BOOK 03 วัดบ้านศาลเจ้า ศิลปกรรมและงานช่างโบรา

เด่น่ ดาว ศิลิ ปานนท์.์ พระมาลัยั ในศิลิ ปกรรมไทย. กรุงุ เทพฯ: ประทีปี ชุุมพล. จิิตรกรรมฝาผนังั ภาคกลาง ศึึกษากรณีี
อมรินิ ทร์์พริ้�นติ้้�งแอนด์พ์ ับั ลิชิ ชิ่ง� , 2546. ความสััมพัันธ์์กัับวรรณคดีีและอิิทธิิพลที่่�มีีต่่อ
. แกะรอยพระมาลัยั . กรุงุ เทพฯ: มิวิ เซียี มเพรส, 2553. ความเชื่่�อ ประเพณีีและวััฒนธรรม. งานวิิจััยได้้รัับ
ทุุนสนัับสนุุนประเภททั่่�วไป ประจำำ�ปีี 2539 จาก
ต้้วน ลี่่� เซิิง. ความเป็็นมาของวััดจีีนและศาลเจ้้าจีีนใน สำำ�นัักงานคณะกรรมการวิิจััยแห่ง่ ชาติิ.
ประเทศไทย. กรุุงเทพ: ศพพ, 2543.
ประทีปี มาลากุลุ . พัฒั นาการบ้า้ นของคนไทยในภาคกลาง.
นิธิ ิิ เอียี วศรีวี งศ์.์ ประวัตั ิศิ าสตร์แ์ ห่ง่ ชาติิ “ซ่อ่ ม” ฉบับั เก่า่ กรุงุ เทพมหานคร: จุุฬาลงกรณ์ม์ หาวิิทยาลัยั , 2530.
“สร้า้ ง” ฉบับั ใหม่.่ กรุงุ เทพฯ: Suvarnabhumi Museum,
2549. ประภาส สุุระเสน. สมุุดภาพปฤษณาธรรม. กรุุงเทพฯ:
กรมศิลิ ปากร, 2545.
นิิยะดา เหล่่าสุุนทร. ไตรภููมิิพระร่่วง: การศึึกษาที่่�มา.
กรุงุ เทพฯ: แม่่คำำ�ผาง, 2538. ประวััติิมหาดไทยส่่วนภููมิิภาค จัังหวััดระยอง. ระยอง:
ธนชาติกิ ารพิมิ พ์,์ 2525.
นิิริินธน์์ ภู่่�คำ�ำ และ ปติสิ ร เพ็ญ็ สุตุ (เรียี บเรียี ง). “ศิิลปวัตั ถุุ
ในพิิพิิธภัณั ฑ์์เพื่่�อการศึึกษา วัดั หนังั ราชวรวิหิ าร” ใน ประยุุกต์์ บุุนนาค. “บ้้านช่่างหล่่อ หล่่อพระประติิมา” ใน
3 วัดั ประวัตั ิศิ าสตร์.์ ที่่ร� ะลึกึ งานศพ นางสุทุ ินิ บุนุ ปาน เวียี งวังั ฝั่่�งธน ชุุมชนชาวสยาม. กรุงุ เทพฯ: มติิชน,
7 มีนี าคม พ.ศ. 2552. กรุงุ เทพฯ: ม.ป.พ, 2552. 2545.

