่ันเซน็ แลจ฾อง
ส฽วนว฽าโสมทัตท฾าวฟาู วไปจูงเอาแขน เมทนิ ีนางหนไี ปบงั ตน฾ อโศก
จ่งั แม฽นโชคเข฾าข฾างเหลอื ไวต฾ ง้ั แตน฽ าง
(บทท่ี 9)
กามนิตคอ฽ ยๆย฽าง ฟาู วแอบย฽างเขา฾ ไปหา
ตาตอ฽ ตาประสบกนั เลยบ฽ทนั จาเวา฾
เสียงเบาๆกระซบิ อ฾ายวาสิฎฐซี วนชาย ใหม฾ านง่ั ม฾าหินออ฽ น
กามเทพแผงสอนเบ่งิ ตากันได฾แตย฽ ้มิ ใจสบัน้ สั่นระรวั
(บทท่ี 10)
กามนติ ฟาู วเอาสองมือค่ัวกอดเอาตวั น฾องมาผา฽ ง
ฟใงวาสฎิ ฐคี างเสยี งกระซบิ องิ่ ออ฾ ย ความนอ฾ ยสํ่าใส฽หู
(บทท่ี 11)
บอกวา฽ น฾องอยากฮ฾พู ี่มาจากแดนไดเ
ขอขอบใจคืนท่ชี ายมารบั ลูกคลนี างไว฾
ใจต฽อใจตรงกันแล฾วแมน฽ เอาหนงั สามแกวมาผูกไวก฾ ะบอ฽ ย฽ู
ความฮักมันพาหล฽พู อปานงูเกย้ี วไม฾หัวใจเต฾นเกือบบท฽ นั
(บทท่ี 12)
เสยี วกระสนั ไปท่ัวร฽าง วาสฎิ ฐีนวลนางยอมให฾อ฾ายทกุ อย฽าง
กามนติ กอดแนบเนอื้ นวลนาง
คอ฽ ยๆจับไหลเ฽ นน฾ เหลยี วเห็นฟูาทอ฽ ฝาุ มือ...ละน฽า...
((บทท่ี 13: ลาทาสนั้ )
ใจวอื่ ฮ฾อนศรฮกั ปกใ ทรวง
เป็นภาพลวงหลงไหลไฝลุ ะเมอนาํ น฾อง
ท้งั สองขา฾ งวาสิฎฐีกะฮกั ฮอ฽
ความฮกั เร่ิมเกดิ กอ฽ บดั ว฽าพอ฽ ทราบเรอ่ื งสเิ คอื งฮ฾อนสํา่ ไดเ
(กลอนลง)
ตอนตอ฽ ไปคอยฟใงสรปุ บนั้ มันสแม฽วนนทิ านม฾วน...

198 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

199

กลอน นิทานกามนิต – วาสิฏฐี ตอนท่ี 4 199
ทานอง ลาทางสน้ั สลบั ย่าว
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2523

(บทท่ี 1: ลายา่ ว)
เฮ็ดจั่งซ่ันสม฽ู ้อื ข฾ามลว฽ งหลายเดอื น
สองคนเพียรแพงฮักบม฽ วี นั เวน฾
โสมทตั นนั้ กะเทียวไปเล฽นเมทินเี ปน็ ค฽ู
อย฽ูบนลานอโสกกวา฾ งไปหานอ฾ งส฽ูคนื
(บทท่ี 2)
ความรักแสนราบรนื่ ดดู ดื่มหนกั หนา
ความทราบถงึ บดิ าพอ฽ พระนางจนได฾
สาตะเคียนน้นั เข฾ามาเหน็ ฮขู฾ า฽ ว
นาํ เรอ่ื งราวขนึ้ ฟอู งเศรษฐีทา฽ นซา฽ งทอง
(บทท่ี 3)
แถมยงั สง่ั ลูกนอ฾ งเอาชีวิตกามนติ
วาสฎิ ฐเี ลยเหมิดสิทธิออกมาหาอา฾ ย
พ฽อปดิ ตายในห฾องขงั นางบอ฽ ให฾ออก
เมทนิ ีเลยบอกวา฽ สหิ าเหล่ียมเลห฽ แ ใหอ฾ วนอา฾ ยไดพ฾ บกนั
(บทที่ 4)
วันสําคัญทอ่ี กี ครั้งได฾นดั แนะกนั มา
เมทินีนางหาซ฽องทางจนได฾
หาหลทางพบกันครัง้ สุดทา฾ ยอยใ฽ู นดงศรีเสยี ด
เมทนิ ซี ฽อยให฾ได฾มาพอ฾ นดั หมาย
(บทท่ี 5: ลาลอ่ งสับสีพนั ดอน)
วาสิฎฐเี ห็นอา฾ ยโผกอดจมุ พิต
โดยบท฽ ันนกึ คึดสิง่ สมิ าพานพ฾อ
พอเม่ือวาสิฎฐีตง้ั สติตรงทรงเทย่ี ง
บอกให฾อา฾ ยฮเู฾ รอื่ งวา฽ การฮ฾อนด฽วนถึง
(บทท่ี 6)
ถ฾าอ฾ายขืนอยูน฽ ต่ี ฾องถึงทที่ างตาย
มคี นหมายเอาชีวิตให฾พต่ี ายวายเม้ียน
ขอให฾คืนเฮอื นเหย฾า ไปบอกสองเขอื พอ฽ แม฽
แลว฾ แหเ฽ อาขันหมากพร฾อมขอนอ฾ งแต฽งงาน
(บทท่ี 7)
พอเมอ่ื จบความต฾านนํา้ พระเนตรนองตก
ยนื ซบอกกามนิตคราํ่ ครวญหวนสะอืน้
ท฾าวกะยนื ประคองนอ฾ งมองเหตกุ ารณคแ ดิ ไปท่วั

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

200

ความเคยได฾เปน็ ผวั สมิ าขาดสะบ้นั ปนใ ไวค฾ รึ่งทาง
(บทท่ี 8)
มือกอดนางพรางเวา฾ สันเอาแตค฽ วามม฽วน
วาสิฎฐีนางซวนประนมมือยกขน้ึ สาบานร฽วมฮว฽ มกนั ...ละนา฽ ..,.
(บทที่ 9: ลาทางสั้น)
บดั นคี้ อยฟใงบ้ันบทหน฽วงทรวงกระสัน
ตอนพลัดพรากจากกันสิกล่ันหาความเวา฾
ย฾อนว฽าฮักสามเส฾าจั่งเป็นไปลายงตา฽ ง
วาสิฎฐีนวนนางสไิ ดเ฾ ปน็ แมม฽ า฽ ยแต฽ผวั นนั้ หากบต฽ าย
(กลอนลง)
ในนทิ านตอนปลายสุดทา฾ ยแห฽งม฽วนซวนฟใงเรือ่ ง

200 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

201

กลอน นทิ านกามนิต – วาสฏิ ฐี ตอนท่ี 5 201
ทานอง ลาทางสน้ั สลับลาพ้นื และลาเดนิ ขอนแกน่
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2523

(เพลงลาเดินขอนแกน่ )
- ประนมมือสาบานร฽วมขานกลา฽ ว

เป็นเรื่องราวออ฾ นรกั ปใกใจหมาย
ชว่ั นาตาปีไม฽เส่อื มคลาย
ถงึ วอดวายชวี ติ จติ ไม฽ลมื

- คิดถงึ ใต฾เงาจันทรแลานอโสก
แสนวิโยคจากไปด฾วยใจฝนื
ต฾องกลับอเุ ชนโี ดยกลํา้ กลืน
อโศกยนื เป็นสักขีพยาน
(ลาพ้ืน)
วานวอนไหว฾สง่ิ ศักดิ์สิทธทิ งั หลายใหม฾ าจอ฾ งมองหลํา่
นาํ ความรักซอ฽ ยให฾อยา฽ ไกลข฾างห฽างหนี
จากม้ือน้มี อื้ ใหม฽ใหก฾ ลับมาจนช่วั นาตาปีอยา฽ ใหม฾ วี ันฮา฾ ง
(เพลงลาเดนิ ขอนแกน่ )

- ถา฾ ชีวติ ตายไปให฾ช฽วยเถดิ
ให฾ได฾เกิดคงคาบนสวรรคแ
ชาตหิ น฾ามีจริงขอพบกนั
ชาตินี้นั้นขอรกั ปกใ ชวี ี

- สุดเหงาเศรา฾ ใจวิปโยค
ลานอโศกทเี่ ราเคยสุขี
ชาติน้ชี าติหน฾าหรือถ฾ามี
กามนติ วาศิฎฐขี อรว฽ มกัน
(ลาพื้น)
หันมาจ฾องมองดูอีกเทอื่
เหน็ นางย้มิ ระเรอ่ื เทิงพร฾อมพ฽องนา้ํ ตา
แสงจันทรแจ฾าสอดสอ฽ งงามใส
พนี่ แ้ี สนจําใจหา฽ งวาสิฎฐนี อ฾ ย
(บทท่ี 1: ลาย่าว )
วอยขึ้นเทงิ หลังม฾าบก฽ ล฾าเหลียวหลงั มองนอ฾ งจกั เทอื่
จําใจพรากจากเมีย นองนํ้าตาสะอื้นบ฽เหลยี วหนา฾ อ฽วยคนื
(บทท่ี 2)
กามนิตสะอืน้ ลาจากเมียหนี
บ฽ทนั ถึงอเุ ชนีถกื โจรจบั ได฾

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

202

บ฽ทนั ไปถงึ บา฾ นถกื โจรองคคแ ลุ มี าล จับเรียกค฽าไถ฽
สว฽ นสรอ฾ ยแก฾วตาเสอื โจรมันดึงซากได฾ไปไวย฾ ดึ ครอง
(บทที่ 3)
ทังผอ฽ งผัดนดั มื้อให฾พ฽อไปหา
เอาเงนิ มาไถ฽ถอนแลกเอาตัวไว฾
คอยฟงใ ไปตอนหน฾าวาสฎิ ฐีสิเวา฾ ตอ฽
ในนทิ านสจิ อ฾ ตามเรอื่ งสฟ฽ู ใง
(บทที่ 4)
ตอนนีข้ อหยดุ ย้ังไว฾กอ฽ นกามนติ
ถกู หรอื ผิดโปรดโปรดจ฽งใช฾การวิจราณายาน กราบประทานเอาไว฾
ฉันราตรเี ขยี นใหป฾ ระพนั ธกแ ลอนยอ฽ เรอ่ื ง
คอยฟงใ เรอ่ื งตอ฽ หน฾าสิหนากว฾างกว฽าหลัง
(กลอนลง)
สีลงั จงั ขอหยดุ ยั้งลงกอ฽ นในตอนท฾าย ...

202 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

203

กลอน วาดฟ้อนอสี าน ทา่ ที่ 1-8 ตอนที่ 1

ทานอง ลาทางส้ัน

ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2524

(กลอนขนึ้ )

โอละนอ...

เวา฾ เอย -เว฾าเรื่อง--ศิลปะ -การแสดงพน้ื บา฾ น ของเกา฽ -เฮางามหลาย

ซิขอวาด-ลวดลาย การฟูอน-สามสิบสองทา฽ -

-มรดก-อันล้ําค฽า มาแต฽-ดนนาน

ขมุ ปใญญา-อีสาน ของพ้ืนบา฾ น-เฒ฽าเกา฽ -

-คน โบราณ-บอกเลา฽ เรื่องวาดฟอู น-อสี าน

ฉนั ราตรี-ซขิ อเปิดตาํ นาน ฟูอนพนื้ บ฾าน-ใหเ฾ บงิ่ -เทิงลาํ พร฾อม

โอละนอ..นวลๆ เอย..

(บท 1 )

ละแม฽นว฽าเด฾อนาย- -

พรรณนา-การฟอู น- - กลอนลํา-เฒา฽ เกา฽ -

-มรดก-แต฽เคา฾ กกเหง฾า-เพิ่นสอน

(บท 2)

บทบาทฟอู น แตก฽ อ฽ น-ปางปฐม -

-ช้นั บรมครู ฮจ฾ู ริง-เห็นแจง฾

คณุ แมห฽ มนุ ลืมแลงเปน็ ครูสิทธิส์ อนให฾-เซิงทรงวาดทา฽ -

-สบื ทอดมา-แตพ฽ ุ฾นมูลเค฾าเกา฽ เดมิ –

(บท 3)

-จุด -แรกเริ่ม ออกท฽า-วาแขน-

-ถกู จังหวะ-ลายแคน แอ฽นคีง-ลําฟูอน

ยอขายอ฾ น - กางแขน-ฟูอนแอน฽ -

-เฮ็ดตาสี-ซอนแลน ทําท฽าทาง-ย้ิมแปนู -ใหแ฾ ฟนจอ฾ ง-ส฽องหา-

(กลอนตดั )

(ลาก)

ทา่ ท่ี 1 - ฟอู นทา฽ -แฮ฾งตากขา -

-เฮ็ดปีก-ตก ลงมา ยอขาขนึ้ ฮบั -

-สมพอดี- กนั มับๆ เอ้ินทา฽ -แฮ฾งตากขา –

-ท่าที 2-ลองมา -ฟอู น ท฽ากา-ตากปีก

^เฮ็ดขา-สหี ลกี ๆ กลางปีก-ออกมา -

-ขากะหลีก-พอขาเอิ้นวา฽ กา-ตากปกี

ทา่ ท่ี 3-นแ้ี ม฽นฟอู น-ท฽าผกี -หือว฽าหลกี -แม฽เมยี >

-ฮตี คอง-บ฽เฮ็ดเสีย ยําเกรง-แมเ฽ ฒ฽า v

ปากกะเวา฾ วา฽ ลูกขอ-ทางไป -

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 203
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

