หนังสือก.ไก่ ขยายธรรม

สภุ าษติ ท่ขี นึ้ ตน ดว ย ช.ชาง

ชายสามโบสถ หมายถงึ บวชสามครั้ง เปน คนจติ ใจโลเล
ชิงสุกกอนหาม หมายถึง ทําในสง่ิ ท่ียังไมถึงเวลา (ลักลอบไดเ สยี กนั )
ชนักติดหลัง หมายถงึ มคี วามผิดตดิ ตัว
ชักใบใหเรอื เสยี หมายถงึ พูดเรือ่ งอนื่ ขณะมกี ารสนทนากันในเรอื่ งอน่ื
ชักหนาไมถงึ หลัง หมายถงึ รายไดไมพอกบั รายจาย
ชกั แมนา้ํ ทง้ั หา หมายถงึ พดู จาหวา นลอมหวงั ผลประโยชน
ชว่ั ชา งชี ดีชา งสงฆ หมายถงึ ปลอ ยไปตามยถากรรม
ชาชา ไดพรา เลม งาม หมายถึง คอย ๆ คดิ อาน จะเกิดความสําเรจ็
ชา งตายท้งั ตวั เอาใบบวั มาปด หมายถึง ความผิดใหญห ลวง สรา งเรอ่ื งเล็กมากลบ
ชกั นา้ํ เขาลกึ ชกั ศึกเขา บา น หมายถงึ นาํ ศตั รูเขาบา น

ก.ไก ขยายธรรม 51

ซ.โซลามดี

โซ เอาไวล า มววั ควายชา งมา ใหอ ยเู ปน ทเ่ี ปน ทาง นกั โทษอกุ ฉกรรจท อี่ ยใู นคกุ ผคู มุ กใ็ ชโ ซล า ม
แขนขาเอาไว เพอ่ื ปอ งกนั การหลบหนี หากโซม คี วามรสู กึ คงจะเกดิ ความยนิ ดที ต่ี นมปี ระโยชนแ กโ ลก
เหมอื นกนั คนบางคนเกดิ มาในโลกนไี้ มสรางประโยชนใ ดๆ กับโลกเลย เกดิ มาเพื่อเปลอื งออกซเิ จน
ของโลกเทานนั้ เอง ดงั คํากลอนทีว่ า
ตนไมใหรม รืน่ แกช ีวติ นกตวั นดิ ใหเสยี งเพลงกลอมโลกหลา
ดอกไมหอมใหชืน่ บานผา นสายตา แมต น หญาก็ยังใหอ อกซเิ จน
เราทกุ คนเกิดมาในโลกน้ี ทําความดอี ะไรใหโลกเห็น
กิน นอน เลน เทาน้ันหรือท่ที ําเปน ไมดเี ดน กวาบรรดาตนหญาเลย

พันธนาการมนุษย

โซห รอื หวง คอื เคร่อื งพนั ธนาการ เคร่ืองผกู มัดทเ่ี รานํามาใชเ ปน ประโยชนหลายสถานขอคดิ ท่ี
ไดจากการไปงานศพ ที่เจาภาพเอาดายสีขาวผูกมัดศพไว ที่เรียกวา “ผูกตราสังข” ก็ไดแงคิดใน
ลักษณะที่วา มนุษยเราถูกพนั ธนาการดว ยหว งโซ 3 ประการ จนขาดอิสรภาพในการเปน ตวั ของตวั
เอง นบั ตั้งแตเ กดิ จนตาย พระพทุ ธองคตอนยังเปนเจา ชายสิทธตั ถะ ทรงดํารใิ นการออกผนวชทต่ี อ ง
สลดั หวงโซทัง้ 3 ออกใหห มด เรยี กวา ทาํ ใจลําบากเหลือเกิน หว ง 3 หวง ไดแก

ปุตฺโต คีเว บตุ รเปน หว งผูกคอ
ภริยา หตเฺ ถ ภรรยาเปน หว งผูกแขน
ธนํ ปาเท ทรัพยสมบตั ิ เปนหวงผกู เทา
ผกู ตราสงั ขศ พ กค็ งมนี ยั ยะจากกรณดี งั กลา ว เพอื่ แสดงความหมายใหเ หน็ อานภุ าพของหว งทง้ั
3 ประการทผี่ ูกมดั ผคู นใหยึดติดจนเกิดทุกขต ามมามากมาย บุตรธิดาท่ีเกิดมา นับแตวันแรกทีล่ ืมตา
ดโู ลก ความสขุ กเ็ กิดข้ึนกบั บิดามารดา แตขณะเดียวกันกถ็ กู ออ มแขนแหง ความทุกขย ากลําบากโอบ
กอดอยู ไหนจะภาระในการเล้ียงดู ไหนจะสงเสียใหมีการศึกษา ไหนจะคอยประคบประหงมใน
พฤตกิ รรมอนั ไมพ งึ ประสงค เปน ตน ยงั ไมน บั รวมการทตี่ อ งพาไปพบแพทยย ามทบ่ี ตุ รไมส บาย เพราะ
ความรักที่มีตอบุตรนั่นเอง การตัดสินใจออกผนวชของพระพุทธองคจึงยากลําบากเมื่อมีทหารมา
กราบทูลวา “ ขอเดชะพระนางยโสธรา ใหก ําเนดิ พระราชโอรสแลว ”

52 ก.ไก ขยายธรรม

พระองคถ งึ กบั ตรสั ราํ พงึ วา “ราหุโล ชาโต ราหุโล ชาโต” แปลวา หว งเกดิ ขน้ึ แลว หว งเกดิ ขนึ้ แลว
คาํ วา ราหลุ จึงไดเ ปนพระนามของพระราชโอรสนบั แตนัน้ มา

ภรรยาสามี ก็เปนหวงผูกมัดใจซึ่งกันและกันนับแตวันที่จูงแขนเขาสูประตูวิวาห บางก็พูดวา
“เปน ทองแผน เดยี วกนั ” คาํ เมอื งกบ็ อกวา “ดา ยเปน กนั้ ฟน เปน เกลย๋ี ว มดั มอื เตอื่ เดยี วอยกู น๋ั กมุ เฒา ”
กอนแตงงานมอี สิ รเสรี จะไปท่ีไหน จะอยกู บั ใคร ไมต อ งขออนุญาตหรือเกรงใจใคร แตพอมอี ีกคนมา
เปน คชู วี ติ ความอสิ ระกห็ ายขาดไปกลายเปน โซท ล่ี า มความอสิ ระเอาไว มบี างคนพดู เลน วา “คนทย่ี งั
ไมแตง งาน กาํ ลงั จะตกนรก สวนคนท่ีแตงงานแลว ไดตกนรกไปเรยี บรอยแลว ” แสดงถึงความทุกข
ท่ีเกดิ ขึน้ เพราะหว งใยซึ่งกนั และกนั

ตณั หามนุษย

ทรพั ยสมบตั ิ เปน หวงผกู เทา จะไปท่ีไหนกเ็ ปนหว งทรัพยสมบตั ิ ตอ งนง่ั เฝา นอนเฝา ลนั่ กญุ แจ
ปด ประตู ใสเ หลก็ ดดั ตดิ กลอ งวงจรปด ยงั ไมพ อไปหาสนุ ขั ทเ่ี หา เกง ๆ นสิ ยั ดๆุ มาเปน ยาม พรรคพวก
ชวนไปวัด “ไปกอนเตอะ บมีไผอยูบาน” หาทรัพยมาไว แลวเอาใจไปผูกมัด ความทุกขก็เกิดโดย
เฉพาะกับคนท่มี ีอายุ 60-70 ป (สว นมากนะไมใ ชท ุกคน) เร่อื งมีอยวู า แตเดิมพระผเู ปน เจา กําหนด
อายุของสรรพสัตวเอาไวเ ทา กัน คนก็ 30 ป สุนัขก็ 30 ป ววั ควายก็ 30 ป ลงิ คา งก็ 30 ปเทากัน
อยมู าวันหนึง่ พระผเู ปน เจา ลงมายงั โลก เพื่อสอบถามปญ หาความเดอื ดรอ น เจาควายบอกวา

“พระเจา ขอรบั กระผมเกิดเปนควาย ตอ งทํางานหนกั รูสึกเหน็ดเหนอ่ื ยเหลือเกิน กระผมขอ
ลดอายุเหลอื 10 ปไ ดไหม ขอรับ” พระผเู ปนเจาบอกวา

“ไดสิ ขา รูสึกเห็นใจ ใหพวกเจามอี ายเุ พยี ง 10 ป” ขณะน้ันเองคนกค็ ลานไปหาพระผูเ ปน เจา
บอกวา

“พระผเู ปนเจา ขอรับ 20 ปของเจา ควาย ขอใหพ วกกระผมไดไหม ขอรับ” ทา นตอบ
“ไดสิ อยากไดกเ็ อาเลย พวกมนษุ ยท้ังหลายนบั แตน ้ีจะมอี ายุ 50 ปน ะ” ทันใดน้ัน สุนขั ก็เดนิ
เขา ไป
“ขา แดพ ระผเู ปน เจา ขา เปน สนุ ขั คอยทาํ งานเหา หอน เฝา ทรพั ยส มบตั ใิ หม นษุ ยอ ายุ 30 เหน็ จะ
ไมไหว ขอลดเหลอื 10 ปเ ถดิ ขอรับ” พระผเู ปน เจาบอกวา
“ไดสิ ตอ ไปนพี้ วกสนุ ขั ท้ังหลายมีอายุ 10 ปก ็พอ” คนเจา เกา ก็คลานเขาไปหาอกี “พระผเู ปน
เจา ขอรบั 20 ปข องเจา สนุ ัข ขอใหพ วกกระผมไดไหม ขอรบั ” พระผูเปน เจา บอกวา
“ไดสิ แตวาภาระงานของสุนัข พวกเจาตองรับไปดวยนะ ตอไปนี้พวกมนุษยจะมีอายุ 70 ป
อา ว ใครมอี ะไรจะขออกี ขา จะรบี กลบั สวรรคแ ลว ” พอพระผเู ปน เจา พดู จบ เจา ลงิ กก็ ระโดดเขา ไปขอ
“ขาแดพระผูเปน เจา ขาพเจา เฝาแลบล้นิ ปลน้ิ ตา ทาํ ทา ตลกใหคนดูเปน เวลา 10 ป รูสึกเบื่อ

ก.ไก ขยายธรรม 53

หนา ยเหลือเกิน ขอคืนให 20 ปข อรับ” พระเจาบอกวา
“ไดส ิ ตอ ไปนใ้ี หพ วกลงิ มอี ายเุ พยี ง 10 ปก พ็ อ” ทนั ใดนน้ั พวกมนษุ ยข โี้ ลภ กห็ มอบคลานเขา ไปหา
“พระผูเ ปนเจา ขอรบั 20 ปข องเจาลิง ขอใหพ วกกระผมไดไหม ขอรับ” พระผูเปนเจาบอกวา
“บะ เจามนุษยน ีช่ างโลภแทๆ เมือ่ เจาขอขาก็จะให แตพวกเจา ตอ งรับภาระของลงิ ไปดว ยนะ

ตอ ไปนใ้ี หม นุษยมอี ายุ 90 ป”
โปรดสงั เกต 4 บรรทดั ตอไปน้ี
คนอายุ 1 – 30 ป กําลังสนกุ สนานเฮฮา เอาแตส ัมมะเลเทเมา งานการไมเปนโลเปนพาย
คนอายุ 40 – 50 ป ตอ งทํางานหนักเพ่ือสรางฐานะ เพราะเอาอายแุ ละภาระของควายมา
คนอายุ 60 – 70 ป มที รัพยต องเฝา ทรัพย หวงทรัพย เพราะเอาอายุและภาระของสุนขั มา
คนอายุ 80 – 90 ป ตองทาํ ทา ตลกใหลูกหลานดู เพราะเอาอายแุ ละภาระของลิงมา

