Active Learning Cookbook

OBJECTIVE

KEY RESULT KEY RESULT KEY RESULT

ACTION ACTION ACTION
ACTION ACTION ACTION
ACTION ACTION ACTION

ความเชื่�อมโยงของกิิจกรรมต่า่ ง ๆ ในการใช้ง้ าน OKR

เครื่อ� งมือื เพิ่่�มเติมิ ชิ้้�นที่่� 19
เครื่่�องมืือ OKR (Objectives & Key Results) คืือเครื่่อ� งมืือกำหนดเป้้าหมาย
และกำหนดตััววัดั ผลประกอบไปด้้วย 2 ส่ว่ น คืือ เป้า้ หมาย (Objectives) หมายถึึงสิ่ง�่ ที่่�
เราต้อ้ งการทำให้้สำเร็จ็ (What) ควรเป็็นเป้้าหมายหลักั ของโรงเรียี น แผนก หน่ว่ ยงาน
หรืือทีีม ที่่�กระตุ้�นให้เ้ กิิดแรงผลักั ดัันในการทำงาน โดยเป้า้ หมายอาจไม่จ่ ำเป็็นต้อ้ งมีี
เพียี งอย่่างเดียี วก็็ได้้ และอีกี ส่ว่ นหนึ่่�งคืือ ผลลััพธ์ห์ ลักั (Key Results) ซึ่ง�่ จะเป็็นตััวชี้�วััด
ความสำเร็็จของเป้า้ หมายและหมายรวมถึงึ แนวทางในการบรรลุุเป้้าหมายนั้้น� (How)
สำหรัับการกำหนดตััวชี้ �วััดควรมีีความสอดคล้้องกัับเป้้าหมายที่่�เราตั้ �งไว้้โดยวััดจาก
ผลลัพั ธ์ท์ ี่่�ได้้ ไม่ใ่ ช่ว่ ััดจากตัวั กิิจกรรมที่่�ทำ

201

องค์ป์ ระกอบใน SIPOC
เครื่อ� งมือื เพิ่่ม� เติิม ชิ้้น� ที่่� 20
เครื่่�องมืือ SIPOC Model คืือ ภาพรวมของกระบวนการทำงานตั้�งแต่่ต้น้ สาย
จนถึึงปลายสายที่่�ทำให้้คนทำงานเข้้าใจวััตถุุประสงค์์และขอบเขตของงานมากขึ้ �น
โรงเรีียนสามาถนำไปใช้้ในการกำหนดแผนการปฏิิบััติิงานและนำเสนอให้้ทุุกคนใน
โรงเรีียนได้้เข้า้ ใจร่ว่ มกับั ภาคีีเครืือข่า่ ย เพื่่อ� ให้ก้ ารปฏิิบััติิงานมีคี วามชัดั เจนมากยิ่�ง่ ขึ้น�
ประกอบไปด้ว้ ย
S – Supplier บุคุ คล/ส่่วนงานที่่ใ� ห้้ปััจจััยนำเข้า้
I – Input ปัจั จัยั นำเข้้าที่่จ� ำเป็็นต้อ้ งมีี
P – Process กระบวนการทำงาน
O – Output ผลลัพั ธ์ท์ ี่่�ต้้องการ
C – Customer ผู้�้ที่�จะได้้รัับผลประโยชน์์

202

WHITE HAT Objectivity Wear the white hat to focus objectively
Fact-finding on the available facts and figures.

RED HAT Passion Wear the red hat to look at the
Intuition problem using intuition
Emotions gut reaction and emotion.

BLACK HAT Caution Wear the black hat to be vigilant and
Pessimism consider the negative sides of the
Somberness event issue or problem.

Hope Wear the yellow hat to think positively.
Consider all the benefits of
YELLOW HAT Optimism the circumstances.

GREEN HAT Creativity Wear the green hat to get creative

Inventiveness and invent new approaches.

BLUE HAT Direction Wear the blue hat to perform meta
Synthesis thinking. Scrutinize and direct
Organization discussion. Synthesize all viewpoints.