204

-แม฽เฒ฽า-หลกี เร็วไว- ลูกเขยก฾ม-หัวรบั -

-มือ กะงมุ฾ -หาํ ปใบๆ คาํ นบั -แมเ฽ มยี -

-ขากะส่ัน-เทียๆ> ปากว฽าขอ-ไปแหน฽

ขอ-แหน฽แม฽ ให฾กระบาท-ไปแหน฽

เฮด็ เดอแม฽ เฮด็ ตามคอง-เฒา฽ แก฽ ฮตี เกา฽ -โบราณ -

-ศิลปะ-อสี าน เอิน้ ทา฽ -หลกี แมเ฽ ฒ฽า v

ทา่ ที่ 4-ฟอู นท฽าเสอื -ออกเหล฽า เสียงฮอ฾ ง-คาํ รามๆ ^-

-เสอื -โตผ฾ู-เอน้ิ ถาม เสยี งกระโซก-โฮกฮาก

ยอ฾ นเสอื หวิ เพน่ิ อยาก-เสือแม฽ มาดน -

-จ่งั เวา฾ -ตดิ ปากคน ว฽าท฽าเสือ-ออกเหลา฽ v

ฟอ้ นทา่ 5 ยา฽ งเลาะหนอง-หม฾องเกา฽ เอ้นิ ท฽าเต฽า-ลงหนอง>-

-เห็นแต฽กระดอง-งุบงูง฾ บุ งบั งุบงบั แลว฾ -งบั งง฾ู ับแงบ

หากินตาม-รูปแบบ เต฽าเพ็ก-เตา฽ นา >-

-เห็นปลาคอ฽ -ลอยมา คาบหวั -สวบกั๊บๆ -

-ปลาแนว-อน่ื บน฽ ับ บ฽ซา-บ฽สน -

-คันปลาคอ฽ -มาวน สวบหวั -คาบลึด -

-จั่งแมน฽ เป็น-ตางึด ซุมเตา฽ -ลงหนอง

ฟอ้ นทา่ 6-ปลาสะโด-ลงคลอง -แกวง฽ หวู ือวาบๆๆๆ

เห็นปลาเขง็ -แลว฾ คาบ หวั ซดิ -ทนั ที -

-หากบก฽ นิ -อหี ลี คาบหวั -หยอกเหลน฾ v

แต฽กะบ฽-ละเวน฾ จอบๆ-มองๆ >-

-เอน้ิ วา฽ ทา฽ >-ปลาสะโดลงคลอง แกว฽งหูซูนํ้า

ฟอ้ นท่า7> ฟงใ เสียงดงั จว฾ มจ฾าม สักสุม฽ -หาปลา -

ข฾องมัดแอวแลว฾ หา สอ฽ งลง-ในนํ้า

เสยี งจ฽วมจา฽ ม -กะเดอละแม฽น จว฾ มจ฾ามๆสกั -ตะพดึ -ตะพือ-

-เสียง ตาํ ปึ้ก- นน้ั คือแมน฽ ปลา-ถืกสม฽ุ

มอื โค฾เล฾-ลงลุ฽ม ข฽มเนน฾ -หวั ปลา-

-จกแลว฾ กํา-ออกมา -ปฺาดโท-ปลาคอ฽ ใหญ฽

หกั คอโปะฺ -แล฾วใส฽ ในขอ฾ ง-เตรียมมา -

-ทา฽ สกั ซุม฽ -หาปลา นาใผ-กะบจ฽ ง฽

ฟ้อนทา่ 8 แมน฽ คอนคุ-ลงท฽ง หาหอย-หาปู

ตากะเหลยี ว-หาฮู> มอื เตรยี ม-ไม฾แหย฽

เห็น ขวยหยัง-กะแล฾วแต฽ ขุดนํ่า-นําฮู -

-ขุด ไดก฾ บ-เขียดปู แล฾วไป-ขวั -หอยตอ฽
เสียง-ขัวหอย-ดังเจาะ ๆ สับน่ํา-ลงไป-

-เซาะ หาหอย-เข฾าไง เสียมตาํ - ดังเจาะ

ดังเจาะ สับหอย—ดงั เจาะ -

204 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

205

-อ฽วยหาลาย -แลว฾ เซาะ เสียมโสก-สับหา-
-จกั หอยจูบ-หอยนา มีหลาย-เอานี่
เอาไปเฮ็ด-หอยจ่ี หอยออ฽ ม-หอยแกง -

-กนิ อมิ่ แล฾ว-มีแฮง - น้นั ละแมน฽ -หอยจ่ี
เอาเมอื ฝาก-นอ฾ งพี่ ผบู฾ ฽-ไดม฾ าหา-

-ได฾เตม็ คุ-คอนมา หลงั ขด-หลงั โก฽ง
มาฮอดเฮอื น-แลว฾ ผดั เทใส฽ด฾ง ปูน฾อย-หนีบหาํ
ฮ฾องบอกเมยี - v ผัดว฽าเฒา฽ -เอยเฒ฽า-เอาไฟมาขาง -

-ซ่ัววา฽ ป-ู ซวิ าง หาํ แหม฾ -อ฽อยฮอ฽ ย
พวกพี่นอ฾ ง-มาซอ฽ ย มาเบ่ิง-มาดู-

-เลยฝาก-กบเขียดปู กับหอย-เมือจ่ี
ฮกั กันแบบ-น฾องพี่ วิถคี น-อสี าน-
-แฝงไว฾ใน-ตาํ นาน ลลี า-ท฽าฟูอน v

ตอนน้ีเด฾อ^- กะตอนนโี้ จะบทซอ฾ นๆ จบกลอน-แปดท฽า -
-คอยถ฾าฟใง-ยกหนา฾ ซหิ นากวา฾ ง-กว฽าหลงั ๆ

กว฽าหลงั ซิหนากว฾าง-กว฽าหลังๆ
(กลอนลง)
สีลงั จัง-ซิจัง้ ไว฾ ตอนหนง่ึ ทอ฽ นน้ี ฾า...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 205
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

206

กลอน วาดฟอ้ นอีสาน ทา่ ท่ี 9-16 ตอนที่ 2

ทานอง ลาทางสั้น

ประพนั ธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2524

(กลอนขนึ้ )

โอละนอ..

ภูมเิ อยภูม^ิ ภูมิปญใ ญา-พนื้ บา฾ น เฒา฽ เก฽า-เฮาสะสม

-ถือเป็นคา฽ นิยม -ของค้ําคูณค฽า -

-การฟอู น-สามสบิ สองทา฽ จดั ไดว฾ า฽ -เปน็ ตาํ นาน >

คน-โบราณ ไดต฾ ุม฾ โฮม -เอาวิถี คนอีสาน

มาแฝงไว฾-ใส฽วาดท฽า.. ลีลา..ฟูอน.

โอละนอ.. นวลๆ-เอย..

(บทท่ี 1)

ละแมน฾ วา฽ -เดอ฾ นาย

พรรณนา- การฟอู น>- ตอนสองรองต฽อ

แต฽งเปน็ -กลอนย฽อๆ พอไดฮ฾ ฾ู-ซค฽ู น^

(บทท่ี 2)

ตอน-แรกตน฾ มแี ปดท฽า-การแสดง

คุณแม฽หมนุ - ลมื แลง ผ฾ูสบื สาน-สอนไว฾

ปนใ เปน็ -มรดกใหฉ฾ นั ราตรี ศรวี ิไล ไดเ฾ ขยี นกลอน-ซ฾อนต่ืมๆ-

-เพื่อบ฽ลมื -ฮากเหง฾ากกเคา฾ -เก฽าเฮา

(กลอนตัด)

ฟ้อน-ทา่ 9 แมน฽ ท฽า-ยา่ํ ปลาหลด

เฮด็ หลัง-สีขดๆ ก฾มลง-ต่าํ ๆ-

-มอื ดึงเขิง-ขาย่ํา เหยยี บยา฽ ง-ถอยหลงั -

-หูกะเหย่ียง-ถา฾ ฟงใ เสียงปลา-ตําปกฺ

พอไดย฾ ิน-แลว฾ ยก เขิงฮอ฽ น-ทันที-

-ลา฾ งขี้ตม-ดๆี เหน็ ปลา-หลดใหญ฽

มอื ฟูาว-หอบมาใสใ฽ นขอ฾ ง-ทันที >

ท่าที่ 10 เตรยี ม-สวงิ ดีๆ แลว฾ ฟอู นท฽า-แค฾งก฾งุ -

-หยงั กะเปน็ -หยุ฾งๆจกั หนวด-กุ฾ง ผกั แหน-

-แมงละงาํ -ท฾องแป ปลาซิว-หวั หงอก v

ถกื อีป่ งิ -ซิดออกๆ เตน฾ ด฽ง-ทันที- ^

-เขีย่ อีป่ งิ -ออกหนี เกบ็ เอา-ซิวกง฾ุ v

เฮ็ด-หนา฾ สีหยงุ฾ ๆ แค฾งกง฾ุ -แคง฾ ปลา-

-ตามบวกหนอง- คลองนา^ หากิน-ว้นึ ๆ

ท่า 11 แมน฽ ฟูอนทา฽ -ลําพ้ืน> แบบเกา฽ -โบราณ-

-วถิ ีคน-อสี าน มว฽ นหลาย-เหลอื ลน฾

206 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

207

เสยี ง -แคนดงั จ฾นๆ –คนผู฾มาฟใงลํา จนได฾ควด-หม฽องเยยี่ วๆ-v

-ฟูอนผ฾ูเดียว-ซอดแจ฾ง แสดง-ไดย฾ ง่ั คนื

ลายลําพนื้ -เสยี งแคน ว฽า-หลอ฾ นโถ฾ย v-

-เสยี งลํา-โอ฾แล฾วโอย฽ ขึ้นตาม –ทาํ นอง >

(ลาก) ผูฟ฾ งใ -เข่ยี ข่ีกะบอง จนฮูดงั -เปน็ ซี่

(ทานองลาพ้นื )

ลาํ จงั่ ซี้-บใ฽ หล฾ ูกใผเสีย บ฽ใหเ฾ มยี -ใผฮ฾าง-วางกนั ปละปล฽อย

ขอ฾ ยวา฽ จั่งซี้-เมืองบา฾ น ซิเจรญิ ทรมานเอย฾ –หล฾อนไถ฾ๆๆ

ต฾ุมถ่ๆี -ตม฾ุ พี่ ตุม฾ นอ฾ ง จง่ั ว฽าเงิน บม฽ -ี ไปกู฾พี่กน฾ู ฾อง

ตุ฾มถๆ่ี -ต฾มุ พต่ี ฾มุ น฾อง จัง่ วา฽ เมยี บม฽ ี-ไปตอกพ่ี ตอกน฾อง

ทา่ 12 น้ีกะสวย-งามคอ฽ ง แม฽นฟอู นท฽า-ลาํ กลอน-

-พอแต฽ลํา-จบตอน แล฾วกะฟอู น-เขา฾ ค฽ู

หมอลําชาย-ญิงอย฽ู กลางฮา฾ น-เวที

-ชายนาํ จก -ของดี ฝุายผ฾ญู งิ -ปใดปูอง

บน฽ ้ันเด฾อ^ กะบใ฽ หจ฾ ก-ถกื หมอ฾ ง มลู แม฽-ปในมา>

-พร฾อม กันเทงิ -แขนขา - - ทา฽ ลํากลอน-ฟูอนคู฽

ทา่ 13 ฟอู นทา฽ -หมอลําหม฽ู แตกต฽าง-ลํากลอน-

-ทแี รกฟใง-บทตอน นิทาน-การพากยแ

ตอนจบฉาก-ฟอู นเข฾าซมุ฾ ถอยหลงั -

-ทางหู-เหย่ิยงฟใง เสยี งแคน-แลน฽ แต฽น v

น้ีจง่ั แม฽น-ฟอู นลาํ หมู฽ โบราณ-

-เป็นตํานาน-อีสาน การฟูอน-ยุคเก฽า

ทา่ 14 บอกเลา฽ ฟูอนทา฽ ลํา-สนิ ชยั -

-ยา฽ งเฮียง-หน฾ากันไป สามคน-อา฾ ยน฾อง

บ฽มแี นว-ขัดขอ฾ ง ตอนหลานนาํ -เอาอา-

-ซอื่ วา฽ -สุมณฑา ผูเ฾ ป็น-น฾องพอ฽

มคี วามลํา-ติดตอ฽ ก฽อนซฟิ อู น-เดินกลอน

เสยี งแคนมว฽ น-ออนซอน เปาุ ข้นึ -ดงั จน฾ ๆ-v

-อรมั ภบท-เบ่ืองตน฾ ตามเรื่อง-สินชัย >-

-ฟูอน-เดินหนา฾ ออกไป จ่งั ถอยหลงั -เขา฾ ซุ฾ม v

ฟูอน-ขึ้นเทิง^-แลว฾ แอ฽น หลงั ลุ฽ม v เฮด็ โตโคง฾ -ลงไป-

-ฟอู นหมอ-ลําสนิ ชยั ตอ฾ งพาด-หวั ขอ฾ ก฽อน

(ทานองลาสนิ ชยั )

ฮ่มื บดั นี้ จกั กล฽าวกํ้า-ปางก฽อนสนิ ชัย
คราวเมอื่ -นาํ เอาอา ซขิ ่ีสังขแ-ลอยนา้ํ ..

แยงไปก้าํ -เมืองกมุ ภณั ฑแ-ยักษแใหญ฽ พุน฾ เย฾อ..

สังขแสนิ ชัย-พรา่ํ พรอ฾ ม สีโหอา฾ ย-ดว฽ นพลัน

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 207

ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

208

วา฽ ทอ฽ น้ัน v ซิฟาู วดว฽ น-ไปสา ^
ละจงั่ วา฽ -สินชยั บา ซอิ ว฽ ย ลาลง-นอลายฟูอน (เสียงแคน-ลําสินไซ)
ทา่ 15 ยกขาขนึ้ -แจ฽แด฽ ฟอู นทา฽ -ลาํ เพลิน >-
-เปน็ นา฽ -สรรเสริญ ลาํ เพลิน-ยุคเก฽า v
เสียงแคน-เปุา v ออกลาย-โบราณ >-
-ฝุายดนตรี-ประสาน เสยี งพณิ ดดี ด฽ง
(ทานองลาเพลนิ )
โดดดดิ ง฽ เสยี งพณิ -โดดดดิ ง฽ ๆ-
-เสียงแคนม฽วน-จ฾นๆ พิณกะโหย฾น-กลอ฽ มกัน
ว฽าทอ฽ นัน้ ซิออกท฽า-ลําเพลินๆ -
-ใส฽กระโปรง-เขนิ ๆ ซยิ า฽ งเวนิ -อย฽ูเทงิ ฮา฾ นๆๆๆ
(ทานองสุดสะแนน)
ท฽า 16 การละเล฽น-พน้ื บา฾ นๆ-ฟูอนทา฽ -หนังตลุง-
-มีผู฾คอย-พยงุ ซักหนัง-เสยี บไม฾
ขาดบไ฽ ด฾ ตลกเอก-ตวั ยง >
-เอาไว฾เลน฽ -ซูโรง คอื บกั ปุอง-บักแก฾ว
ฮอดยาม-เตย฾ จบแล฾ว กะเชิดออก-จากจอ-
-ผ฾ูเชิดหนงั -เตรียมรอ เอาไปเสียบ-ทอ฽ นกลว฾ ย v
เสยี งแคน-อ฽วย ลายเต฾ย-ทันที -
-บักแหมบ-ลาํ น่ํานี เสยี งหลอ-เสียงล฽อง
(ทานองลาเต้ย)
นั้นแน-฽ กะละวา฽ นอนาง จบๆ-กะละวา฽ จ่งั น฾อง
งามๆ-กะละว฽าจ่ังนอ฾ ง กะซา฽ งบไ฽ ปกินขี้-หัวมอง นล้ี ะแมน฽ นาํ ไก฽
ขฮ่ี ฾าย-กะละวา฽ จ่ังอา฾ ย กินขา฾ ว-น่ีแม฽น บ฽ายปลา
โอ฾ยน้ัน ละน฽า-นวลใน น฾องน฽าๆ หางตา-อมี ะแหล แถแถดๆๆๆ
(เว้า) เสยี บ ท฽อนกลว฾ ยจกึ ..
(ทานองสุดสะแนน)
ยงั อย฽ูหลาย-รปู แบบ วาดฟูอน- อีสาน-
-ฝากไวเ฾ ป็น-ตาํ นาน ให฾ลูกหลาน-แพงไว฾ v-
คอยนั้นเดอ คอยเบิ่งไป-ตอนหนา฾ ๆ อย฽าหนปี ละ-เดอทา฽ น -
-การแสดง -พืน้ บ฾าน ประสาน-สร฾างสง่ิ ดี
ส่งิ ดี ประสาน-สรา฾ ง-สิ่งดี
(บทลง)ภาคอีสาน-เฮามี มรดกลํา้ ค฽า.. ลีลา..ฟอู น...