โซต รวนชวี ติ

หากเปรยี บโซ คอื กเิ ลส คําวา ซ.โซลา มดี จงึ ถกู ตองดว ยประการทง้ั ปวง เพราะกิเลสคือเครอ่ื ง
ผกู รดั ผคู นใหจ มอยใู นวฏั ฏสงสาร ตอ งเวยี นวา ยตายเกดิ อยชู าตแิ ลว ชาตเิ ลา ภพแลว ภพเลา พอกเิ ลส
บังคบั ก็เกิดการทาํ กรรม แลว ผลของกรรม (วบิ าก) ก็ตามมา ไมมใี ครหนพี น แมแตเ ศษกรรมที่ทํากบั
มารดาเม่ืออดีตชาติ ยังตามมาทํารายพระมหาโมคคัลลานะไดในปจจุบันชาติ ดังน้ัน กิเลส กรรม
วบิ าก จึงเปนวงจรอบุ าทวท ีผ่ กู มดั คนใหจ มปลกั ในสงั สารวัฏฏ อาศยั กิเลส จงึ กอกรรมทําเข็ญ แลว
ตองรบั ผลท่เี กิดขน้ึ (วิบาก) นีค่ อื หลักการของพระพทุ ธศาสนา พระพทุ ธองคไ ดเนนหลักแหง เหตผุ ล
ประกอบการสอนธรรมแทบทุกขอ

สง่ิ ใดเกดิ แตเ หตุ สง่ิ นนั้ จะดบั ไปกเ็ พราะเหตุ เหตแุ ละผลอาศยั กนั และกนั เกดิ ขนึ้ เปน ไปตามกฎ
อิทปั ปจ จยตา (เพราะส่ิงนมี้ ีสิง่ นจ้ี งึ มี) มีหวงเดียวไมเปน โซ ตองมหี ลายหวงซอ นกนั ถงึ เปน โซ โซเกิด
จากหว งเหลก็ หลายๆ หว งอาศัยกันและกนั เปน เสน โซท่ีแขง็ แรงทนทาน หลกั อรยิ สจั 4 ยงิ่ ชดั เจนใน
การแสดงความเปนเหตุเปนผลของสรรพสิ่ง เพราะอาศัยสมุทัย (ตัณหา) จึงเกิดความทุกขตามมา
และเพราะอาศัยมรรค (มรรค 8 ประการ) จึงเกดิ การดบั ทุกขอ ยา งสน้ิ เชงิ อริยสจั 4 จงึ เปน เหมือน
เสนทางสองเสนที่ตองเลือกเดิน หากตองการจะเดินไปสูทุกขก็ตองผานสมุทัยไปกอน เพราะสมุทัย
เปนสาเหตใุ หเกิดทกุ ข แตห ากตองการจะไปสูนิโรธ ก็ตอ งปฏบิ ัติตามมรรคมีองค 8 จงึ จะพบพระ
นิพพานได สมัยเปนเด็กนักเรียนครูใหนักเรียนรองเพลง “กบเอย” เพิ่งมารูทีหลังวา เพลงนี้สอน
อทิ ัปปจ จยตานนั่ เอง

กบเอยทาํ ไมจึงรอ ง (ซาํ้ ) จาํ เปน ตอ งรอง เพราะวา ทองมันปวด
ทองเอยทําไมจงึ ปวด (ซา้ํ ) จาํ เปน ตอ งปวด เพราะวาขา วมนั ดบิ
54 ก.ไก ขยายธรรม

ขา วเอยทําไมจึงดิบ (ซา้ํ ) จาํ เปนตองดิบ เพราะวาไฟมันดบั
ไฟเอยทาํ ไมจงึ ดับ (ซํ้า) จาํ เปนตองดบั เพราะวา ฟน มนั เปยก
ฟน เอยทําไมจึงเปย ก (ซาํ้ ) จําเปนตองเปย ก เพราะวาฝนมันตก
ฝนเอยทําไมจงึ ตก (ซํ้า) จาํ เปน ตองตก เพราะวากบมันรอ ง

สง่ิ ท่ที าํ ใหเ ราช่ัว เปนส่งิ นากลวั นนั่ คือกเิ ลส กเิ ลส กิเลส กเิ ลส
สงิ่ ทที่ ําใหเราดี ขอบอกอกี ทีวาคอื ธรรมะ ธรรมะ ธรรมะ ธรรมะ

สภุ าษติ ที่ขึ้นตน ดว ย ซ.โซ

ซ้อื ควายหนานา หมายถึง ซอ้ื ของในคราวจําเปนยอ มไดของแพง
ซอื่ กินไมหมดคดกนิ ไมน าน หมายถงึ ซอื่ สัตยดีกวาคดโกง
ซงั กะตาย หมายถงึ ไมเ ตม็ ใจ

ก.ไก ขยายธรรม 55

ฌ.กะเฌอคูกัน

“เน้ือคูก ันแลว ก็คงไมแคลวกันไปได ถา เคยทาํ บญุ รวมไว ถงึ จะยังไงก็ตองเจอะกนั เขาเรียก
บุพเพสันนิวาสสรางสรรค คงเคยตักบาตรรวมขัน สรางโบสถรวมกันไวเมื่อชาติกอน” บทเพลง
บุพเพสันนวิ าส เปน คําอธบิ าย ฌ.กะเฌอ ไดเ ปนอยา งดี การเกดิ มาแลวไดอ ยูร วมเรียงเคยี งหมอนกัน
ทางพระพุทธศาสนาบอกวา เกิดจากเหตุ 2 ประการ ไดแก

1. บพุ เพสนั นวิ าส เคยทาํ บญุ รว มกนั มาแตช าตปิ างกอ น (ทาํ บญุ รว มชาติ ตกั บาตรรว มขนั นน่ั
แหละ) ชาตินเ้ี จอะเจอกันปุป รกั กนั ปบ ศรรกั ปก ทรวง เรยี กวา “รกั แรกพบ”

2. การเกื้อกูลกันในปจจุบัน เห็นอกเห็นใจในยามมีปญหา เปนเพ่ือนคูคิดเปนมิตรยามเหงา
มขี นมแบง กันทาน มงี านชวยกนั ทํา จึงเกดิ เปน ความรกั ทีก่ อตวั ขนึ้ ทลี ะนอยๆ ด่ังคําวา

“ไมรูวา พี่รักนองตอนไหน แตพ อรตู ัวอกี ที ชวี ติ น้ีพีข่ าดนองไมไ ดซะแลว ”
หญิง อาจจะรักผูชายหลายคนในหว งเวลาเดียวกัน แตพอจะตัดสินใจแตง งาน หลอนจะเลือก
ผชู ายท่มี ีความรบั ผดิ ชอบ มกี ารศกึ ษา มีอนาคต สามารถเปนผูนําครอบครวั ได
ชาย อาจจะรกั ผหู ญงิ หลายคนในหว งเวลาเดยี วกนั แตพ อจะตดั สนิ ใจแตง งาน เขาจะเลอื กหญงิ
ท่ีเหมาะทีจ่ ะเปนแมข องลูก (อาจมหี ญิงบางประเภททเ่ี หมาะเปนไดแคนางบําเรอ)

ชวี ิตคูตอ งเสมอกนั

มบี างคนเลน มุขตลก “การศกึ ษาผูหญิง อยาศกึ ษาแคภูมศิ าสตรดานเดยี ว (ดูหนุ ดูรปู ราง) ควร
ศึกษาประวัตศิ าสตรข องเธอดว ย จะไดร ูวา ผูหญิงคนนเ้ี คยสญู เสยี เอกราชมาแลว กค่ี ร้งั ” กอนตัดสิน
ใจใชชีวิตคู ประการสําคัญตองศึกษารสนิยมหรือนิสัยของกันและกันใหถองแท ไปกันไดยืดยาว
หรือไม จะปรับปรงุ แกไขอะไรบาง พระพุทธศาสนาบอกวา ใหดูวา มีศีลเสมอกนั คอื ตางคนตางมี
ศีลมธี รรม (นิสัยดีท้ังค)ู มที ิฏฐิเสมอกนั คอื มีความคดิ เหน็ คลายๆ กนั พว่ี านกนอ งก็วานก พว่ี า ไมน อง
กว็ า ไม มคี วามเชอื่ เสมอกนั คอื มสี ง่ิ ยดึ เหนยี่ วจติ ใจสงิ่ เดยี วกนั เชน นบั ถอื พระพทุ ธศาสนาเหมอื นกนั
จรงิ อยู บางคนบอกวา “ความรกั อยเู หนอื ศาสนาใดๆ” สมมตวิ า ผชู ายนบั ถอื พระพทุ ธศาสนา ผหู ญงิ
นับถือคริสตศาสนา ตอนรักกันไมนาจะมีปญหา แตพอมีลูก พอก็จะจูงลูกเขาวัด แมก็จะจูงลูกเขา
โบสถ ปญ หาจะเร่ิมกอ ตัวขน้ึ เพราะศรทั ธาไมเ หมอื นกนั

56 ก.ไก ขยายธรรม

“พ่จี ะรักนอ ง จะแตง งานกบั นองใหไ ด” ชายชาวตา งชาติพูด
“แตเ รานบั ถอื ศาสนาตา งกนั ไมดีม้ังพี่” หญงิ ชาวไทยตอบ
“ถา งั้นพ่ีจะเปลย่ี นไปนบั ถือศาสนาพุทธ” ชายชาวตา งชาตพิ ูด
“ถา ง้ันยง่ิ ไมไดใหญ พ่ีจะทําอยางนน้ั ไมได” หญงิ ชาวไทยตอบ
“กพ็ ่ีรักนอ ง อยากทําตามใจนองทุกอยา ง” ชายชาวตางชาตพิ ูด
“ขนาดพระเจา พี่นับถอื มาทง้ั ตระกูลยังท้ิงได นองเปน หญิงตวั เล็กๆ พี่จะไมท ง้ิ นอ งหรอื ”
อยางไรก็ตาม เมื่อใชชีวิตคูกันแลว ตองมีธรรมเปนหลักดําเนินชีวิต เพ่ือใหชีวิตคูราบร่ืน
สงบสขุ

หลักธรรมสาํ หรบั ชีวิตคู

หลักธรรมดงั กลา ว เรยี กวา “ฆราวาสธรรม” ธรรมสาํ หรับผอู ยคู รองเรอื น 4 ประการ ไดแ ก
1. สจั จะ ความจรงิ ใจตอ กนั ไดแ กม คี วามสตั ยซ อ่ื ตอ กนั ไมป ระพฤตนิ อกใจกนั มอี ะไรหนั หนา
ปรกึ ษากนั ไมม ีลับลมคมใหเปน ท่ีหวาดระแวงตอ กนั
2. ทมะ ความขมใจ ไดแ กร ูจ กั ยับยัง้ ชั่งใจไมลแุ กอํานาจอคติทง้ั ปวง ขม อารมณบ า ง หนกั แนน
มน่ั คง ฟง หไู วห ู อยา เชอื่ คํายุยงของบคุ คลมือทีส่ าม ยมิ้ แยมใหก ัน
3. ขนั ติ ความอดทน ไดแ กท นตอ ปญ หาอปุ สรรคในการใชช วี ติ คู ทนตรากตราํ ทาํ งานเพอ่ื สรา ง
ฐานะครอบครัว หนักเอาเบาสูไมทอ ถอย อดทนตอ คําสบประมาท
4.จาคะ ความเสียสละ ไดแกเสียสละแบงปน ไมถือวาญาติเราญาติเขา เพราะคนที่ใชชีวิตคู
ถือวา เปน ทองแผนเดยี วกนั ทั้ง 2 ตระกลู อีกทั้งละนิสัยเดิมๆ ที่จะทําใหคชู ีวติ เกดิ ปญหา ตัดใจบาง
สิ่งทพ่ี าไปสเู ศรา เสริมใจบางอยา งทีส่ งใหมสี ขุ
การแตงงาน ไมใ ชส่งิ ยาก เพียงมเี งนิ เปนคาใชจ าย ก็สาํ เรจ็ แลว แตก ารประคองชวี ิตคหู ลังแตง
เปน สง่ิ ทย่ี ากยง่ิ เพราะตองปรับนสิ ัยทั้ง 2 คนใหมรี สนิยมคลายๆ กัน อาศัยความรกั ความเขา ใจเปน
ตัวประสาน บางครั้งอาจขัดใจกันเพราะเอาแตใจตัวเองเปนสําคัญ ซ่ึงสงผลใหคูรักรูสึกไมสบายใจ
กต็ อ งปรบั ปรงุ ตัวเอง ทํานองวา “อานตัวเองออก บอกตัวเองได ใชตวั เองเปน ”
“สินธูยงั คกู ับปลา เวลายังมีคูก ัน กลางคนื คูกับกลางวัน แตต วั ฉนั น้ันจะคกู บั ใคร”