หมวกสีตี ่่าง ๆ และความหมายของการสวมหมวกแต่่ละใบของ De Bono

เครื่�องมืือเพิ่่ม� เติมิ ชิ้้�นที่่� 21
เครื่่�องมืือหมวก 6 ใบของเดอโบโน (De Bono’s 6 Thinking Hats) ช่่วยให้้
โรงเรียี นและภาคีเี ครืือข่่ายได้ร้ ่่วมกัันสร้า้ งสรรค์์ไอเดียี ใหม่่ในการทำงาน มีคี วามเหมาะ
สมเป็็นอย่า่ งยิ่่ง� สำหรับั การพัฒั นานวัตั กรรมและการสร้า้ งสรรค์โ์ ครงการที่่ไ� ม่เ่ คยเกิิดขึ้้น�
มาก่่อนโดยมีจี ุุดยืืนอยู่�บนการจััดการกัับปัญั หาที่่ม� ีีอยู่�หรืือโอกาสที่่ก� ำลังั จะเกิิดขึ้้น� โดย
ใช้ว้ ิิธีกี ารกำหนดบทบาทของแต่่ละคนให้้มีจี ุุดยืืนอยู่�ภายใต้้หมวกทีีละใบ แล้้วร่ว่ มกััน
แบ่่งปัันความคิิดเห็น็ ภายใต้ข้ อบเขตของหมวกที่่�ตนเองกำลังั สวมใส่่อยู่�

203

เครื่่�องมืือช่่วยออกแบบกระบวนการเรีียนรู้�้
เครื่�องมืือเพ่ิ�มเติิม ชิ้้�นที่่� 22
โครงสร้า้ งการจัดั การเรียี นรู้�้ ตามหลักั การเรียี นรู้เ�้ ชิิงประสบการณ์์ (Experiential
Learning Cycle) เป็็นหลัักการในการสร้้างการเรีียนรู้้�ที่�เชื่�อว่่าเป็็นการทำงานโดย
ธรรมชาติิของมนุษุ ย์์ ซึ่�ง่ หากดำเนิินการจัดั การเรีียนรู้้โ� ดยคำนึงึ ถึึงกิิจกรรม 4 ขั้้�นตอน
ต่อ่ ไปนี้้� อาจช่ว่ ยให้้ผู้�เ้ รีียนสามารถนำการเรียี นรู้�้นั้น� ไปใช้้ให้้เกิิดประโยชน์์และจดจำได้ด้ ีี
มากขึ้ �น ประกอบด้้วย
1. การได้้รับั ประสบการณ์์ (Concrete experience) เป็็นช่่วงการเรีียนรู้้�ที่�ผู้�้
เรียี นได้้รัับประสบการณ์์ใหม่ห่ รืือได้ร้ ัับบทเรียี นใหม่่
2. การสะท้้อนสิ่�่งที่่ไ� ด้้เรียี นรู้้� (Reflective observation) เป็น็ ช่ว่ งที่่เ� ปิิดโอกาส
ให้้ผู้้�เรียี นได้้บอกเล่่าสิ่ง่� ที่่ต� นเองได้้เรียี นรู้้� พููดคุยุ แบ่่งปันั เกี่�ยวกัับเหตุุการณ์์ที่่เ� กิิดขึ้้�นและ
สิ่ง�่ ที่่�ตนเองรู้�้ สึกึ
3. การตกตะกอนความคิิด (Abstract conceptualisation) เป็น็ ช่่วงสรุปุ การ
เรีียนรู้้�ของตนเอง โดยผู้้เ� รีียนอาจได้แ้ นวคิิดที่่ต� กตะกอนแตกต่่างกันั ไปก็ไ็ ด้้
4. การทดลองทำด้้วยตนเอง (Active experimentation) เป็็นช่่วงการเสนอ
แนวทางในการนำไปใช้้งานภายใต้บ้ ริิบทของผู้เ�้ รียี น ซึ่่ง� อาจมีกี ารนำไปใช้จ้ ริิงก็ไ็ ด้้

204

Concrete
Experience
(doing / having
an experience)

Active Reflective
Experimentation Observation
(planning / trying out (reviewing / reflecting
what you have learned) on the experience)

Abstract
Conceptualization
(concluding / learning
from the experience)

