หนังสือก.ไก่ ขยายธรรม

ก.ไก ขยายธรรม˹ѧÊ×Í¢Ò´ÕÍ¹Ñ ´Ñº 1

ก.ไก ขยายธรรม 1

คํานํา

การสอนธรรมะใหกบั ประชาชน หรอื แมแ ตการใหขอ คิดเพือ่ เตอื นใจคน เชื่อวาหลายคนอยาก
จะทาํ เพราะเปนสิง่ ท่ดี งี าม เปน บญุ กศุ ล เปนการเพิ่มวาสนาบารมแี กตนเอง อกี ทัง้ ยังแสดงถงึ ความ
มีเมตตาธรรมอยใู นหัวใจดว ยระลึกวา เพอื่ นมนุษยท ีเ่ กดิ แก เจ็บ ตาย ในโลกน้ี มหี ลายชีวิตทีก่ ําลัง
รอความชวยเหลือ รอพบแสงสวางปลายอุโมงค การหยิบยื่นใหความเมตตาใหความชวยเหลือดวย
การชี้ชองทาง ใหคาํ แนะนําท่ีดี จึงถอื วา เปนบญุ กุศลอยา งแทจรงิ ควรแกก ารเคารพนบั ถือ ดงั พทุ ธ
วจนะทว่ี า “สพพฺ ทานํ ธมมฺ ทานํ ชินาติ การใหธ รรมเปนทานชนะการใหทงั้ ปวง”

หนังสือ ก.ไก ขยายธรรม เลมน้ี ขาพเจาต้ังใจเขียนขึ้นเพ่ือถายทอดประสบการณที่เคยเปน
วิทยากรอบรมในสถานท่ีตางๆ ไดรวบรวมส่ิงละอันพันละนอยมาเรียบเรียงรวบรวมใหเปนรูปเลม
โดยใชพยัญชนะไทยทั้ง 44 ตัวมาเปนหลักในการอธิบายความ ขยายเร่ืองราวท่ีเก่ียวกับอักษร
ตวั นน้ั ๆ เชน ก.ไก จะหยิบยกนสิ ยั ของไก ธรรมะที่ไดจ ากไก นิทานธรรมที่

ผูกพันกับไก มาเปนขอ อธิบายขยายความไปตามลาํ ดบั ถึงอกั ษรสุดทาย ฮ.นกฮูก ในลกั ษณะที่
คลายๆ กนั เนื้อหาสาระและความสนกุ เพลดิ เพลินท่ีแฝงอยใู นแตละเรอื่ งของหนังสือเลมน้ี ขา พเจา
หวังวา คงเปนประโยชนกับทานผูอานโดยเฉพาะผูท่ีตั้งใจเปนวิทยากร เปนพระสงฆนักเทศน
นักปาฐกถาไดไมมากกน็ อย

ขอขอบคุณครูบาอาจารยท้ังหลายท่ีไดประสิทธ์ิประสาทวิชาความรูให ขอบพระคุณเจาของ
บทความ เจาของความคิดความอานท่ีขาพเจาขออนุญาตนําเอาบางบทบางตอนมาผูกใหเปนกรณี
ตัวอยา ง เกิดเปน ประโยชนตอ ทา นผอู า นยิง่ ๆ ขนึ้ ไป หากมีขอ บกพรอ งประการใด ทท่ี านพบเห็นใน
หนังสือเลม นี้ ขา พเจา ขออภัยมา ณ ทน่ี ่ีดวย

ประดิษฐ กลาสี
มกราคม 2557

2 ก.ไก ขยายธรรม

อนุโมทนากถา

ในปพุทธศักราช 2557 นี้ ไดมีหนังสือท่ีมีสารประโยชนเพ่ือใชเปนคูมือในการอบรม
ศลี ธรรม สง เสรมิ คณุ ธรรมจรยิ ธรรมในสงั คมเกดิ ขน้ึ มาอกี หนงึ่ เลม ชอื่ วา “ก.ไกข ยายธรรม” รวบรวม
ขึ้นจากประสบการณใ นการเปนวิทยากรของ อาจารยป ระดษิ ฐ กลาสี อดตี พระมหาเปรียญธรรม 6
ประโยค ซ่งึ อาตมภาพรูจกั ทานเปน อยางดี ทานเปน นกั ปาฐกถา เปนวทิ ยากร เปน อาจารยส อนวชิ า
พระพุทธศาสนาโรงเรียนปว อ.ปว จ.นาน สําหรับวิทยาลัยสงฆนครนานหรือวัดพระธาตุแชแหง
พระอารามหลวง มีกิจกรรมที่เก่ียวกับการอบรมส่ังสอนศีลธรรมแกนักเรียน นักศึกษาหรืออบรม
ธรรมะสําหรบั เยาวชนและประชาชน ก็ไดเชญิ ทา นมาเปนวิทยากรทกุ ครั้ง แตละครง้ั ในการบรรยาย
นนั้ ทานอาจารยป ระดษิ ฐ กลาสี จะมีเทคนิคในการถา ยทอดหลักคาํ สอนเปน ภาษารว มสมัย ทําให
ผฟู ง สนุก ไดส าระ ไมเบอ่ื หนาย ซง่ึ นบั วาหาไดย ากย่ิงในยุคปจจบุ นั

ทา นไดม าปรกึ ษากบั อาตมภาพวา อยากรวบรวมสงิ่ ละอนั พนั ละนอ ยทเ่ี กดิ จากมวลประสบการณ
ในการเปนวิทยากรมารวบรวมไว เพื่อใหผูที่สนใจนําไปเปนคูมือการบรรยายอาตมภาพเห็นวา เปน
สง่ิ ทด่ี แี ละมปี ระโยชนอ ยา งยงิ่ ตอ นกั ทาํ งานเผยแผพ ระพทุ ธศาสนาและผทู ส่ี นใจ จงึ ใหค าํ ปรกึ ษาและ
สนบั สนนุ ในเรอ่ื งการจดั พมิ พ และดาํ เนนิ การไปพรอ มกนั กบั หนงั สอื “พระพทุ ธศาสนาในเมอื งนา น”
ที่อาตมภาพไดรวบรวมไวจัดพิมพในคราวเดียวกัน ตองขอชื่นชมยินดีกับความวิริยะอุตสาหะและ
ความมนี า้ํ ใจของทา นอาจารยป ระดษิ ฐ กลาสี ทไี่ ดเ ลง็ เหน็ ประโยชนต อ สว นรวมผลติ หนงั สอื ทม่ี คี ณุ คา
ออกมาสสู ังคม ในอนาคตคงไดมีหนงั สือทเ่ี กิดจากภูมิรู ภูมิธรรมของทานอาจารยตามมาอกี หลายๆ
เลม จงึ ขออนุโมทนากบั ทา นอาจารยประดษิ ฐ กลาสี มา ณ โอกาสนด้ี วย

พระชยานันทมนุ ,ี ดร.
เจา อาวาสวดั พระธาตุแชแ หง พระอารามหลวง จ.นา น

ก.ไก ขยายธรรม 3

คาํ นยิ ม

อาตมาไดรับมอบหมายจาก พระเดชพระคุณทานเจาคุณอาจารย พระชยานันทมุนี, ดร.
เจา อาวาสวดั พระธาตแุ ชแหง พระอารามหลวง ผอู าํ นวยการสถาบันวจิ ัยพุทธศาสตร วทิ ยาลยั สงฆ
นครนาน เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ตําบลมวงตึ๊ด อําเภอ
ภูเพียง จังหวัดนาน ใหเปนผูประสานงาน การจัดพิมพหนังสือ ท่ีทรงคุณคาดานพระพุทธศาสนา
ดา นประวตั ศิ าสตร ดา นสง เสรมิ คณุ ธรรมจรยิ ธรรมแกเ ดก็ และเยาวชนไทย เปน หนงั สอื ทนี่ า อา นมากๆ
หนังสอื เลม นมี้ ชี ่ือวา ก.ไก ขยายธรรม เรียบเรยี งโดย...อาจารยป ระดษิ ฐ กลาสี ปธ.6 อาจารยสอน
วิชาพระพุทธศาสนา โรงเรียนปว อําเภอปว จังหวัดนาน ซึ่งทานอาจารยเปนพิธีกรฝปากกลาแหง
พระนครหลวงเมืองนานมายาวนานนบั 30 ป และเม่ือสมยั ทีท่ า นเปน พระหนุมไฟแรง รุนยุคบกุ เบกิ
งานดานการเผยแผพระพุทธศาสนารุนแรกๆ ในพระนครหลวงเมืองนาน ทานเปนลูกศิษยเอกของ
พระเดชพระคุณพระธรรมโกศาจารย (หลวงพอปญญานันทะ ภิกขุ) อธิบดีสงฆแหงวัดชลประทาน
รังสฤษด์ิ จังหวัดนนทบุรี อาตมาไดอานตนฉบับแลวรูสึกประทับใจมากๆ ในเนื้อหาสาระ นาอาน
สนกุ สนาน ไมน าเบอื่ มีการจดั วางเน้อื หา ทองเร่ืองไดนาสนใจ มีทง้ั คตธิ รรม คาํ คม นบิ าต นกิ าย
นิยาย คาถา ความรใู นตาํ นานพ้นื บานตางๆ นิทานธรรมบท นทิ านชาดก และพทุ ธศาสนสุภาษติ
ที่สะทอนถึงวิถีชีวิตของคนเมืองนาน และชาวพุทธในอดีตไดเปนอยางดี จึงขันอาสาหลวงพอทาน
เจา คณุ อาจารยช ว ยประสานงานโรงพมิ พ ทาํ รปู เลม ตรวจตน ฉบบั และการจดั หาเจา ภาพ มหาเศรษฐี
ผใู จบญุ ผสู นบั สนนุ คาํ้ จนุ บวรพระพทุ ธศาสนา จดั พมิ พ เผยแผ โฆษณาประชาสมั พนั ธ เพอื่ ใหห นงั สอื
เลมน้ีเปนท่ีรูจักแพรหลาย และเปนประโยชนตอวงการศึกษาไทย มีปราชญทานหน่ึงเคยกลาวกับ
อาตมาวา ในการทจ่ี ะทาํ สงิ่ ใดกแ็ ลว แต ไมว า จะเปน การทาํ งาน การศกึ ษาเลา เรยี น หรอื การการเผยแผ
พระพุทธศาสนา และปฏบิ ัตธิ รรม สิ่งสําคญั ทีเ่ ราตองมคี อื หลักสัปปุรสิ ธรรม 7 ประการคือรจู กั เหตุ
รจู กั ผล รจู กั ตน รจู กั ประมาณ รจู กั กาล รจู กั บคุ คล รจู กั ชมุ ชน อาตมาเชอ่ื มน่ั วา ถา นกั เรยี น นกั ศกึ ษา
เดก็ เยาวชน คนรนุ ใหม คนวยั ทาํ งาน คนวยั ผสู งู อายไุ ดอ า นหนงั สอื เลม นจ้ี ะทาํ ใหเ ขา ใจหลกั สปั ปรุ สิ
ธรรม 7 ประการ ในเชิงปฏิบตั ิไดเ ขา ใจอยา งงา ยๆและรวดเรว็ ยงิ่ แลวถา เขาเหลา นั้นสามารถนําแกน
สารตั ถะธรรมจากหนงั สือเลม น้ไี ปแนะนํา พรํา่ สอน แกบุตรหลานหรอื คนทเี่ ขารกั อาตมาเช่อื มน่ั วา
โลกใบนจ้ี ะนา อยขู นึ้ อกี มาก และพยญั ชนะไทย 44 ตวั กจ็ ะไมถ กู ลมื เลอื นไปตามกาลเวลาแตต รงกนั
ขามจะมีผูค นใหค วามสาํ คญั และใสใจในการเรียนการสอนวชิ าภาษาไทยเพิ่มมากข้นึ

4 ก.ไก ขยายธรรม

ขออานิสงสของการประสานงานการจัดพิมพหนังสือ ก.ไกขยายธรรม เลมน้ีจงดลบันดาลให
พระเดชพระคณุ ทา นเจา คณุ อาจารย พระชยานนั ทมนุ ,ี ดร. เจา อาวาสวดั พระธาตแุ ชแ หง พระอาราม
หลวง โยมอาจารยป ระดษิ ฐ กลาสี ทา นเจา ภาพ มหาเศรษฐผี ใู จบญุ ผสู นบั สนนุ คาํ้ จนุ พระพทุ ธศาสนา
ทุกๆ ทาน รวมทั้งบริษัทโรงพิมพลอลานนา จงรุงเรืองดวยพระสัทธรรมคําสอนขององคสมเด็จ
พระชนิ วรสมั มาสมั พทุ ธเจา และอยเู ปน กาํ ลงั สาํ คญั แกป ระเทศชาติ และสบื ทอดตอ อายบุ วรพระพทุ ธ
ศาสนาสนิ้ จริ กาลยาวนาน เจรญิ ยง่ิ ดว ยสรรพศริ ิ สรรพมงคล สรรพสมบตั ิ ดว ยจตุ รพธิ พรชยั 4 ประการ
คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณ ธนสารสมบตั ทิ กุ ทพิ าราตรกี าลเทอญฯ

พระครสู งั ฆรกั ษอภิวรรณ อภวิ ณฺโณ
พระธรรมทูต พระวิปส สนาจารย
ผช.เลขานกุ ารโครงการพัฒนาองคค วามรแู ละมรดกภูมปิ ญญาแหง ประเทศไทย
วดั พระธาตชุ า งคํ้าวรวหิ าร ต.ในเวยี ง อ.เมอื ง จ.นาน

ก.ไก ขยายธรรม 5

คาํ นิยม

หลังจากไดรับตนฉบับหนังสือเร่ือง ก.ไก... ขยายธรรม จาก ทานพระครูสังฆรักษอภิวรรณ
อภวิ ณโฺ ณ พระอาจารยท พี่ กั อยู ณ วดั พระธาตชุ า งคาํ้ วรวหิ าร ใหผ มลองอา น ผมเหน็ ถงึ ความกระชบั
นารักในการนําเสนอพระธรรมคาํ สง่ั สอนขององคส มเดจ็ พระสมั มาสมั พุทธเจา ที่นาํ มาถายทอดเปน
คูม ือแนวคดิ สามญั ประจําบานแบบอปุ มาอุปมยั ใหคนท่ัวไปเขา ใจไดอ ยางงายๆ สนุกสนานอา นแลว
ยิม้ ทราบภายหลังวาไดรับมอบหมายจาก พระเดชพระคุณอาจารยพระชยานันทมนุ ,ี ดร. เจา อาวาส
วดั พระธาตแุ ชแ หง พระอารามหลวง อาํ เภอภเู พยี ง จงั หวดั นา น ใหเ ปน ผปู ระสานงานการจดั ทาํ หนงั สอื
น้ีข้ึนมาเพื่อใหพ ุทธศาสนิกชน อกี ท้งั เยาวชนทง้ั ทเี่ ปน ชาวพทุ ธและผทู ี่นับถอื ลทั ธิ นกิ ายใดๆ กต็ าม
ไดมีโอกาสนําหลักธรรมคําส่ังสอนขององคพระศาสดา ซึ่งเปน หลักธรรมะ ขอ เทจ็ จริงทางธรรมชาติ
มาเปน ขอ คดิ ในการดาํ เนนิ ชวี ติ ตามหลกั สปั ปรุ สิ ธรรม 7 ประการ เปน เครอ่ื งชว ยในการครองสติ ครองตน
ครองคน ครองงาน ซง่ึ หนังสอื ก.ไก... ขยายธรรม ขยายความหลกั ธรรมคําสอน แบบการเลาเรือ่ ง
ของนิยายพ้ืนบานท่ีมีการนําแนวคิดที่พูดถึงความถูกผิดถูกตองท่ีคนทั่วๆ ไป มีอยูแลว มารวบรวม
และนําเสนอใหเ หมาะสมแกเ ดก็ เยาวชน คนรนุ ใหม รวมถงึ ผูใหญว ยั ทาํ งานทีบ่ างครัง้ อาจจะไมคอ ย
มเี วลาและหา งเหนิ จากพระธรรมคาํ สง่ั สอน สว นกสุ โลบายทน่ี าํ มาเรยี บเรยี งในแบบของตวั พยญั ชนะ
นั้นก็ถือวา ตรงกบั วัตถุประสงคข อท่วี า จะทําใหง ายตอการจดจํา และเปน Reminder ใหนึกถึงขอ คดิ
แนวปฏบิ ตั ติ ลอดเวลาทม่ี นษุ ยชาตชิ าวไทยยงั คงใหพ ยญั ชนะในชวี ติ ประจาํ วนั เขา ทาํ นองทว่ี า ธรรมะ
วนั ละนิด จติ แจมใส

ขอแสดงความชื่มชมครับ
อนรุ ักษ ธุระกิจเสรี

( บรรณาธิการบรหิ าร นิตยสาร Hi นาน )

6 ก.ไก ขยายธรรม

ก.ไก ขยายธรรม 7

สารบัญ หนา
3
เรื่อง 9
ก.ไก 14
ข.ไข 19
ฃ.ฃวด 23
ค.ควาย 26
ฅ.ฅน 30
ฆ.ระฆัง 34
ง.งู 38
จ.จาน 45
ฉ.ฉิง่ 49
ช.ชาง 54
ซ.โซ 56
ฌ.กระเฌอ 61
ญ.ผหู ญิง 65
ฎ.ชฎา 69
ฏ.ปฏกั 72
ฐ.ฐาน 74
ฑ.นางมณโฑ 78
ฒ.ผเู ฒา 81
ณ.เณร 85
ด.เด็ก 88
ต.เตา 92
ถ.ถุง 96
ท.ทหาร 99
ธ.ธง
น.หนู
8 ก.ไก ขยายธรรม

สารบัญ

เรือ่ ง หนา
บ.ใบไม 101
ป.ปลา 105
ผ.ผง้ึ 108
ฝ.ฝา 111
พ.พาน 114
ฟ.ฟน 116
ภ.สาํ เภา 119
ม.มา 121
ย.ยกั ษ 124
ร.เรือ 127
ล.ลงิ 131
ว.แหวน 135
ศ.ศาลา 138
ษ.ฤษี 142
ส.เสอื 145
ห.หีบ 148
ฬ.จุฬา 152
อ.อาง 155
ฮ.นกฮกู 158

ก.ไก ขยายธรรม 9

ก.เอย ก.ไก

ไก เปน สัตวปก มีประโยชนตอมนุษยห ลายดาน เชน นาํ มาปรุงอาหาร เล้ียงไวเปนไกชน ไก

ขันบอกเวลาตอนเชา ขนไก ทําเปนอุปกรณทําความสะอาด นําเปนเครื่องเซนภูติผีในพิธีกรรมพ้ืน
บา น ฯลฯ เด็กๆ ชอบถามปญ หาโลกแตกวา “ระหวางไกกับไข อนั ไหนเกดิ กอ น” สุดทายไกก เ็ กดิ
กอนจนได เพราะ ก.ไก มากอ น ข.ไข

เพลงกกุ กุก ไก

ตอนเปนเด็ก เพลงกุกไก เปน เพลงทค่ี นุ หูมาก สมยั เดก็ คงฟง แลวผานหูไมไ ดขบคิด “ กุก กุก
ไก เลยี้ งลกู มาจนใหญไ มม นี มใหล กู กนิ ลกู รอ งเจยี๊ บ เจยี๊ บ แมก เ็ รยี กมาคยุ ดนิ ทาํ มาหากนิ ตามประสา
ไกเอย ”

มโี อกาสไตรต รองดู เพลงนบี้ ง บอกนสิ ยั ของไกไ ดห ลายประการ เชน การเลยี้ งลกู จนเตบิ ใหญ
ทัง้ ๆ ทไ่ี มมีนมใหลูกกิน การแสดงความรกั ของแมท ี่มีตอ ลกู พอลกู รองเจี๊ยบๆ แมร ูดว ยสัญชาตญาณ
วา ลูกของแมกําลังหิวแมรูสึกเปนทุกขข้ึนมาทันใด ตองทําอะไรสักอยางเพื่อดับความหิวใหแกลูก
ภาพของแมไกท ีก่ างปก โอบอมุ กางสองปก ออกคลมุ พาลูกทัง้ กลุม เขา เลา ชางเปนภาพท่ีนา ประทบั
ใจเหน็ แลวสบายใจ ยง่ิ เปนภาพขณะที่แมไกพ าลกู เดนิ ขามถนน เห็นแมไ กละลาละลัง หนั รหี นั ขวาง
เปน หว งลกู กลวั ลกู จะไดร บั อนั ตราย นห่ี รอื คอื ความรกั ความเมตตาของแมท พ่ี รอ มจะตายแทนลกู ได
ภาพขา วหนา หนงั สอื พมิ พท ล่ี งขา วพอ แมพ กิ ารตาบอด สามารถทาํ มาหากนิ ดว ยความยากลาํ บากเลย้ี ง
ดลู กู ตาดถี งึ 2 คนได แสดงใหเ หน็ ชดั เจนวา ไมว า คนหรอื ไก ยอ มรกั ลกู สมาํ่ เสมอ พอโตขนึ้ เสยี งเพลง
ดาวลกู ไกก แ็ วว เขา มาในโสตประสาท พราํ่ พรรณนาความเสยี สละของแมท ต่ี อ งแสดงความกตญั ตู อ
เจา ของ ดวยการโดดเขากองไฟ บทเพลงน้ีระบุการสอนลกู ไกท้ังเจ็ดตัวใหร กั กนั ดแู ลกัน เจาตัวใหญ
สายสวาท อยา เกรี้ยวกราดนอ งๆ จงปกครองดูแลใหเ หมือนดังแมเ ล้ียงเจา... สดุ ทายกโ็ ดดเขากองไฟ
ทัง้ นํา้ ตา

