เรื่อง เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหาร

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 1Energy Conservation Technology Co.,ltd.เรื่อง เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหาร(Productivity Enhancement Technologies in Food Industry)ดร.ศุภชัย ปัญญาวีร์ อ.กิตติพงษ์ กุลมาตย์ อ.มนูญ รุ่งเรือง บริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหาร (Food Industry Efficiency Technologies) เป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจมากในยุคที่ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น และผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความปลอดภัย และความยั่งยืนมากขึ้น เทคโนโลยีที่เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารสามารถแบ่งออกเป็นหลายด้าน ดังนี้1. เทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติ (Automation & Robotics)• สายการผลิตอัตโนมัติ (Automated Production Line) ลดการใช้แรงงาน เพิ่มความเร็วและความแม่นยำ• หุ่นยนต์สำหรับงานแปรรูปและบรรจุภัณฑ์ช่วยในงานตัด หั่น ชั่งน้ำหนัก และบรรจุ• AI/ML สำหรับตรวจสอบคุณภาพสินค้า ใช้กล้องและระบบวิเคราะห์ภาพเพื่อตรวจจับข้อบกพร่อง2. เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานและความร้อน (Energy Efficiency & Heat Recovery)• ระบบ Heat Integration นำพลังงานความร้อนจากกระบวนการหนึ่งกลับมาใช้ในอีกกระบวนการ• การใช้หม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูง / Economizer ลดการสูญเสียพลังงาน• เทคโนโลยีควบคุมพลังงานด้วย IoT ตรวจสอบและปรับแต่งการใช้พลังงานแบบเรียลไทม์3. เทคโนโลยีการควบคุมคุณภาพและความปลอดภัย (Quality & Safety Control)• ระบบ HACCP และ IoT Sensors ตรวจสอบอุณหภูมิ ความชื้น ความสะอาด• Blockchain สำหรับติดตามย้อนกลับ (Traceability) ตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบ• Vision System ตรวจสอบสินค้าแบบ Real-time4. เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์อัจฉริยะ (Smart Packaging)• บรรจุภัณฑ์ที่ตรวจจับความสดของอาหาร (Freshness Indicator)• QR Code/ RFID เพื่อติดตามการขนส่ง• วัสดุชีวภาพ/ย่อยสลายได้ ช่วยลดของเสีย

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 2Energy Conservation Technology Co.,ltd.5. เทคโนโลยีดิจิทัลและ Big Data• ระบบ ERP และ MES จัดการการผลิต วัตถุดิบ คลังสินค้า และคุณภาพแบบบูรณาการ• Big Data Analytics วิเคราะห์ต้นทุน การผลิต และพฤติกรรมผู้บริโภค• Digital Twin จำลองสายการผลิตเสมือนเพื่อทดสอบและปรับปรุงก่อนใช้จริง6. เทคโนโลยีนวัตกรรมอาหาร (Food Innovation Tech)• 3D Food Printing พิมพ์อาหารเฉพาะทาง เช่น อาหารสำหรับผู้สูงอายุ• การใช้เอนไซม์หรือจุลินทรีย์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการหมัก/แปรรูป• นาโนเทคโนโลยีในอาหาร (Nanofood) เพื่อการควบคุมคุณสมบัติของสารอาหาร/การปลดปล่อยสารอย่างช้าๆ❖ รายละเอียดเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหาร1. เทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติ (Automation & Robotics)o ความสำคัญ การนำระบบอัตโนมัติมาใช้ในอุตสาหกรรมอาหารช่วยให้สามารถผลิตได้อย่างต่อเนื่อง มีความแม่นยำสูง ลดของเสีย และลดต้นทุนแรงงานในระยะยาว อีกทั้งยังสามารถตอบสนองต่อมาตรฐานด้านคุณภาพและความปลอดภัยของอาหารo ตัวอย่างเทคโนโลยีที่ใช้จริง1.1 หุ่นยนต์ในสายการผลิต (Industrial Robots)• ใช้สำหรับงานที่ทำซ้ำๆ เช่น การหยิบจับ บรรจุ ห่อ หรือติดฉลาก• หุ่นยนต์แบบ Collaborative Robot (Cobot) สามารถทำงานร่วมกับมนุษย์ได้อย่างปลอดภัย1.2 สายพานลำเลียงอัจฉริยะ (Smart Conveyor Systems)• ตรวจสอบน้ำหนัก ความเร็ว หรือขนาดของสินค้าแบบอัตโนมัติ• เชื่อมโยงกับระบบเซนเซอร์เพื่อปรับกระบวนการให้เหมาะสม1.3 ระบบกล้องตรวจจับ (Vision Inspection Systems)• ตรวจสอบรูปลักษณ์ สี หรือความผิดปกติของสินค้า เช่น สีผิดปกติ บรรจุภัณฑ์ฉีกขาด• ช่วยลดของเสียจากการผลิตและควบคุมคุณภาพแบบ Real-time1.4 ระบบควบคุมอัตโนมัติ (PLC/SCADA)• ควบคุมกระบวนการต่างๆ เช่น การผสม การปรุง การบรรจุ ให้มีความแม่นยำ• รองรับการบันทึกข้อมูลเพื่อตรวจสอบย้อนหลัง1.5 การใช้ AI/ML ในสายการผลิต• วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อคาดการณ์ปัญหา (Predictive Maintenance)• ปรับแต่งกระบวนการผลิตโดยอัตโนมัติเพื่อให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 3Energy Conservation Technology Co.,ltd.o ประโยชน์ที่ได้รับด้าน รายละเอียดเพิ่มประสิทธิภาพ ลดเวลาการผลิต เพิ่มกำลังการผลิตลดต้นทุน ใช้แรงงานน้อยลง ลดของเสียจากข้อผิดพลาดเพิ่มคุณภาพสินค้า สินค้าสม่ำเสมอ ตรวจสอบได้ 100%ความปลอดภัย ลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุในโรงงานการวิเคราะห์ข้อมูล นำข้อมูลการผลิตไปวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงต่อเนื่อง❖ รายละเอียดเทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติ1.1 หุ่นยนต์ในสายการผลิต (Industrial Robots)1.1.1 นิยาม หุ่นยนต์ในสายการผลิตคือเครื่องจักรกลที่สามารถทำงานซ้ำๆ แทนแรงงานคนได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว ถูกออกแบบให้เหมาะกับงานเฉพาะด้าน เช่น การบรรจุ การแปรรูป การจัดเรียงสินค้า ฯลฯ1.1.2 ประเภทของหุ่นยนต์ที่ใช้ในอุตสาหกรรมอาหารประเภท คุณสมบัติ ตัวอย่างงานPick-and-Place Robotsเคลื่อนไหวเร็ว หยิบของจากตำแหน่งหนึ่งไปอีกที่หนึ่งจัดเรียงขนมปังลงถาด หยิบช็อกโกแลตใส่กล่องPackaging Robots บรรจุหีบห่อได้อย่างแม่นยำ บรรจุถุงขนม ปิดฝาขวดCutting Robots ใช้มีดหรือเลเซอร์ตัดแม่นยำ หั่นเนื้อ หั่นชีสCollaborative Robots (Cobots)ทำงานร่วมกับมนุษย์ได้อย่างปลอดภัยช่วยคนงานในสายการผลิตแบบยืดหยุ่น1.1.3 จุดเด่นของการใช้หุ่นยนต์• ความแม่นยำสูง ลดความผิดพลาด• ทำงานได้ตลอด 24 ชั่วโมง (ไม่มีพัก)• ลดต้นทุนแรงงานในระยะยาว• ควบคุมความสะอาดได้ดีกว่ามนุษย์ (เหมาะกับงานในโซน Hygiene)• ปรับเปลี่ยนโปรแกรมให้ทำงานหลายรูปแบบได้

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 4Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.1.4 ตัวอย่างการใช้งานจริง• โรงงานผลิตเบเกอรี่ หุ่นยนต์หยิบขนมจากสายพานใส่กล่องโดยไม่สัมผัสมือ• โรงงานแปรรูปเนื้อสัตว์หุ่นยนต์หั่นและจัดเรียงชิ้นเนื้ออย่างเที่ยงตรง• โรงงานเครื่องดื่ม แขนกลหยิบขวดใส่กล่องและจัดวางบนพาเลท (Palletizing)1.1.5 ความท้าทายที่ควรพิจารณา• ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสูง• ต้องการบุคลากรดูแลระบบอัตโนมัติ• ต้องวางแผนการออกแบบสายการผลิตให้เหมาะกับหุ่นยนต์1.1.6 แนวโน้มในอนาคต หุ่นยนต์ในสายการผลิตอาหารจะมีความ \"ฉลาด\" มากขึ้น สามารถใช้ AI เพื่อเรียนรู้รูปแบบสินค้า หรือปรับตัวกับผลิตภัณฑ์ใหม่ได้อย่างอัตโนมัติ เช่น หุ่นยนต์ตรวจจับรูปร่างขนมที่เปลี่ยนแปลงแล้วปรับตำแหน่งหยิบจับเองได้1.2 สายพานลำเลียงอัจฉริยะ (Smart Conveyor Systems)1.2.1 นิยามระบบสายพานลำเลียงอัจฉริยะคือระบบลำเลียงวัตถุดิบหรือสินค้าในโรงงานที่สามารถทำงานร่วมกับเซนเซอร์ อุปกรณ์ตรวจจับ หรือระบบควบคุมอัตโนมัติ เพื่อเพิ่มความแม่นยำ ความเร็ว และประสิทธิภาพในการลำเลียง1.2.2 ความสามารถหลักของสายพานอัจฉริยะฟังก์ชัน รายละเอียดตรวจจับสินค้า ใช้เซนเซอร์ชั่งน้ำหนัก ตรวจขนาด หรือกล้องเพื่อตรวจรูปร่างควบคุมความเร็วอัตโนมัติ ปรับความเร็วตามปริมาณหรือเงื่อนไขในสายการผลิตแยก/คัดสินค้าอัตโนมัติ เปลี่ยนทิศทาง หยุดพัก หรือคัดสินค้าที่ผิดปกติออกเชื่อมต่อกับระบบควบคุม (PLC/SCADA) ควบคุมจากศูนย์กลาง พร้อมเก็บข้อมูลย้อนกลับได้แจ้งเตือนและวิเคราะห์ข้อมูล หากเกิดการติดขัด น้ำหนักเกิน หรือมีสินค้าติดค้าง1.2.3 ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารอุตสาหกรรม การใช้งานสายพานอัจฉริยะเบเกอรี่ ควบคุมระยะห่างของขนมปัง บรรจุลงกล่องแบบอัตโนมัติแปรรูปเนื้อสัตว์ ชั่งน้ำหนักเนื้อที่วางบนสายพาน และคัดแยกตามเกรดขนมและของหวาน ตรวจสอบรูปร่างของลูกอม แล้วจัดเรียงลงถาดแบบแม่นยำเครื่องดื่ม คัดแยกขวดที่บรรจุไม่เต็มหรือมีฝาไม่สนิทออกจากสายพาน

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 5Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.2.4 ข้อดีของสายพานลำเลียงอัจฉริยะ• เพิ่มความเร็วและต่อเนื่องในสายการผลิต• ลดความผิดพลาดจากแรงงานคน• รองรับการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตแบบยืดหยุ่น• ลดต้นทุนจากของเสียและการหยุดสายการผลิต• รักษามาตรฐานสุขอนามัยด้วยวัสดุ Food Grade1.2.5 เทคโนโลยีที่ใช้ร่วมกับสายพานอัจฉริยะ• Load Cell Sensor ชั่งน้ำหนักสินค้าแบบ Real-time• Vision Camera ตรวจสอบรูปร่าง สี หรือความบกพร่อง• Actuators & Diverters เบี่ยงทางหรือหยุดสินค้าโดยอัตโนมัติ• Programmable Logic Controller (PLC) สั่งการสายพานแบบแม่นยำ1.2.6 แนวโน้มในอนาคต สายพานลำเลียงอัจฉริยะจะพัฒนาไปสู่ระบบ “Self-Learning Conveyor” ที่สามารถเรียนรู้และปรับตัวกับรูปแบบสินค้าใหม่ได้เอง เช่น เมื่อเปลี่ยนขนาดหรือบรรจุภัณฑ์ หุ่นยนต์และสายพานจะปรับระยะและจังหวะการทำงานอัตโนมัติ1.3 ระบบกล้องตรวจจับ (Vision Inspection Systems)1.3.1 นิยามระบบกล้องตรวจจับ (Vision Inspection System) คือระบบที่ใช้กล้องความละเอียดสูงร่วมกับซอฟต์แวร์วิเคราะห์ภาพ เพื่อตรวจสอบคุณภาพสินค้าในสายการผลิตแบบ อัตโนมัติและเรียลไทม์เช่น ตรวจขนาดสี รูปร่าง ข้อบกพร่อง หรือการจัดเรียงของสินค้า1.3.2 องค์ประกอบหลักของระบบอุปกรณ์ หน้าที่กล้อง (Camera) ถ่ายภาพสินค้าบนสายพานด้วยความละเอียดสูงแหล่งแสง (Lighting) เพิ่มความชัดเจนและความคมชัดของภาพซอฟต์แวร์วิเคราะห์ภาพ (Image Processing Software)ตรวจจับข้อผิดพลาด เปรียบเทียบกับมาตรฐานระบบควบคุม (Controller) สั่งการให้คัดแยก/แจ้งเตือนเมื่อพบสินค้าผิดปกติ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 6Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.3.3 การตรวจสอบที่สามารถทำได้• ตรวจรูปร่าง/ขนาดของผลิตภัณฑ์ (Shape & Dimension)• ตรวจสีหรือความผิดปกติของผิวหน้า (Color Defect)• ตรวจฉลาก/วันที่ผลิต (Label & Date Code)• ตรวจการจัดวางของบรรจุภัณฑ์ (Alignment)• ตรวจฝาเปิด/ปิดแน่นหรือไม่ (Seal Inspection)1.3.4 ตัวอย่างการใช้งานจริงอุตสาหกรรม ตัวอย่างการใช้งานขนมและของหวาน ตรวจสีและรูปร่างของลูกอม/ช็อกโกแลตแปรรูปเนื้อ ตรวจขนาดของชิ้นเนื้อก่อนบรรจุเครื่องดื่ม ตรวจว่าขวดปิดฝาแน่น และมีฉลากถูกต้องหรือไม่บรรจุกระป๋อง ตรวจรอยบุบ รอยรั่ว หรือฝาไม่ปิดสนิท1.3.5 ข้อดีของระบบกล้องตรวจจับ• ความเร็วสูง – ตรวจสอบได้หลายร้อยชิ้นต่อนาที• แม่นยำกว่าแรงงานคน – ไม่พลาดแม้รายละเอียดเล็กน้อย• ควบคุมคุณภาพแบบ Real-time – ลดสินค้าชำรุดหลุดรอด• ทำงานต่อเนื่องได้ 24 ชั่วโมง• เชื่อมต่อกับระบบการวิเคราะห์ข้อมูล/Big Data ได้1.3.6 ข้อควรพิจารณา• ราคาติดตั้งเริ่มต้นค่อนข้างสูง• ต้องมีการปรับระบบให้เข้ากับชนิดสินค้า• ต้องการผู้เชี่ยวชาญสำหรับการตั้งค่าและดูแล1.3.7 แนวโน้มในอนาคต ระบบกล้องจะรวมกับ AI + Deep Learning ทำให้สามารถ “เรียนรู้” ลักษณะสินค้าหรือข้อผิดพลาดใหม่ๆ ได้โดยไม่ต้องตั้งโปรแกรมล่วงหน้า เช่น ตรวจจับรูปร่างขนมที่ผิดปกติในแบบที่ไม่เคยเจอมาก่อนได้อัตโนมัติ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 7Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.4 ระบบควบคุมอัตโนมัติ (PLC/SCADA)1.4.1 นิยามระบบควบคุมอัตโนมัติในโรงงานอาหารประกอบด้วย• PLC (Programmable Logic Controller) คอมพิวเตอร์ขนาดเล็กที่ใช้ควบคุมเครื่องจักรหรือสายการผลิต• SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) ระบบที่ใช้ในการมอนิเตอร์และควบคุมกระบวนการผลิตจากศูนย์กลางผ่านหน้าจอทั้งสองทำงานร่วมกันเพื่อควบคุม ควบคุม และเฝ้าติดตาม แบบเรียลไทม์ได้อย่างแม่นยำ1.4.2 โครงสร้างพื้นฐานของระบบ[Sensor/Input] → [PLC ควบคุม] → [เครื่องจักร] → [Feedback] → [SCADA แสดงผล]• Sensor ตรวจจับอุณหภูมิน้ำหนัก ความเร็ว ระดับของเหลว• PLC รับข้อมูลจาก Sensor แล้วส่งคำสั่งไปยังเครื่องจักร• SCADA แสดงสถานะกระบวนการทั้งหมดให้ผู้ควบคุมเห็นผ่านคอมพิวเตอร์1.4.3 ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารการใช้งาน คำอธิบายควบคุมการหุงข้าว/ปรุงอาหารอัตโนมัติควบคุมอุณหภูมิและเวลาตามสูตรควบคุมเครื่องบรรจุภัณฑ์ ตรวจระดับบรรจุ เปิด-ปิดวาล์ว และหยุดสายพานเมื่อครบจำนวนควบคุมไลน์เครื่องดื่ม ตรวจวัดระดับของเหลว ควบคุมอัตราการไหลควบคุมห้องเย็นและตู้แช่ เปิด-ปิดคอมเพรสเซอร์เมื่ออุณหภูมิถึงจุดที่กำหนด1.4.4 ข้อดีของระบบ PLC/SCADA• ความแม่นยำสูง – ลดความคลาดเคลื่อนของกระบวนการผลิต• เพิ่มความเร็ว – ไม่ต้องรอการควบคุมจากมนุษย์• มอนิเตอร์แบบเรียลไทม์– เห็นข้อมูลทุกจุดบนจอเดียว• เก็บข้อมูลการผลิตย้อนหลัง – ใช้วิเคราะห์เพื่อปรับปรุงกระบวนการ• ตั้งค่าความปลอดภัยได้– ป้องกันความผิดพลาดจากผู้ใช้งาน