เนื้้อ� อ่อ่ น ขรัวั ทองเขียี ว, ความเข้า้ ใจในจิติ รกรรมไทยประเพณีี. ประยููร อุุลุุชาฎะ. จิิตรกรรมสมััยอยุุธยาจากสมุุดข่่อย.
กรุุงเทพฯ: จุุฬาลงกรณ์์มหาวิทิ ยาลััย, 2556. กรุงุ เทพฯ: เมืืองโบราณ, 2528.
. ปกิิณกะศิิลปะไทยในสายตา น.ณ ปากน้ำำ��: ตู้้�
บัณั ฑิติ ลิ่ว� ชัยั ชาญ (เรียี บเรียี ง). ศรีมี โหสถ จังั หวัดั ปราจีนี บุรุ ี.ี พระไตรปฏิกิ . กรุุงเทพฯ: เมือื งโบราณ, 2544.
กรุงุ เทพฯ: ยููเนีียนอุุลตร้า้ ไวโอเร็็ต, 2549. . ปกิณิ กะศิลิ ปะไทยในสายตา น.ณ ปากน้ำ��ำ : ธรรมาสน์.์
พิิมพ์ค์ รั้ง� ที่่� 2. กรุงุ เทพฯ: เมืืองโบราณ, 2544.
เบญจพร สารพรม (เรีียบเรีียง). โบราณวััตถุุชิ้้�นเด่่นใน . แบบแผนบ้า้ นเรือื นในสยาม. กรุงุ เทพฯ: เมือื งโบราณ,
พิพิ ิธิ ภัณั ฑสถานแห่ง่ ชาติิ มหาวีรี วงศ์.์ นครราชสีมี า: 2544.
สมบููรณ์ก์ ารพิิมพ์,์ 2556. . หน้้าบััน: เอกลัักษณ์์ศิิลปะสถาปััตยกรรมไทย.
กรุงุ เทพฯ: เมือื งโบราณ, 2544.
ปรมานุชุ ิติ ชิโิ นรส, สมเด็จ็ พระมหาสมณเจ้า้ กรมพระ. โคลง . วิิวััฒนาการลายไทย. พิิมพ์์ครั้ �งที่่� 4. กรุุงเทพฯ:
ดั้้น� ปฏิสิ ังั ขรณ์ว์ ัดั พระเชตุพุ น. กรุงุ เทพฯ: สหธรรมิกิ , เมือื งโบราณ, 2550.
2547.
ประสงค์์ เอี่่�ยมอนัันต์์. การพััฒนาเมืือง/ชุุมชนเมืืองใน
ประชุมุ พงศาวดาร ภาคที่่� 65: พระราชพงศาวดารกรุงุ ธนบุรุ ีี แนวอนุุรัักษ์์. เอกสารประกอบการสััมมนาโครงการ
ฉบับั พันั จันั ทนุมุ าศ. พระนคร: กรมศิลิ ปากร, 2506. จััดทำำ�มาตรฐานคุุณภาพสิ่่�งแวดล้้อมธรรมชาติิและ
สิ่่�งแวดล้้อมศิิลปกรรม: เมืืองเก่่าภายใต้้โครงการ
ประชุุมจารึึกวััดพระเชตุุพน. พิิมพ์์ครั้ �งที่่� 5. พิิมพ์์ในงาน บริิหารจััดการและฟื้้�นฟููสิ่ �งแวดล้้อมธรรมชาติิและ
พระราชทานเพลิิงศพ สมเด็จ็ พระอริิยวงศาคตญาณ ศิลิ ปกรรม, 2550.
สมเด็จ็ พระสัังฆราช (ปุ่�น ปุุณณสิริ ิิ) ณ เมรุหุ น้า้ พลัับ
พลาอิิศริิยาภรณ์์ วััดเทพศิิริินทราวาส วัันที่่�  23
เมษายน พุุทธศัักราช 2517. กรุงุ เทพฯ: ศิิวพร, 2517.