208 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

209

กลอน วาดฟอ้ นอสี าน ท่าท่ี 17-24 ตอนที่ 3

ทานอง ลาทางสัน้

ประพันธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2524

ใช้ในโครงการฟ้อนอีสาน กับการออกกาลังกาย วิทยานพิ นธ์ โดยนิสิต

ปรญิ ญาโท มหาวทิ ยาลยั เชียงใหม่

(กลอนขน้ึ )

โอ฽ละนอ..เบง่ิ เอย฾ เบง่ิ บทบาท-วาดฟอู นซ฾อนตอ฽ -ตอนสาม>

เป็นทา฽ ฟอู น-สวยงาม > -ตามคองเค฾า-เก฽าแก-฽

-สบื สานมา-จากพอ฽ แม฽ ไดเ฾ ผยแพร฽-ฮอดลูกหลาน^

เป็นศาสตรแ-และศิลปศ฼ รอี ีสาน ฟูอนพืน้ บา฾ นv-เฒา฽ เกา฽ ..เฮางาม..แท.฾ .

โอล฽ ะนอ.. นวลเอย฽ ..

(บทท่ี 1)

ละแม฽นว฽าเดอนาย- -พรรณนา-การฟอู น > ตอนสาม-งามเดน฽ -

-เห็นประจักษแ-แจ฽มแจง฾ แสดงไว฾-ชดั เจน

(บทที่ 1)

ผม฾ู องเห็น-ประโยชนคแ ณุ ค฽าลา้ํ ศลิ ป฼ศาสตรแ-การแสดง-

-คุณแม฽หมุน-ลืมแลงๆ สบื สาน-สอนซ้ี

ฉนั ราตรี-ประยุกตมแ า ลาํ ฟูอน- -แต฽งเป็นบท-เปน็ ตอน ฟูอน๓๒ทา฽ -

-ลลี าบท-บาทฟูอน ของเค฾าคู฽-อสี าน

(บทท่ี 1)

ท่า 17 -ฟอู นท฽า หนุมาน ถวายแหวน-ยอยื่นๆ v-

-ท฽า กลมกลนื -ออ฽ นซ฾อย ยอนอ฾ ม-ยน่ื ถวาย (ลายแคน)

(กลอนตัด)

ทา่ 18 แม฽นผูส฾ าว-ล฾างไห เตรียมไว฾-ใสเ฽ หลา฾

ขันตกั น้ํา-เทลงหลายเหล฽า (หนั ใจ)

มอื โคเ฾ ล฾ละโค฾เล฾-ทางในๆ^-

-เอามือจก-เข฾าไป ลา฾ ง-จ฾วงหลา฾ งๆๆ กะจว฾ งหล฾างๆๆ

-หล฾อนแลว฾ --กะเซาลา฾ ง งมุ ไว฾-ทนั ที>

ฮอดยาม-บุญประจําปี จ่ังหงายข้ึน-ใสใ฽ หม฽ v

ทา่ -19 ตอ฽ ไต฽ ออกท฽า-วาแขน-

-ทา฽ นกยงุ -รําแพน > แอ฽นโต-โงโค฾ง

ยนื ตัวตรง-แล฾ววาดแขน-แอนไว฾ กระพอื ปกี สยาย-แขนฟูอน งอนแอ฽น-

-วาดวงแขน-จอดโค฾ง หางกะต้งั -โตง฽ งอน^>(ลาก)

เปน็ -วาทฟูอน บทบาท-ลีลา -

-ท฽า นกยุง-รําแพนเหยยี ดแขน-สุดโค฾ง

ทา่ 20 ฟูอนท฽านง-นางหล฾า v^มโนรา-สั่งย฽า

ยายชรา-บ฽ฮ฾ู หลงเลห฽ แ-เหล่ียมไป

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 209
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

210

ตัวะย฽าได฾ แล฾วสวมปกี -กางหาง

สว฽ น-มโนรานาง.. เจิดจเิ ลย-บินเจย฾ ..

(ลาเดนิ )

เลยไปหน฾า-มโนราเหาะเวนิ่ ..เวิ่นๆๆ -เว่นิ ..เวิน่ ๆๆ

เวิน่ ๆๆ -เวน่ิ ..เวิน่ ๆๆเวินไปนาํ ขฝี้ ูา-ถลาล่ิว ล฽องลอย-

-บญุ ผลา-น฾องหนอ฾ ยๆ จาํ ห฽างเหาะเหิน

แยงใส฽-เมอื งภูเงิน ซิเว่นิ บน..วนฟาู ..

(สดุ สะแนน)

ฟ้อนท่า 21-นกี้ ะงามสง฽า ฟอู นท฽า-รํามวย ^-

-นาฏศิลป฼-สดุ สวยรํามวย-แบบเกา฽

ตามฮตี คอง-บอกเลา฽ ตอ฾ งยกครู-ยกคาย>-

-ท฽าราํ มวย-งามหลายแม฽นสาวน฾อย-ปะแปูง

มอื จับแว฽น-มาแต฽งแยงเบ่งิ -ความสวย

-เสียงดนตรี-ราํ มวย วา฽ ตอ฾ ยแรด็ –แตด฿ แต฽ๆๆๆ (ดนตรเี พลงมวย)

มตี ั้งแต฽-พอ฽ แมอ฽ ดีตผ฽าน-นานมา

ท฽าสาวนอ฾ ย-ปะแปูง งามตา รํามวย-สวยสงา฽

22 -ฟอู นท฽า แหยไ฽ ขม฽ ดแดง

ส฽วนทางตานั้นแยง แหงนเบงิ่ ตน฾ ไม฾

เห็นฮงั มดยา฽ งใส฽ ไม฾สา฾ วแหย฽ทันที

มัดกะตา฽ ดๆี ใส฽ปลายไม฾ส฾าว

แลว฾ กะฟูาว เตรยี มแหย฽-เรว็ ไว

ค฽อยๆเหยาะ เข฾าไป ได฾ทีเรง฽ จา฾ ว

มอื กาํ ส฾าวยข฾ู ึ้นดึงลง ดงึ ลง-ยูข฾ ้นึ ดึงลง- ดงึ ลงๆ ยข฾ู น้ึ

ทังทกทงั ทืน้ เซหน฾าเซหลงั

มดแดงขูจากฮงั พังลงโพ฽ๆ

ถกึ กระต฽าก฾นโล฽ มดขูโพล฽ งมา

จกั กดั หูกดั ตา หน฾าหลงั นมก฾น

ลางโตหม฾น เข฾าไปทางใน

มอื กะจกเขา฾ ไป ปใดหลงั ปใดหน฾า

เกานําขานําก฾น นาํ แอวนาํ นม เงยก฾มลงเบิ่ง

เทิงผอ฽ งดึงไม฾สา฾ ว สาวได฾กะตา฽ นาํ

เตรียมคุน้าํ เคาะกะตา฽ เทลง

จุดประสงคเแ ลือกเอา ไขม฽ ดแดงงามล฾วน

ใช฾ผ฾าจ้ิวแยกส฽วน ไข฽ผาก ไขด฽ ี
ซุมแม฽เปูงกะมี แยกไวต฾ ฽างหาก

นีจ้ งั่ แม฽นลาํ บาก แหย฽ไข฽มดแดง

แฝงอยูใ฽ นวถี ี ชวี ติ คนอสี านไว฾

210 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

211

-ทา่ ที่ 23 - ฟอู น ทา฽ งูเกยี้ วไม฾ เกี้ยวได฾เกีย้ วดี-
-กอดเกี้ยว-คกั อหี ลี แม฽นงเู ขียว-เก้ยี วกา฽ ย
งโู ต-เปน็ -ตาหนา฽ ยแมน฽ งเู กีย้ ว-หวั คน-

-เหน็ แลว฾ -สปั ดน บ฽คือง-ู เก้ียวไม฾
เก้ียวหวั คน-บอกไว฾ เอ้ินว฽า-เฒ฽าหัวงู

ฟ้อนท่า 24 -เป็นตาเบิง่ -ตาดูเอน้ิ วา฽ ทา฽ --สอดค฽อ
สอด เข฾าออก-ติดตอ฽ ดึงคอ฽ - งอหา-
-ตาม บทบาท-ลลี า นาฏศิลป฼ –สอนไว฾

มือ ซา฾ ยขวา-สอดไสต฽ ง้ั ค฽อ-ยอตาม-
-ลลี าฟูอน-สวยงามตามครู-สอนไว฾

ขอวอน-คนรุน฽ ใหม฽ ให฾เฮียนฮู฾-ครูลาํ
ซอ฽ ยกันจด-กันจํา ฟูอน- 32 ทา฽
ตอน สี่ยัง-อยู฽หน฾า ซิมาเวา฾ -ตอ฽ เตมิ

ต฽อเติม ซิมาเวา฾ -ต฽อเตมิ
(กลอนลง)

ซอ฽ ยสร฾างเสรมิ -ศิลปอ฼ สี าน ใหฟ฾ เู ฟือ่ ง-เฮืองฮุ฽งเดอลงุ ..ปูา...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 211
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

212

กลอน วาดฟอ้ นอสี าน ท่าท่ี 25-32 ตอนท่ี 4

ทานอง ลาทางสน้ั

ประพันธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2524

ใช้ในโครงการฟอ้ นอีสาน กบั การออกกาลงั กาย วทิ ยานพิ นธ์ โดยนิสติ

ปริญญาโท มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

(กลอนขึ้น)

โอละนอ..

วาดเอยวาดลวดลาย ออกลีลา-ท฽าฟอู น ตอนส่ีมีมา >

วา฽ ไปตาม-บทกลอน ครผู ู฾สอน-ศิลปแ฼ สดง -

-ศษิ ยแแ ม฽-หมุน ลืมแลง^ เรยี นรอบรู฾-ซทุ า฽ .. ตาํ รา..ฟอู น..

โอละนอ..นวลเอย..

(บทท่ี 1)

ละแมน฽ ว฽าเดอนาย

พรรณนา-การฟอู น ในบทตอน-ยกส่ี

ฉันราตรี-ผแ฾ู ตม฾ เติมไว฾-ใสก฽ ลอน

(บทท่ี 2)

บทบาทฟูอน พ฽อแม฽-สอนมา

ควรจรรโลง-รักษาศาสตรแศิลป฼-อสี านไว฾

ปลูกฝงใ -จิตสํานึกใหฮ฾ กั ในความ เป็นไทย-เฮาไว฾ เดอท฽าน

เบิง่ วาด-ฟอู นอีสานแล฾วซ฽อย-อนรุ ักษไแ ว฾ ใหฟ฾ ฟู ืน้ ส฽งเสรมิ

บดั นเ้ี พมิ่ ทา฽ ใหมม฽ ีมา

ฟ้อนทา่ 25 นเี้ กยี่ วกับชาวนา ท฽าผูส฾ าว-หลกกลา฾

ถึงเวลามาแล฾ว-บายเอาตอก เหนบ็ แอวลงตากล฾า-ฟูาวฟ่ใง

บ฽หว฽ งหลัง-ห฽วงหนา฾ หลกทื้น-อยา฽ งเดยี ว

มือปใดเกี้ยว ใบอ฽อน -ซอนหา

มอื หนง่ึ ดงึ -หลกมาใส฽เตม็ กําไว฾

ตามถนดั -ขวาซ฾ายมอื กาํ เตะน่ํา

ฝนตกริน-ซาํ ๆ ผัดแม฽น แมงหม฽ฮู นี้ - บนิ ว฽อนโฮต฽ อม

หลก-กลา฾ พรอ฾ ม มอื กะผอ฽ ง-เกานาํ

ฮ้นี เจา฾ กรรม-มนั กดั ผน่ื คนั -เต็มหน฾า

เทงิ เกา-เทงิ หลกกล฾า ฝนรนิ -ฮนี้ กะไต฽

คนั ท฽อใด-แฮง฽ จา฾ วหลกฟาู ว-นา่ํ นี

ฟ้อนทา่ 26 น้ี- แม฽นลง แขกดาํ นา

เอน้ิ แขกมา-โฮมกนั แบ฽งสรร-ปในหนา฾

หาบกลา฾ -มายายไว฾ แล฾วเตรียม-แถวต้ังท฽า

แขนหนึง่ -อมุ฾ มัดกลา฾ น้วิ มือใบ฾-ใสก฽ ัน

มอื หนึ่งนนั้ เตรยี มรับ-ปใกลง

212 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

213

เอาตาม-จุดประสงคแ ห฽างกนั -ปในไว฾ 213
ปใกลงใน-ข้ดี ินแลว฾ น้ัน ปิดหัว-โปูมือก฽อน
ถอยหลงั -ตามขัน้ ตอน ดําจน เหมิดมัดกล฾า-สาแล฾ว จ่ังลา฾ งมอื
(กลอนตดั )
เฮ็ดมา-ฮอดซ฽มู อ้ื เอน้ิ วา฽ -ท฽าดํานา
ฟ้อนท่า 27 –ตามข้นั ตอน ถัดมาเอ้ินว฽าท฽า-เกีย่ วข฾าว
สมัยกอ฽ น-บอกเล฽าวานพีน่ ฾อง-มาโฮม
เอ้ินตามความ-เหมาะสม ลงแขกเกย่ี วขา฾ ว
ปากกะเวา฾ หัวม฽วน-ซวนฟงใ
สว฽ นทางมือ-กะกาํ ด฾ามเคยี ว-เก่ยี วกม฾
ถืกขา฾ วลม฾ แอวกะโก฽ง-ลงนํา
ถกื ต฾นข฾าว-สูงซัน ทางแอว-กะบป฽ วด
เสยี งเกย่ี วดัง-พวด ๆ เตม็ กอบ-เต็มกํา
ผล฾ู างคน-เทงิ ลาํ เทิงฟอู น-เทงิ เกยี่ ว
ใจกะบ-฽ หดเหีย่ ว ไดฮ฾ ักฮอ฽ -โฮมกัน
ซ฽อยชีวิต-สุขสันตแ รื่นเรงิ -เทิงม฽วน
อันน-้ี กะเป็นสว฽ น ผูกฮัก-ผกู แพง
แฝงไวใ฾ น-ศิลปแ฼ สดงวาดทา฽ -เกีย่ วขา฾ ว
ฟูอนท฽า 28–ตามตาํ รา บอกเล฽า ทา฽ ตักเขา฾ -มาตํา
เทิงทิกแกลบ-ฮอ฽ นฮํา ท฽าผู฾สาว-ตําข฾าว
อดีตครั้ง-ก฽อนเก฽า ตําข฾าว-กนิ เอง
ขอ฾ นซิแจง฾ -บรรเลง แตต฽ ีสาม-ตีสี่
จั่งแมน฽ น่ํา-เอาน่ี เสียงครก-มองดงั
เหยยี บหางมอง-สักกะลัน แข฽งกัน-ยามเชา฾
เสยี ง ครกมอง-ตําขา฾ วสักกะลัน สักกะ -ลนั่ ๆๆๆ
เปลย่ี นสากตาํ -สากต฽าว-สากซ฾อม- -
เทิงปใดต฾อม- -ทางปากครกมอง
เทิงขา฾ วกาก-ข฾าวก฾อง จกมาฮ฽อน-มาฝดใ
เฮด็ เปน็ -กจิ วัตร เอ้ินวิถี-ชาวบ฾าน
เก็บกากถิ้ม-ใหเ฾ หลอื แต฽ ข฾าวสาร
ตามรปู การ-หลายขน้ั มตี าํ มีตา฽ ว
คราวสดุ ท฾าย-แม฽นซอ฾ ม สุดสนิ้ -ส฽วนเซา
ฟ้อนท่ 29 - แม฽น สาวหลอก-สาวไหม
ต้ังหม฾อดนิ -เตาไฟ จฟุ ืน-ขึ้นกอ฽ น
เฮด็ ไฟสี-ออ฽ นๆ หยอ฽ น ฝใกหลอก-ลงไป
แล฾วซอมเบ่ิง-เส฾นไหม ว฽างามแลว฾ -หรือบ฽
พวงสาวคาบ-ปากหมอ฾ เตรยี มจ฾อ-เรง฽ ไว

