KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Kasihilah diri orang lain seperti mana anda mengasihi diri sendiri. • Patuhi jadual harian kehidupan anda. • Anda perlu memahami bahawa mental dan rohani yang sihat asas kecemerlangan pendidikan. • Anda perlu berfikiran positif dan menghindari gajala negatif. • Anda perlu memahami dan mematuhi ajaran agama. Untuk memiliki emosi dan rohani yang tenteram dan selamat: 2.6 Peranan Murid • Meninggi diri. • Merendah diri. • Penyakit. • Termenung. • Tidak menyiapkan I membuat kerja sekolah. • Kekemasan diri yang tidak sempurna. • Ponteng kelas I sekolah. • Murung. • Panas baran. • Suka menyendiri. 2.5 Tanda-tanda gangguan emosi dan rohani • Alat Audio Visual I Media • Baka I Keturunan • Komuniti Sekeliling • Rakan-rakan • Sekolah 92
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Memberontak. o Muram dan bersedih. o Selalu mengasingkan diri. • Peka terhadap perubahan sikap dan tingkah laku anak seperti 2.8 Peranan lbu bapa • Sentiasa bekerjasama dengan jabatan dan agensi kerajaan yang lain. • Asas pegangan agama sebagai teras ketahanan dirt, • Amanah dan bertanggungjawab terhadap rahsia peribadi murid. • lkhlas membimbing murid. semua, • Menjadikan diri sebagai contoh dan ikutan yang baik kepada • Membina emosi dan rohani yang tenteram melalui budaya ilmu. • Kaunselor sekolah merupakan tempat rujukan dan memberi bimbingan kepada murid. 2. 7 Pera nan Kaunselor 93 • Libatkan diri secara aktif dalam kegiatan berfaedah. • Jika anda menghadapi masalah dan gangguan emosi, dapatkan bimbingan dari masa rakan sebaya/guru/ibu bapa/kaunselor sekolah. • Berfikiran terbuka dan logik. • Tidur dan rehat yang cukup. • Amalkan gaya hidup yang sihat.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Elakkan daripada menonton, membaca dan melihat bahanbahan yang boleh menyebabkan gangguan emosi dan • Berfikiran terbuka dan logik. • Tidur dan rehat yang secukupnya. • Mengamalkan gaya hidup yang sihat. • Mengasihi diri orang lain seperti mana mengasihi diri send~i. • Menyediakan dan mematuhi jadual harian kehidupan. • Memahami bahawa mental dan rohani yang sihat asas kecemerlangan pendidikan. • Perlu berfikiran positif dan jauhi gejala negatif. • Perlu memahami dan mematuhi ajaran agama. 2.9 Langkah-langkah murid untuk mengatasi gangguan emosi dan rohani • Mengenali rakan anak-anak. • Menyediakan peralatan dan keperluan belajar yang mencukupi. • Menyediakan pemakanan berzat dan seimbang untuk anak. • Bekerjasama dengan kaunselor sekolah guru dan semua pihak untuk menyelesaikan masalah anak. • Memperuntukkan masa yang berkaitan untuk mendampingi anak. • Menyediakan didikan asas agama yang cukup untuk anakanak dan keluarga. o Bercakap kasar. o Malas membuat kerja sekolah. o Tidak betah berada di rumah. 94
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 2.11 Langkah-langkah ibu bapa mengatasi gangguan emosi dan rohani • Merampas bahan-bahan yang tidak sesuai yang boleh menyebabkan gangguan emosi dan rohani. • Sentiasa berkerjasama dengan Jabatan dan agensi Kerajaan yang lain. • Asas pegangan agama sebagai teras ketahanan diri. • Amanah dan bertanggungjawab terhadap rahsia peribadi mu rid. • Guru mengamalkan nilai-nilai profesionalisme keguruan. • lkhlas membimbing murid. • ' Role Model ' kepada murid-murid yang komuniti. 95 • Membina emosi dan rohani yang tenteram melalui budaya ilmu. • Memberi bimbingan kepada murid yang mengalami gangguan emosi dan rohani. 2.10 Langkah-langkah guru mengatasi gangguan emosi dan rohani. • Libatkan diri secara aktif dalam kegiatan berfaedah. • Jika ada masalah gangguan emosi dapatkan bimbingan dari rakan sebaya, guru, ibubapa dan kaunselor sekolah. rohani. Contohnya:- aksi ganas, aksi /ucah, seram & sebagainya.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Jangan menyendiri. • Melibatkan diri dalam ko-kurikulum. • Mendengar muzik yang menyenangkan (sentimental). • Aktiviti riadah. o Perbuatan ( menangis, ketawa, dsb ). o Lisan ( menjerit, menyanyi, bercerita ). o Tulisan. • Luahkan perasaan anda dalam bentuk :- • Ceritakan masalah yang di hadapi. • lkut nasihat orang yang lebih tua ( guru, ibu dan bapa ). • Berjumpa dengan orang yang dipercayai. 2.12 Tatacara Murid • Bekerjasama dengan pihak sekolah. • Memperuntukan masa bersama keluarga. • Menerapkan didikan asas agama yang sempurna untuk seisi keluarga. o Bercakap kasar. o Malas membuat kerja sekolah. o Tidak betah berada di rumah. o Memberontak. o Muram dan bersedih. o Selalu mengasingkan diri. • Peka terhadap perubahan sikap dan tingkah laku anak seperti berikut: 96