วงจรการเรีียนรู้�แ้ บบ Experiential Learning

205

เครื่�องมือื เพิ่่ม� เติิม ชิ้้น� ที่่� 23
การใช้้โครงสร้้างการจััดการเรีียนรู้้�โดยตั้�งอยู่�บนฐานองค์์ความรู้�้เกี่�ยวกัับสมอง
(Brain-Based Learning หรืือ BBL) การจััดการเรีียนรู้้�ในลักั ษณะนี้้�ก็็สามารถทำได้้ด้้วย
การคำนึึงถึึงสภาวะที่่�เหมาะสมต่่อการเรีียนรู้้�และการให้้โรงเรีียนและเครืือข่่ายมีีความ
เข้้าใจเกี่�ยวกับั การทำงานพื้�น้ ฐานของสมองและจิิตใจของมนุษุ ย์์ หลักั การ BBL อาจไม่่
ได้้มีีขั้�นตอนในการปฏิิบััติิหรืือแนวทางในการปฏิิบััติิที่่�ชััดเจน แต่่การจััดการเรีียนการ
สอนโดยมุ่ �งเน้้นให้้ผู้้�เรีียนได้้แสดงออกศัักยภาพของตนเองโดยสอดคล้้องกัับธรรมชาติิ
ของมนุษุ ย์น์ ี้้�จะช่ว่ ยให้้การเรีียนรู้้ข� องผู้�เ้ รีียนเป็็นไปได้อ้ ย่า่ งเต็ม็ ศักั ยภาพมากขึ้�น

6 1

Active

Learning

5 BBL 2
KEY PRINCIPLES

2 Limbic
...
system
...
3
4

หลัักการพื้้�นฐานของ BBL
206

แหล่่งเรีียนรู้�เ้ พิ่่ม� เติมิ

207

สำนักั งานพัฒั นานวััตกรรมการจัดั การศึึกษา
อััพเดทข่่าวสาร รวมโครงการสำคััญ เช่่น Active
Learning, CONNEXT ED, ปั้้�นครููเป็็น youtuber ฯลฯ และยังั
มีี E-book แหล่่งรวมสื่�อนวััตกรรมและเอกสารเผยแพร่่ ทั้้�ง
หนัังสืือเสริิมความรู้้� คู่่�มืือ รายงานต่า่ ง ๆ
Website: http://inno.obec.go.th

OBEC Active Learning
Facebook อััพเดทข่่าวสาร และความรู้้� เกี่�ยวกัับ
Active Learning โดยสำนกพััฒนานวััตกรรมการจััดการ
ศึึกษา (สนก.)
OKMD กระตุุกต่่อมคิิด เพื่่�อพััฒนาความคิิด เพิ่่�มความรู้�
สร้้างสรรค์์ภููมิิปััญญา
OKMD ประกอบด้้วย สถาบันั พิิพิิธภัณั ฑ์์การเรียี นรู้แ้� ห่ง่
ชาติิและสถาบัันอุุทยานการเรีียนรู้้� ในเว็็บไซต์์มีีแหล่่งความ
รู้้�มากมาย เช่่น Brain-Based Learning ศููนย์ค์ วามรู้�้กินได้้ ส่อ่ ง
โอกาสสร้้างอาชีีพ นิิตยสารกระตุุกต่่อมคิิด และยัังมีีกิิจกรรม
เสริิมสร้้างความรู้้�ตลอดปีี เช่่น มหกรรมความรู้้� เวทีีรวมองค์์
ความรู้�แ้ ละกิิจกรรมการเรียี นรู้้ใ� หม่่ ๆ OKMD the knowledge
talk การประกวดแข่่งขััน และเวิิร์์คชอปการเรียี นรู้้�ต่า่ ง ๆ
Website: https://www.okmd.or.th/

208

ฐานข้อ้ มููลพิิพิิธภัณั ฑ์์ นอกจากนี้้� ยัังรวบรวมฐานข้อ้ มููลพิิพิิธภััณฑ์แ์ ละแหล่่ง
และแหล่ง่ เรียี นรู้�้ เรียี นรู้�้ ซึ่่�งสามารถเข้้าไปค้น้ หาได้้ทั้้�งจากรููปแบบแหล่่งเรีียนรู้�้
(เช่น่ พิิพิิธภััณฑ์์ ห้้องสมุดุ สวดสัตั ว์์ อุุทยาน โรงละคร ฯลฯ)
ประเภทของแหล่่งเรียี นรู้้� (เช่่น ธรรมชาติิวิิทยา ประวััติิศาสตร์์
ฯลฯ) ภููมิิภาค ชื่่�อแหล่่งเรีียนรู้้� หรืือจะเข้้าไปดููรายการแหล่่ง
เรียี นรู้�้ ตามจัังหวัดั ก็็ได้้
Website: http://mlic.okmd.or.th

ก่่อการครูู
Community ของครูู ผู้น้� ำการเปลี่่�ยนแปลง ที่่เ� ป็็นผู้้�
ออกแบบและจััดกระบวนการเรีียนรู้�้ ที่ �หลากหลายให้้กัับเด็็ก
เน้้นให้้นัักเรีียนมีีส่่วนร่่วมและเป็็นเจ้้าของความรู้้�ของตนเอง
มีีทั้้�งองค์์ความรู้้� ข่่าวสาร กิิจกรรมและเวิิร์์คชอปดีีๆ มา
อัพั เดทกััน
Facebook: korkankru
Website: www.leadershipforfuture.com/