ก.ไก ขยายธรรม 57

ญ.หญงิ โสภา

มีบทประพนั ธท่ีนาสนใจบทหน่งึ
เมืองใดไมม ที หารหาญ เมืองนั้นไมนานเปน ขา
เมืองใดไรจ อมพารา เมอื งน้ันไมช าอบั จน
เมอื งใดไมมีพาณิชยเลศิ เมอื งน้นั ยอมเกิดขดั สน
เมอื งใดไรศ ลิ ปะโสภณ เมอื งนน้ั ไมพนเสื่อมทราม
เมืองใดไมมกี วีแกว เมืองนั้นไมแ คลว คนหยาม
เมืองใดไรน ารีงาม เมืองน้นั หมดความภูมิใจ
เมอื งใดไมมีดนตรีเลิศ เมอื งนั้นไมเพลดิ พิสมยั
เมอื งใดไรศ ีลธรรมอําไพ เมืองนั้นบรรลยั แนเ อย
ทุกเมืองจะมีหญิงงามประดับเมือง การประกวดสาวงามในงานกาชาดก็ดี งานฤดูหนาวก็ดี
นางนพมาศหรอื แมกระทงั่ นางสงกรานต ลวนตอ งการเหน็ หญงิ งามที่ปรากฏตวั บนเวที ในอดตี ของ
อินเดีย จะคัดเลอื กหญงิ งามเมอื ง แตงตั้งใหเปนเหมอื นทูตตอ นรบั แขกบานแขกเมืองเรียกวา “นคร
โสเภณี” ฉะน้ัน คําวา “โสเภณี” จึงไมใชคํานาเกลียดแตเปนคําท่ีมีความหมาย หมายถึงหญิง
งามเมอื ง

วสิ าขาตนแบบของคนงาม

ความงามของ ญ.หญงิ โสภา หมายถงึ งามแบบนางวสิ าขา (เบญจกลั ยาณ)ี แปลวา ผมู คี วามงาม
5 ประการ หมายถงึ สตรผี ูมศี ุภลักษณห รอื ลักษณะทง่ี าม 5 ประการ คือ

1. ผมงาม คือมผี มเหมือนหางนกยูง เมื่อสยายออกทิ้งตัวลงมาถึงชายผา
2. เนอื้ งาม คอื มรี มิ ฝปากแดงเหมอื นลูกตาํ ลงึ สุก เรยี บสนทิ มิดชดิ ดี
3. ฟน งาม คือขาวเหมือนสงั ขแ ละเรยี บเสมอเหมอื นเพชรเรียง
4. ผวิ งาม คือถาผิวดาํ กด็ ําสม่ําเสมอเหมอื นดอกอุบล ถา ขาวก็เหมอื นกลีบดอกกรรณิการ
5. วยั งาม คอื งามทุกวัย แมค ลอดบตุ รมาแลว 10 คร้งั ก็ยงั ดูสาวพร้งิ อยู เรียกวา งามสมวยั
ฟง เพลง “ภูมแิ พก รุงเทพฯ” คดิ ถึงงามแบบหลอกๆ ข้ึนมา
ผหู ญิงรอง “ผหู ญงิ บางกอกเขาสวยจงั พจ่ี า ”

58 ก.ไก ขยายธรรม

ผชู ายตอบ “เขาศลั ยกรรมหรอกหนา อยา ไปสนใจ”
งามแบบหลอกๆ เพราะแตง เติมหรือศัลยกรรม เปนความงามฉาบฉวย งามผวิ เผนิ มองผา นๆ
ดูงาม ถามองพิศ ไมง ามเทา ไร คนเราจะดดู ีตอ งงามทงั้ ภายใน (จิตใจ) และภายนอก (รปู รา ง) เปรยี บ
เหมือนดอกไม 4 ประเภท
1. สวย แตไ มหอม รูปรางสวยแตกิรยิ ามารยาทใชไมไ ด (สวยแตร ปู จบู ไมหอม)
2. หอม แตไมส วย กิริยามารยาทเรยี บรอย แตรปู รา งไมส วย
3. ท้ังสวยทง้ั หอม เพยี บพรอ มดว ยความงามทงั้ ภายนอกภายใน
4. ไมสวยไมห อม ไมมเี สนหดึงดูดใจ เพราะไรทัง้ ความงามและมารยาท

รจนาเลือกคู

ในวรรณกรรมเรื่องสังขท อง ตอนรจนาเลอื กคู ทา วสามลมีลกู สาว 7 คน เมอ่ื ถงึ คราวมคี ูครอง
บิดาตองจัดหาชายท่ีมีคุณสมบัติครบถวนมาเปนราชบุตรเขย โดยใหแสดงความรูความสามารถ
แขง กนั ลกู สาวท้ัง 6 คนไดค ูครองไปเรียบรอ ย เหลอื แตร จนานองนชุ สุดทอ ง ยงั ไมถ ูกใจใครสักคน
พอแมตองใหทหารไปเกณฑชายฉกรรจทั้งเมืองมาใหรจนาเลือก การเลือกนั้นรจนาจะมีพวงมาลัย
ถูกใจชายใด เธอจะเดนิ ลงไปคลอ งพวงมาลัยสวมคอให ชายผโู ชคดีกจ็ ะไดเ ปนพระราชบตุ รเขยทันที
รอบหนึ่งผานไปเธอยังตัดสินใจไมได รอบท่ีสองก็เชนเดิมเธอก็ยังมองหาไมพบชายในฝน จนรอบที่
สามชายทั้งหลายถูกเกณฑม าหมด ไมวา จะพกิ ลพกิ าร เปนบาใบกเ็ อามา ในรอบทส่ี ามน้ี มเี จา เงาะ
ปา บา ใบคนหนง่ึ รวมอยดู วย ผมหงิก ตัวดาํ เหน็บดอกไมสแี ดง ทาทางตลกมาก ทแ่ี ทเงาะปา คนน้ัน
คือพระสังขทองนั่นเอง พระองคส วมใสชดุ เงาะพรางตาเอาไว ขา งในรางของพระองคเปน ทอง เม่ือ
รจนาเหน็ กเ็ ดนิ ลงไปคลอ งพวงมาลยั ทค่ี อเจา เงาะ ผคู นทงั้ หลายตา งพากนั หวั เราะ พอ แมอ บั อายมาก
จงึ ขบั ไลท งั้ คไู ปอยกู ระทอ มปลายนา รจนามองในสง่ิ ทค่ี นทว่ั ไปมองไมเ หน็ ตนทวั่ ไปมองแตร ปู ลกั ษณ
ภายนอกเห็นเปนเงาะปาบาใบจึงรังเกียจ แตรจนามองลึกเขาไปขางในเห็นทองคําอยูจึงตัดสินใจ
เลอื กคู เรอื่ งนสี้ ะทอ นใหเ หน็ วา คนเราหากมองเพยี งแคเ รอื นรา ง อาจพบกบั ความผดิ หวงั ในบนั้ ปลาย
เพราะนิสัยไปกันไมได การมองคนใหมองลึกลงไปถึงอุปนิสัยภายใน วาชายคนน้ีมีนิสัยเปนอยางไร
มีความรบั ผดิ ชอบหรอื ไม มภี าวะผูนาํ หรือเปลา อยกู นิ กับเขาแลวเขาจะเปนหวั หนา ครอบครัวทด่ี ีได
หรอื ไม บางคนเลอื กทหี่ ลอ ภายหลงั แตง งานแลว นง่ั เศรา ดว ยความเจบ็ ปวด เพราะความหลอ ของเขา
มาพรอ มกับความเจาชู มิหนําซ้ําเปน เกยอ กี ตา งหาก

ก.ไก ขยายธรรม 59

วิชามารยาหญงิ

เขาวา มารยาผหู ญงิ มหี ลายเลม เกวยี น ปรากฏในพระไตรปฎ กอรรถกถาชาดก กลา วไวว า มารยา
ของหญิงมีหลายประการ อาทิ น่ังหวผี ม สง เสยี งหวั เราะ บิดกาย เขย่ี เลบ็ ตวั เอง เอาไมเ ขี่ยดนิ ชเู ด็ก
ขน้ึ แสดงอาการเย้ืองกราย จบู เดก็ พูดเสยี งดงั สายเอว ฯลฯ แตปจจบุ นั หญงิ ไดพ ฒั นามารยาเพอ่ื
หลอกลอ ผชู ายใหม าตดิ กบั มากกวา นี้ เนยี นกวา นห้ี ลายเทา มกี ระทาชายนายคนหนง่ึ กลดั กลมุ ใจเหลอื
ประมาณทถี่ กู ผหู ญงิ ใชม ารยาลอ หลอก จงึ เดนิ ทางไปศกึ ษาหลกั สตู รพเิ ศษทเ่ี มอื งตกั ศลิ า สาขามารยา
หญงิ ในหลกั สตู รไดก ลา วถงึ มารยาหญงิ มากมาย ใครเรยี นจบแลว โอกาสถกู หญงิ หลอกยากมาก เพราะ
รทู ันทกุ อยาง นายคนน้เี มือ่ เรียนจบก็กลับเมอื งไทยอยากจะทดลองวิชาทีร่ าํ่ เรียนมา บงั เอญิ เดินผาน
บอ นาํ้ ทา ยหมบู า น มหี ญงิ สาวนางหนงึ่ กาํ ลงั นงุ กระโจมอกอาบนา้ํ อยู จงึ เดนิ เขา ไปหาพรอ มกบั บอกวา

“อันตัวฉันน้ีไดไปรํ่าเรียนวิชามารยาหญิงโดยเฉพาะ ตอน้ีไปใครจะมาหลอกฉันดวยมารยา
ชนดิ ใด ฉันรทู ันหมด” หญงิ สาวจึงอยากจะทดลองจึงกลาววา

“งน้ั ฉนั ขอทดลองวิชาของนายไดหรอื เปลา ” ชายหนุมบอกวา
“ไดเ ลย” หญงิ คนน้ัน จงึ ฉกี ผาถุงใหข าด แลว ตะโกนเสียงดงั วา
“ชวยดว ย ชว ยดวย ชว ยฉนั ดวย” ชายคนนัน้ ยืนตะลงึ เพราะไมไ ดทาํ อะไรจๆู ก็จะเจอขอหา
ซะงน้ั ขณะเดยี วกนั ชาวบา นไดย นิ เสยี งรอ งขอความชว ยเหลอื จงึ รบี ควา อาวธุ มดี คอ น เปน ตน วงิ่ มา
ทบ่ี อ น้าํ หญงิ คนน้ันจงึ บอกชายหนุมวา
“รบี ๆ ทาํ อะไรสกั อยา งสิ ชาวบา นกาํ ลงั ตรงมาทางนแ้ี ลว ” ชายหนมุ อยใู นอาการตกใจกลา ววา
“ฉนั ไมร จู ะทาํ อยา งไร เหตกุ ารณท เ่ี กดิ ครงั้ นส้ี งสยั ฉนั จะยงั เรยี นไมถ งึ ” หญงิ สาวจงึ บอกใหช าย
หนุมรีบโดดลงไปในบอนา้ํ บอกวา นํ้าไมล ึกหรอก เรว็ ๆ ชายหนมุ จึงรบี โดดลงไป พอชาวบานมาถึง
หญงิ คนนน้ั จึงบอกวา
“ชวยดวยคะ มีคนตกนํ้า” ชาวบานก็รีบชวยชายหนุมข้ึนมา พอชาวบานกลับไปชายหนุมจึง
กลาวกบั หญิงสาววา
“สงสยั วา ฉันคงเรียนไมจ บ ฉันตอ งกลับไปเรียนตอ ขอบคุณเธอมากที่เปนครสู อนฉนั ” วา แลว
กเ็ ดนิ จากไป ตกลงวา ผหู ญงิ เราหากไมม มี ารยาเสยี เลย กด็ กู ระดา ง ไมส วยไมง าม แตถ า มมี ารยามาก
เกนิ ควร กด็ จู ดั จา นไมส วยงาม ขอใหม มี ารยาพอเหมาะพอควร สงิ่ ทค่ี วรพฒั นาใหม ากกวา มารยา คอื
มารยาท เพราะมารยาทจะทําใหหญงิ สาวนารกั ตราบนานแสนนาน

60 ก.ไก ขยายธรรม

คา ว “ผหู ญงิ สมัยใหม”