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Jika kaunselor sekolah tidak dapat selesaikan, bawa berjumpa dengan pakar psikologi di hospital. • Jika perlu, berjumpa dengan kaunselor sekolah, pengetua. • lkutnasihat kaunselor sekolah. • Cuba selesaikan masalah yang dihadapi oleh anak. • Mendengar masalah yang dihadapi oleh anak. • Peka terhadap tingkah laku anak. 2.14 Tatacara ibu bapa I komuniti setempat • Sekiranya kes berat, rujuk kepada pakar psikologi di hospital. 97 • Jika tidak dapat diselesaikan, rujuk kepada kaunselor. • Memberi nasihat kepada murid berkenaan. • Menenangkan murid yang dalam keadaan stress. • Menerima aduan dan menumpukan perhatian kepada masalah yang diceritakan. • Peka terhadap tingkah laku murid. 2.13 Tatacara guru • lsl borang aduan untuk tindakan selanjutnya.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Bentuk program/aktiviti • Cara-cara mewujudkan integrasi kaum • Peranan ibu bapa • Peranan kaunselor • Peranan murid • Objektif • Rasional • Definisi Keseronokan murid untuk datang dan berada disekolah mempamerkan iklim sekolah yang harmoni dan kondusif. Situasi ini terhasil daripada hubungan yang baik antara warga sekolah yang terdiri daripada berbilang kaum, berlainan agama, budaya dan bahasa. Kesedaran individu untuk saling hormat menghormati dengan rasa penuh tanggungjawab dapat menyediakan persekitaran yang selamat supaya proses pengajaran dan pembelajaran tidak terganggu. Diantara perkara yang dibincangkan dalam manual ini ialah : 3.0 KEHARMONIAN KAUM DI SEKOLAH 98
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 3.4 Peranan Murid • Menghormati Perlembagaan Negara dan Rukun Negara. • Mewujudkan satu rupa bangsa yang besatu padu. • Menjalin kerjasama dan bantu-membantu. • Menghormati perbezaan yang terdapat antara kaum. • Mengenal dan memahami perbezaan antara kaum. 3.3 Objektif • Wujud kelompok-kelompok komuniti yang berasaskan agama, bangsa dan budaya. • Penduduk Malaysia terdiri daripada pelbagai kaum yang mempunyai latar belakang sosiobudaya dan sensitiviti yang berbeza. 3.2 Rasional 99 Keharmonian kaum bermaksud membina perasaan hormatmenghormati, kasih mengasihi, tolong menolong dan persefahaman dalam bentuk percakapan dan perbuatan antara kaum. 3.1 Definisi • Tatacara ibubapa • Tatacara kaunselor • Tatacara murid
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Memberi pemahaman dan penerangan mengenai isu keharmonian kaum kepada murid baru. • Mengenal pasti isu-isu perkauman secara bijaksana. • Guru hendaklah bersikap adil semasa mendengar dan menilai pandangan pihak yang bertentangan tanpa rasa prejudis. • Jika berlaku sebarang peristiwa yang melibatkan hubungan kaum, maka hendaklah direkodkan. • Elakkan bercakap, bertindak, mempamer, berhujah melalui lisan tulisan atau yang sama ada cuba menonjolkan kebaikan/keburukan satu-satu kaum. • Memastikan semua program dan aktiviti sekolah melibatkan pelbagai kaum. 3.5 Peranan Kaunselor • Jangan sekali-kali bercakap, bertindak, mempamer, berhujah sama ada melalui lisan tulisan atau yang cuba menonjolkan kebaikan atau keburukan satu-satu kaum. • Anda dikehendaki segera melaporkan sebarang salah laku yang melibatkan hubungan kaum. • Amalkan budaya ziarah menziarahi antara kaum. • Berkongsi pengalaman dan perasaan dengan kaunselor sekolah jika anda merasa didiskriminasikan atau ada elemen perkauman. • Menyertai secara aktif program integrasi dan perpaduan kaum sama ada bercorak kurikulum atau kokurikulum. • Menghormati kaum yang lain. • Menghormati Perlembagaan Negara dan Rukun Negara. 100
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Hari Ko-kurikulum • Perkhemahan • Pertunjukan Kebudayaan • Artikel berkaitan dengan perpaduan kaum • Jamuan Malaysia 3.8 Bentuk-bentuk Program I Aktiviti • Mengamalkan semangat patrotik • Persatuan dan pertubuhan • Sukan dan permainan • Kunjung-mengunjungi • Tolong-menolong • Kasih-mengasihi o Bahasa/pertuturan 101 o Adat resarn o Kepercayaan o Kebudayaan o Agama 3. 7 Cara-cara mewujudkan intergriti kaum • Hormat-menghormati antara satu sama lain dari aspek, • Sentiasa menyemai nilai perpaduan dan kasih sayang sesama manusia. • Menjadikan Persatuan lbu Bapa dan Guru sebagai forum dalam memupuk penyatuan kaum. • Menyertai aktiviti sosial di kawasan masing-masing. 3.6 Peranan lbu Bapa
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Segera laporkan kepada guru sebarang salah laku yang berbau perkauman. • Amalkan budaya ziarah menziarahi antara kaum. • Berkongsi pengalaman dan perasaan dengan kaunselor sekolah jika anda merasa diskriminasi atau ada elemen perkauman. • Menyertai secara aktif program intergriti dan perpaduan kaum sama ada bercorak kurikulum atau kokurikulum. • Menghormati kaum yang lain. • Menghormati Perlembagaan Negara dan Rukun Negara. 3.9 Tatacara Murid o Lagu-lagu Patrotik o Coral Speaking o Kuiz o Pantun o Drama o Bercerita o Syarahan o Sajak o Poster • Pertandingan • Hari Keluarga • Hari Sukan • Hari Muhibbah 102