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 8Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.4.5 ตัวอย่างฟังก์ชันที่ใช้ร่วมกับระบบฟังก์ชัน อธิบายPID Control ควบคุมอุณหภูมิ/แรงดันอย่างแม่นยำTimer / Counter ควบคุมเวลาทำงานของแต่ละกระบวนการAlarm System แจ้งเตือนเมื่อค่าผิดปกติBatch Processing จัดการสูตรการผลิตสำหรับแต่ละล็อต1.4.6 ข้อควรพิจารณา• ต้องลงทุนเริ่มต้นในอุปกรณ์และการเขียนโปรแกรม• ต้องมีผู้ดูแลระบบที่มีความรู้เฉพาะทาง• ต้องออกแบบการเดินสายและอินเตอร์เฟสให้เหมาะกับแต่ละโรงงาน1.4.7 แนวโน้มในอนาคต PLC/SCADA จะถูกเชื่อมต่อกับ ระบบ IIoT (Industrial Internet of Things) และ Cloud เพื่อทำงานแบบ Smart Factory ที่วิเคราะห์และสั่งงานได้จากระยะไกล พร้อม AI ช่วยตัดสินใจแบบอัตโนมัติ1.5 การใช้ AI/ML ในสายการผลิต (AI/ML in Food Manufacturing)1.5.1 นิยาม AI (Artificial Intelligence) และ ML (Machine Learning) คือเทคโนโลยีที่ช่วยให้ระบบในสายการผลิตสามารถ “เรียนรู้” จากข้อมูลที่เกิดขึ้นจริง เพื่อ ปรับปรุงกระบวนการ ลดของเสีย และเพิ่มคุณภาพสินค้าแบบอัตโนมัติโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากมนุษย์1.5.2 ตัวอย่างการใช้งาน AI/ML ในโรงงานอาหารการใช้งาน รายละเอียดตรวจสอบคุณภาพสินค้า (Visual Inspection)ใช้กล้อง + AI ตรวจจับรอยตำหนิ สีผิดปกติ หรือสินค้าที่ไม่ตรงตามมาตรฐานคาดการณ์การซ่อมบำรุง (Predictive Maintenance)วิเคราะห์พฤติกรรมของเครื่องจักรจากเสียง/การสั่น/พลังงาน เพื่อเตือนก่อนเครื่องเสียเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต (Process Optimization)วิเคราะห์ข้อมูลการผลิตจริง เพื่อปรับอุณหภูมิ ความเร็ว หรือเวลาทำงานแบบอัตโนมัติวิเคราะห์แนวโน้มการผลิต/ความต้องการสินค้าทำนายความต้องการของตลาด หรือแนวโน้มของสูตรอาหารที่ขายดีควบคุมสูตรอาหาร (Recipe Control) ปรับสูตรโดยอัตโนมัติเพื่อให้รสชาติและคุณภาพคงที่ทุกล็อต

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 9Energy Conservation Technology Co.,ltd.1.5.3 ประโยชน์ที่ได้รับจากการใช้ AI/ML• เพิ่ม ความแม่นยำ ในกระบวนการผลิต• ลด ของเสีย และสินค้าตกรุ่น• ปรับสายการผลิตได้เร็วขึ้นเมื่อต้องเปลี่ยนสินค้า• เรียนรู้และพัฒนา อย่างต่อเนื่อง โดยไม่ต้องแก้โค้ดบ่อย• เปิดโอกาสสู่ โรงงานอัจฉริยะ (Smart Factory)1.5.4 เทคโนโลยีประกอบที่ใช้ร่วมกับ AI/MLเทคโนโลยี บทบาทกล้อง Vision System จับภาพสินค้าสำหรับวิเคราะห์ด้วย AIIoT Sensors เก็บข้อมูลอุณหภูมิ ความดัน ความเร็ว ฯลฯEdge Computing ประมวลผล AI แบบเรียลไทม์ที่หน้างานCloud Platform จัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังเป็น Big Data5G/Industrial Wi-Fi สื่อสารข้อมูลระหว่างเครื่องจักรอย่างรวดเร็ว1.5.5 ข้อควรพิจารณา• ต้องมีข้อมูลที่เพียงพอและสะอาด (Data Cleansing)• ต้องเชื่อมโยงกับระบบเดิม เช่น PLC/SCADA• มีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสูง (แต่คุ้มค่าระยะยาว)• ต้องอบรมบุคลากรให้เข้าใจและใช้งานได้1.5.6 แนวโน้มในอนาคต AI/ML จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบ Self-Optimizing Factory ที่โรงงานสามารถวิเคราะห์ ปรับปรุง และควบคุมคุณภาพการผลิตได้เองโดยอัตโนมัติ โดยแทบไม่ต้องพึ่งพาคนควบคุม2. เทคโนโลยีการประหยัดพลังงานไฟฟ้าและความร้อน (Energy Efficiency & Heat Recovery)o ความสำคัญในอุตสาหกรรมอาหาร การใช้พลังงานและความร้อนเป็นต้นทุนหลักของการผลิต เช่น การปรุง การแปรรูป การทำความเย็น หากสามารถ เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และ นำความร้อนเหลือกลับมาใช้ซ้ำจะช่วยลดต้นทุนได้อย่างมาก และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 10Energy Conservation Technology Co.,ltd.o แนวทางเทคโนโลยีหลัก2.1 Heat Recovery System (ระบบใช้ความร้อนทิ้งให้เกิดประโยชน์)ประเภท รายละเอียดHeat Exchangerแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างของเหลวร้อนกับของเย็น เช่น น้ำร้อนจากการต้มใช้อุ่นน้ำใหม่Flue Gas Heat Recoveryดึงพลังงานจากไอเสียหม้อไอน้ำ/เตาอบไปใช้ก่อนปล่อยทิ้งCondensate Recovery เก็บน้ำร้อนจากไอน้ำกลั่นกลับมาใช้ในหม้อไอน้ำ2.2 High-Efficiency Equipment (เครื่องจักรประสิทธิภาพสูง)อุปกรณ์ ความสามารถหม้อไอน้ำแบบประหยัดพลังงาน (High Efficiency Boiler)ใช้เชื้อเพลิงน้อยลงต่อการผลิตไอน้ำEconomizer อุ่นน้ำด้วยความร้อนจากไอเสียก่อนป้อนเข้า BoilerVariable Speed Drive (VSD) ปรับรอบมอเตอร์/พัดลมตามโหลดจริง ลดพลังงานสูญเปล่าChiller ประสิทธิภาพสูง + Heat Pumpลดการใช้พลังงานในการทำความเย็นและให้ความร้อนร่วมกันได้2.3 ระบบควบคุมและมอนิเตอร์พลังงานเทคโนโลยี ประโยชน์Energy Monitoring System (EMS) ตรวจสอบการใช้พลังงานแต่ละจุดแบบ Real-timeAutomatic Control System เปิด-ปิดเครื่องจักรอัตโนมัติตามโหลดงานSmart Sensors + IoTวัดอุณหภูมิความดัน การไหลของไอน้ำ หรือความเย็นแบบละเอียด2.4 พลังงานทดแทนและเชื้อเพลิงทางเลือกทางเลือก การใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารชีวมวล (Biomass) ใช้แกลบ ซังข้าวโพด กะลามะพร้าวเป็นเชื้อเพลิงใน Boilerพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Thermal) ให้ความร้อนสำหรับอุ่นน้ำหรือพาสเจอร์ไรซ์Biogas จากของเสีย ผลิตก๊าซจากเศษอาหารหรือกากหมักมาใช้ในหม้อไอน้ำ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 11Energy Conservation Technology Co.,ltd.o ผลลัพธ์ที่โรงงานได้รับ• ลดต้นทุนค่าเชื้อเพลิงและไฟฟ้า 10–30%• ลดการปล่อยคาร์บอน (Carbon Footprint)• ยืดอายุการใช้งานของเครื่องจักร• เพิ่มประสิทธิภาพโดยรวมของสายการผลิตo แนวโน้มในอนาคต โรงงานอาหารจะมุ่งสู่ “Net Zero Factory” ด้วยการผสานเทคโนโลยี Heat Recovery + พลังงานทดแทน + ระบบ AI วิเคราะห์พลังงาน เพื่อให้การผลิตทั้งประหยัดและยั่งยืน❖ รายละเอียดเทคโนโลยีการประหยัดพลังงานไฟฟ้าและความร้อน2.1 Heat Recovery System2.1.1 ความสำคัญ ในกระบวนการผลิตอาหารจะเกิด ความร้อนทิ้ง (Waste Heat) จากหม้อไอน้ำ เตาอบ เครื่องฆ่าเชื้อ หรือระบบทำความเย็น หากสามารถ “นำกลับมาใช้ซ้ำ” จะช่วยลดการใช้พลังงานหลักได้อย่างมีประสิทธิภาพและประหยัดต้นทุน2.1.2 รูปแบบเทคโนโลยีการใช้ความร้อนทิ้ง1️. Heat Exchanger (เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน)• ใช้ถ่ายเทความร้อนจากของเหลวร้อน (เช่น น้ำร้อน หรือไอน้ำ) ไปยังของเหลวเย็น โดยไม่สัมผัสกัน• ตัวอย่าง ใช้น้ำร้อนจากเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อมาอุ่นน้ำล้างทำความสะอาด 2️. Economizer• อุปกรณ์ที่ติดตั้งในปล่องไอเสียของหม้อไอน้ำ เพื่อถ่ายเทความร้อนจากไอเสียไปอุ่นน้ำป้อนก่อนเข้าสู่ Boiler• ช่วยประหยัดเชื้อเพลิงโดยตรง• ตัวอย่าง ลดอัตราการใช้แก๊สหุงต้มในโรงงานผลิตน้ำผลไม้ 3️. Condensate Recovery (การเก็บน้ำกลั่นกลับมาใช้)• ระบบรวบรวมน้ำกลั่นร้อน (จากไอน้ำควบแน่น) แล้วส่งกลับไปยังหม้อไอน้ำ• ประหยัดทั้งพลังงานและน้ำ• ตัวอย่าง โรงงานปลากระป๋องนำไอน้ำกลั่นจากเครื่อง Sterilizer กลับมาใช้ใหม่ 4️. Flue Gas Heat Recovery (การใช้ความร้อนจากไอเสีย)• ดึงความร้อนจากไอเสียของเตาอบ เตาเผา หรือหม้อไอน้ำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ เช่น อุ่นอากาศ เข้าเตา• ตัวอย่าง อบขนม/ขนมปังโดยใช้อากาศอุ่นจากไอเสียเตาอบ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 12Energy Conservation Technology Co.,ltd. 5️. Heat Recovery Ventilation (HRV)• ระบบหมุนเวียนอากาศที่สามารถแลกเปลี่ยนอุณหภูมิได้ เช่น ในห้องเย็นหรือพื้นที่แปรรูปอาหาร• ลดการสูญเสียพลังงานจากการเปิดประตูหรือการระบายอากาศ2.1.3 ประโยชน์ของ Heat Recovery ในโรงงานอาหารประโยชน์ รายละเอียดลดต้นทุนพลังงาน ใช้พลังงานเดิมให้คุ้มค่า ลดค่าเชื้อเพลิง 10–25%ลดการใช้ทรัพยากร ประหยัดน้ำและลดของเสียจากความร้อนเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂ Emission)ยืดอายุการใช้งานระบบหลัก ลดภาระความร้อนต่อเครื่องจักรหลักเพิ่มประสิทธิภาพรวมของโรงงาน สร้างสมดุลด้านพลังงานและอุณหภูมิ2.1.4 ตัวอย่างการนำไปใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารโรงงาน การประยุกต์โรงงานผลิตเครื่องดื่ม นำความร้อนจาก Condensate ไปอุ่นน้ำล้างขวดโรงงานอาหารแปรรูป ใช้ไอเสียจากเครื่องฆ่าเชื้อมาอุ่นน้ำในกระบวนการล้างโรงงานขนมปัง อุ่นอากาศเข้าเตาอบด้วยลมร้อนจากปล่องไอเสียโรงงานน้ำผลไม้ ใช้ Heat Exchanger ลดพลังงานในการพาสเจอร์ไรซ์2.1.5 แนวโน้มในอนาคต Heat Recovery จะถูกผสานเข้ากับระบบอัจฉริยะ เช่น AI Energy Optimization, IoT Sensor Monitoring และ Digital Twin เพื่อบริหารพลังงานและควบคุมการไหลของพลังงานความร้อนอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด❖ รายละเอียดระบบใช้ความร้อนทิ้งให้เกิดประโยชน์ในอุตสาหกรรมอาหาร2.1.1 Heat Exchanger (เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน) 1. นิยาม Heat Exchanger คืออุปกรณ์ที่ใช้ในการ ถ่ายเทความร้อน จากของเหลวร้อน (หรือไอน้ำ) ไปยังของเหลวเย็น โดยไม่ให้สารทั้งสองสัมผัสกัน เพื่อให้เกิดการถ่ายเทพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 13Energy Conservation Technology Co.,ltd. 2. ประเภทของ Heat Exchanger ที่นิยมใช้ในโรงงานอาหารประเภท ลักษณะเด่น การใช้งานPlate Heat Exchanger (PHE) ถ่ายเทความร้อนผ่านแผ่นโลหะบางๆ หลายแผ่น พาสเจอร์ไรซ์นม น้ำผลไม้Shell and Tube Heat Exchangerของเหลวหนึ่งไหลในท่อ อีกส่วนไหลล้อมรอบท่อ อุ่นน้ำ หรือน้ำมันพืชในกระบวนการScraped Surface Heat Exchangerมีใบพัดกวาดตะกอน ป้องกันการเกาะติดผิว ใช้กับอาหารข้น เช่น ซอส แยมAir-to-Air หรือ Air-to-Water ใช้แลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างลมหรือไอน้ำ ระบบอบแห้งหรือพ่นลมร้อนในเตาอบ3. ประโยชน์ของ Heat Exchanger• ประหยัดพลังงาน ลดการใช้เชื้อเพลิงโดยใช้พลังงานจากกระบวนการอื่น• เพิ่มความเร็วการผลิต อุ่น/เย็นเร็วกว่าแบบดั้งเดิม• ใช้ความร้อนซ้ำ เช่น นำไอน้ำใช้แล้วไปอุ่นน้ำล้างหรือเครื่อง CIP• ลดการปล่อยคาร์บอน เพราะใช้พลังงานเดิมให้คุ้มค่า• เหมาะกับอุตสาหกรรมอาหาร มีวัสดุเกรด Food Grade เช่น สแตนเลส 316L4. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารอุตสาหกรรม ตัวอย่างผลิตภัณฑ์นม ใช้ Plate Heat Exchanger ในการพาสเจอร์ไรซ์น้ำผลไม้ อุ่นน้ำผลไม้ก่อนเข้าสู่การบรรจุโรงงานแปรรูปน้ำตาล/น้ำผึ้ง รักษาอุณหภูมิให้คงที่ระหว่างกระบวนการกรองโรงงานเครื่องดื่ม อุ่นน้ำล้างขวดโดยใช้ไอน้ำกลั่นจากกระบวนการฆ่าเชื้ออาหารพร้อมรับประทาน ทำความร้อนซอส/ซุปก่อนบรรจุถุงปลอดเชื้อ 5. ข้อควรพิจารณาในการเลือก Heat Exchanger• ประเภทของของเหลวที่ใช้งาน (หนืดหรือไม่ มีของแข็งหรือไม่)• อุณหภูมิและความดันที่ใช้งาน• ความสะดวกในการถอดล้าง/ทำความสะอาด (CIP)• ขนาดพื้นที่ติดตั้งในโรงงาน• ความเข้ากันได้กับระบบควบคุมอัตโนมัติ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 14Energy Conservation Technology Co.,ltd. 6. แนวโน้มในอนาคต Heat Exchanger รุ่นใหม่จะผสานกับระบบ IoT + Sensor เพื่อตรวจสอบอุณหภูมิ ความดัน และประสิทธิภาพแบบเรียลไทม์ พร้อมแจ้งเตือนเมื่อเกิดปัญหาการแลกเปลี่ยนความร้อนลดลง (Fouling Detection) 7. ตารางเปรียบเทียบประเภทของ Heat Exchangerประเภท ลักษณะโครงสร้าง ข้อดี ข้อจำกัด ตัวอย่างการใช้งานPlate Heat Exchanger (PHE)แผ่นโลหะบางๆ วางซ้อนกัน ถ่ายเทความร้อนระหว่างของเหลว 2 ด้าน- ถ่ายเทความร้อน ได้เร็ว- ง่ายต่อการถอด ล้าง- ใช้พื้นที่น้อย- ไม่เหมาะกับของ หนืดหรือมี ตะกอน- อาจรั่วซึมได้หาก แผ่นเสื่อมพาสเจอร์ไรซ์นมน้ำผลไม้Shell and Tubeของเหลวหนึ่งไหลในท่อ อีกของเหลวไหลล้อมรอบท่อในเปลือก- รับแรงดันสูงได้- ทนทาน ใช้ได้ นาน- ใช้พื้นที่มาก- ล้างยากกว่า PHEอุ่นน้ำในหม้อไอน้ำอุ่นน้ำมันพืชScraped Surface Heat Exchangerท่อที่มีใบมีดหมุนปาดคราบในระหว่างถ่ายเทความร้อน- ใช้กับของหนืด เช่น แยม ซอส- ป้องกันการเกาะ ผิว- ราคาสูง- มีชิ้นส่วน เคลื่อนไหว ต้อง ดูแลมากอุ่นซอส แยม น้ำเชื่อมAir-to-Air / Airto-Waterถ่ายเทความร้อนจากลมร้อน/เย็น สู่ของเหลวหรือลมอีกด้าน- เหมาะกับระบบ อบแห้ง/เตาอบ- ใช้กับอากาศหรือ ไอน้ำ- ประสิทธิภาพต่ำ กว่าของเหลว- ของเหลว- ขึ้นกับสภาพ อากาศเตาอบขนมปังระบบระบายอากาศ 8. สรุปการเลือกใช้งานลักษณะสินค้า แนะนำใช้ของเหลวใส / ไหลง่าย Plate Heat Exchangerของหนืด / มีตะกอน Scraped Surfaceระบบใช้ไอน้ำ/น้ำร้อนในปริมาณมาก Shell and Tubeต้องการถ่ายเทระหว่าง “ลม ↔ น้ำ/ลม” Air-to-Air หรือ Air-to-Water

