BUKU KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT

Sahagian Sekolah Kementerian Pelajaran Malaysia Disediakan oleh: ~Qllilil ~ ~~~ ~g ~[]]Oi)1nJ Cili)Oi) ~~ ~QD~[Z~~ KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA

\ I I ,, I Panduan Pelaksanaan Menjadikan Sekolah, Komuniti dan Keluarga Sel~mat Untuk Kanak-Kanak KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT

Diterbitkan Oleh: Bahagian Sekolah Kementerian Pelajaran Malaysia Aras 3 & 4, ·Blok E 2, Kompleks Kerajaan Parcel E, Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan, 62604 Putrajaya. Dicetak oleh: Permai Padujaya Sdn. Bhd. No. 303, Jalan Permai 0, Kampung Tasik Pe.rmai, 68000 Ampang, Selangor Darul Ehsan. ISBN 9789839934922

._,; TAN SRI DATO' SERI MUSA BIN MOHAMAD Selamat MaJu Jaya. " \ Justeru, buku Konsep dan Manual Sekolah Selamat ini akan menjadi panduan .kepada semua pihak khususnya pihak pengurusan sekolah dan para pelajar untuk memastikan warga sekolah terutamanya para pelajar berada datam keadaan selarnat, segar, ceria, sihat dan seterusnya menyerlahkan potensi diri masing-masing. Dalam konteks Sek-0lah Selamat yang diperkenalkan ke semua sekolah kerajaan di seluruh negara mulal tahun ini, Kementerian Pendidikan berharap la dapat meningkat an memperkemaskan peraturan ... peraturan keselamatan yang sedia ada, bukan semata-mata penumpuan kepada keselamatan bangunan sekolah malah merangkumi persekitaran, murid dan guru-gurunya sekali dengan mendapat sokongan berterusan daripada masyarakat setempat. KATA ALU·ALUAN MENTERI PENDIDIKAN MALAYSIA. KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA Rasa selamat, ceria dan penuh kasih sayang dalam persekitaran sekolah dan luar sekolah akan mendorong para pelajar untuk mempunyai keyakinan diri, sekali gus menumpukan sepenuh perhatian kepada pendidikan. Perasaan itu perlu dibina di kalangan para pelajar dan guru-guru.

iii t '<)r-n l'~~. ,r,,. I! . !.~"a ' ~ ft - ' ~ ~i ~ .. ~ov1 BIN HAJI ABDUL KADIR Bagi pihak Kementerian Pendidikan saya mengucapkan ribuan terima kasih kepada semua pihak yang telah menyumbang kepada penghasilan buku ini. pengan terlaksananya Konsep Sekolah Selamat ini maka adalah dlharapkan · : · · .supaya persekitaran sekolah akan terjamin selamat bagi warganya untuk ni'enjalankan aktiviti pengajaran dan pembelajaran tanpa gangguan daripada mana-mana pihak. Alhamdulillah berkat kerjasama dari pelbagai pihak sama Buku Konsep dan Manual Sekolah Selamat telah dapat dihasilkan. Tujuan utama penghasilan buku ini ialah sebagai panduan lengkap kepada semua pengurusan sekolah mengenai panduan dan kaedah perancangan dan pelaksanaan konsep Sekolah Selamat. Buku ini juga mengandungi manual lengkap yang memperincikan tatacara bertindak apablla seseorang murid menghadapi sesuatu isu atau situasi yang boleh menjejaskan keselamatan diri mereka. KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA KATA ALU·ALUAN PENGARAH SAHAGIAN SEKOLAH

ii DATUK ABDUL RAFIE BIN MAHAT Selamat MaJu Jaya. Saya yakin semua pihak, sama ada warga sekolah, ibu bapa ataupun masyarakat setempat akan menerima baik dan sedia bekerjasama untuk menjamin kejayaan pelaksanaan konsep Seko/ah Selamat di sekolah-sekolah seluruh negara. Dengan terbitnya Buku Konsep dan Manual Sekolah Selamat ini, saya berharap ia dapat dijadikan panduan sepenuhnya oleh semua sekolah. Mudah-mudahan usaha murni . ini akan membawa kejayaan dalam mempertingka1kan keselatnatan dan kejayaan sistem persekolahan di negara ini. 1 ;, Sekolah Selamat dimaksudkan sebagai persekitaran sekolah yang mana warga sesebuah sekolah ltu berasa selesa dan selamat untuk menjalan-kan aktiviti pengajaran dan pembelajaran tanpa gangguan daripada mana-mana pihak sama ada dari dalam mahu pun dari luar. Kementerian Pendidikan berharap kesan dari persekitaran sekolah yang selamat akan mewujudkan warga sekolah yang bahagia, sihat mental dan emosi, serta mampu memberi tumpuan sepenuhnya kepada pelajaran dan juga aktiviti sekolah yang lain. Alam persekolahan yang menyeronokkan juga akan melahirkan warga sekolah yang rela memberi sumbangan secara positif kepada sekolah, masyarakat dan negara. Pembangunan negara dan cabaran dalam bidang pendidikan pada masa kini telah mambawa perubahan terhadap iklim persekolahan. Dalam menangani perubahan dan tuntutan pendidikan pada abad ke-21 ini, Kementerian Pendidikan telah mengambil langkah ke hadapan bagi mengenal pasti kaedah, strategi, dan model program yang boleh dijadikan sebagai polisi Seko/ah Se/amat di negara ini. KATA ALU·ALUAN KETUA PENGARAH PENDIDIKAN MALAYSIA. KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA

9. Senarai nama yang terlibat dengan penulisan Buku Konsep dan Manual Sekolah Selamat. 8. Jawatankuasa Panel Penulis. 7. Jawatankuasa lnduk Sekolah Selamat. Contoh Papan Tanda Muka Surat xxxi Contoh Borang Muka Surat xviii - xxx Oarta-carta Aliran Muka Surat i - xvii 6. Lampi ran Bidang Persekitaran dan Lokasi Sekolah ------ Muka Surat 117 - 123 Bidang Sosial Muka Surat 81 -116 Bidang Fizikal dan Bangunan Sekolah Muka Surat 63 - 80 Bidang Bencana Alam Muka Surat 52 - 62 Bidang Aktiviti Murid Muka Surat 14 - 51 5. Manual Untuk Murid Menangani lsu Keselamatan: 3. Kata AJu-Aluan Pengarah Sahagian Sekolah, Pengerusi Panel Penulis. 2. Kata Alu-Aluan Y.Bhg. Datuk Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia Pengerusi Jawatankuasa lnduk Sekolah Selamat 1. Kata Alu-Aluan Y.B. Menteri Pendidikan Malaysia. l<ANDUNGAN 4. Konsep Sekolah Selamat Muka Surat 1 - 13

