25
26
27 Dimension of Wisdom Wisdom Knowledge Information Data
DATA INFORMATION KNOWLEDGE Data, Information, Knowledge, Learning meaning relationship beliefs, assumptions, application phenomena LEARNING/WISDOM experiences in more applications 28
Framework of R2R R2R Routine Research Routine Research 29
30
สรุป แนวทางการพัฒนาการวิจัยในนักวิชาชีพ •เชื ่ อว ่ า ความร ู ้ คอ ื ฐาน •สร ้ างความเชี ่ ยวชาญเฉพาะทางใหช ้ั ดเจน •โดดเด่น ด้วยนวัตกรรม 31
เคร ื ่ องมอ ื 2 ประการในการสร้างและพัฒนานักวิจัย •What-Why-How • 7 R’s research questions 32
เครื่องมือแรก ค าถามหลักสามประการ What Why How 33
What • ปัญหาคืออะไร Why • สาเหตุ คือ อะไร How • ทางแก้ปัญหา เป็นอย่างไร 34
การใช้เครื่องมือที่หนึ่ง What • ตอบให้ได้ว่า ปัญหาคือ อะไร Why • อะไรคือเหตุ ของปัญหา How • ทาง แก้ปัญหาคือ แก้อย่างไร 35
What ปัญหาคืออะไร •วิธีการตอบค าถามว่าปัญหาคืออะไร • การค้นหา GAP • อธ ิ บายดว ้ ยข ้ อม ู ลและหล ั กฐานเชิ งประจ ั กษ ์ 36
Why สาเหตุของปัญหาคืออะไร • ค ้ นหาว ่ าอะไรเป็ นสาเหต ุ ของปั ญหาน ั ้ น • ใช ้ เคร ื ่ องม ื อในการค ้ นหาสาเหต ุ ของปั ญหา เช ่ น แผนภม ู ิ ก ้ างปลา แผนผง ั ความคิดแบบ Mind mapping or Tree diagram or causal loop • ค ้ นหาว ่ าอะไรคอ ื สาเหต ุ หล ั กของปั ญหาน ั ้ นๆ • ใช้หลักการ – ปั ญหาตา ่ งๆม ั กจะม ี สาเหต ุ หล ั กไม ่ ก ี่อย ่ าง Pareto diagram – หากสาเหต ุ หล ั กถ ู กแก ้ไข ปั ญหาจะหายไป 37
Why ทางแกป้ ั ญหาค ื ออะไร • วิธีการแก้ปัญหาต้องมีวิธีการมีหลักการในการแก้ปัญหา • หลักการแก้ปัญหามีสองทาง • ทางทห ี ่ น ึ ่ ง การแก ้ปั ญหาแนวทฤษฎ ีdeductive method ค้นหาทางแก้ โดยแปลงหรือประยุกต์หลักการหรือทฤษฎีไปส ู ่ วธ ิี แก ้ไข • ทางทส ี ่ อง การแก ้ปั ญหาแนวปฏบ ิ ต ัิInductive method ค้นหาวิธีแก้ไข ปั ญหาจากการคด ิ เชิ งระบบ ตามกระบวนการทา งาน ทดลองทา เร ี ยนร ู ้ หาทาง แก ้ไข แล ้ วค ่ อยสร ุ ปไปสหลักการหรือทฤษฎี ู ่ 38
วธ ิี การแกป้ ั ญหา สองทาง ทฤษฎี เหตุหลักมักจะอยู่ที่ บุคคล กลุ่มเสี่ยง Intervention ปฏิบัติ เหตุหลักมักจะเกิดจาก หลายเหตุ หรือระบบ Process 39
กรอบการพิจารณาเกี่ยวกับการสร้างกรอบแนวคิดวิจัย 1. แนวคิดวิจัย Research Idea 2. ปัญหาวิจัย Research Problem 3. การออกแบบวิจัย Research Design 4. ค าถามวิจัย Research Question 5. วัตถุประสงค์วิจัย Research Objective 6. กรอบแนวคิดวิจัย Research Framework 7. หัวข้อวิจัย Research Topic 40