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Sejak akhir-akhir ini tingkah laku membuli seringkali berlaku di sekolah yang melibatkan individu atau kumpulan terhadap sasarannya. Perbuatan ini jika dibiarkan akan menimbulkan masalah yang lebih besar. Contohnya pergaduhan di kalangan murid-murid yang terlibat, Pendahuluan 4. MEMBULI I PELACOAN • Memupuk penyatuan kaum melalui PIBG. • Menyertai aktiviti sosial di kawasan masing-masing. 3.11 Tatacara ibu bapa/komuniti • Jangan mengeluarkan kata-kata/perlakuan yang menggugat keharmonian kaum. • Memberi pendedahan keharmonian kaum melalui ceramah, pengajaran dan pembelajaran dan bahan bacaan. • Mengenalpasti isu-isu perkauman. • Bersikap adil semasa mendengar dan menilai pandanqan' pihak yang bertentangan tanpa rasa prejudis. • Merekodkan peristiwa yang melibatkan perkauman kaum. 103 • Jangan becakap, menyindir, bertindak, mempamerkan, berhujah dan menonjolkan kebaikan dan keburukan satusatu kaum melalui lisan dan tulisan. • Memastikan semua murid mengikuti program intergriti kaum. 3.10 Tatacara Kaunselor • Jangankan bercakap, menyindir, bertindak, mempamerkan, berhujah dan menonjolkan kebaikan dan keburukan satusatu kaum melalui lisan atau tulisan.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Manual ini akan menjadi panduan kepada mangsa dan pemangsa kejadian untuk jalan penyelesaian dan tindakan selanjutnya. • Menimbulkan kesedaran kepada murid dan warga sekolah agar menghindari perbuatan membuli. • Menyebarkan maklumat keburukan perbuatan membuli kepada murid dan warga sekolah. 4.2 Objektif Perbuatan membuli bermaksud percakapan atau perlakuan fizikal yang tidak disenangi atau tidak diterima. 4.1 Definisi • Tatacara lbubapa • Tatacara Guru • Tatacara Murid • Peranan lbu bapa • Peranan Kaunselor • Peranan Guru • Peranan Murid • Punca-punca perbuatan membuli • Jenis-jenis perbuatan membuli • Objektif • Definisi gangsterism atau pergaduhan di antara ibu bapa yang terbabit. Di antara perkara-perkara yang dibincangkan ialah : 104
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menjauhkan diri daripada bergaul dengan murid yang berisiko tinggi dan kawasan yang berisiko tinggi. • Mempelajari seni mempertahankan diri untuk keselamatan. (Jika perlu). • Peka terhadap tatacara murid sekiranya anda terbabit dengan kes ini. • Mempunyai kesedaran bahawa dirinya terlibat dengan kes buli atau tidak. • Sentiasa berada di dalam kumpulan. 4.5 Peranan Murid • Pengaruh media massa. • Memenuhi kehendak dan kepuasan diri sendiri. • Pengaruh rakan sebaya. • Untuk menunjukkan kuasa. 4.4 Punca-punca Perbuatan Membuli 105 • Memaksa melakukan sesuatu kerja. • Mengemukakan soalan yang tidak munasabah. • Peras Ugut. • Mengejek. • Kata-kata , jenaka, simbol, kartun, lukisan, gambar tulisan. 4.3 Jenis.Jenis Perbuatan Membuli • Melahirkan generasi muda yang bebas daripada gejala pelacoan . .
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 4.9 Tatacara Murid • Mendoakan kejayaan dan kebahagiaan ahli keluarga. • Elakkan menggunakan bahasa kasar dan kesat. • Menyediakan peralatan dan keperluan pembelajaran yang mencukupi untuk mengelakkan anak-anak meminta atau meminjam dari rakan-rakan. • Mengamalkan budaya penyayang. • Memperuntukan masa yang berkualiti untuk mengikuti perkembangan anak-anak. • Memberi didikan asas agama yang mencukupi kepada anakanak. 4.8 Peranan lbubapa • Mengambil tindakan selanjutnya. • Membuat sesi dengan murid tersebut. • Mengenalpasti murid yang berisiko. 4. 7 Pera nan Kaunselor • Guru bertugas dan guru disiplin sentiasa membuat rondaan dan memastikan persekitaran sekolah adalah selamat. • Sering memberi peringatan kepada murid supaya jangan bertindak secara bersendirian terhadap sebarang gangguan. • Memupuk nilai-nilai murni di kalangan murid. • Sentiasa peka terhadap tingkah laku murid yang mencurigakan. 4.6 Peranan Guru 106