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

214

ไมค฾ ืบเส฾น-ไหมไว฾แตะ ฝกใ หลอก-ลงไป

ค฽อยๆสาว-เส฾นไหมใสก฽ ระบงุ -เตรียมพร฾อม

ซอมเบง่ิ ไหม-มันซิหยง฾ุ ท฽าสาวหลอกลงกระบุง-นบ้ี แ฽ ม฽น ของงา฽ ย

ฟ้อนทา่ ที่ 30 แมน฽ ผูส฾ าวอว้ิ ฝูาย เตรยี มไว฾-ตํ่าทอ

จับฝุายจ฾อ ยัดใส฽ทนั ที

อิว้ ตามรอบ -พอดี ใชม฾ อื -หมนุ ไว฾

อ้ิวออกไป-แตเ฽ นอื้ ฝูายขาวงาม-จ฽านผา฽ น

สว฽ นในฝาุ ยนัน้ กะตกอยด฽ู ฾านหลังอ้ิว-ดงั่ เดมิ

บดั นีเ้ พม่ิ เติมท฽า-ทเี ดด็

ท฽า-ท่ี 31 แมน฽ ผู฾สาว-เข็นฝาู ย

ซวนกนั -บายเอาได฾ หลาไนลงข฽วง

ผบ฾ู ฽าวเลาะ-คว฾ งๆ ผ฾ูสาวน้นั บเ฽ หลียว

เขยี วคนื บา฾ น ยามนอน-กําฮ฽อน

นอนกะนอน-บไ฽ ด฾ ใจนัน้ หว฽ งสาว

ฟงใ เสยี ง-หลาไนหา฾ ว ดงั มา-แยนแยๆ฽ ๆๆ

ผบ฾ู ฽าวเอย-เจา฾ บ฽มา แว฽หนี้ แลว฾ ซไิ ป-แวใส

หอื วา฽ ไทย-เฮอื นนีบ้ ฽มหี ยงั -ให฾แหย฽

แย-฾ แยนแหย฽ แม฽นเสยี งหลา-เสยี งใน

ย฾อนยคุ -ไปสมัย ลงขว฽ ง-เข็นฝาู ย

บัดนแ้ี ม฽น-สุดท฾าย ฟอู น-ท฽า 32

ยามบุญ-เสพฉลอง รําวง-แบบเก฽า

คําโบราณ-บอกเลา฽ แต฽ปุยู ฽าตายาย

ฟอู นเขา฾ ค฽ู-งามหลาย ราํ วง-แตก฽ อ฽ น

นง฽ุ ซน่ิ -สจี อ฾ นๆ ออกมาฟูอน-คูก฽ ัน

ดนตรจี ้ัน เสียงเพลง-ฮอ฾ งใส฽

แตส฽ มยั -กอ฽ นกมี้ ีเพลงฮอ฾ ง-ม฽วนดี

(เพลงราวง)

พ.ศ.-สองพนั หารอ฾ ยส่ี ผใ฾ู หญล฽ ี-ใส฽แว฽นตาดํา

ผ฾ใู หญ฽ลี-กลัวฝนจะตกฮํา ถอดแว฽นตาดาํ -ฟาู แจ฾งจา฽ งปุาง

ฟูาแจ฾ง-กะฟูาแจง฾ จ฽างปาุ งๆ

(กลอนเยน้ิ )

(บทท่ี 3)

เปน็ ท฽าทางการฟอู น กลอน-32ทา฽

แสดงมา-แตต฽ น฾ จนเท฾า-กระท้งั ปลาย
(บทที่ 4)

สรปุ กลอน-ตอนท฾ายๆ สดุ ส฽วน-อาวสาน

หลานขอยอ-มอื นบ กราบกร-วอนไว฾

214 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

215

ขออภยั ในบทตอน-เผลอพลง้ั ศิลปแ฼ สดง-ผิดพลาด
ขอให฾ปราชญแ-ผ฾ฮู ฾ู ซขู น้ึ -ซอ฽ ยนาํ
(บทท่ี 5)

ขอขอบคุณ-ทกุ ก้ํา ผู฾สบื ทอด-ตํานาน
วาดฟูอนลาํ -อสี าน ให฾ฮักแพง-แยงไว฾

ฉนั ราตรี ศรีวไิ ล –ซขิ อสาน เสริมสร฾าง แปลงทาง-ยส฾ู ฽ง
ให฾ยนื ยง-ค฽ูบา฾ น ของค้าํ -ค฽าควร
(กลอนลง)

สีนานวล – มว฾ นไว฾ 32 ทา฽ ..ท฽อนน้ี ฾า...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 215
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

216

กลอน กตัญํูรคู้ ณุ บดิ ามารดา ชุดท่ี 1 ตอนที่ 1

ทานอง ลาทางส้ัน

ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2525

(กลอนขึ้น)

โอละนอ...

คุณบดิ ามารดา ล้ําค฽าสดุ ประมาณ

คุณครูบาอาจารยแ มหาศาลยง่ิ ใหญ฽

รวมแลว฾ ยอขน้ึ ใส฽ กวมเกลา฾ เหนือเศยี ร

ให฾เฮาทําความเพยี ร เทิดทนู กตญั โู

ต฽อคณุ ปู การ สมที่ท฽านได฾สอนสัง่

ยังจําได฾

โอละนอ... ทา฽ นผ฾มู ีพระคุณเอย ...

ละแมน฽ วา฽ เดอนาย

(เนอ้ื ในกลอน)

(บทที่ 1)

ฟใงเดอทา฽ น บญุ สมภารล้ําค฽า

คณุ บดิ ามารดา เฝูาถนอมกลอ฽ มเกล้ยี ง เพียรเลี้ยงให฾ใหญ฽มา

(บทที่ 2)

แมน฽ ซอิ ดิ เมื่อยลา฾ บ฽ไดฮ฾ าํ่ คนิงเถงิ

เฝาู แตฮ฽ ํา่ เพิงฮัก พรํ่าแพงเพยี รเล้ียง

มีเสียงแอ ๆ ไห฾ ยามใดก฾ะฟูาวฟงใ่

มาน่ังกลอ฽ มลูกน฾อย ออยใหส฾ ว฽ งเซา

(บทท่ี 3)

อันใดเฮด็ ใหเ฾ จา฾ ฮอ฾ งแอแ฽ วเสยี ง

แม฽เลยี บเคยี งนําพา พร่ําจาเห็นแจง฾

ยอ฾ นมดแดงกดั เจา฾ หือเลาคิงเปล้อื นอู฽

เยยี่ วเปียกอยบ฽ู ฽ได฾ จ่ังเฮไหฮ฾ า่ํ หา

(บทที่ 4)

หือวา฽ อดิ ออ฽ นล฾า พาให฾เมือ่ ยหวิ นม

ซอิ ม฾ุ โจมจอมขวญั ขนึ้ กินให฾หายฮ฾อน

ใหค฾ ฽อยนอนซะหลา฾ งานแมค฽ าคา฾ งอย฽ู

หาปลาปูสู฽เจา฾ หมกขา฾ วส฽กู ิน

(บทท่ี 5)

อนั วา฽ ยงุ และฮ้นิ บใ฽ ห฾ไต฽ตอมกัด

แม฽หาแนววีพดั มงุ฾ กางกันไว฾

ยามลูกเจบ็ ปวุ ยไข฾ พอ฽ แมใ฽ จแทบขาด

สายตาคลาดบ฽ได฾ คอยเฝูาปิน่ ปใว

216 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

217

(บทที่ 6) 217
ลกู เปน็ ตวั ตนได฾ ยอ฾ นพอ฽ แม฽ เพียรถนอม
ยอมทกุ ขทแ นทรมาณ ทุกรปู การดีฮา฾ ย
อปุ มยั คือชัน้ อรหันตขแ องลูก
ทุกคนควรฮุ฽งฮู฾ บูชาไวท฾ ี่สูง
(บทท่ี 7)
พอ฽ แม฽หมายมาดม฾งุ สอนส่ังทางดี
ใหม฾ ีการครองตน เข฾าสูส฽ งั คมพร฾อม
เทงิ ผ฽องสอนส่ังให฾ วิชาการอาชีพ
ฮบี จดั หาผ฾ฮู ฾ู มาซูยู฾สั่งสอน
(บทที่ 8)
แม฽ผย฾ู ่ําขา฾ วหมก พอ฽ ผูจ฾ กข฾าวปอู น หาส้ินตอ฽ นปลาเผา
ลกู คอื เงางามแสง พ฽อแมแ฽ งงเหมดิ มื้อ
เปรยี บเทียบคือใบหนา฾ ลกู เป็นเงาแทนแว฽น
แสนสะออนฮกั เจา฾ แลงเช฾านั่งแงง
(บทที่ 9)
บ฽ว฽าฝนหรือแลง฾ น้าํ แกง฽ กะลงลอย
หาก฾งุ หอยปูปลา มาส฽กู ินแลงเชา฾
บเ฽ คยอกุ เคยเอ฾า เหงาใจพอไหง฽
ลกู พาหวั พ฽อแม฽กะได฾หัว
ลกู พาใหพ฾ ฽อแมก฽ ะไดใ฾ ห฾ ใจคล฾อยเฮ็ดนํา
(บทที่ 10)
ยามลูกเจบ็ บอบซ้าํ บ฽ว฽าเรือ่ งแนวใดเ
พอ฽ แม฽อกุ หวั ใจ พออยากเจ็บแทนได฾
แตว฽ ยั เยาวแยงั น฾อย กะคอยเพียรต฾มุ ต฽อม
ซกั ผ฾าข่ที งั ผอ฽ งตผี ฾าอ฾อม ถนอมตุม฾ ฮ฽อคงิ
(บทท่ี 11)
ยามลกู นอนหลบั น่ิง กะจอบหลํา่ หลงิ แล
พอ฽ แมเ฽ ตรียมจัดหา ข฾าวปลานมนาํ้
ลางเท่ือใจหักคา฾ ม โทมยามกินข฾าวอยู฽
ลกู ผัดขี่ใสอ฽ ฾ู พอ฽ กบั แม฽ฟ่งใ ฟูาว ชาวเมีย้ นซ฽อยกัน
(บทท่ี 12)
เมย้ี นขล่ี ูกแล฾วน้ัน หนั อ฽วยคืนมา
กนิ ข฾าวปลาอาหาร ส฽วนมือลืมลา฾ ง
คนโบราณเลยเว฾า กันมาสืบต฽อ
พอ฽ แมเ฽ ลีย้ งลูกนอ฾ ย ได฾กนิ ขกี่ ฽อนงาย
(กลอนลง)มีพระคณุ ล฾นหลายให฾ลูกเตา฾ เอาใจใส฽ อย฽าไลเว฾น

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

218

กลอน กตญั ํูรู้คณุ บิดามารดา ชุดท่ี 2 ตอนที่ 2

ทานอง ลาทางส้นั

ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2525

(กลอนขนึ้ )

โอละนอ...

คณุ เอยคุณ คณุ บิดามารดา

คุณครบู าอาจารยแ

ได฾ทาํ การเลยี้ งดู

ให฾ความรคู฾ วามคดิ

สทิ ธ์ิสอนสง่ั ทางดี

มีความร฾คู ฽ูคุณธรรม

นําตนเองและสงั คม

พวกเฮาต฾องช่ืนชม

กตญั โูร฾ูคุณ

หนนุ เกอ้ื ตอบแทนทา฽ น

อย฽าลืมเดอ฾ ...

โอละนอ... สาธชุ นคนฟใงเอย...