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 15Energy Conservation Technology Co.,ltd. 9. เปรียบเทียบประสิทธิภาพของ Heat Exchangerประเภท Heat Exchangerประสิทธิภาพการถ่ายเทความร้อน (Heat Transfer Efficiency)ความเหมาะสมกับอาหารความสะดวกในการล้าง/บำรุงรักษาความยืดหยุ่นในการใช้งานหมายเหตุPlate Heat Exchanger (PHE)สูงเหมาะกับของเหลวใส ถอดล้างง่าย มากประสิทธิภาพดี เหมาะกับผลิตภัณฑ์สะอาดShell and Tubeปานกลาง-สูงของเหลวทั่วไป/น้ำมันล้างยากกว่า PHEมากเหมาะกับงานที่ต้องการทนแรงดันสูงScraped Surfaceสูงของหนืด/มีเนื้อผสม ต้องล้างใบกวาด ปานกลางเหมาะกับซอส แยม ครีม ใช้ในอาหารเฉพาะทางAir-to-Air / Air-to-Waterต่ำ-ปานกลาง เฉพาะระบบลม/อบแห้ง ค่อนข้างยาก ต่ำใช้ในระบบอบ เตาอบ ลดความร้อนจากอากาศเสีย10. วิเคราะห์ประสิทธิภาพ• PHE (Plate) มักมีประสิทธิภาพสูงสุด เพราะมีพื้นที่แลกเปลี่ยนความร้อนมากในพื้นที่จำกัด และสามารถควบคุมอุณหภูมิได้แม่นยำ• Shell and Tube แข็งแรง ทนทาน แต่อาจถ่ายเทความร้อนได้น้อยกว่าหากเทียบกับ PHE ในขนาดเดียวกัน• Scraped Surface เหมาะกับของหนืดที่ PHE หรือ Shell ใช้ไม่ได้ และมีประสิทธิภาพดีมากในกลุ่มนี้• Air-based ใช้ในระบบที่ไม่ใช่ของเหลวโดยตรง และมีประสิทธิภาพต่ำกว่าแบบอื่น แต่จำเป็นในบางกระบวนการ เช่น อบขนม 11. ถ้าต้องเลือกใช้ ควรพิจารณา1. ประเภทผลิตภัณฑ์(ใส / หนืด / มีเนื้อผสม)2. ความต้องการด้านสุขอนามัย (CIP ได้หรือไม่)3. พื้นที่ติดตั้ง (มีจำกัดหรือไม่)4. งบประมาณและความคุ้มค่าในระยะยาว

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 16Energy Conservation Technology Co.,ltd.2.1.2 Economizer 1. นิยาม Economizer คืออุปกรณ์ที่ติดตั้งใน ปล่องไอเสียของหม้อไอน้ำ (Boiler) เพื่อดึงความร้อนจากไอเสียที่ยังมีอุณหภูมิสูง กลับมาใช้ในการ อุ่นน้ำป้อนเข้า Boiler ช่วยลดการใช้เชื้อเพลิงและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตไอน้ำ2. หลักการทำงาน[ ไอน้ำใช้แล้ว → ท่อไอเสีย ] → [ Economizer ] ← [ น้ำป้อนเย็น ]↓น้ำป้อนอุ่นเข้าสู่ Boiler• ไอเสียร้อนที่ถูกปล่อยทิ้งจากปล่องจะไหลผ่าน Economizer• ด้านหนึ่งจะมีน้ำป้อน (Feed Water) ไหลผ่านท่อแลกเปลี่ยนความร้อน• น้ำจะถูกอุ่นขึ้นก่อนเข้าสู่ Boiler → ลดการใช้เชื้อเพลิงโดยตรง3. ประโยชน์ที่ได้รับประโยชน์ รายละเอียดลดการใช้พลังงานเชื้อเพลิง ลดภาระหม้อไอน้ำในการให้ความร้อนกับน้ำป้อนเพิ่มประสิทธิภาพของ Boiler ประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น 3–7%ลดการปล่อย CO₂ เพราะใช้เชื้อเพลิงน้อยลงช่วยยืดอายุ Boiler ลด Thermal Shock จากการเติมน้ำเย็นเหมาะกับโรงงานที่ใช้ไอน้ำต่อเนื่อง เช่น อุตสาหกรรมอาหาร เครื่องดื่ม และแปรรูป4. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารประเภทโรงงาน การประยุกต์ใช้ Economizerโรงงานน้ำผลไม้ ใช้ Economizer ลดการใช้ LPG/NG ในการผลิตไอน้ำสำหรับพาสเจอร์ไรซ์โรงงานอาหารกระป๋อง ลดการใช้เชื้อเพลิงในระบบหม้อนึ่งฆ่าเชื้อโรงงานอาหารพร้อมทาน เพิ่มอุณหภูมิน้ำ CIP ก่อนเข้าเครื่องฆ่าเชื้อโรงงานเครื่องดื่ม ใช้กับหม้อไอน้ำความดันสูงที่ทำงานตลอด 24 ชม.5. ข้อควรพิจารณา• เหมาะสำหรับโรงงานที่มีการใช้งาน Boiler ต่อเนื่อง• ต้องตรวจสอบคุณภาพของไอเสีย (ไม่มีฝุ่น/เขม่าเกินไป)• ต้องบำรุงรักษาเป็นระยะเพื่อป้องกันการอุดตันจากตะกรันหรือคราบเขม่า• อาจต้องปรับปรุงระบบควบคุม Boiler ให้สอดคล้องกัน

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 17Energy Conservation Technology Co.,ltd. 6. แนวโน้มในอนาคต Economizer รุ่นใหม่จะถูกออกแบบให้ผสานกับระบบ IoT และเซนเซอร์ตรวจวัดอุณหภูมิ ไอเสีย-น้ำแบบเรียลไทม์ พร้อมวิเคราะห์ประสิทธิภาพทันที และเชื่อมต่อกับระบบ Energy Management ของโรงงาน 7. ตาราง การเลือกใช้งานและการบำรุงรักษา Economizerหัวข้อ รายละเอียด หมายเหตุเหมาะสำหรับโรงงานแบบไหน โรงงานที่ใช้หม้อไอน้ำต่อเนื่อง เช่น 16–24 ชม./วัน เช่น อาหารแปรรูป เครื่องดื่ม นมปริมาณไอน้ำที่ใช้ มากกว่า 1 ตัน/ชั่วโมง ขึ้นไป ปริมาณมากจะคุ้มทุนเร็วแหล่งเชื้อเพลิง ใช้เชื้อเพลิงราคาแพง เช่น LPG, NG ยิ่งเชื้อเพลิงแพง ยิ่งคุ้มพื้นที่ติดตั้ง มีพื้นที่ปล่องไอเสียพอสมควร ต้องรองรับน้ำหนักและการเดินท่อต้องมีการควบคุมอุณหภูมิน้ำป้อน เพื่อป้องกันการเดือดใน Economizerต้องมี Sensor/Control ร่วมกับ Boilerน้ำป้อนควรมีคุณภาพดี ป้องกันตะกรันในท่อ Economizer ใช้น้ำ Soft หรือ RO8. ตาราง การบำรุงรักษา Economizerรายการตรวจสอบ ความถี่ที่แนะนำ รายละเอียดตรวจสอบการรั่วซึม ทุกเดือน ตรวจเชื่อม-ข้อต่อท่อล้างเขม่าควันในท่อ ทุก 3–6 เดือน โดยเฉพาะหม้อไอน้ำชีวมวล/ถ่านหินตรวจคุณภาพน้ำ ทุกเดือน ป้องกันการเกิดตะกรันภายในตรวจสอบอุณหภูมิไอเสียเข้า-ออก ทุกสัปดาห์ เพื่อติดตามประสิทธิภาพการแลกเปลี่ยนความร้อนวิเคราะห์ประสิทธิภาพพลังงาน รายไตรมาส เปรียบเทียบกับค่ามาตรฐานเดิมตรวจสอบโครงสร้าง/สนิม ทุก 6 เดือน ตรวจสอบบริเวณปล่อง โครงเหล็ก ฐานยึด 9. ข้อแนะนำเพิ่มเติม• ติดตั้ง Pressure Relief Valve และ Thermocouple สำหรับความปลอดภัย• เชื่อมต่อกับระบบ SCADA หรือ EMS เพื่อเก็บข้อมูลพลังงาน• หากใช้Biomass หรือเชื้อเพลิงที่มีเขม่าสูง → ควรติดตั้งระบบทำความสะอาดอัตโนมัติ (Soot Blower)