41 Digital Health Professionals: นก ั สาธารณส ุ ขยค ุ ใหม ่
สร ุ ป การวจ ิั ยและนว ั ตกรรมของผ ู ้ประกอบวชิ าชพ ี •อาชีพ วิชาการ และ วิชาชีพ •ฐานของวิชาชีพ คือ งานวิชาการ หรืองานวิจัย •การว ิ จ ั ยทส ี ่ ร ้ างสรรค ์ คอ ื ความช ั ดเจนในอ ั ตลักษณ์ ของวิชาชีพ •วิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน ต้องใช้วิจัยและ นว ั ตกรรมเป็ นเคร ื ่ องม ื อทส ี ่ า ค ั ญในการสร ้ างการ ยอมร ั บและพน ื ้ ทย ี ่ น ืในส ั งคม
งานวจ ิ ย ั และนวต ั กรรมส าหร ั บผ ้ ู ประกอบ วช ิ าช ี พสาธารณส ุ ข รศ. ดร. สงครามชัยย์ลีทองดีศกุล คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 065-496-9654 เอกสารประกอบการอภปิรายหมู่ ประชุมวชิาการชมรมสาธารณสุขแห่งประเทศไทย ภาคอีสาน
- ป. สาธารณสุขศาสตร์ รุ่น 44 วสส.ขอนแก่น - สาธารณสุขศาสตรบัณฑิต มสธ. - วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สาธารณสุขศาสตร์) ม.มหิดล - บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต M.B.A. ม. ขอนแก่น - นิติศาสตรบัณฑิต ม.รามค าแหง - Ph.D. Health Science, Swansea University, UK นักเรียนทุนรัฐบาลไทย (ก.พ.) เคยด ารงต าแหน่ง คณบดีผู้ช่วยอธิการบดี รองคณบดี ผู้เริ่มก่อตั้ง คณะสาธารณสุขศาสตร์ มมส. เคยเป็น อาจารย์วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จ.ขอนแก่น เคยท างานที่ กองสาธารณสุขภูมิภาค, กองแผนงาน, สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข [email protected] 0654969654 ประวัติวิทยากร : รองศาสตราจารย์ ดร. สงครามชัยย์ลีทองดีศกล ุ
ขอบเขต • ความสา ค ั ญและความจา เป็ นในการใช ้ ความร ู ้เป็ น ฐานเพอ ื ่ การประกอบวชิ าชี พ • แนวทางการพฒ ั นาน ั กวจ ิั ยหน ้ าใหม ่ ส ู ่ ความเป็ น เลิศทางวิชาการ • วิชาการและวิจัย มิใช่ยาขม แต่เป็ นค าตอบ
ล าดับความหมายของการงานในชีวิต วิชาชีพ วิชาการ อาชีพ • คนเราต้องท าอาชีพ เพอ ื ่ เล ี ย ้ งชีพ หรือท ามาหากิน • การท าอาชีพต้องมีหลักวิชา หรือ ความร ู ้ ทไี ่ ดจ ้ ากการฝึ กฝนทก ัษะ ใน การประกอบอาชีพ •ในการท าอาชี พ ทต ี ่ อ ้ งใช ้ หล ั กวิชา บางอาชีพต้อง ฝึ กฝนเล่าเรียนเป็น การเฉพาะหรือความเป็ นวิชาชีพ