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 1 Bagi merealisasikan polisi sekolah selamat berjalan dengan baik dan terancang, maka segala usaha ke arah meningkatkan keselamatan sekolah dan penghuninya harus dipikul bersama oleh semua pihak. Mengawal keselamatan di sekolah adalah terletak kepada pihak pengurusan sekolah yang bertanggungjawab mewujudkan peraturanPerubahan dalam iklim pendidikan dewasa ini telah mewujudkan keperluan mengenal pasti kaedah, strategi dan model program yang mampu mempertingkatkan keselamatan dan kejayaan murid serta guru. Pihak keluarga, sekolah dan komuniti harus bertanggungjawab untuk mewujudkan Polisi Sekolah Selamat. Waiau bagaimanapun kita memang sedar tentang wujudnya sebilangan murid sekolah yang berlatarbelakangkan daripada keluarga bermasalah. Kita juga menyedari faktor-faktor negatif yang terdapat di luar persekitaran sekolah, mampu mempengaruhi watak dan perilaku kurang sihat seseorang murid sehingga mencorakkan suasana sekolah tidak selamat. 1. PENDAHULUAN Mutakhir ini media massa kita sering membuat liputan tentang keselamatan sekolah yang agak longgar. Aspek fizikal, sosial, emosi dan teknikal digambarkan seolah-olah kurang selamat dan kurang menyakinkan orang ramai. Namun realitinya bukanlah semua sekolah berkeadaan begitu kerana masih banyak lagi sekolah di negara ini berkeadaan selamat dan berfungsi secara efektif.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Guru: Pengetua dan Guru Besar: Memahami dan menghayati dalam merangka dan melaksanakan tindakan untuk mewujudkan Budaya Selamat di sekolah. Meningkatkan kefahaman dan penghayatan bahawa keselamatan hendaklah dijadikan agenda utama dalam semua aspek pendidikan di sekolah. Umum: 3. OBJEKTIF Mewujudkan budaya selamat di sekolah. dan persekitaran secara berterusan dengan sokongan keluarga dan komuniti setempat. 2. MATLAMAT peraturan, latihan-latihan yang berteraskan pendidikan demi mengelak, mengawal dan mengurangkan kemungkinan berlakunya insiden-insiden negatif di kalangan murid. Manakala di rumah, amalan keselamatan adalah merupakan pengukuhan kepada segala nilai yang diterapkan melalui pengajaran, asuhan dan amalan. Dalam konteks masyarakat yang lebih luas pula, keselamatan adalah merupakan suatu manifestasi bangsa yang berdisiplin, bertanggun_gjawab, berpengetahuan dan memiliki jati diri yang cemerlang. 2

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 3 iii. Kurang mendapat kerjasama daripada keluarga dan masyarakat dengan institusi pendidikan dari segi keselamatan. ii. Warga sekolah dewasa ini terdedah dengan isu-isu keselamatan fizikal, sosial, emosi dan teknikal. Justeru, polisi yang berterusan perlu diwujudkan. i. Dalam banyak keadaan keselamatan kerap diabaikan dan jarang dijadikan asas utama pertimbangan. 4. RASIONAL Memahami, menghayati dan membantu semua polisi dan aktiviti sekolah yang berdasarkan kepada amalan cara hidup selamat di dalam dan di luar kawasan sekolah. lbu Bapa: a Mengamalkan cara hidup selamat semasa di dalam dan di luar kawasan sekolah. a Memahami, menghayati dan memahami tatacara dan elemen Budaya selamat. Mu rid: a Membimbing dan menasihat murid akan Amalan Selamat semasa di dalam dan di luar kawasan sekolah. a Memahami, menghayati serta membantu merancang, melaksana dan memantau semua tindakan mewujudkan Budaya Selamat.

KoNseP DAN MANUAi. Se1<0LAH SeuMAT iii. Peraturan sekolah. ii. Penekanan kepada penghayatan nilai-nilai murni merentasi kurikulum dan kokurikulum. Apabila sesuatu perancangan hendak dibuat mengenai pelaksanaan Sekolah Selamat elemen elemen seperti di bawah harus diambil kira dan diteliti terlebih dahulu. Pengubahsuaian elemen-elemen yang dicadangkan mengikut keadaan setempat akan menjamin pelaksanaan konsep Sekolah Selamat ini dengan lebih berkesan. i. Kesedaran awam atau komuniti. 6. ELEMEN PERANCANGAN SEKOLAH SELAMAT MODEL UNTUK MENJADIKAN MURID SELAMAT Sekolah Selamat dtdeflnlsikan' sebaqai persekitaran sekolah yang selamat di mana warga sekolah merasa selamat tanpa gangguan daripada mana mana pihak sama ada dari dalam mahupun dari luar. 5. . DIFINISI iv. Keupayaan sekolah dalam menangani isu-isu keselamatan amat terbatas, tanpa sokongan keluarga dan komuniti. 4

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT xxv. Penilaian dan pemantauan. xxiv. Perundangan. xxiii. Pengangkutan. xix. Khidmat kemasyarakatan. xx. Perkongsian bijak bersama korporat. xxi. Perkongsian bijak dengan media. xxii. Perkhidmatan kesihatan sekolah. xviii. Kawalan keselamatan sekolah. xvii. Pembangunan stat. xv. Perkongsian bijak dengan pihak berkuasa tempatan. xvi. Mengenal pasti latar belakang warga sekolah. xiv. Aktiviti kokurikulum dan rekreasL xiii. Pencegahan jenayah melalui pelan reka bentuk bangunan sekolah yang selamat. xi. Penglibatan keluarga dan komuniti. xii. Program khas bersama komuniti. x. Kepirnplnan rnurid, ix. Kesedaran sosial dan budaya. 5 vii. Pencegahan dadah, rokok dan arak. viii. Perkongsian bijak dengan agensi luar. vi. Membasmi ponteng. v. Kehadiran warga sekolah. iv. Pengurusan bencana alam dan kecemasan.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 6 Pengetua/Guru Besar Penolong Kanan Hal Ehwal Murid Kaunselor Sekolah/Guru Bimbingan Wakil ibu bapa Wakil guru Wakil murid Polis JKKK/Rukun Tetangga Jabatan Kebajikan Masyarakat Majlis Juvana Wakil Persatuan Belia Wakil Pejabat Kesihatan Daerah/ Klinik Kesihatan Bomba Penghulu/Ketua Kampung Majlis Perbandaran/Daerah NGO (yang releven seperti MCPF dll) lndividu yang boleh menyumbang Pengerusi Naib Pengerusi Setiausaha Ahli-ahli 7.1 Cadangan Keahlian Jawatankuasa , Perancangan bagi mewujudkan Sekolah Selamat akan memberi peluang dan ruang kepada sekolah dan masyarakat sekitar membentuk dan membaca strategi untuk mengatasi isu keselamatan setempat. Bagi melicinkan pelaksanaan Sekolah Selamat, sekolah hendaklah menubuhkan Jawatankuasa Sekolah Selamat (JKSS) yang keahliannya terdiri daripada wakil sekolah, ibu bapa, agensi-agensi kerajaan dan bukan kerajaan. 7. PERANCANGAN

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 7 7 .2 Fungsi Jawatankuasa Sekolah Selamat