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 18Energy Conservation Technology Co.,ltd. 10. แบบฟอร์มตรวจสอบการบำรุงรักษา Economizer (Economizer Maintenance Checklist)ชื่อเครื่องจักร ___________________________หมายเลขเครื่อง __________________________สถานที่ติดตั้ง ____________________________วันที่ตรวจสอบ ___________ เวลา ___________ผู้ตรวจสอบ ______________________________o ตรวจสอบทั่วไปรายการตรวจสอบ ผลการตรวจ หมายเหตุโครงสร้าง Economizer อยู่ในสภาพดี ไม่มีการสึกกร่อน ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน _____________ไม่มีรอยรั่วที่จุดเชื่อมท่อ/จุดต่อ ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน _____________ฉนวนกันความร้อนรอบ Economizer อยู่ในสภาพดี ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน _____________• ระบบถ่ายเทความร้อนรายการตรวจสอบ ผลการตรวจ หมายเหตุตรวจอุณหภูมิไอเสีย \"เข้า\" และ \"ออก\" Economizer ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติIn ____°C / Out ____°Cตรวจอุณหภูมิน้ำป้อน \"เข้า\" และ \"ออก\" ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติIn ____°C / Out ____°Cความต่างอุณหภูมิอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ _____________มีการสะสมของเขม่า/ตะกรันภายใน ☐ มี ☐ ไม่มี _____________ล้างเขม่าหรือทำ Soot Blowing เรียบร้อย ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ วันที่ ___________• ระบบน้ำและแรงดันรายการตรวจสอบ ผลการตรวจ หมายเหตุตรวจคุณภาพน้ำป้อน (pH, Conductivity) ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ pH ___ / µS/cm ___ตรวจแรงดันในระบบน้ำป้อน Economizer ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____ barตรวจวาล์ว/ข้อต่อรั่วซึม ☐ ไม่มี ☐ พบการรั่ว _____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 19Energy Conservation Technology Co.,ltd.o ตรวจสอบเชิงประสิทธิภาพรายการตรวจสอบ ผลการตรวจ หมายเหตุประสิทธิภาพพลังงาน (Efficiency Estimation) ☐ ปกติ ☐ ลดลง % Efficiency ______%ค่าเชื้อเพลิงลดลงเมื่อเทียบกับงวดก่อนหน้า ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ อัตราการใช้เชื้อเพลิง _______o สรุปผลการตรวจสอบ• สภาพรวมของ Economizer☐ ปกติ พร้อมใช้งาน☐ ต้องบำรุงรักษาเพิ่มเติม☐ เสนอหยุดซ่อมใหญ่ (Overhaul)หมายเหตุเพิ่มเติมลายเซ็นผู้ตรวจสอบ ____________________ลายเซ็นหัวหน้าหน่วยงาน ________________2.1.3 Condensate Recovery1. นิยาม Condensate Recovery คือกระบวนการเก็บน้ำกลั่น (Condensate) ที่เกิดจากการควบแน่นของไอน้ำในกระบวนการผลิต เช่น การฆ่าเชื้อ พาสเจอร์ไรซ์ การนึ่ง ฯลฯ แล้ว นำกลับมาใช้ใหม่ในระบบหม้อไอน้ำ (Boiler Feedwater) หรือการอุ่นน้ำอื่นๆ เพื่อลดการสิ้นเปลืองพลังงานและน้ำ 2. หลักการทำงานโดยสรุป [ ไอน้ำ → กระบวนการให้ความร้อน ] → ควบแน่นเป็นน้ำกลั่น (Condensate) →เก็บรวบรวมในถังเก็บ → สูบกลับไปใช้ใน Boiler หรือ Heat Exchanger 3. ประโยชน์ของ Condensate Recoveryประโยชน์ รายละเอียดประหยัดพลังงาน น้ำกลั่นมีอุณหภูมิสูง (80–95°C) ช่วยลดภาระการให้ความร้อนของ Boilerประหยัดน้ำ ลดการใช้น้ำดิบ เพราะนำน้ำกลับมาใช้ใหม่คุณภาพน้ำดี น้ำกลั่นบริสุทธิ์ ไม่มีตะกรัน ลดภาระการบำบัดเพิ่มประสิทธิภาพระบบไอน้ำ ลดเวลาในการผลิตไอน้ำ และลดการใช้น้ำเคมีลด CO₂ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการเผาเชื้อเพลิงโดยตรง

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 20Energy Conservation Technology Co.,ltd. 4. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารประเภทโรงงาน ตัวอย่างการใช้งานโรงงานอาหารกระป๋อง เก็บน้ำกลั่นจากเครื่องฆ่าเชื้อแบบ Steam Retort กลับมาใช้ใน Boilerโรงงานเครื่องดื่ม นำ Condensate จากถัง CIP หรือท่อฆ่าเชื้อกลับมาใช้โรงงานผลิตนม น้ำกลั่นจากกระบวนการพาสเจอร์ไรซ์และ UHT ถูกหมุนเวียนกลับโรงงานอาหารพร้อมทาน ใช้น้ำกลั่นจากเตานึ่งแบบสายพานกลับเข้าสู่ระบบอุ่นน้ำล้างภาชนะ 5. อุปกรณ์ประกอบระบบอุปกรณ์ หน้าที่Condensate Tank ถังเก็บน้ำกลั่นSteam Trap ดักแยกไอน้ำกับน้ำกลั่นPump สูบน้ำกลับเข้าสู่ระบบSensor/Control ควบคุมระดับและอุณหภูมิของน้ำในถังเก็บCheck Valve & Strainer ป้องกันการไหลย้อน และกรองสิ่งเจือปนเล็กน้อย6. ข้อควรพิจารณาในการออกแบบ• วางท่อให้มีความลาดเอียง (Gravity Flow) เพื่อให้น้ำไหลกลับได้ง่าย• หลีกเลี่ยงการปนเปื้อน เช่น ไม่ให้ Condensate จากโซนที่ไม่ใช่ Food Grade เข้าระบบ• ใช้ Steam Trap คุณภาพดี ตรวจสอบและล้างเป็นระยะ• ตรวจอุณหภูมิก่อนส่งกลับ Boiler ไม่ควรต่ำกว่า 70°C เพื่อลด Thermal Shock7. แนวโน้มในอนาคตระบบ Condensate Recovery รุ่นใหม่จะผสานกับ Energy Monitoring System (EMS)เพื่อวัดปริมาณพลังงานที่ได้คืนจากน้ำกลั่นแบบ Real-time พร้อมแจ้งเตือนเมื่อปริมาณหรืออุณหภูมิไม่เป็นไปตามค่าที่ควรจะเป็น

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 21Energy Conservation Technology Co.,ltd. 8. ตาราง การใช้งานและการบำรุงรักษา Condensate Recovery System 8.1 การใช้งาน (Operating Checklist)รายการ รายละเอียด หมายเหตุระบบมีการเก็บน้ำกลั่นจากจุดปล่อยไอน้ำหลักครบทุกจุดหรือไม่ตรวจสอบว่ามีการติดตั้ง Steam Trap อย่างเหมาะสมตรวจทั้งระบบ Retort, PHE, UHTCondensate Tank อยู่ในระดับอุณหภูมิและแรงดันที่เหมาะสม ปกติควรอยู่ที่ 80–95°Cอุณหภูมิต่ำเกินไป = สูญเสียพลังงานSteam Trap ทำงานปกติ ไม่อุดตันหรือตันค้างตรวจจับการรั่วหรือค้างเปิด/ค้างปิดควรมีตารางเปลี่ยนเชิงป้องกัน (Preventive)ปั๊มน้ำกลั่น (Condensate Pump) ทำงานได้ดี ไม่มีเสียงผิดปกติ ตรวจรอยรั่วที่ซีล/หน้าแปลน ควรมีระบบสำรอง (Standby Pump)น้ำกลั่นสะอาด ไม่มีตะกอนหรือกลิ่นผิดปกติน้ำควรไม่มีการปนเปื้อนจากผลิตภัณฑ์อาหารหากพบ ควรหยุดใช้น้ำกลั่นทันที 8.2 การบำรุงรักษา (Maintenance Checklist)รายการความถี่ที่แนะนำ รายละเอียดตรวจสอบ Steam Trap ทุกตัวในระบบ รายเดือน ตรวจการรั่ว/อุดตัน ทำความสะอาดหรือล้างไส้กรองล้างถัง Condensate Tankทุก 3–6 เดือนป้องกันการสะสมของตะกรันหรือเศษอาหารตรวจเช็คการทำงานของ Condensate Pump ทุกเดือน ดูแรงดัน ดูเสียงผิดปกติ และเช็คระดับน้ำหล่อเย็นตรวจสอบ Sensor อุณหภูมิและระดับน้ำ ทุกไตรมาส ควรสอบเทียบ (Calibrate) อย่างน้อยปีละ 1 ครั้งตรวจสอบการคืนพลังงาน (พลังงานที่ได้จากน้ำกลั่น) รายไตรมาส วิเคราะห์จากอุณหภูมิและปริมาณการไหลเปลี่ยนอะไหล่ตามรอบ PM (Valve, Gasket)ตามคู่มือผู้ผลิตใช้อะไหล่แท้มาตรฐานอุตสาหกรรมอาหาร (Food Grade)

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 22Energy Conservation Technology Co.,ltd. 9. เคล็ดลับเพิ่มเติม• ควรมีระบบบันทึก อุณหภูมิและปริมาณน้ำกลั่นแบบรายวัน• ควรติดตั้ง Sensor แจ้งเตือนระดับน้ำต่ำ/สูง ในถัง Condensate• หากเป็นระบบขนาดใหญ่ ควรผสานเข้ากับ ระบบ SCADA หรือ Energy Monitoring 10. แบบฟอร์มตรวจสอบ ระบบเก็บน้ำกลั่นกลับมาใช้ (Condensate Recovery)ชื่อเครื่องจักร ____________________รหัสเครื่อง ________________________พื้นที่ติดตั้ง _______________________วันที่ตรวจสอบ //20___ผู้ตรวจสอบ ________________________o ส่วนที่ 1 รายการตรวจสอบรายวันลำดับ รายการตรวจสอบ ผลการตรวจสอบ หมายเหตุ1 ระดับน้ำในถัง Condensate อยู่ในเกณฑ์ปกติ ☐ ปกติ ☐ สูงเกิน ☐ ต่ำเกิน _____________2 อุณหภูมิน้ำกลั่น (ควรมากกว่า 80°C) ☐ ปกติ ☐ ต่ำกว่าค่ามาตรฐาน ______ °C3 ปั๊มน้ำกลั่นทำงานต่อเนื่อง (ไม่มีเสียงผิดปกติ) ☐ ปกติ ☐ มีเสียงรบกวน _____________4 Steam Trap ไม่มีการรั่วไหล / ค้างเปิด-ปิด ☐ ปกติ ☐ ต้องซ่อม จุดที่พบ ______5 ไม่มีน้ำปนเปื้อนหรือกลิ่นผิดปกติในถัง ☐ ปกติ ☐ พบสิ่งผิดปกติ _____________เวลาที่ตรวจ __________ น.หมายเหตุเพิ่มเติม _____________________________________________o ส่วนที่ 2 รายการตรวจสอบรายเดือนลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ1ทำความสะอาดถัง Condensate (ล้างคราบ ตะกรัน) ☐ ดำเนินการแล้ว ☐ ยังไม่ได้ทำ วันที่ ___________2ตรวจสอบแรงดันและอัตราการไหลของน้ำกลับ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________3ตรวจสอบและทดสอบ Steam Trap ทุกจุด☐ ผ่าน ☐ ต้องเปลี่ยน จำนวนจุดตรวจ ____

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 23Energy Conservation Technology Co.,ltd.ลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ4 ตรวจสอบการรั่วของระบบท่อ/วาล์ว ☐ ไม่มี ☐ พบรั่ว ตำแหน่ง ___________5วิเคราะห์อุณหภูมิน้ำกลั่นเข้า/ออกระบบ Boiler ☐ อยู่ในเกณฑ์ ☐ นอกเกณฑ์ In ___°C / Out ___°Co สรุปผลรายเดือน☐ ระบบปกติ พร้อมใช้งานต่อ☐ พบข้อบกพร่อง ต้องดำเนินการแก้ไข☐ แนะนำหยุดระบบเพื่อซ่อมบำรุงใหญ่ผู้ตรวจสอบ ___________________หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ___________________2.1.4 Flue Gas Heat Recovery 1. นิยาม Flue Gas Heat Recovery คือการนำ พลังงานความร้อนจากก๊าซไอเสีย (Flue Gas) ที่ปล่อยออกจากอุปกรณ์ต่างๆ เช่น หม้อไอน้ำ (Boiler) เตาอบ เตาเผา กลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์ใหม่ในกระบวนการผลิต เช่น อุ่นน้ำ พรีฮีตอากาศ หรือให้ความร้อนกับวัตถุดิบ 2. หลักการทำงานเบื้องต้น [ เตาอบ/Boiler ] → ปล่อย Flue Gas ร้อน → ผ่าน Heat Exchanger → อุ่นน้ำ หรืออากาศก่อนเข้าสู่กระบวนการใหม่ 3. ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารประเภทโรงงาน การประยุกต์ใช้โรงงานขนมปัง ใช้ลมร้อนจากเตาอบ (ไอเสีย) พรีฮีตอากาศใหม่ก่อนเข้าเตาอาหารกระป๋อง นำไอเสียจากหม้อไอน้ำไปอุ่นน้ำล้างกระป๋องโรงงานเครื่องดื่ม นำ Flue Gas จาก Burner มาอุ่นน้ำป้อนเข้าสู่ Boilerโรงงานอาหารพร้อมทาน ใช้ไอเสียจากเตาอบมาอุ่นอากาศแห้งที่ใช้ในห้องผลิต