อาชพ ี ส ่ วนใหญ ่ ของคนทง ั ้ หลายในหอ ้ งประช ุ มน ี ้ งานราชการ อาจจะมีระบบการ จา้งทหี่ลากหลาย เป็ นการทา มาหาเลีย้งชีพทมีี เกียรติ แต่ รายได้ไม่มากนัก เมือเทียบกับภาคเอกชน ค าโบราณ สิบพ่อค้าไม่เท่าหนึ่ง พระยาเลีย้ง อาชีพ: รับราชการ เป็ นการใช้ศาสตร์และศิลป์ ใน การป้องกันโรค การส่งเสริม สุขภาพ การท าใหม้ีชีวิตทยืนี่ ยาว วิชาการ: สาธารณสุขศาสตร์ เป็ นการท างานสาธารณสุขโดยเน้น กระทา ตอ่มนุษยแ์ละสิ่งแวดล้อมใน ชุมชนเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การควบคุมโรค การ ตรวจประเมินและบา บัดโรคเบือ้งตน ้ การดแูลใหค้วามช่วยเหลือผู้ป่วย การ ฟื้นฟูสภาพ การอาชีวอนามัยและ อนามัยสิ่งแวดล้อม ทงั้นีเ้พอลดความื่ เสี่ยงจากการเจบ ็ ป่วยในชุมชน วิชาชีพ: นักสาธารณสุข
ความเป็ น วิชาการ และ วิชาชีพ • วิชาการ หรือ Academic • เป็ นการเตรียมความพร้อม ให ้ เป็ นผ ู ้ ทมีี่ หลักการวิจัยเป็ นฐาน research oriented work • คิดเป็ นระบบ • แก้ปัญหาเป็ น • มท ีั กษะการสอ ื่สาร • มีหลักฐานเชิงประจักษ์ • วิชาชีพ หรือ Professional • เป็ นการเตรียม ให ้ มค ี วามร ู ้ ลก ึ เจาะจงลงไปใน ศาสตรน ์ ั ้ น special field and expertise • ร ู ้ ลก ึ • ร ู ้ จร ิ ง • สร ้ างองคค ์ วามร ู ้ได ้ อย่างต่อเน ื่อง
Professional knowledge and skills development: PKSD การ เร ี ยนร ู ้ การมีครู การ ฝึ กฝน การ สร้างสรรค์ การ ประเมิน การ ปรึกษา การ แลกเปลี่ยน การศึกษา ทักษะ
การเกด ิ ขน ึ ้ ของกฎหมายวช ิ าช ี พด ้ านสาธารณส ุ ข พ.ร.บ. วช ิ าช ี พแพทย ์ พ ุ ทธศ ั กราช 2466 พ.ร.บ. ควบค ุ มการประกอบโรคศ ิ ลปะพ ุ ทธศ ั กราช 2479 พ.ร.บ. ควบค ุ มการบ าบ ั ดโรคส ั ตว ์ พ.ศ. 2505 พ.ร.บ. วิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2511 พ.ร.บ. วิชาชีพอื่นๆ 8
การแยกตว ั ออกจากกฎหมายควบค ุ มการประกอบโรคศ ิ ลปะ พ.ร.บ. ควบค ุ มการประกอบโรคศ ิ ลปะ พ ุ ทธศ ั กราช 2479 พ.ร.บ. วิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2511 พ.ร.บ. วช ิ าช ี พการพยาบาลและการผด ุ งครรภ ์ พ.ศ. 2528 พ.ร.บ. วิชาชีพทันตกรรม พ.ศ. 2537 พ.ร.บ. วิชาชีพเภสัชกรรม พ.ศ. 2537 พ.ร.บ. วิชาชีพเทคนิคการแพทย์ พ.ศ. 2547 พ.ร.บ. วิชาชีพกายภาพบ าบัด พ.ศ. 2547 พ.ร.บ. การประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542 9
วัตถุประสงค์ของสภาการสาธารณสุขชุมชน มาตรา ๖ สภาการสาธารณสุขชุมชนมีวัตถุประสงค์ ดังต่อไปนี้ (๑) ส่งเสริมการศึกษา การวิจัย และการประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน (๒) ควบค ุ ม กา ก ั บ ด ู แล และกา หนดมาตรฐานการให ้ บร ิ การของผ ู ้ประกอบวชิ าชพ ี การสาธารณสุข ชุมชน (๓) ควบค ุ มด ู แลความประพฤตข ิ องผ ู ้ประกอบว ิชาชี พการสาธารณส ุ ขช ุ มชนใหถ ้ ู กต ้ องตามจรรยาบรรณแหง่ว ิชาชีพ การสาธารณสุขชุมชน (๔) ช่วยเหลือ แนะน า เผยแพร่ และให้การศึกษาแก่ประชาชนและองค์กรอื่นเกี่ยวกับการสาธารณสุขชุมชน (๕) ให้ค าปรึกษาหรือข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลเกี่ยวกับวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน (๖) ส่งเสริมความสามัคคีและผดุงเกียรติของสมาชิก (๗) ผดุงไว้ซึ่งสิทธิ ความเป็นธรรม และส่งเสริมสวัสดิการให้แก่สมาชิก (๘) เป็นตัวแทนผู้ประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนของประเทศไทย 10
อ านาจหน้าที่ของสภาการสาธารณสุขชุมชน มาตรา ๗ สภาการสาธารณสุขชุมชนมีอ านาจดังต่อไปนี้ (๑) รับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ขอเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน (๒) ออกค าสั่งตามมาตรา ๓๙ วรรคสี่ (เกี่ยวกับการวินิจฉัยเมื่อสอบสวน) (๓) ให้ความเห็นชอบหลักสูตรการศึกษาวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชนในระดับอุดมศึกษาของสถาบันการศึกษาที่จะ ท าการสอนวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน เพื่อเสนอต่อ สกอ. (๔) รับรองปริญญา ประกาศนียบัตรเทียบเท่าปริญญา อนุปริญญา ประกาศนียบัตรหรือวุฒิบัตรในวิชาชีพการ สาธารณสุขชุมชนของสถาบันต่างๆเพื่อประโยชน์ในการสมัครสมาชิก (๕) รับรองหลักสูตรต่างๆส าหรับการศึกษาในระดับประกาศนียบัตรของสถาบันที่จะท าการสอนและฝึกอบรมใน วิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน (๖) รับรองวิทยฐานะของสถาบันที่ท าการสอนใน (๕) (๗) จัดท าแผนการด าเนินงานและรายงานผลการด าเนินงานต่อสภานายกพิเศษอย่างน้อยปีละครั้ง (๘) ด าเนินการให้เป็ นไปตามวัตถุประสงค์ของสภาการสาธารณสุขชุมชน 11
ผ ู ้ประกอบวิชาชีพด้านอน ื ่ ๆ ในส ั งคมไทย นอกจากวงการ สุขภาพ •ทนายความ ได้แก่ พ.ร.บ. ทนายความ พ.ศ. 2528 •นักบัญชี ได้แก่ พ.ร.บ. วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 •วิศวกร ได้แก่ พ.ร.บ. วิศวกร พ.ศ. 2542 •สถาปนิก ได้แก่ พ.ร.บ. สถาปนิก พ.ศ. 2543 •นักวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้แก่ พ.ร.บ. ส่งเสริมวิชาชีพ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2551 13
สรุป ประเด็นแรก • ความสา ค ั ญและความจา เป็ นในการใช ้ ความร ู ้ เป็ นฐานเพอ ื่การประกอบวิชาชีพ • การประกอบอาชีพ มีความจ าเป็ นต้องใช้ความร ู ้ เป็ นฐานเพอ ื่สร ้ างความเชยวชาญ ี่ เฉพาะในการประกอบวิชาชีพ • เป็ นหน ้ าท ี่และ อ านาจของ สภาวิชาชีพ • เป็ นหน ้ าท ี่ของผ ู ้ประกอบวชิ าชพ ี ต ้ องพ ั ฒนาตนเอง ใหไ้ ด ้ ตามมาตรฐานการ ประกอบอาชีพ • เป็ นหล ั กการและแนวทางของการเป็ นผ ู ้ประกอบวชิ าชพ ีในสาขาอน ื่ๆทง ั ้ ใน ระดับชาติ และ นานาชาติ