209

Inskru พื้้น� ที่่�แบ่่งปันั ไอเดีียการสอน
Community ออนไลน์ ์ สำหรับั แลกเปลี่่�ยนไอ
เดีียการสอนเจ๋ง๋ ๆ กิิจกรรม เกม สื่่อ� การสอน เทคนิิค
ฯลฯ ระหว่า่ งครููและคนรักั การสอนทั่่�วประเทศ ก่อ่ ตั้ง�
ขึ้ �นโดยหวัังว่่าจะเป็็นพื้้�นที่่�ที่่�สร้้างแรงบัันดาลใจให้้ครููมีี
ไอเดีียการสอนมากมายให้เ้ ลืือกใช้้ อัพั เดทตามเทรนด์์
ของสัังคม และยัังมีีเวิิร์์คชอปมากมายให้้เข้้าร่่วมได้้
ทุุกเดืือน หรืือแทบจะทุุกสััปดาห์์
Facebook: InskruThailand
Website: www.inskru.com
Starfish Labz
แหล่ง่ เรียี นรู้้�และชุุมชนออนไลน์ ์ มีที ั้้�งบทความ
ความรู้้� คอร์์สเรีียนออนไลน์์ฟรีี สำหรัับนัักการศึึกษา
และผู้้�ปกครอง ที่่ใ� ช้้ง่่าย กระชัับ แต่่อัดั แน่่นไปด้ว้ ย
เนื้�้อหาและกิิจกรรมสนุุกๆ ในเรื่�องการจััดการศึึกษา
แนวใหม่่ การพััฒนาการเด็็ก นวัตั กรรม และเทคโนโลยีี
เพื่่อ� การศึึกษา
Facebook: starfishlabz
Website: www.starfishlabz.com

210

Active Learning TV ทีีวีีเรีียนสนุุก โดย Thai PBS
ช่อ่ งทีวี ีเี พื่่�อการศึกึ ษา ที่่�ดึงึ การมีสี ่่วนร่ว่ มของ
เด็ก็ ครูู ผู้�้ ปกครอง และชุมุ ชน มาร่ว่ มเป็็นนิิเวศการ
เรียี นรู้ใ�้ ห้เ้ ด็ก็ ทำรายการการศึกึ ษาที่่ผ� สมผสานกลุ่�มสาระ
เข้้ากัับสร้้างสมรรถนะของเด็็ก มีีรายการที่่�น่่าสนใจ
มากมาย เช่่น Farm รู้้� เรีียนรู้โ�้ ลกกว้้างผ่า่ นกิิจกรรม,
Tutor Hub นวััตกรรมการเรีียนรู้้�, Homeroom
Home-rum แนะแนวชีีวิิตและการศึึกษา เลืือกชมได้้
ทั้้�งแบบคลิิปรายการ ชมสด และพอดแคสต์์
Website: www.altv.tv
นวัตั กรรมเพื่่�อโรงเรีียนไทย โดย TDRI
แหล่่งรวมนวััตกรรมในโรงเรีียน ถ่่ายทอดวิิธีี
การเรียี นรู้แ�้ ละรููปแบบการจัดั การใหม่่ ๆ สำหรับั โรงเรีียน
ไทย เพราะเชื่�อว่่าทุุกโรงเรีียนเติิบโตและเปลี่่�ยนแปลง
ได้้ถ้้าได้้รู้้�จัักนวััตกรรมการศึึกษาที่่�ดีี โดยมีีขั้�นตอนการ
ทำงานคืือ เฟ้้นหานวััตกรรม วิิเคราะห์์ถอดบทเรีียน
สื่ �อสารให้้เข้้าใจง่่าย
Website: https://20ed.school

211

มููลนิิธิิสยามกััมมาจล สร้้างโอกาสการเรีียนรู้� สร้้าง
เยาวชนคุณุ ภาพ สร้า้ งสัังคมคุุณภาพ
มีีโครงการด้้านการศึึกษามากมายที่่�สร้้าง
โอกาสทางการเรีียนรู้้� ในเว็็ปไซต์์ มีีทั้้�งโครงการของ
มููลนิิธิิ ข่่าวสาร หนังั สืือและบทความ Presentation
และองค์ค์ วามรู้�ต้ ่่าง ๆ
Facebook: SCBFOUNDATION
Website: www.scbfoundation.com

212

213

214