10 ก.ไก ขยายธรรม

ลูกเทวดา

คนเราตอ งศึกษากลวิธีเล้ียงลูกจากไก เพราะคําวา “ ลูกเทวดา ” กาํ ลังระบาดในหมคู นทเ่ี ล้ียงลกู ไม
เปน ในยคุ ท่โี ลกไรพรมแดน แตล กู ๆ กลบั ขาดแคลนความกตัญู เลี้ยงลูกไมรจู ักโต ไมเหมือนไกที่
เลี้ยงลกู ไดระยะหนง่ึ กป็ ลอ ยลูกเผชญิ โลกตามลําพัง โดยมีแมค อยดูอยูหา งๆ เสมอื นจะบอกลกู วา “
ลูกรัก ลูกคุยเขี่ยหาอาหารเองไดแลว ขอใหลูกสรางชีวิตของลูกดวยตัวของลูกเองเถิด แมเองตอไป
ตองแบกภาระเลี้ยงลกู เล็กๆ อกี หลายตวั คงไมม ีปญญามาดแู ล มาปกปอ งลูกเหมอื นเกา เหมือนหลงั
แลว ” แตล ูกคนกลบั ตรงกนั ขา ม ผูเปนแมท่เี ล้ียงลูกไมเ ปน ตอ งคอยประคบประหงมเลย้ี งลูกไปจน
แกเฒา ถามวาดีไหมท่ีแมรักลูก ตอบวา ดี แตในโลกแหงความเปนจริง ตองมีการสูญเสีย มีการ
พลัดพราก เม่อื วันน้ันมาถึง ลกู ของแมจ ะอยูตามลาํ พังไดอ ยา งไร แมตองกลุมใจกับลกู เทวดา แมตอ ง
เสียใจ ตองหล่ังนํ้าตากับลูกเนรคุณ ลูกทรพี คร้ังแลวครั้งเลา บางทีแมตองหายาแกปวด ยาระงับ
ประสาทมารบั ประทาน เหลอื บดไู กส ิ เคยเหน็ แมไ กป วดหวั เคยเหน็ แมไ กก นิ ยาคลายเครยี ด บา งหรอื
เปลา มแี ตค นเราทีก่ ินยาลดความเครียด หลวงพอพุทธทาส ไดป ระพันธบ ทกวหี วั ขอ “ อาจารยไก ”
เพ่ือเปน ขอคดิ สะกิดใจ ดงั น้ี

ถาคนเราเปรียบกบั ไกดใู หดี มันไมม นี อนไมห ลับไมป วดหวั
ไมม โี รคประสาทประจําตวั โรคจติ ไมม ากลั้วกบั ไกนอย
คนในโลกกนิ ยาเปน ตันตนั พวกไกมนั ไมต อ งกินสกั เทา กอย
หลบั สนิทจิตสบายรอยท้งั รอย รูสึกนอยแหง น้ําใจอายไกเ วย
ไดเ ปนคนหรือจึงไดน อนไมห ลบั ควรจะนับวาเปนบาปหรือบุญเหวย
มธี รรมะกนั เสียนะอยาละเลย อยเู สบยไมล ะอายแกไ กมนั

ไกตรงตอ เวลาและหนา ท่ี

ไกไ มม ีนาฬก า ไกไมร ูว า นาฬกาโรเลก็ ซร าคาเทาไร แตไ กรูว า เม่ือใกลจะเชาตรู กอนแสงเงิน
แสงทองจะสอ งฟา ภาระหนา ทข่ี องตนคอื ตอ งโกง คอขนั จะเพอื่ ความสนกุ สนานหรอื เพอ่ื เปน นาฬก า
ปลกุ ผคู นกแ็ ลวแตจ ะเดา แตทกุ เมอื่ เชอ่ื วนั จะเกิดเหตกุ ารณเชนน้ี ไมม ีวนั ใดทไี่ มไ ดยนิ เสียงไกขัน คน
เรามนี าฬกาแตไมค อยตรงตอ เวลา มกี ารศึกษาแตชอบเอาเปรยี บผูอืน่ มที ่ีนอนราคาแพง แตน อนไม
หลบั มีภาระทีจ่ ะตอ งทาํ แตน อนตืน่ สายทาํ ใหภ าระงานเสียหาย

ก.ไก ขยายธรรม 11

มีนิทานปรัมปราเลาวา แตเดิมมีพระอาทิตยขึ้นพรอมกัน 7 ดวง สรางความเดือดรอนใหกับ
บรรดาสิ่งมีชีวติ บนโลกอยางมากมาย ในฐานะทมี่ นษุ ยเ ปนผูฉลาดที่สุดในบรรดาสัตวท ้งั ปวง
จึงออกอุบายขับไลพระอาทิตยไปทีละดวง ดวงสุดทายก็หลบหนีไปอยูในถ้ํา เมื่อไมมีแสงจาก
พระอาทิตย ความมืดก็บดบังทุกสิ่งทุกอยาง ความเยือกเย็นก็เขามาเยือน ความเดือดรอนก็เกิดขึ้น
กับมวลมนุษยและสัตว ในที่สุดมนุษยก็ออกอุบายใหสิงสาราสัตวไปเชิญพระอาทิตยออกมา
เรม่ิ จากใหส งิ โตสง เสยี งคาํ รามขมขูใหพ ระอาทิตยเ กิดความหวาดกลวั แลว ออกมา แตก็ไมเปน ผล ให
ชา งรอ งและกระทบื เทา หนา ปากถา้ํ กไ็ มเ ปน ผล เหลอื สดุ ทา ยคอื ไก สง ไกไ ปรอ งเพลงทาํ นองเชญิ ชวน
พระอาทิตยใหออกมา ปรากฏวาไดผลเกินคาด พระอาทิตยไดยินเสียงรองของไก เกิดความรูสึก
ประทบั ใจอยากจะเห็นวา มนั เปนสตั วต วั ไหนหวา เสยี งรอ งทาํ ไมชา งไพเราะ จําจะตอ งออกไปดสู กั
หนอย วาแลวก็เคลื่อนตัวออกจากถํ้า มนุษยและฝูงสัตวก็เฮฮาโหรองดีใจกันยกใหญ พระอาทิตย
บอกวา ตอไปหากจะใหขา ออกมาก็ใหเจา ตัวน้ี (ไก) มารองเพลงใหฟง แลวขา จะออกมา นบั แตนั้น
เปน ตน มา เมอื่ เสยี งไกข นั ไมน านนกั พระอาทติ ยจ ะโผลข นึ้ ทางขอบฟา ดา นตะวนั ออก (จะเชอ่ื หรอื ไม
ก็ตามใจทานเถอะ) เมื่อไกรูคุณคาของเวลาและตั้งใจทําหนาท่ีที่ตนเองจะพึงทําทุกเม่ือเช่ือวันเชนน้ี
นับเปนกรณีศึกษาท่ีนานํามาสอนเหลามนุษยท้ังหลายผูซ่ึงใสนาฬกาเรือนเปนหม่ืนเปนแสน แตไม
คอยตรงตอ เวลา มีขอ อา งสารพดั ในการกลบเกลือ่ นใหด ูดีเม่อื ตนเองมาทาํ งานสาย

เคยไปชมดนตรขี องนักรอ งลกู ทุง ท่นี ําวงดนตรไี ปเปด วกิ แสดงตามงานตา งๆ บรรดาหางเครือ่ ง
และนกั รองประดบั วงจะออกมารองเพลงไปเรอ่ื ยๆ โนน แหละเวลาดึกๆ ประมาณ 4–5 ทมุ นักรอ ง
นําที่ผูคนรอคอยถึงจะออกมาปรากฏตัว ตัวอยางเชนน้ีถือเปนเร่ืองธรรมดาสําหรับการขมวดเกลียว
แหง ความอยากชมใหกระชับเขา จนถึงจดุ อ่ิมตัว ความเบือ่ หนายกลายเปน ความตื่นเตน ขนึ้ ทนั ใด แต
สําหรับการปฏิบตั หิ นาท่ขี องขาราชการ เวลาถือวาสาํ คัญมาก การตรงตอเวลายอมสงผลใหอ งคกร
พัฒนาไปสูความเจริญได เห็นความสําคัญของเวลาแลวโปรดไดเปลี่ยนนิสัยเพื่ออะไรๆ จะได
เปล่ียนแปลงดังคาํ วา

“ ตน ไมยงั ผลัดใบ ไกยังถายขน คนตอ งเปลี่ยนนิสยั ”

12 ก.ไก ขยายธรรม

เอาเปรียบไก

มนุษยคือเหลากอแหงความเห็นแกตัว เพียงเพราะอยากสนองตัณหาของตนเทานั้น มนุษยก็
สามารถจะฆาสัตวนานาชนิดได ฆาชางเอางา ฆาเลียงผาเอาน้ํามัน ฆาฉลามเอาหู ฆางูเอาดี
ฆา หมเี อาองุ ตนี (อา ว แลว มนั เกย่ี วกบั ไกต อนไหนน)่ี ไก กไ็ มเ วน ถกู มนษุ ยเ อาเปรยี บ หากใครมโี อกาส
ไปชมฟารมเล้ียงไกข นาดใหญ จะรสู ึกสงสารและสมเพชไกม ากวถิ ชี ีวิตปกตขิ องไกต ามธรรมชาติ จะ
นอนกลางคนื จะตน่ื ตอนเชา เพราะมนั รวู า กลางคนื เปน ชว งเวลาแหง การพกั ผอ น หลงั จากเหนด็ เหนอ่ื ย
จากการคยุ เขี่ยมาทง้ั วัน แตสําหรบั ไกใ นฟารม หาไดใ ชช วี ติ ตามปกตวิ สิ ยั ไม เพราะความเอาเปรียบ
นน่ั เอง พวกมนษุ ยใ ชไ ฟฟา สอ งไวใ นเลา ไกต ลอดวนั ตลอดคนื ไกพ อเหน็ แสงสวา งกค็ ดิ วา เปน กลางวนั
ก็กินเอากินเอา งวงขึ้นมาก็เผลอหลับไป พอไกตัวอื่นมากระแทกหรือมาชนใส ก็สะดุงตื่น เห็นแสง
สวา ง “อา วกลางวนั แลวนี”่ กินตอ เปนเชนนท้ี ําใหไ กท่ีเล้ียงในฟารมโตเร็ว ขายเร็ว เหน็ ภาพไกใ น
ฟารม แลว

คนเรานาจะลดละเลิกความเห็นแกต ัวลงบาง ความเหน็ แกตัวเกิดจากตัณหาบงการอยากได
อยากมี อยากเปนเพ่ือสนองกิเลสตณั หาทั้งสนิ้ ตณั หาเหมอื นทะเลถมเทาไรไมร จู กั เตม็ ทานผรู ูบอก
วา ตอ ใหฝ นทีต่ กลงมาเปนเหรียญหาทกุ เมด็ กไ็ มพ อกบั ความตอ งการของคน หรอื ตอใหภ ูเขาเบือ้ ง
หนาเปนทองคําท้ังลูก ใหคนไปขุดเอาตามใจชอบ ก็ไมพอกับตัณหาของคน เพราะความเห็นแกตัว
นเ่ี อง ทาํ ใหโ ลกทง้ั ใบไมน า อยู แกง แยง ชงิ ดี มอื ใครยาวสาวไดส าวเอามนี ทิ านธรรมเรอ่ื ง “นรก-สวรรค”
มาเลา ใหฟ ง เรือ่ งมีอยูว า

ขอดูสวรรคตัวอยาง

กระทาชายนายคนหน่ึงสมมตชิ ื่อวา นายดาํ ขณะดาํ รงชพี เปน มนษุ ยอยูนั้นไดทํากรรมดีกรรม
ชว่ั ไวหลายสง่ิ หลายอยา งปะปนกันไป เรยี กวาบาปก็มดี กี ป็ รากฏ พอตายลงทา นยมทตู กน็ ําวิญญาณ
ไปพบทานยมบาล เมอ่ื ทา นตรวจดวู ถิ ีชวี ิตในอดตี แลวเห็นวา นายดําคนนเ้ี คยทําทัง้ บุญท้ังบาป จึง
เงยหนาขนึ้ บอกนายดาํ วา “ เอ็งทําดีกบั ทําชวั่ พอๆ กนั มีสิทธขิ์ นึ้ สวรรคและลงนรก เอางใ้ี หเลอื ก
เอา จะขน้ึ สวรรคกอนก็ได หมดบญุ บนสวรรคแ ลว คอ ยลงมาตกนรก หรือจะลงนรกกอ นก็ได พนเวร
พนกรรมแลว คอยข้ึนสวรรค ” นายดาํ เกดิ ความไมแ นใ จจึงบอกทานยมบาลวา “ ทา นครับ ขา พเจา
ขอดูสวรรคนรกตัวอยางกอนไดไหมครับ ” ยมบาลบอกวา “ ได เพ่ือใหเอ็งตัดสินใจถูกตอง โนน
หนา ตา งดา นขวามอื คอื ตวั อยา งของนรกภมู ิ หนา ตา งดา นซา ยคอื ตวั อยา งของสวรรค เปด ดตู ามสบาย
” นายดาํ ตรงไปเปด หนา ตา งดา นขวามอื เพอื่ ดตู วั อยา งสตั วน รกวา อยกู นั อยา งไร พอหนา ตา งเปด ภาพ
ทเ่ี หน็ คอื บรรดาสตั วน รกพากนั นงั่ ลอ มวงทแ่ี ขนของสตั วน รกแตล ะตนมที พั พตี ดิ ไว ตรงกลางวงมหี มอ
ตม ซปุ ที่สง กลิ่นหอมเยา ยวนจมูก

ก.ไก ขยายธรรม 13

สตั วนรกแตละตนพยายามจะใชท พั พีท่ีติดแขนตักตม ซปุ ขน้ึ มากิน แตไมสามารถกนิ ไดเ พราะ
ทัพพียาวเกนิ ประมาณ พอจะถงึ ปากตม ซปุ กห็ กเสียส้ิน จงึ สง เสยี งรองอยา งหิวโหย รา งกายผอมแหง
แรงนอย เปนภาพที่นาสังเวชสลดหดหูเปนอยางยิ่ง นายดําจึงเดินไปเปดหนาตางดานซายเพ่ือดู
ตวั อยา งผทู ่เี กิดบนสวรรค ภาพทีเ่ หน็ คือชาวสวรรคแ ตละคนอวนพดี ีงาม ผิวพรรณเปลง ปลั่ง หนาตา
ยม้ิ แยม แจม ใส กาํ ลงั นง่ั ลอ มวงกนิ ตม ซปุ อยา งเอรด็ อรอ ย ทแ่ี ขนมที พั พตี ดิ อยไู มแ ตกตา งจากสตั วน รก
ไมใชเพราะดามทัพพีสั้นหรอก แตเพราะวาชาวสวรรคเขาไมตักกินเอง แตตักใสปากเพ่ือน แบงกัน
ตกั ใหก นั อยา งมคี วามสขุ นายดาํ จงึ ไดค าํ ตอบทนั ทวี า นรกคอื ความเหน็ แกต วั สวรรคค อื ความมนี าํ้ ใจ
ชวยเหลือเจือจาน เรื่องนี้จบเพียงเทาน้ีเลยไมทราบวานายดํา สุดทายแลวเลือกลงนรกกอนหรือขึ้น
สวรรคกอ น แตเ รอื่ งนส้ี ่อื ใหเ หน็ วา หากครอบครัวใดสมาชกิ ในครอบครัวชวยเหลอื กนั ไมเ ก่ียงงอน
กนั ครอบครวั นนั้ กเ็ ปน แดนสวรรค โรงเรยี นใดนกั เรยี นรจู กั หนา ทมี่ กี ารแบง หนา ทท่ี าํ ดว ยความมนี าํ้ ใจ
โรงเรียนนั้นกเ็ ปน แดนสวรรค ตรงกันขา มหากตางคนตางอยู ตา งคดิ วา ธุระไมใ ช บานน้ันโรงเรียนนัน้
กไ็ มต า งจากนรกเลย เพราะเปน บา นและโรงเรยี นทอ่ี ดั แนน ไปดว ยคนเหน็ แกต วั แลว จะอยเู ยน็ เปน สขุ
กันไดอยา งไร
14 ก.ไก ขยายธรรม

สภุ าษิตท่ขี ้นึ ตนดว ย ก.ไก

กงกรรมกงเกวยี น ความหมาย ทํากรรมไว ผลกรรมตามสนอง
กระตายหมายจนั ทร ความหมาย หมายปองส่งิ ทีเ่ หนอื กวา
กลานักมักบ่ิน ความหมาย กลา ในทางไมถ กู ตองอาจเกดิ อันตราย
ไกงามเพราะขน ความหมาย รูจกั ดแู ลตวั เองอยูเ สมอ แตงตวั ใหดูดี
กนิ บนเรอื นข้รี ดหลงั คา ความหมาย พงึ่ พาเขาแลว ทําใหเขาเดือดรอน (เนรคณุ )
กนิ อยูกบั ปากอยากอยูกบั ทอง ความหมาย รูแลว ทําเปน ไมร ู
เกบ็ เบ้ียใตถนุ ราน ความหมาย เก็บเล็กผสมนอ ย คอย ๆ สะสม
แกงจดื จงึ รคู ณุ เกลือ ความหมาย ยามลาํ บากคิดถึงเขา ยากปกตลิ มื เขา
กาํ แพงมีหูประตูมีตา ความหมาย ระวังอยาประมาท อยาไวใ จอะไรงาย ๆ
เกลยี ดตวั กนิ ไข ความหมาย รงั เกียจเขาแตอ ยากไดประโยชนจากเขา
กนิ อยา ใหเหมอื นหมู อยอู ยาใหเ หมอื นหมา ความหมาย กินอยูใหเ ปนระเบียบเรียบรอ ย

ก.ไก ขยายธรรม 15

ข.ไขในเลา

สัตวท่ีออกลูกเปนไข ถือเปนการเกิด 2 คร้ัง คือเกิดคร้ังแรกเปนไข พอฟกไดที่ก็เกิดอีกครั้ง
เปน ตวั เฉกเชน เดยี วกบั พระพทุ ธองคท เี่ กดิ ครง้ั แรกเปน เจา ชายสทิ ธตั ถะ เปน มนษุ ยอ ยา งเราทา นทงั้
หลาย มีกิเลส มีภรรยา มีบุตร เหมือนชาวโลกโดยท่ัวไป แตครั้นพออายุ 35 ป ไดตรัสรูอนุต
ตรสมั มาสัมโพธญิ าณ เกดิ ใหมอ กี คร้ังหนง่ึ เกดิ เปน พระพทุ ธเจา ศาสดาเอกของโลก จากคนมกี ิเลสได
35 ป เปน คนไมม กี เิ ลสอกี 45 ป การเกดิ ของพระองคใ นคร้ังท่ี 2 น้ี จึงเปน การเกิดที่อศั จรรย ลือลัน่
ไปท้ังแผนดนิ นอ ยคนนักทจ่ี ะทําเชนนี้ได เปลอื กไขคอื กรอบชีวติ

ไข มีเปลือกหุม หอส่งิ มชี วี ิตอยภู ายใน เพอ่ื ความปลอดภยั ฉันใด ชีวติ คนเราท่ตี อ งการความ
ปลอดภัยก็ตองมีกรอบชีวิตหอหุมไวฉันนั้น กรอบชีวิตท่ีปลอดภัยท่ีสุด คือกรอบศีลธรรม ดังคําวา
ศลี ธรรมไมก ลบั มาโลกาจะพนิ าศ ศลี ธรรมกลบั มาโลกาสงบเยน็ ชวี ติ คนทม่ี ศี ลี ธรรม เปน ชวี ติ ทม่ี คี า
มีแตคนศรัทธาเคารพและนบั ถอื โบราณกลาวไววา “คนมศี ลี เหมือนหนิ แชนา้ํ คนไมม ีศลี เหมือนหนิ
ตากแดด” หากเราปลอ ยชวี ติ ตามยถากรรม ชีวติ จะตกต่ํา ชีวติ ที่ดีตอ งมกี รอบ มีกติกา ชีวติ ท่ีจะ
พัฒนาตองเลนตามกติกาอยางเปนธรรม กีฬาทุกประเภท จะมีกติกาเพื่อใหการเลนเปนไปอยาง
สนุกสนานและยุติธรรม เชน ฟุตบอล เลนคนเดียวไมสนุก คนไมอยากดู ถาเลนเปนทีม มีกติกา
มีประตู มีกรรมการ มีการแจกใบแดงใบเหลือง มีการเช็คลูกโทษ ฯลฯ คนเลนก็สนุก คนดูก็สนุก
บางนัดมคี นดเู ปนหมนื่ เปน แสน อยางเชน การแขง ขนั กฬี าระดับโลก เปนตน แตถา เลน นอกกตกิ า
คนก็ไมศรัทธา ตัวอยางเชนในการแขงขันฟุตบอลโลก ป 2006 นักเตะระดับโลกชาวฝรั่งเศส
ช่อื ซีดาน โขกหวั ใสม าโครมา เตรัชช่ี นักเตะอิตาลี กรรมการใหใ บแดงไลออกสนามแขงขัน เปน ตน
นขี่ นาดเปน นกั เตะซปุ เปอรส ตารย งั โดนลงโทษ เพราะเลน นอกกตกิ า ชวี ติ ทมี่ กี ตกิ า เปน ชวี ติ ทม่ี รี สชาติ
รูปวาดในกระดาษธรรมดา คุณคาก็ไมมาก แตถานําไปใสกรอบ จะทําใหภาพนั้นมีคุณคาย่ิงข้ึน
ยิง่ นาํ ไปใสกรอบเงนิ กรอบทอง ยง่ิ มคี า ทวีคณู