200 ระยอง เลม่ 3

ปัญั ญา เทพสิงิ ห์.์ ลวดลายตกแต่ง่ อาคารชิโิ น-ปอร์ต์ ุกุ ิสิ ใน ศรีศี ักั ร วัลั ลิโิ ภดม. อารยธรรมฝั่่ง� ทะเลตะวันั ออก. กรุงุ เทพฯ:
จังั หวัดั ภูเู ก็ต็ . สงขลา: มหาวิทิ ยาลัยั สงขลานครินิ ทร์์ มติิชน, 2545.
วิทิ ยาเขตหาดใหญ่่, 2547.
ศักั ดิ์์ช� ัยั สายสิงิ ห์,์ เจดีีย์ใ์ นประเทศไทย รูปู แบบ พัฒั นาการ
ผุุสดีี ทิิพทััส. บ้้านในรััตนโกสิินทร์์ 3 รััชกาลที่่� 6 พ.ศ. และพลังั ศรัทั ธา. กรุงุ เทพฯ: เมืืองโบราณ, 2560.
2453-2468. กรุุงเทพฯ: โรงพิิมพ์์แห่่งจุุฬาลงกรณ์์ . งานช่า่ ง พระนั่่�งเกล้า้ . กรุงุ เทพฯ: มติชิ น, 2551.
มหาวิทิ ยาลัยั , 2545-2546. . พระพุุทธรููปสำ�ำ คััญและพุุทธศิิลป์์ในดิินแดนไทย.
กรุุงเทพฯ: เมืืองโบราณ, 2554.
วิวิ ัฒั น์์ เตมียี พันั ธ์.์ มกราคม. เรือื นพักั อาศัยั รูปู แบบสํําคััญ . พุุทธปฏิิมา งานช่่างพลัังแห่่งศรััทธา. ที่่�ระลึึกงาน
ของสถาปัตั ยกรรมพื้น�้ ถิ่่น� . อาษา. กรุงุ เทพมหานคร, ฌาปนกิิจ นายหวด สายสิิงห์์ ณ วััดบ่่อเงิินเจริิญสุุข
2541. ตำ�ำ บลโพธิ์เ� ก้า้ ต้น้ อำ�ำ เภอเมือื ง จังั หวัดั ลพบุรุ ีี วันั อาทิติ ย์์
ที่่� 25 กุุมภาพัันธ์์ 2561. กรุงุ เทพฯ: มติชิ น, 2561.
ภััททวิิกรม์์ นิ่่ม� นวล. “เจดีีย์์ทรงระฆังั สมัยั รััตนโกสินิ ทร์ใ์ น . พุุทธศิิลป์์สมััยรััตนโกสิินทร์์: พััฒนาการของ
จัังหวััดจัันทบุุรีี พุุทธศตวรรษที่่� 24-25” การค้น้ คว้้า งานช่่างและแนวคิิดที่่�ปรัับเปลี่่�ยน. กรุุงเทพฯ:
อิิสระเป็็นส่่วนหนึ่่�งของการศึึกษาหลัักสููตรศิิลป เมืืองโบราณ, 2556.
ศาสตรมหาบััณฑิิต สาขาวิิชาประวััติิศาสตร์์ศิิลปะ
บัณั ฑิติ วิิทยาลัยั มหาวิทิ ยาลัยั ศิลิ ปากร, 2558. ศรีีศัักร วััลลิิโภดม. เรือื นไทย บ้า้ นไทย. กรุงุ เทพฯ: เมือื ง
โบราณ. 2552.
มานพ ถาวรวััฒน์์สกุุล. ขุุนนางอยุุธยา. พิิมพ์์ครั้ �งที่่� 2. . อารยธรรมฝั่่�งทะเลตะวัันออก. กรุุงเทพฯ: มติิชน,
กรุงุ เทพฯ: สำ�ำ นักั พิมิ พ์ห์ าวิทิ ยาลัยั ธรรมศาสตร์,์ 2547. 2545.

รุ่�งโรจน์์ ธรรมรุ่�งเรืือง. วััดรวกบางบำำ�หรุุ ประวััติิและ ศานติิ ภัักดีีคำำ�. ยุุทธมรรคา เส้้นทางเดิินทััพไทย-เขมร.
ศาสนวัตั ถุุ. กรุุงเทพฯ: ศัักดิ์์โ� สภาการพิิมพ์,์ 2549. กรุุงเทพฯ: มติชิ น, 2557.