ยคุ กอ นคาํ วา “สภุ าพสตร”ี เหมาะสมอยา งยง่ิ ทจี่ ะนาํ มาใชก บั ผหู ญงิ เพราะเธอสภุ าพออ นโยน
รูกาลเทศะ รูอะไรควรไมควร เธอรักษาพรหมจารีเพ่ือชายที่เปนสามีสุดท่ีรัก เธอรักเดียวใจเดียว
เธอทาํ หนา ทเ่ี ปน แมศ รเี รอื น เพยี บพรอ มบรบิ รู ณด ว ยเรอื นสามนาํ้ ส่ี เปน แบบอยา งใหล กู หลานสบื มา
ปจ จุบนั นแี้ ตกตา งกนั มากเหมือนรถไฟกับเกวยี น พระอาจารยว ดั สวา งอรณุ นํา้ แกนกลาง อ.ภูเพยี ง
จ.นา น ไดป ระพันธบ ทคาวพนื้ เมือง เกีย่ วกบั การแตงกายสาวสมยั ไวน าฟง ขออนญุ าตนาํ มาลงไวเ พอ่ื
เปนอทุ าหรณสอนใจนองๆ วัยรนุ ท้ังหลาย
ปุดโถธมั มาอาวอาปน อง ผอเตอะเคร่ืองหยอ งของสาวสมยั
สายเดี่ยวเต่ยี วฟตหยังมาอดิ ใจ ซอนมอเตอรไ ซคหุมนงั่ ตางปน
ละขาละปุมหุมนงุ เตย่ี วหิน้ ใสเส้อื แอวลอยเขินตอง
ยา งตามถนนคนผอเซาะซอง พอ งบึนปากห้อื ตวยตาง
สะดอื อนี อ งเหมอื นตองหมอขาง ฮอ งหลงั อนี างเหมอื นฮางหมหู นอย
เอาเลชใสแ ขนเอาแหวนใสก อย บอายอาวอาปน อง
ปอจายจีหหู มาดอกหมา กอ ง พรอ งเสริมแตง หยอ ง ฮดู งั
จน้ิ สมหนอไม นํา้ ปผู ักปง ยอ นเสรมิ ฮดู ังเลยกน๋ิ บไ ด
ผมแดงตีห๋ ยี เหมอื นผพี ุงใต เอาสีมาตาแตงยอ ม
สเปรยแดงขาวเขียวเทาพราํ่ พรอ ม ทรงผมบอ บกอ มยาวลอย
พรองเย๊ียะผมปเุ หมือนกับข้ีฝอย ทีป่ ออุยมอยจกั ตอกมดั กลา
ใสเกือกสน สงู ยา งวําควํ่าหนา ปุดโถธมั โมเหียเตอะ...ฯ

ก.ไก ขยายธรรม 61

ฎ.ชฎาสวมพลนั

ชฎา หรอื มงกฎุ เปน สญั ลกั ษณแ หง ความเปน เลศิ ในกจิ กรรมอยา งใดอยา งหนงึ่ เชน การประกวด
นางงาม เปน ตน คณุ คาของชฎาอยทู ตี่ ัวของชฎาเอง เชน มงกฎุ เพชร มงกฎุ เงิน สิ่งท่ีเปน ผลพลอยได
ตามมา กลับมีคุณคาเปนที่ตองการมากกวา เชน รถยนต จํานวนเงิน บานหรือทรัพยสินอยางอื่น
เอาใจเขามาใสใจเรา

เอาใจเขามาใสใ จเรา สมมตวิ า บนเวทปี ระกวดนางสาวอะไรสกั อยา ง เหลอื ๕ คน ในรอบตดั สนิ
พิธีกรจะประกาศรองชนะเลศิ ท่ี ๓ ท่ี ๒ ที่ ๑ ตามลาํ ดบั จนเหลอื ๒ คนทีค่ างไวเ พ่อื การตัดสินเปน
นางสาวงามสมควรไดรางวัลชนะเลิศ พิธีกรเรียก ๒ คนออกมายืนคูกัน จากน้ันประกาศตําแหนง
นางสาวงาม ขณะท่ดี นตรีกาํ ลังบรรเลงกระตนุ อารมณค นดูอยนู ั้น เราทราบหรือไมวา หวั ใจสาวงาม
ทง้ั สองนน้ั ใครเตน แรงกวากัน คาํ ตอบคอื เตนแรงพอๆ กนั ตางกค็ ิดวา “ตองกูแนน อน” พอเสรจ็ สิ้น
การประกาศผูเปนนางสาวงาม สองสาวจะโผเขากอดกัน แสดงความดีใจ ตางหล่ังน้ําตาแหงความ
ปลื้มปต อิ อกมา แตเชอื่ เถอะผูทไ่ี มไ ดร บั มงกุฎหรอื ไดตาํ แหนงรองนางสาวงามนนั้ น้ําตาจะไหลออก
มาพรอมกบั ความผิดหวัง แตกแ็ สดงความยนิ ดีอยางออกหนาเพอ่ื เลน ละครตบตาคนดู นอยคนนักท่ี
จะพลอยยนิ ดีกับเพ่อื น เพราะคดิ วา กวา จะผา นรอบน้มี าได กูกห็ น่ึงในตองอูเหมือนกัน จงึ ปรากฏวา
งานประกวดสาวงามบางแหงมกี ารกระชากมงกุฎ แยงมงกุฎกนั เปนทนี่ าอบั อายมันอะไรกนั นักหนา
กบั ตําแหนง ที่สมมติขึน้ งามไมง ามอยูทกี่ ารแตงดงั คําวา “ไกง ามเพราะขน คนงามเพราะแตง ” ตน่ื
เชาข้ึนมาไมแตงหนาตา หันไปดกู ระจกเงา จําตัวเองแทบไมไดจ งึ มีคํากลา ววา “เปนผูหญงิ อยาหยุด
สวย แตถ าไมส วยก็หยดุ เถอะ” ส่ิงที่ควรนํามาคิดตอ หลงั จากเสรจ็ ส้ินการประกวดคือ เมือ่ คณุ ได
ตาํ แหนงมาแลว คณุ จะทาํ หนา ท่ีเหมาะสมกบั ตาํ แหนง ทไี่ ดรับหรอื ไมต า งหาก

หนาที่คอื ธรรมะ

บางคนเห็นคนอ่ืนเขามีสามี ก็อยากเปนภรรยาเหมือนกับเขา แตทําหนาที่ภรรยาไมสมบูรณ
เหน็ เขาเปน สามกี อ็ ยากมเี มยี กบั เขา แตท าํ หนา ทส่ี ามบี กพรอ ง เหน็ เขาเปน ครกู อ็ ยากเปน ครู แตจ ติ ใจ
โหดเห้ียม ไมรักเด็ก เอะอะก็เฆี่ยน เอะอะก็หยิก เปนตน ดังนั้นกอนจะเปนอะไรควรดูนิสัยตัวเอง
ใหอ อก วาชอบหรอื เปลา จะทาํ ไดด หี รือเปลา มีคํากลาววา “เปนแชมปไ มย าก แตร กั ษาแชมปย าก
ยง่ิ กวา” หรอื คําวา “หนานอกดดู ี แตห นา ทีบ่ กพรอ ง” คงเคยไดยนิ เรือ่ ง “กิ้งกาไดทอง” หรือเร่ือง
62 ก.ไก ขยายธรรม

“คางคกขน้ึ วอ” เปน เรอื่ งราวทแ่ี สดงใหเ หน็ ความไมเ หมาะสมกบั ตาํ แหนง ทไ่ี ดร บั การวางตวั ใหเ หมาะ
สมกับตําแหนงเปนเร่ืองสําคัญ ยิ่งตําแหนงใหญโต ตองมีภาวะผูนําสูง ตองมีมนุษยสัมพันธเย่ียม
เลา ปไ ดข งเบง มาชวยวางแผนการรบดว ยเหตุใด เหตุไฉนเลาปจ ึงไดฉายาวา “ผูไหวสบิ ทิศ” กเ็ พราะ
ความมมี นษุ ยสมั พนั ธน นั่ เอง ยง่ิ ตาํ แหนง สงู ยงิ่ ตอ งวางตนใหเ หมาะสม ไมอ วดเบง ไมเ ยอ หยงิ่ ทะนงตน

สวมหัวโขน

ชฎาท่ีสวมนัน้ ความหมายทีเ่ ปน ธรรมะคอื หัวโขนทสี่ วมใสเพอ่ื ใหค นเราทําหนาท่ีแตกตา งกัน
เหมอื นการแสดงโขนผูแสดงเปนตัวพระ ตวั นาง หรือแมแตเปน ยักษ เปนลิง จะมหี วั โขนสวมใส แลว
แสดงตนไปตามบทบาทที่ไดรับ แตพอถอดหัวโขนออกแลวก็กลับมาเปนคนเดิม ไมมีนางเอก ไมมี
พระเอก จงึ มีผรู ปู ระพันธไ ววา

เปน รามลักษณย ักษลิงแนจริงหรอื
แทก็คือหวั โขนเขาโยนใส
พอจบเร่ืองถอดเคร่อื งเดนิ ออกไป
เดิมคอื ใครก็ยงั เห็นเปน คนเดมิ
บทบาท คือสิ่งทีก่ ําหนดใหเ ราเปน เหมอื นหมวกทเี่ ราสวมใส เชน หมวกเปนครู หมวกเปน พอ
หมวกเปนนกั กฬี า หมวกเปนสามี เปน ตน เมอ่ื สวมหมวกใบใดตอ งรวู าบทบาทท่ีเปน น้ันคอื อะไรแลว
ทําหนา ที่ใหสมบทบาททีไ่ ดร ับ ภาษานักแสดงเรียกวา “ดาราเจาบทบาท” หรือ “ตบี ทแตก” ขณะท่ี
ดาราบางคนไมเจริญรุงเรืองบนถนนเสนน้ีเพราะวาเขาแสดงไมสมบทบาท ชีวิตคนเราก็เหมือนกัน
เมอ่ื เกดิ มาแลว มบี ทบาทเปน อะไร ตอ งแสดงใหส มบทบาท เพราะโลกนค้ี อื ละคร ทสี่ าํ คญั ตอ งไมแ สดง
บทบาททคี่ นเขาเออื มระอา หรอื แสดงบทบาทเดมิ ๆ ทคี่ นเขาเบอื่ ซา้ํ แลว ซาํ้ อกี เคยดภู าพยนตรเ รอ่ื ง
แกวหนามา ส่ิงที่เฝาจับตาดูคือเมื่อไรนางแกวหนามาจะแปลงรางสักที อยากรูวาเมื่อแปลงรางแลว
จะสวยงามขนาดไหน แตดกู ี่วันก่วี นั ก็เหมือนเดิมไมย อมแปลงราง คนดกู เ็ กิดความเบอ่ื หนา ย แตอ ยู
มาวันหน่ึง นางไดแ ปลงรา งเปนหญิงสวยงาม คนดตู า งต่นื เตน ประทบั ใจ ดงั นั้น ควรตรวจดูบทบาท
หนา ที่ตนเอง เลนใหสมบทบาท อยาเลนบทเกา ซ้ําซาก คนดเู ขาเซง็ เชน บทคนพาล ใหญแคไหนก็
เลก็ กวาโลง
บทบาทคอื หมวก หนา ทค่ี อื คนสวมหมวก บางคนคนเดยี วตอ งรบั ภาระสวมหมวกหลายใบ ตอน
เชา เปน นั่น ตอนบา ยเปน น่ี ตกตอนเยน็ มหี นาที่อีกอยาง ตอ งสวมหมวกถอดหมวกวันละหลายใบ แต
ทกุ ใบทเ่ี ขาสวมเขาไดท าํ หนา ทอี่ ยา งเตม็ ความสามารถ ไมบ กพรอ ง จงึ ถอื วา เขาเปน ดาราเจา บทบาท
ไดเ ชน กนั เมอ่ื เปลยี่ นหมวกแลว อยา ยดึ ตดิ หมวกใบเดมิ เชน เขาแตง ตงั้ เปน หวั หนา ตกึ ในโรงพยาบาล
ก็ทําหนาท่ีเพียงในโรงพยาบาลเทาน้ัน กลับมาถึงบานตองเปล่ียนหมวกเปนแมบาน ดูแลครอบครัว