ชวี ติ คือการตอ สู

ชีวิตคือการตอ สู อันทจี่ ริงคนเราอยูในสนามแขง ขนั เพอื่ มงุ สรู ังไขของแม ต้ังแตครง้ั ที่เราเปน
ตวั อสจุ นิ อ ยๆ ทร่ี อเวลาพอ ปลอ ยออกไปในสมรภมู มิ ดลกู มตี วั อสจุ เิ กอื บ 200 ลา นตวั ทเี่ ฝา รอชยั ชนะ
รอความหวงั ทจ่ี ะพชิ ติ รงั ไขข องแม แตใ นทสี่ ดุ กม็ อี สจุ เิ พยี งตวั เดยี วเทา นน้ั ทมี่ าแรงแซงตลอด เอาชนะ
คแู ขง หลายลาน พงุ ชนใสร ังไขข องแม เปนทม่ี าของคําวา ชวี ิตมไี วพงุ ชน จากนัน้ ก็เกิดปฏกิ ริ ยิ าทาง

16 ก.ไก ขยายธรรม

เคมี ไขข องแมแขง็ ตวั แลวเคลื่อนไปสผู นังมดลกู เจริญเติบโตทีละเลก็ ทีละนอย
5 สัปดาห : ตวั ออนเร่มิ สรา งกระดูดสนั หลงั สมอง และหัวใจ
8 สัปดาห : ตวั ออนมีกะโหลกใหญ มอี วัยวะภายนอก แตไมส มบูรณ
4 เดอื น : หวั ใจและเสน เลอื ดเจริญเต็มที่ อวยั วะเพศครบ เรมิ่ เคล่อื นไหว
6 เดอื น : ผิวเริม่ ทบึ แสง มผี มและขน นิ้วมือนว้ิ เทา แยกกัน หัวใจเตน
7 เดือน : เติบโตสมบรู ณแตปอดยังไมเ จรญิ เตม็ ที่ ถา คลอดตองอยใู นตอู บ
8 เดอื น : มีไขมนั ใตผวิ หนัง ผิวหนังมีรอยยนนอย ปอดเจรญิ เตม็ ที่ หายใจ และดดู ปากได

เมอ่ื ครบกาํ หนดจึงคลอดออกมาเปน คน
นเี่ ปน เพยี งการตอ สยู กแรกเทา นนั้ ดงั นน้ั จงภมู ใิ จเถดิ วา เราคอื ผสู ามารถทเ่ี อาชนะมาได คแู ขง

ของเราอกี หลายลานชีวติ เขาพายแพแกเรา เมือ่ ไดชีวิตมาแลว เรากอ็ ยากลบั ไปพา ยแพอ กี เชน พา ย
แพตอ กเิ ลส พายแพต อสิ่งย่วั ยจุ นเสียผเู สยี คน พยายามรักษาชัยชนะเอาไวใหนานแสนนาน แตอ ยา
เปนชนะแบบแกง แยง ชิงดี เอาชนะคะคานไมหยดุ หยอ น ชนะแลวเปนไง ก็ทกุ ขอ ยางเดมิ ตัวอยา ง
เชน นบั เลขแขงกัน นบั ไปเถอะ ไมม วี นั จบสิน้ จากหนึง่ เปน สอง จากสิบเปน ยสี่ ิบ จากรอยเปน พัน
เปนหมนื่ หาคนชนะไมไ ดเ พราะไมม ใี ครยอมใคร ท่สี ดุ กห็ าจุดจบไมเ จอ ลองนับถอยหลังดสู ิ จะพบ
จุดจบไดต รงศูนย ชวี ติ คนเราขอเพยี งรักษาสมดุลอยใู นกรอบศีลธรรม ชีวติ จะมีแตความสงบเยน็

พอแมร กั ลกู ดจุ ไขในหิน

ลูกคือแกวตาดวงใจของแม ทา นรกั ทานหวงทานหว งเราดจุ ดังไขใ นหิน หรอื ดุจดงั
จงอางหวงไข เมอื่ ยงั เลก็ เปน เดก็ ทารก พอ แมเ ฝา ทะนถุ นอมเลย้ี งดอู มุ ชไู มเ บอื่ หนา ย ยามกนิ แมค อย
ปอน ยามนอนแมค อยแกวง ไกวเปลนอน แมจะไมยอมกนิ หากลกู ของแมยงั ไมอ่ิม แมจะยอมนอน
หากลกู ของแมย งั ไมห ลบั เมอื่ ลกู หลบั แลว สะดงุ ตน่ื รอ งไห แมจ ะรบี ลกุ มาดแู ลแมจ ะงว งแสนงว งปาน
ใดก็ตาม เม่ือลกู ถงึ วยั เขา เรยี นหนังสอื แมก็สง ลูกไปฝากคณุ ครูใหช วยอบรมสั่งสอน ตอนเย็นพอ
ลูกกลบั มาบานบอกแมว า ถูกเพอ่ื นรงั แก แมก็เปนเดอื ดเปน แคนเจ็บปวดแทนลูก บางคร้งั ถงึ กับไป
มีเร่อื งมรี าวกบั ผูปกครองทา นอ่ืนกม็ ี เพราะแมพ รอ มปกปองลกู ดว ยชีวติ นับประสาอะไรก็เรื่องเลก็
นอ ยเทานี้ ขนาดนาํ้ นมซ่ึงกล่ันมาจากเลอื ดในอกของแมย ังยอมใหล ูกดมื่ กิน พอลูกเติบโตพอจะรู
เหตรุ ผู ลแลว พอ แมก เ็ ฝา พรา่ํ สอน เฝา ตกั เตอื น บางครัง้ กด็ ดุ า ทานพร่าํ สอน ทา นตักเตือน ทา น
ดุดาวากลาวเรา เพราะอะไร คดิ ดเู ถดิ วา หากเราเปน ลกู คนอนื่ หรือหากทานไมเ มตตา ไมสงสาร
ไมห วงั ดีตอ เรา ทานจะเสียเวลามาอบรม ดุดาวา กลาวเราหรือ แตเ พราะเราเปนลกู ของแม ทานจึง
หวงและหว งเราทกุ เวลานาที พาลกู ไปทน่ี ั่นทนี่ ่ี เหน็ อะไรก็นาํ มาสอนมาส่ังลูก เชน พาเราไปวดั
เห็นสิงโตหนาวัด ทา นก็สอนเราวา

ก.ไก ขยายธรรม 17

“ลูกเอย เหน็ สงิ โตนน่ั ไหม สิงโตหนาวัดมันไมเคยไปกดั กับใคร สงิ โตหนา โบสถ
มนั ไมเ คยไปโกรธกับใคร ลูกเปนสิงโตหนาบาน ลูกอยาไประรานกบั ใครนะลกู นะ”

ตั้งไขล มตมไขกิน

หนงั สอื สภุ าษติ ดอกสรอ ยเปน หนงั สอื ทดี่ มี ากในอดตี มนี กั ปราชญร าชบณั ฑติ หลายทา นชว ยกนั
แตง แตง เปน บทกลอนดอกสรอ ยไวส อนเดก็ เดก็ จะทอ งจาํ จนขน้ึ ใจแลว ตรกึ ตรองไปตามเนอื้ หาของ
บทกลอนนั้น ต้ังไขลมตมไขกิน เปนอีกบทหน่ึงท่ีพระเจาบรมวงศเธอ กรมหลวงดํารงราชานุภาพ
ไดน ิพนธไว
ตง้ั เอย ตงั้ ไข จะต้งั ใยไขกลมก็ลม สนิ้
ถึงวา ไขลมจะตมกิน ถาตกดินเสียก็อดหมดฝม อื
ตง้ั ใจเรานีจ้ ะดกี วา อตุ สาหอ านเขียนเรียนหนังสอื
ท้งั วชิ าสารพัดเพยี รหดั ปรอื อยา ดึงดื้อตั้งไขร ํา่ ไรเอยฯ

ต้ังไขล มตมไขก ิน สอนใหคนเรามคี วามเพียรพยายาม มีความตงั้ ใจ เอาจรงิ เอาจังกบั การเรียน
หนังสอื ไมท อ ถอยตอ อุปสรรค บางคร้ังชะตาชวี ิตอาจเพลยี่ งพล้าํ ตกอับลงบา ง ก็ขอใหค ดิ วาเปนบท
เรยี นแลวเร่ิมตน ใหมโ ดยนาํ เอาบทเรียนที่ผา นมาเปนครูสอน เมือ่ คิดวาเดินทางผดิ ก็หาทางเดินเสน
ใหม ไมห ลงเดนิ ทางผดิ จนกลบั ตวั ไมท นั หากสงั เกตจะเหน็ วา ขณะทม่ี กี ารสรา งถนน หรอื สรา งสะพาน
ชา งกอ สรา งจะทาํ ทางเบยี่ งใหร ถราสญั จรไปมา ทางเบยี่ งดงั กลา วเปน ทางขรขุ ระ ไมเ รยี บรอ ย เพราะ
ทําไวใชช่ัวคราว เม่อื ถงึ ทางเบ่ียงเราตองลดความเรว็ และใชความระมดั ระวัง เมือ่ ถนนหรือสะพาน
ซอมเสร็จ สรางเสร็จ เขาจะปด ทางเบ่ยี งทันที ทางเบ่ียงก็เปรยี บเหมือนทางผดิ ที่เราอาจหลงเดนิ ไป
บางคร้ัง เชน เผลอไปเกลือกกล้ัวยาเสพติดหลงอบายมุขตามคําแนะนําของเพื่อนท่ีเปนคนพาล
เปน ตน เมอ่ื เรารสู ึกตัววาเสนทางเสนน้ี จะนาํ ไปสคู กุ ตะราง เรากข็ น้ึ มาเดนิ ทางท่ถี ูกตอ งเสยี การ
ลดละเลกิ อบายมขุ ตอ งตงั้ ใจอยา งจรงิ จงั ใชแ คค าํ วา “ฉนั จะพยายาม” ไมไ ดผ ลหรอก ความคดิ อยาก
เลกิ ตองมากอ น คดิ ถงึ ความที่พระพทุ ธเจา สอนองคุลมี าลยก ไ็ ด “เราหยุดแลว แตทา นยังไมห ยดุ ”
เพราะหากเราไมหยุด มันจะหยุดเราเอง หยุดชีวิต หยุดอนาคต หยุดความเจริญกาวหนา การใช
วาทะปลอบใจไปวันวันวา “ฉันจะพยายาม” ก็เหมือนตั้งไขลมตมไขกิน เด๋ียวเลิก เดี๋ยวหันไปเสพ
เดี๋ยวเลิกอยอู ยางน้ี

18 ก.ไก ขยายธรรม

สภุ าษติ ที่ขน้ึ ตน ดว ย ข.ไข

ไขใ นหิน ความหมาย ระวังมาก ไมใหเ กดิ อันตราย
ขม้ินกบั ปูน ความหมาย ชอบขดั กนั หรือทะเลาะกันเปน ประจํา
ขา เกาเตา เลย้ี ง ความหมาย รับใชม านาน
ขา วใหมปลามัน ความหมาย อะไรใหม ๆ ถอื วา ดี
ขแ้ี พช วนตี ความหมาย แพต ามกติกาแลวไมย อมรับ แพแลว พาล
ขม เขาโคใหกนิ หญา ความหมาย บงั คบั ขนื ใจใหทาํ ตาม
ขายผาเอาหนารอด ความหมาย ยอมสละของบางอยา ง เพ่ือรกั ษาช่อื เสยี งเอาไว
ขิงกร็ าขา กแ็ รง ความหมาย ตา งคนตา งจดั จานพอๆ กนั
ขช่ี า งจบั ต๊กั แตน ความหมาย ลงทุนมาก แตไดผ ลนอย
ข้หี มรู า ขี้หมาแหง ความหมาย ไรส าระ ไรป ระโยชน
เขยี นเสือใหว ัวกลวั ความหมาย ทําอยางหนึง่ เพอื่ ใหอ กี ฝายเกรงขาม
เขาเมอื งตาหลิ่ว ตองหลิ่วตาตาม ความหมาย ประพฤติตามท่ีคนสวนใหญประพฤตกิ ัน
เขา เถื่อนอยาลืมพรา ความหมาย รอบคอบ ไมประมาท
เขาตามตรอกออกตามประตู ความหมาย ทาํ ตามประเพณีแหง การสขู อหม้ันหมาย

ก.ไก ขยายธรรม 19

ฃ.ขวดของเรา

(อักษรตัวนี้ปจจุบันเลิกใชแลว) แตความหมายตรงขวดนาสนใจไมนอย คําวา ขวด เปนคํา
กลางๆ ไมมีพิษมีภัยตอใคร หากนําขวดไปใสนํ้า ก็เปนขวดนํ้า นําไปใสยาพิษ ก็เปน ขวดยาพิษ
นําไปใสน าํ้ หอม กเ็ ปนขวดนาํ้ หอม นาํ ไปใสเ หลา กเ็ ปนขวดเหลา เปนตน อักษร
ฃ.ฃวด มีขอคดิ หลายประการ โดยเฉพาะกบั คนทรี่ ูทุกอยางแตก อ็ ดไมไ ด ดงั คําวา
หมอและครรู ดู ีบหุ รเ่ี หลา นาํ โรคเขา รางกายตายผอนสง
เหตุไฉนใยลืมด่มื สูบลง หรอื วา ปลงแลวทุกอยางตายช่งั มนั

ไลค วายเขา ขวด

ควายตวั ใหญจ ะเขา ขวดไดอ ยา งไร หลายคนอาจคดิ วา เปน ไปไมไ ดแ ละคนทบ่ี งั อาจไลค วายเขา
ขวดนั้นคงเปน คนโงเ สยี เต็มที จริงๆ แลวเรื่องน้เี ปนเรือ่ งลอครอบครัวหน่งึ ทพ่ี อเอาแตด ื่มเหลา วนั ใด
ไมไ ดดม่ื กเ็ หมือนชวี ติ ขาดอะไรไปสกั อยา ง เงนิ ทองที่มีอยสู ว นหน่ึงกน็ าํ ไปซือ้ เหลามาดื่ม พอเงนิ หมด
กข็ ายควายนาํ เงินไปซ้อื เหลา ควายตวั ทีห่ น่งึ หมดไป ก็ขายตัวทีส่ องอกี อยูมาวันหนึง่ ลูกชายทนไม
ไหว จงึ นาํ ขวดเปลา มาต้งั ไว แลวจูงควายไปใกลๆ ขวด ปากก็พดู วา

“ไป จงเขาไปในขวด จงเขา ไปในขวดเด๋ยี วนี้ ไป”
พยายามแลว พยายามอกี ควายก็เขาขวดไมไ ด พอ เดินผา นมาเห็นเลยดา วา
“เธอนะโงสนิ้ ดี ควายตวั โตขนาดนั้น จะเขาขวดไดอ ยา งไร”
ลูกตอบคุณพอ ไปวา
“เขา ไดส ิพอ คนทนี่ ําควายเขา ไปในขวดคือคณุ พอไง เม่ือกอ นบานเรามคี วายหลายตัว ตอนน้ี
พอขายไปทีละตัว เอาเงนิ ไปซอ้ื เหลามาด่ืมกนิ เหลอื สองตวั สดุ ทายนแ้ี หละ พอ อยา ขายเลยนะ เรา
จะไมมคี วายไถนา”

20 ก.ไก ขยายธรรม

วนั พอลูกขอนะ

วนั พอ ทีผ่ า นมา มลี กู คนหนง่ึ เขยี นจดหมายถึงพอของเขา “ พอจา ลูกรักพอ มากและจะรักพอ
ตลอดไป ลูกกลัวเหลือเกนิ วา เหลา ท่พี อด่มื กนิ ทกุ วนั จะทําลายชวี ิตพอ ทําใหพ อ อายุส้ันอยกู ับลกู ไม
นาน เนื่องในวันพอปนี้ ลกู ไมข ออะไรพอมาก ลูกขอใหพ อเลกิ ดื่มจะไดไ หม
ลูกไมอยากเหน็ พอ ทุกขทรมานกบั โรคท่ตี ามมา ”

ฤทธิ์ของเหลา โรคภัยเบียดเบียน ไดแกโรคตับแข็ง โรคตับแข็งเกิดจากพิษของแอลกอฮอล
เขา ไปทาํ ลายเซลลข องตบั ใหต ายไปทลี ะนอ ย จนทาํ ลายตบั ทงั้ หมดเรยี กวา เปน โรคตบั แขง็ (ตบั เปน
อวยั วะเดยี วในรา งกาย ซงึ่ ถา แขง็ แลว ไมม วี นั จะกลบั ไปออ นไดอ กี ไมเ หมอื นอวยั วะสว นอน่ื ) นอกจาก
นฤี้ ทธข์ิ องเหลายังกอ ใหเกดิ การทะเลาะวิวาท เกดิ ปญ หาตีรันฟน แทง (มนิ า ฃ. ฃวดถงึ หัวแตก) บาง
คนเมาแลวซา “อาย จวยหามฮาไปต๋ีกบั มันจมิ่ ” ขนาดลกุ ก็จะไมไหว ยงั บอกเพ่อื นชวยหามไปชก
ตอ ยกบั เขาอกี บางคนกเ็ มาไดนาเกลยี ด พอเมาไดที่กล็ กุ ไปฉที่ ขี่ า งรว้ั ฉ่เี สร็จกต็ ะโกนบอกเพอ่ื น

“เฮย ชวยฉันหนอย ชวยหามฉันไปโรงพยาบาลท”ี เพอ่ื นถาม
“แลวเอง็ เปน อะไรหละ” บอกเพือ่ นวา
“ฉนั เดนิ ตรงไมไ ด ตอนเดินมาก็เดินตรงแตข ากลับ ตัวงอหมดเลย สงสัยเจาที่แรง” เพื่อนๆ ก็
พาไปโรงพยาบาล คุณหมอไดกล่นิ แอลกอฮอล ก็เดาไดว า คงเมาเหลา จงึ แกลง เอานํา้ เปลามาใหดื่ม
“เอา กินยาน้ําไปกอ น เดี๋ยวจะตรวจให” พอข้ีเมาคนนนั้ นอนหลบั คณุ หมอกไ็ ปตรวจดูวา ทาํ ไมนาย
คนนถี้ งึ เดินตรงไมไ ด แลว ก็ถึงบางออ
“เวรกรรมเอย เสือกเอากระดุมเส้ือไปสอดไวในรูกระดุมกางเกง อยางน้ีจะใหมันเดิน ตรงได
อยางไง”
วาแลวกค็ อยๆ ปลดกระดุมออก พอมันต่ืนขึน้ มา กลาวขอบคุณคณุ หมอใหญเลย
“ขอบคณุ มากครบั ยาคุณหมอดีมากเลย กนิ ไปแกวเดยี วผมเดินเปน ปกติแลย”
เด็กบางคนต้ังคําถามวา “บุหรี่กับเหลา อยางไหนมีปญหามากกวากัน” คําตอบคือ เหลา
มีปญหามากกวา คนสบู บุหรี่ มกั จะขอตวั ออกไปสูบขา งนอก (มีมารยาทเหมือนกนั เนาะ) สูบเสรจ็ ก็
เขา มา สวนคนดื่มเหลา นั่งดืม่ อยนู ั่นแหละท้ังวันทั้งคนื พอด่ืมไดที่กล็ มโตะ ทะเลาะกนั สบู บุหร่ีมีไหม
พอสบู เสรจ็ เมาบุหรล่ี มโตะ ยกพวกตีกัน ไมมีหรอก ทนี่ ี้ลองนึกแลวถามตัวเองวา จะข้นึ รถโดยสารไป
กรงุ เทพฯ มที างเลอื กสองทางคอื คนั ทหี่ นง่ึ คนขบั รถสบู บหุ รี่ อกี คนั หนงึ่ คนขบั รถดมื่ สรุ า เราจะเลอื ก
เดินทางไปกับรถคนั ไหน

ก.ไก ขยายธรรม 21

งเู มาเหลา

นิทานปรมั ปรา 2 เรอ่ื งจะเลา ใหฟง เรอ่ื งแรก เรอ่ื งงูเมาเหลา มชี ายคนหน่ึงจะไปตกปลา เหยื่อ
ของเบด็ คอื เขยี ดตวั เลก็ ๆ ชายคนนชี้ อบดม่ื เหลา ถอื ขวดเหลา เดนิ ไปหาเหยอ่ื คอื หาเขยี ดมาตกปลา
ไปพบงกู าํ ลังคาบเขยี ดอยู จึงเดนิ เขา ไปจับงูแลวงา งปากงเู อาเขียดออกแตนึกไดว า งอู าจจะเคืองได
จงึ กรอกเหลา ใสป ากงเู พอ่ื เปน รางวลั ไดเ ขยี ดแลว กเ็ ดนิ ไปตกปลา สกั ครหู นง่ึ มอี ะไรไมร มู าสะกดิ สขี า ง
หนั กลบั ไปดู ทแ่ี ทเ ปน งตู วั เดมิ คาบเขียดมาแลกกนิ เหลางา งเขยี ดออก เอาเหลาใสป ากงู ตง้ั แตน น้ั มา
งทู ุกตวั จะเดนิ เลอ้ื ยไปมา ไมตรงทาง เพราะเมาเหลา