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 8 ix. Menguatkuasakan semua peraturan sekolah dengan bersungguh-sungguh dan tegas. viii. Menyediakan Buku Panduan Polisi Sekolah Selamat untuk diedarkan kepada semua warga sekolah dan ibu bapa/penjaga. vii. Mewujudkan Jawatankuasa Sekolah Selamat. vi. Mewujudkan sistem Pelaporan bagi sebarang kes yang melibatkan isu-isu keselamatan murid. v. Menyediakan prosedur/sistem Amaran Awai akan isuisu keselamatan seperti banjir, ribut dan lain-lain. iv. Melaksanakan Pelan Pengurusan Krisis. iii. Mempamerkan semua polisi, peraturan dan tatacara yang berkaitan dengan Amalan Selamat di tempat yang sesuai. ii. Memastikan semua warga sekolah (Guru, Murid dan Staf Sokongan) sentiasa selamat semasa pergi dan balik sekolah termasuk selamat semasa menjalankan aktiviti kokurikulum dan lain-lain aktiviti luar bilik darjah. i. Menyediakan prasarana yang selamat dan kondusif untuk proses pengajaran dan pembelajaran. 7.3.1 Peranan Sekolah: Warga sekolah, keluarga dan komuniti perlu memainkan peranan masingmasing bagi merealisasikan Polisi Sekolah Selamat. Contoh peranan yang boleh dilakukan adalah seperti berikut :- 7.3 Peranan

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT viii. Membimbing, menasihat dan menegur golongan muda agar Budaya Selamat sentiasa diutamakan. vii. Mengelolakan dan menganjurkan aktiviti-aktiviti yang boleh menimbulkan kesedaran kepada keselamatan sekolah adalah tanggungjawab bersama. vi. Mewujudkan sistem pemantauan kawasan sekitar sekolah bagi mencegah jenayah. v. Menyokong dan menjadi ahli dalam pertubuhan yang membantu meningkatkan keselamatan komuniti. Di luar sekolah, iv. Melibatkan diri secara aktif dalam semua aktiviti yang dirancang oleh pihak sekolah. iii. Menerap nilai-nilai kerohanian. ii. Memberi sumbangan material, idea dan kepakaran dalam perkhidmatan mengawal keselamatan mu rid di sekolah. i. Menyokong semua polisi, peraturan dan panduan yang disediakan oleh pihak sekolah. Di dalam sekolah, Melibatkan semua ketua masyarakat dan pemimpin agama dalam proses menjadikan sekolah tempat yang selamat melalui: 7.3.2 Peranan Komuniti 9

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 10 Semua warga sekolah (Guru, Murid dan Staf Sokongan), berasa yakin untuk melakukan semua aktiviti mereka dengan selamat setiap masa. 8.1 Harapan 8. HARAPAN DAN TANGGUNGJAWAB SEKOLAH SELAMAT viii. Mendidik anak-anak bagaimana menjaga keselamatan diri. vii. Menjadi ahli dalam pertubuhan yang boleh membantu membanteras isu-isu keselamatan. vi. Bekerjasama dengan ibu bapa lain. v. Mengenali rakan anak -anak. iv. Kerap berkomunikasi dengan anak-anak. iii. Memperkukuh nilai-nilai agama/moral kepada anak-anak. ii. Melibatkan diri secara aktif dalam semua aktiviti sekolah dan komuniti. i. Menyokong semua polisi dan peraturan sekolah. lbu bapa harus berperanan sebagai penyampai maklumat kepada pihak sekolah mengenai sebarang kes-kes keselamatan dan membantu dalam _ melaksanakan Sistem Amaran Awai di samping 7 .3.3 Pe ran an Keluarga

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT v. Memberi kerjasama dan bantu membantu. iv. Bersikap dan bertindak adil. iii. Menghargai perbezaan yang wujud. ii. Bersikap positif terhadap orang lain. i. Bebas daripada sentimen perkauman dan diskriminasi jantina. Di Sekolah Selamat seseorang itu seharusnya 8.2 Tanggungjawab viii. Bebas daripada sebarang kemalangan, kecederaan dan penyakit. vii. Dihormati dan dihargai. vi. Dilayan secara adil dan saksama. v. Tidak dipandang rendah disebabkan oleh keturunan, agama, latar belakang sosio-ekonomi dan jantina. iv. Mendapat kerjasama orang lain dalam menjalankan tugas. iii. Orang lain bersikap positif terhadap kebolehannya. ii. Keselamatan harta benda terjamin. i. Bebas daripada sebarang gangguan sama ada dalam bentuk tutur kata atau fizikal. Konselamat boleh direalisasikan dengan cara-cara berikut; Sekolah dilihat oleh lbu bapa dan komuniti sebagai tempat yang selamat untuk anak-anak mereka menimba ilmu tanpa gangguan fizikal dan emosi. 11

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT vii. Tatacara seharusnya boleh difahami oleh semua pihak yang terlibat. vi. Maklumat tentang dasar dan tatacara seharusnya mud ah dirujuk. v. Sesuatu kes tidak dianggap selesai selagi kedua-dua pihak belum berdamai dan diterima semula oleh warga sekolah. iv. Semua pihak yang terlibat dengan aduan hendaklah dilayan secara adil/saksama dan tidak ada pihak yang teraniaya. iii. Perasaan setiap orang yang terlibat harus diambil kira. ii. Setiap aduan hendaklah diambil tindakan serta merta. i. Setiap aduan hendaklah diambil perhatian serius. 9.1. Prinsip Berikut adalah prinsip-prinsip dan tatacara untuk menangani sebarang isu keselamatan 9. TATACARA PENGURUSAN POLISI SEKOLAH SELAMAT x. Melaporkan setiap kes. ix. Jangan mendera fizikal, mental dan emosi. viii. Datang ke sekolah dengan niat yang betul dan ikhlas. vii. Elakkan sebarang kejadian kekerasan, sentimen perkauman dan perbuatan sumbang tanpa dihalang. vi. Mengamalkan kesopanan dan kesusilaan. 12