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Pendahuluan 5. PERAS UGUT • Buat laporan polis Jika perlu. • Hubungi pihak sekolah untuk memaklumkan tentang anak. • Jika perlu bawa anak ke hospital untuk pemeriksaan lanjut. • Mengisi borang aduan. • Laporkan kes kepada pihak sekolah setelah menerima aduan atau dari sesiapa yang berkaitan. 4.11 Tatacara lbubapa • Merekodkan semua kes yang disiasat • Mengambil tindakan yang wajar, adil untuk kedua-dua belah pihak yang terlibat dengan memberi nasihat dan bimbingan. • Menjalankan siasatan yang rapi terhadap kes yang dilaporkan. • Memastikan kebenaran aduan. • Menerima aduan. 4.10 Tatacara Guru 107 • Mengisi Borang Aduan. • Melaporkan kepada guru sekiranya anda mengalami atau melihat sebarang bentuk perbuatan membuli.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Mewujudkan suasana yang selamat di sekolah. • Membenteras kejadian peras ugut di sekolah. • Mengenalpasti punca berlakunya peras ugut. 5.2 Objektif Satu perlakuan memaksa seseorang untuk memberikan sejumlah wang atau barangan tertentu. Mangsa akan mendapat kesusahan sekiranya tidak mengikut kehendak pemeras ugut. 5.1 Definisi • Tatacara lbubapa • Tatacara guru • Tatacara murid • Peranan ibubapa • Peranan guru • Peranan murid • Punca-punca peras ugut • Objektif • Definisi 108 Peras ugut seringkali berlaku tanpa disedari oleh warga sekolah. la bukan sahaja berJaku di luar kawasan sekolah malah kini telah menular ke kawasan sekolah sehingga ke bilik darjah. Peras ugut melibatkan individu atau pun secara berkumpulan yang lebih kuat untuk menguasai pihak yang lemah. Contoh-contoh peras ugut ialah seperti meminta wang atau barangan bernilai/berharga. Perkara-perkara yang dibincangkan dalam manual ini ialah:
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 109 • Menyebarkan maklumat tentang keburukan peras ugut di perhimpunan mingguan atau melalui risalah-risalah yang dipamerkan. • Rondaan berkala oleh Pengetua/Guru Besar, PK HEM, Guru Bertugas Harian dan Guru Disiplin. 5.5 Peranan guru I sekolah menghormati orang lain. • Sentiasa bergerak dalam kumpulan. • Memilih dan berkawan dengan murid-murid yang mengamalkan nilai murni. • Patuhi peraturan sekolah. 5.4 Peranan murid • Pengaruh melalui media massa. • Tabiat suka membuli. • Mengamalkan budaya penyayang, toleransi dan • Kurang berkemampuan dari segi material. • Mendapat kepuasan dengan mendominasikan diri sendiri. • Mencari keseronokan setelah memanipulasikan seseorang. • Terpengaruh dengan rakan sebaya. • Kurang pendidikan nilai-nilai murni di sekolah. 5.3 Punca-punca peras ugut • Melahirkan warga sekolah yang .. bersifat penyayang dan bertoleransi. • Membantu menyelesaikan masalah memeras ugut.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menjalankan siasatan yang rapi terhadap kes yang dilaporkan. • Memastikan kebenaran aduan. • Menerima aduan. 5.8 Tatacara Guru • · Mengisi borang yang disediakan. • Saksi juga diminta melaporkan pada guru. • Murid melaporkan kepada guru sekiranya dia diperas ugut. 5.7 Tatacara murid • Mendoakan kejayaan dan kebahagiaan ahli keluarga. • Elakkan menggunakan bahasa kasar dan kesat. • Menyediakan peralatan dan keperluan pembelajaran yang mencukupi untuk mengelakkan anak-anak meminta atau meminjam dari rakan-rakan. • Mengamalkan budaya penyayang. • Memperuntukan masa yang berkualiti untuk mengikuti perkembangan anak-anak. • Memberi didikan asas agama yang mencukupi kepada anakanak. 5.6 Peranan lbubapa • Mengingatkan murid-murid tatacara dan tindakan yang akan diambil jika terlibat. 110
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Sumbang mahram bermaksud perlakuan seksual yang berlaku di antara sanak saudara dan kaum keluarga seperti: 6.1 Definisi Kebelakangan ini masalah sumbang mahram sering menjadi isu hangat di media massa. Kebanyakan mangsa adalah terdiri daripada murid sekolah dari peringkat tadika hingga ke peringkat sekolah menengah dan mereka tidak mendapat maklumat yang sewajarnya tentang sumbang muhram. Mereka juga sering diugut supaya merahsiakan perkara ini daripada pengetahuan orang lain. Dalam masa yang sama, mangsa kejadian tidak sedar bahawa perbuatan si pemangsa adalah salah di sisi undang-undang. Natijahnya mangsa kejadian akan mengalami gangguan emosi dan seterusnya akan menjejaskan pengajaran dan pembelajaran. Pendahuluan 6. SUMBANG MAHRAM • Buat laporan polis jika perlu. • Hubungi pihak sekolah untuk memaklumkan tentang anak. • Jika perlu bawa anak ke hospital untuk pemeriksaan lanjut. • Mengisi borang aduan. 111 • Laporkan kes kepada pihak sekolah setelah menerima aduan atau dari sesiapa yang berkaitan. 5.9 Tatacara lbubapa • Merekodkan semua kes yang disiasat. • Mengambil tindakan yang wajar, adil untuk kedua-dua belah pihak yang terlibat dengan memberi nasihat dan bimbingan.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menyampaikan maklumat mengenai cara-cara menghindari jenayah sumbang mahram. • Memberi kesedaran kepada warga sekolah amnya dan murid khasnya tentang jenayah sumbang mahram. 