ก.ไก ขยายธรรม 63

ความเปน หวั หนา ตกึ ตอ งวางไวท รี่ วั้ โรงพยาบาลอยทู ที่ าํ งานมหี นา ทเ่ี ปน ยามเฝา อาคาร หมดเวลาตอ ง
กลบั มาเปนสามที ีด่ ขี องภรรยาท่บี าน ไมใชตองมานงั่ อยูยามหนาบา นท้ังคืน
มเี รื่องนาคิดอยูเรอื่ งหน่งึ เม่อื เราไปงานศพเพือ่ ไปฟง พระสวดอภธิ รรม สงั เกตดูคนทีไ่ ปงานศพ
หากเปนคนธรรมดา ตาสีตาสา จะนัง่ แถวหลงั แถวทา ยๆ พอไดตาํ แหนงอะไรสกั อยา งนัง่ ขา งหลงั ไม
ไดแลว ตองขยับไปนงั่ ตรงกลาง พอมตี าํ แหนง สงู ขน้ึ เชน เปน ผใู หญบาน เปนกาํ นัน เปน ผอู ํานวยการ
หรือเปนนายก อบต. จะตรงดงิ่ มานง่ั โซฟาแถวหนาสุด รอเปน ประธาน ดีใจนักหนาท่ไี ดนงั่ ลาํ ดับดี
ท่ีสุดสมกับตําแหนงตนเอง แตหารูไมวา ระหวางโซฟาที่น่ังอยูกับหีบศพนั้น หางกันเพียงไมกี่เมตร
นั่นหมายความวา มนั ใกลความตายทกุ ขณะแลวทาํ เปนแอค ทา เร่อื งนี้ เปน คติใหขบคิดเลน ๆ เพื่อจะ
ไดไมประมาทในการดําเนินชวี ิต มีกลอนบทหนึง่ เขยี นวา
เมือ่ คนเราเกดิ มาในหลาโลก อปโลกนเปนนัน่ นีม่ ีใหเห็น
ลว นมายาฉาบทาใหเ ราเปน จาํ ตอ งเลนบทบาทมาดมายา
เหมอื นหัวโขนสวมใสใ หเ ลน โขน พระรามโนนน่ันพระลักษณนย่ี ักษา
เมอ่ื เลนจบถอดหัวโขนเดินออกมา ขา คือขา ใชร ามลกั ษณใชย กั ษม าร
เลิกหลงตวั ลมื ตนเปน คนเดน คิดวาเปน คนเกง กาจและอาจหาญ
สักวันหน่งึ ชวี ิตเราสน้ิ ลมปราณ ปาสสุ านบานสดุ ทา ยแหง กายเรา
ยศและลาภหาบไปไมไดแน สองคนหามสามคนแหพาไปเผา
ถึงยิ่งใหญเพียงใดไมพ นเตา บทละครแสนเศรา กจ็ บลง

ยอดคน ตอ งออนนอ มถอ มตน

ยอดคนไมใ ชซ ปุ เปอรแ มน ซปุ เปอรแ มนไมใ ชย อดมนษุ ย คดิ ดสู ิ ยอดมนษุ ยท ไ่ี หนจะเอากางเกง
ในใสไวดา นนอก ตัวออกเบอเรมิ่ เทิม่ ใสเ สื้อเบอรเ อส (S) ชฎา คือส่งิ ท่สี วมไวท ส่ี ูงคอื บนศีรษะของผทู ่ี
ควรจะไดร บั ในบรรดาคนทเ่ี ขา แขง ขนั เปน รอ ยเปน พนั แตม เี พยี งคนเดยี วเทา นน้ั ทมี่ สี ทิ ธเิ ปน ยอดคน
ไดสวมชฎา วันหนง่ึ บอกลกู วา

“ลกู ไปเด็ดยอดผกั กระถินใหพอหนอย พอจะเอามาจ้มิ นาํ้ พรกิ ” ลกู ชายวง่ิ ไปเด็ดใบแก มาให
กาํ มือหน่ึง เลยบอกลูกวา

“ลกู ใบแกๆ พอจะเคีย้ วไดอ ยา งไร ตองเอาใบออนๆ สิครับ” ลูกชายถาม
“ใบออนอยตู รงไหนพอ ” ตอบลูกไป
“ออ ใบออนตองอยูตรงปลาย ตรงยอดตนกระถินนะลูก” ลูกก็ไปเด็ดใบออนมาให ขณะรับ
ประทานอาหารก็สอนลูกไปดว ย

64 ก.ไก ขยายธรรม

“ลูก ใบออ นตองอยูย อด ไอท อ่ี ยปู ลายยอดคือใบออน ลกู อยากเปนยอดคน ตอ งรูจ กั ออ นนอ ม
ถอมตนนะ ดูกีฬากระโดดไกล กระโดดสูงสิ กอนที่เขาจะกระโดด เขาจะยอตัวใหออนกอนแลวพุง
ตวั ไป ถา ทาํ ตวั แขง็ ไปไมไ กลหรอก ถา ลกู ทาํ ตวั เปน คนออ นนอ มถอ มตน มสี มั มาคารวะลกู จะเปน ยอด
คนในดวงใจของทกุ คน ใครเหน็ กจ็ ะรัก แมไมมีเกยี รติบัตรรองรบั แมไมมีมงกฎุ มาสวมให แตถาลูก
ทําไดลูกคอื ยอดมนุษยอยางแทจริง”

ก.ไก ขยายธรรม 65

ฏ.ปฏักหนุ หัน

ปฏัก คอื ไมเ รยี วทใี่ ชประโยชนในการบังคับคนหรือสตั วใ หอยใู นโอวาท สมยั กอนครใู ชไมเ รยี ว
เฆย่ี นตเี ดก็ นกั เรยี น เพอื่ ลงโทษใหห ลาบจาํ และปลกู ฝง ใหเ ปน คนดใี นสงั คมตอ ไป ผลคอื เดก็ จะเชอ่ื ฟง
คาํ สั่งสอน กลวั ท่ีจะทาํ ความช่ัว ไมกลา ซุกซน ไมเรยี วสรางคนใหเปน คนดมี านกั ตอนกั จําไดวา สมัย
เปน เด็กครูใชไ มเรียวเฆยี่ นเพราะไปรังแกเพ่อื นในหอ ง จงึ จาํ ไดดวี า การรงั แกคนอนื่ เปนส่งิ ไมสมควร
ทําและไมเคยโกรธครูเลย คุณแมก็เชนกัน ทานสอนลูกใหเปนคนดี ไมเพียงแตชื่นชมอยางเดียว
บางครง้ั ทา นก็ดุดา เฆีย่ นตี ถือคติวา “รักวัวใหผูก รักลูกใหต”ี สมยั ผเู ขยี นเปน เดก็ คุณแมช อบเฆ่ียน
ดว ยไมเ รยี วเพยี งเพราะไมต อ งการใหเ ราเปน คนเกเร สมยั นนั้ คดิ วา คณุ แมไ มร กั เรา คณุ แมเ กลยี ดเรา
พอคดิ ไดว า ทท่ี า นทาํ ไป ไมต อ งการใหเ ราเจบ็ ปวดแตต อ งการใหห ลาบจาํ จงึ คดิ ขอบคณุ ทา นเปน อยา ง
มากถึงกับเขยี นติดฝาหองวา “แมฉันมีคนเดยี ว แมจ ะถือไมเ รยี วฉันกร็ กั ”

สํานกึ ไดเ พราะไมเ รียว

นทิ านจนี เรอ่ื งหนงึ่ จาํ ไมไ ดว า เรอื่ งอะไร แตใ หข อ คดิ ทเี่ ปน ประโยชนส าํ หรบั ลกู กตญั ทู งั้ หลาย
เรอื่ งมอี ยวู า ลกู คนหนง่ึ เปน คนดอ้ื รน้ั เกเร คณุ แมเ ฆย่ี นตเี ปน ประจาํ ตง้ั แตเ ลก็ จนลกู เตบิ โตเปน ผใู หญ
วันหนึ่งลกู ดอ้ื อกี แมก ็เฆ่ียนตอี ีก คราวนีพ้ อแมฟาดไมเ รยี วไปทกี่ น ลกู ลูกรอ งไหจ า เลย แมตกใจมาก
เพราะแตไ หนแตไรเวลาแมเ ฆีย่ นลูกไมเคยรองไห จึงรบี วางไมเรียวแลวถามลูกวา

“ลกู แมเ ฆี่ยนแรงไปใชไ หม ลกู เจบ็ มากใชไหม” ลูกตอบวา
“เปลาแม ตรงกนั ขา มลูกไมเ จ็บเลย ทลี่ ูกรองไหเพราะลกู ไมเจ็บนีแ่ หละ” แมไ มเ ขา ใจถามวา
“อาว ไมเ จ็บแลว ทาํ ไมลกู รองไห” ลูกบอกวา
“แมเ ฆยี่ นตลี กู ตงั้ แตเ ลก็ จนโตแลว ยงั ทาํ ตวั เหลวไหลใหแ มเ ฆยี่ นอกี ตอนเลก็ ทแี่ มเ ฆยี่ นลกู เจบ็
มาก นน่ั เพราะวาแมยังแขง็ แรง มีเรีย่ วแรงมาก บดั นแี้ มแ กชราแลวเรีย่ วแรงของแมลดถอยลง เฆี่ยน
ลูกลูกไมเจบ็ เลย ลูกรอ งไหเพราะสงสารแม แมแ กแลวยงั ทาํ เรื่องเหลวไหลใหแ มเ ปน หว งอีก”
กระทรวงศึกษาธิการออกกฎหามครูใชไมเรียวเฆี่ยนตีศิษยเปนเพราะวา ครูบางคนใชไมเรียว
เฆ่ยี นตีเด็กเพอ่ื ระบายอารมณ เฆ่ยี นตีตามอําเภอใจ เฆีย่ นอยา งไมม ีเหตผุ ลอนั สมควร ที่จริงไมเรยี ว
ไมใชสิ่งชั่วราย คนขาดสติตางหากท่ีใชไมเรียวไปในทางไมถูกตอง อดีตมีศิษยจํานวนมากไดดิบไดดี
เพราะไมเ รยี วของครู ศิษยบางคนบอกวา หากวนั น้ัน ครไู มเ ฆยี่ นผม ผมคงไมมอี นาคตสดใสในวนั น้ี
66 ก.ไก ขยายธรรม

อยางไรก็ตาม ศิษยจะดีหรือไมดีไมไดอยูที่ไมเรียวเพียงอยางเดียว อุปกรณสงเสริมศิษยดีมีถึง
๓ ประการ ไดแก การอบรม การยกยอ การใชไมเรียว คนบางคนอบรมเพยี งไมก น่ี าทกี ก็ ลับเนอื้ กลบั
ตวั ได เชน องคลุ ีมาลย พระพทุ ธเจาใชว จีเพยี งประโยคเดียว “เราหยดุ แลว แตท านยังไมหยุด” ก็
สามารถกระชากกิเลสออกจากจติ ใจเขาได

ไมเ รยี วเฆยี่ นกน คารมเฆย่ี นใจ

การอบรมบม นิสัยใหศ ิษยน้ัน เพียงแตว ันละนาทยี งั ดีถม
ศิษยจ ะดีมีชอ่ื หรือลมจม อาจเปนเพราะการอบรมหน่งึ นาที

การยกยอปอปนใหกําลังใจใหความหวัง อาจสรางพลังทางบวกใหศิษยคิดได คําดา ยิ่งดา
บอ ยๆ จะเห็นเปนเรอื่ งธรรมดาไมสะทกสะทา นหวั ใจ ผิดกับการยกยองใหก าํ ลงั ใจ จะเปน พลังเสริม
อยา งดี ยกตัวอยา ง พอแมโ ทรศัพทหาลกู พูดธรุ ะเสรจ็ แลว จบลงดว ยคําวา
คนที่ ๑ “แคน ้นี ะ เงนิ กสู ง ใหแลว ใชประหยัดหละ ไมใชหาไดง ายๆ เออ สวัสด”ี
คนท่ี ๒ “แมโอนเงนิ ใหล กู แลว เรือ่ งเงินทองพอ ไมห วงหรอกเพราะลกู เปนผใู หญแ ลว เพียงรู
ขา ววา ลกู ของพอ เปน คนดตี ามทพี่ อ หวงั ไว พอ กด็ ใี จแลว อยา ทาํ ใหพ อ ผดิ หวงั นะ พอ จะคอยเปน กาํ ลงั
ใจใหล ูกอยทู ี่บาน รกั ลูกครับ”
ระหวางคนแรกกับคนท่ีสอง จะเหน็ วา พลงั บวกของลกู ผูท่ีรบั สายแตกตางกนั มาก คนทห่ี น่งึ
พูดหวนเกินไป ไมซึมซับเขาไปในหัวใจของลูกเลย คําพูดของคนที่สอง มีการยกยองเชิดชูมีการให
กาํ ลงั ใจ เพยี งไมก ป่ี ระโยคสามารถเสยี ดแทงหวั ใจใหล กู รสู กึ สาํ นกึ บญุ คณุ อยา งเหลอื ประมาณ “กจู ะ
ทาํ ชัว่ ไมไ ด เดย๋ี วพอแมก จู ะผิดหวงั ”
สว นไมเรยี ว ถามเี พือ่ กาํ ราบใหศษิ ยเ ปนคนดี ก็นา จะอนโุ ลม แตพ อออกเปนกฎหมายกใ็ ชไมไ ด
ศษิ ยป จ จบุ นั จงึ ไมเ กรงใจครู ไมส นใจทจ่ี ะฟง คาํ สอนคาํ เตอื น โทษทเ่ี ปน คนเกเรกแ็ คว า กลา วตกั เตอื น
ไมเ จบ็ ไมแ สบอะไร สว นครเู องพอศษิ ยท าํ ตวั เหลวไหลกไ็ ดแ ตม องตาปรบิ ๆ ครทู พ่ี ดู โนม นา วจติ ใจเกง
กเ็ รยี กมาอบรมตกั เตอื น ครทู พี่ ดู ไมเ กง กไ็ ดแ ตเ หลอื บสายตามองไมเ รยี วขา งหอ ง สะทอ นใจเหลอื เกนิ
อุทานมาวา “มีเหมือนไมม ี”
มีพอ แมแลวไมเคารพทา น มไี วท ําไม
มหี นังสือกองไวแตไมอาน มีไวทําไม
มคี วามรทู ว มหัวเอาตวั ไมร อด มีไปทาํ ไม
มตี าสองขา งแตไมมองโลกในแงดี มีไวทําไม