อีกเรื่องเปนเรื่องกษัตริยผูโหดราย โกรธแคนพระผูมีศีลรูปหน่ึงท่ีมีผูคนศรัทธามากกวาตน
จงึ ใหท หารไปจับตวั พระรูปนน้ั มา ครั้นจะฆาจะแกง กเ็ กรงคําครหานนิ ทา จึงตง้ั ขอหาวา พระรูปนตี้ ัง้
ตนเปนกบฏ โทษคือตองไปขังรวมในคุกท่ีมีของ 3 อยางใหเลือกปฏิบัติ ไดแก มีขวดเหลาพรอม
กบั แกลมอยา งดี 1 ชดุ วางอยูขาง ๆ ตรงกันขามเปน นกั โทษประหารถูกมัดมือเทานั่งอยอู กี ซกี หน่ึง
เปน ผหู ญงิ นอนแกผ า อยู ใหพ ระเลอื กทาํ อยา งใดอยา งหนงึ่ คอื 1 ฆา นกั โทษคนนนั้ 2.ดม่ื เหลา จนหมด
ขวด และ 3. เสพเมถุน (รวมเพศ) กับผูหญิงที่นอนอยู หากไมทําอะไร จะตองโทษประหารชีวิต
พระรปู นนั้ กค็ ดิ วา หากฆา มนษุ ยห รอื เสพเมถนุ ตอ งโทษปาราชกิ ซง่ึ เปน โทษหนกั ของความเปน พระ
หา มสวรรคห า มนพิ าน แตถ า ดม่ื สรุ า มโี ทษเพยี งปาจติ ตยี  สามารถแกโ ทษได เมอื่ คดิ ไดด งั นน้ั จงึ เลอื ก
ดมื่ เหลา พอเมาเหลา แลว กข็ าดสติ หนั ไปเสพเมถนุ กบั ผหู ญงิ แตม นี กั โทษมองอยู จงึ หนั ไปฆา นกั โทษ
ตาย เรื่องนแี้ สดงใหเหน็ โทษของสรุ า มโี ทษนอยกจ็ ริง แตพ อเมาแลว สติไมมา ปญ ญาไมเ กดิ อาจกอ
เร่ืองท่ีผดิ ศลี ใหญ ๆ ได

ลักษณะของขวด

ขวดสว นมากปากขวดจะแคบ สว นทบ่ี รรจนุ า้ํ จะกวา งและลกึ ซงึ่ หากกวา งเทา กนั อาจเรยี กเปน
แกว ไมใชข วด ลักษณะของขวดเปรียบเหมอื นเปรตท่ีหิวโหยตลอดเวลา เปรตมีปากแคบ (ปากเทา รู
เขม็ ) กนิ อาหารไดท ลี ะนิดทีละนิด แตท องโต ไมเ พยี งพอกบั ความตองการ เปรตจงึ หิวโหยอยูตลอด
เวลา คนที่ไมรูจักพอ เหมือนผีเปรตที่หิวโหยไมมีวันพอเสาะหาของกินของใชมาสนองตัณหาตัวเอง
เรื่อยๆ บานตอ งหลังใหญร าคาหลายลา น ทัง้ ทเ่ี วลานอนใชเ นอื้ ทเี่ พียงเมตรกวา ๆ เทานนั้ ไมนบั คนท่ี
โกงคนอน่ื เพื่อผลประโยชนของตน เชน ปลกู ตนไผไ วแ นวรว้ั พอหนอไผงอกขึน้ ก็ขยบั รว้ั ตามออกไป
จากวันเปน เดอื น จากเดอื นเปน ป หลายๆ ปเ ขา โกงท่ดี นิ เพ่อื นบา นไปเปนเมตร พวกนก้ี ็คือเปรตใน

22 ก.ไก ขยายธรรม

รา งคน เปรตดบิ คอื คนทก่ี อกรรมทําเขญ็ เอาไวกับพระพุทธศาสนา ยังไมทนั สิน้ ชีวติ รางกายกเ็ ปน
เปรตใหเ หน็

มเี ร่อื งเลา ใหฟ ง (ทานเจา คุณพระชยานันทมนุ ี, ดร.เจา อาวาสวัดพระธาตแุ ชแหง พระอาราม
หลวง อ.ภเู พยี ง จ.นา น เลา ใหฟ ง วา ) หลายปม าแลว มพี ระรปู หนงึ่ อาศยั ฐานะทางการปกครองคณะ
สงฆไ ดเ ขยี นโครงการเพอ่ื บรู ณะพระธาตแุ ชแ หง ในโครงการระบวุ า จะลอกทองทหี่ มุ พระธาตอุ อกแลว
ติดทองใหมเพ่ือความสวยงาม ความจริงก็คือไดนําทองจังโกที่ลอกออกไปขายแลวทาสีทองเคลือบ
เอาไว พระรูปน้ไี มนานกล็ าสิกขาไป นําเงนิ ที่ไดจ ากการขายทองไปสรา งครอบครวั อยูตอ มาภรรยา
ตัง้ ครรภเม่ือครบกาํ หนด ลกู นอยก็คลอดออกมา แตเ พราะเวรกรรมทีท่ าํ ไว ลูกที่เกดิ มาเปนเหมือน
ดกั แดห นงั ทอ งบางเหมอื นลกู โปง เหน็ ตบั ไตไสพ งุ หมด อยไู มน านเดก็ นอ ยกต็ าย พอ แมเ สยี ใจมากโดย
เฉพาะผเู ปน แมถ งึ กบั รอ งไมห ยดุ เพราะสงสารลกู ตอ มานางกต็ ง้ั ครรภอ กี ครง้ั หนงึ่ เหตกุ ารณก เ็ หมอื น
เดมิ พอลกู คลอดออกมากเ็ หมอื นดกั แด หนงั ทอ งบางเหมอื นลกู โปง แลว กต็ ายนางแทบจะหมดอาลยั
ตายอยากเพราะไมรูวาเกิดจากเวรกรรมอันใด แตสามีอดีตพระรูปน้ันคงรูดีเพราะทําบาปมากับมือ
ตวั เอง วนั หนง่ึ นางตน่ื แตเ ชา เพอื่ ไปตลาด กลบั มาบา นยงั ไมส วา งดพี อเปด ประตเู ขา ไป นางตกใจอยา ง
มาก ภาพทเ่ี ห็นคอื สามีของนางเปน เปรตดิบ หัวชนฝาดา นหวั นอน เทา เหยยี ดยาวถงึ ประตหู อ ง นาง
รทู นั ทวี า ชายคนทเี่ ปน สามขี องนางทาํ กรรมชว่ั เอาไวม นิ า ลกู ถงึ อายสุ นั้ ทงั้ สองคน วา แลว นางกห็ นอี อก
จากบานไมกลับไปบา นหลังนนั้ อกี เลย สว นสามีกเ็ รมิ่ ปวยกระเสาะกระแสะ ลักษณะเหมือนคนเปน
โรคเรื้อน บริเวณผิวหนังลอกแตกออกน้ําเลือดนํ้าเหลืองเยิ้ม สงกลิ่นเหม็น เวลานอนก็ตองนอน
บนใบตอง ไมง ั้นผวิ หนงั จะหลุดรอ นออกมา ไมม ชี าวบา นคนใดจะไปดูแล เพราะรงั เกยี จและทนกลิน่
ไมไ หว อยไู มน านกต็ ายไปนเ่ี พราะกรรมทก่ี อ เอาไวก บั พระธาตทุ ศ่ี กั ดสิ์ ทิ ธิ์ บาปกรรมเหน็ ทนั ตาไมต อ ง
รอชาตหิ นา ดงั นนั้ คนเราอยา โลภมาก นาํ ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งของพระบาทสมเดจ็ พระเจา อยหู วั
มาใชจะมคี วามสุขในการดาํ เนนิ ชวี ิต โปรดจาํ ไวว า

หากไดท กุ อยางดงั่ ใจคดิ ชัว่ ชีวติ จะเอาของกองไวไ หน
ไดบ างเสยี บา งไมเปนไร แมจ ะเสยี ผมไปก็ไดห ัวลา นคืนมา (555)

ก.ไก ขยายธรรม 23

ค.ควายเขานา

เดก็ นอ ยออ นถามคณุ แมว า “คณุ แมข า ทาํ ไมควายมนั เดนิ ไดค ะ ” แมย มิ้ และตอบวา “ออ เพราะ
ควายมนั มขี านะสลิ กู ” ลกู พดู ตอ วา “คณุ แมข า เกา อก้ี ม็ ขี าเหมอื นกนั ทาํ ไมเดนิ ไมไ ดล ะคะ” แมไ มร ู
จะตอบอะไรจึงบอกวา “ถามอะไรกไ็ มร ู ไปเขานอนซะ ดึกแลว ” ควายแรงกบั ควายปญ ญา

ภาคใตส มยั โบราณเวลาทาํ นา ชาวนาจะใชควาย 2 ตวั เทยี มไถ โดยจะเลือกควายตวั แขง็ แรง
เรียกวา ควายแรง ไวขางหน่ึง และอกี ตัวหนึง่ จะเลือกควายท่ฉี ลาด สัง่ ซา ยขวาได ชีวติ คนเราควรมี
บูก ับบุนอยูในรางเดยี วกัน บูกห็ มน่ั ออกกาํ ลงั กาย ใหม กี าํ ลงั กายที่แข็งแรง บนุ กห็ ม่นั ศึกษาหาวชิ า
ความรูประดบั ตน นกั มวยทีฉ่ ลาด (สามารถ พยคั ฆอ รุณ : พยคั ฆหนาหยก ชกแตละคร้ังไมเหนือ่ ย
หนา ตาไมค อยไดรบั อันตราย) เขาชกดวยกําลังและช้นั เชงิ มีครั้งหน่ึงสามารถโยกตัวหลบหมดั คตู อ สู
หลายสบิ หมัด จากน้นั อาศัยจงั หวะกระแทกหมัดขวาตรงใสคตู อสแู ลว ชนะนอกในทีส่ ุด

หากทา นอา นนยิ ายจีนเรื่อง สามกก ซึง่ เปนเร่ืองราวของการแกงแยง ชิงดีของคนจีนที่แตกเปน
กก เปน เหลา ซงึ่ ประกอบดว ยกก เลา ป กก โจโฉ กก ซนุ กวน เลา ปเ ปน คนฉลาดเขาคดิ วา ในกก ของเขา
ทหารทแ่ี ขง็ แรงกลา หาญ เกง เรอื่ งศาตราวธุ มอี ยมู ากพอสมควร จาํ ตอ งหาคนฉลาด มสี ตปิ ญ ญา รอบรู
ตาํ ราพิชัยสงครามมาอยูร วมดวย ในทส่ี ุดกไ็ ดร ูจกั “ขงเบง ” ไดไ ปชกั ชวนขงเบง มาอยดู ว ย ขงเบงใช
สตปิ ญญาวางแผนการรบครง้ั แลวครง้ั เลา จนประสบชัยชนะทกุ คร้ัง

โงเ หมอื นควาย จริงหรอื

คาํ สบประมาทควาย “โงเ หมอื นควาย” หากควายฟง ภาษาคนรูเรอื่ งคงจะเจ็บปวด และถาม
วา ควายโงอยา งไร คนกลวั ผี ทั้งๆ ทผี่ ไี มมเี ปน ตัวเปนตน แตควายเดินเลม็ หญาขา ง ปาชาอยา งสบาย
ไมเคยกลวั ผเี ลย คนยกพวกไปตีกัน ยกพวกไปขม ขนื กัน ควายมสี ักคร้ังไหมยกพวกไปขวดิ กนั แอบ
ไปขม ขืนกัน คนฆา สัตวสารพดั เพ่อื เปนอาหาร ควายกนิ แตหญา กนิ มงั สวิรัติ ไมท าํ บาปทาํ กรรม คน
จะไดข าวมากนิ ตองอาศัยควายไถนา ฯลฯ แลวคดิ ไดไงวาโงเหมอื นควาย ออ คงเพราะวา ควายเลน
ละครไมเ ปนมงั้ เคยเหน็ แตล ะครลงิ ละครชาง เลยเหมาวาควายมนั โง แลวไอพวกเลนละครหลอก
กันเองทุกวันนี้ดีนักหนาหรือ สนใจละครจนลืมลูกลืมผัว ดูละครหนาจอทีวี พอนางเอกถูกนางราย
ตบตี ตะโกนออกมาจนสามสี ะดงุ “งาวแตๆ เปนกูสกั กํานอ ” บางคนดทู ีวอี อกลวดลายจนคนขางๆ
อยไู มเ ปน สขุ อยางเชน คนที่ชอบดมู วยตู บางครงั้ เราไมไ ดดทู ีวีหรอก แตห ัวเราะกบั ทาทางของคนท่ี
24 ก.ไก ขยายธรรม

นั่งเชียรมวย ทง้ั แขนขา เขา ศอก หนาตา ทาํ ทา เหมือนตวั เองขึน้ ชกเองน่ันแหละ พวกรบั โทรศัพทก ็
เหมอื นกัน คนโทรเขาอยกู รุงเทพฯ ตัวเองอยูถงึ จงั หวัดนาน เวลาพดู โทรศัพททาํ ทา ชม้ี ือชไ้ี ม แสดง
กิริยาทาทาง ประหนึ่งวาเขาน่ังฟงอยูตรงนั้น บางคร้ังขําไมออกเห็นแมบางคนปอนขาวลูกนอยจะ
บอกลกู ใหอ า ปาก “อาํ้ อาํ้ ” แตด ปู ากแมม นั สิ อา กอ นลกู เลย แลว มนั จะอา หาพระแสงอะไรเนย่ี ควาย
มเี ขา ควายมขี า ถามวา ระหวางขากบั เขา อนั ไหนเกดิ กอน คําตอบคอื ขาเกิดกอ น เขา เกดิ ทีหลงั
ขาเปรยี บเหมอื นพอแมท ที่ านเปน ผกู าํ เนิดเกิดเรามา ทา นมากอ น สวนเขา เปรยี บเหมือนเพอ่ื น แฟน
เกิดมาทหี ลงั ทุกวนั นเ้ี รามักหลงเพื่อน หลงแฟนมาก ไมสนใจพอ แม ปลอยปละละเลยไมดแู ล ปลอย
ใหพอแมเ ปน กําพรา ลกู สกั วนั จะ พพพ. พังเพราะเพ่อื น มีเร่ืองเลาใหฟงวา มคี วายตัวหน่งึ เดินไปดื่ม
น้าํ ท่รี มิ ตลิง่ พอดมื่ เสรจ็ ก็เห็นเงาตวั เองในน้าํ เห็นเขาตวั เอง ก็ชมเขาวา

“เขาฉนั นสี้ วยจริง ๆ งอโงง นารักเชยี ว” พอมองต่าํ เห็นขา ก็พดู วา
“ขาฉันนา เกลยี ดมาก ดาํ ก็ดาํ เลก็ ก็เลก็ นารําคาญจงั เลย” ขณะทีก่ าํ ลังช่นื ชมเขา และดถู ูกขา
อยนู นั้ จมกู ไดก ลน่ิ สาปเสอื แสดงวา แถวนนั้ มเี สอื หวิ คอยดกั อยู สมองยงั ไมท นั สง่ั การ ขาออกวงิ่ ทนั ที
เพ่อื หลบภยั วิง่ ไปถึงเนินดินจึงหยดุ พกั เหน่อื ย สํานึกไดจึงกมลงขอโทษขา
“ขาจะ ฉนั ขอโทษนะทตี่ าํ หนไิ ป อนั ทจ่ี รงิ ขามคี ณุ ตอ ฉนั มาก ไมม ขี าฉนั ตายแนๆ เลย” ขณะนนั้
กลน่ิ สาปเสอื กล็ อยมาเขาจมูกอีก แสดงวาเสอื ตวั นั้นตามมาตดิ ๆ ขาก็ออกว่งิ อีก แตคราวนี้วง่ิ ไมไหว
แลว เพราะเขาดนั ไปพนั ตดิ กบั เครอื เถาวลั ย ยงิ่ ดน้ิ ยงิ่ พนั ทส่ี ดุ เสอื กเ็ ขา มาตะครบุ กดั ตรงคอของควาย
กอนท่คี วายจะตายไดพ ดู ออกมาคาํ หนง่ึ วา
“กตู ายเพราะเขาแทๆ ”
พอ สอนแมสง่ั ครูอาจารยพร่าํ เตือน หาวา จุกจิกจจู ้ี พาลโกรธ เกลียด ไมพ อใจ ไมสนใจ หนั ไป
คบเพื่อนช่วั พากนั ไปสสู ถานทีช่ ่ัว ในท่ีสุดกพ็ บกับความพินาศ เจอกับหายนะ ชีวิตแทนที่จะรงุ โรจน
โชตชิ ว งชชั วาล กลบั พบพานแตค วามวบิ ตั ิ แลว มาโอดครวญภายหลงั วา “ไมน า เลยเราพงั เพราะเพอ่ื น
แทๆ ” วยั รนุ ทงั้ หลายโปรดจาํ เอาไว โดยเฉพาะคนทห่ี ลงเพอ่ื น หลงแฟน พอไมส มหวงั กท็ าํ ทา จะเปน
จะตายเสียใหได มีคนกลา ววา “เปน ควายตองมีเขา เราไมใชควาย ถงึ แมไมม เี ขา เราก็อยไู ด”

ควายทรพี

จะเลาเรื่อง ควายทรพี ซึ่งเปนเร่ืองของลูกอกตัญูที่ฆาบิดา เรื่องมีอยูวา ควายจาฝูง ชื่อ
“ทรพา” ดแู ลครอบครวั ควายทง้ั หลายอยา งอบอนุ อยมู าวนั หนงึ่ มหี มอควาย (คลา ยๆ หมอด)ู ทาํ นาย
วา ดวยเวรกรรมที่ทํามา คุณจะตายเพราะลูกชายคุณ ทําใหควายทรพาไมสบายใจเปนอยางย่ิง
จึงคิดดับไฟแตตนลม ดวยการสืบคนดูวา ควายตัวเมียตัวไหนต้ังครรภ และคลอดลูกออกมาเปน
ตวั เมยี จะเล้ียงเอาไว ถาบังเอิญลกู ออกมาเปน ตวั ผู จะตองฆาใหต ายเพ่อื ไมใ หกลับมาทํารายตัวเอง

ก.ไก ขยายธรรม 25

ตอนเตบิ ใหญ ทาํ เชน นเี้ รอื่ ยมา แตน า้ํ ใจของผเู ปน แมย งิ่ ใหญเ หนอื สง่ิ ใดอตุ สาหต งั้ ทอ งรกั ษาครรภเ ปน
เวลาหลายเดือน สุดทายตองคอยลุนตอนลูกลืมตาดูโลก หัวใจแมแทบแตกสลายถาลูกนอยของแม
เปน ลกู ชาย และตอ งถกู ฆา ตายตอ หนา ตอ ตา แมค วายตวั หนง่ึ ทนไมไ หว พอรวู า ตวั เองตง้ั ทอ ง จงึ หลบ
หนไี ปอยใู นถํ้า หากนิ อยูใ กลถ าํ้ หา งไกลจากฝงู ควายทงั้ หลาย จนกระทง่ั คลอดลูกออกมาเปน ลกู ชาย
ตั้งช่ือวา เจาทรพี เพราะชะตากรรมที่ถูกโดดเด่ียวมาแตเล็กทําใหเทวดาท่ีสิงสถิตในถํ้ารูสึกสงสาร
จึงพากันมาคุมครองรักษา (ลูกเทวดา) พอเจาทรพี เติบโตขึ้นมาก็แอบไปวัดรอยเทาควายทรพาผู
เปน พอ ถา วนั ใดรอยเทา เทา กนั จะตอ งสงั หารพอ ใหไ ด ในทสี่ ดุ วนั แหง การรอคอยกม็ าถงึ รอยเทา เทา
กนั แลว จงึ ออกจากถาํ้ ไปทา ตอ สปู ระลองกาํ ลงั กนั ควายแกไ หนเลยจะสพู ละกาํ ลงั ของควายรนุ อกี ทง้ั
มีเทวดาคุมครองรักษาอีก สุดทายจึงถูกควายทรพีลูกชายฆาตาย เรื่องยังไมจบหรอกเอาไวตอใน
พยัญชนะตวั อื่นก็แลวกัน
เรอ่ื งนี้จึงเปนที่มาของลกู เนรคณุ ทงั้ หลายทีส่ มควรไดช ื่อวา ลูกทรพี
มไี มเ ทาใชย นั ยดึ กันรา ง ใชคลาํ ทางแกวง กวดั สัตวรา ยหนี
มีประโยชนต ิดตนผลทวี ดกี วา มีลูกรัน้ “อกตัญ”ู

สุภาษิตท่ีขึน้ ตนดว ย ค.ควาย

คนดีผีคุม ความหมาย ทําดมี คี นชนื่ ชม เทวดาคมุ ครอง
คมในฝก ความหมาย มคี ณุ ความดอี ยใู นตวั
คดในของอในกระดูก ความหมาย นสิ ัยข้ีโกง
คบคนใหด ูหนา ซือ้ ผา ใหดเู นื้อ ความหมาย พจิ ารณาในการคบหาคนเปน เพือ่ น
คืบก็ทะเล ศอกกท็ ะเล ความหมาย อยาประมาทในการดาํ เนินชวี ิต
โคแกก นิ หญาออน ความหมาย คนสูงอายชุ อบเดก็ รนุ สาว
คนลม อยา ขา ม ความหมาย อยา ดูถูกคนท่ตี กต่ํา

26 ก.ไก ขยายธรรม

ฅ.ฅน ขงึ ขัง

(อักษรตัวน้ีปจจุบันเลิกใชแลว) แตคําวา คน ยังอาจนํามาบรรยายเปนเร่ืองราวสอนไดหลาย
เรอ่ื ง เพราะ “คน” แปลวา ยุง ผัก ปลา กงุ พริก เกลือ อยูในหมอ ใชทัพพีไปคนใหย งุ กนั ทั้งหมอ
ที่ยุงเพราะจิตใจคนมันตํ่า หากเมื่อใดจติ ใจสูง คนจะเปล่ยี นสภาพเปน มนษุ ยทันที