รุ่�งโรจน์์ ภิริ มย์์อนุกุ ุลุ (เรีียบเรีียง). “พระคเนศ” ใน ประวััติิ สุจุ ิติ ต์์ วงษ์เ์ ทศ. ทอดน่อ่ งท่อ่ งเที่่ย� ว อ.ศรีมี โหสถ จ.ปราจีนี บุรุ ี.ี
วััดสุุปััฏนารามวรวิิหารและโบราณวััตถุุชิ้�นสำ�ำ คััญ. กรุุงเทพฯ: ศาลามโหสถ, 2557.
ที่่ร� ะลึกึ งานพระกฐินิ พระราชทาน เรืือโท ศัักดิ์์�ทวีี แสง
อร่า่ ม ณ วัดั สุปุ ัฏั นารามวรวิหิ าร วันั ที่่� ๑๘ พฤศจิกิ ายน สุภุ ัทั รดิศิ ดิศิ กุลุ , หม่อ่ มเจ้า้ . ศิลิ ปะขอม. กรุงุ เทพฯ: คุรุ ุสุ ภา,
พุทุ ธศักั ราช ๒๕๕๕. กรุงุ เทพฯ: ศักั ดิโิ สภา, 2555. 2539.
. ศิิลปะในประเทศไทย. พิิมพ์์ครั้�งที่่� 13 กรุุงเทพฯ:
เลิิศ พ่่วงพระเดช. ศิิลปไทย ชุุด ตำำ�ราภาพลายไทย. มติิชน, 2550.
กรุงุ เทพฯ: วาดศิลิ ป์์, 2542.
สมคิดิ จิริ ะทััศนกุุล. รูปู แบบพระอุโุ บสถและพระวิิหารใน
วรรณิภิ า ณ สงขลา (เรียี บเรียี ง). จิติ รกรรมสมัยั รัตั นโกสินิ ทร์์ สมััยพระบาทสมเด็็จพระจอมเกล้้าเจ้้าอยู่่�หััว.
รัชั กาลที่่� 1. กรุงุ เทพฯ: ฝ่า่ ยอนุรุ ักั ษ์จ์ ิติ รกรรมฝาผนังั กรุงุ เทพฯ: เมือื งโบราณ, 2547.
และประติมิ ากรรมติดิ ที่่� กองโบราณคดีี กรมศิลิ ปากร,
2537. สมใจ นิ่่�มเล็็ก. “ศาสตราจารย์์พระพรหมพิิจิิตรกัับงาน
คอนกรีตี ในสถาปัตั ยกรรมไทย”, ประวัตั ิแิ ละผลงาน
วิชิ ิติ วงษ์ว์ ุฒุ ิิ และ พฤฒาธิบิ ดีี (อ่อ่ น โกมลวรรธนะ เปรียี ญ). สำำ�คััญของพระพหรมพิิจิิตรเนื่่�องในวาระครบรอบ
ตำ�ำ นานพระอารามแลทำ�ำ เนีียบสมณศักั ดิ์์.�   กรุงุ เทพฯ: 100 ปีี อาจารย์์พระพรหมพิิจิิตร. กรุุงเทพฯ: คณะ
อมริินทร์พ์ ริ้น� ติ้้ง� แอนด์์พัับลิชิ ชิ่�ง, 2542. สถาปััตยกรรมศาสตร์์, 2533

วัด บา้ น ศาลเจา้ ศลิ ปกรรมและงานช่างโบราณ บรรณานุกรม 201

สัันติิ เล็็กสุุขุุม. เจดีีย์์เพิ่่�มมุุม เจดีีย์์ย่่อมุุมสมััยอยุุธยา, ข้อ้ มููลออนไลน์์
กรุุงเทพฯ: มููลนิิธิิ เจมส์์ ทอมป์์สััน, 2529. สยาม ภััทรานุุประวััติิ. จัันทโครพ (ออนไลน์์), เข้้าถึึงเมื่่�อ

หน่่วยอนุุรัักษ์์สิ่ �งแวดล้้อมธรรมชาติิและศิิลปกรรมท้้องถิ่ �น วัันที่่� 25 พฤศจิิกายน 2561, เข้้าถึึงได้้จาก: http://
จังั หวัดั ระยองสำ�ำ นักั งานนโยบายแผนทรัพั ยากรธรรมชาติิ www.sac.or.th/databases/thailitdir/detail.
และสิ่ง� แวดล้อ้ ม. หนังั สืือแผนที่่ส�ิ่่ง� แวดล้อ้ มศิลิ ปกรรม php?meta_id=322
ย่า่ นชุมุ ชนเก่า่ ถนนยมจินิ ดา จังั หวัดั ระยอง.  ระยอง: ข้อ้ มููลจากพิพิ ิธิ ภััณฑ์์
ไม่ท่ ราบที่่จ� ัดั พิมิ พ์.์ ข้้อมููลจากพิพิ ิธิ ภัณั ฑ์์ปากน้ำ��ำ ประแส.
ข้้อมููลรวบรวมและจััดทำำ�โดยคณะกรรมการศาลเจ้้าแม่่
อรศิริ ิิ ปาณินิ ท์.์ เรือื นพื้น�้ ถิ่่น� ในชุมุ ชนเมืือง. กรุงุ เทพฯ: สำ�ำ นักั งาน ทับั ทิมิ (จุ้�ยบุ้�ยเหนี่่�ยว)
กองทุนุ สนับั สนุนุ การวิจิ ััย (สกว), 2544.

อรศิริ ิิ ปาณินิ ท์์ และ สมคิดิ จิริ ะทัศั นะกุลุ . เรือื นค้า้ ขายพื้น�้ ถิ่่น�
ในชุมุ ชนเมืือง. กรุงุ เทพฯ: คณะสถาปัตั ยกรรมศาสตร์์
มหาวิทิ ยาลัยั ศิลิ ปากร, 2544.