6.4 Objektif Palisi ini bertujuan untuk membenteras jenayah sumbang mahram dan seterusnya menstabilkan emosi si mangsa. Dengan itu, diharapkan pencapaian pengajaran dan pembelajaran dapat dipertingkatkan. 6.3 Matlamat Dalam era menuju kemajuan, tidak semua orang boleh dipercayai. Situasi ini berlaku kerana terdapatnya gejala 'haruan makan anak' dalam masyarakat kita. Sikap 'Harapkan pagar, pagar makan padi' amat sinonim dengan senario yang berlaku. Kini orang yang paling hampir dengan kita iaitu ahli keluarga pun boleh menjadi 'Duri dalam daging'. Manual yang dihasilkan ini diharapkan dapat menjadi garis panduan kepada warga sekolah untuk menghindari dan mengatasinya. 6.2 Rasional • Kakak dan adik lelaki. • Bapa saudara dan anak saudara. • Nenek dan cucu lelaki. • Datuk dan cucu perempuan. • Abang dan kakak I adik perempuan. 112 • lbu dan anak lelakinya. • Bapa dan anak perempuannya.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Mengamalkan gaya hidup sihat. • Prihatin dan peka kepada perubahan fizikal dan emosi setiap ahli keluarga. • Sentiasa mengawasi pergerakan anak-anak. • Menyediakan masa yang berkualiti untuk pasangan dan ahli keluarga anda demi keutuhan ikatan kekeluargaan. • Mengamalkan nilai-nilai murni dan patuh kepada ajaran agama masing-masing. • Pastikan tempat tidur ibubapa, anak lelaki dan anak perempuan berasingan. • Elakkan pergaulan terlalu mesra di antara ahli keluarga . • Memakai pakaian sopan walaupun di dalam rumah. 6.6 Langkah Keselamatan Elak Sumbang Mahram • Kurang iman. • Usapan yang terlalu mesra di antara ahli keluarga. • Membaca dan menonton bahan lucah. • Tiada kawalan penggunaan video cakera padat dan internet. • Anak tidur bersama ibu atau bapa. • Rumah tidak berbilik I tidak mencukupi bilik. • Pakaian yang menjolok mata di kalangan anak-anak semasa di rumah. • Tiada kepuasaan seks. 113 6.5 Punca Sumbang Mahram • Memberi celik akal kepada mangsa untuk mengatasi jenayah sumbang mahram.
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT o Menyoal mangsa • Jika benar, tindakan berikut mestilah diambil: • Melaporkan kepada pengetua. • Mengenalpasti kesahihan kes. • Menerima aduan I mengisi borang. 6.9 Tatacara Kaunselor • Merujuk kepada kaunselor atau pihak pentadbir untuk penyelesaian masalah. • Menerima aduan dan merahsiakan identiti murid. • Guru hendaklah peka terhadap perubahan tingkah laku mu rid. 6.8 Tatacara Guru • Orang yanq dipercayai • Ahli keluarga yang dipercayai • Teman rapat • Guru • Bapa • lbu Sekiranya anda mengalami situasi sumbang mahram, anda mestilah menceritakan dengan dengan segera peristiwa tersebut kepada salah seorang daripada individu berikut: 6.7 Tatacara Murid • Jangan tinggalkan anak yang berlainan jantina berduaduaan di rumah. 114
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Menghindari daripada membaca dan menonton bahan lucah di rumah. • Memberikan didikan seks asas kepada ahli keluarga. • Mempunyai pengetahuan dan amalan seks yang sihat. • Memberikan didikan agama yang sempurna kepada ahli keluarga. • Berilmu, beriman dan mengamalkan ajaran agama masingmasing. 6.11 Peranan lbubapa • Memberi perlindungan kepada anak anda. • Menenangkan emosi anak anda. • Jika anak anda mengalaminya, jangan "BERAHSIA" laporkan segera kepada pihak berkuasa seperti melaporkan kepada polis, membuat pemeriksaan doktor dan sebagainya yang difikirkan perlu. • Peka terhadap perubahan fizikal dan tingkahlaku anak. 6.10 Tatacara lbubapa 115 • Tindakan kepada pemangsa - lapor kepada polis • Melindungi mangsa jika perlu. o Melakukan pemeriksaan doctor o Memaklumkan kepada ibubapa o Mengenalpasti pemangsa
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Sentiasa mengambil berat kepada murid-murid yang menumpangkan di rumah datuk, nenek dan saudara-mara. • Membuat pemantauan terhadap murid yang bermasalah dari semasa ke sernasa, • Menganjurkan ceramah. 6.12 Peranan Sekolah 116
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT Definisi Kedudukan sekolah di kawasan luar bandar atau bandar yang berdekatan dengan sungai, lombong, laut, tasik, air terjun, jalan raya/lebuh raya dan rel keretapi. Lokasi sekolah di tempat tertentu memerlukan prosedur dan tatacara keselamatan yang dapat dijadikan panduan kepada seluruh warga sekolah. • Air bergerak seperti sungai, laut, air terjun,dan jeram. • Air statik seperti kolam, tasik, dan lombong. • Jalan raya, lebuh raya, rel keretapi elektrik • Bu kit dan tanah tinggi. • Perumahan dan bandar besar • Pedalaman • Kawasan rancangan 117 Bidang persekitaran dan lokasi sekolah membincangkan tatacaratatacara sebagai panduan sebelum, semasa, dan selepas sesuatu masalah berkemungkinan berlaku. Tatacara yang dibincangkan meliputi perkara berikut :- Pendahuluan Sekolah-sekolah di Malaysia terletak dalam lokasi yang berbeza-beza. Lokasi-lokasi yang berbeza ini mungkin akan menimbulkan masalahmasalah yang pelbagai. Atas dasar itu, perlunya ada satu polisi tentang tatacara yang perlu dilakukan dalam menangani masalahmasalah yang kemungkinan timbul. Tatacara ini melibatkan murid, kaunselor, guru-guru, pentadbiran sekolah, ibu bapa dan komuniti setempat. BIDANG PERSEKITARAN DAN LOKASI SEK OLAH