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 24Energy Conservation Technology Co.,ltd.4. ประโยชน์ของ Flue Gas Heat Recoveryด้าน รายละเอียดประหยัดพลังงาน ลดการใช้เชื้อเพลิงในระบบให้ความร้อนใหม่เพิ่มประสิทธิภาพ Boiler/เตาอบ ลดเวลาและพลังงานในการอุ่นวัตถุดิบลดการปล่อยความร้อนสู่สิ่งแวดล้อม ลดอุณหภูมิของก๊าซที่ปล่อยออกลดการปล่อย CO₂ เพราะใช้พลังงานซ้ำ ลดการเผาเชื้อเพลิง 5. เทคโนโลยีที่ใช้ร่วมอุปกรณ์ หน้าที่Flue Gas Heat Exchanger ถ่ายเทความร้อนจากก๊าซไอเสียสู่ของเหลว/อากาศAir Preheater (APH) อุ่นอากาศเข้าสู่เตาอบด้วยลมไอเสียTemperature Sensor ตรวจสอบอุณหภูมิไอเสียก่อน-หลังการถ่ายเทDampers/Valves ควบคุมทิศทางไอเสียและลมร้อนหมุนเวียน6. ข้อควรพิจารณาเรื่อง รายละเอียดคุณภาพของไอเสีย ควรไม่มีเขม่าหรือน้ำมันมากเกินไป เพราะจะสะสมในท่อแลกเปลี่ยนบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ ต้องมีการล้างคราบเขม่าใน Heat Exchangerความปลอดภัย อุณหภูมิสูงมาก ต้องติดตั้งอุปกรณ์ควบคุมแรงดันและวาล์วนิรภัยการออกแบบระบบระบายไอเสียสำรอง ป้องกันความร้อนสะสมหากระบบล้มเหลว7. แนวโน้มในอนาคตระบบ Flue Gas Heat Recovery จะถูกผสานเข้ากับ AI Energy Optimizer และ IoT Sensorเพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการแลกเปลี่ยนความร้อนแบบเรียลไทม์ พร้อมแจ้งเตือนการเสื่อมสภาพของระบบได้อัตโนมัติ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 25Energy Conservation Technology Co.,ltd. 8. ตารางสรุป ข้อดี – ข้อควรระวัง ของ Flue Gas Heat Recoveryข้อดี ข้อควรระวังลดการใช้พลังงาน โดยการนำพลังงานจากไอเสียกลับมาใช้ อุ่นน้ำ หรืออากาศก่อนเข้าสู่กระบวนการใหม่ไอเสียอาจมีสิ่งเจือปน เช่น เขม่า ฝุ่น คราบน้ำมัน → ทำให้ Heat Exchanger อุดตันหรือลดประสิทธิภาพช่วยลดต้นทุนเชื้อเพลิง โดยเฉพาะในระบบที่ต้องใช้พลังงานความร้อนสูง เช่น เตาอบ หม้อไอน้ำต้องมีการบำรุงรักษาสม่ำเสมอ เช่น การล้างเขม่าหรือคราบน้ำมันจากผิวแลกเปลี่ยนความร้อนเพิ่มประสิทธิภาพของ Boiler/เตาอบ โดยลดภาระในการอุ่นของเหลวหรืออากาศใหม่อุณหภูมิสูงมาก ต้องติดตั้งอุปกรณ์ป้องกัน เช่น วาล์วนิรภัย ระบบตัดการทำงานอัตโนมัติลดการปล่อย CO₂ และความร้อนสู่สิ่งแวดล้อม →สนับสนุนแนวทางโรงงานคาร์บอนต่ำต้องมีระบบระบายไอเสียสำรอง หากระบบ Recovery ขัดข้อง ต้องระบายไอเสียได้อย่างปลอดภัยสามารถเชื่อมต่อกับระบบ EMS/SCADA เพื่อวัดผลการประหยัดพลังงานแบบเรียลไทม์ไม่เหมาะกับระบบที่ปล่อยไอเสียไม่ต่อเนื่องเพราะจะไม่คุ้มค่าการลงทุน9. ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม• หากใช้ร่วมกับ Economizer, Air Preheater หรือ Heat Exchanger จะได้ผลประหยัดสูงสุด• เหมาะมากกับ โรงงานที่มีปล่องไอเสียอุณหภูมิ>200°C ขึ้นไป10. Checklist การตรวจสอบความพร้อมก่อนติดตั้งระบบ Flue Gas Heat Recoveryชื่อโครงการ ________________________ตำแหน่งติดตั้ง _____________________วันที่ตรวจสอบ ______ / ______ / 20___ผู้ตรวจสอบ _________________________1. ตรวจสอบด้านเทคนิคของแหล่งไอเสียรายการ ตรวจสอบแล้ว หมายเหตุอุณหภูมิของไอเสียเฉลี่ยมากกว่า 180–200°C ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ _____________อัตราการไหลของไอเสียมีค่าคงที่ต่อเนื่อง ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ _____________ไอเสียไม่มีไอน้ำมัน/เขม่าหนักจนเกินไป ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ _____________มีจุดต่อ/ท่อปล่องไอเสียให้เข้าระบบ Heat Recovery ได้☐ พร้อม ☐ ต้องดัดแปลง _____________มีระบบกำจัดเขม่าเบื้องต้นหรือเตรียมติดตั้ง Soot Filter ☐ มีแล้ว ☐ จะติดตั้งเพิ่ม _____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 26Energy Conservation Technology Co.,ltd.2. ตรวจสอบพื้นที่ติดตั้งอุปกรณ์รายการ ตรวจสอบแล้ว หมายเหตุมีพื้นที่ว่างเพียงพอสำหรับติดตั้ง Heat Exchanger / Duct ☐ เพียงพอ ☐ ต้องเคลื่อนย้ายอุปกรณ์ _____________มีพื้นที่ปลอดภัยสำหรับงานซ่อมบำรุงในอนาคต ☐ มี ☐ ไม่มี _____________มีระบบระบายไอเสียสำรอง (Bypass Duct) ☐ พร้อม ☐ ต้องติดตั้งเพิ่ม _____________พื้นที่ติดตั้งสามารถรองรับน้ำหนักของอุปกรณ์ ☐ ผ่าน ☐ ต้องเสริมโครงสร้าง _____________3. ตรวจสอบระบบประกอบร่วมรายการ ตรวจสอบแล้ว หมายเหตุมีจุดใช้งานพลังงานที่ต้องการใช้น้ำร้อน/ลมร้อน ☐ มี ☐ ไม่มี _____________ระบบควบคุม (SCADA/PLC) รองรับการเชื่อมต่อ ☐ รองรับ ☐ ต้องติดตั้งเพิ่ม _____________มีจุดวัดอุณหภูมิ/แรงดัน (Temp/Pressure Sensors) ☐ พร้อม ☐ ต้องติดตั้ง _____________มีแหล่งจ่ายไฟและปั๊ม/พัดลมรองรับการทำงาน ☐ พร้อมใช้ ☐ ต้องเพิ่ม/อัพเกรด _____________4. ความคุ้มค่าและวิเคราะห์เบื้องต้นรายการ ตรวจสอบแล้ว หมายเหตุปริมาณพลังงานที่คาดว่าจะดึงกลับ (kcal/hr หรือ MJ/hr) ☐ ประเมินแล้วค่าประมาณ ___________ประหยัดค่าเชื้อเพลิงต่อปี (โดยประมาณ) ☐ คำนวณแล้ว ค่าเฉลี่ย _______ บาทROI (ระยะเวลาคืนทุน) ไม่เกิน 2–3 ปี ☐ ผ่านเกณฑ์ ☐ ไม่คุ้มทุน _____________o สรุปผลการตรวจสอบ☐ สถานที่พร้อมติดตั้งทันที☐ พร้อมติดตั้งโดยต้องปรับปรุงบางส่วน☐ ยังไม่แนะนำให้ติดตั้ง (เหตุผล __________________________)ลายเซ็นผู้ตรวจสอบ _________________________ตำแหน่ง ____________________วันที่______ / ______ / 20___

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 27Energy Conservation Technology Co.,ltd. 11. Checklist ตรวจสอบการใช้งานและบำรุงรักษา Flue Gas Heat Recoveryชื่อระบบ ______________________รหัสอุปกรณ์___________________พื้นที่ติดตั้ง _____________________วันที่ตรวจสอบ //20___ผู้ตรวจสอบ ______________________ส่วนที่ 1 การใช้งานประจำวัน/สัปดาห์ (Daily/Weekly)ลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ1ระบบ Heat Exchanger ทำงานต่อเนื่อง ไม่มีเสียง/การสั่นผิดปกติ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________2อุณหภูมิไอเสียก่อน-หลังการแลกเปลี่ยนอยู่ในเกณฑ์ (เช่น ลดลง >30°C) ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ In ___°C / Out ___°C3 ไม่มีไอน้ำหรือน้ำมันปนในปล่องไอเสีย ☐ ไม่มี ☐ พบ _____________4 ไม่มีควันดำหรือควันขาวผิดปกติจากปล่อง ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________5พื้นที่รอบอุปกรณ์ปลอดภัย ไม่มีการรั่วไหลของก๊าซ/ลมร้อน ☐ ปลอดภัย ☐ พบปัญหา _____________ส่วนที่ 2 การบำรุงรักษารายเดือน (Monthly)ลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ1ทำความสะอาดผิวแลกเปลี่ยนความร้อน (เขม่า/ฝุ่น) ☐ เรียบร้อย ☐ ยังไม่ดำเนินการ วันที่ __________2ตรวจสอบความแน่นของหน้าแปลน/จุดเชื่อมท่อ ☐ แน่น ☐ พบการรั่ว _____________3 ตรวจสอบอุปกรณ์วัดอุณหภูมิ (Sensor) ☐ ทำงานปกติ ☐ ต้องสอบเทียบ _____________4 ตรวจสอบ Damper และวาล์วควบคุมลม ☐ ทำงานดี ☐ ต้องปรับตั้ง _____________5ตรวจสอบระบบสำรองการระบายไอเสีย (Bypass) ☐ พร้อมใช้งาน ☐ มีปัญหา _____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 28Energy Conservation Technology Co.,ltd.ส่วนที่ 3 การวิเคราะห์ประสิทธิภาพรายไตรมาส (Quarterly)รายการวิเคราะห์ ค่าที่ได้ เทียบกับมาตรฐาน หมายเหตุอุณหภูมิไอเสียหลังผ่านระบบ (°C) _______ ☐ ผ่านเกณฑ์ ☐ สูงเกิน _________พลังงานที่แลกเปลี่ยนกลับมา (kcal/hr) _______ ☐ คุ้มค่า ☐ ต่ำเกิน _________การประหยัดเชื้อเพลิงโดยประมาณต่อเดือน _______ บาท ☐ คงที่ ☐ ลดลง _________สถานะโดยรวมของระบบ ☐ ปกติ ☐ มีข้อควรแก้ไข ___________o สรุปผลการตรวจสอบ☐ ระบบพร้อมใช้งานต่อเนื่อง☐ ควรดำเนินการบำรุงรักษาเพิ่มเติม☐ เสนอหยุดระบบเพื่อซ่อมใหญ่ลายเซ็นผู้ตรวจสอบ ____________________หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ________________วันที่______ / ______ / 20___2.1.5 Heat Recovery Ventilation (HRV)1. นิยามHeat Recovery Ventilation (HRV) คือระบบระบายอากาศที่สามารถ ถ่ายเทอากาศภายใน-ภายนอก ขณะเดียวกันก็แลกเปลี่ยนอุณหภูมิ (ความร้อนหรือความเย็น) ระหว่างลมที่ออกและลมที่เข้า ช่วยประหยัดพลังงานในการควบคุมอุณหภูมิและความชื้นของพื้นที่ภายใน 2. หลักการทำงาน [ ลมร้อน/เย็นภายใน → ผ่านตัวแลกเปลี่ยนความร้อน HRV ← ลมสดจากภายนอก ] ผลลัพธ์ อากาศที่ไหลเข้าใหม่มีอุณหภูมิใกล้เคียงกับภายใน ช่วยลดพลังงานที่ใช้ปรับอากาศ• ใช้แผ่นแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat Exchange Core) ที่แยกลม 2 ทิศทาง แต่ถ่ายเทอุณหภูมิได้ 3. ประโยชน์ของ HRV ในโรงงานอาหารประโยชน์ รายละเอียดรักษาอุณหภูมิในพื้นที่แปรรูปอาหาร ป้องกันอากาศร้อนหรือเย็นรั่วไหลออกควบคุมความชื้น ลดไอน้ำ/กลิ่นในห้องผลิต และลดภาระเครื่องปรับอากาศประหยัดพลังงานระบบทำความเย็น/ความร้อน ลดภาระ Chiller, Boiler หรือ AHUให้อากาศใหม่ (Fresh Air) พร้อมรักษาอุณหภูมิเหมาะสำหรับห้อง Cleanroom หรือห้องบรรจุลดการปล่อยคาร์บอนโดยรวมของระบบ HVAC ประหยัดพลังงานและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 29Energy Conservation Technology Co.,ltd. 4. ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารพื้นที่ใช้งาน ประโยชน์ของ HRVห้องเย็นจัดเก็บวัตถุดิบ ลดการสูญเสียความเย็นเวลาระบายอากาศห้องแปรรูปอาหาร/ห้องบรรจุถ่ายเทอากาศพร้อมควบคุมอุณหภูมิและกลิ่นโซนผลิตเบเกอรี่ ควบคุมกลิ่น ความชื้น และไม่ให้ลมร้อนย้อนกลับห้องทดลองหรือ QC Lab ควบคุมอุณหภูมิอย่างแม่นยำ พร้อมให้อากาศสะอาดใหม่ 5. อุปกรณ์หลักในระบบ HRVอุปกรณ์ หน้าที่Heat Exchange Core แลกเปลี่ยนอุณหภูมิระหว่างลมเข้า-ลมออกSupply & Exhaust Fans พัดลมดูดลมเข้าและลมออกแบบสมดุลTemperature/Humidity Sensors วัดค่าและควบคุมระบบให้เสถียรFilters (HEPA/Pre-filter) ดักฝุ่นและสิ่งปนเปื้อนก่อนเข้าห้องผลิต 6. ข้อควรระวังข้อควรพิจารณา รายละเอียดต้องบำรุงรักษาแผ่นแลกเปลี่ยนความร้อนสม่ำเสมอ อาจเกิดฝุ่นอุดตัน ทำให้ประสิทธิภาพลดลงต้องออกแบบให้เหมาะกับขนาดห้อง/อัตราการถ่ายเทอากาศ หากขนาดไม่เหมาะสม จะระบายอากาศได้ไม่ดีการติดตั้งอาจมีต้นทุนสูงกว่าพัดลมระบายอากาศทั่วไป แต่คืนทุนได้จากการลดภาระเครื่องทำความเย็น/ความร้อน 7. แนวโน้มในอนาคต ระบบ HRV รุ่นใหม่จะรวมกับ ระบบควบคุมอัจฉริยะ (Smart HVAC) และ IoT Sensors เพื่อวิเคราะห์คุณภาพอากาศแบบเรียลไทม์ และปรับอุณหภูมิ/ความชื้นอัตโนมัติตามภาระงานภายในห้อง