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 13 Seterusnya masalah-masalah seperti merasa tidak selamat, takut, bimbang, risau, takut membuat aduan, terancam, dibuli, tertekan, tidak menyeronokkan, tidak selesa, benci, melarikan diri dari alam persekolahan dan sebagainya yang selama ini menghantui perasaan dan pemikiran sebilangan warga sekolah, ibu bapa serta penjaga dan masyarakat seharusnya dapat dicegah dan ditangani. Sekiranya kita tidak merancang dan berusaha untuk membangunkan kesedaran terhadap aspek keselamatan, bermakna kita telah mengabaikan tanggungjawab untuk melahirkan iklim sekolah yang kondusif. Apabila jenayah, dadah dan keganasan di luar sekolah mula menular ke dalam sekolah maka tugas menyediakan persekitaran yang selamat untuk pembelajaran menjadi bertambah sukar .. Sesungguhnya menjadi harapan Kementerian Pendidikan Malaysia agar semua pihak menyambut baik konsep Sekolah Selamat untuk dilaksanakan di semua sekolah di seluruh negara agar institusi pendidikan di Malaysia dapat berfungsi sebagai tempat mendidik serta menimba ilmu tanpa gangguan fizikal, mental dan emosi. 10. PENUTUP iii. Berjumpa dengan Pengetua/Guru Besar atau wakilnya ii. Dapatkan khidmat orang tengah yang sesuai contohnya kaunselor. i. Berbincang terus dengan pihak yang terlibat. Sesiapa yang ingin membuat aduan, dia atau ibu bapa/penjaga atau wakil boleh memilih satu atau beberapa tatacara berikut :- 9.2 Tatacara Membuat Aduan Jika aduan itu dikenakan dan untuk memastikan aduan itu disiasat. terbukti, hukuman yang setimpal dimaklumkan kepada pengadu.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Murid-murid mudah terdedah dengan bahaya sekiranya aspek keselamatan sepanjang aktiviti dijalankan tidak diberikan perhatian. Warga sekolah kurang peka tentang aspek-aspek keselamatan semasa menjalankan aktiviti. Tidak ada satu tatacara tindakan yang mudah difahami oleh semua pihak apabila menjalankan sebarang kegiatan yang melibatkan aktiviti murid. RASIONAL Bagi menjaga keselamatan diri murid-murid sernasa menjalankan aktiviti, tiga . perkara utama dibincangkan dalam bidang aktiviti murid iaitu keselamatan pergi dan balik sekolah, keselamatan menjalankan aktiviti kokurikulum dan keselamatan menjalankan aktiviti luar. Walaupun begitu aktiviti yang dijalankan perlu mengambil kira aspek keselamatan supaya ianya berjalan dengan sempurna dan mencapai matlamatnya. Oleh itu, pihak sekolah bertanggungjawab untuk mendidik murid-murid mengutamakan aspek keselamatan dalam apa jua aktiviti yang dijalankan. Apabila aspek keselamatan tidak diberi keutamaan banyak kemalangan boleh berlaku. Oleh itu, satu tatacara tindakan murid dan juga pihak guru perlu disediakan supaya semua pihak faham apakah tindakan yang perlu dilakukan supaya kemalangan boleh dielakkan. Sekolah merupakan institusi yang bertanggungjawab untuk memperkembangkan potensi individu. Sehubungan dengan itu, pelbagai aktiviti dijalankan oleh pihak sekolah samada di dalam atau pun di luar kawasan sekolah bertujuan untuk memberikan sebanyak mungkin pendedahan dan pengalaman kepada murid. PENDAHULUAN BIDANG AKTIVITI MURID 14

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 15 • Keupayaan sekolah dalam menangangi isu-isu keselamatan di luar kawasan sekolah amat terbatas tanpa sokongan • Kurang kesedaran daripada keluarga dan masyarakat dari segi menjaga keselamatan diri murid pergi dan balik sekolah. 1.2 Rasional Keselamatan diri murid dalam perjalanan pergi dan balik ke sekolah memerlukan perhatian serius kerana banyak kemalangan boleh berlaku sekiranya semua pihak tidak peka. Keupayaan pihak sekolah dalam menangani isu keselamatan diri murid pergi dan balik sekolah adalah terbatas. Oleh kerana terdapat pelbagai cara murid pergi dan balik sekolah, maka tatacara telah dirangka bagi tujuan itu. 1.1 Pendahuluan 1.0 KESELAMATAN DIRI MURID SEMASA PERJALANAN PERGI DAN BALIK SEKOLAH • Semua pihak dapat mengambil tindakan berdasarkan semua peraturan yang disediakan. • Meningkatkan kesedaran mengenai aspek-aspek keselamatan dalam menjalankan aktiviti. • Menyedia dan menyebarkan maklumat tentang tatacara tindakan yang lengkap. • Mengenalpasti sebarang masalah berkaitan keselamatan semasa murid menjalankan aktiviti. OBJEKTIF • Ramai murid yang pergi dan balik sekolah terdedah dengan bahaya akibat kecuaian ataupun tidak mementingkan aspek keselamatan .

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Memahami dan menqamalkan peraturan mengenai keselamatan diri dalam perjalanan ke sekolah. • Anda hendaklah sepanjang masa mengamalkan langkahlangkah keselamatan seperti berikut: o Sentiasa sedar dan peka tentang kemungkinan berlakunya perbuatan jenayah ke atas diri anda. o Berjalan dalam kumpulan dan menggunakan laluan yang selamat. • Anda mesti mematuhi arahan pihak yang mengawal kenderaan seperti pemandu dan polis. • Anda mesti memastikan kenderaan yang anda naiki ke sekolah adalah selamat. 1.4 Peranan Murid • Mengambil tindakan yang betul berdasarkan peraturan yang disediakan. • Semua pihak faham dan bertindak berdasarkan tatacara yang disediakan apabila melibatkan keselamatan diri murid pergi dan balik ke sekolah. • Menyedia dan menyebarkan maklumat tentang tatacara tindakan keselamatan diri murid pergi dan balik sekolah. • Mengenalpasti masalah berkaitan penggunaan laluan perjalanan pergi dan balik sekolah. 1.3 Objektif keluarga dan masyarakat. • Perlunya pihak sekolah menyediakan persekitaran yang · selamat untuk warga sekolah melalui pendidikan keselamatan diri dalam perjalanan pergi dan balik sekolah. 16

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 17 • Menerima aduan pelajar dan mengambil tindakan susulan. • Merekodkan semua aduan bagi sebarang insiden atau mereka yang disyaki mempunyai niat jahat. • Memaklumkan kepada ibu bapa dan pihak berkenaan. • Menganalisis setiap kejadian. • Memanfaatkan sepenuhnya Jawatankuasa Permuafakatan, Jawatankuasa Keselamatan dan Persatuan lbu Bapa dan o Edaran o Bengkel o Pengajaran dan Pembelajaran dalam kelas. o Tayangan Video o Ceramah • Memberi kesedaran dan kefahaman kepada pelajar tentang pentingnya keselamatan diri melalui:- o Poster 1.5 Peranan Kaunselor • Melaporkan kepada pihak pentadbir sekiranya terdapat sesuatu yang mencurigakan berlaku. • Tidak menumpang kenderaan orang yang tidak dikenali. o Melengkapkan diri dengan pengetahuan dan kemahiran seni mempertahankan diri. • Mengelakkan diri daripada berinteraksi dengan orang yang tidak dikenali. o Perhimpunan Mingguan o Ceramah

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menasihati anak-anak supaya tidak berinteraksi atau mengikut orang yang tidak dikenali 1.6 Peranan lbu Bapa • Bekerjasama dengan pihak sekolah dalam merancang dan menguatkuasakan keselamatan murid pergi balik sekolah. • Membantu pihak sekolah melaksanakan gotong-royong membersihkan kawasan semak laluan ke sekolah, meronda dan bergiat aktif dalam Jawatankuasa Permuafakatan • Memastikan anak selamat pergi dan balik sekolah. • Mendidik anak dalam aspek keselamatan diri. • Memastikan anak-anak pergi dan balik sekolah dengan kawan-kawan atau dalam kumpulan. • Memastikan kenderaan yang digunakan oleh anak dalam keadaan baik Guru (PIBG) dalam merancang langkah keselamatan murid semasa perjalanan ke sekolah. • Bekerjasama dengan pihak polis dan ibu bapa untuk membuat rondaan di kawasan yang difikirkan berisiko tinggi dari segi keselamatan. • Merancang dan melaksanakan program-program gotongroyong membersihkan kawasan semak laluan harian yang digunakan oleh murid. • Mengadakan peraturan yang jelas tentang keselamatan murid dalam perjalanan pergi dan balik sekolah. • Membantu menubuhkan Kelab Pencegahan Jenayah di sekolah. 18