มนษุ ย : ผูม ใี จสูง

คตคิ ํากลอนสอนใจที่หลวงพอพทุ ธทาสสอนไว ขอใหเก็บไปตรกึ ตรองดเู ถิดวา
เปน มนษุ ยเ ปน ไดเ พราะใจสงู เหมือนนกยูงมดี ีทแี่ ววขน
ถา ใจต่าํ เปนไดแ ตเ พยี งคน ยอมเสียทที ต่ี นไดเ กิดมา
ใจสะอาดใจสวางใจสงบ ถามีครบควรเรยี กมนุสสา
เพราะทําถูกพูดถกู ทุกเวลา เปรมปรีดาคนื วนั สขุ สนั ตจ รงิ
ใจสกปรกมดื มวั และรอนเรา ใครมเี ขาควรเรียกวา ผีสงิ
เพราะทาํ ผิดพูดผิดจติ ประวงิ แตในสง่ิ ทําตวั กลั้วอบาย
เพราะฉะนัน้ ถาใครไมอ ยากตก จงรีบยกใจตนเรงขวนขวาย
ใหใ จสงู เสยี ไดก อ นตัวตาย จะสมหมายไดเ กดิ มาอยาเชือนเอย

อาจพูดไดวา หลายคนท่ีนั่งท่ีน่ีลวนแตเปนคน แตเปนมนุษยไมกี่คน พูดแบบนี้หาวาเลนล้ิน
ทจี่ รงิ เปนเรอ่ื งถูกตอ ง เพราะคนกบั มนษุ ยแ ตกตางกันตรงที่มีใจสงู ถาใจตํา่ หมกมนุ อยใู นวงั วนแหง
3 ก. ไดแ ก วุน วายเร่อื งกิน เรอื่ งกาม เร่ืองเกยี รติ ชวี ติ กไ็ มส งบ มแี ตทกุ ขทรมานตามมา ท้ัง 3 ก.
ไดสรางปญ หากบั คนมานับไมถ วน บากนิ บา กาม หลงเกยี รติ ถึงข้นั ทะเลาะวิวาท อาฆาตจองเวรก็
หนีไมพน 3 ก.นีท้ ้งั นัน้ พูดงา ยๆ วา ปญ หาในโลกเกดิ จาก 3 ก.เทานน้ั

ปรัชญาของคน (ที่ไมค ุนเคยกบั ธรรมะ) “มีชวี ิตจงึ มที ุกข ดับชีวิตจงึ ดับทุกข”
ปรัชญาของพระพุทธเจา “มีชีวิตจึงมีทุกข มีทุกขเพราะมีกิเลส ดับกิเลสจึงดับทุกข” ฉะนั้น
พระพทุ ธศาสนาจึงไมส ง เสริมการฆาตวั ตายหนีทุกข แตใ หคนหาตนตอแหงทกุ ข ซงึ่ กค็ อื กิเลสน่นั เอง
พระพทุ ธเจา สอนทางเอาชนะกิเลสหลายประการ เมือ่ ดบั กเิ ลสลงได ทกุ ขก จ็ ะหมดไป

ก.ไก ขยายธรรม 27

คน : สัตวป ระเสริฐ

คน ถือเปนสัตวท่ีประเสริฐ เพราะมีจิตใจ มีสมองที่สามารถแยกแยะดีช่ัวได หากใชชีวิต
ตามยถากรรม ไมมีสติปญญาแยกแยะดีช่ัวได จะแตกตางอะไรกับสัตวเลา ไมวาสัตวหรือคนมีการ
ดํารงชวี ติ 4 ประการทค่ี ลา ยกัน ไดแก กินอาหาร ถา ยอจุ จาระ สืบพนั ธุ หลับนอน แตเพราะวาคน
มีสตปิ ญญา มีสามญั สาํ นกึ ทีร่ กั ดี หนีชั่ว คนจงึ เปน สตั วป ระเสรฐิ ดังพทุ ธวจนะทวี่ า “ทนฺโต เสฏโฐ
มนสุ ฺเสสุ ในบรรดามนุษยท ้งั หลาย ผูท ฝี่ กฝนตนเองดแี ลว ถือเปน ผูประเสรฐิ ที่สุด ”

หากคนอยากยกระดับชีวิตใหสงู กวาสัตวเ ดรัจฉาน ใหปฏิบตั ิตามหลกั ศลี 5 (เบญจศลี ) ไดแ ก
ไมฆาสตั ว ไมลกั ทรัพย ไมประพฤตผิ ดิ ในกาม ไมพูดปดมดเทจ็ ไมดมื่ สรุ ายาเสพตดิ ประพฤติไดค รบ
ทัง้ 5 ประการ คนกจ็ ะยกระดบั เปน มนุษยทันที แตห ากจะยกระดับชวี ติ ใหสงู ขึ้นไปอกี ระดับหน่ึง คือ
จากมนษุ ยเปนเทวดา ก็ตอ งปฏบิ ัตติ ามหลักธรรมคมุ ครองโลกหรอื เทวธรรม 2 ประการ ไดแก หิริ
ความละอายแกใ จ และโอตตัปปะ ความเกรงกลัวตอบาป เพราะธรรมสองประการน้ี ชอื่ วาเปนธรรม
ทท่ี าํ ใหจ ติ ใจสงู เปน เทวดา กเ็ มอื่ มคี วามละอายแกใ จ เขาจะไมป ระพฤตชิ วั่ ทง้ั ตอ หนา และลบั หลงั เมอื่
คาํ นึงถงึ ผลจะตามมา เขาย่ิงประคองพฤติกรรมท่ีดีใหเกิดกับตวั เขาตลอดเวลา ลกั ษณะคนดี มดี งั นี้

“เกดิ เปน คน คนใหท ั่ว ปากไมลน กน ไมร ว่ั ชั่วไมเอา เมาไมม ี นแ่ี หละคน”
คน ใหทว่ั หมายถึง คน หาวชิ าความรูใหม ากเพ่อื ใหร ูเทา เอาไวก นั รทู นั เอาไวแก
ปากไมลน หมายถึง เวน จากวจที จุ รติ 4 ประการ พูดเท็จ พดู หยาบ พูดสอ เสยี ด พูดเพอเจอ
กน ไมรว่ั หมายถงึ ประหยดั อดออม ใชจายใหเ หมาะสมกบั ฐานะ ไมทาํ ตวั เปน ผา ข้ีรวิ้ หอทอง
ชว่ั ไมเอา หมายถึง ความชัว่ ทุกชนิดใหห ลกี หนี เพราะจะทาํ ใหเ รามัวหมองไมเ จรญิ รงุ เรือง
เมาไมมี หมายถึง ไมเ ปนคนสาํ มะเลเทเมา ไมเสพสิง่ เสพตดิ จนกอปญ หาแกสังคมรอบขาง

ใครนาตาํ หนิ

การสรา งคนใหถ อื กาํ เนดิ เกดิ มาในโลก ไมใ ชส งิ่ ยากเยน็ แตก ารเลย้ี งดอู บรมบม นสิ ยั ใหค นเปน
คนดีในสงั คม เปน สง่ิ ทยี่ ากเยน็ อยา งยงิ่ ใครเคยชมละครเร่ือง “ดอกสม สที อง” อาจนกึ ตาํ หนินองฟา
(อารยา) นางเอกของเรอื่ งวา เปนหญงิ นิสยั ไมด ี วาจาไมส ภุ าพ เปลย่ี นคนู อนเปน วา เลน สวยเสยี เปลา
แตนิสัยแย อะไรทํานองน้ี อันท่ีจริงผูท่ีควรถูกตําหนิอยางยิ่ง พระอาจารย ว.วชิรเมธีบอกวา คือ
แมข องอารยาทส่ี รา งอารยาใหม รี ปู สวย แตไ มไ ดป ลกู ฝง นสิ ยั ทด่ี ใี หล กู เชน เดยี วกนั กบั เรอ่ื งจนั ทโครพ
ระหวาง พระเจา ตา จนั ทโครพ นางโมรา โจร ทานวา ใครควรตาํ หนิกวากัน คาํ ตอบคอื พระเจาตา
นั่นเอง มอบผอบใหศ ิษยจ ันทโครพ แตไ มใสธรรมะคือสจั จะลงไปในใจเขา เขาเลยเปนคนไมม ีสัจจะ
28 ก.ไก ขยายธรรม

(เปดผอบกลางทาง) สรา งนางโมราใหเ ปน หญงิ ท่สี วยออกมาจากผอบ แตพ ระเจา ตาลมื ใสธรรมะใน
ใจเธอ เธอจงึ เปน นางหลายใจ ฉะนนั้ คนทม่ี หี นา ทส่ี รา งคนจงึ สาํ คญั ยงิ่ ไมว า จะเปน พระสงฆ ครบู า
อาจารย พอแม ตองดูแลท้งั รางกายและจิตใจดวย สมยั กอ นมีเพลงสายณั ห สญั ญา ดงั มากจาํ ไมไ ด
วาชื่อเพลงอะไร

“เสริมสวย เสริมไดแ ตเพยี งหนาตา แตใ นอรุ าเจา ไมเ อาสัจจาเสริมใส ...” สะทอ นใหเ ห็นวา
คนเราจะงามงามนาํ้ ใจใชใบหนา คนเราจะสวยสวยจรรยาใชต าหวาน
คนเราจะแกแกความรูใ ชอยูนาน คนเราจะรวยรวยศีลทานใชบ า นโต

แตค นทนี่ า ตาํ หนจิ รงิ ๆ คอื คนทอี่ ม่ิ กอ นรบี ไปดลู ะครโขนหนงั ทพ่ี ระเจา บรมวงศเ ธอ กรมพระยา
ดาํ รงราชานภุ าพ นิพนธไ วใ นหนังสอื สุภาษติ ดอกสรอ ย
อ่มิ เอยอม่ิ กอน รีบจะไปดลู ะครโขนหนัง
ท้งิ สํารบั คับคอ นไวรุงรงั เหมาคนอมิ่ ท่หี ลังใหลา งชาม
การเฝา เอาเปรียบกันอยา งน้ี มิดีหนอเจาฟงเราหาม
คบเพอ่ื นฝงู จงอตุ สาหพ ยายาม รักษาความสามัคคีจะดเี อยฯ

ก.ไก ขยายธรรม 29

ฆ.ระฆังขางฝา

ชาวพุทธมีความเชื่อวา ใครเกิดมาเสียงกองกังวาน แสดงวาชาติปางกอนไดถวายระฆัง จึงมี
หลายวัดแขวนระฆังไวเปนแถว วดั พระธาตดุ อยสุเทพที่จงั หวัดเชยี งใหม เปน ตน สาเหตุเพราะคนมี
ความศรทั ธาในเรอ่ื งนไี้ ดน าํ มาถวาย หรอื อาจเปน เพราะไปถงึ วดั ไดเ คาะระฆงั แลว ถอื วา ไดท าํ สงิ่ ทคี่ วร
ทําอยา งยิ่ง สมยั โบราณสถาบันการศึกษาไดอาศยั การเคาะระฆังบอกเวลาเขา เรียน – เลิกเรยี น

ระฆังพักยก

กีฬาชกมวย ถึงปจจุบันก็ยังใชระฆังในการพักยก เพ่ือบอกวา เวลาแหงการตอสูเปนเวลาพอ
สมควรแลว ควรพกั ยกสักหนอ ยหนึ่งเพ่ือใหรางกายหายเหนอื่ ย แลว พอระฆังขน้ึ ใหมก็เร่ิมชกกันใหม
ชีวิตเรากเ็ หมอื นกฬี าชกมวย คูช กของเราทุกวนั น้ี คอื หนา ท่ีท่ตี องรับผดิ ชอบเวทขี องเราคอื ทที่ าํ งาน
กตกิ าของเราคอื กฎระเบยี บของหนว ยงาน กรรมการตดั สนิ คอื ผบู งั คบั บญั ชาและเพอ่ื นรว มงาน เวลา
ในการชกสวนมากจะเปนชวงเวลากลางวนั ระฆงั จะหมดยกประมาณ 4–5 โมงเย็น กลางคนื ระฆัง
จะตพี กั ยกใหช วี ติ เราไดพ กั เพอื่ ออมแรงไวช กตอ ในวนั พรงุ นตี้ อ ไป เปน เชน นอ้ี ยทู กุ เมอื่ เชอ่ื วนั ปญ หา
กไ็ มม ี มนั มปี ญ หาตรงทร่ี ะฆงั ตพี กั ยกแลว เรายงั ไมย อมพกั กลางคนื เขามใี หเ ราพกั ผอ นรา งกาย เพราะ
รา งกายข้ึนสเู วทชี กกับหนา ทม่ี าตลอดทัง้ วัน รูสกึ เหน่อื ยลา เต็มที แตก ลับเอาชวงกลางคืนไปเท่ยี วไป
กินเหลาเขาบาร ไปหลงอบายมุขพอตื่นเชาขึ้นมาก็งวง เพลีย หมดแรง ระฆังพักยกจะมีประโยชน
อะไร

ระฆงั แหง การเรมิ่ ตน ชวี ติ ใหม สาํ หรบั ผทู ตี่ อ งการจะปรบั ปรงุ คณุ ภาพชวี ติ มไี มก ว่ี นั บางคนถอื
เอาวนั ข้นึ ปใหม เปน วนั เรม่ิ ตนชีวิตใหม ลด ละ เลกิ อบายมุข กลบั เน้ือกลับตวั เปน คนใหม บางคนถอื
เอาวันเขา พรรษา เปนวันเรม่ิ ตนเชนมีคาํ วา “ลดดืม่ เหลาเขาพรรษา” เปน ตน หรอื บางคนหยุดกนิ
เนื้อสัตว เพือ่ ใหเ กดิ บุญกุศลหนั มารบั ประทานมังสวิรตั ิ ในชว งเทศกาลกินเจก็ถอื วาไดล ั่นระฆงั ชีวติ
เพื่อการเร่ิมตนท่ีดีงาม สมควรไดรับการยกยองนับถือเพราะวาพวกเขากําลังประพฤติตนเปนคนไม
ประมาท ไมตอ งมีใครบังคับแตตงั้ ใจทําดว ยตวั เอง

30 ก.ไก ขยายธรรม

ใชชวี ิตใหค ุมคา

เวลาของมนษุ ยใ นโลกน้ี มผี ูร คู ํานวณวาคนเรานาจะใชช ีวิตอยูบ นโลกเฉลยี่ ไมเ กิน 70 ป และ
พูดตอไปวา หากอายยุ ืนยาวเกิน 70 ป ถอื วา เปน คนมบี ญุ ญาธิการ หากไมถึง 70 ป ถอื วา เวรกรรม
มาตดั รอนใหต อ งจบชวี ติ กอ นวยั อนั ควร ระฆงั ชวี ติ เคาะอยู 2 ครงั้ ครงั้ แรกตอนเกดิ มาใหช กกบั หนา ที่
ของใครของมัน และเคาะอีกคร้ังคือระฆังพักยกตอนที่เราตองจากโลกน้ีไปพักผอนชั่วนิจนิรันดร
มาดสู ิวา ขณะนี้เราใชชวี ติ อยูบนโลกไดก ี่วนั แลว และถา ขดี เสนอายทุ ี่ 70 ป เราจะเหลือชวี ิตอยูใน
โลกอีกก่วี ัน

ขณะน้อี ายุ…..ป อยใู นโลกได. .........วนั กอนถึง 70 เราจะเหลืออยู. ..วัน
1 365 25180
5 1825 23725
10 3650 21900
15 5475 20075
20 7300 18250
25 9125 16425
30 10950 14600
35 12775 12775
40 14600 10950
45 16425 9125
50 18250 7300
55 20075 5475
60 21900 3650
65 23725 1825
70 25550 365
75 27375 0
80 29200 0
85 31025 0

ก.ไก ขยายธรรม 31

คาว “ โฮงกอ งสะอืน้ ”

ระฆงั ตอ งมคี นเคาะจงึ จะมเี สยี ง คนเราตอ งมคี นชงจงึ จะมชี อื่ หมายความวา ความดเี ปน หนา ที่
ทเี่ ราตอ งทํา แตก ารประกาศความดีควรเปนคนอื่นประกาศยกยองจึงจะเหมาะสม เหมือนระฆังตอง
มีคนเคาะจึงจะดงั หากมเี สียงดังโดยไมมคี นเคาะ เรยี กวาระฆังผี กฬี าตะกรอ ชงเอง กระโดดเตะเอง
ดีถือวาเกงเกินตัว แตคนเราถาทําเองแลวชงเอง ไมคอยเหมาะเทาไร แตละวัดจะมีหอระฆังเอาไว
หอระฆังบางวัดสวยงามมากเพราะใชเงินกอสรางหลายลาน ดูเหมือนเปนส่ิงจําเปนที่ขาดไมไดท้ังๆ
ทีใ่ ชประโยชนไมม ากเทาทีค่ วร แตเ ดิมมีกลองประจาํ หอ ภาคเหนือ เรียกวา “โฮงกอง” มปี ระโยชน
มากกวาระฆังเสียอีก ถึงวันโกน สามเณรและลูกศิษยจะมาชวยกันตีกลองเพ่ือเปนสัญญาณใหชาว
พุทธไดร ูวา พรงุ นเี้ ปนวันพระ เตรยี มขาวของมาทาํ บญุ ตกั บาตรนะอยา ลมื พอทาํ บญุ ตกั บาตรเสรจ็
จะกลับบาน พอหนานพอนอยก็จะมาตีกลองอีกคร้ัง นัยวาใหเทวดาฟาดินมาเปนพยานรับรูในการ
ทาํ บญุ ครงั้ น้ี เพอ่ื จะไดน าํ ของทานทง้ั หลายไปถงึ ดวงวญิ ญาณของพอ แม ปยู า ตายายทล่ี ว งลบั ไป เมอ่ื
มีงานกุศล เชน กฐิน ผาปา หรือขบวนแหครัวทานในงานฉลองตางๆ จะมีคนมีตีกลองทุกคร้ังเพื่อ
ความครึกครื้นและมีนัยสําคัญดังกลาว แตปจจุบันกลับมองขามความสําคัญของโฮงกอง ปลอยให
โฮงกอ งสะอน้ื

ขอบคณุ พระครโู อภาสนันทสาร วัดสวา งอรณุ อ.ภูเพยี ง จ.นาน ท่ปี ระพันธบทคา วเมอื งเหนอื
ฝากให ขออนุญาตนํามาลงไวเพอ่ื ระลึกถงึ โฮงกอ ง ส่ิงสําคัญประจําวัดในอดีต ดงั นี้

มะโนเนืองจเี๋ หลืองเหยี่ วมาน ปน อ งจาวบา นกดึ ห้อื ถัดถอง
ฟงขากาํ เตอะขาจ่อื โฮงกอง น้ําตา หมานองเขาละท้ิงขา
บกึดหนหลังฟง เอาตางหนา ละกอ งปจู าเหี่ยฟน
แตก อ นโฮงกองเกยมวนครกึ ครืน้ มาเตขวา งถมิ่ เปปง
เกยใจข าน้กี อนกห้ี นหลงั เปน ตา ดีจังละหลังเอาหนา
ไดหอระฆังมาจังตัว๋ ขา เปน สังใดจาปน อ ง
กอ งตุบกอ งหลวงไมแ ซะสวากอง ไผบห ว งขอ งอาลยั
ขนเอาไปยัดแจง ศาลาไกล คอนกอ งใสไ ฟบเหลือสักดนุ
กอ งสกั ลางอนั เปนกวงไมจ ุน หนังหมุ บม ผี กู มดั
โฮงกองหมตู เู กยมีกูวัด เพราะกอ งตเ๋ี อนิ้ คนมา
วนั ศีลวันพระหนากา งวะสา เสียงกองปจู าศรัทธาชอบสู
ไดก ๋นิ ไดตานใจบานหลิ่งหลู จําศลี ฟง ธรรมตวี่ ัด
หมา เดี๋ยวนี้เหยเขาตูมขวางซดั โฮงกอ งปลอ ยห้อื ผุพงั

32 ก.ไก ขยายธรรม

เตขา ขวางท้งิ มาทรงตุกขงั นา้ํ ตายัวปงอาบลงยอยหนา
ตงึ บเ อน็ ดมู ุตตู ัว๋ ขา สักเทากายบงหนอไม
ต้งึ บห วงหาเตขาละไว โฮงกอ งเกาเกือ้ ลานนา
เกยอยูกับวดั กับศาสนา เปน สังใดจาไผบมาใกล
ทหี อระฆงั ยงั สรา งกน๋ั ได บใจฮ อยเฮาปนอ ง
ยังปากั๋นแปงวัดเฮาเผา ปอ ง มัดตองเหลืองหอ ยระฆงั
สรา งก็สรางเตอะกอ งบวา หยงั ตางปนระฆงั ขอมัดกองหอ ย
มรี ะฆังทองอยา หอ้ื กองดอ ย ฮตี เกาฮอยเฮาผอเตอะ
อยา ห้อื โฮงกองเปน กองขี้เฮอะ ผมขอกราบไหววนั ตา
โฮงกอ งดลี ํา้ กา้ํ ศาสนา ของคิน่ ลา นนาไหวส าเทาอ.ี้ .ฯ

สภุ าษติ ทขี่ ้ึนตนดวย ฆ. ระฆัง

ฆา ควายเสียดายพริก ความหมาย ทาํ การใหญแ ตต ระหน่ถี เ่ี หนยี ว
ฆองปากแตก ความหมาย คนปากโปง เกบ็ ความลบั ไมอยู
ฆาไมต าย ขายไมข าด ความหมาย พอแมไ มอาจตดั สมั พนั ธล กู หลานได
ฆาชา งเอางา ความหมาย ลงทนุ ลงแรงมาก สุดทา ยไดไ มค มุ ทุน

ก.ไก ขยายธรรม 33

ง.งใู จกลา

งู เปนสัตวเล้ือยคลานที่บางคนบอกนารัก บางคนบอกนาเกลียด ความรูสึกของแตละคนไม
เหมอื นกนั แลว แตรสนิยมของใครของมนั ฉะน้ัน จงอยา บังคบั ขืนใจใครใหค ิดเหมอื นเรา ดงั ภาษติ
เมืองเหนอื บอกวา “นกบบ ิน บดีกา๋ํ ปก มันอา ควายบก นิ๋ หญา บดีขมเขามันลง”