(บทที่ 1)

ฟใงเดอญาตพิ ่ีนอ฾ ง ท฾องถนิ่ ดนิ ไทย

ให฾มใี จกตญั โู ต฽อบดิ ามารดา และครูบาอาจารยแพรอ฾ ม

พ฽อแมย฽ อมสละได฾ เลีย้ งเฮามาจนเติบใหญ฽

ทุกขปแ านใดบย฽ ฾าน ผองแฮงตา฾ นเพื่อเฮา

(บทท่ี 2)

บว฽ า฽ ขา฾ วและนํา้ ฮวั้ ไฮน฽ าสวน

มวลใดดีหามา เลี้ยงดปู ุนปอู น

ยามนอนแมก฽ ฾ะเฝูา บ฽ให฾แมงมาตอมไต฽

ฝงู หมูไ฽ ฮและฮิ้น ยงุ ฮ฾ายบใ฽ ห฾พาน

(บทท่ี 3)

บริบาลคอยเฝูา บ฽ให฾คลาดหูตา

เสียงออแอดงั มา แลน฽ เถงิ เทิงฟาู ว

ลกู ซหิ นาวหรือฮอ฾ น อนาทรนําลูกออ฽ น

หาแนวมาป่ินปูอน พดั พใี หอ฾ ยูส฽ บาย

(บทท่ี 4)

ยินเสียงออแอไห฾ ฟูาวซอกอ฽ูคลําคีง

หาสิง่ ผิดปกติ มดแมงไซซ฾น

หรอื ว฽าทนนอนกลว้ั เต็มตวั ข้ีเยี่ยว

หรือขวญั เทียวด฽งุ ดน้ั ฝนใ ฮ฾ายส่ันสาย

218 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

219

(บทท่ี 5)
มาเดอขวญั เอย
อนั ว฽าขวัญอยไู฽ ฮ฽ กะ฾ ใหฟ฾ ูาวกลบั มา

อันวา฽ ขวญั อย฽นู า ก฾ะใหฟ฾ ูาวกลบั ตา฽ ว
อยา฽ ไปหลงอยด฽ู า฾ ว ซุมเซอ้ื ซิหว฽ งหา

(บทท่ี 6)
พอเมอ่ื ใหญข฽ ้นึ มา
พ฽อแม฽สอนใหล฾ กู เฮ็ดเวยี กการงาน

เลอื กสรรทางทาํ มาหากิน ตอ฽ ไปเมือหน฾า
หาวิชาอาชีพให฾ ตดิ ตวั ซูซอ฽ ย

สง่ิ ละอันพันละนอ฾ ย เสรมิ เข฾าใส฽กัน
(บทที่ 7)
ต฽อจากน้นั สง฽ เขา฾ บวชปฏบิ ัติ

ฝกึ หดั ตามหลกั ธรรม แห฽งองคแพทุ โธเจา฾
เพอื่ ซินําเอาข฾อ คุณธรรมอันประเสริฐ

เปิดเปน็ แปวปุองทา฾ ง พาใหฮ฾ ง฽ุ ทาง
(บทที่ 8)
หลงั ละวางจากเพศ ถือบวชบรรพชา

ออกมาเป็นคฤหัส ครอบครองเฮือนเยา฾
ตามฮีตครองคนเฒ฽า ของเฮาตั้งแตก฽ ฽อน

ซ฽อยเลอื กหาคซู฽ ฾อน มาใหฮ฾ ว฽ มเฮียง

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 219
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

220

กลอน กตญั ํูคุณครูบาอาจารย์ ชุดที่ 2 ตอนท่ี 1

ทานอง ลาทางส้ัน

ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2525

(กลอนข้ึน)

คณุ ครบู าอาจารยแคณุ ปู ระการเหลือพรรนา

ศิษยขแ อน฾อมบชู ายกข้ึนไวเ฾ หนือเศียร

ผูพ฾ าฮ่าํ พาเฮียนพากเพียรหาวิชา

แตก฽ อไกก฽ อกาจนมีวิชาติดตวั

ยอยกไว฾เทิงหวั วันทาไหวส฾ เ฽ู ชา฾ ค่าํ ขอนําน฾อม...

(เนอื้ ในกลอน)

แม฽นวา฽ เด฾อนาย

(บทท่ี 1)

นอกจากพอ฽ แมเ฽ ลี้ยง ก฾ะมอี กี ครูอาจารยแ

ได฾ประสานสอนสทิ ธ์ิ หม฽มู วลความร฾ู

เป็นปจใ จัยนาํ ยู฾ หากนิ เล้ียงชพี

เปน็ ประทปี ส฽องให฾ เฮาฮ฾ฮู ฽อมทาง

(บทท่ี 2)

คําโบราณกล฽าวไว฾ ว฽าจ่ีปลาตอ฾ งมคี รู

ดุขยนั หมั่นเพียร จัง่ ซสิ ําเรจ็ ได฾

โบราณสอนส่ังไว฾ จี่ปตู ฾องมวี าด

สลาดซอมสลาดสรา฾ ง ความร฾จู ง่ั ซิมี

(บทที่ 3)

แนวใดดีเพ่นิ สอนให฾ ดว฾ ยมีเมตตาจิต

เพ่อื ใหศ฾ ิษยแมีวชิ า หากินเมอื หนา฾

ศษิ ยแซิเรยี นไวซา฾ ครนู ําพาสอนสง่ั

หวงั ลกู ศิษยแฮ฽ุงฮ฾ู วชิ าได฾ด่ังใจ

(บทที่ 4)

ครูเพิน่ เปน็ ผใู฾ ห฾ บุญคณุ มากเหลือหลาย

สดุ ท่ีบรรยาย ออกเป็นคาํ เว฾า

เฮาเป็นศิษยแควรฮ฾ู กตญั โคู ุณท฽าน

การใด ๆ แล฽นซ฾วน ให฾ครไู ด฾อยส฽ู บาย

(บทท่ี 5)

ยามครูเจบ็ ปวุ ยไข฾ เอาใจใส฽บวั ระบตั ิ

จัดหาหมอหยูกยา ป่นิ ปใวให฾หายฮอ฾ น

อนาทรเทยี มข฾าง แทนคุณอยา฽ ปละปล฽อย

งานใหญ฽ ๆ น฾อย ๆ สนองท฽านอย฽าไล

(บทท่ี 6)

220 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

221

ใหม฾ ีใจตอ฽ ตัง้ ก฾มกราบสนองคณุ
ซ฽อยทาํ บุญทานเถิง ยามเพน่ิ เมือเมอื งฟูา
บุญผลาสมสรา฾ ง สง฽ คณุ ครูยอย่ิง

สิง่ ใดดตี อบตอ฽ ทา฽ น ซาวบา฾ นก฾ะซื่นซม
(บทที่ 7)

น้ีก฾ะสมควรแลว฾ เร่ืองพ฽อแม฽บดิ า
คุณครูบาอาจารยแ ผ฾ูเพิ่นมีคณุ ล฾น
เกดิ เปน็ คนควรฮ฾ู กตญั โูคุณท฽าน

เวยี กงานเฮาซิกา฾ วหน฾า เจริญรุ฽งอยเ฽ู สมอ
(กลอนลง)

สมพอควร แคนซว฾ นลายลอ฽ ง
ท฽อนน้ี ฾า...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 221
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

222

กลอน กตญั ํรู ูค้ ุณครูบาอาจารย์ ชดุ ที่ 2 ตอนท่ี 2

ทานอง ลาทางสน้ั

ประพนั ธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2525

(บทท่ี 1)

แม฽นวา฽ น฾อคณุ

ตอนสําคัญใหญ฽ยิ่ง ถดั มาจากบิดามารดา

คุณครบู าอาจารยแ แตโ฽ บราณจนวันนี้

เพ่นิ ไดม฾ ีเมตตาด฾วย สอนวิชาการตา฽ ง ๆ

เปน็ หนทางก฽อเก้อื หากินได฾ใส฽ตน

(บทท่ี 2)

ภาษิตเฮาแต฽ต฾น ก฾ะยังกล฽าวกันมา

ปิง้ ปลาต฾องมคี รู จป่ี ูต฾องมวี าด

ครั้นขาดครูพาสร฾าง นาํ ทางให฾ฮู฾ฮ฽อม

คอยหลอ฽ หลอมแล฾วไซร฾ ไผซฮิ ฮ฾ู อ฽ มไป

(บทที่ 3)

วชิ าชพี ท่คี รูให฾ มีค฽ามหาศาล

วทิ ยาทานมี มอบมวลเหมดิ เกลีย้ ง

เพียงเพือ่ ทําให฾ศิษยไแ ด฾ มวี ชิ าใซซ฾ ว฽ ง

บ฽ไดห฾ วงด้ี ๆ สอนซ้ใี ห฾คลอ฽ งงาน

(บทท่ี 4)

สุดประมาณซิกลา฽ วเว฾า เถงิ คุณแห฽งครูบา

เพนิ่ นําพาทางหากนิ เลยี้ งชพี เฮาทงั ค฾าย

อยา฽ ได฾ไลลมื เคา฾ ครขู องเฮาบญุ คุณยิง่

หาสงิ่ เปรียบบไ฽ ด฾ เทยี วไหว฾อยูบ฽ เ฽ ซา

(บทที่ 5)

กตญั โูค่าํ เซ฾า อย฽าลบหลูค฽ รเู ฮา

เถิงคราวควรแทนคณุ เทิดทูนยอยอ฾ ง

นําเอาของกินใช฾ ไปยอมวลมอบ

ตอบแทนคุณทีเ่ พิ่นให฾ สอนไวอ฾ ย฽าเลย

(บทท่ี 6)

เคยเคารพนบนอบ ต้งั ตอ฽ กตญั โู

บูชาครูอาจารยแ หย฽องยามไกลใกล฾

ยามเพิน่ เจบ็ ปวุ ยไข฾ เทียวไปถามข฽าว

นาํ เอาข฾าวและนํา้ หาทางฟูาวป่ินปใว

(บทที่ 7)

อาสาตวั รับใช฾ เอาใจใสบ฽ วั ระบตั ิ

มีตดิ ขัดแนวใด เบง่ิ แยงตนต้ัง

222 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

223

หวงั แทนคุณครูเจ฾า เต็มกําลังบไ฽ ดห฾ ยอ฽ น
บไ฽ ด฾เขนิ ขาดข฾อน กตัญโตู ง้ั ต฽อครู
(บทท่ี 8)

ถ฾าผใ฾ู ดบล฽ ืมคุณครูท฽าน เทิงพอ฽ แมบ฽ ดิ า
ซิสร฾างสาแนวใด กะ฾ ไดผ฾ ลไกลก฾าว

บม฽ ีคราวทกุ ขเแ ท฾า มาผจญบงั เบียด
อันว฽าความเดอื ดฮอ฾ น ซิมาใกล฾น้ันบม฽ ี
(บทท่ี 9)

อนั กตญั โูน้ี เกดิ เป็นปอู มปราการ
สง่ิ บ฽ดบี ฽มาพาน ดว฾ ยกศุ ลซูค้ํา

คณุ ธรรมปกปูอง ผองภยั ไกลหา฽ ง
มีแต฽ทางฮง฽ุ แจง฾ แลงเซ฾าอยเู฽ ยน็
(บทที่ 10)

เหน็ มาหลายคนแท฾ ที่ตงั้ ต฽อกตญั โู
ตอ฽ คณุ ครอู าจารยแ และบิดามารดานัน้

คนเขาสรรเสริญแท฾ เทวดากซ็ ซู ฽อย
งานใหญ฽ ๆ น฾อย ๆ สาํ เร็จได฾ดัง่ ประสงคแ
(บทที่ 11)

อย฽าไดห฾ ลงลืมแท฾ คุณพอ฽ แมอ฽ าจารยแ
สรา฾ งกุศลผลทาน อยา฽ ได฾ไลลาเวน฾

เพิน่ น้นั เป็นผูใ฾ ห฾ ชวี ติ เฮามาเกิด
สุดประเสริฐใหญย฽ งิ่ สอนให฾แต฽สิ่งดี
(บทที่ 12)

ยามท฽านมีชวี ติ นน้ั เอาใจใสบ฽ วั ระบตั ิ
อยา฽ ใหม฾ ีอตั คัด สิ่งใดมาต฾อง

ตามฮตี ครองคณู เค฾า โบราณเฮาสืบต฽อ
ครูอาจารยแ แม฽พ฽อ เฮาตอ฾ งยกขึ้นไว฾ บูชาไท฾ซยู฽ าม
(บทท่ี 13)

เมือ่ เพ่ินลลุ ว฽ งขา฾ ม หนโี ลกสงสาร
ให฾เฮากนิ ทานหา สง฽ บญุ หนนุ คํา้

ทําแต฽ความดีไว฾ เป็นกศุ ลยสู฾ ฽ง
กตญั โูคงคกั หมน้ั สนองท฽านอยา฽ หลง
(กลอนลง)

สมพอควร ม฾วนไวซ฾ ะก฽อน ผู฾ฟงใ เอย฾ ...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 223
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

224

กลอน กตัญํูรคู้ ณุ ครบู าอาจารย์ ชดุ ท่ี 2 ตอนท่ี 3

ทานอง ลาทางสนั้

ประพนั ธโ์ ดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2525

(บทท่ี 1)

แม฽นว฽าเด฾อนาย

อธิบายบอกย้ํา พอได฾ฮ่าํ ฮอนคดิ

พอเม่ือหวดิ วยั เด็ก ย฽างเข฾าตอนวยั รุ฽น

เปน็ วยั ชุลมูลยงุ฽ รงุ รังยง฽ุ ย่งั

จักว฽าหยงั ต฽อหยัง วยั ใฝเุ รยี นใฝรุ ฾ู ลกู บหุ มน฽ แอ฽วเอา

(บทที่ 2)

พ฽อแมเ฽ ล้ียงไดแ฾ ตข฽ ฾าว สน้ิ ตอ฽ นปูปลา

บ฽สามารถหย่งั เหน็ ส฽วนลึกหัวใจน้ัน

ขอ฾ สําคัญคือขนขวายหาให฾ การศึกษาเรยี นตอ฽

พอ฽ แมเ฽ ปน็ ผ฾ใู ห฾ เสมอไดด฾ ัง่ พระพรหม

(บทที่ 3)

ลูกเตา฾ ควรกราบก฾ม พระพรหมใหญ฽ในเฮือน

และเปรยี บเหมือนธนาคาร ลกู เบกิ ถอนเงินใช฾

ตอ฽ มาครูผู฾ให฾ การเรยี นเขียนอา฽ น

คณุ ครูบาอาจารยแ ผ฾ูประศษิ ยปแ ระสาทให฾ เรยี นรูส฾ ู฽คน

(บทท่ี 4)

ภาษติ มีแต฽ต฾น โบราณกลา฽ วกนั มา

ว฽าปง้ิ ปลาต฾องมคี รู วา฽ จี่ปูต฾องมีวาดมีทรง จง่ั ซคิ งดีได฾

อย฽าซแิ วครูเค฾า ผน฾ู าํ ทางถืกฮ฽อม

คอยหล฽อหลอมซ฽อยย฾ู ใหศ฾ ษิ ยแฮป฾ู อุ งไป

(บทท่ี 5)

วิชาชีพสอนให฾ คุณค฽ามหาศาล

ใหเ฾ ปน็ วทิ ยาทาน มอบมวลเหมิดเกล้ยี ง

เพียงเพ่ือสอนศษิ ยใแ ห฾ มีวิชาใช฾ซว฽ ง

บไ฽ ดห฾ วงดี้ ๆ สอนซ้ีใหค฾ ล฽องงาน

(บทท่ี 6)

สุดประมาณหยงั่ ได฾ คุณแห฽งครบู า

ผู฾นาํ พาหลทาง เล้ียงชพี คนทงั ค฾าย

เปรยี บคือแสงเทยี นใต฾ ใหห฾ นทางแจ฾งสว฽าง

เสมอื นเฮอื รับจา฾ ง ให฾ศษิ ยแขา฾ มฝงใ่ ไป

(บทท่ี 7)

มม฾ ฝใง่ แลว฾ อย฽าได฾ ถีบสง฽ หวั เฮือ คืนหลงั

ซิเสียใจภายลุน บดั ฮ฽าเฮอื โจมนาํ้

224 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

225

ยามอยากคืนเมือบา฾ น บ฽มเี ฮอื ซิขึ้นข่ี

ใครค฽ รวญดีถึกต฾อง อยา฽ มองข฾ามค฽าคุณ

(บทที่ 8)