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 19 • Apabila berlaku kemalangan, ikut panduan Tatacara • Sekiranya perlu menyeberang jalan pastikan tiada kenderaan di kiri dan kanan. . • Berbaris dan tidak berebut/ tunggu giliran semasa turun atau naik dan tidak bertolak-tolak dengan rakan. • Sekiranya duduk di kerusl, duduklah dengan tertib. • Sekiranya tiada tempat duduk dan terpaksa berdiri, pastikan berdiri dalam keadaan stabil dengan memegang pemegang yang disediakan dan jangan berdiri di tangga. • Jangan bergurau senda, bermain, melambai tangan keluar, mengeluarkan atau menjengokkan kepala, mencampak barang keluar atau lain-lain perbuatan yang boleh membahayakan diri dan orang lain. • Setelah tiba di destinasi, turunlah dari kenderaan yang dinaiki setelah betul-betul berhenti dan jangan berebut/bertolak-tolak dan terus menuju ke rumah/sekolah. 1. 7 Tatacara Mu rid 1.7.1 Pergi dan balik menggunakan kenderaan awam • Kenderaan awam yang dimaksudkan ialah bas, teksi, van, kereta api, LRT atau Komuter. • Kenai pasti kenderaan yang biasa dinaiki sama ada melalui nombor plat, pemandu, kelindan atau identiti khas. • Memastikan kenderaan betul-betul berhenti apabila turun atau naik .

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Memastikan kereta ada insurans lengkap dengan cukai jalan dan dalam keadaan • Memandu kereta Kenderaan sendiri yang dimaksudkan ialah kenderaan yang dibawa oleh pelajar sendiri seperti kereta, motorsikal dan juga basikal 1. 7 .3 Pergi dan balik menggunakan kenderaan sendiri • Elak dari menaiki bot/sampan dalam keadaan cuaca yang buruk atau arus sungai terlalu deras. • Jangan berdiri atau bermain air semasa dalam perjalanan atau melakukan sebarang perlakuan yang menyebabkan bot/sampan tidak stabil. • Semasa dalam bot/sampan sentiasa berhati-hati dan ikut semua arahan pemandu. • Jangan menaiki bot/sampan yang melebihi had muatan. • Jangan menaiki bot/sampan yang berkeadaan uzur/rosak. • Pastikan memakai jaket keselamatan semasa menaiki bot/sampan. Bot/sampan yang digunakan adalah bot/sampan untuk membawa penumpang di kawasan laut/sungai/tasik yang tiada perkhidmatan pengangkutan lain. 1. 7 .2 Perjalanan semasa pergi dan balik sekolah dengan bot/sampan Berlaku Kemalangan. 20

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Sekiranya berlaku kemalangan minta bantuan orang terdekat dan laporkan segera kepada 21 o Apabila tiba di sekolah, patuhi peraturan lalu lintas di sekolah. o Jangan berlumba, bergandingan, bergurau senda semasa menunggang atau membawa pembonceng lebih daripada seorang. o Patuhi peraturan di jalan raya. o Gunakan topi keledar dan pakaian yang boleh memantulkan cahaya. o Pelajar yang menggunakan motorsikal juga mesti mempunyai lesen memandu o Memastikan motosikal ada insurans lengkap dengan cukai jalan dan dalam keadaan sempurna. • Menggunakan motosikal o Sekiranya_ berlaku kemalangan minta bantuan orang terdekat dan laporkan segera kepada guru/guru bertugas/pentadbir. o Apabila tiba di sekolah, patuhi peraturan lalu lintas di sekolah. o Mematuhi peraturan lalu-lintas di jalan raya. o Sentiasa memakai tali pinggang keledar ketika memandu. o Pelajar yang menggunakan kereta juga mesti mempunyai lesen memandu. sempurna. o Seterusnya ikut tatacara kemalangan sekiranya berlaku kemalangan.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o lkut arahan trafik warden jika ada. o Apabila hendak melintas jalan lihat kanan, lihat kiri dan lihat kanan semula. Melintas apabila sudah pasti tiada kenderaan. o Cari tempat terdekat dan selamat untuk melintas jalan. o Hendaklah berdiri di atas kaki lima jalan. o Undur ke belakang dua langkah apabila melihat kenderaan besar. 1.7.4 Pergi dan balik dengan berjalan kaki • Melintas Jalan o Jangan bawa pembonceng. o Jangan berlumba. o Jangan bergurau senda. o Jangan mengayuh terlalu laju. o Jangan bersaing-saing/bergandingan. o Setelah tiba di sekolah ikut peraturan lalu lintas sekolah. o Sekiranya berlaku kemalangan ikut prosedur apabila kemalangan berlaku. guru/guru bertugas/pentadbir. o Seterusnya ikut prosedur sekiranya berlaku kemalangan. • Menggunakan basikal o Mahir menggunakan basikal dan pastikan basikal berkeadaan baik. 22

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Berjalan kaki di kawasan awam o Gunakan kaki lima jalan sebelah kiri. o Jika tiada kaki lima, gunakan bahu Jalan sebelah kanan. o Jangan bergandingan. • Cara Melintas Jalan di Lampu lsyarat o Melintas apabila lampu pejalan kaki berwarna hijau. o Apabila lampu hijau berkelip-kelip, jangan melintas/jika sedang melintas, teruskan melintas secepat mungkin. o Setelah semua kenderaan berhenti, barulah melintas dengan cermat. • Cara Melintas jalan di lintasan pejalan kaki o Nampakkan diri anda kepada pemandu kenderaan. o Jejantas. o Dekat lam pu isyarat. o Di tempat-tempat yang terdapat anggota polis, warden trafik dan pengawal lalu lintas. o Jangan melintas jalan di celah-celah kenderaan. • Tempat yang selamat melintas jalan raya o Lintasan pejalan kaki (lintasan zebra). o Laluan bawah. 23