สรุป •เข้าใจ หลักการและความเป็ นมาของการควบคุมทาง สังคม •เข้าใจ หลักการในการประกอบวิชาชีพและจริยธรรมแห่ง วิชาชีพ •ตระหนัก การประกอบวิชาชีพอย่างมืออาชีพ •แสดงออก ความรับผิดชอบต่อสังคม
การเปลี่ยนแปลงที่กระทบสังคม •Robot as a Human ห ่ ุ นยนต ์ จะมาแทนทค ี ่ นในงานหลายอย ่ าง •Genetic engineering พน ั ธ ุ ศาสตร ์ วศ ิ วกรรมเปลย ี ่ นวถ ิี ช ี วต ิ •Printing technology โลกสิ่งพิมพ์เปลี่ยนไปหนังสือหายไป •Biotechnology ช ี ววท ิ ยาในระดบ ัโมเลกล ุ ก ้ าวหน ้ ามาก •Nanotechnology เทคโนโลยีขนาดเล็กและความความก้าวหน้า •Digital as every things ดจ ิิ ตอลและอน ิ เทอร ์ เน ็ ตในท ุ กส ิ ่ ง
การเปล ี ่ ยนแปลงดง ั กล ่ าวเป็ นประเด็น world economic forum •วิถีชีวิต life style •โอกาสการท างาน opportunity of work •วิธีท างาน working method and technique •คุณภาพชีวิต Quality of life • กระทบมาก บางอาชีพหายไป บางอาชีพเกิดขึ้นใหม่
กระแสการเปล ี ่ ยนแปลงของส ั งคม สังคม เกษตรกรรม โลกย ุ คทห ี่น ึ่ง ส ั งคมเร ิ่มต ้ น อุตสาหกรรม โลกย ุ คทส ี่อง สังคมหลัง อุตสาหกรรม โลกย ุ คทส ี่าม สังคมการ เร ี ยนร ู ้ และภ ู มิ ปัญญา โลกย ุ คทส ี่ี่
กระแสความร ู ้ และภม ู ปิั ญญา • ความรู้ดีๆในอดีตที่ถูกมองข ้าม จะกลับมา • สร้างวัฒนธรรมขายได ้ • เปลย ี ่ นรปูแบบการศก ึ ษาใหม ่ • เอาต าราเป็นศูนย์กลางมาเป็นผู้เรียน เป็นศูนย์กลาง • เดิมเน้นเนื้อหาในการสอน เปลี่ยนเป็นเน้นวิธีการสร้างการ เรียนรู้ • เน้นท่องจ ามาเป็นคิดวิเคราะห์ • เนน ้ ปรญ ิ ญามาเป็ นเรย ี นรตู้ ลอดชวิตี • การศก ึ ษาไมไ่ ดอ ้ ยทู่ โี ่ รงเรย ี นและ มหาวท ิ ยาลย ั แตอ ่ ยทู่ สี ่ ง ั คม
กระแสความคิดสร้างสรรค์ • Creative + knowledge = Innovation
Operation system: OS in computer ภาษา C DOS Windows 10 WINDOWS Steve Jobb Touch screen AI as new operation what next?
25
26
27 Dimension of Wisdom Wisdom Knowledge Information Data
DATA INFORMATION KNOWLEDGE Data, Information, Knowledge, Learning meaning relationship beliefs, assumptions, application phenomena LEARNING/WISDOM experiences in more applications 28
Framework of R2R R2R Routine Research Routine Research 29
30
สรุป แนวทางการพัฒนาการวิจัยในนักวิชาชีพ •เชื ่ อว ่ า ความร ู ้ คอ ื ฐาน •สร ้ างความเชี ่ ยวชาญเฉพาะทางใหช ้ั ดเจน •โดดเด่น ด้วยนวัตกรรม 31
เคร ื ่ องมอ ื 2 ประการในการสร้างและพัฒนานักวิจัย •What-Why-How • 7 R’s research questions 32