ชีวิตซิหว฾าวุ฽น ค่ันลบหล฽ูครสู อน

เถิงคราวตอนแทนคณุ ใหเ฾ ทิดทนู ยอย฾อง

อย฽าไดม฾ องเมนิ ขา฾ ม บุญคุณล฾นย่ิง

หาสงิ่ เปรยี บบ฽ได฾ ครูผ฾ูใหแ฾ กเ฽ ฮา

(บทที่ 9)

ควรเคารพนบนอบ ต้งั ต฽อกตัญโู

บูชาครูอาจารยแ ไปหย฽องยามไกลใกล฾

ยามเพิน่ เจบ็ ปุวยไข฾ เทยี วไปถามไถ฽

ฟูาวหาหมอแพทยแให฾ มาไว฾ปิ่นปวใ

(บทท่ี 10)

อาสาตวั รับใช฾ เอาใจใส฽บวั ระบตั ิ

มตี ิดขดั แนวใด ให฾เบง่ิ แยงตนตั้ง

หวงั แทนคุณครเู จ฾า เตม็ ใจบ฽ไดห฾ ยอ฽ น

อย฽าใหเ฾ ขนิ ขาดขอ฾ น เสมอตน฾ และปลาย

(บทที่ 11)

ยามเพน่ิ วายชีพมว฾ ย จากโลกสงสาร

สรา฾ งกศุ ลผลทาน อย฽าได฾ไลลาเวน฾

ถือว฽าเปน็ ผูใ฾ ห฾ ชวี ติ เฮามาเกดิ

สุดประเสรฐิ เลิศลาํ้ เกนิ นีบ้ ม฽ ี

(บทที่ 12)

อันกตญั โูน้ี บงั เกดิ ปอู มปราการ

ให฾พบพานส่ิงดี ดว฾ ยกุศลหนุนคาํ้

คุณธรรมปกปูอง ให฾ผองภัยไกลห฽าง

มแี ตท฽ างฮงุ฽ แจง฾ แลงเซา฾ อยู฽เย็น

(บทท่ี 13)

เหน็ มาหลายคนแท฾ ที่ตั้งต฽อกตญั โู

ตอ฽ คณุ ครูอาจารยแ และบิดามารดานน้ั

คนเขาสรรเสรญิ แท฾ เทวดากะซูซอ฽ ย

งานใหญ฽ ๆ นอ฾ ย ๆ สําเร็จได฾ดง่ั ประสงคแ

(บทที่ 14)

อยา฽ ได฾หลงลืมถิ่ม เอาใจใส฽บวั ระบตั ิ
ฮอดยามอตั คัด สิง่ ใดมาตอ฾ ง

ตามฮตี ครองโบราณเค฾า ใหจ฾ ําเอาไวแ฾ หน฽

คุณพอ฽ แม฽ และครบู าอาจารยแ เฮาควรยกข้นึ ไว฾ บชู าไท฾นพหา

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 225
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

226

(กลอนลง) กตัญโกู ะตะเวทิตา ผลาย฾ูนาํ สง฽ สค฽ู นเดอ฾ ...

กลอน นทิ านสธี นมโนราห์ กลอนที่ 1 ตอนท่ี 1

ทานอง ลาทางสนั้ สลบั ลาย่าว

ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2528

บัดนโ้ี จ฿ะบทบ้ันลาํ ประชนั ไว฾ก฽อน

ตอนน้ีบัน้ ทอ฽ นท฾ายขยายเรอื่ งนทิ าน

อดีตกาลผ฽านพน฾ ครง้ั ก฽อนหนหลัง

ยังมเี มืองภูเงินอยไู฽ กลเหลือลาํ้

มผี ฾ูนําเมอื งนชี้ อ่ื พญาไกรราช

สวยสะอาดลกู น฾อยงามระหอ฾ ยเก่ิงอนิ ทรแ

ลกู สาวเหมิดตลอดสน้ิ มโนราชท้ังเจด็

เคยเสด็จชมสวนบม฽ ีวันเวน฾

เจด็ วนั นางไปเล฽นสระหลวงอโนดาต

บ฽เคยขาดเทยี วเล฽นเจ็ดมอ้ื จอื่ จาํ

เมอื งนี้ประหลาดลํา้ มีปกี กับหาง

ส฽วนมโนราหนแ างผด฾ู ีงามยอ฾ ง

มื้อนั้นเจด็ พี่น฾องขอลาตนพอ฽

ทะยานเหน่ิ ฟูาไปด฾วยปกี หาง

พอไปฮอดท฾างสระโบกขระณี

พน่ี อ฾ งเจด็ นงคนแ างอาบสีสงสร฾าง

วางปกี หางเอาไว฾เทงิ บนริมฝงใ่

บ฽หว฽ งหลังหว฽ งหน฾าสงนํา้ ม฽วนเพลิน

ตกี ลองน้ําเรียกเอนิ้ ตม฾ุ เติน้ เพลินจติ

โดยบม฽ ีใจคิดว฽าไผซมิ าใกล฾

กลา฽ วถงึ นายพรานได฾เดนิ ดงหาครวั

เทิงเลา฽ กลวั หย฽อนยา฾ นยามพ฾อพบเหน็

เจด็ วนั นางมาเล฽นสระหลวงคือเกา฽ ๆ

นายพรานเอาบาศกบแ ฾วงโยนคล฾องเหว่ยี งไป

โยนลงใสช฽ อ่ื น฾องนอ฾ ยนาจมโนรา

คล฾องแขนขาโตนางบด฽ ีตัวได฾

เอือ้ ยทั้งหกเลยให฾คนื เมอื งบอกพอ฽

นายพรานรอบ฽ไดพ฾ าดน้ั ดว฽ นไป

เอาไปถวายให฾พญาใหญ฽สีธน

บท฽ ันโดนเลยถึงเท฾าเปง็ จานกว฾าง

พญาหลวงครองบ฾านอาทติ ยแวงองคแใหญ฽

ช่อื จนั ทราเทวมี เหสีอยูใ฽ กล฾เคียงขา฾ งพา฽ งองคแ

226 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

227

สีธนพงศแเผา฽ พญาใหญ฽เปง็ จาน
พอนายพรานมาถึง กลา฽ วขานวานเว฾า
ขา฾ แตเ฽ หนือหัวเจ฾าสธี นทรงโปรด ๆ

ให฾ยกโทษผ฾ูขา฾ ทมี่ าเว฾ากล฽าวการ
นายพรานกล฽าวแตต฽ น฾ จนกระทั่งถงึ ปลาย

พรอ฾ มถวายมโนราหแแ กส฽ ีธนทา฾ ว
คราวนี้บญุ ถงึ ทา฽ นบันดาลให฾มีคู฽
อภเิ ษกสมสอ฽ู ยน฽ู ํากันราบรืน่ เปน็ ชู฾คู฽ครอง…

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 227
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

228

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนที่ 1 ตอนท่ี 2

ทานอง ลาทางสั้นสลบั ลายา่ ว

ประพนั ธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2528

(บทท่ี 1)

ส฽วนปกี หางนาถนอ฾ งมอบใหย฾ ฽าเก็บจัด

เพ่ือได฾เป็นหลักฐานมัดยา฾ นนางใจเลย้ี ว

ตอนนั้นเมอื งขอดเขย่ี วจราจลว฽ุนใหญ฽

มอี ํามาตยแชดิ ใกลข฾ องท฽านพญา

(บทที่ 2)

เคยอิจฉาตาร฾อนมีมาแตเ฽ กา฽

อามาตหวงั ไดเ฾ จ฾าสีธนเฮ็ดเขย

(บทท่ี 3)

เลยบ฽เปน็ ตามตอ฾ งในใจคิดวา฽

มโนราผู฾น้ีมายาดแยง฽ เอา

(บทท่ี 4)

อาํ มาตยเแ จ฾าเลยคดิ จัดการ

คิดสังหารมโนราบใ฽ ห฾ยงั เหลือคา฾ ง

ทาํ ทา฽ วางกลลอ฾ ปนใ จามนครราช

ใหย฾ กทพั ออกสู฾เปง็ จานกว฾างข฽วงนคร

(บทท่ี 5)

ตอนนัน้ เกดิ เดอื ดรอ฾ นพญาใหญ฽อาทิตยแ

คดิ หาคนฝมี อื เกง฽ การทหารกล฾า

เห็นแตบ฽ าคานเจ฾าสีธนคนเก฽ง

ทา฾ วบเ฽ กรงหยอ฽ นยา฾ นหยังแทท฾ ฽อใย

(บทท่ี 6)

พอ฽ เลยตรสั สั่งให฾ออกสงคราม

สว฽ นมโนรานางอยูค฽ รองคอยอ฾าย

ทา฽ นอามาตยใแ จร฾ายหาคําสับส฽อ

ก฽อว฽าศกึ ซเิ ขา฾ มามา฾ งรบรา

(บทที่ 7)

เป็นด฾วยแก฾วแกน฽ หลา฾ นางนาถมโนรา

มปี กี หางติดมาต฽างคนเฮาแท฾

แถมยังแวห฽ นีบา฾ นมาไกลไลถนิ่

อํามาตยทแ ูลตลอดสนิ้ วา฽ นางน้ีกาลีเมือง

(บทที่ 8)

พญาทราบเรือ่ งซอมเบ่ิงคือจรงิ

นางเปน็ หญิงกาลีบค฽ วรเอาไว฾

228 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

229

ควรบูชายันตแให฾ถวายแถนจัง่ สสิ ฽วง
คนั บ฽ฆ฽าบวงสรวง
ท฾าวสธี นรบสค฾ู งแพ฾แกม฽ าร…

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนท่ี 1 ตอนที่ 3

ทานอง ลาทางส้ันสบั สพี ันดอนสลับย่าววาดกาฬสนิ ธุ์

ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2528

(บทท่ี 1: ลอ่ งสับสีพันดอน)

ละมาบัดนี้ พระยาฟใงคําตา฾ นตัดสินใจรบี ดว฽ น

เหน็ สมควรส่ังฆา฽ มโนนอ฾ ยบน฽ าน

(บทที่ 2)

มโนราพอได฾ยินปยูุ า฽ ตา฾ น ฮอ฾ นเหมอื นด่ังไฟเผา

เขาซเิ อาบูชายณั ฆา฽ ถวายแถนไท฾

มโนรามแี ต฽ให฾ไดย฾ ินคําปยุู า฽ สง่ั

บดั นี้เหมิดความหวังนางเลยหา

(บทที่ 3)

เล่ียมเล฽หแแ สแสร฾งกล฽าวแถลง

ว฽าปูยุ ฽าเอเยนางนฮ้ี ู฾ทราบแจง฾ ว฽าปูยุ ฽าบ฽ยินดี

เขาวา฽ นางเปน็ กาลีปูยุ ฽าเห็นดีพรอ฾ ม

นางยอมตายตามคําเจา฾ ปูุพญาเพิน่ ตรสั สงั่

แม฽นหยงั ๆนางซิตายอย฽ูแล฾วขอทูลแก฾วปุูยา฽ นาง

(บทที่ 4)

คนั ปูยุ ฽าซิฆ฽านางขอปกี กบั หาง

มนั เปน็ สมบัติของนางให฾ส฽งคืนอย฽าเอาไว฾

มนั ซเิ ป็นเสนียดให฾ในนครของปยูุ า฽

คนั ไดส฾ วมปีกหาง นางยินดีให฾ฆา฽ บข฽ ืนเจ฾าแต฽อย฽าใด

(บทท่ี 5)

ปยุู ฽าเลยเอาให฾บ฽ขดั ใจพอหนอ฽ ย

มโนรานาถนอ฾ ยเลยวางเลห฽ เแ ลีย่ มอุบาย

(บทท่ี 6)

ก฽อนซติ ายใหล฾ กู ได฾ฟอู นแอะแอ฽นหนอแพนหาง

ใหน฾ างขอลําแพนแอ฽นกายถวายไท฾

ตัดสินใจเลยสวมร฽างปีกกบั หางมาสวมใส฽

มโนรานาถไทก฾ ะเลยฟอู นใหย฾ า฽ ชม..ละนา฾ …

(ลาย่าววาดกาฬสินธ์ุ)

- ตอนนีม้ โนราฟอู นเปน็ จงั หวะออนซอนพนมกรลอ฽ ย฽า

ยายชราไมฮ฽ ฾ใู นเล฽หลแ ่ยี มนาง หางปกี คล฾องฟูอนแอน฽ แพนไป

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน 229
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

230

เทิงจงั หวะช฾าไวใหย฾ า฽ ดเู ทงิ เวา฾ ความซึมเศรา฾ บง฽ บอกเป็นเลา฽ ๆนางซติ าย
คกั แน฽บม฽ ีแนวซแิ ก฾ ตายแทเ฾ ท่ียงจรงิ

- ยอดหญิงมโนราหลวงหลอก เอ฽ยปากบอกเหลย่ี มเล฽หเแ พอุบาย
กรรมเวรเอยเ ต฾องตายถา฾ ไม฽ได฾เคยเห็นหนา฾
สธี นเอยเ เคยรักกนั รกั เหลือเกนิ พีข่ ฾าแต฽กรรมทาํ พาใหเ฾ ราสองรา฾ งราจาก
กัน

- ยามเม่ือพ่กี ลับมาคงทําให฾ใจไหวหวน่ั
ใหล฾ มื นางเถิดหนา นึกวา฽ กรรมเกา฽ ตามทนั
กรรมหรอื เวรขว฾างกน้ั เธอกบั ฉันบ฽มวี ันได฾เจอ

- หมออาลยั ใฝฝุ ในแลว฾ จ่ึงหนั แอน฽ แพนมา พนมกรแลว฾ วอนวานวา฽
จงเปิดไพหญา฾ ใหน฾ างสามไพร

- คนั อยากให฾มโนราออกท฽า จงเปิดไพรหญ฾าซิเห็นแจ฾งสอ฽ งใส฽
เลี่ยมลูกใภ฾ยายย฽าหลงกล มโนรารา฽ ยรํานาํ ฟูอน
จงั หวะยอ฾ นทาํ นองตา฽ งๆ สวมปกี หางเข฾าท่ี นางฟาู วส฽องทาง
เห็นปุองทางเลยพอื ปกี กางหาง ส฽วนมโนรานางเลยเซนิ่ บน ข้นึ เมอื งฟาู …

230 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

231

กลอน นทิ านสธี นมโนราห์ กลอนที่ 1 ตอนท่ี 4 231
ทานอง ลาทางลอ่ งสับสพี นั ดอนสลบั ลาเดินขอนแกน่
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2528