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 24 • Berjalan kaki di tempat sunyi/semak • Berjalan kaki pada waktu hujan o Pakai baju hujan. o Jika menggunakan payung, pegang dengan betul supaya tidak menghalang pandangan hadapan. o Berjalan dengan cermat terutama di tempattempat yang licin. o Sekiranya hujan terlalu lebat, tumpang berteduh di tempat selamat seperti di pondok menunggu bas atau lain-lain bangunan. Jangan berteduh di bawah pokok. o Jangan menggunakan payung jika ketika hujan ribut dan angin kencang. o Jangan bermain-main dalam hujan. o Gunakan lampu picit. o Jalan dalam kumpulan sekurang-kurangnya dua orang. o Jika berlaku sebarang kemalangan atau kecelakaan. • Berjalan kaki pada waktu malam o Bawa surat khabar atau benda-benda putih. o Pakai pakaian cerah atau yang ada bahan reflektif.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menyimpan rekod tentang pengangkutan murid-murid ke sekolah. • Melaksanakan program-program mengenai keselamatan jalanraya seperti taklimat, ceramah, tayangan video, mempamerkan poster dan lain-lain. • Memberikan penerangan mengenai keselamatan pergi dan balik sekolah kepada ibubapa/penjaga melalui mesyuarat PIBG. 1.8 TATACARA GURU • Jika perlu melintas jalan, pandang kanan, kiri dan kanan sebelum melintas. 1. 7 .5. Dihantar oleh ibu bapa/penjaga • Jika menggunakan kereta atau van pastikan pintu kenderaan ditutup sempurna sebelum kenderaan bergerak. • Gunakan tali pinggang keledar/ topi keledar. • Jangan bermain/ bergurau semasa kenderaan bergerak. • Memastikan kenderaan betul-betul berhenti sebelum turun/naik kenderaan. / o Berjalan dalam kumpulan sekurang-kurangnya dua orang. o Pelajar perlu ada pengetahuan seni mempertahankan diri. o Sekiranya berlaku kecemasan, jangan panik, menjerit meminta tolong/cuba pertahankan diri/lari menyelamatkan diri. o Laporkan kejadian kepada guru untuk tindakan selanjutnya. 25

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Mernastikan anak memiliki lesen memandu, insurans, cukai jalan dan kenderaan dalam keadaan sempurna. • Menemani anak menaiki bas, berjalan kaki dalam keadaan 1.9 TATACARA IBUBAPA • Mengedarkan tatacara polisi dan tatacara keselamatan kepada semua murid. • Sekiranya kemalangan, ikut tatacara apabila berlaku kemalangan. • Meminta pihak berkuasa membersihkan laluan semak berbahaya supaya selamat bagi murid ke sekolah. • Menyimpan dan mempamerkan nombor telefon pihak-pihak berkuasa untuk berhubung jika berlaku sebarang kecemasan. • Memastikan murid ada lesen memandu, insurans, cukai jalan dan kenderaan dalam keadaan sempurna. • Menyimpan rekod ibubapa I penjaga murid-murid supaya mudah dihubungi waktu kecemasan. • Mendapatkan dan menyimpan kebenaran ibubapa/penjaga untuk kegunaan semasa kecemasan. • Menyediakan sistem_lalulintas dalam sekolah. • Menyediakan warden trafik di tempat yang sesuai untuk melintas jalan. • Mengadakan pemeriksaan ke atas kenderaan murid dengan kerjasama pihak polis. • Menyediakan tempat letak kenderaan yang sesuai dan selamat untuk murid-murid. • Menyimpan rekod tentang kenderaaan-kenderaan murid ke sekolah. 26

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 27 • Jika cuaca buruk dan berbahaya jangan benarkan anak ke sekolah dengan cara menaiki bot/sampan. • Mengingatkan anak supaya memakai jaket keselamatan ketika menaiki bot/sampan. • Elakkan anak dari menaiki bot/sampan yang uzur/rosak. • Memastikan anak berjalan secara berkumpulan jika melalui kawasan yang semak/sunyi/gelap. • Memastikan anak memakai pakaian cerah atau bahan reflektif jika berjalan dalam keadaan cuaca gelap. • Mengambil tahu waktu anak pergi dan balik sekolah dan menghubungi pihak sekolah sekiranya anak lewat balik. • Mengingatkan/menasihat anak supaya sentiasa berwaspada dengan orang-orang yang tidak - dikenali dan berhati-hati semasa pergi dan balik sekolah. gelap/hujan/sunyi dan menunggu kenderaan tiba.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Memastikan pengurusan peralatan dan diri pelajar mengikut tatacara yang disediakan. • Memastikan aktiviti yang dijalankan, dirancang dengan mengambil kira tatacara keselamatan dan mematuhi dasar Kementerian Pendidikan. • Tidak ada kemalangan berlaku semasa menjalankan aktiviti kokurikulum. 2.3 OBJEKTIF • Dewasa ini banyak aktiviti kokurikulum yang ditawarkan oleh pihak NGO untuk diikuti oleh murid-murid. Oleh itu, satu tatacara tindakan yang dapat menjadi panduan semua pihak perlu disediakan untuk menjaga keselamatan semua pihak. • Guru menghadapi masalah apabila murid yang di bawah jagaannya mendapat kemalangan disebabkan masalah kesihatan yang sepatutnya boleh dikesan lebih awal. 2.2 RASIONAL Aktiviti kokurikulum adalah merupakan sebarang aktiviti yang dijalankan di luar kelas yang tidak melibatkan waktu pembelajaran. 2.1 PENGENALAN 2.0 KESELAMATAN MENJALANKAN AKTIVITI KOKURIKULUM 28

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menerima aduan pelajar dan mengambil tindakan susulan. • Merekodkan semua aduan bagi sebarang insiden atau mereka yang disyaki mempunyai niat jahat. • Memaklumkan kepada ibu bapa dan pihak berkenaan. • Menganalisis setiap kejadian. • Memanfaatkan sepenuhnya Jawatankuasa Permuafakatan, o Bengkel o Pengajaran dan Pembelajaran dalam kelas. o Tayangan Video o Ceramah o Edaran o Perhimpunan Mingguan o Ceramah o Poster • Memberi kesedaran dan kefahaman kepada pelajar tentang pentingnya keselamatan diri semasa menjalankan aktiviti kokurikulum melalui:- 2.5 PERANAN KAUNSELOR • Melaporkan taraf kesihatan diri kepada guru. • Mengikut arahan guru sepanjang aktiviti dijalankan. • Melaporkan dengan segera sebarang masalah yang timbul sepanjang aktiviti dijalankan. • Mengikuti aktiviti yang dijalankan dengan mengutamakan aspek keselamatan. 2.4 PERANAN MURID 29