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Pastikan anak-anak melalui laluan biasa pergi dan balik sekolah. • Sentiasa mengutamakan keselamatan anak-anak dengan memberikan kerjasama kepada semua sekolah. • Pastikan anak anda pergi & balik sekolah bersama kawan yang boleh dipercayai atau dikenali. Peranan lbu bapa Peranan Kaunselor • Memberi penerangan tentang risiko yang ada di sekitar sekolah atau sepanjang perjalanan ke sekolah. • Membuat rondaan ke tempat yang berisiko tinggi atau tempat yang selalu dikunjungi mu rid. • Memberi pertolongan cemas jika perlu. • Menelefon pihak ambulan, · bomba, atau polis jika berlaku kemalangan. • Menghubungi keluarga murid. • Membuat laporan kepada guru kaunsefor sekolah/guru besar/pengetua. Tatacara untuk murid • Sentiasa berjalan dengan kawan atau dalam kumpulan. • Jangan bermain, berkejaran, tolak menolak atau menyimpang semasa menggunakan laluan ke sekolah. • Berwaspada dengan orang yang tidak dikenali. • Tidak mudah terpengaruh dengan ajakkan kawan. • Meminta pertolongan dengan segera jika berlaku kemalangan. • Laporkan semua insiden kepada guru anda. 118
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 1.2 Tatacara Murid Jika berlaku kemalangan, anda mesti :- • Jangan panik. • Menjerit memohon pertolongan. • Dapatkan bantuan daripada orang dewasa/guru yang berdekatan. • Maklumkan kejadian yang berlaku. • Kembali dan tunjukkan lokasi kejadian dan bantu sekiranya anda mampu untuk menyelamatkan dengan cara :- o Tanggalkan pakaian (jlka perlu) o Alas kaki o Basahkan badan • Sila maklumkan aktiviti dan tempoh masa menggunakannya. • Nasihatkan rakan-rakan anda supaya tidak bermain di tepi sungai. 1.1 Panduan Murid • Jangan bermain di tepi sungai. • Sekiranya anda ternampak rakan-rakan anda bermain di tepi sungai sila laporkan segera kepada pentadbir sekolah, guru kelas dan kaunselor sekolah. • Pastikan anda berada dalam kumpulan jika perlu menggunakan sungai. • Jika anda terpaksa menggunakannya, anda mesti dapatkan kebenaran daripada :- o Penjaga o lbu bapa o Guru 1. KAWASAN AIR BERGERAK I STATIK ( SUNGAI I LOMBONG I LAUT I TASIK I KA~ASAN AIR TERJUN) 119
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Jangan panik. • Laporkan kepada guru. • Catat nombor, jenis dan warna kenderaan yang terlibat. • Guru hendaklah telefon pihak polis, bomba dan ambulans. • Hubungi keluarga mangsa yang terlibat. • Guru hendaklah membuat kawalan sementara menunggu Polis I Bomba. • Guru hendaklah memberi pertolongan cemas. 2.2 Tatacara Murid Bila Berlaku Kemalangan • Gunakan jejantas pejalan kaki untuk melintas. • Jangan bermain/tolak menolak berhampiran jalan raya, lebuh raya dan rel keretapi. • Pastikan keadaan selamat ketika hendak menyeberang jalan. • Melintas di tempat-ternpat yang telah disediakan (iika ada). • Jangan berlari/berebut-rebut ketika melintas jalan. • Jalan menunggu di kiri dan kanan bahu jalan ketika pulang. • Berdiri di tempat yang disediakan sahaja. • Elakkan menyentuh bahagian-bahagian yang menyalurkan arus elektrik voltan tinggi berhampiran dengan rel keretapi elektrik. 2.1 Panduan Murid 2. SEKOLAH BERHAMPIRAN JALAN RAYA, LEBUH RAYA & REL KERETAPI • Gunakan I cari sumber yang boleh membantu (tali, kayu, pelampong). • Jika gagal diselamatkan sila maklumkan/hubungi keluarga mangsa. 120
KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT • Jangan panik. • Jangan mengejek/ketawakah rakan yang terjatuh. • Jika kemalangan dan kecederaan serius sila buat laporan kepada guru. • Guru hendaklah mengawal dan menenangkan mangsa dan beri bantuan segera. • Hantar murid yang terlibat ke hospital. • Guru hendaklah menghubungi keluarga mangsa. • Guru hendaklah buat laporan polis. • Guru hendaklah membuat tuntutan takaful jika kemalangan serius. 3.2 Tatacara Murid Bila Berlaku Kemalangan 121 3.1 Panduan Murid • Jangan bermain, berkejaran dan tolak menolak di lereng bu kit. • Gunakan tangga dan jalan yang telah disediakan. • Jangan menggunakan jalan pintas yang mungkin rnerbahaya. • Jangan tolak menolak ketika naik dan turun bukit. 3. KAWASAN BUKIT • Guru tenangkan mangsa yang terlibat dan jangan tinggalkan mangsa sehingga bantuan tiba. • Guru buat kawalan Pemberita.