กลา ในทางทีด่ ี

โบราณบอกวา สงิ่ เลก็ ๆ อยา ไดป ระมาท “คบื กท็ ะเล ศอกกท็ ะเล” เหน็ จะจรงิ ตามนนั้ เพราะ
สงิ่ เลก็ ๆ อาจกอ ใหเ กดิ อนั ตรายมากมายได ไมข ดี กา นเลก็ ๆ อาจเปน เชอ้ื เพลงิ เผาอาคารบา นเรอื นทงั้
หลังได งพู ิษตัวเล็กๆ (สวนมากงมู ีพษิ ตวั จะไมใหญ) อาจกดั คนถึงแกค วามตายได คนตวั เลก็ ๆ อาจมี
สติปญญาเปนผูนําสังคมได ทําไมตองบอกวา “ง.งูใจกลา” อันท่ีจริงงูไมไดโหดราย ที่มันขบกัดคน
ผเู ช่ียวชาญดา นงบู อกวา มันกลัวภัยจึงคดิ ปองกันตัว หรือความรกั ลกู ขณะท่ีงวู างไข (จงอางหวงไข)
ไมใ ชเ ปน ประเภทงนู กั เลงทว่ี างกลา ม อวดเกง กลา ทา ทาย ซง่ึ ผดิ กบั แมงปอ ง มพี ษิ เพยี งเลก็ นอ ย เทย่ี ว
ชหู างวางโต อวดดที า ทายไปมา ขณะทงี่ พู ษิ จะเจยี มตวั เลอ้ื ยแอบไปตามพมุ ไม ยากจะใหค นพบเหน็
เชน เดยี วกบั มนษุ ยบ นโลกใบนี้ บางคนไมม ดี ี แตอ ยากอวดดี ขณะทบี่ างคนมดี มี ากมาย แตไ มเ ปด เผย
ตัวตน ขอ คดิ ทไ่ี ดก็คอื คนท่มี ักอวดดี เปนคนไมมคี วามดี หรือมีความดนี อ ย แตอยากอวดวา ตวั มีดี
สวนคนทม่ี ดี มี ากมาย ไมอ ยากอวดดี เพราะคดิ วาทําดีไมห วังผลตอบแทน เวลาทาํ บุญมักจะบอกวา
“จากผูไ มป ระสงคจะออกนาม” เปนตน ฉะนน้ั โปรดบอกตัวเองเสมอวา การทาํ ความดีเปน หนา ท่ี
ของเรา สวนการประกาศคุณความดี ยกยองสรรเสริญ เปนหนาท่ีคนอ่ืน ถาเรายกตัวเองจะดูไมดี
เหมือนโออวดแตใหคนอ่ืนเขายกยอง จะนาเคารพศรัทธา เปรียบเหมือนกลอง ตองมีคนตีถึงจะดัง
หากไมม คี นตี แลว กลองดงั เอง ถือวา เปน กลองจญั ไร อัปมงคล ฉันใดก็ฉันนั้น

“จงทําดีแตอ ยาเดน จะเปน ภัย ไมม ีใครอยากเหน็ เราเดน เกิน”

34 ก.ไก ขยายธรรม

ลอกนิสัยเดิมสรางนิสยั ใหม

งเู ปนสตั วท่พี เิ ศษตรงทสี่ ามารถลอกคราบไดเ ม่ือถึงเวลา เหมือนวา วงจรชวี ิตงไู มมแี ก ไมม ีตาย
อันทจ่ี ริงงูกเ็ ชน เดยี วกับสิ่งมีชวี ติ ท้งั หลายทอ่ี ยภู ายใตกฎอนจิ จัง ทุกขัง อนตั ตา คอื ตอ งเกิด แก เจ็บ
ตายเหมอื นกัน ทีง่ สู ามารถลอกคราบไดก็เปน สิง่ ทเี่ รานา จะเกบ็ มาคดิ กลาวคอื คนเราควรลอกคราบ
นิสัยเดิมๆ ที่สังคมสวนมากไมชอบออกไป จะไดเปนคนใหม เริ่มตนชีวิตใหม ดังคําวา “ตนไมยัง
ผลดั ใบ ไกย งั ถา ยขน คนตอ งเปลยี่ นนสิ ยั ” ผรู กู ลา ววา “โลกนคี้ อื ละคร” คนเราทกุ คนกาํ ลงั เลน ละคร
ในบทบาทท่ีตางกัน บางคนอาจไดรับตุกตาทองในฐานะผูแสดงยอดเย่ียม ตีบทแตก เปนดาราเจา
บทบาท แตบ างคนแสดงไมไ ดเ รอ่ื ง คนดเู ซง็ เบอ่ื หนา ย คนทแ่ี สดงไมป ระทบั คนดู คอื คนทเี่ ลน บทเดมิ
ซาํ้ ซาก ไมย อมเปลย่ี นตวั เอง ไมค ดิ เปลย่ี นนสิ ยั เลวอยา งไรกย็ งั เลวอยอู ยา งนน้ั โอกาสมใี หเ สมอแตไ ม
เคยฉกฉวยโอกาสท่ีจะปรบั ปรุงตัว นานมาแลว มลี ะครเรื่อง “แกวหนา มา” ทางโทรทศั น คนดูพอจะ
รเู คา เรอ่ื งวา แกว หนา มา นางเอกของเรอื่ ง หากแปลงรา งเมอื่ ไรรปู รา งหนา ตาของเธอจะสวยสดงดงาม
ยงิ่ นกั กเ็ ฝา ตงั้ ตาดวู นั แลว วนั เลา แกว หนา มา ไมย อมแปลงรา งสกั ที คนดเู รมิ่ สบั สนและเบอ่ื หนา ย แต
พอนางแปลงรา งเทา น้นั คนดูต่ืนเตน ทันที คนเราก็เชน เดยี วกัน เลนละครบทเดมิ (บทแยๆ) ซ้าํ ซาก
อยูอ ยา งนัน้ คนดู คือคนรอบขาง ไมวาจะเปน พอแม พ่ีนอ ง หรือเพื่อนรว มงาน จะรูสกึ เชน เดียวกนั
คือ เบ่อื เซ็ง ไมนา สนใจ ลองมาลอกคราบตัวเองดู จะไดเ ปนคนใหมก ับเขาซะที

ลิ้นงอู ยใู นปากงู

ในโลกธรรม 8 ถือวา เปนธรรมประจาํ โลก คือทุกคนในโลกตองเผชิญกับโลกธรรม 8 ไมข อใดก็
ขอ หนง่ึ ไดแ ก ไดล าภ เสื่อมลาภ ไดย ศ เสอ่ื มยศ ไดสรรเสรญิ ถกู นินทา ไดสขุ ประสบทุกข แบง เปน
ฝา ยทน่ี า ปรารถนา (อฏิ ฐารมณ) 4 ประการ และฝา ยทไี่ มน า ปรารถนา (อนฏิ ฐารมณ) อกี 4 ประการ
โบราณทานเปรียบวา โลกธรรม 8 นั้นเหมอื นเขยี้ วงู 8 ซี่ ขางลา ง 4 ซ่ี ขา งบน 4 ซ่ี มพี ิษพรอมจะ
พนพษิ ทกุ เม่ือ ทา นบอกวา “คนฉลาดอยใู นโลกใหอ ยเู หมอื นลนิ้ งูอยใู นปากงู” หมายความวา ลนิ้ งูที่
อยทู า มกลางเขย้ี วงพู ิษทงั้ 8 ซี่ แตไ มถ ูกพษิ ของงเู พราะอะไร กเ็ พราะวา มนั ฉลาดในการอยู แลบเรว็
คนเราอยูใ นโลกทา มกลางโลกธรรม แตเม่ือถูกโลกธรรมกระทบแลวไมกระเทอื น คือจะไดล าภ เสอื่ ม
ลาภ ก็เฉยๆ ไมแ สดงอาการดีใจเสียใจเกินไป ยศ ลาภ สุข ทกุ ข นินทา สรรเสริญ เปน เรือ่ งธรรมดา
ไมควรยึดมนั่ เกินไป
ยศและลาภหาบไปไมไ ดแน เวนเสยี แตต นทุนบญุ กศุ ล
ทงิ้ สมบัตทิ ้งั หลายใหปวงชน รา งของตนเขายงั เอาไปเผาไฟ

ก.ไก ขยายธรรม 35

คนแบกโลก ความหมายคือคนท่ีตกอยใู นอํานาจโลกธรรมทงั้ 8 ประการ ชีวิตจงึ ระเหเรร อ น
ประเดยี๋ วทกุ ข ประเดย๋ี วสขุ คละเคลา กนั ไปมา สมหวงั กห็ วั เราะเรงิ รา ผดิ หวงั กเ็ สยี ใจรอ งไห คนเหยยี บ
โลก ความหมายคือคนที่รูเทาทนั ความเปนจริงของโลกธรรม 8 วา เปนเพยี งมายาของโลกเทานนั้ เอง
จึงไมยึดติด ไมกังวลไมวาจะไดหรือเสีย ไดก็ “ดีหนอ” เสียก็ “ดีหนอ” ไมแสดงอาการข้ึนๆ ลงๆ
ดาํ เนนิ ชวี ติ ไปตามประสาโลก แตไ มเ กบ็ เอาโลกธรรมมาเปน ทกุ ข คนเหยยี บโลก จงึ เปน คนฉลาด เปน
บัณฑติ ทางพระพทุ ธศาสนาอยา งแทจรงิ

อยายอมแพช วี ิต

งู เปน สตั วเ ล้อื ยคลาน ไมมีมือไมม เี ทา แตไมยอมแพชีวิต แมวา จะเคล่ือนท่ดี วยการเคล่ือนไหว
ท้ังราง งูก็ไมไดทอแทหรือเบ่ือหนายแตอยางใด ผิดกับคนบางคนมีมือมีเทา แตกลับงอมืองอเทา
ไมย อมทาํ งาน ไมย อมตอ สชู วี ติ ขณะทคี่ นพกิ ารบางคนแมจ ะสญู เสยี ขาหรอื แขนหรอื แมแ ตด วงตาไป
เขายังกลา ทจ่ี ะเผชิญชีวติ อยางทระนง เขาถอื คติวา “หมายังไมอ ดตาย” ดังเราจะเหน็ ขาวคนพิการ
นั่งขอทานตามสะพานลอย ถาเลือกไดเ ขาคงไมอยากดําเนนิ ชวี ิตแบบนี้หรอก แตเ พราะความจําเปน
จงึ ตอ งจําใจ ชีวติ เขายังมีความหวัง ยงั ตอ งการกําลงั ใจ ย่ิงถา เขาเปนพอแมคน เขายงิ่ ตอ งทาํ เพอ่ื ให
ไดเงนิ มาดแู ลครอบครวั หนังสือพิมพล งขา วแมตาบอดขอทานเลีย้ งลกู ตาดี 2 คนได พอลกู โตขน้ึ เขา
ทง้ั สองไดท ง้ิ แมไ ปไมส นใจใยดี เรยี กวา ลกู ตาดสี องคนไมส ามารถเลยี้ งแมต าบอดคนเดยี วได เปน ขา ว
ทน่ี า เจบ็ ปวดเปน อยา งยงิ่ ลกู คนหนงึ่ ทแ่ี มเ ลย้ี งดแู บบตามใจอยากไดอ ะไรตอ งได ไมไ ดก ร็ บเรา ตอ รอง
จนแมใ จออน วนั หนึ่งเขามาขอเงินแม 4,000 บาทเพื่อไปซื้อรองเทากฬี า แมบอกวา

“เงินแมไ มม ี ทําไมซื้อแพงจังเลยลูก” ทนี ี้ใชลกู ไมเกา นําสิง่ ทีอ่ อนไหวทสี่ ดุ มาขแู ม
“ถาไมซ้ือให ฉันไมไปโรงเรียน” วาแลวก็หันหลังใหแมตามองไปที่ถนนหนาบาน ขณะน้ันตา
ก็เหลือบไปเห็นคนพิการขาคนหนึ่ง ใชมือเดินตางเทาที่คอหอยแผงลอตเตอรี่ เห็นดังน้ันลูกก็เกิด
ความคดิ หันกลับมาบอกแม
“แม ไมมกี ย็ งั ไมต องซือ้ รอใหเ งินพอคอ ยซอื้ ”
แมง งมากกบั การเปล่ียนใจของลูก จึงถามวา
“อะไรทําใหลูกเปลีย่ นใจไดเ รว็ ละลูก” ลกู ชี้ไปทชี่ ายพกิ ารคนนั้น
“แมด นู นั่ สิ คนพกิ ารขาขาดทง้ั สองขา ง ใชม อื เดนิ ตา งเทา เขาคนนน้ั ถงึ จะมเี งนิ ซอ้ื รองเทา คลู ะ
เปน หมืน่ เขากไ็ มมีปญญาใสเ พราะเขาไมมีขา แตลกู ยังมีขาทั้งสองขา ง วันนีไ้ มมีรองเทา ใสไมเปน ไร
วนั หนา มเี งนิ คอ ยซอ้ื ใสไ ด” วา แลว กไ็ ปโรงเรยี นตามปกติ ชวี ติ ยงั ไมส นิ้ ดนิ้ ตอ ไป บทเพลงทรี่ ะบายออก
เพอ่ื ความหวงั ของวณพิ กตาบอดคนหนงึ่ สะทอ นใหเ หน็ ความหวงั อนั รบิ หรขี่ องวณพิ กพเนจรคนนไี้ ด
เปน อยา งดี
36 ก.ไก ขยายธรรม

“พอต่ืนมาพานพบกับความหมาย ยังหายใจเน้ือตัวยังผาวรอน ยังมีหวังเห็นดวงตะวันรอน
อยามวั นอนนิ่งเฉยอยทู ําไม...”

สุภาษติ ทขี่ ้นึ ตน ดว ย ง. งู

เงาตามตวั ความหมาย ไปไหนไปดวยกนั เสมอ
โงแกมหยงิ่ ความหมาย โงแลวอวดฉลาด
งูงูปลาปลา ความหมาย รูเ พยี งเลก็ นอย รไู มจรงิ
เงียบเปนเปา สาก ความหมาย เงยี บสนิท
งงเปนไกต าแตก ความหมาย งงจนทําอะไรไมถูก
งมเขม็ ใตสมทุ ร ความหมาย ทาํ ในส่ิงท่ีสําเร็จไดย าก
เงื้องาราคาแพง ความหมาย ทําอะไร ไมกลา ตดั สินใจ
งานหนักไมเ อางานเบาไมสู ความหมาย คนขี้เกียจ สันหลงั ยาว
งานหลวงไมข าด งานราษฎรไมเสยี ความหมาย ทํางานไมบ กพรอ งทัง้ งานสว นตวั /สว นรวม

ก.ไก ขยายธรรม 37

จ.จานใชด ี

เวลาจะไปทไี่ หนโดยเฉพาะไปเลน กฬี า ควรพกพาจานไปดว ย มกั จะไดร บั ชยั ชนะ เพราะวา จาน
เปน “ภาชนะ” จ.จานใชด ตี อ งใชด แี น เพราะการเฉลยี่ เจอื จานใหก นั นนั้ เปน นาํ้ ใจทนี่ า ยกยอ ง สงั คม
ปจ จบุ นั อยใู นยุคแลงน้าํ ใจ ไรมนุษยสัมพันธ บางคนบอกเปนยุคสังคมกมหนา คอื กมหนากม ตาเลน
โทรศพั ท เลน อนิ เทอรเนต ไมว า เวลาประชมุ เวลาวา ง หรอื แมแตเ วลานงั่ รบั ประทานอาหาร อาการ
แลงนํา้ ใจ เปนอาการที่นา เปนหวง ตอไปคงตอ งออกกฎหมายใหค นแสดงความมนี ํา้ ใจตอกนั เหมือน
ประเทศจีน แตเดิมความกตัญูเปนเรื่องย่ิงใหญ ชาวจีนทุกคนถือเปนแมแบบแหงความกตัญู
มาระยะหลังคณุ ธรรมเรมิ่ หา งหาย จนประเทศจีนตองออกกฎหมายใหลูกตองแสดงความกตญั ตู อ
บดิ ามารดา แตก ย็ งั ดใี จทเี่ บาะรถเมลย งั มเี ขยี นตดิ เอาไว “ทน่ี งั่ สาํ หรบั พระภกิ ษ”ุ หรอื เขยี นไวข า งรถ
“โปรดเอือ้ เฟอ แกเดก็ สตรี และคนชรา”

เสยี ใจอยา ใหเ สียความรสู กึ

จานแตก กระจกราว อาจนาํ มาตดิ ดวยกาว แตไมส นทิ เพราะรอยราวยงั ปรากฏอยู คนเราหาก
ยังมีสัมพันธไมตรีท่ีดีตอกัน ขอใหรักษาสัมพันธภาพไวใหย่ังยืน เพราะเมื่อใดที่ความระหองระแหง
เกดิ ข้ึนจนเปนรอยราวบาดลกึ ในจิตใจ กาลเวลาผา นไปตอ ใหค ุณสานสมั พนั ธขนึ้ ใหม ความรูส ึกที่ดีก็
หาไดเชือ่ มสนิทไม ดงั คําวา

“เสียใจแตอยา ใหเ สียความรสู ึก เพราะถึงแมค ุณจะสํานึกแตความรูส ึกกไ็ มกลับมา”
เร่ืองภายในครอบครัว บางครั้งมีเรื่องเพียงนอยนิดอันเกิดจากความเขาใจผิด หรือมือที่สาม
ยแุ หย แตส ง ผลทาํ ใหค รอบครวั แตกแยก ถงึ ขน้ั หยา รา ง ลกู หลานตอ งมปี มดอ ย การรกั ษานา้ํ ใจกนั จงึ
เปน สิ่งสาํ คญั เรยี กวา ยอม หยดุ เยน็ ถายอมไมเปน จะเยน็ ไมได
“จงคดิ กอ นทาํ จงทาํ ดเี พอื่ ลกู จงทาํ ถกู เพอื่ หลาน อยา ทาํ ชว่ั ชา สามานยใ หล กู หลานดถู กู ”
การแบง ปนเจือจานนา้ํ ใจ ในทางพระพทุ ธศาสนามหี ลกั ธรรมชอื่ วา “สงั คหวตั ถุ 4” คือธรรมที่
เปน เครื่องยดึ เหนี่ยวจติ ใจกัน เปน ยาขนานเอกที่จะสรางความสามคั คีใหเกิดข้นึ มี 4 ประการ ไดแ ก
ทาน การแบงปน ปย วาจา การพดู จาออนหวาน อัตถจริยา การบําเพญ็ ประโยชนและสมานัตตตา
การวางตนเสมอตน เสมอปลาย ทง้ั 4 ประการควรปฏบิ ตั ใิ หค รบทกุ ขอ จะมปี ระโยชนม ากทง้ั ตอ ตนเอง
ครอบครัว ชมุ ชน และสังคมประเทศชาติ กอ ใหเ กดิ ความรกั ความสามคั คใี นหมูคณะ สรา งสงั คมให
38 ก.ไก ขยายธรรม

เปน สังคมอารยะ อยูรมเย็นเปนสุข ดงั คําวา “พรกิ บา นเหนอื เกลอื บานใต” ตา งพ่ึงพาอาศัยกนั ดวย
นํา้ ใจ ดังภาษิตเมืองเหนอื วา “งา มกํ้ากลว ย กลวยก้ํางาม” ในครอบครวั หากแบงปน นา้ํ ใจจนเกิดเปน
เออ้ื อาทรเหน็ อกเหน็ ใจกนั ขน้ึ สง่ิ ทต่ี ามมาคอื ความเกรงใจ จะทาํ จะพดู อะไรกจ็ ะมคี วามรกั ความผกู พนั
เปน พื้นฐาน การทะเลาะววิ าทกจ็ ะไมเกดิ ขึ้น ลูกเขยไปตางจังหวัด กลับมาแมย ายถาม “ลูกซ้ืออะไร
มาฝากแมบ า ง” ทจี่ รงิ ลกู เขยไมไ ดซ อ้ื อะไรมาฝาก แตพ ดู ใหด ดู ี “ตอนแรกกะจะซอื้ แคบหมมู าฝากแม
แตกลัวเปนเน้ือวัว เพราะแมไมกินเนื้อ” แมยายก็ดีใจวาลูกเขยรูใจแม ผานไปพักใหญๆ คิดได
“แคบหมูพอ มงึ ทาํ ดว ยเน้อื วัว” นํ้าใจเปนสง่ิ ประเสริฐ “นาํ้ บอ น้าํ คลองยงั เปนรองน้าํ ใจ นา้ํ ไหนๆ ก็
สูนํ้าใจไมได”

นํ้าใจใชท าํ ยาก

การแสดงน้ําใจตอกัน หากแสดงออกดวยความจริงใจจะนํามาซึ่งความอิ่มใจแกผูไดรับและ
สบายใจแกผ ูมอบให มขี นมแบง กันทาน มงี านชว ยกันทํา เวลาตายชว ยกันเผากนั ฝง คนเราเม่ืออยูใน
สงั คมดว ยกนั การพง่ึ พาอาศยั กนั เปน เรอ่ื งธรรมดา ควรทจ่ี ะเหน็ ใจซง่ึ กนั และกนั เพอ่ื มติ รภาพทจ่ี ะเบง
บานในโลกใบน้ี การแสดงนาํ้ ใจตอ เพอ่ื นมนษุ ยน นั้ สามารถทาํ ไดท กุ โอกาส การแสดงนา้ํ ใจบนรถประจาํ
ทาง วันนั้นคนแนน มากตา งยนื เบียดเสียดกนั ผูหญิงคนหน่งึ ยนื ตรงกลางรถ ประกบหลงั ดวยผูชายท่ี
เหน็ แกตัว ยืนแนบชดิ ผหู ญงิ พอรถออก กเ็ ดง เดา ใสผูหญงิ คนน้ัน รถเบรกก็ทําอยา งเดมิ แมรถจอด
อยกู ย็ งั ทาํ เหมอื นเดมิ ผหู ญงิ คนนนั้ นา สงสารมากจะหลบไปไหนกไ็ มไ ด ทาํ หนา แบบอบั อายปนโมโห
เหตกุ ารณน หี้ าไดร อดพน สายตาของนายคาํ ซงึ่ นงั่ เบาะใกลๆ นายคาํ จงึ แสดงความมนี า้ํ ใจดว ยการลกุ
ข้นึ ไปตอวา ผูชายคนนนั้ “นค่ี ุณทาํ แบบนีไ้ มด เี ลยนะ ผหู ญิงเขาอายเปน เหมือนกนั สงสารเขาบา งสิ
ไป ไปนัง่ โนน กจู ะยนื แทน”