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 30 • Sukan dan permainan o Sebelum menjalankan aktiviti anda hendaklah melaporkan taraf kesihatan yang terkini seperti sakit jantung, asma, lelah dan lain-lain penyakit dari semasa ke semasa kepada guru yang berkenaan. o Anda hendaklah memakai pakaian dan kasut yang sesuai sewaktu aktiviti dijalankan. o Anda hendaklah melaporkan taraf kesihatan 2.7 TATACARA MURID • Mengambil tahu aktiviti kokurikulum yang diikuti oleh anak jagaan masing-masing. • Meneliti dan mengisi borang-borang yang disediakan oleh pihak sekolah yang berkaitan dengan aktiviti yang dijalankan. • Menandatangani borang pengesahan kebenaran untuk menjalankan aktiviti. • Menyediakan bahan keperluan anak jagaan sepanjang aktiviti dijalankan. • Mengenalpasti guru-guru yang menguruskan aktiviti dan menyimpan nombor talefon guru berkenaan/pihak sekolah. 2.6 PERANAN IBUBAPA • Mengadakan peraturan yang jelas tentang keselamatan murid dalam aktiviti kokurikulum. Jawatankuasa Keselamatan dan PIBG dalam merancang langkah keselamatan murid semasa menjalankan aktiviti kokurikulum. sekiranya merasa ketidakselesaan sewaktu menjalankan aktiviti.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Unit Beruniform o Anda hendaklah melaporkan segala kerosakan alat kepada guru yang bertugas jika ada alat yang rosak selepas digunakan. Jika terdapat alatan yang rosak, jangan ·gunakan dan laporkan segera kepada guru. o Anda hendaklah melaporkan kemalangan yang berlaku kepada guru yang bertugas. o Anda hendaklah berbaris selepas tamat aktiviti dan berjalan dalam barisan menuju ke tapak perhimpunan. o Anda dikehendaki memastikan kawasan yang selesa dan selamat digunakan. o Tidak boleh memulakan aktiviti fizikal tanpa arahan guru. o Anda tidak dibenarkan melakukan sebarang aktiviti tanpa pengawasan guru. o Anda mesti mengikut arahan guru semasa melakukan kemahiran asas pergerakan atau permainan. o Sekiranya anda rasa tidak selesa atau di luar kemampuan diri semasa aktiviti pergerakan, anda harus berhenti dan memberitahu guru. o Anda mesti menjalankan aktiviti dalam kawasan yang ditentukan. o Anda hendaklah beratur di tapak perhimpunan sebelum bergerak ke kawasan sukan. o Anda boleh bergerak ke kawasan sukan setelah diberi arahan oleh guru. 31

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Pelajar memaklumkan sebab/alasan kepada guru sekiranya tidak dapat hadir. o Pelajar hendaklah memakai pakaian yang ditetapkan oleh pihak sekolah/guru penasihat. o Pelajar hendaklah mengikut arahan guru sepanjang aktiviti dijalankan. o Sekiranya berlaku kemalangan/kecemasan hendaklah diberi rawatan kecemasan dengan segera, dan o Pelajar berada di bilik/tempat tepat pada masa yang ditetapkan. o Setiausaha merekodkan kehadiran ahli. • Kelab I Persatuan o Ketua Pasukan merekodkan kedatangan ahli. o Ahli yang tidak dapat hadir mesti dilaporkan dengan segera. o Aktiviti dijalankan secara berkumpulan. o Tunggu arahan daripada guru penasihat. o Sentiasa mematuhi arahan guru penasihat. o Pastikan alatan yang hendak digunakan tidak rosak, dan sekiranya rosak jangan gunakan dan segera laporkan kepada guru. o Sekiranya berlaku kemalangan ikut tatacara menghadapi kemalangan. Dan beri rawatan ikut jenis kemalangan. o Berada di lokasi aktiviti pada tempat dan masa yang ditentukan. o Anda mesti sihat untuk menjalankan aktiviti dan memakai pakaian yang sesuai. 32

• Peka terhadap surat pekelling yang diedarkan serta 33 2.8 Tatacara Guru o Membersihkan diri selepas aktiviti gotong royong 'tarn at. o Memulangkan semula peralatan gotong royong yang digunakan. o Jika peralatan yang digunakan rosak, maklumkan dengan segera kepada guru. o Memastikan peralatan yang digunakan adalah sesuai dan dalam keadaan sempurna. o Tidak bergurau atau bermain semasa menggunakan peralatan. o Sentiasa bekerja dalam kumpulan. o Maklumkan dengan segera kepada guru sekiranya ternampak serangga/binatang yang ganjil/ berbahaya. o Penggunaan peralatan yang tajam mesti mendapat pengawasan daripada guru. o Mematuhi arahan dan pembahagian kerja oleh guru. o Memakai pakaian yang sesuai semasa aktiviti gotong royong. • Aktiviti gotong royong o Melengkapkan borang kebenaran ibubapa/penjaga. • o Sekiranya pelajar tidak dapat meneruskan aktiviti, guru penasihat hendaklah melaporkan kepada ibu bapa/penjaga, dan menghantar pelajar pulang atau ke hospital. laporkan kepada guru. KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Memastikan aktiviti yang dilakukan mengikut kesesuaian dan kemampuan murid. • Membuat penilaian secara pemerhatian, penulisan dan lisan • Memeriksa sebarang peralatan yang akan digunakan sebelum dan selepas aktiviti dijalankan. • Menggantikan peralatan yang tidak selamat dan tidak boleh digunakan. • Menyimpan dan menyelenggara stok peralatan dengan sempurna dan kemaskini. • Menjalankan pemeriksaan fizikal murid secara berkala dan mendapatkan laporan kesihatan tentang murid yang mempunyai masalah kesihatan. • Mengenalpasti pelajar yang tidak sihat atau mempunyai surat pengesahan perubatan tentang sesuatu penyakit yang perlu dikecualikan daripada menjalankan aktiviti. • Menyediakan surat makluman kepada ibubapa/penjaga tentang sesuatu aktiviti yang dijalankan. • Mengedarkan borang kebenaran ibubapa/penjaga untuk dipenuhkan dan dikumpulkan semula sebelum aktiviti dijalankan. • Hadir ditempat aktiviti 10 mi nit sebelum aktiviti dimulakan dan mengawasi murid sepanjang masa untuk mengelakkan berlakunya sebarang masalah yang tidak diingini. • Mencatat kehadiran murid. memahami isi kandungannya. • Memahami dan mematuhi tatacara tindakan sebelum, semasa dan selepas aktiviti dijalankan. • Menyimpan rekod profil dan juga kegiatan murid serta sentiasa dikemaskini. 34

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 35 • Mengetahui masa bermula dan berakhirnya sesuatu aktiviti. • Memastikan peralatan yang mencukupi untuk anak jagaan menjalankan aktiviti, • Mengambil tahu tempat aktiviti dijalankan. • Mendapatkan maklumat guru yang menguruskan aktiviti supaya mudah dihubungi. • Memaklumkan kepada pihak sekolah tentang taraf kesihatan anak jagaan masing-masing. • Memastikan ada surat pengesahan doktor jika anak tidak sesuai untuk mengikuti sebarang aktiviti. • Menyediakan pakaian yang sesuai untuk anak menyertai aktiviti. 2.9 Tatacara ibubapa/penjaga • Menandatangani surat kebenaran ibupaba/penjaga. • Memastikan anak berada dalam keadaan sihat. • Memastikan semua murid beratur sebelum dan selepas aktiviti untuk mendapatkan maklumat terkini tentang bilangan murid yang ada. untuk tindakan susulan dan memberi maklum balas kepada murid, ibubapa dan guru lain. • Memakai kasut dan pakaian yang sesuai (mengikut peraturan) semasa aktiviti dijalankan. • Memastikan kawasan yang digunakan dalam keadaan yang selesa dan selamat.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 3.4 PERANAN MURID • Mengadakan lawatan yang berfaedah untuk murid. • Mengikut tatacara keselamatan yang disediakan apabila menjalankan aktiviti luar. • Mengelakkan berlakunya kemalangan semasa menjalankan aktiviti luar dengan mengambil kira aspek keselamatan. 3.3 OBJEKTIF • Kegiatan luar adalah perlu dijalankan oleh pihak sekolah untuk mendedahkan ilmu pengetahuan yang tidak dapat diperolehi di dalam bilik darjah kepada murid. • Mengubah suasana pembelajaran supaya murid berminat untuk terus belajar. 3.2 RASIONAL Kegiatan luar ialah aktiviti yang dijalankan diluar daripada kawasan sekolah dan melibatkan agensi luar untuk mengadakan lawatan atau perkhemahan. 3.1 PENDAHULUAN 3.0 KEGIATAN LUAR 36