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 30Energy Conservation Technology Co.,ltd. 8. Checklist ตรวจสอบความพร้อมก่อนใช้งานระบบ HRVชื่ออุปกรณ์/โซน __________________________รหัสระบบ (ถ้ามี) __________________________พื้นที่ติดตั้ง _______________________________วันที่ตรวจสอบ //20___ผู้ตรวจสอบ ____________________________1. ตรวจสอบอุปกรณ์และโครงสร้างรายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุตัวเครื่อง HRV ติดตั้งแน่นหนา ไม่มีการโยกหรือเอียง ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ____________โครงยึด / แผงติดตั้งมีความมั่นคง ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ____________ระบบไฟฟ้าต่อครบ และมีระบบป้องกัน Overload ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ____________ขนาดท่อเข้า-ออกของ HRV ตรงตามแบบ และติดตั้งฉนวนเรียบร้อย ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ____________พัดลมดูดลมเข้าและลมออกหมุนถูกทิศ และทำงานพร้อมกัน ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ____________2. ตรวจสอบการทำงานเบื้องต้นรายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุระบบวัดอุณหภูมิ / ความชื้น ทำงานได้ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ ____________ระบบควบคุม (Controller/Timer) ตั้งค่าถูกต้อง ☐ ถูกต้อง ☐ ต้องแก้ไข ____________มีการถ่ายเทอากาศเข้า-ออกอย่างสมดุล ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ตรวจค่าด้วยเครื่องวัดลมไส้กรองอากาศ (Pre-filter / HEPA) ติดตั้งและอยู่ในสภาพดี ☐ พร้อมใช้งาน ☐ ต้องเปลี่ยน ____________แผ่นแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat Exchange Core) ติดตั้งถูกด้าน และสะอาด ☐ ผ่าน ☐ มีคราบ/ฝุ่นสะสม ____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 31Energy Conservation Technology Co.,ltd.3. ตรวจสอบความปลอดภัยรายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุมีการติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร (เบรกเกอร์, ELCB) ☐ พร้อม ☐ ไม่มี ____________ระดับเสียงจากพัดลม/เครื่องไม่เกินค่ามาตรฐาน (< 65 dB) ☐ ปกติ ☐ เกินเกณฑ์ ____________ไม่มีวัตถุไวไฟใกล้ท่อไอเสีย/ท่ออากาศร้อน ☐ ปลอดภัย ☐ พบความเสี่ยง ____________มีคู่มือการใช้งาน/บำรุงรักษาติดที่เครื่องหรือในพื้นที่ ☐ มี ☐ ไม่มี ____________o สรุปผลการตรวจสอบ• สถานะของระบบ☐ พร้อมใช้งาน☐ ใช้งานได้ แต่ต้องปรับปรุงบางส่วน☐ ยังไม่ควรเปิดใช้งาน (โปรดระบุเหตุผล)o หมายเหตุเพิ่มเติมลายเซ็นผู้ตรวจสอบ ____________________________หัวหน้าฝ่ายอนุมัติ____________________________วันที่_____ / _____ / 20___ 9. Checklist การใช้งานและการบำรุงรักษา HRV (Heat Recovery Ventilation)ชื่อเครื่อง/โซน ____________________รหัสอุปกรณ์_______________________พื้นที่ติดตั้ง _______________________วันที่ตรวจสอบ //20___ผู้ตรวจสอบ _________________________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 32Energy Conservation Technology Co.,ltd.ส่วนที่ 1 การตรวจสอบการทำงานประจำวัน/สัปดาห์ลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ1ระบบพัดลมลมเข้า–ลมออกทำงานสมดุล ไม่มีเสียงผิดปกติ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________2อากาศถ่ายเทได้ดีทั้งเข้าและออกจากห้อง ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________3ตรวจสอบค่าความต่างอุณหภูมิ ขาเข้า-ขาออก☐ อยู่ในเกณฑ์ ☐ นอกเกณฑ์ In ___°C / Out ___°C4ไม่มีกลิ่นอับ/อากาศไม่หมุนเวียนในห้องผลิต ☐ ปกติ ☐ พบปัญหา _____________5 ไส้กรองอากาศยังไม่อุดตัน ☐ ปกติ ☐ เริ่มตัน ☐ ควรเปลี่ยน _____________ส่วนที่ 2 การบำรุงรักษารายเดือนลำดับ รายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุ1ถอดล้างหรือเปลี่ยนไส้กรองอากาศ (Pre-filter / HEPA) ☐ ดำเนินการแล้ว ☐ ควรเปลี่ยน วันที่เปลี่ยน ________2ทำความสะอาดแผ่นแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat Exchange Core)☐ สะอาด ☐ มีฝุ่นคราบสะสม _____________3ตรวจสอบพัดลมและสายพานขับ (ถ้ามี) ☐ ปกติ ☐ ต้องตั้งศูนย์/ปรับเปลี่ยน _____________4ตรวจสอบเซนเซอร์อุณหภูมิ/ความชื้น ☐ ทำงานปกติ ☐ ควรสอบเทียบ _____________5ตรวจสอบการรั่วอากาศบริเวณจุดต่อท่อ ☐ ไม่มีรั่ว ☐ พบรั่ว _____________ส่วนที่ 3 วิเคราะห์ประสิทธิภาพรายไตรมาสรายการ ค่าที่วัดได้ สถานะ หมายเหตุอุณหภูมิลมเข้า / ลมออก In ___°C / Out ___°C ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ __________ความต่างอุณหภูมิหลังแลกเปลี่ยน (ΔT)_____ °C ☐ ดี ☐ ลดลง __________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 33Energy Conservation Technology Co.,ltd.รายการ ค่าที่วัดได้ สถานะ หมายเหตุระดับเสียงจากพัดลม HRV_____ dB ☐ อยู่ในเกณฑ์ ☐ เกินมาตรฐาน __________พลังงานที่ประหยัดโดยประมาณ / เดือน ________ บาท ☐ คงที่ ☐ ลดลง __________สถานะของระบบโดยรวม ☐ พร้อมใช้งาน ☐ มีปัญหา __________o สรุปผล ☐ ระบบพร้อมใช้งาน ☐ มีข้อควรแก้ไข (ระบุด้านล่าง) ☐ เสนอแผนซ่อมบำรุงใหญ่o หมายเหตุเพิ่มเติมลายเซ็นผู้ตรวจสอบ ___________________หัวหน้าแผนก/อนุมัติ____________________วันที่_____ / _____ / 20___2.2 เครื่องจักรประสิทธิภาพสูง (High-Efficiency Equipment)o ความสำคัญ ในกระบวนการผลิตอาหาร มีการใช้พลังงานทั้งในรูปแบบ ความร้อน ไอน้ำ ลม และไฟฟ้า หากเลือกใช้เครื่องจักรที่ออกแบบมาให้ใช้พลังงานน้อยลงแต่ให้ประสิทธิภาพสูงเท่าเดิมหรือมากกว่าเดิมจะช่วยลดต้นทุน และสนับสนุนการพัฒนาโรงงานสู่แนวทาง Green Factory / Net Zeroo ประเภทของเครื่องจักรประสิทธิภาพสูงที่นิยมใช้ประเภทอุปกรณ์ รายละเอียด ประโยชน์หม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูง (High-Efficiency Boiler)ใช้เชื้อเพลิงได้อย่างคุ้มค่า มีระบบควบคุมอัตโนมัติและอัตราส่วนเชื้อเพลิง-อากาศเหมาะสมลดการสูญเสียพลังงานในปล่องไอเสียEconomizer (อุปกรณ์เสริม) ดูดความร้อนจากไอเสียมาอุ่นน้ำก่อนเข้า Boilerเพิ่มประสิทธิภาพ Boiler 3–7%

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 34Energy Conservation Technology Co.,ltd.ประเภทอุปกรณ์ รายละเอียด ประโยชน์Chiller/Freezer ประสิทธิภาพสูง ใช้สารทำความเย็นใหม่ ระบบ Inverter และ Heat Recoveryลดพลังงานในระบบทำความเย็น 15–30%Heat Pumpดึงพลังงานจากลมหรือของเหลวร้อนมากลับมาใช้ให้ความร้อนใหม่ประหยัดกว่าการใช้ Boiler ในการอุ่นน้ำโดยตรงมอเตอร์ประสิทธิภาพสูง (High-Efficiency Motor)IE3/IE4 motor ใช้พลังงานน้อยกว่าเดิมในแรงม้าเท่ากัน ใช้ไฟฟ้าน้อยลง 10–15%Variable Speed Drive (VSD/VFD)ควบคุมความเร็วพัดลม ปั๊ม หรือมอเตอร์ ตามโหลดจริงลดพลังงานสูญเปล่าเมื่อไม่ใช้งานเต็มกำลังAir Compressor แบบประหยัดพลังงานมีระบบควบคุมแรงดันอัตโนมัติลดการรั่ว ใช้ VSDลดพลังงานลมอัดได้ 20–35%o ประโยชน์โดยรวมของการใช้เครื่องจักรประสิทธิภาพสูงด้าน ประโยชน์ลดต้นทุน ลดค่าน้ำ-ไฟ-แก๊สในกระบวนการผลิตเพิ่มกำลังการผลิต อุปกรณ์ใหม่สามารถรองรับการทำงานที่หนักกว่าปลอดภัยและควบคุมได้ดีขึ้น ระบบมีความแม่นยำ ควบคุมอุณหภูมิ แรงดัน ฯลฯเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อย CO₂ และสนับสนุนการทำ Green Factoryo ตัวอย่างการใช้งานจริงในโรงงานอาหารโรงงาน การใช้งานอาหารกระป๋อง ใช้ Boiler แบบ Condensing พร้อม Economizerเครื่องดื่ม / น้ำผลไม้ ใช้ Heat Pump แทน Boiler สำหรับการอุ่นน้ำล้างขวดอาหารพร้อมทาน ใช้ VSD ควบคุมปั๊มในระบบ Steam และ Chillerเบเกอรี่ ใช้มอเตอร์ IE3 ร่วมกับเตาอบลมร้อนอัตโนมัติโรงงานห้องเย็น ใช้ Screw Chiller + Inverter Compressoro ข้อควรพิจารณาก่อนเปลี่ยนมาใช้• มีต้นทุนการลงทุนเริ่มต้น (CapEx) ค่อนข้างสูง• ต้องฝึกอบรมพนักงานให้เข้าใจการใช้งานและควบคุม• ต้องมีระบบบันทึกและวิเคราะห์ผลการใช้พลังงาน เพื่อพิสูจน์ ROI

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 35Energy Conservation Technology Co.,ltd.o แนวโน้มในอนาคต เครื่องจักรประสิทธิภาพสูงในอนาคตจะมาพร้อมกับ Smart Sensor + AI Optimization ทำให้สามารถปรับค่าการทำงานตามโหลดอัตโนมัติ และรายงานพลังงานที่ใช้แบบเรียลไทม์o Checklist การตรวจสอบความคุ้มค่าก่อนเปลี่ยนเครื่องจักรเป็นแบบประสิทธิภาพสูงชื่อเครื่องจักร/ระบบ _________________________พื้นที่ติดตั้ง _______________________________วันที่ประเมิน //20___ผู้ประเมิน _________________________________1. ตรวจสอบสภาพเครื่องจักรเดิมรายการ ผลการตรวจสอบ หมายเหตุอายุการใช้งานเกิน 10 ปี หรือเริ่มเสื่อมสภาพ ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ปีที่เริ่มใช้งาน ______มีการซ่อมบำรุงบ่อยครั้งใน 12 เดือนที่ผ่านมา ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ จำนวนครั้ง ______ประสิทธิภาพต่ำเมื่อเทียบกับมาตรฐาน ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ เช่น Boiler Efficiency < 80%ไม่มีระบบควบคุมอัตโนมัติ / วัดค่าพลังงาน ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ____________2. วิเคราะห์เทคโนโลยีใหม่ที่เสนอใช้รายการ ผลการวิเคราะห์ หมายเหตุอุปกรณ์ใหม่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างชัดเจน ☐ ใช่ ☐ ไม่แน่ชัด ตัวอย่าง IE3 → IE4, Boiler 85% → 92%รองรับการติดตั้งในพื้นที่เดิม (ไม่ต้องเปลี่ยน Layout มาก) ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ พื้นที่ว่าง ______ ตร.ม.มีระบบควบคุมอัจฉริยะ / IoT / SCADA ☐ มี ☐ ไม่มี ระบุระบบ _________เครื่องใหม่ได้มาตรฐานอุตสาหกรรมอาหาร (Food Grade) ☐ ใช่ ☐ ไม่แน่ชัด ____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 36Energy Conservation Technology Co.,ltd.3. ประเมินด้านเศรษฐศาสตร์พลังงาน (Energy Economics)รายการ ผลการคำนวณ หมายเหตุประหยัดพลังงานได้มากกว่า 10–20% จากเครื่องเดิม ☐ ใช่ ☐ ไม่ถึงเกณฑ์ คาดว่าประหยัด _______ kWh/ปี หรือ ______ บาทค่าลงทุนรวม (CapEx) อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ ☐ ใช่ ☐ สูงเกินไป ประมาณ ______ บาทมีระยะเวลาคืนทุน (Payback Period) ไม่เกิน 3 ปี ☐ ใช่ ☐ เกิน 3 ปี ประมาณ ______ ปีได้รับสิทธิประโยชน์จากการส่งเสริม (BOI / เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ) ☐ มี ☐ ไม่มี หน่วยงาน ______________4. ด้านการดำเนินงานและองค์กรรายการ ความพร้อม หมายเหตุมีทีมงานพร้อมดูแล/ใช้งานระบบใหม่ ☐ พร้อม ☐ ต้องอบรมเพิ่มเติม จำนวนพนักงาน _____ คนโรงงานมีนโยบาย Green Factory / Energy Saving ☐ มี ☐ ไม่มี ____________ระบบบันทึกการใช้พลังงาน (EMS/ISO 50001) มีอยู่แล้ว ☐ ใช่ ☐ ยังไม่มี ____________o สรุปความคุ้มค่าการเปลี่ยนเครื่องจักร• ผลการประเมินโดยรวม☐ คุ้มค่า ควรดำเนินการเปลี่ยนเครื่องทันที☐ คุ้มค่า แนะนำดำเนินการเมื่อมีงบประมาณ☐ ยังไม่คุ้มทุน ควรชะลอการเปลี่ยนo หมายเหตุเพิ่มเติมผู้จัดทำ _____________________หัวหน้าฝ่ายพลังงาน/วิศวกรรม _______________วันที่______ / ______ / 20___

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 37Energy Conservation Technology Co.,ltd.❖ รายละเอียดเทคโนโลยีเพื่อการประหยัดพลังงานในอุตสาหกรรมอาหาร2.2.1 หม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูง (High-Efficiency Boiler) 1. นิยาม หม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูง (High-Efficiency Boiler) คือหม้อไอน้ำที่ออกแบบมาให้สามารถ ใช้เชื้อเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด โดยให้ปริมาณไอน้ำมากกว่าต่อหน่วยพลังงานที่ใช้ และมีการสูญเสียความร้อนต่ำ เหมาะกับโรงงานที่ต้องใช้ไอน้ำจำนวนมาก เช่น อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม 2. คุณสมบัติหลักคุณสมบัติ รายละเอียดประสิทธิภาพสูงกว่า 85–92% เมื่อเทียบกับหม้อไอน้ำรุ่นทั่วไป (<80%)ติดตั้ง Economizer ดึงความร้อนจากไอเสียมาอุ่นน้ำป้อนใช้ Burner แบบ Low Excess Air / Modulating Burnerควบคุมการเผาไหม้แม่นยำ ลดการสูญเสียผ่านปล่องมีระบบควบคุมอัตโนมัติ (Boiler Management System)ควบคุมอัตราการจ่ายน้ำ-เชื้อเพลิง-อากาศอัตโนมัติสามารถทำงานร่วมกับระบบ Condensate Return / Blowdown Heat Recoveryเพิ่มการใช้พลังงานซ้ำจากน้ำกลั่นหรือน้ำระบาย3. ประโยชน์ที่ได้รับด้าน ประโยชน์ลดต้นทุนเชื้อเพลิง 10–30% ใช้เชื้อเพลิงต่อหน่วยไอน้ำน้อยลงควบคุมแรงดัน-อุณหภูมิไอน้ำได้แม่นยำ สนับสนุนกระบวนการผลิตที่ต้องการไอน้ำคุณภาพสูงปลอดภัยกว่า ระบบตัดอัตโนมัติเมื่อแรงดันเกิน/น้ำขาดคุณภาพไอน้ำคงที่ เหมาะกับกระบวนการ Pasteurize, Sterilizeลด CO₂ / เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ 4. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารอุตสาหกรรม การใช้งานอาหารกระป๋อง ใช้ไอน้ำสำหรับ Retort, Sterilizerน้ำผลไม้ ใช้ไอน้ำพาสเจอร์ไรซ์และ CIPอาหารพร้อมรับประทาน ใช้ไอน้ำในระบบหุง ต้ม นึ่งเบเกอรี่ ใช้ไอน้ำในเตาอบระบบไอน้ำผสม (Steam-Baking)ห้องเย็น/Chiller ใช้ร่วมกับ Absorption Chiller ประหยัดพลังงานรวม