ก.ไก ขยายธรรม 67

มีมอื มีเทา แตไ มร ูจักทาํ มาหากิน มไี วท ําไม
มคี รอบครวั แตไมทาํ ครอบครวั ใหอ บอนุ มีไปทาํ ไม
มหี ูสองขา งแตเ ช่ือคนงา ยเหลือเกิน มไี วท าํ ไม
มีชวี ติ อยูไมเกิน ๑๐๐ ปแตไมท ําดีอะไร อยูไ ปทาํ ไม

คาว “หัวอกคร”ู

ขอบคุณพระอาจารยวัดสวางอรุณน้ําแกนกลางอีกครั้งหน่ึง ความสามารถในการประพันธ
บทคาวพน้ื เมืองเหนือ นบั วาพระอาจารยเปน อัจฉรยิ ะจรงิ ๆ เกีย่ วกับครกู ็สามารถพรรณนาไดอยาง
เหน็ ภาพ ขออนุญาตนํามาเขียนไวใ นหนงั สอื นเ้ี พ่ือเปนกาํ ลังใจใหครทู ง้ั ประเทศ

ครอุ ุราอาวอาปนอ ง ความตกุ ขโศกตอ งสหี่ อ งหัวใจ
หัวอกครูนี้จ๊ักมีไผไหน ฮคู วามเปน ไปในใจส่หี อ ง
ไผจกั อาสาเมตตาปกปอง เศราหมองดวงทัยบยั้ง
ครูตกุ ขใ จเหลอื เห่อื ไหลลง้ั ลั้ง ตวยเกด๊ิ ไลเ ขา โรงเรียน
หลบแอว โลตสั บหัดอานเขยี น ทําต๋วั เปน เซยี นเหลน พายก๋ินเหลา
นักเรียนบางคนลักกิ๋นหอขา ว ทเ่ี ปอนเอามาละไว
หองนํา้ ขางฝาภาษามันใจ เขียนกาํ บา ใบปาโล
ถา ยแลวบลา งมันนาโมโห ปดุ โธธัมโมตึงเนาตงึ แหง
พักตอนกลางวันเลน ก๋ันแลว แกลง ตา วกะหลดั แวงขาโตะ
แขงหักฮิมขายา งหานกะโตะ สงั คมวาหยอ ครบู า
ผอเหลาะกะฮึยอ นครลู าสา นกั เรียนจึงมาแขง หักอยา งอ้ี
เรื่องความอดสูที่ครเู ปนหนี้ ก็หนั ตึงมีสะปะ
ครแู ตละคนเปนมีภาระ เวียกงานกา นบา นเฮือนจอง
ผาครัวตองซกั เสอื้ ก๊กั เสื้อหลอง ไหนจะฮอมซองแตง งานบานใต
ปงศพพระครกู ะอยูบได ครูก็ตองไปพร่ําพรอม
นีแ่ หละศษิ ยเ หยภาระแวดลอ ม หอ มตั๋วอยถู าดาออ
ผลเฮียนศษิ ยฮ กั ซ้าํ ติด ม.ส. หลายคนติดรอบม าขอแก
นกั เรยี นสมยั ยคุ หักไมแส ครแู กจาใดจา งเตอะ
ตดิ ศูนยเ ตม็ ผองรอกองเปน เปอะ ศษิ ยบ ห ันหนามาใจ
ประกาศก็แลว ตึงบส นใจ ตึงบอาลัยใสใ จมาหย้ือ

68 ก.ไก ขยายธรรม

บอกผปู กครองนั่งหมองจื้อกอ้ื บอกปง ห้ือครมู อบอับ๊
ลูกเตาของผมบอยูบังคบั มนั หลกึ หลืนเหลน มาเมิน
แมมนั ก็กา นตดิ เกมเหลอื เกิน๋ ขอเจิญขอเจิญแลวแตครเู ตอ
โอยหนอตกุ ขังหวงั ไหนกะเปอ ตึงบเกยเจออยางน้.ี ..ฯ

ก.ไก ขยายธรรม 69

ฐ.ฐานเขามารอง

ฐานของตึกคืออิฐ ฐานชีวิตคอื การศกึ ษา การสรางฐานใหมน่ั คง ยอ มพบความสาํ เรจ็ ไดอ ยาง
ยัง่ ยืน เพราะฐานคือตําแหนง สําคัญในการทาํ กจิ กรรมตา งๆ เชน สรา งบาน สรา งตึก บางหลังตอง
ตอกเสาเขม็ เปน รอ ยๆ เลม เพอ่ื ใหฐ านของบา นมนั่ คงแขง็ แรง ปจ จบุ นั มกี ารสรา งตกึ ทว่ี ศิ วกรวางแผน
สรา งกนั แรงสนั่ สะเทอื นจากแผน ดนิ ไหวได นบั วา ฐานมคี วามสาํ คญั มาก การศกึ ษากเ็ ปน รากฐานของ
ชีวิต เพราะการศึกษาใหความรูสูอาชีพที่มั่นคง ใบปริญญาเปนเพียงกระดาษธรรมดา แตสามารถ
การันตหี รือเปนใบเบกิ ทางสอู นาคตทสี่ ดใสได มคี ํากลา ววา “รักดีหามจว่ั รกั ชวั่ หามเสา”

ฐานดมี ีอนาคต

หมายความวา เมื่อฐานดีจะไดทํางานเบาสบาย เงินเดือนสูง ตรงกันขามหากฐานไมดี ก็ได
ทาํ งานหนัก เอาหยาดเหง่ือแรงงานแลกเงิน วันไหนทํากไ็ ดเ งนิ วนั ไหนไมท ําก็ไมไ ดเ งนิ ตองหนกั เอา
เบาสู นักมวยบางคนถูกเตะเขาที่ขา โดนไปโดนมาบอยๆ ทรุดลงไปกองกับพืน้ เพราะวาฐานลางไม
มัน่ คง

ความคดิ เปนรากฐานแหงการดําเนนิ ชวี ิต คิดดแี ลวจะทําดี คิดดีแลวจะพูดดี ดง่ั คําวา เพียงคณุ
เปลยี่ นความคดิ ชวี ติ กเ็ ปลยี่ นแปลง การคดิ จะนาํ ไปสกู ารพดู การพดู นาํ ไปสกู ารทาํ การทาํ บอ ยๆ จะ
กลายเปนนิสยั นิสัยนําสูบ คุ ลิกภาพ บคุ ลิกภาพนําสูชะตาชีวติ เปนไปตามวงจรน้จี ะดี หากลดั วงจร
จะเกดิ ปญหา เชน พดู กอนคดิ ไปดูตัวอยา งทีศ่ าลคดฟี อ งหมนิ่ ประมาท ทาํ กอ นคิด ไปดูตัวอยางใน
คุกในตะราง ตัดสินใจกอนคิด ไปดูตัวอยางคนขับรถชนกัน ตัดสินใจวาแซงพน สุดทายแซงไมพน
คนคิดถกู ในเรือ่ งการขบั ถา ย คิดวาตองขบั ถา ยเปน เวลา กนิ มาเยอะปา นนีน้ าจะเอาออกไดแ ลว แต
ถา คดิ ผิด ถงึ คราวปวดกอนคอยถาย คนพวกน้ีเวลาไปทศั นาจรมปี ญ หา พวกจะเท่ยี ว มนั จะแวะจอด
ปม ตลอดทาง ดงั นน้ั ความคดิ จงึ เปน ฐานในการพฒั นาตนเองไปสเู ปา หมายชวี ติ มคี นคอยจบั ผดิ เวลา
ทํางาน เราโมโห โกรธและเกลยี ด พอเปล่ียนความคดิ คิดวา เพราะเขารกั เรา สงสารเราเปนหวงเรา
จงึ คอยบอกคอยเตอื นเรา เหมอื นพอ แมจ บั ผดิ ลกู ครจู บั ผดิ ลกู ศษิ ย คดิ ถกู จะขอบคณุ เขาดว ยซา้ํ หาก
เขาไมร ักเรา ไมหว งใยเรา เขาไมเสยี เวลามาบอกเรา

70 ก.ไก ขยายธรรม

ครอู นบุ าลสรา งฐานที่นา ภาคภมู ิ

ครทู สี่ อนศษิ ยใ นระดบั อนบุ าลหรอื ระดบั ประถมศกึ ษา ทา นอยา ไดน อ ยใจ เพราะทา นคอื บคุ คล
สําคัญที่สรางฐานการศึกษาใหศิษย ควรภาคภูมิใจที่ศิษยของทานอานออกเขียนได ครูมัธยมศึกษา
เพยี งแคต อ ยอดองคค วามรใู หเ ทา นน้ั หากฐานความรไู มแ นน พอ หรอื อา นไมอ อก เขยี นไมไ ด นกั เรยี น
จะไมสามารถตอยอดความรูใหสูงข้ึนได อาจใชความพยายามอยางมากในการฝกฝน อาจตองเสีย
อารมณอยางมากในการสรางฐานใหแกศิษย แตขอใหทานภูมิใจเถิดวา ศิษยทุกคนท่ีอานออกเขียน
ได เขาจะระลกึ นกึ ถงึ คณุ ของทา นตลอดไป ทา นคอื ครคู นแรกทศ่ี ษิ ยจ ดจาํ อยา งไมล มื เลอื น โดยเฉพาะ
พฤตกิ รรมทเี่ ปน ตนแบบทีด่ งี าม จะยังอยใู นความทรงจาํ ของศิษยม ิรลู ืม เขาจะจารกึ ทา นเปน ไอดอล
ตลอดกาล เคยไดอานหนังสือชีวประวัติของทานมหาตมะ คานธี (ผูกอบกูอิสรภาพของอินเดียดวย
อหงิ สธรรม) ทานกลาวไวตอนหน่งึ วา

“สิ่งที่ครูสอนฉันมา ฉนั ลมื หมดแลว แตส ่ิงทค่ี รูทําใหด ูเปน ตวั อยา ง ฉันจําไดถงึ ทกุ วันน”ี้

กอดกันคอื ฐานแหงรกั แท

การกอดกนั ก็เปนฐานแหง การสรางครอบครวั ใหอบอุน ทา นบอกวา การกอดกนั เปนเสมือน
ผา หม ทมี่ ชี ีวติ การกอดกัน เปนเสมือนเส้ือกันหนาวทีม่ ีหวั ใจ

ลกู รองไห พอแมโ อบกอด ลูกหยุดรองไห
เพือ่ นเสียใจ คนรูใ จมาโอบกอด เพ่ือนรูสกึ อบอนุ ใจ
กอดคณุ แม ไดสมั ผสั ไออุน จากหัวใจพอ แมส หู ัวใจลูก
กอดลกู ไดส มั ผัสไออุนจากหัวใจลูกสูหวั ใจพอ แม