อกี เรื่องหนงึ่ เหตุเกดิ บนรถเมล (คันเดมิ นั่นแหละ) ผโู ดยสารนั่งเต็มรถ ระหวางทางมคี นพิการ
ขาดวนทั้งสองขา ง อาศยั มอื เดินตา งเทา ขึ้นรถมาไมม ที ่ีนั่งเลยนัง่ ตรงทางเดินตรงกลาง ผูโดยสารทกุ
คนตา งรว มมอื กนั แสดงความไรน าํ้ ใจเหน็ ๆ ไมม ใี ครลกุ ขน้ึ ใหค นพกิ ารเลย นกึ วา บา นนเี้ มอื งนช้ี า งแลง
นาํ้ ใจสน้ิ ดี แตแ ลว อยุธยาไมสน้ิ คนดี มชี ายคนหนง่ึ ลกุ ขึน้ ประกาศดวยเสยี งดงั วา

“ทานท้งั หลายจะแลง นํ้าใจก็ตามใจ แตผมคนหนงึ่ จะไมย อมเปน คนเชนนนั้ เพราะผมเปนคน
มนี าํ้ ใจ” วา แลว กย็ กคนพกิ ารคนนนั้ ไปหอ ยไวท รี่ าวจบั ตรงกลางรถ เสรจ็ แลว กก็ ลบั มานงั่ ทเ่ี ดมิ เงยี บ
ไมมเี สียงปรบมือแมแตคนเดียว คนพกิ ารหอยอยอู ยา งงงๆ

“แลวกจู ะลงอยา งไรน่ี”

ก.ไก ขยายธรรม 39

เวรตามสนอง

ครอบครวั ท่ีอยกู ันพรอมหนา พอ แม ลูก ปูยา หากอยกู นั ดวยความมเี มตตาตอกัน ตา งกท็ ํา
หนา ทข่ี องตนอยา งเรยี บรอ ย กน็ า จะเปน ครอบครวั อบอนุ แตห ากไรน า้ํ ใจตอ กนั หรอื หยบิ ยกเอาเรอ่ื ง
ทรพั ยม รดกมาเปน เครอื่ งตอ รอง การอยรู ว มครวั เรอื นกม็ ปี ญ หา ดงั ครอบครวั ทจี่ ะเลา ใหฟ ง สามหี ลง
ภรรยา ภรรยาไมค อยชอบปูท เี่ ปนคนแก งกๆ เงน่ิ ๆ ตาเปนตอ กระจกมองไมค อยเหน็ มหิ นําซํ้าหูตงึ
อกี ตา งหาก แรกๆ กอ็ ยกู นั ดตี า งกด็ แู ลซง่ึ กนั และกนั นานๆ เขา ปไู มม ที รพั ยส มบตั อิ นั ใดทงิ้ ให ภรรยา
กเ็ รม่ิ ไมช อบ ดงั คาํ วา “ขอนบม เี หด็ ไผไหนจกั ถามหา” จงึ หาทางกาํ จดั ปอู อกไปจากครวั เรอื นพอสามี
ไมอยูก็แกลง เอาจานมาทุบใหแตก ทําขา วตกเรีย่ ราด พอสามีกลับมากฟ็ องสามี

“ฉันนะเหลืออดเหลือทนแลว พอของเธอทาํ จานแตกอีกแลว” เด๋ียวก็แกลงทําจานแตก ถวย
แตก แกวแตก สามีซ่งึ หลงภรรยาอยแู ลวกเ็ ขา ขา งภรรยาตน โดยไปหลงั บานเอากะลามะพราวมาขูด
แลวเตรียมใสขาวใหพอกินแทนจาน ขณะน้ันลูกมาจากโรงเรียนเห็นพอกําลังขูดกะลามะพราวอยู
จงึ ถามวา

“พอทําอะไรเหรอ” พอ ตอบวา
“ออพอเตรียมกะลาไวใสขาวใหปูกิน” ตกลงปูก็ไดกินขาวในกะลาน้ันแหละ วันตอมาเปนวัน
เสารหยุดเรียน ลูกเอากะลามะพราวมาขูดท่ีหลงั บา น พอมาเหน็ จึงถามวา
“ลูกจะขดู กะลาทาํ อะไร” ลูกบอกวา
“ผมจะขูดกะลาเตรียมใสขา วใหพ อกนิ ตอนพอแก”

จานผี

ลอื กนั วา พบทนี่ นั่ เจอทน่ี ี่ กลายเปน ขา วลอื วา มมี นษุ ยต า งดาวลงมาโลกของเราจะมจี รงิ หรอื ไม
กต็ าม แตอ ยากเตอื นไวว า อยา เชอ่ื ขา วลอื มากนกั ฟง หไู วห ู เชค็ ขา วใหล ะเอยี ดพระพทุ ธเจา สอนหลกั
ความเช่ือไว 10 ประการในกาลามสูตร ลองไปศึกษาดู จานผีไมนากลัว แตคนผีทะเลนากลัวกวา
ครึง่ คนครึ่งพระไมน าเปน หวง แตค ร่งึ คนครึ่งผนี ี่สิ นากลวั จรงิ ๆ

40 ก.ไก ขยายธรรม

สุภาษติ ท่ขี ้ึนตน ดวย จ.จาน

จบั ปูใสก ระดง ความหมาย ยากจะทาํ ใหน ่งิ ได
จบั งขู า งหาง ความหมาย ทําสิ่งทีเ่ สีย่ งตออันตราย
จบั ปลาสองมือ ความหมาย ทาํ งานหลายอยา ง ไมประสบความสําเรจ็ สักอยา ง
จระเขขวางคลอง ความหมาย ขอบขัดขวาง กันทาผูอนื่
จองหองพองขน ความหมาย เยอ หยิ่ง แสดงอาการลบหลู
จดุ ไตตาํ ตอ ความหมาย พูดนินทาผอู ืน่ แตผ ูนนั้ อยใู นบรเิ วณน้ัน

ก.ไก ขยายธรรม 41

ฉ.ฉงิ่ ตดี งั

ฉ.ฉ่ิงตดี ัง ใชแ ลว ถา ไมตีกไ็ มด ัง ความดกี ็เชนกัน ความดีเปรยี บเหมือนฉงิ่ คนทําไมต องตี คอื
ทาํ ดีแลว ไมตองโพนทะนา ไมตองประกาศ ไมต องอวดดี คนทีจ่ ะนําไปประกาศ คณุ ความดขี องเรา
ควรเปน คนอนื่ ยงิ่ คนอนื่ ประกาศมากเทา ไร เรายง่ิ มคี วามดมี ากเทา นนั้ ฉง่ิ เปน อปุ กรณป ระกอบจงั หวะ
ใชควบคุมจังหวะ เวลาใชตองประกบคูจึงจะมีเสียง ชีวิตคนเรามีคูท่ีดี ก็เจริญรุงเรืองทําอะไรก็ไม
ขัดกนั หากมีคูไ มด ีอยูก นั ไปกล็ าํ บากใจเปลาๆ มคี นบอกวา “คนท่ียงั ไมแตงงานคอื คนทีก่ ําลังจะตก
นรก สวนคนทแี่ ตงงานแลว ไมต อ งหวงเพราะเขาตกนรกเรียบรอ ยแลว”

ฉิง่ ควบคมุ จงั หวะ

ดนตรีไทยหากมีฉ่ิงเปนองคประกอบ จะทําใหเกิดจังหวะที่ลงตัว ไพเราะ ฟงแลวไดอารมณ
ชีวิตคนเรามีรางกายเสมอื นเปน เคร่ืองดนตรอี ยูแ ลว ควรมอี งคป ระกอบอืน่ ๆ ทที่ ําใหชีวติ งดงาม เชน
มกี ิรยิ ามารยาท มีสมั มาคารวะ มีความรคู วามสามารถ เปนตน องคป ระกอบเหลานี้ทาํ ใหชวี ติ เปน
ชีวิตที่สมบูรณแบบ เพราะไดใชองคประกอบตางๆ เหลาน้ีเปนเคร่ืองจรรโลงสังคม แตหากใชองค
ประกอบในเจตนาอนื่ ๆ เชน มคี วามรเู พอ่ื อวดดอี วดเดน จะถกู สงั คมตฉิ นิ นนิ ทา ฉงิ่ ใชค วบคมุ จงั หวะ
เหมอื นมนษุ ยเ รา หากตอ งการความเจรญิ กา วหนา จาํ เปน ตอ งมสี งิ่ ทค่ี อยควบคมุ ชวี ติ อยา งนอ ย 3 ตวั
ไดแ ก ด – ว – ง บางคนเกดิ มาดวงดี บางคนเกดิ มาดวงไมด ี ดวงคอื สง่ิ ทคี่ อยควบคุมชวี ติ

ด.เด็ก หมายถึงตองคอยด้นิ รนขวนขวาย มมุ านะทํางาน ไมเกยี จครา นสันหลงั ยาว ด้ินรนให
พน จากความยากจนดว ยความหมน่ั เปนตน

ว.แหวน หมายถึงตองวิง่ เตน ในการดาํ เนินชีวิต เนอ่ื งจากมนุษยเ ราเปน สตั วส ังคมการอยรู ว ม
กนั ในสงั คมนน้ั ตอ งรเู ขารเู รา วงิ่ เตน เขา หาโอกาส (ฉวยโอกาส) ไมใ ชร อโอกาสเดนิ เขา มาหา เชน เมอ่ื
เรยี นจบแลว จะไปหางานทาํ จาํ เปน ตอ งวงิ่ เตน ดว ยประการตา งๆ เพอ่ื ใหไ ดง านสมใจ ตง้ั ใจอา นหนงั สอื
ฝากฝงกับผใู หญที่เคารพนับถอื หรอื บางคร้ังวิ่งเตน หาเงินทองเปน คาเดนิ ทาง คา สมัครงาน เปน ตน

ตวั สดุ ทา ยคอื ง. งู เงนิ เปนปจ จัยทีห่ า ทีม่ ีความจําเปนในยุคปจจบุ นั ไมมเี งนิ ติดตัวออกบานไป
จะพบกับความลาํ บาก เมือ่ กอ นเดินไปเกิดหิวนาํ้ มีหมอนาํ้ ต้งั หนาบา นตกั กนิ ได (น้ําใจคนลนจากใน
บานมาอยูนอกบาน) ปจจุบันตองซื้อหาทุกส่ิง แมแตนํ้าก็ซื้อด่ืม เปนยุคท่ีตองซ้ือน้ํากิน ซ้ือดินอยู
ซอ้ื รเู สยี บ (ไฟฟา ) คนมเี งนิ พอเพยี ง มคี นนบั หนา ถอื ตา (มเี งนิ เรยี กวา นอ ง มที องเรยี กวา พ)ี่ ดงั นนั้ คน
42 ก.ไก ขยายธรรม

เราเมอื่ เกิดมาแลว ตอ งอาศัย ด – ว – ง คอยกํากับชวี ติ จึงจะอยูร อดในปจ จบุ นั ท่ีมกี ารแขง ขนั สงู
คนไมมีดวง จะถูกเข่ยี ออกจากวงจรแหง ความสําเร็จ บางคนดวงไมครบ คอื ขยันหาเงนิ คอยว่ิงเตน
หาโอกาส พอมีเงินมีทองกลับใชเงินทองในทางไมถูกตอง เม่ือเงินไมพอก็ตองขยันหาเงินดวยวิธีอื่น
เชน เลนหวย เปนตน แทนที่จะพบพานความรํ่ารวย กลับพบเจอแตหายนะ เพราะหวยมาจาก
ห-ว-ย ห.หีบ คือหายนะ ว.แหวน คือวอดวาย ย.ยักษคือ ยอยยับ มีแตคําอัปมงคลครบท้ัง 3 ตัว
จะเจริญรงุ เรอื งไดอ ยา งไร

เตโจ – ยาโม

เปนนิทานธรรมของภาคเหนือที่สอนคูชีวิตใหรักใครกัน เห็นใจกัน และพูดจาไพเราะตอกัน
ฉ.ฉง่ิ คูของเตโ จ คือนางจั๋นตา สวน ฉ.ฉ่ิงของยาโม คอื นางมลั ลกิ า นทิ านธรรมเร่ืองนี้แสดงชวี ิตคคู น
สองครอบครัวที่ดํารงชีวิตแตกตางกัน และพบจุดจบที่แตกตางกัน เรื่องมีอยูวาเตโจ กับนางจ๋ันตา
เปนคูสามีภรรยาท่ีรักกันมาก ความรักของทั้งสองเกิดจากความเขาใจเห็นใจเปนพื้นฐาน จึงถอยที
ถอ ยอาศยั ผวั วา นก เมยี วา นก ผวั วา ไม เมยี วา ไม คอยสนบั สนนุ ซงึ่ กนั และกนั ไมข ดั แยง กนั เพอ่ื เอาชนะ
คะคาน เตโ จและนางจนั๋ ตา จงึ ประคองชวี ติ อยดู ว ยความสขุ ตามประสาแมฐ านะจะยากจน ครอบครวั
กอ็ บอนุ สว นครอบครวั ของยาโมกบั นางมลั ลกิ า ซง่ึ กไ็ มใ ชใ ครทไี่ หน คอื เพอื่ นเดยี วเสยี่ วรกั กนั นน่ั แหละ
ครอบครัวน้ีแตกตางจากคูแรก คือมีแตความขัดแยง ทะเลาะเบาะแวงกันอยูเนืองๆ ใชคําพูดท่ีไม
ถนอมนํ้าใจกัน ตางคนตางเอาแตใจตัวเอง ไมมีความเกรงใจกัน ฐานะครอบครัวยากจนอยูแลว
ยงั เติมเต็มความแหงแลงไวใ นหวั ใจ จงึ อยไู มเปนสุข โบราณกลาวไววา

“ผวั บเ กงใจเมยี มขี าวเตมเลา เตมเฮือก็หมด เมยี บเกง ใจผวั มคี าํ (ทองคํา) กอนเทาหวั กเ็ สี้ยง”
คอื ไมย กยอ งใหเ กยี รตกิ นั ตา งกแ็ กง แยง กนั เปน ใหญใ นเรอื น อยมู าวนั หนง่ึ เตโ จ เอย ปากบอกภรรยาวา

“นองจั๋นตา เฮาอยูก๋นั มากะหลายป ฐานะกะเหมอื นเกา ก็บร าํ่ บรวย วันนีเ้ ฮาไปปา เซาะวา หา
ก๋ินบอ ” นางจัน๋ ตาตอบวา

“ดีกะป กําเดียวนองเตรียมของก๋ินไปตวย” ตางคนตางเขาใจกัน จึงพากันเขาปา ไปพบเจอ
อะไรก็คยุ กนั อยา งมคี วามสขุ พอไปพบฝูงไกปา เตโจ บอกภรรยาวา

“นองจั๋นตาเหย ผอไกห มนู ก้ี า ไกเฮาตงึ้ นัน้ จวยกั๋นไลไปบา นเหียเตอะ” จ๋นั ตาทาํ ทา ไล “ไป
ไกท งั้ หลาย ไปอยูบา นถา เนอ บด ีมาอยกู างปา กา งปู ไป” ไปพบกอ นหนิ ผา เตโจกบ็ อกภรรยาวา

“นองจ๋นั ตาเหย ผอ หลุ งวั ควายจางมาของเฮาตงึ้ นนั้ มาอยูในปา จว ยกน๋ั ไลไ ปบา นนอ” จน๋ั ตา
ตอบวา

“ไดกะป ไป ไป ไปอยบู า นถา เนอ ” เดนิ ทางตอ ไปจนไปพบหนองนํ้าขนาดใหญกลางปา ดว ย
ความเช่ือวาอาจมพี ญานาคอาศยั อยู เตโจจึงเอย ปากบอกภรรยาวา

ก.ไก ขยายธรรม 43

“นอ งจนั๋ ตาเหย หนองนา้ํ ใหญอ าจเปน ทอ่ี ยขู องพญานาค เฮาจว ยกน๋ั หะนาํ้ ออกนอ ” จนั๋ ตาตอบวา
“ไดก ะป” แลว ท้ังคูก็ชวยกันวิดน้ําออกจากสระ สักพกั หนึง่ ทา นพญานาคกโ็ ผลข น้ึ มาถามวา
“สทู งั้ สองมารบกวนท่อี ยูของขา เพอื่ ประสงคส่ิงใด” เตโ จยกมือไหวบอกวา
“ขา แตพญานาค ขา นอยเปน คนตุกขค นผาน ขอบุญสมปานทานพญานาคจว ยเหลอื จิม่ เตอะ”
พญานาคตอบวา
“สูทง้ั สองรกั ใครก นั ดี ขา ยนิ ดจี ะชวยเหลอื บต อ งวิดน้ําแลวเอาไปนีเ่ งนิ ทองเตม็ หามนี่ เอาไป
เถอะพวกเจา จะราํ่ รวย ขา ไปหละ” ทงั้ สองสามภี รรยาจงึ หามสมบตั แิ กว แหวนเงนิ ทองกลบั บา น สรา ง
บา นหลังใหญอ ยูกันอยางรม เยน็ เปน สุข
เร่ืองนีไ้ ปเขา หูของยาโมจนได ยาโมจึงเดนิ ทางไปถามเตโ จ เตโ จกบ็ อกทกุ อยาง
“ถา ตวั เองอยากมฐี านะดีอยางขา ก็พาภรรยาไปปา ทําอยา งนี้อยางน้ี” ยาโมกลบั มาบา นชวน
มัลลกิ าไปปา มัลลิกาตะคอกใสผ วั
“หาเงนิ ทองเปน ไปหาตางใตตางหลา น่จี วนก๋นั เขาปา มงึ จะไปเซาะเห็ดเซาะหนอ ไมกา ” แตก็
จาํ เปน ตองไปดวยกนั ไปถึงปา พบไกป า พบกอ นหนิ ใหญ ยาโมก็พดู ตามท่เี ตโจบอกไว
“นองมัลลิกา ผอหลุวัวควายจางมาเฮามาอยูหยังในปานี่” มัลลิกาหิวก็หิว เหนื่อยก็เหน่ือย
พอไดยนิ ผวั พูดอยางนั้น ก็ตะคอกกลับ
“ตา บอดกา หนิ ผาแตแ ต หาวา เปนงัวเปน ควาย บา งาว” เดนิ ไปอีก ไปพบหนองน้าํ ใหญ ยาโม
ชวนภรรยาไปวิดนาํ้ ภรรยาไมไ ปบอกวา
“กขู เ้ี กยี จ สระใหญส ระหลวง มา ใดจะหะเสย้ี ง” ยาโมวดิ นา้ํ สกั พกั กพ็ บพญานาค ทา นกถ็ ามถงึ
ภรรยาวา ทําไมไมมาวดิ นาํ้ ดวยกัน ยาโมตอบ
“มนั ข้ีครา นครับ” พญานาคเลยกลาววา
“เอาง้ีนะ ทรัพยสมบัติเขามีไวสําหรับคนที่รักกันเขาใจกัน ครอบครัวของเธอตางจากเตโจ
ฉนั จะใหแ กว วิเศษไป 1 ลูก ใหเธอกบั ภรรยาไปอธษิ ฐานขออะไรกไ็ ด 3 อยา ง ครบ 3 อยา งแลวแกว
วิเศษจะกลายเปน กอนหนิ ธรรมดา ไปเถอะไปหาภรรยาะชว ยกนั อธิษฐาน” ยาโมแสนจะดใี จ จึงรบี
นาํ แกว วเิ ศษไปบอกภรรยา
“นอ งเหย ปไ ดแ กว วเิ ศษมาน่ี อธษิ ฐานได 3 อยา ง มาจว ยกนั๋ อธษิ ฐานนอ ” นางมลั ลกิ าคดิ วา ผวั
คงจะหาบเงินทองมาเปน หาบ ทีไ่ หนไดมีแกว มาแคล ูกเดียวจงึ ไมคอ ยเชอื่ ตอบไปดว ยความโมโหวา
“ขอสน ตนี๋ อน้ั กา ” สนิ้ คาํ ขอ ปรากฏวา สน ตนี๋ ออกเตม็ ตวั ทงั้ ผวั ทงั้ เมยี กลางหลงั บนศรี ษะ แขน
ขา มแี ตส น ตนี๋ ทั้งคูต กใจมาก จงึ ตอวากนั
“กวู าแลว เพราะปากมงึ นนั่ แหละอูบเปนมงคล ทีนี้เหลือแหมสองครัง้ ทจ่ี ะขอได จะขอ หยัง
หละ” มัลลกิ ารา่ํ ไหปากสน่ั มอื ส่ัน บอกสามวี า
“ปเหย ถึงเฮาจะขอขาวของเงินทอง เฮามีเงินทองเปนเศรษฐีแตมีสนต๋ีนเต็มตัว ขาอายจาว
บา นเปน เอาอ้เี ตอะ ครั้งทีส่ องเฮาขอห้ือสนต๋ีนหายไปเหียเตอะนอ” ส้นิ คาํ ขอ
44 ก.ไก ขยายธรรม