• Sentiasa berjalan dalam kumpufan sekurang-kurangnya tiga orang. • Sentiasa berwaspada daripada sebarang kemungkinan bahawa (pokok tumbang, serangan serangga, binatang, lubang dan 'sebaqatnya) semasa dalam perjalanan pergi dan balik sekolah. • Gunakan laluan yang selamat. • Jangan gunakan jalan pintas yang mungkin berbahaya. 122 5. KAWASAN PENDALAMAN 4.1 Panduan Murid • S'entiasa berjalan dalam kumpulan sekurang-kurangnya tiga orang. • Jangan mudah terpengaruh dengan ajakan kawan. • Bersikap tegas untuk mengatakan 'tidak' kepada sesuatu yang bersifat negatif. • Berwaspada dengan orang yang tidak dikenali. • Amalkan nasihat ibu bapa, guru dan orang tua. • Jangan menyimpang ke tempat lain sewaktu pergi dan balik sekolah. • Elakkan diri dengan aktiviti yang tidak sihat (lepak, pergaduhan dsbnya). • Jika anda terlibat/ternampak sesuatu gejala yang tldak baik (pergaduhan, peras ugut dan sebagainya) sila :- o taporkan kepada pihak pentadbiran, guru kaunselor, kakitangan sekolah, ibu bapa atau polis. o Jangan cuba bertindak sendiri untuk mengawal keadaan. 4. KAWASAN PERUMAHAN/BANDAR·BANDAR BESAR KONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT
l<ONSEP DAN MANUAL SEKOLAH SELAMAT 6.2 Tatacara Tlndakan • Jangan bertindak sendirian. • Laporkan kepada guru dan lbu bapa. 6.1 Panduan Murid • Sentiasa berjalan dalam kumpulan sekurang-kurangnya tiga orang. • Bersikap tegas untuk mengatakan tidak kepada sesuatu yang bersifat negatif. • Berwaspada dengan orang yang tidak dikenali. • Amalkan nasihat ibu bapa, guru dan orang tua. • Jangan menyimpang ke tempat lain sewaktu pergi dan balik sekolah. • Elakkan diri dengan aktiviti yang tidak sihat (lepak, pergaduhan dan sebagainya). • Jangan libatkan diri dengan aktiviti negatif. 6. KA WASAN RANCANGAN ( FELDA/FELCRA I SLD ) • Gunakan jalan yang telah disediakan. • Pastikan anda memakai kasut atau beg yang mempunyai bahan reflektif. • Sentiasa membawa lampu suluh Oika ada). • Sentiasa membawa payung dan baju hujan. 123
CARTA AuRAN TATACAAA MENANGAN1 lsu KesB.AMATAN Sediakan laporan Hospital dan laporan polis untuk tuntutan Tidak Kes Polis/Laporkan untuk tuntutan ------11111 Beritahu Penjaga Seri us Dapatkan rawatan kecemasan mengikut jenis kemalangan Rekod Laporkan kepada guru/guru bertugas Kemalangan Tidak CARTA ALIRAN TATACARA APABILA BERLAKU KEMALANGAN DI LUAR/DALAM SEKOLAH Pergi ke sekolah seperti biasa
CARTA ALtRAN TATACARA MENANGANI lsu KeseL.AMATAN Tam at Lapor kepada PPD/JPN/Polis Kawai Menyemak Jadual kedatangan mu rid. Memberikan arahan kepada murid ke tempat selamat Padamkan suis Memaklumkan kepada PPD, JPN dan Polis. ii 11111 Lapor dan cari CARTA ALIRAN TATACARA GURU MENGHADAPI BANJIR Bunyikan loceng kecemasan
CARTA At.1RAN T ATACAAA MENANGANI lsu KESELAMATAN iii Tam at Berpindah ke tempat tinggi yang lebih selamat mengikut arahan guru + 11111 + Tutup semua suis elektrik CARTA AURAN TATACARA MURID MENGHADAPI BANJIR Lapor jika ada sebarang insiden kepada guru, Kaunselor, Pengetua, Guru Besar
CARTA AuRAN TATACARA MENANGANI lsu KesELAMATAN iv Selesai Laporan Bertulis Lapor kepada PPD/JPN Ambil Tindakan Merujuk kes kepada Guru Besar/Pengetua/ Kaunselor Merekodkan kes 1111 Menyiasat Kes • 1111 • 1111 • 1111 • CARTA ALIRAN TATACARA MENANGANI PERSELISIHAN KAUM Menerima Laporan
CARTA AuRAN TATACARA MENANGANI lsu KeSEL.AMATAN Tindakan terhadap Pengganggu Siasatan lanjut oleh guru berkenaan lsi Borang Rakan/ lbu Bapa/ Orang yang dipercayai v • 1111 • 1111 Kaunselor/ Guru/ Guru Tingkatan Pengetua/ Guru Besar 1111 Melapor kepada • CARTA ALIRAN TATACARA MURID MENANGANI GANGGUAN SEKSUAL Mula (Kes yang berlaku)
CARTA ALIRAN TATACARA MENANGANI lsu KESELAMATAN Tam at Lapor kepada pihak polis Buat pemeriksaan doktor {jka perlu} lsi Borang vi CARTA AURAN TATACARA IBU BAPA (GANGGUAN SEKSUAL) Berjumpa Guru Besar/Pengetua/ Kaunselor