ธรรมะคือฐานชวี ติ

ธรรมะทเ่ี ปนฐานในการดาํ เนนิ ชีวิต มมี ากมายหลายประการ ยกตัวอยางเชน
๑. สติสัมปชัญญะ สติ = ระลึกได สัมปชญั ญะ = การรตู ัวขณะทําพูดคิด
๒. หริ ิโอตตปั ปะ หิริ = ละอายแกใจ โอตตัปปะ = เกรงกลัวตอบาป
๓. ขนั ตโิ สรัจจะ ขนั ติ = ความอดทน โสรจั จะ = ความสงบเสงี่ยม
๔. กตญั ูกตเวที กตญั ู = รูคณุ คน กตเวที = หาทางทําตอบแทน
๕. เบญจศีลเบญจธรรม ไดแ กศ ีล ๕ ประการและธรรม ๕ ประการ

ก.ไก ขยายธรรม 71

๖. อิทธิบาท ๔ ไดแ ก ฉนั ทะ (พอใจ) วิรยิ ะ (แขง็ ใจ) จติ ตะ (ตั้งใจ) วิมังสา (เขาใจ)
๗. พรหมวหิ าร ๔ ไดแก เมตตา (รกั ใคร) กรณุ า (สงสาร) มทุ ิตา (พลอยยนิ ด)ี อเุ บกขา (วางเฉย
คอยหาจงั หวะชวยเหลอื )
๘. สงั คหวัตถุ ๔ ไดแก ทาน (แบง ปน ) ปยวาจา (พูดจาไพเราะ) อตั ถจรยิ า (บําเพ็ญประโยชน)
สมานตั ตตา (วางตนเสมอตนเสมอปลาย)
72 ก.ไก ขยายธรรม

ฑ.นางมณโฑหนาขาว

ในนวนิยายเรอ่ื งรามเกียรติ์ นางมณโฑ เปนภรรยาของทศกัณฑ มีความรักและซ่ือสตั ยต อสามี
มาก วา กันวา นางเปน คนสวย ผิวใส หนา ขาว ใครเหน็ ก็หลงรกั ดวยเลห เพทุบายนางจงึ มสี ามี 4 คน
(ตา งกรรมตา งวาระ) ตรงนอี้ ยากบอกวา หญงิ หลายผวั หากตา งกรรมตา งวาระอยา ไปตาํ หนเิ ขา เพราะ
เขาอาจมีเหตุผล เชน สามคี นแรกตาย ตองทนทํางานเลยี้ งลูกตามลําพงั สามคี นท่ีสองเหน็ ใจมาชว ย
เธอดูแล อยๆู ก็ท้งิ เธอไป อยูตอมาเธอไดพบสามคี นท่ี 3 อยกู นิ กันดว ยความสุข อยางนไ้ี มส มควร
ตําหนิ แตท่นี าตาํ หนิไดแก มีสามเี ปนตวั เปน ตนแตค บชูส ชู ายมผี วั นอ ยผวั หลวง (ปจจบุ ันใชศ พั ทว า
“กิก๊ ”) เพราะถอื วา เปน คนจติ ใจโลเล การมองคนอยา ไปดแู คสผี วิ สุภาษติ คําเมืองสอนวา “ถึงมันจะ
ดํา แตมันยะกํากิ๋นลําเนอเจา” เรียกวา มีเสนหปลายจวัก หนานอกดูไมดี แตหนาที่ไมบกพรอง
คนบางคนหนานอกดูดี แตหนาที่บกพรอง ใชไมไดบางคนผิวขาว แตใจดํา บางคนผิวคล้ํา แตใจดี
“หนาหมาแตใ จดี ดีกวาหนา เกาหลีแตใ จหมา”

กําพดื ไมสําคัญ

เรื่องรามเกียรต์ิ นางมณโฑ ไดชีวิตใหมจากการชุบขึ้นมาของพระฤาษี เดิมเปนกบตัวหน่ึง
พอเสกชบุ ชวี ติ ใหมก ลายเปน คนสวย จงึ ไดช อ่ื วา “นางมณโฑ” แปลวา กบนน่ั เอง เรอ่ื งนแี้ สดงใหเ หน็
วา อดตี เปนใคร มาจากไหนกต็ าม อยา ไปสนใจใหม าก ปจจุบนั เปนอะไร มหี นาที่อะไร สาํ คญั กวา
มัวจมปลักในอดตี ไมม ีประโยชนอะไร มแี ตเศราสรอย หดหูใ จเทานัน้ ดอกบัว เกิดจากโคลนตรมที่
สกปรก แตพ อโผลพน นาํ้ กลายเปนดอกไมทสี่ วยงาม เปน ดอกไมทใี่ ชบ ูชาพระรตั นตรยั ดังน้ันคนเรา
จะเกดิ จากเชอื้ ชาติ ตระกลู ใดกต็ าม ยากจน ยาจก วณพิ ก คนขอ อยา งไรกแ็ ลว แต หากเราพยายาม
ทําดี ความดีก็ตอบสนอง ตวั อยา งหมอชวี กโกมารภัจจ อดีตเปน ลูกของหญงิ โสเภณี ตามธรรมเนียม
หญิงโสเภณีหากมีลูกชายจะนําไปท้ิงไว ไมเลี้ยงดู หากคลอดไดลูกหญิง จะเลี้ยงดูเพ่ือเติบใหญให
สืบทอดมรดกอาชีพของแมตอไป ด.ช.ชีวก จึงถูกท้ิงท่ีกองขยะ ขณะนั้นองครัชทายาทแหงพระเจา
พิมพิสารนามวา อภัยราชกมุ าร เสด็จมาพบจึงใหนางนมเกบ็ ไปเลี้ยง พอโตขนึ้ ชวี กกุมารรูกาํ พืดของ
ตน เกดิ ความละอายใจพรอ มกบั ความคดิ เชงิ บวกเกดิ ขน้ึ วา หากเราไมไ ดผ ใู หญใ จดชี บุ เลย้ี ง ปา นนค้ี ง
เปน ซากศพเนา เหมน็ ในกองขยะแนน อน จงึ อาํ ลาคณุ พอ บญุ ธรรมไปเรยี นวชิ าเพอื่ ใชใ หเ ปน ประโยชน
ตอสาธารณชน วิชาที่เลอื กเรยี น คือวิชาการแพทย ดว ยความมมุ านะ ตงั้ ใจเลาเรยี น ในที่สดุ ก็เรยี น
จบ ไดร ักษาชวี ติ คนเปน อนั มาก เปนหมอทม่ี ีช่อื เสยี ง ไดรบั แตงตง้ั เปนหมอประจาํ พระองคพ ระเจา
พมิ พิสารและหมอประจําพระองคพ ระพุทธเจา

ก.ไก ขยายธรรม 73

ฒ.ผูเ ฒา เดินยอง

คา วจอ ยเมอื งเหนอื กลา ววา “ใครไ ดก าํ ฮเู ปง ครอู าจารย เรอื่ งบญุ สมปานเปง หมตู เุ จา ใครฮ คู วาม
หลงั เปง คนแกคนเฒา เปนเกดิ กอนเฮายอมฮู” คนจะแกหรอื ไมแ ก ไมใ ชดทู ่อี ายุ แตใหดพู ฤตกิ รรม
การแสดงออก วากันวา ผูชายผูชายแกไมแกดูตอนปสสาวะ ปสสาวะเสร็จแลวเดินออกมา ลางมือ
50–60 ยงั ไมแ ก แตถ า ปส สาวะเสรจ็ แลว กอ นเดนิ ออกมามกี ระทบื เทา 3 ครง้ั ไลป ส สาวะทหี่ ยดยอ ย
ติดรองเทา 20 ปลายๆ หรอื 30 ตนๆ ถือวาแกแลว สว นผูหญงิ ดกู ระเปา ถอื ของพวกเธอ อายุเทาไร
ไมส าํ คัญ เปดกระเปาถือออกมา ไดก ลนิ่ อายเชโด ลปิ สตกิ นํ้าหอมโชยออกมา 50 ก็ยังถอื วาแหรม
อยู ยังไมแก แตถา เปด กระเปาออกปบ กลิ่นยาหอม ยาดม ยาอม ยาหมอง โชยออกมา ถอื วา แกแ ลว
คนแกม ี 2 ลักษณะ ไดแก

1. แกลายคราม เปน คนแกท ่ีมคี ณุ คา เหมือนขอนไมทม่ี ีเห็ด มแี ตคนเคารพนบั ถอื
2. แกก ะโหลกกะลา เปน คนแกเพราะกนิ ขาว เปน คนเฒา เพราะอยนู าน ไมม ีสาระ

คาถาสําหรบั ผูเ ฒา

เพลงกาํ เมอื ง “คนเฒา ลกั เมาละออ น มนั ตงึ๊ บเ ดอื ดฮอ นไผ...” ใชแ ลว มนั ไมเ ดอื ดรอ นใครหรอก
แตม ันดไู มง าม คนเฒาคนแกควรเปน วัย “กา๋ํ ขนั เขาวดั ” เปนผนู าํ กิน๋ นาํ ตาน นงุ ขาวหมขาวดูแลว นา
เคารพนาศรัทธา คนแกควรไหวพระเปน หรือจะรอใหสัปเหรอจับมือไหว คนแกควรสวดมนตเปน
หรอื จะรอพระ 4 รูปมาสวดให คนแกควรกลา วคาํ อวยพรลกู หลานไดตอนวนั สงกรานตหรือวันเกิด
ไมไ ดกต็ อ งหดั ทองไว ทองใหค ลอ ง ลูกหลานจะไดช นื่ ใจ

คาถา 5 อ. สาํ หรับทา น ส.ว.ท้งั หลาย (ผสู งู วยั )
1. อาหาร อาหารสําหรับคนแก ไมควรเนนรสเผ็ด เค็ม หวาน หรือมันเกินไป เน้ือสัตวควร
เวนบา ง เพราะยอยยาก
2. อากาศ คนแกควรอยูในที่อากาศถายเทสะดวก ไมแออัด บานนอกดีกวาเมืองกรุงไมมี
ควันรถ ไมมฝี ุนละออง
3. อารมณ คนแกค วรปรบั อารมณใหเยือกเย็น อยา ใจรอน เดีย๋ วระบบหวั ใจจะลม เหลว หัดย้ิม
แยมแจมใส หดั มองโลกในแงดี แมอุยคํา เปน ตัวอยา งคนแกค นเฒา อารมณดี วนั หนึ่งแกเจ็บขาซาย
เราถามวา อยุ อายุเทา ไรแลว แกบอกวาอายุ 72 เราบอกวา อายมุ ากแลว การเจบ็ แขง เจบ็ ขาก็เปน
เรื่องธรรมดาเนาะ อุยคาํ ตอบแบบอารมณดวี า “บใ จกา ขาเบ้ืองขวาก็อายุเทากั๋น มันยังบเ จบ็ ”
74 ก.ไก ขยายธรรม

4. อุจจาระ ขับถายใหเปนนสิ ยั เปน เวลา ไมใชป วดทองเมอ่ื ไรคอ ยไปสุขา ตอ งรูตวั วาอาหาร
เกามันควรออกไปไดแลว เด๋ียวบูดเนาจะอันตราย อีกอยางเขาหองน้ํา คนแกควรระวังการลื่นลม
หลายคนเจออุบตั เิ หตุชนดิ นีต้ อ งไปนอนแชอยูทโี่ รงพยาบาล

5. ออกกําลัง คนแกตองรูจักเคล่ือนไหวรางกาย ใหรางกายกระฉับกระเฉง ไรโรคภัยมา
เบียดเบียน ไดแก ทํางานเบาๆ ท่ีบาน เดินไปเดินมา หรือถีบจักรยาน หางานอดิเรกทําเชน กีฬา
เปตอง กระบ่ีกระบอง ทาํ ใหส มาํ่ เสมอ ไมหักโหม

คุณธรรมของผเู ฒา

คณุ ธรรมสาํ หรับคนแก เรียกวา หวั ใจพระโพธสิ ตั ว 4 ประการ ไดแก
สทุ ธิ ; ความบริสุทธิ์ใจ ไมขุนมวั เศราหมอง ลด ละ เลกิ กเิ ลสและอบายมขุ
ปญ ญา : รอบรูสงิ่ ตางๆ บอกลกู สอนหลาน เลานิทานใหเด็กฟง ถายทอดมรดกงาน