สนตีนก็หายไปทุกสน แมแตสนตีนอันเดิมก็หายไปดวย ท้ังคูตกใจเปนคร้ังที่สอง มัลลิกาออกความ
เหน็ อกี

“ปเ หย เฮายา งบไ ดแ ลว สน ตน๋ี เฮาหายไปแลว ถงึ เฮาจะขอเงนิ ทองซอื้ รถซอ้ื รา แตเ ฮาบม สี น ตน๋ี
จะเอาตนี๋ ทไ่ี หนมายา่ํ เบรก จะยากดมี จี นอยา งใด กะขอสน ตน๋ี กเู กา คนื มาเหยี เตอะ” แลว สน ตนี คเู ดมิ
ก็กลับมา ขอครบ 3 ครั้งแลวแกววิเศษก็กลายเปนกอนหินธรรมดา ทั้งคูไมไดอะไรกลับบานไดแต
สน ตนี คเู ดมิ ดงั นน้ั ชวี ติ คจู งึ ควรทจ่ี ะหนั หนา ปรกึ ษากนั ไมข ดั แยง กนั ในสงิ่ ทไ่ี มจ าํ เปน เหมอื นฉง่ิ ทต่ี อ ง
อยเู ปน คูพ ่ึงพาอาศัยกันจงึ เกดิ เสยี งดงั เคาะจงั หวะไดไพเราะ

ฉ.ฉ่งิ : ฉลาดหลกั แหลม

ฉ.ฉิง่ เปน ตัวแทนของความฉลาด คาํ คมเมอื งเหนอื บอกวา “คนจะลวก ลวกเมื่อผาออ มปอก
แกหัวหงอกถามันจะงาวมันต้ึงงาว” หมายความวา คนจะฉลาดจะสอแววฉลาดต้ังแตเล็กเมื่อคร้ัง
เปน เดก็ จะพูดจะทาํ อะไร ก็แสดงความฉลาดออกมาใหเ หน็ คนไมฉลาดตอ ใหก าลเวลาผา นไปเพยี ง
ใดก็ไมฉ ลาดเหมือนเดิม มเี ร่อื งเลา จะเลาใหฟ ง เด็กหญงิ คนหนง่ึ เปนคนไมฉลาดแมก ป็ วดหัว ใชไ ป
ซือ้ นาํ้ ปลา ไดกะป

“มึงทําไมงาวอยางนี้ จบป.6 กูไมมีกําลังใจจะสงเรียนตอไปอยูกับลุงกับปาโนน ไปชวยลุงปา
ขายของ” พอจบป.6 ก็ไปอยูกบั ลงุ ที่บานลุงมรี านของของชาํ

“อีนาง มึงทอนตังคเ ปนหรอื เปลา”
“เปนจะ ”
“งน้ั เฝา อยูหนาบา น มคี นมาซ้ือของก็ขายไปตามราคานะ”
“จะ ” ขณะทลี่ งุ ปา อยหู ลังราน มีชายหนมุ มาซอ้ื ของ
“นองๆ ขอซอ้ื นมกระปองหนึง่ ”
“นมตราอะไรจะ”
“เออ นมตราหม”ี อนี างหนั ไปดูตรงชนั้ วางของ
“พจี่ ะ นมตราหมีหมดจะ” ชายหนมุ กเ็ ดินออกรา นไป สักครูป ากบั ลุงมาถาม
“เปน มาซอ้ื อะหยัง”
“มาซอื้ นมตราหมจี ะ หนบู อกไมม เี คา ก็ไป” ลุงกับปามองหนากนั
“อีงาว นมกามะลิก็มี นมกาเฮือใบก็มี หยังบแนะนําเปน เสียลูกกาเลยหันกอ ตอไปผอบน
ฮา นดๆี บม อี นั หน่ึงกะแนะนําอันหนง่ึ บด ีห้อื เสยี ลกู กา” กมหนา กม ตา
“จะ ” อกี สองวันมีคนมาซอ้ื กระดาษทชิ ชู
“นอ งๆ ขอซอื้ กระดาษทชิ ชูมว นหนง่ึ ” หันไปดูบนช้นั

ก.ไก ขยายธรรม 45

“กระดาษทิชชูหมดละจะ เอากระดาษทรายแตนไดกอจะ” คนท่ีมาซ้ือหันหลังกลับ “เอาไป
เชด็ กนปอ มงึ เตอะ”

เดก็ นอ ยอายุประมาณ 3 ขวบ กําลงั นา รักนา ชัง พอแมพาไปกราบคณุ ยาย คุณยายใจดีอยาก
เห็นหลานแสดงบางสงิ่ ใหดู จงึ วางเงนิ เหรียญ 1 บาท เหรยี ญ 5 บาท เหรยี ญ 10 บาท อยางละ
1 เหรียญ แบงค 20 บาท แบงค 50 บาท และแบงค 100 บาท อยา งละ 1 ใบ ช้ีใหหลานเลอื ก

“หนอู ยากไดเ งนิ ตรงไหนกห็ ยบิ เอาไดเ ลยนะ” หลานมองเงนิ สกั ครู จงึ ชมี้ อื ไปทเี่ หรยี ญ 1 บาท
“หนจู ะเอาอันน้ี” คุณยายหัวเราะพรอมกับเอามอื ลบู หัวหลานไปมา
“เออ ลกู มึงมันไมง กเวย ” สกั พกั ไอหนูเอามือช้ไี ปทแี่ บงค 100 พรอ มกบั พูดวา
“คุณยายชวยเอากระดาษใบน้ี หอใหห นดู ว ย” ตกลงมันไดเ งินไปรวมแลว 101 บาท นค่ี ือแวว
ทีฉ่ ายออกมาตงั้ แตยงั เยาว หวั ใจนกั ปราชญ
บางครง้ั คดิ ดี แตท าํ ไมด ี บางครงั้ พดู ดี แตท าํ ไมไ ด ดแี ตพ ดู พวกนจ้ี ดั อยใู นพวกไมฉ ลาด การเรยี น
แบบคนฉลาด ตองยึดหลกั หวั ใจนักปราชญ 4 ประการ ไดแ ก สุ จิ ปุ ลิ มีภาษิตรับรองบทหนึง่ วา

สจุ ปิ ุลิวนิ ิมตุ ฺโต กถํ โส ปณฺฑโิ ต ภเว
ปราศจากการฟงคดิ ถามเขยี นแลว จะเปน บณั ฑติ ไดอ ยางไร

สุ ตงั้ ใจฟงใหดีอยา ขีเ้ กยี จ
จิ คิดใหล ะเอียดขอสงสยั
ปุ ถามทนั ทที ี่ของใจ
ลิ เขยี นไวเมอ่ื สงสยั ไดอานดู
หลกั ธรรมท่สี งเสริมใหการเรียนประสบความสําเรจ็ พระพทุ ธเจาวางหลกั ไว 4 ประการ ชอื่ วา
หลักอิทธิบาท 4 เปนหลักสงเสริมความสําเร็จไมเพียงแตการศึกษาเลาเรียนเทาน้ัน แตยังสงเสริม
ความสาํ เรจ็ ในทกุ ดาน ประกอบดว ย
ฉนั ทะ ความพอใจ มีใจรกั ที่จะเรียน มใี จรักที่จะทาํ งาน
วิริยะ ความเพยี รพยายาม หมายถงึ แขง็ ใจในการเรยี น การทาํ งาน ไมย อ ทอ
จติ ตะ ความเอาใจใสไ มร ามอื มคี วามรบั ผดิ ชอบ กระตอื รอื รน ในการทาํ งาน
วิมงั สา ไตรตรองดวยปญญาวา ยังมอี ุปสรรคอะไรบาง จนเขาใจในเรอื่ งน้ัน
เชน เรยี นวชิ าภาษาองั กฤษ เริม่ จากเกิดความพอใจท่ีจะเรียน มีใจรักอยากเรยี นรอู งั กฤษอยางมาก
จากนนั้ พยายามทอ งศพั ท พยายามอา น เขยี นและสนทนา ดว ยความเอาใจใสอ ยา งตอ เนอ่ื ง ไมย อ ทอ
และไมด ถู ูกตวั เองวา ทาํ ไมไ ด ปลุกจติ สํานกึ วา เราตอ งเกงองั กฤษใหได เมอ่ื ผา นขน้ั นไ้ี ปแลว จะเกดิ
ปญญารอบรภู าษาองั กฤษ “ออ ภาษาองั กฤษไมยากอยางทคี่ ิดเลย”
ฉลาดแบบโกง (เฉโก) เปน ความฉลาดทอ่ี ันตรายตอสังคม ตอชาติบา นเมอื ง อาศัยความฉลาด
หากนิ บนหลงั ของคนโง ดงั คาํ วา “คนโงยอมเปนเหยอื่ ของคนฉลาด” หรอื คําวา “ทาํ นาบนหลังคน”
46 ก.ไก ขยายธรรม

อะไรทาํ นองนี้ ความฉลาดทแ่ี ทจ รงิ ตอ งเปน ความฉลาดทป่ี ระเสรฐิ คอื อาศยั ความฉลาดชว ยประคอง
สงั คมใหอ ยูร อดปลอดภัย ชนิดไมเ ห็นแกต วั คนฉลาดท่เี ห็นแกต ัว คือคนชวั่ ทท่ี ําลายสังคม

สุภาษติ ทขี่ ึน้ ตนดว ย ฉ.ฉง่ิ

ฉลาดแกมโกง หมายถึง เกง ในทางทุจรติ
ฉอราษฏรบงั หลวง หมายถงึ โลภเอาทรัพยสนิ ทางราชการมาเปนของตน

ก.ไก ขยายธรรม 47

ช.ชางวงิ่ หนี

ชา ง ไดช อื่ วา เปน สตั วบ กทม่ี ขี นาดใหญท สี่ ดุ แมร อยเทา ของชา งกใ็ หญจ นไดร บั การอปุ มาในหลกั
ธรรมของพระพทุ ธเจา เรอื่ งความไมป ระมาท พระพทุ ธเจา ตรสั วา “รอยเทา สตั วบ กทกุ ชนดิ ยอ มรวม
ในรอยเทา ชา งไดฉ ันใด ธรรมทง้ั ปวงยอมรวมลงในความไมป ระมาทไดฉนั นน้ั ” นั่นเพราะวา ความไม
ประมาทเพยี งอยา งเดยี ว คอื ศนู ยร วมของธรรมทกุ ประการ หรอื ความไมป ระมาทเพยี งประการเดยี ว
คือจุดเร่ิมตนของการประพฤติธรรมทุกขอท่ีมีในพระพุทธศาสนา อุบัติเหตุท้ังปวงที่เกิดขึ้นในชวง
สงกรานต จนมีคาํ ติดปากวา “สงกรานตเ ลือด” เกดิ จากความประมาทท้งั สิน้ อะไรคอื ตน ตอใหเกิด
ความประมาท คําตอบงา ยๆ คือ ความขาดสตแิ ลว สติขาดไดอยางไร คําตอบคือ สุรายาเมาทด่ี ่ืมกัน
อยา งคกึ คะนอง ไปแทนทสี่ ตสิ มั ปชญั ญะ เมอ่ื เมาสรุ า สตกิ โ็ บยบนิ อบุ ตั เิ หตกุ เ็ กดิ ขน้ึ เพยี งเสยี้ ววนิ าที
การตรวจจับวัดปริมาณแอลกอฮอล บรรดาคนขับรถทัง้ หลาย เปน เพียงการแกท ี่ปลายเหตุ

สงครามจิตวิทยา

ช.ชา ง ถอื เปน สัตวม งคล เชน ชา งศกึ ของพระนเรศวร ชางปจ จยั นาเคนทร ของพระเวสสันดร
ชา งเผอื กคบู ารมขี องกษตั รยิ ไ ทย เคยมผี สู รา งภาพยนตรย กยอ งชา ง เชน ชา งเพอ่ื นแกว ตม ยาํ กงุ กา น
กลวย เปน ตน แสดงใหเห็นวา ชางเปน สัตวท ีม่ คี ุณปู การตอ ประเทศมาก

ช.ชา ง หมายถึงชยั ชนะท่ีประเสรฐิ ทีส่ ดุ อนั ไดแ ก ชนะใจตนเอง ชัยชนะบนซากปรักหกั พงั หรอื
ความบอบช้ําของประเทศ จะมีประโยชนอะไร

ชนะอ่ืนหมนื่ แสนแมน รอ ยครั้ง แตถ า ยังแพกเิ ลสและเหตุผล
ไมยงิ่ ใหญไ ปกวาปญ ญาชน ผูข มจติ พชิ ติ ตนเพยี งหนเดียว

เมื่อคร้งั พระนเรศวรทรงทาํ ยทุ ธหตั ถีกบั มหาอุปราชแหงพมา เปน การปฏิบัติการรบเฉพาะกิจ
ดวยการนําหลกั จติ วทิ ยามาใช (ภายหลงั มามหี นวยปฏบิ ตั กิ ารจิตวทิ ยาทเ่ี รียกวา ปจว.) เร่ืองมีอยูว า
เชาของวันจันทร แรม ๒ คํ่า เดอื นยี่ ปม ะโรง พ.ศ. 2135 สมเด็จพระนเรศวรและสมเดจ็ พระเอกา
ทศรถทรงเครอ่ื งพชิ ยั ยทุ ธ สมเดจ็ พระนเรศวรทรงชา ง นามวา เจา พระยาไชยานภุ าพ สว นพระสมเดจ็
พระเอกาทศรถ ทรงชางนามวา เจาพระยาปราบไตรจักร ชางทรงของท้ังสองพระองคนั้นเปนชาง

48 ก.ไก ขยายธรรม

ชนะงา คือชา งมีงาท่ีไดร ับการฝก ใหรจู กั การตอสมู าแลว หรือเคยผานสงครามชน ชาง ชนะชา งตวั อืน่
มาแลว ซ่ึงเปนชางท่ีกําลังตกมัน ในระหวางการรบจึงว่ิงไลตามพมาหลงเขาไปในแดนพมา มีเพียง
ทหารรกั ษาพระองคแ ละจาตุรงคบาทเทา นน้ั ทต่ี ิดตามไปทัน

สมเดจ็ พระนเรศวรทอดพระเนตรเหน็ พระมหาอปุ ราชาทรงพระคชสารอยใู นรม ไมก บั เหลา ทา ว
พระยา จึงทราบไดวาชางทรงของสองพระองคหลงถลําเขามาถึงกลางกองทัพ และตกอยูในวงลอม
ขา ศกึ แลว แตด ว ยพระปฏิภาณไหวพรบิ ของสมเดจ็ พระนเรศวร ทรงเห็นวา เปน การเสียเปรยี บขา ศึก
จงึ ไสชา งเขาไปใกล แลวตรสั ถามดวยคุนเคยมากอนแตวัยเยาวว า “พระเจา พ่เี ราจะยนื อยูใยในรม
ไมเ ลา เชญิ ออกมาทาํ ยทุ ธหตั ถดี ว ยกนั ใหเ ปน เกยี รตยิ ศไวใ นแผน ดนิ เถดิ ภายหนา ไปไมม พี ระเจา แผน
ดินทจี่ ะไดยทุ ธหตั ถแี ลว ”

พระมหาอุปราชาไดยินดังน้ัน จึงไสชางนามวา พลายพัทธกอเขาชนเจาพระยาไชยานุภาพ
เสยี หลกั พระมหาอปุ ราชาทรงฟน สมเดจ็ พระนเรศวรดว ยพระแสงของา ว แตส มเดจ็ พระนเรศวรทรง
เบ่ียงหลบทัน จึงฟนถูกพระมาลาหนังขาด จากนั้นเจาพระยาไชยานุภาพชนพลายพัทธกอเสียหลัก
สมเด็จพระนเรศวรทรงฟน ดวยพระแสงของา ว ถกู พระมหาอุปราชาเขาท่อี ังสะขวา ส้นิ พระชนมอ ยู
บนคอชาง

จิตวิทยาที่พระนเรศวรนํามาใชในการรบครั้งนั้น เปนที่ลือล่ันสั่นสะเทือน เพราะท้ังสองพระ
องคอยูใ นวงลอมขาศกึ การตดั สนิ พระทัย หมายถงึ เอาพระชนมช พี เปน เดิมพันเลยทีเดียว จติ วิทยา
จึงเปนเรื่องสําคัญท่ีควรนํามาใช โดยเฉพาะกับคนในครอบครัว คนในสังคม ไมวาการพูดสนทนา
ปราศรัย การรวมกันทํากิจกรรมตางๆ หากคิดถึงอกเขาอกเรา คิดถึงอารมณความรูสึกของผูท่ีเรา
กาํ ลงั สนทนา จะเปน สงิ่ เสรมิ สรา งสตใิ หเ กดิ แกเ รา ขณะพดู ขณะทาํ กไ็ มเ กดิ ความผดิ พลาด เรยี กคน
เชนนีว้ า “เปน คนรูกาลเทศะ” ในทางพระพุทธศาสนา พระพุทธเจาทรงตรัสหลักทศิ 6 เอาไว ไดแก
ทิศเบื้องหนาบิดามารดา ทิศเบื้องหลังสามีภรรยา ทิศเบ้ืองบนสมณชีพราหมณ ทิศเบ้ืองขวาครูบา
อาจารย ทิศเบือ้ งซา ยมติ รสหาย และทิศเบอ้ื งลาง คนท่คี อยรบั ใช การใชหลกั จติ วิทยามาประยกุ ตใช
ในการอยูรว มกนั ตามหลกั ทิศ 6 ยอมกอใหเ กดิ ผลดี บิดามารดาพึงพูด พงึ ทาํ อยางไรกับบตุ ร และผูท่ี
เปน บตุ รพงึ พดู พงึ ทาํ อยา งไรตอ บดิ ามารดา สามกี บั ภรรยา พงึ ปฏบิ ตั ติ อ กนั และกนั อยา งไร ครอบครวั
จึงจะเกดิ ความอบอุน เจานายกบั ลกู นอ งผูใตบ งั คบั บัญชา พึงปฏบิ ัตติ อ กนั เชนไร จงึ จะทํางานอยา ง
ราบร่ืนและมีความสขุ

ก.ไก ขยายธรรม 49

ตาบอดคลําชาง

เปนเรอ่ื งที่ใชส อนใชเ ตอื นใจคนท่ีมคี วามรูน ดิ หนอ ย มปี ระสบการณเ ลก็ นอ ย แตมาอวดอา งวา
รูหมดทกุ สง่ิ ทกุ อยาง ตองเปน อยางนน้ั ตอ งเปน อยา งนีแ้ นน อน ฟน ธง จริงๆ แลวในโลกน้ยี งั มีสงิ่ ที่
เราไมร อู กี มากมาย มเี รอื่ งเลา ใหฟ ง ทา นขงเบง กนุ ซอื ของเลา ป ขม่ี า เดนิ ทางไปตรวจกองทพั พบเดก็
นอยคนหนงึ่ เอาทรายมาเลน กอกําแพงขวางทางไว ขงเบงจึงบอกวา

“เดก็ นอ ย ทางเดนิ ทาํ ไมตอ งสรา งกาํ แพงขวางไวเ ลา หลกี ไปเราจะไปตรวจทพั ” เดก็ นอ ยถามวา
“ทา นเปน ผูใ ดหรอื ” ขงเบง ตอบวา
“เราน่ีหรือคือขงเบง กนุ ซอื ของเลา ปไงหละ” เดก็ นอ ยดใี จมากจงึ ลุกขน้ึ พดู วา
“ดจี งั เลยทา นขงเบง ฉนั ไดข า วมาวา ทา นเปน ผฉู ลาด หยง่ั รฟู า ดนิ วนั นไี้ ดพ บเปน บญุ ตา อยาก
จะถามทา นสกั ขอหนง่ึ ดาวบนทอ งฟา มกี ี่ดวง” ขงเบงหัวเราะตอบวา
“ทําไมถามสิ่งท่ีไกลตัวอยางนั้น ใครจะไปนับไดถึงนับไดใครจะเปนคนตอบวาถูกหรือไม ถาม
สิ่งท่ีอยูใกลตวั ดีกวา ตอบงายกวา ” เดก็ นอ ยจงึ ถามตอ ไปวา
“ก็ได ถามใกลต วั กไ็ ด ขนตาทา นมกี ่ีเสน” ไมท ราบวาขงเบงตอบวาอะไร แตใ หทราบเพียงวา
ในโลกใบนม้ี ีส่งิ ท่ีตอ งศกึ ษาเรียนรูอกี มากมาย เจาของชางนําชางเดินทางมา พบคนตาบอด 3–4 คน
จึงบอกใหคนตาบอดทั้งหลายรูวา ขางหนาของทานคือชางเชือกหนึ่ง พวกทานเคยเห็นชางหรือไม
ถา ทา นไมเ คยเห็นกล็ องไปจบั ดูจะรวู า ชา งตวั เปนอยา งไร
คนตาบอดคนแรก ไปคลําถกู งวงชาง
“ชางตัวไมใ หญเ ลย ขนาดเทา แขนแลว ใหญข ึน้ เทา ขา”
คนตาบอดคนทส่ี อง ไปคลําถกู หางชา ง
“ชางตัวนเี้ หมอื นดามไมกวาดเลย ไมใ หญโ ตสกั หนอ ย”
คนตาบอดคนท่ีสาม ไปคลําถกู เทาชาง
“ชา งตัวโตกวา ขา นดิ เดียวเอง ไมเห็นนากลัวเลย”
คนตาบอดคนที่ส่ี ไปคลาํ ถูกทองชา ง
“โอโห ชา งตวั เบอ เรอเลย ใหญกวา บา นกอู ีก”
ดงั นั้น สบิ ปากวา ไมเ ทาตาเห็น สบิ ตาเห็นไมเทา มอื คลาํ ไมรูไ มช จ้ี ะดีกวาคนทไ่ี มรูแ ตอยากช้ี

50 ก.ไก ขยายธรรม