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menerima aduan pelajar dan mengambil tindakan susulan. • Merekodkan semua aduan bagi sebarang insiden atau mereka yang disyaki mempunyai nlat jahat. • Memaklumkan kepada ibu bapa dan pihak berkenaan. • Menganalisis setiap kejadian. • Memanfaatkan sepenuhnya Jawatankuasa Permuafakatan, Jawatankuasa Keselamatan dan PIBG dalam merancang langkah keselamatan murid semasa menjatankan aktiviti luar sekolah, o Bengkel o Pengajaran dan Pembelajaran dalam ketas. o Tayangan Video o Ceramah o Edaran o Perhimpunan Mingguan o Ceramah o Poster • Memberi kesedaran dan kefahaman kepada pelajar tentang pentingnya keselamatan diri semasa menjalankan aktiviti luar melalui:- 3.5 PERANAN KAUNSELOR • Murid mendapatkan kebenaran ibubapa. • Memberitahu taraf kesihatan kepada guru/pihak pengurusan. • Membawa peralatan yang diperlukan dengan lengkap. • Mendengar dengan teliti arahan guru dan mengikut peraturan yang disediakan oleh guru. • Sentiasa berada dalam kumpulan yang ditetapkan. 37

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Setelah tiba ke tempat yang dituju ikut arahan guru/pemandu pelancong/peraturan di tempat o Catat kedatangan dan naik kenderaan yang digunakan dengan mengutamakan keselamatan. o Bawa peti kecemasan yang lengkap. o Pakai pakaian dan peralatan yang sesuai. Pastikan ada pengenalan sekolah dan diri masing-masing (pakai sentiasa) pas lawatan sekolah. o Pelajar melengkapkan borang kebenaran ibu bapa/penjaga yang disediakan dan menyerahkannya kepada guru penasihat. • Lawatan Sambil Belajar 3.7 TATACARA MURID • Mengenalpasti guru-guru yang menguruskan aktiviti dan menyimpan nombor talefon guru berkenaan/pihak sekolah. • Menyediakan bahan keperluan anak jagaan sepanjang aktiviti dijalankan. • Menandatangani borang pengesahan kebenaran untuk menjalankan aktiviti. • Meneliti dan mengisi borang-borang yang disediakan oleh pihak . sekolah yang berkaitan dengan aktiviti yang dijalankan. • Mengambil tahu aktiviti luar yang diikuti oleh anak jagaan masing-masing. 3.6 PERANAN IBUBAPA • Mengadakan peraturan yang jelas tentang keselamatan murid dalam aktiviti luar. 38

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 39 o Sekiranya diganggu oleh haiwan liar, jangan panik, menjeritlah minta pertolongan dan lari selamatkan diri. • Lokasl Perkhemahan Di Kawasan Hutan o Lengkapkan Borang Kebenaran lbu Bapa dan serahkan kepada guru penasihat. o Berkumpul dalam kumpulan dan tunggu arahan guru. o Pakai baju lengan panjang dan kasut sukan, o Dirikan khemah di kawasan yang sesuai dan bukan di laluan air atau di bawah pokok berdahan reput/di lereng bukit yang boleh berlaku tanah runtuh/ berhampiran tebing sungai/tempat curam/tanah lembut/di kawasan lembah dan lain-lain tempat berbahaya. o Tabur serbuk belerang/garam di sekeliling khemah untuk mengelakkan binatang merayap yang berbisa seperti ular dan serangga. o Bersihkan kawasan sekeliling khemah. o Jangan tebang dan merosakkan sebarang tumbuhan kerana ia mungkin beracun. o Ketua kumpulan jalankan aktiviti dalam kumpulan. o Hentikan aktiviti sekiranya terdapat tanda-tanda cuaca buruk akan berlaku. o Lakukan aktiviti dalam kumpulan. o Sekiranya terpisah daripada kumpulan, jangan panik, tunggu di satu tempat dan minta bantuan sehingga bantuan sampai. lawatan.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 40 • Mestilah mempunyai Sijil Pertolongan Cemas atau Sijil 3.8 TATACARA GURU o Laporkan segera kepada guru/pegawai bertugas/penyelamat kecemasan. o Dapatkan kebenaran guru untuk sebarang aktiviti. o Jika ternampak sebarang bentuk kecemasan seperti lemas, menjeritlah meminta tolong. o Jangan cuba rnemberi pertolongan kecuali anda mempunyai kelayakan menyelamat di air. o Berkumpul dalam kumpulan dan tunggu arahan guru penasihat. o Dilarang membuat aktiviti di air tanpa kehadiran guru/pegawai bertugas/penyelamat kelemasan. o Mesti gunakan jaket keselamatan bagi semua aktiviti di air. • Lokasi Perkemahan di Kawasan Berair o Kawasan yang berair seperti sungai, laut, lombong, tasik, loji penapisan air, empangan, bakau dan lainlain. o Bawa peralatan yang lengkap dan peti kecemasan. o Seklranya terkena ·getah beracun, gatal-gatal, gigitan binatang berbisa, gigitan serangga atau Iuka dapatkan pertolongan kecemasan dengan segera (Lampiran 4 ). o Laporkan kepada guru. o Sekiranya sakit berterusan, keluar dari kawasan perkhemahan dan dapatkan rawatan di klinik/hospital berdekatan.

KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Memaklumkan kepada pihak sekolah tentang taraf kesihatan anak jagaan masing-masing. • Memastikan ada surat pengesahan doktor jika anak tidak sesuai untuk mengikuti sebarang aktiviti. • Menyediakan pakaian yang sesuai untuk anak menyertai aktiviti. • Menandatangani surat kebenaran ibupaba/penjaga. • Memastikan anak berada dalam keadaan sihat. 41 3.9 TATACARA IBUBAPA/PENJAGA Kelayakan dalam sesuatu aktiviti yang dijalankan. • Jika guru tidak mempunyai Sijil Kelayakan yang diperlukan, tenaga pengajar atau kakitangan lain yang terlibat dalam aktiviti yang dijalankan mesti mempunyai Sijil Kelayakan yang diperlukan. • Memohon kebenaran daripada Jabatan Pendidikan Negeri dan juga pihak polis bergantung kepada jenis aktiviti yang dijalankan. • Menyediakan senarai barang-barang keperluan yang diperlukan oleh pelajar. • Menyediakan surat makluman kepada ibubapa/penjaga. • Mengedarkan borang kebenaran ibubapa dan dikumpulkan semula sebelum aktiviti dijalankan . • Menyediakan peraturan yang lengkap sepanjang aktiviti dijalankan. • Pengawasan dan penyeliaan yang rapi • Mengkaji dan meninjau tempat aktiviti yang dijalankan. • Mengatur program yang sesuai