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 38Energy Conservation Technology Co.,ltd. 5. ข้อควรพิจารณาก่อนลงทุน• ราคาสูงกว่า Boiler ทั่วไป 15–30%• ต้องฝึกอบรมผู้ควบคุมระบบใหม่ให้คุ้นเคยกับระบบอัตโนมัติ• ต้องดูแลคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันตะกรัน (ใช้ Soft Water / RO) 6. แนวโน้มในอนาคต หม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูงจะเชื่อมต่อกับระบบ IoT + EMS + AI Predictive Maintenanceทำให้สามารถปรับพลังงานอัตโนมัติตามโหลดของกระบวนการผลิต และแจ้งเตือนเมื่อมีแนวโน้มสูญเสียประสิทธิภาพ 7. Checklist ประเมินสภาพหม้อไอน้ำเดิมก่อนเปลี่ยน (Boiler Upgrade Evaluation Checklist)ชื่อหม้อไอน้ำ / หมายเลขเครื่อง ________________________พื้นที่ใช้งาน ___________________________________________วันที่ตรวจสอบ _____ / _____ / 20___ผู้ตรวจสอบ ___________________________________________7.1 ตรวจสอบด้านอายุการใช้งานและสภาพทั่วไปรายการ สถานะ หมายเหตุอายุการใช้งานมากกว่า 10 ปี ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ปีที่ติดตั้ง ____________มีการซ่อมบำรุงบ่อยในรอบ 12 เดือน ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่จำนวนครั้ง _______พบสนิม/การสึกกร่อนที่เปลือกหม้อไอน้ำหรือท่อไฟ ☐ มี ☐ ไม่มี จุดที่พบ ____________ประสิทธิภาพหม้อไอน้ำวัดล่าสุดต่ำกว่า 80% ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่Efficiency _______%ค่าความร้อนปล่องไอเสียสูงกว่า 200°C ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่อุณหภูมิ ______°C 7.2 ตรวจสอบระบบประกอบและความสามารถด้านการควบคุมรายการ สถานะ หมายเหตุไม่มีระบบ Economizer ☐ จริง ☐ มีอยู่แล้ว ถ้ามี → ตรวจประสิทธิภาพไม่มีระบบควบคุมสัดส่วนเชื้อเพลิง-อากาศ (Auto Burner Control) ☐ ใช่ ☐ มีบางส่วน ____________ไม่มีระบบควบคุมระดับน้ำ/แรงดันแบบอัตโนมัติ ☐ ใช่ ☐ มีระบบควบคุมแล้ว ____________ไม่มี Condensate Return หรือใช้ไม่เต็มระบบ ☐ ใช่ ☐ ใช้งานเต็มระบบ สัดส่วนน้ำกลั่นกลับ _____%ไม่สามารถต่อเชื่อมกับระบบ SCADA / EMS ☐ ใช่ ☐ รองรับแล้ว ____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 39Energy Conservation Technology Co.,ltd. 7.3 ตรวจสอบผลกระทบด้านพลังงานและต้นทุนรายการ สถานะ หมายเหตุปริมาณเชื้อเพลิงที่ใช้ต่อเดือนสูงกว่ามาตรฐานอุตสาหกรรม☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ปริมาณ _______ kg หรือ m³มีการใช้งานหม้อไอน้ำเกินกำลัง (Overload) ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ กำลังผลิต _______ ton/hrค่าบำรุงรักษาและซ่อมบำรุงสูงกว่าปีละ 10% ของมูลค่าระบบ ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ค่าใช้จ่าย ______ บาทไม่มีข้อมูลการใช้พลังงานรายวัน/รายเดือนอย่างต่อเนื่อง ☐ ใช่ ☐ มีระบบบันทึก____________ 7.4 ข้อพิจารณาอื่น ๆรายการ สถานะ หมายเหตุมีแผนลด CO₂ หรือเข้าสู่ระบบโรงงานสีเขียว (Green Factory) ☐ มี ☐ ไม่มี ________มีงบประมาณรองรับการเปลี่ยนหม้อไอน้ำใหม่ ☐ พร้อมลงทุน ☐ ยังไม่พร้อม ________มีพื้นที่ติดตั้งหม้อไอน้ำใหม่และอุปกรณ์เสริม (Economizer, Heat Pump ฯลฯ) ☐ พอเพียง ☐ ต้องปรับปรุงพื้นที่ ________o สรุปผลการประเมิน• ผลการประเมินโดยรวม☐ ควรเปลี่ยนเป็นหม้อไอน้ำประสิทธิภาพสูงทันที☐ เปลี่ยนได้เมื่อมีงบประมาณ / วางแผนไว้ในปีถัดไป☐ ใช้งานต่อได้ แต่ควรปรับปรุงบางส่วน☐ ยังไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนo ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมผู้ตรวจสอบ __________________________หัวหน้าหน่วยงาน/อนุมัติ____________________วันที่_____ / _____ / 20___

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 40Energy Conservation Technology Co.,ltd. 8. แบบฟอร์มประเมินประสิทธิภาพหม้อไอน้ำ (Boiler Efficiency Report – Monthly)ชื่อหม้อไอน้ำ _________________________หมายเลขเครื่อง ______________________พื้นที่ใช้งาน ___________________________เดือน / ปี_____________ / 20___ผู้จัดทำรายงาน ________________________ 8.1 ข้อมูลพื้นฐานของหม้อไอน้ำรายการ ค่ากำลังการผลิตไอน้ำ (Steam Output) _______ ตัน/ชั่วโมงความดันใช้งาน (Operating Pressure) _______ บาร์ประเภทเชื้อเพลิง ☐ LPG ☐ NG ☐ Biomass ☐ อื่นๆ ___________ความร้อนเชื้อเพลิง (Heating Value) _______ kcal/kg หรือ kcal/m³8.2 ข้อมูลประจำเดือนรายการ ค่าเฉลี่ยรายเดือนปริมาณไอน้ำผลิต (ตัน) __________ ตันปริมาณเชื้อเพลิงที่ใช้ __________ กก. หรือ ลบ.ม.อุณหภูมิปล่องไอเสีย (เฉลี่ย) __________ °Cอุณหภูมิน้ำป้อน (Feed Water) __________ °Cปริมาณน้ำกลั่นกลับ (%) __________ %จำนวนครั้งที่ Blowdown __________ ครั้ง8.3 ค่าที่คำนวณได้รายการ ค่าที่ได้ หมายเหตุค่าประสิทธิภาพ Boiler (ตามสูตร Direct/Indirect)________ %เปรียบเทียบกับเกณฑ์ ☐ >85% ☐ 80–85% ☐ <80%ปริมาณพลังงานที่สูญเสีย (โดยประมาณ) _______ kcal/เดือน คำนวณจากอุณหภูมิปล่องและค่าความร้อนของเชื้อเพลิงค่าเชื้อเพลิงเฉลี่ยต่อไอน้ำ 1 ตัน _______ กก./ตัน หรือ ลบ.ม./ตัน ค่าอ้างอิง ____________แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงจากเดือนก่อนหน้า ☐ ดีขึ้น ☐ คงที่ ☐ แย่ลง ร้อยละการเปลี่ยนแปลง ______ %

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 41Energy Conservation Technology Co.,ltd. 8.4 สรุปผลการประเมินหัวข้อ สถานะ ข้อเสนอแนะประสิทธิภาพรวมของหม้อไอน้ำ ☐ ดีเยี่ยม ☐ อยู่ในเกณฑ์ ☐ ต่ำกว่ามาตรฐาน _______________ระบบน้ำกลั่นกลับ (Condensate Return) ☐ ใช้งานดี ☐ ควรเพิ่มสัดส่วน _______________ระบบ Blowdown ☐ ควบคุมได้ดี ☐ ควรปรับปรุงความถี่ _______________สภาพ Burner และการเผาไหม้ ☐ ปกติ ☐ ควรปรับจูน _______________หมายเหตุเพิ่มเติมลายเซ็นผู้ประเมิน ____________________หัวหน้าฝ่ายอนุมัติ____________________วันที่จัดทำ _____ / _____ / 20___2.2.2 Economizer (อุปกรณ์เสริม)1. นิยามEconomizer คืออุปกรณ์เสริมที่ติดตั้งบริเวณปล่องไอเสียของหม้อไอน้ำ (Boiler) มีหน้าที่นำความร้อนจากไอเสียที่ยังมีอุณหภูมิสูงกลับมาใช้อุ่นน้ำป้อน (Feed Water) ก่อนเข้าสู่หม้อไอน้ำ ช่วยลดภาระการให้ความร้อนจากเชื้อเพลิงโดยตรง เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน 2. หลักการทำงาน [ไอน้ำผลิตเสร็จ → ปล่องไอเสีย] → ผ่าน Economizer ที่มีท่อน้ำไหลผ่าน → น้ำได้รับความร้อนจากไอเสีย → กลายเป็นน้ำอุ่นก่อนเข้า Boiler 3. ประโยชน์ของ Economizerด้าน รายละเอียดประหยัดเชื้อเพลิง ลดอุณหภูมิไอเสียและช่วยให้น้ำป้อนเดือดเร็วขึ้นเพิ่มประสิทธิภาพ Boiler 3–7% โดยเฉพาะในระบบที่ทำงานตลอดเวลาลดการปล่อย CO₂ เพราะใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าช่วยลด Thermal Shock เมื่อเติมน้ำเข้าสู่หม้อไอน้ำเพิ่มความปลอดภัยโดยรวม เพราะควบคุมอุณหภูมิน้ำเข้าได้ดีขึ้น

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 42Energy Conservation Technology Co.,ltd. 4. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารประเภทโรงงาน การใช้งานน้ำผลไม้ ใช้ Economizer อุ่นน้ำล้างขวดหรือ CIPอาหารกระป๋อง ประหยัดเชื้อเพลิงจากไอน้ำในกระบวนการฆ่าเชื้อระบบห้องเย็น ใช้ร่วมกับ Absorption Chiller เพื่อแลกเปลี่ยนความร้อนอาหารพร้อมทาน ลดเวลาในการอุ่นน้ำสำหรับระบบนึ่งหรือหุง 5. ปัจจัยที่ควรพิจารณาก่อนติดตั้งปัจจัย คำอธิบายอุณหภูมิไอเสียมากกว่า 180–200°C เพื่อให้มีศักยภาพในการแลกเปลี่ยนความร้อนมีระบบ Feed Water อัตโนมัติ เพื่อควบคุมการไหลของน้ำผ่าน Economizerพื้นที่สำหรับติดตั้ง ต้องมีพื้นที่ต่อปล่อง/โครงรองรับ Economizerคุณภาพของไอน้ำ/ไอเสีย หากมีเขม่าหรือฝุ่นมาก ควรมีระบบกรองหรือทำความสะอาดต้องมีระบบบำรุงรักษา (Soot Cleaning) ล้างคราบเขม่าสม่ำเสมอเพื่อรักษาประสิทธิภาพ6. ตัวชี้วัดประสิทธิภาพ Economizerตัวชี้วัด ค่าอ้างอิงทั่วไปอุณหภูมิไอเสียลดลงหลังผ่าน Economizer >30–60°Cประสิทธิภาพ Boiler หลังติดตั้ง Economizer เพิ่มขึ้น 3–7%ประหยัดเชื้อเพลิง ลดได้ 10–15% (ขึ้นกับปริมาณไอน้ำ)ระยะเวลาคืนทุน (Payback) ประมาณ 1–2 ปี 7. แนวโน้มในอนาคต Economizer รุ่นใหม่จะผสานกับระบบ Sensor + IoT + SCADA เพื่อตรวจวัดอุณหภูมิประสิทธิภาพแบบ Real-time และแจ้งเตือนเมื่อเกิดการอุดตันจากเขม่าหรือคราบตะกรัน พร้อมช่วยให้บำรุงรักษาได้อย่างแม่นยำ 8. แบบฟอร์มตรวจสอบระบบ Economizer (Economizer System Inspection Checklist)ชื่ออุปกรณ์__________________________รหัสเครื่อง ___________________________พื้นที่ติดตั้ง ____________________________วันที่ตรวจสอบ _____ / _____ / 20___ผู้ตรวจสอบ ____________________________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 43Energy Conservation Technology Co.,ltd.ส่วนที่ 1 ตรวจสอบสภาพทั่วไปรายการตรวจสอบ สถานะ หมายเหตุโครงสร้าง Economizer แข็งแรง ไม่มีรอยแตกร้าวหรือสนิม ☐ ผ่าน ☐ ไม่ผ่าน ________________ฉนวนกันความร้อนรอบอุปกรณ์อยู่ในสภาพดี ☐ ผ่าน ☐ เสียหาย ________________ท่อน้ำเข้า-ออกไม่มีการรั่วซึมหรือการสั่นผิดปกติ ☐ ไม่มีรั่ว ☐ พบรั่ว จุดที่พบ _________มีการติดตั้งวาล์วและอุปกรณ์นิรภัยครบถ้วน ☐ ครบ ☐ ขาด/ชำรุด รายการ _________ส่วนที่ 2 ตรวจสอบการทำงานรายการตรวจสอบค่าที่วัดได้ / สถานะหมายเหตุอุณหภูมิไอเสีย “ก่อนเข้า” Economizer ______ °C ค่าปกติ>200°Cอุณหภูมิไอเสีย “หลังออก” Economizer ______ °C ควรลดลงอย่างน้อย 30–60°Cอุณหภูมิน้ำป้อนเข้า Economizer ______ °Cอุณหภูมิน้ำหลังผ่าน Economizer ______ °Cประสิทธิภาพการแลกเปลี่ยนความร้อนโดยประมาณ ______ %(คำนวณหรือประเมินจากค่าการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ)ส่วนที่ 3 การบำรุงรักษารายการบำรุงรักษา สถานะ หมายเหตุทำความสะอาดคราบเขม่า/ฝุ่นในท่อแลกเปลี่ยน (Soot Cleaning) ☐ ดำเนินการแล้ว ☐ ยังไม่ทำ วันที่ล่าสุด __________ตรวจสอบการสะสมของตะกรันหรือตะกอนในท่อน้ำ ☐ ไม่มี ☐ พบคราบสะสม ____________ตรวจสอบวาล์วนิรภัยและอุปกรณ์ความปลอดภัย ☐ ทำงานปกติ ☐ ต้องซ่อม/เปลี่ยน รายการ _______ตรวจสอบระบบไหลของน้ำให้ไม่อุดตัน ☐ ปกติ ☐ ไหลช้า / อุดตัน จุดที่ต้องแก้ไข _______

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 44Energy Conservation Technology Co.,ltd.o สรุปผลการตรวจสอบหัวข้อ สถานะ ข้อเสนอแนะประสิทธิภาพระบบโดยรวม ☐ ดีเยี่ยม ☐ ปานกลาง ☐ ต้องปรับปรุง _________ความสะอาดของผิวแลกเปลี่ยนความร้อน ☐ สะอาด ☐ มีฝุ่นบางส่วน ☐ ควรทำความสะอาด _________การรั่วซึม/สึกกร่อนของระบบ ☐ ไม่พบ ☐ พบเล็กน้อย ☐ ต้องซ่อมด่วน _________หมายเหตุเพิ่มเติมผู้ตรวจสอบ _________________________หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ____________________วันที่______ / ______ / 20___ 9. Payback Analysis Template (แบบฟอร์มวิเคราะห์ระยะเวลาคืนทุน)โครงการ/อุปกรณ์ที่วิเคราะห์___________________________วันที่วิเคราะห์______ / ______ / 20___ผู้จัดทำ ___________________________1. ข้อมูลเบื้องต้นรายการ ค่าที่ใช้ในการคำนวณชื่ออุปกรณ์ / เทคโนโลยี ___________________อายุการใช้งานโดยประมาณ (ปี) ______ ปีต้นทุนการลงทุน (Investment Cost - CapEx) ________ บาทค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานประจำปี (เช่น บำรุงรักษา) ________ บาท/ปี2. ค่าใช้จ่ายก่อนและหลังเปลี่ยนรายการ ก่อนติดตั้ง (เดิม) หลังติดตั้ง (ใหม่) หน่วยปริมาณการใช้พลังงาน ________ ________ kg LPG / m³ NG / kWhค่าใช้พลังงานรวมต่อปี ________ ________บาท/ปีค่าซ่อมบำรุงต่อปี (โดยเฉลี่ย) ________ ________บาท/ปีรวมค่าใช้จ่ายรวมต่อปี ________ ________บาท/ปี