(บทท่ี 1)
ละแผนอบุ ายนางหล฾าลําแพนลวงปยูุ ฽า
เปดิ ไผหญ฾าให฾ลกู ใภ฾นางเลยไดเ฾ วนิ บน
(บทที่ 2)
ฝงู หมู฽คนแลจอ฾ ง มองนางกนั คับคงั่
ปุกู บั ยา฽ กะต้ังคอแงน฾ ส฽องนาํ
(บทท่ี 3)
ฟใงเสยี งดงั กกึ ก฾อง เสียคะนองคนฮ฾องโห฽
มโนราทรงโตอยูเ฽ ทงิ อากาศได฾เลยเอ้นิ สงั่ คํา
(บทท่ี 4)
หันลงมาสง่ั กา้ํ ปุยู า฽ สองสี
กรรมเวรมมี าถงึ ซิห฽างเหินไกลเยิ้น
มโนรานางเอิน้ เอินลงสงั่ ปุูยา฽
ขนื นางอยู฽ต฾องฆ฽าตายแทอ฾ หี ลี
(บทท่ี 5)
เขาว฽ากาลีบ฾านปยุู ฽ากะพลอยเหน็
มโนรานางจาํ เปน็ ตอ฾ งออกอุบายกับสองเจา฾
ขออภยั ปุยู า฽ เฒา฽ ที่หลงกล มโนราช
บัดนีส้ นู ส้นิ แล฾วมโนแก฾วส฽วนซหิ นี
(บทท่ี 6)
นับตั้งแตม฽ ื้อน้ลี กู ซจิ ากลาไป
ให฾ปยุู ฽าน้นั อยูด฽ มี ีชยั อย฽าได฾เคืองคาํ ฮ฾อน
บดั ฮา฽ ตอนสีธนท฾าวไปสงครามกลับมาให฾ปยุู า฽ บอกแหน฽
การจําเปน็ แท฾ๆ มโนรานอ฾ ยจัง่ คอยหนี
(บทที่ 7)
ถอื วา฽ มโนราไดท฾ ําบญุ ฮ฽วมอา฾ ยทอ฽ นีใ้ ห฾ปยูุ า฽ จาขานแหนเ฽ ด฾อ
วาสนามโนราบส฽ มเมืองเป็งจาน อยไ฽ู ปบม฽ ไี ด฾
มโนนองน้าํ ตาไหแ฾ สนอาลยั เอ้นิ สงั่
ให฾ปูุยา฽ ครองเมืองเป็งจานก้ําพี้ อย฽ามเี ศรา฾ เกา฽ พระทัย
(บทท่ี 1)
บัดห฽าสธี นมาใหป฾ ยุู ฽าห฾ามไว฾ อย฽าได฾ด฽วนนาํ ไป
อนั ตรายมสี ุดทางอย฽ไู กลกันเย้ิน
เมอื งภูเงินอยไ฽ู กลลํ้าอย฽านํานางกะตามซ฽าง
ชา฾ งสวนงาปลาสวนเงี่ยง นํ้ากดั เหลก็ กัดทอง

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

232

(บทท่ี 1)
อันตรายรอบด฾านนางกลัวยา฾ นพ่ีตาย
แสนเสียดายความฮกั กันเคยหวานชน่ื
ม้ือบค฽ นื ซ฽างซไิ ดไ฾ กลห฽าง
น้ําตานองอาบสองปางคแส้นิ เสยี งนางสัง่ ปุยู ฽าแลว฾
เลยบนิ เจย฾ เจิดจิเลย…ละน฾า…
(ทานอง ลาเดนิ ขอนแกน่ )

- สีธนพจี่ ะรหู฾ รอื เปลา฽ ว฽าหวั อกสาวมโนราร฾อนร฽มุ
หัวใจเหมือนมีไฟเขา฾ สมุ มโนรานางกม฾ุ สดุ แสนอาลัย

- เว่นิ ๆหอไปซะเวนิ่ ๆ สธี นคงเพลินอย฽ูสงครามถ่นิ ไกล
มโนรานางน฾องสดุ เหงาเศร฾าใจ ตอ฾ งจําจากไปหา฽ งพีส่ ีธน

- สีธนอ฾ายกลบั มาฮูข฾ า฽ ว ฮูเ฾ รอื่ งราวอนี อ฾ งคงเศรา฾ เกา฽ หมอง
ฮ฾ูขา฽ วนอ฾ งคงห฽วงหวนหา ไปสงครามกลับมาซิหว฽ งหาละน฾ออ฾าย

- วุ฽นวายหวั ใจเจียนดบั กระสา฽ ยกระสับ ล฽องหนเวียนวน
ขอวิงวอนเถิดหนา ขอเทพาจงชว฽ ยบนั ดล
จงชว฽ ยใหพ฾ บกันอกี หนขอจงบันดลให฾เราพบกัน

- บินวอ฽ นรอ฽ นกลางเวหา สว฽ นในอรุ าน฾องยิ่งพารอ฾ นรน
เหน็ นกกาบนิ ถลาเวยี นวน มโนรายิ่งคิดถึงสธี น
นํา้ ตาทว฽ มท฾นเอ฽อลน฾ ไหลนอง

- มโนราน฾องบนิ มองลงตํา่ ๆ ผูล฾ งต่ําๆ นางคดิ นําแต฽อา฾ ยโลดหาย
จ฽อยบ฽เห็น

กรรมพลดั เวรต฾องจาํ ห฽างเหาะเหิน ต฾องบินกลบั ภเู งินห฽างผวั ไกลเยิ้น…

232 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

233

กลอน นทิ านสธี นมโนราห์ กลอนท่ี 1 ตอนที่ 5
ทานอง ลาทางสั้นสลับลายา่ ว
ประพันธ์โดยแมค่ รู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2528

(ทานองลายา่ ว)
ไกลไปหน฾าฟายนา้ํ ตาเหาะเวน่ิ
เว่ินๆ เวนิ ๆ เวิ่นๆ เวินๆ
เวิน่ ๆ เวินๆ เวน่ิ ๆ เวนิ ๆ
ไปนําขฝี้ าุ ถลําลาํ้ ลอ฽ งลอย
(บทที่ 1)
มโนรานาถน฾อยกลับต฽าวภูเงนิ
ปูุยา฽ เอิ้นนาํ หลงั บ฽ฟใงพอดี้
ลอยไปถึงองคเแ จา฾ ฤๅษกี ลางปุา
มโนราคดิ พอ฾ สีธนอา฾ ยคอ฽ ยนํา
(บทที่ 2)
ลาํ เพงิ แล฾วเขา฾ ก฾มกราบพระฤๅษี
ส฽วนสใบภูสามีกบั อีกธรรมรงคแฝากองคฤแ ๅษีไว฾
บัดหา฽ สธี นไทต฾ ามนางมาฮอด
ใหพ฾ อ฽ ยกย่ืนใหบ฾ า฽ ท฾าวห฽ามา
(บทที่ 3: ลาทางสนั้ )
ว฽าทอ฾ นน้ั กม฾ กราบฤาษี
เหาะหนถี งึ ภเู งินแต฽ปางคราวน้ัน
คันมีกลอนบ้บั หามาลาํ ต฽อ
ท฾าวสธี นซไิ ด฾พบกันบ฽ กบั มโนรานอ฾ ยคอยเวา฾ ตอ฽ กลอน
คันบไ฽ ดอ฾ ยา฽ เวา฾ คนเฒา฽ เพ่นิ ซซิ ัง
(กลอนลง)
สลี งั จ้ังแคนยง้ั ไวก฾ ฽อนทอ฽ นี้หนา฾ …

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 233
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

234

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนที่ 2 ตอนที่ 1

ทานอง ลาทางส้นั สลับลาเดนิ กาฬสินธ์ุ

ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2528

(ภาคหวั ขอ้ อกลอน)

หวา฽ งหนึ่งหนั่ หมอลําฝาุ ยหญงิ ไปแบบมปี ีกมีหาง

ไปแบบนางมโนราหแ เซ่ินบนเมอื ฟาู

โหลดบ฽สงสารหน฾าสีทนหน฽อย

สีทนคอยอยูบ฽ ไ฽ ดต฾ อ฾ งนําเอาน฾องตา฽ วคนื แท฾แหล฽ว...

บดั นห้ี มอลําฝุายชายตอ฾ งนาํ หามโนรี

ซือ้ รฐั เตอรแรีง่ วดนบี้ ต฽ ฾องซอ้ื โตกลับ เอาตองส่ีไปเลย

(เนอ้ื ในกลอน)

(บทที่ 1)

กล฽าวถงึ สีทันท฾าวกลบั มาฮข฾ู ฽าว

ฮ฾เู ร่อื งราววา฽ นอ฾ งหนีข฾างหา฽ งไกล

(บทที่ 1)

ก฾มกราบไหวว฾ อนพอ฽ ขอลา

ทงั บดิ ามารดาให฾อยค฽ู รองทางบา฾ น

แมน฽ สดิ นนานมื้อปานใดกะตามซ฽าง

คันบไ฽ ดน฾ วนนางมโนรานาจหลา฾ มาพร฾อมลกู บ฽คนื

(ลายา่ ววาดกาฬสินธ)์ุ

ตอนนีพ้ อจบคําต฾าน บไ฽ ดร฾ อโดนนานลงบา฾ นฟูาวฟ่งใ

บห฽ ฽วงหลงั ห฽วงหน฾าบาทา฾ วเรง฽ ไว วา฽ แล฾วไดห฾ ยบิ ดาบจอมพระขรรคแ

ไปใหท฾ ันเวลาเพราะหว฽ งนงนางนอ฾ ง

สองเฮาเคยเป็นผัวเมียเคยี งขา฾ งสาวมโนรานางถ่มิ อ฾ายวางปลอ฽ ย

บเ฽ ห็นหน฾านาถน฾อยตายมว฾ ยอีหลี

มิ่งมติ รเมยี ขวัญของพ่ีปานฉะนีน้ ฾องซิอยห฽ู นใด

สีธนเอเยคงตายถ฾าไม฽ไดเ฾ หน็ หนา฾ มโนราเอยเ เคยรักกัน

รกั เหลือเกนิ นอ฾ งขา฾ แตก฽ รรมมาทําให฾เราสองต฾องลาจากกัน

มโนรานอ฾ งจะอย฽ูไหนพี่จะไปมไิ ดไ฾ หวหว่นั

อันตรายพิษภัยขวางกัน้ ก็จะฟาดฟนใ ขอพน่ี ้ันได฾เจอ

มโนราเจา฾ จะอย฽ไู หนพ่ีจะไปตามเจา฾ กลบั มา

รําพึงคดิ ถึงใบหนา฾ โธ฽เอเยตวั ข฾าซง่ึ มเี วรกรรม

(ลา)

กรรมหยังขอ฾ ยสีธนแตเ฽ กา฽ มโนราหแแจ฽มเจ฾าจั่งไกลข฾างหา฽ งหนี

ในชาตนิ ้คี นั พ่บี เ฽ ห็นนาง ซิบ฽กลบั หอปางแน฽จรงิ ๆนา฾

ตายดาบหน฾าสธี นบว฽ า฽ บ฽เหน็ หน฾านาถน฾อยตวั ข฽อยบ฽ยอม

พน่ี พี้ ร฾อมท่ีซิดว฽ นตามติด ขอถวายชวี ติ เพ่ือมโนราน฾อย...

234 หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศนู ย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

235

(ลาทางสั้น)
วอยหนีไกลไลหอ฾ งเปง็ จานเมืองใหญ฽ สีธนเบ็ดไทไ฾ นไ฾ ปหน฾าบร฽ อ
(กลอนลง)
เอาละนอคนฟงใ ใหค฾ อยต้ังใจตอ฽ รอฟใงเรอื่ ง...

หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน 235
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

236

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนที่ 2 ตอนท่ี 2
ทานอง ลาลายสุดสะแนนสลบั ลายา่ ว
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ิไล ปี พ.ศ. 2528

(บทท่ี 1)
ตกมาในตอนน้ี สที นไปพบพ฾อองคแทา฽ นฤๅษี
ท฾าวจงึ มวี าจากราบกรวอนเว฾า
ถามองคแมุนีเจา฾ ว฽าเห็นเมยี ทา฾ วบ฽
ฤๅษตี อบว฽าพ฾อเห็นแลว฾ แตน฽ าน
(บทท่ี 2)

นางไดจ฾ าปากต฾านฝากบอกสีธน
บอกว฽าตนตวั นางซิตา฽ วคืนเมอ่ื บา฾ น
ฝากบอกสีธนท฽านอยา฽ นําไปกะตามช฽าง
อันตรายรอบขา฾ ง วานท฽านใหบ฾ อกคืน
(บทที่ 3)
ฤๅษเี วา฾ แล฾วพรอ฾ มหยบิ ยื่นธรรมรงคแ
กบั สะใบแทนองคแหม฽อมอนงคแเอาให฾
มโนราฝากให฾สธี นได฾เบ่ิง
มเี ทิงแหวนและผ฾าเอาให฾แกบ฽ า
(บทท่ี 4)
สีธนเหน็ ผืนผา฾ พร฾อมพรํ่าวงแหวน
ผัดแฮ฽งแสนราํ พึงคดิ ถงึ เมยี แกว฾
เป็นจัง่ ใดกะตามแหลว฽ บ฽หวงั คนื บา฾ นเก฽า
กราบบังคมแจ฽มเจ฾าลาเหงา฾ พอ฽ ฤๅษี
(บทท่ี 5)
องคมแ ุนจี ึง่ ไดส฾ อนสั่งมนตแขลัง
คนั ซิไปจรงิ จังใหท฾ อ฽ งคาถาน้ี
บกั นาวสกี ะเอาไปพรอ฾ มฤๅษีส่งั ว฽า
ให฾หันหน฾าสเู฽ บ้ืองทางก้ําทศิ อดุ ร
(บทท่ี 6)
ยามมีเร่ืองเดอื ดร฾อนใหเ฾ สกใสบ฽ ักนาวสี
มนั ซิมฤี ทธ์ปิ ราบผลาญมารได฾
ตัดสินใจจริงแท฾บผ฽ นั แปรเลี้ยวหลา฽ ย
หวังไปตายดาบหน฾าหานอ฾ งใหพ฾ บเห็น
(บทที่ 7)
มีหม฽หู มหี ม฽เู หมน฽ ตามดงพงปาุ
ดา฽ นสัตวแสาใหญน฽ อ฾ ยเสือชา฾ งบา฽ งชะนี

236 หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

237

(บทท่ี 8)
ชา฾ งสวนงาปลาสวนเงี่ยงด฽านนี้เจา฾ ผ฽านโดยดี
ดว฾ ยฤทธแิ์ รงบกั นาวสีท่ า฽ นฤๅษีให฾

เจด็ ปีได฾เจด็ เดือนข฾ามลว฽ ง
ท฾าวผ฽านดงใหญก฽ วา฾ งมาไดด฾ งั่ ใจ

(บทที่ 9)
กนิ หมากไม฾ตางหม฽อู าหาร
รับประทานผลผลาเงย่ี นลงิ เหลือไว฾

เกศาได฾ผมยาวลากนอ฽ ง
สว฽ นว฽าผ฾าบาดข฾องดึงยุ฾งหอ฽ คงิ

(บทที่ 10)
ท฾าวบ฽หยดุ อยู฽น่ิงเดินตอ฽ บร฽ อรี
เจ็ดปปี ลายเจด็ เดือนแต฽พักแรมดงดา฾ ว