CARTA ALIRAN TATACARA MENANGANI lsu KesEL.AMATAN vii Pemantauan (kenal pasti fizikal/tanda bahaya} Melabel fizikal/tempat yang bahaya Mesyuarat dan bentuk AJK keselamatan Taklimat Bah a ya Rujuk 11111 .... Pentadbir + Tiada bahaya (memuaskan) Mesyuarat 1111 Penilaian Staf/PIBG + + Bantuan 11111 Tindakan susulan/ Pihak Luar Penambahbaikan CARTA ALIRAN TATACARA KESELAMATAN FIZIKAL SEKOLAH Mengadakan taklimat
CARTA AuRAN TATACARA MENANGANI lsu KesB.AMATAN Pergi ke sekolah seperti biasa Sediakan laporan Hospital dan laporan polls untuk tuntutan Laporkan kepada Polis Kes Polis/Laporkan untuk tuntutan Beritahu Penjaga Bawa ke hospital Dapatkan rawatan kecemasan mengikut jenis kemalangan Seri us Rekod Laporkan kepada guru/guru bertugas viii Tidak Tidak CARTA ALIRAN TATACARA (RAWATAN KECEMASAN} Kemalangan
CARTA ALIRAN TATAOARA MENANGANI lsu KeseLAMATAN Tindakan susulan /Penambahbalkan Tlada bahaya (memuaskan) Penilaian Pemantauan (kenal pasti kawasan/tanda bahaya) Mengadakan taklimat Melabel kawasan/ tempat bahaya Mesyuarat dan bentuk AJK keselamatan ix CARTA ALIRAN TATACARA KESELAMATAN PERSEKITARAN/LOKASI SEKOLAH Bahaya Taklimat Bantu an Plhak Luar Mesyuarat Staf/PIBG Rujuk Pentadbir
x Fallkan .. Buat laporan bertulls • Laporkan kepada plhak polis .. Laporkan kepada Guru Besar/Pengetua jlka kes yang menyalahi undang-undang. Seri bimbingan dan kaunseling .. Siasat kes Hubungi Kaunselor Sekolah. + 11111 • ! CARTA ALIRAN TATACARA (BEBAS ROKOK & DADAH) Kenai pasti murid terlibat.
Lapor kepada GPK/ PK HEM Pastikan semua murid meninggalkan bangunan xi Kes kehilangan .. ___ lapor kepada polls, pasukan penyelamat Kehilangan Terima laporan --· ~~ kedatangan Edarbuku kedatangan Lapor kepada polls, bomba, pasukan --.-- penyelamat PK HEM/ Kaunselor Bunyikan loceng kecemasan Lapor kepada PK --- HEM kecemasan cart Ambit kedatangan Murid beratur untuk keluar Gurukelas CARTA ALIRAN TATACARA GURU MENGHADAPI KEBAKARAN Warden Blok
CAATA AURAN TATACAAA MeNANGANI lsu KeseLAMATAN + xii Ta mat DlruJuk kepada pakar sakit Jlwa di hospital Jlka perlu Tindakan lanJut ( Jumpa kaunselor) Ta mat Selesai Menglsl borang Memaklumkan kepada pihak sekolah Selesai Mendengar masalah anak CARTA ALIRAN TATACARA IBUBAPA BAGI KES GANGGUAN EMOSI DAN ROHANI Mula Tindakan plhak sekolah
CARTA ALIAAN TATACAAA MeNANGANI lsu KeseLAMATAN xiii Ta mat MeruJuk kes kepada kaunselor Guru mengambll tlndakan Menglsl borang Luahkan perasaan BerJumpa dengan orang yang dipercayai CARTA ALIRAN TATACARA MURIP BAGI KES GANGGUAN EMOSI DAN ROHANI Mula
CARTA ALIRAN TATAOARA MeNANGANI lsu KeseLAMATAN xiv Tlndakan terhadap Permangsa Siasatan lanJut oleh guru berkenaaan lsi Borang Rakan / lbubapa/ Orang Vang Dipercayai Tam at Guru mata peiajaranl Kaunselor I PK HEM Pengetua I Guru besar Buat laporan kepada Kejadian kes CARTA ·ALIRAN TATACARA MURID BAGI KES MEMBULI
CARTA AlrAAN TATACARA MeNANGANI lsu KESELAMATAN xv Tam at Merujuk kes kepada kaunselor Tlndakan terhadap mangsa dan pemangsa Menyiasat kes untuk mencari kesahihan aduan Mengisi borang aduan Menerima aduan CARTA ALIRAN TATACARA GURU BAGI KES MEMBULI Kejadian
CARTA AuRAN TATACARA MENANGANI lsu KesELAMATAN xvi Tam at Melapor kepada polis -jika perlu Merujuk kepada kaunselor Mengambil tindakan Guru menyiasat aduan Murid mengisi borang aduan Guru menerima aduan Membuat aduan kepada guru atau ibubapa CARTA ALIRAN BAGI KES PERAS UGUT Kejadian
CARTA ALIRAN TATACARA MENANGANI lsu KeseLAMATAN xvii Tam at Memberl perlindungan kepada mangsa Buat Laporan Polis Pemerlksaan Doktor (jika perlu) / Mengisi Borang Berjumpa Guru Besar/ Pengetua I Kaunselor Kejadian CARTA ALIRAN TATACARA IBUBAPA BAGI KES SUMBANG MAHRAM