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 45Energy Conservation Technology Co.,ltd.3. การประหยัดที่เกิดขึ้นรายการ มูลค่าที่ประหยัดได้เงินที่ประหยัดได้ต่อปี (A) ________ บาท/ปีต้นทุนการลงทุน (B) ________ บาทระยะเวลาคืนทุน (Payback Period) = B ÷ A ________ ปี4. วิเคราะห์เพิ่มเติม (Optional)รายการ ค่าประมาณมูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV)* ________ บาทอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR)* ________ %ปริมาณ CO₂ ที่ลดได้ต่อปี ________ kgCO₂สิทธิประโยชน์ที่ได้รับ (BOI / สนับสนุน) ☐ มี ☐ ไม่มี• คำนวณ NPV/IRR กรณีใช้เพื่อการอนุมัติโครงการระยะยาวo ข้อเสนอแนะและสรุป• ☐ คุ้มค่าในการลงทุน แนะนำให้ดำเนินการทันที• ☐ คุ้มค่า แต่ควรรอรอบงบประมาณ• ☐ ยังไม่คุ้มทุน แนะนำปรับปรุงระบบเดิมแทน• ☐ อื่น ๆ ___________________________หมายเหตุเพิ่มเติมผู้จัดทำ _________________________หัวหน้าอนุมัติ___________________วันที่______ / ______ / 20___2.2.3 Chiller / Freezer ประสิทธิภาพสูง 1. นิยาม Chiller และ Freezer ประสิทธิภาพสูง คืออุปกรณ์ทำความเย็นที่ออกแบบมาให้ใช้พลังงานน้อยลงต่อหน่วยความเย็น (kWh/TR) พร้อมระบบควบคุมอัจฉริยะ และเทคโนโลยีใหม่ เช่น Inverter, Heat Recovery, หรือสารทำความเย็นรุ่นประหยัดพลังงาน

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 46Energy Conservation Technology Co.,ltd. 2. ประเภทที่นิยมใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมอาหารประเภท รายละเอียด เหมาะกับAir-Cooled Chiller ระบายความร้อนด้วยอากาศ ไม่ต้องใช้น้ำ โรงงานขนาดเล็ก-กลางWater-Cooled Chiller ใช้คูลลิ่งทาวเวอร์ ระบายความร้อนผ่านน้ำ ระบบที่ต้องการประสิทธิภาพสูงHeat Recovery Chiller ใช้ความร้อนทิ้งกลับมาทำน้ำอุ่น ระบบที่มี CIP ล้างขวด ใช้น้ำอุ่นFreezer แบบ Cascade / Multi-stageแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำมาก เช่น -40°C อาหารทะเล เนื้อสัตว์แช่แข็ง 3. คุณสมบัติของระบบประสิทธิภาพสูงคุณสมบัติ ประโยชน์ใช้Compressor แบบ Inverter ปรับความเร็วตามโหลดจริง ลดการกินไฟช่วงโหลดต่ำควบคุมอุณหภูมิด้วยระบบอัตโนมัติ (PID/PLC) ควบคุมอุณหภูมิได้แม่นยำ ±1°Cใช้สารทำความเย็นที่มี GWP ต่ำ เช่น R-32, R-290 ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมีระบบ Heat Recovery / Hot Gas Defrost ใช้ความร้อนทิ้งอุ่นน้ำ หรือละลายน้ำแข็งเชื่อมต่อกับระบบ Energy Monitoring (IoT) ตรวจสอบพลังงานที่ใช้ได้แบบ Real-time4. ประโยชน์ที่ได้รับด้าน รายละเอียดลดค่าไฟฟ้า 15–35% เทียบกับ Chiller รุ่นเก่าแบบ On-Offควบคุมความเย็นได้แม่นยำขึ้น ลดความเสียหายของสินค้าลดภาระเครื่องจักร / ลดเวลาซ่อม เพราะเครื่องทำงานต่อเนื่องแบบสมดุลเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 5. ตัวอย่างการใช้งานในโรงงานอาหารโรงงาน การใช้งานโรงงานไอศกรีม ใช้ Chiller แบบ Inverter + Defrost อัตโนมัติห้องเย็นอาหารทะเล ใช้ Cascade Freezer แช่แข็งเร็วที่ -40°Cโรงงานนม ใช้ Heat Recovery จาก Chiller ไปอุ่นน้ำ CIPอาหารพร้อมทาน ใช้ Freezer แบบ Tunnel ลดเวลาแช่แข็ง

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 47Energy Conservation Technology Co.,ltd.6. ข้อควรพิจารณาก่อนลงทุน• ราคาสูงกว่ารุ่นธรรมดา 15–40%• ต้องมีทีมงานบำรุงรักษาที่เข้าใจระบบ Inverter และสารทำความเย็นใหม่• แนะนำให้เชื่อมต่อกับระบบ BMS หรือ SCADA เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพสูงสุด 7. แนวโน้มในอนาคต ระบบทำความเย็นจะมุ่งสู่ “Smart Cooling” ที่มีการเรียนรู้โหลดความเย็น (AI Load Prediction) วิเคราะห์การรั่วของสารทำความเย็นอัตโนมัติ และควบคุมพลังงานแบบเรียลไทม์ผ่านระบบ IoT 8. Checklist ประเมินความคุ้มค่าก่อนเปลี่ยน Chiller / Freezerชื่อเครื่องจักรเดิม _____________________พื้นที่ใช้งาน ___________________________วันที่ประเมิน //20___ผู้ประเมิน ___________________________รายการประเมิน สถานะ หมายเหตุอายุการใช้งานเกิน 8–10 ปี ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ปีติดตั้ง ______ประสิทธิภาพต่ำ (EER < 2.8 หรือ kWh/TR > 1.3) ☐ ใช่ ☐ ไม่แน่ชัด ค่าเฉลี่ย ______ค่าไฟฟ้าเฉลี่ยสูงกว่ามาตรฐาน ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ______ บาท/เดือนควบคุมอุณหภูมิไม่แม่นยำ (± >3°C) ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ค่าจริง ______ °Cไม่มีระบบ Inverter / VSD ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ ____________ไม่มีระบบ Heat Recovery / Defrost อัตโนมัติ ☐ ใช่ ☐ มี ____________ไม่มีระบบ Energy Monitoring ☐ ใช่ ☐ มีบางส่วน ____________มีการซ่อมบำรุงบ่อยในรอบปีที่ผ่านมา ☐ ใช่ ☐ ไม่ใช่ จำนวนครั้ง ____ไม่มีแผนรองรับสารทำความเย็นใหม่ (Low GWP) ☐ ใช่ ☐ รองรับ ____________คาดการณ์ระยะคืนทุน < 3 ปี เมื่อเปลี่ยนเป็นรุ่นใหม่☐ ใช่ ☐ ไม่แน่ชัด คำนวณ ______ ปีo สรุปผล ☐ ควรเปลี่ยนทันที ☐ คุ้มค่าแต่ควรรอรอบงบ ☐ ยังใช้งานต่อได้อีกระยะ

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 48Energy Conservation Technology Co.,ltd. 9. Checklist ตรวจสอบระบบ Chiller / Freezer รายเดือนชื่ออุปกรณ์______________________รหัสเครื่อง _______________________เดือนที่ตรวจสอบ //20___ผู้ตรวจสอบ _______________________9.1 ตรวจสอบการทำงานรายการ สถานะ หมายเหตุคอมเพรสเซอร์ทำงานราบรื่น ไม่มีเสียง/การสั่นผิดปกติ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ _____________ค่าแรงดันน้ำยาอยู่ในช่วงปกติ ☐ ปกติ ☐ ผิดปกติ ค่า ______ Barค่าอุณหภูมิน้ำเข้า / ออก Chiller ☐ ปกติ ☐ คลาดเคลื่อน In ___°C / Out ___°Cระบบ Inverter ปรับรอบตามโหลดได้ถูกต้อง ☐ ใช่ ☐ ไม่ทำงาน _____________ระบบ Heat Recovery / Defrost ทำงานครบถ้วน ☐ ทำงานดี ☐ ไม่ทำงาน _____________9.2 บำรุงรักษารายเดือนรายการ สถานะ หมายเหตุตรวจทำความสะอาดแผงคอยล์ / Condenser ☐ ดำเนินการแล้ว ☐ ยังไม่ดำเนินการ วันที่ __________ตรวจ/เปลี่ยนไส้กรองน้ำ / อากาศ (ถ้ามี) ☐ ดำเนินการแล้ว ☐ ยังไม่ทำ _____________ตรวจหาการรั่วของสารทำความเย็น ☐ ไม่พบ ☐ พบ → ซ่อมแล้ว _____________ตรวจสอบระบบวาล์ว/ท่อน้ำ/ท่อลม ☐ ปกติ ☐ พบปัญหา _____________บันทึกค่าพลังงาน (kWh) และคำนวณ kWh/TR ☐ มีการบันทึก ☐ ไม่มีข้อมูล ค่าที่ได้ ______9.3 สรุปแนวโน้มและประสิทธิภาพรายการ ค่าเฉลี่ยเดือนนี้ เทียบกับเดือนก่อนพลังงานที่ใช้รวม ______ kWh ☐ เพิ่ม ☐ ลดkWh ต่อ TR ______ ☐ ดีขึ้น ☐ คงที่ ☐ แย่ลงปัญหาการทำความเย็น ☐ ไม่มี ☐ มีบางส่วน ปัญหา _____________

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 49Energy Conservation Technology Co.,ltd.o สรุปภาพรวมระบบ☐ ระบบพร้อมใช้งานดี☐ มีปัญหาเล็กน้อย ต้องติดตาม☐ ควรซ่อม / แจ้งหัวหน้าทันทีหมายเหตุเพิ่มเติมลายเซ็นผู้ตรวจสอบ ____________________หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ____________________วันที่______ / ______ / 20___2.2.4 Heat Pump (ฮีตปั๊ม) 1. นิยาม Heat Pump คือระบบที่ใช้พลังงานไฟฟ้าจำนวนน้อยเพื่อดึงความร้อนจากแหล่งอุณหภูมิต่ำ (เช่น อากาศ น้ำเสีย หรือคอนเดนเสท) และนำมาใช้เพื่อ เพิ่มอุณหภูมิของน้ำ ได้ถึง 55–90°C โดยประหยัดกว่าหม้อไอน้ำหรือฮีตเตอร์ไฟฟ้าหลายเท่า2. หลักการทำงานเบื้องต้นคล้ายการทำงานของเครื่องปรับอากาศ แต่กลับทิศทาง• ดูดความร้อนจากแหล่งต้นทาง (เช่น อากาศ)• อัดและถ่ายเทความร้อนเข้าสู่น้ำที่ต้องการอุ่น [ อากาศร้อน / น้ำเสีย → Heat Pump → น้ำร้อน (55–90°C) ] 3. จุดเด่นของ Heat Pumpด้าน รายละเอียดใช้พลังงานไฟฟ้าแต่ให้พลังงานความร้อนหลายเท่า (COP 3–5)หมายถึงใช้ไฟ 1 หน่วย ได้ความร้อนเทียบเท่า 3–5 หน่วยสามารถใช้ความร้อนทิ้งจากคอนเดนเสท/ลมร้อน/ไอเสีย ทำให้ไม่สูญเสียพลังงานลดการใช้หม้อไอน้ำหรือฮีตเตอร์ไฟฟ้า ลดค่าเชื้อเพลิงและคาร์บอนฟุตพริ้นต์ควบคุมอุณหภูมิได้แม่นยำ และปลอดภัย เหมาะกับระบบน้ำล้าง CIP, Preheat

เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอาหารบริษัท เอ็นเนอร์ยี่ คอนเซอร์เวชั่น เทคโนโลยี่ จำกัด P a g e | 50Energy Conservation Technology Co.,ltd.4. ตัวอย่างการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารประเภทโรงงาน การประยุกต์ใช้ Heat Pumpน้ำผลไม้ / เครื่องดื่ม อุ่นน้ำล้างขวดหรือน้ำล้างระบบ CIPอาหารพร้อมรับประทาน อุ่นน้ำสำหรับ Preheat ก่อนเข้าหม้อฆ่าเชื้อโรงงานนม อุ่นน้ำร้อนเพื่อเตรียมน้ำผสม, CIP หรือ Pre-Cleanโรงงานที่มี Chiller ขนาดใหญ่ ใช้ความร้อนทิ้งจาก Condenser ของ Chiller มาอุ่นน้ำ 5. ประสิทธิภาพการทำงานตัวชี้วัด ค่าโดยประมาณCOP (Coefficient of Performance) 3.5 – 5.0อุณหภูมิน้ำร้อนที่ได้ 55 – 90°Cพลังงานที่ใช้ 20–30% ของพลังงาน Boilerอายุการใช้งาน 10 – 15 ปี (ขึ้นอยู่กับการดูแล)ระยะเวลาคืนทุน 1.5 – 3 ปี (ขึ้นอยู่กับโหลดใช้งานและพลังงานที่แทนที่)6. ข้อควรพิจารณาก่อนติดตั้งหัวข้อ รายละเอียดต้องมีพื้นที่ติดตั้งเหมาะสม (อากาศถ่ายเทดี) โดยเฉพาะรุ่น Air-to-Waterต้องมีระบบไฟฟ้าพร้อมรองรับโหลด Compressor โดยเฉพาะรุ่นขนาดใหญ่น้ำที่ต้องการอุ่นควรอยู่ในช่วง 20–40°C หากต่ำเกินไป ประสิทธิภาพจะลดลงควรวางแผนร่วมกับระบบท่อน้ำร้อนและถังเก็บ เพื่อการทำงานต่อเนื่องและประหยัดจริง7. แนวโน้มในอนาคตHeat Pump สำหรับอุตสาหกรรมกำลังพัฒนาให้ทำงานได้ถึง 120–150°C เพื่อใช้แทน Boilerในกระบวนการฆ่าเชื้อและการแปรรูปอาหารโดยตรง รวมถึงรองรับ สารทำความเย็นใหม่ (Natural Refrigerants) เช่น CO₂ Propane ที่ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น 8. Checklist ประเมินความพร้อมก่อนติดตั้ง Heat Pumpชื่อโครงการ / พื้นที่ใช้งาน __________________________ประเภท Heat Pump ที่พิจารณา☐ Air-to-Water ☐ Water-to-Water ☐ Heat Recovery Typeวันที่ตรวจสอบ ____ / ____ / 20___ผู้ตรวจสอบ __________________________