อำ�ำ นาจ มณีแี สง. “เจดียี ์ว์ ัดั เก๋ง๋ (วัดั จันั ทอุดุ ม)” ใน วัฒั นมงคล.
ระยอง: สหสิินการพิมิ พ์์, ม.ป.ป.

วารสาร

ประยููร อุลุ ุชุ าฎะ, จิติ รกรรมสมุดุ ข่อ่ ยเรื่อ� งมหาชาติิ วัดั โขด
ทิมิ ธาราม จัังหวัดั ระยอง. กรุุงเทพฯ: เมืืองโบราณ
ปีีที่่� 21 ฉบัับ 1-4 มกราคม-ธันั วาคม 2538.

สกุลุ การ สังั ข์ท์ อง. “พระกินิ คน ที่่ว� ัดั เขายี่่ส� าร อำ�ำ เภออัมั พวา
จัังหวััดสมุุทรสงคราม” ในศิิลปวััฒนธรรม 25, 4
กุมุ ภาพันั ธ์์ 2547.

สมชาติิ จึงึ สิริ ิอิ ารักั ษ์.์ “ผลงานสถาปัตั ยกรรมแบบ Modernism
ของพระพรหมพิิจิิตร”. หน้้าจั่่�ว. (มกราคม-มีีนาคม
2544) ปีีที่่� 17.

Bangkok Post Outlook. An Historical Oasis. ฉบัับ
วันั ที่่� 10 มีีนาคม พ.ศ. 2550.

202 ระยอง เล่ม 3

วดั บ้าน ศาลเจา้ ศลิ ปกรรมและงานชา่ งโบราณ บรรณานุกรม 203

ชื่่�อหนัังสืือ
ระยอง : วััด บ้้าน ศาลเจ้้า ศิิลปกรรมและงานช่่างโบราณ

สนัับสนุุนโดย
บริิษััท พีีทีีทีี โกลบอล เคมิิคอล จำำ�กััด (มหาชน)

จััดทำำ�โดย
คณะโบราณคดีี มหาวิิทยาลััยศิิลปากร

ที่่�มา
ชุุดโครงการวิิจััย “ศิิลปกรรมและงานช่่างเมืืองระยอง” ภายใต้้โครงการคลัังข้้อมููลสารสนเทศศิิลปวััฒนธรรมระยอง

ผู้ �เขีียน
ประภััสสร์์ ชููวิิเชีียร
จิิราพร ไกรชะนะ
นัันท์์นภััส โรจน์์กาญนวาณิิช
หทััยชนก ขำำ�ยิ่่�งเกิิด

คณะวิิจััย
1.  รองศาสตราจารย์์ ดร.ประภััสสร์์ ชููวิิเชีียร หััวหน้้าโครงการศิิลปกรรมและงานช่่างเมืืองระยอง
2.  นายจิิรวััฒน์์ ตั้้�งจิิตรเจริิญ ผู้้�ช่่วยนัักวิิจััย
3.  นางสาวจิิราพร ไกรชะนะ ผู้้�ช่่วยนัักวิิจััย
4.  นางสาวนัันท์์นภััส โรจน์์กาญนวาณิิช ผู้้�ช่่วยนัักวิิจััย
5.  นางสาวหทััยชนก ขำำ�ยิ่่�งเกิิด ผู้้�ช่่วยนัักวิิจััย
6.  นางสาวรััฐรพีี ชมใจ ผู้้�ช่่วยเก็็บข้้อมููลภาคสนาม
7.  นางสาวธมน ชอบธรรม ผู้้�ช่่วยเก็็บข้้อมููลภาคสนาม

ออกแบบ บริิษััท อมริินทร์์พริ้ �นติ้้�ง แอนด์์ พัับลิิชชิ่ �ง จำำ�กััด (มหาชน)
พิิมพ์์ที่่� 978-974-641-771-6
ISBN

ประภััสสร์์ ชููวิิเชีียร และคนอื่่�นๆ. ระยอง : วััด บ้้าน ศาลเจ้้าศิิลปกรรมและงานช่่างโบราณ. กรุุงเทพฯ: คณะโบราณคดีี
มหาวิิทยาลััยศิิลปากร, 2564.

“ ระยอง ”
วััด บ้า้ น ศาลเจ้า้
ศิลิ ปกรรมและงานช่า่ งโบราณ

ISBN 978-974-641-771-6