คิดถึงคราวนอนบ฾านเป็งจานเมืองเกา฽
สธี นแสนโศกเศรา฾ ใกล฾บ฾านผ฽านมา…

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น 237
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

238

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนที่ 2 ตอนท่ี 3
ทานอง ลาทางสนั้ สลบั ลาเดนิ ขอนแก่นและลาพน้ื
ประพนั ธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2528

- มโนรานอ฾ งจะร฾หู รอื เปล฽า
ว฽าพปี่ วดรา฾ วคิดถงึ มโนราหแ
ทา฾ วสีธนไดพ฾ ลัดพรากเมอื งมา
เพราะแรงรกั กลา฾ จงึ หนมี าจากเมอื ง

- เหตุไฉนขวญั ใจจึงจากพี่มา
มโนราคนดีจงึ ไมส฽ ่งั คาํ
สธี นพดู พร่ําโถเวรกรรมอนั ใด
มโนราน฾องจึงหนจี ากไกล
สธี นรอ฾ งไห฾อยูก฽ ลางไพรพนา

- นงนางหล฾ามโนราซฮิ บ฾ู อ฽ ๆ
ฮ฾ูบห฽ นอวา฽ อ฾ายตามน฾องดว฽ นมา
คดิ ฮอดหล฾ายามเฮาอยนู฽ ํากนั
น฾องสุขสนั ตแเรงิ รมยฮแ ว฽ มกนั กบั อ฾าย

- พช่ี ายแสนระกาํ ลําบาก
มโนรามาจากหลบล้หี นีไกล
หญิงอน่ื มมี ากหลาย
พช่ี ายไมเ฽ คยสนใจหญิงอนื่ จะสวยงามปานใดเ
ก็ลมื ไม฽ได฾หรอกนอ฾ งมโนรา

- ซมึ เศรา฾ อยก฽ู ลางไพรหนา
วิงวอนเทวาขอใหม฾ าช฽วยดล
ติดตามนางขออยา฽ ได฾สับสน
จงบนั ดาลให฾รกั เราสองคน
ใหพ฾ ีส่ ีธนได฾มาพบเธอ

- จติ ใจเซ฽อนอนละเมอเช฾าคํ่า
เดนิ ไปนาํ ปุาไม฾ ใจเซอ฽ เหม฽อมอง
คิดฮอดนอ฾ งใจห฽วงหวนหา
มโนรานวลนางชา฽ งบค฽ อยตัวอา฾ ย…
(ลาทางสน้ั )
กายมาถึงตอนนีเ้ วลาพบคํ่า
สนธยายาํ่ คํา่ บาท฾าวเลา฽ นอน
(กลอนลง)
คอยฟงใ ตอนสีทนสิโซ฾นปีกอินทรยี ใแ หญ฽ไปหานอ฾ ง...

238 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศูนย์กำรเรียนภมู ิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

239

กลอน นทิ านสธี นมโนราห์ กลอนที่ 2 ตอนท่ี 4 239
ทานอง ลาทางสั้นสลับลายา่ ว
ประพันธโ์ ดยแม่ครู ราตรี ศรีวิไล ปี พ.ศ. 2528

(บทที่ 1)
มาฮอดตอนฮุ฽งเชา฾ ตอ฾ งเดนิ ปุาหนาทบึ
ทา฾ วนอนกึบคนเดียวอยู฽ในกลางดา฾ ว
กลา฽ วถึงอินทรียเแ จา฾ เนาในดงใหญ฽
ไปหากนิ ต฽าวโคง฾ มาเขา฾ สฮู฽ งั
(บทที่ 2)
ทา฾ วสีธนพักยงั้ ฟงใ เบิง่ คําจา
นกยกั ษแพากนั โสวา฽ ถึงยามเช฾า
เฮาตอ฾ งไปกินเน้ือเมอื งพญาไกรลาศ
นกประหลาดใหญ฽ลํา้ มันเวา฾ ต฽อกัน
(บทที่ 3)
มือ้ อน่ื นน้ั เมืองใหญ฽ภูเงนิ
ซจิ ดั งานรับขวญั มิ่งมโนรานอ฾ ย
ต฾องไปคอยกินเนื้อเหลือเดนงานใหญ฽
โครงววั ควายตอ฾ งไดเ฾ หลอื ไว฾แก฽เฮา
(บทท่ี 4)
ไดย฾ ินนกกลา฽ วเวา฾ ทา฾ วเลา฽ ดีใจ
ขยับไปหานกไตต฽ ามกกไม฾
ปีนข้ึนไปเกาะช้ันบนอินทรยี แใหญ฽
ไดเ฾ วลาฮง฽ุ เช฾าอนิ ทรียแเจ฾าเวิน่ บนิ
(บทที่ 5)
ทา฾ วบต฽ ่ิงบ฽ดน้ิ เกาะปกี อินทรียแ
ไดเ฾ วลาพอดนี กบนิ ถงึ เทา฽
นกไปเซาต฾นไมช฾ านเมอื งกวา฾ งใหญ฽
บอ฽ นห้ันมีต฾นไมร฾ ิมนาํ้ ฝงใ่ ชล
(บทท่ี 6)
ท฾าวเลยหลุดลอดพน฾ เกาะไต฽ตามตนี
ปนี ลงไปถงึ ดินฟาู วหาบังล้ี
ทา฾ วรีบหนไี ปซน฾ ในสระอโนดาต
บดั นี้จักกลา฽ วกา้ํ พระยาใหญ฽สง่ั คํา
(บทท่ี 7)
ตรัสสั่งกาํ้ ฝงู หม฽ูอนิ ทรียแ
ไดจ฾ งั หวะพอดีถอดแหวนเตรยี มพร฾อม
ทา฾ วจงึ ยอมือน฾อมอธิฐานไขอ฽าน

หนังสือรวมกลอนลำทำงส้ัน

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

240

ถอดแหวนลงคนุ ํา้ ตาจอ฾ งสอ฽ งแล
(บทท่ี 8)
คันแมน฽ บุญค฽แู ท฾ใหแ฾ หวนด฽วนถงึ นาง
สูบลงกลางน้ิวมอื บาดอาบสีสรงล฾าง
พอเมือ่ นางคราญหล฾ามโนราสรงอาบ
นางเลยทราบเหตุขอ฾ วา฽ ตนอา฾ ยดว฽ นถงึ …
(กลอนลง)
แสนรําพึงราํ พนั มโนราหไแ หวหวน่ั คดิ นําอา฾ ย...

240 หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น
ศนู ย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

241

กลอน นิทานสธี นมโนราห์ กลอนที่ 2 ตอนที่ 5 241
ทานอง ลาทางลาทางสน้ั สลบั ทางล่องสับสพี นั ดอน
ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรวี ไิ ล ปี พ.ศ. 2528

(ทานอง ลาทางลอ่ งสับสพี นั ดอน)
จง่ั วา฽ ในตอนตี้ ําหัวใจนางตึง้ พอเห็นแหวนจาํ ได฾แมน฽
แหวนมันแลน฽ ล้วิ ๆลงสวมน้วิ ดัง่ หมาย
ฮูค฾ กั แนว฽ ฽าอา฾ ยสธี นดว฽ นตามมา
บอกสนมเสนาแตง฽ เตรยี มของใช฾
จดั สไบแพรผ฾าภษู าไปใหน฾ ุง฽
เชิญสธี นท฽อนทา฾ วมาเข฾าส฽เู มอื ง
แต฽ยงั เคอื งใจท฽านพระยาเมอื งผเู฾ ปน็ พอ฽
ย฾านเข฾ามาหลอกลอ฾ ให฾หลงเลห฽ แเลย่ี มกล
พระยาตดิ ซอกคน฾ ออกเลยี่ มใหเ฾ จ็ดนาง
ให฾จัดหาอาหารเส่ียงเส็งภาขา฾ ว
เอามาวางรวมไว฾ใหส฾ ีธนเลือกเบง่ิ
คนั บญุ ถงึ จ่งั ซิได฾ พาขา฾ วม่ิงมโน
สีธนโสสุดสน้ิ ในใจท฾าวอุกอั่ง
เดชะบุญแตค฽ ร้ังคราวกี้ได฾ฮว฽ มกนั
มีหลายอันพระยาท฽านใหส฾ ธี นลองเส่ียง
ทา฾ วกะจบั ถืกต฾องของน฾องดง่ั หมาย
เทอื่ สุดท฾ายกัน้ ม฽านบงั ตา
ให฾เจ็ดนางปุอนนวิ้ ออกมาให฾แกส฽ ธี นทา฾ ว
กลา฽ วถงึ อนิ ทราเจ฾าปลอมตัวมาซอ฽ ย
ให฾สธี นไดเ฾ ป็นคน฽ู าถนอ฾ ยมโนหล฾าด่งั หวัง
ทา฾ วโกสบี ย฽ ง้ั กลบั เพศแปลงกาย
เป็นแมลงวนั ทองมาไต฽ตอมนวิ้ มอื นอ฾ ง
ทา฾ วสธี นมองฮ฾ูเหน็ แมงวนั ประหลาดต฽าง
บญุ เปน็ คูก฽ บั นางเลยเล฽าจบั ถกื ตอ฾ ง
นิ้วมอื นอ฾ งดั่งหมายมโนราพอเปิดมา฽ น
เหน็ อา฾ ยแลว฾ โผกอดเข฾าหากนั
เสียงดนตรีระงมงนั ปีร่ ะบาํ รําฟอู น
เสียงกลองฆอ฾ ง มโหรเี สพกลอ฽ ม
สองผัวเมยี ยืนกอดกนั ลอ฾ มอ฾อมเทงิ ไห฾ฮ่าํ ไฮ
วา฽ มโนราหเแ อเยตัง้ เจด็ ปปี ลายเจด็ เดอื นแตน฽ อ฾ งไดจ฾ ากพีส่ ธี น
บเ฽ หลือตนพ่บี ฽นางมาช฽างทําลงได฾
มโนราหมแ แี ต฽ไหไ฾ ดย฾ นิ คาํ ผวั ว฽า
พ฽อพญาฮู฾เร่อื งเลยฟาู วยา฽ งหนี

หนงั สือรวมกลอนลำทำงสั้น

ศนู ย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

242

ซบิ กว฽าเทยี วไงจ฾ นสมใจฮอดมอื้ ใหม฽
เบกิ ถอยหลงั นบั บไ฽ ด฾เทงิ ไห฾เข฾าใส฽กนั
แสนรําพัน…ละน฾า
(ลาทางสั้น)
(บทที่ 1)
พญาทําพิธีใหอ฾ ภิเษกสมรส
เป็นคห฽ู ัวตวั วเมยี อยค฽ู รองเมอื งบ฾าน
บ฽ทนั นานลากาํ้ ภเู งนิ เมอื งใหญ฽
ลาพอ฽ ไกรลาศไดไ฾ ปครองบ฾านเก฽าหลัง
(บทที่ 2)
หนีไปครองอย฽ูยั้งเมืองใหญเ฽ ป็งจาน
อวสานสีธนและมโนราน฾อย
คอยฟใงบัน้ นทิ านอ่ืนต฽อ
รอถา฾ ฟใงโลดเจา฾ คนเฒ฽าอย฽าหนี
สีนานวนคนอ฾วนนมใหญแ฽ ต฽ของน฾อย….

242 หนงั สือรวมกลอนลำทำงส้ัน
ศูนย์กำรเรียนภูมิปญั ญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร

243

กลอน เทดิ พระเกยี รตพิ ระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัว ตอนท่ี 1

ทานอง ลาทางสนั้

ประพนั ธ์โดยแม่ครู ราตรี ศรีวไิ ล ปี พ.ศ. 2529

ได้รับรางวัลชนะเลศิ การประกวดหมอลากลอนแหง่ ประเทศไทยท่ี

ส.ว.ท. จ. มหาสารคาม ปี 2529(กลอนขน้ึ )

โอ฽ละนอ….

ประเทศชาติ บา฾ นเมอื ง รงุ฽ เรือง ศรวี ไิ ล

ยอ฾ นพระโพธสิ มภาร ของล฾นเกล฾า ล฾นกระหมอ฽ ม

จอมประมขุ ของไทย บารมี เกรียงไกร

ของพีน่ ฾อง ชาวไทย ไดเ฾ ทิดทนู มานาน

ขอพระองคแ ทรงพระเกษม สําราญ

สืบสถาน แหลมทอง ให฾ฟเู ฟือ่ ง เฮืองฮ฽งุ เจรญิ เดอ฾ …

โอ฽ละนอ…

ขอพระองคแ ทรงพระเจรญิ เดอ฾ …

(เนอื้ ในกลอน)

(บทที่ 1)

นบั แตเ฽ หนอื หวั เจา฾ ภมู ิพล มหาราช

พระองคทแ รง อย฽ูยงั้ เป็นพระเจ฾า แผ฽นดนิ

(บทที่ 2)

โดยสมบูรณแ ตลอดส้นิ พระองคแกลา฽ ว คาํ ขาน

ทรงมีพระบรมราชองคกแ าร แต฽วันปฐมตน฾

(บทที่ 3)

ว฽าเราจะครอง แผ฽นดนิ โดยธรรม

เพ่อื ประโยชนสแ ุข แหง฽ มหาชน ชาวสยาม

เพน่ิ กล฽าวคาํ งาม ๆ แต฽เพยี ง พอย฽อ

กล฽าวแต฽พอ สัน้ ๆ มคี วามหมาย ยงิ่ ใหญ฽

แสดงถงึ พระราชหฤทยั ว฽าเพนิ่ จด จอ฽ แลว฾ สิครองบา฾ น เทย่ี งธรรม

(บทที่ 4)

เพ่ือประโยชนแ ทกุ กํ้า ทว่ั ราช อาณาจกั รทศพธิ ราชธรรม

สบิ ประการ ท฽านพระองคแ ทรงไว฾

ทรงดาํ เนนิ มาได฾ สดใสงามคล฽อง

แผน฽ ดินธรรม ดนิ ทองจ่งั เจริญ กา฾ วหนา฾ บ฽มหี ลา฾ ตํ่าถอย

(บทที่ 5)

หลายพรรษา บห฽ นอ฾ ย แต฽สืบต฽อภารกจิ

ส฽วน พระวรกายพระองคทแ รง อทุ ิศ ตอ฽ ประชา ทังค฾าย

ทรงระงบั เหตุรา฾ ย ให฾เป็นดี ได฾คลอ฽ ง

หว฽ งนาํ ราษฎรคือพ฽อห฽วงลกู เตา฾ ย฾านเฮานั้นบไ฽ ดก฾ นิ

หนังสือรวมกลอนลำทำงสั้น 243
ศูนย์กำรเรียนภูมิปัญญำไทย แม่ครู ดร. รำตรีศรวี ิไล บงสิทธิพร