จักสาน งานถักทอใหลูกหลานสืบทอด ไมอาน ไมฟง ปญญาไมเกิดจะเปนอัลไซเมอร (ข้ีหลงขี้ลืม)
มเี รอ่ื งเลา วา ตากบั ยายไปหาหมอเพอ่ื ตรวจโรคอลั ไซเมอรข องตา หมอเรยี กตาเขา ไปพบใหย ายอยรู อ
ขางนอก หมอใหต าเลาใหฟ ง ตาบอกวา “พอผมเขา หองน้ํา นางฟา จะมาเปดไฟให ฉ่ีเสรจ็ ปดประตู
นางฟาจะปดไฟให” หมอสงสัยจึงใหตาไปรอขางนอก เรียกยายเขาไปถามวามันเปนอยางไรกันแน
ยายตบเขาดงั ฉาด “กวู า แลว ตองมใี ครสกั คนมาเยย่ี วใสตเู ยน็ กทู กุ วนั ”

เมตตา : ความเมตตา ความเอ้อื อาทร ความมนี ํา้ ใจ คนแกจะมีคา ก็ตรงน้แี หละ
ขันติ : ความอดทน มหี ลายเร่อื งตองแสดงความอดทนเปนตวั อยางใหล กู หลานดู

คติเตือนใจทานผเู ฒา

มบี ทกลอนสําหรบั ผูสูงอายุมาฝาก กราบขอบคุณพระครูธรรมธรประทนิ วดั ตะลุง จ.ลพบรุ ี
ผูสูงอายทุ น่ี ารกั ตองย้ิมทัก มเี มตตา
มีสติ ทุกเวลา มีปญญา รเู ทาทัน
มีความรัก มศี รทั ธา เขาวัดวา อยา ดอื้ รั้น
ศาสนา ตอ งยึดมัน่ ศีลหานัน้ ประจาํ ใจ
สะอาด สวา ง สงบ สมาธคิ รบ นา เล่ือมใส
สืบสานวฒั นธรรมไทย เขาชมรมไว สามคั คีกัน

ก.ไก ขยายธรรม 75

หลักปฏิบตั ทิ ง้ั ตวั ส. และตวั อ. จาํ ใหมนั่
ออกกาํ ลัง ทกุ ทกุ วัน อารมณน น้ั แจม ใสดี
อาหาร ตอ งทานเปน หาหมวดเนน ครบถวนถี่
หวาน เค็ม มนั นน้ั ไมด ี อยา อวนซิ กินดวยปญ ญา
อุบตั ิเหตุ ตอ งระวัง เดินเกาะม่ัง อยา เกง กลา
งานอดเิ รก เสาะหามา อยา ลาหลัง อา นหนังสอื ไว
เสือ้ ผา อาภรณน ้ี ตองพอดี เมอ่ื สวมใส
บา นชอ ง ทัง้ นอกใน สะอาดตา อยา สะสม
อุจจาระ ทกุ ทุกวนั ฉี่ อยา อ้ัน จะตรอมตรม
อนามยั ดี ไมร ะทม รอบคอบไว โรคไมมา
อยาอาย ตรวจเชค็ บา ง โรคบางอยาง อยาขาดยา
อากาศ บรสิ ุทธ์ิหา สดู ชา ๆ พาเบิกบาน
อบายมุข เหลา บุหร่ี ตองหลกี หนี ตลอดกาล
เรอื่ งเงนิ ทองตองบรหิ าร อดออมไว ยามไมม ี
อนาคต วางแผนไว อบอุนใจ ไดเ พื่อนดี
อสิ ระ เวลาวางมี เลิกเสยี ที หว งเร่อื ยไป
อ.อนื่ อยา อดนอน การพกั ผอน วอนใสใ จ
อยา ประมาท จาํ ใหได อดทนไว เร่ืองครอบครัว
อัตตา ตอ งละบา ง อคตสิ รา ง หนทางช่ัว
อภัย ไมหมองมัว อีกหนอ ยตัว ก็ลงโลง

76 ก.ไก ขยายธรรม

ณ.เณรไมมอง

เรื่องจันทโครพ พระเจา ตามอบ “ผอบ” ใหจนั ทโครพ มีบางคนบอกวา “เปลีย่ นเปนเอาเณร
ไปอบไดม ย๊ั เอาพระอบมนั เปน บาป” คําวา “สามเณร” แปลวา เหลากอของสมณะ สมณะ แปลวา
ผูสงบ คนท่ีจะเปนพระเปนเณร ตอ งไดรบั การบวช คําวา “บวช” มาจาก ป+วช แปลวา การเวนช่วั
หมายถงึ เวน จากการทาํ บาป เวน จากความชว่ั ทง้ั ปวง การบวชเหมอื นการอาบนาํ้ ตอ งอาบทกุ วนั เพอ่ื
ขัดสีข้ีไคลใหหมดไป บวชก็เหมือนกัน ตองคอยขัดสีกิเลสใหออกไปวันละนอย จนกิเลสหมดสิ้นไป
บางคนอาบนํา้ เสร็จขไี้ คลยังเทาเดิม ก็เหมอื นคนบวช ไมว า จะบวชวนั เดียวหรือ 100 ป หากยงั ไมข ดั
กิเลสออก ปลอ ยใหกเิ ลสพอกพูนเทา เกา จะมปี ระโยชนอ ะไร

บวชแลวจงู พอ แมขึ้นสวรรค

บวชแลว จูงพอแมขน้ึ สวรรค ความหมายคือวา เมอ่ื บวชแลวใหตั้งใจศึกษาหาความรูแตกฉาน
ในพระธรรมวนิ ยั รอู ะไรควรอะไรไมค วร อะไรคอื บาปอะไรคอื บญุ แลว นาํ มาสอนมาแสดงธรรมโปรด
บดิ ามารดา ใหท า นทัง้ สองไดซึมซับหลกั ธรรมและปฏิบัตติ ามธรรมไดถูกตอง เหมอื นชีท้ างสวรรคใ ห
ทานเดินนั่นเอง สมาชิกครอบครัวตกเปนทาสอบายมุข พอติดเหลา แมติดการพนัน นองชายชอบ
เทย่ี วกลางคนื พสี่ าวคบเพอ่ื นชว่ั มสี ามเณรนอ ยซงึ่ เปน ลกู คนกลางไดบ วชเรยี นจนรธู รรมะพอสมควร
จึงเดนิ ทางกลบั บา นอันดับแรกนง่ั คยุ กับพอ

“โยมพอ ตอนนีพ้ อเปนทาสเหลา อกี หนอยสุขภาพของพอ จะเสื่อม รางกายพอจะมีแตโรคภัย
มาเบยี ดเบียน ลกู เณรมาที่นเ่ี พ่อื ขอใหโยมพอลด ละ เลกิ เหลา เพราะอาตมาเปนหว ง และอับอาย
เวลาไปเทศนทไี่ หน คนเขาบอกวา “ไปสอนพอ เณรกอนไป” ในท่ีสดุ พอกเ็ ลิกเหลา อนั ดับตอไปกไ็ ป
โปรดโยมแม โยมพส่ี าว โยมนอ งชาย จนพวกเขาสาํ นกึ ไดแ ละเลกิ ไมเ กยี่ วขอ งกบั อบายมขุ อกี นเ้ี ทา กบั
วา สามเณรรูปน้ันไดอาศัยชายผาเหลืองจูงพอแมพี่นองพนจากขุมนรกกลับข้ึนไปสูสวรรค ไมใชแค
บวชเปน พระเปนเณร พอแมก ไ็ ปสวรรคแลว คิดดูก็แลว กนั วา ถา บวชแลวไมป ระพฤติดีปฏิบัตชิ อบ
ไมศ กึ ษาธรรมะ ไมเทศนาส่งั สอน จะมีใครทไ่ี หนขึ้นสวรรคได เผลอๆ ตกนรกดวยกนั ทั้งโยมทัง้ พระ

ก.ไก ขยายธรรม 77

ลกั ษณะพระเณรในพุทธศาสนา

ลกั ษณะของพระเณรในพระพุทธศาสนา มี 4 ประเภท ไดแ ก
1. พระนกั สอน หมายถงึ เปน ธรรมกถึก เทศนาสงั่ สอนไปตามทต่ี า ง ๆ
2. พระนักสวด หมายถึงทอ งบทสวดมนต สืบชะตา สะเดาะเคราะห หากนิ ทางสวด
3. พระนกั เสก หมายถงึ หมกมนุ ในเรือ่ งคาถาอาคม สกั เสกเลขยนั ต เจา พธิ ีกรรม
4. พระนักฉัน หมายถึงบวชแลว ไมท ําอะไร กนิ ๆ นอน ๆ เลน ๆ ไปวนั ๆ

พระที่ดีตองเปน พระสุปฏปิ น โน คอื ปฏิบตั ดิ ีปฏบิ ัติชอบ มศี ีลาจารวัตรนาเคารพนับถอื นา จะมี
คณุ สมบตั ิ ดังน้ี
1. เปนพระปฏิบตั ิดี หมายถึงปฏิบัตอิ ยใู นศลี ในธรรม ไมประพฤตติ นนอกรตี
2. เปน พระปฏบิ ัตติ รง หมายถงึ ปฏบิ ัตถิ ูกตอ งตามสมณสารูป เรยี บรอย ดูสงา งาม
3. เปน พระปฏิบัตติ ามธรรม หมายถงึ ทาํ หนา ท่ขี องความเปน พระอยา งถกู ตอ งทกุ อยาง
4. ปฏิบัตเิ พอื่ ออกจากทุกข หมายถงึ ออกบวชมีเปาหมายเพื่อบรรลธุ รรม หาทางพน จาก
ทุกข ไมส นใจลาภสกั การะ ยศถาบรรดาศักดิ์
5. ปฏบิ ัตเิ พื่อความเปนศาสนทายาท สบื อายพุ ระพทุ ธศาสนาไปใหย นื นาน
เปนสตรไี มม ศี ีลกส็ ้นิ สวย
บุรษุ ดวยไมม ีศลี กส็ ้นิ ศรี
พระภกิ ษุไมมศี ีลก็สิน้ ดี
ขาราชการศลี ไมม กี ห็ ยาบคาย

ศลี สามเณร มี 10 ขอ ศลี ของพระภกิ ษุมี 227 ขอ ศลี พระภิกษณุ มี ี 311 ขอ ท้ังหมดเปน ศีลใน
สกิ ขาบททพ่ี ระพทุ ธเจา บญั ญตั ไิ ว มโี ทษตง้ั แตเ บาไปถงึ หนกั หนกั ทสี่ ดุ คอื ตอ งพน จากสภาพพระสงฆ
เรยี กวา ตอ งโทษปาราชกิ ศลี ในสกิ ขาบทบางครง้ั เรยี กวา “ศลี สตู รคณู ” เมอ่ื วานเปน ฆราวาสมแี คศ ลี
5 วันนเ้ี ขาโบสถอ อกบวชถอื ศีล 227 แคคนื เดยี วศลี เพม่ิ ต้ัง 222 ขอ แตมีศีลอกี ประเภทหน่ึง คือศีล
ในไตรสกิ ขา ไดแ ก ศลี สมาธิ ปญ ญา ศลี ในไตรสกิ ขา เนน การปฏบิ ตั ใิ หก ายวาจาเปน ปกตไิ มเ บยี ดเบยี น
ตนเองและผอู ่นื ใหเดอื ดรอ น ศีลชนิดนไ้ี มแ นวา พระอาจมนี อ ยกวาฆราวาสก็ได เพราะเห็นตัวอยา ง
พระบางรูปขนึ้ โรงข้ึนศาลเปนวาเลน

78 ก.ไก ขยายธรรม

ปฏบิ ตั ิตนตอ สงฆอยา งเหมาะสม

คาํ พดู ทค่ี วรใชก บั พระสงฆ ในฐานะเปน ชาวพทุ ธตอ งใชใ หถ กู ตอ ง ซงึ่ บางคาํ มศี พั ทเ ฉพาะ เชน
กนิ ฉนั นอน จําวดั
ปวย อาพาธ ตาย มรณภาพ
เชิญ นิมนต ตัวเอง อาตมา
ตอบรบั เจริญพร อาบนา้ํ สรงนาํ้
ฯลฯ

และสาํ คญั ไมค วรเลน หวั กบั พระสงฆ เพราะทา นเปน ปชู นยี บคุ คล บคุ คลทค่ี วรเคารพบชู า ทา น
มศี ลี มากกวา ฆราวาส หากเราเหน็ วา ทา นประพฤตนิ อกลนู อกทาง ควรตกั เตอื นทา นดว ยความเคารพ
เดนิ ผา นทานกก็ ม ตวั กราบทา นกก็ ราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ ประเคนของกท็ าํ ใหถ กู ตอ ง ผชู ายยนื่
ถวายกบั มือ ผหู ญิงควรวางทผี่ า รับประเคน ประเคนเสรจ็ ใหกราบลงข้นึ รถลงเรือ ควรใหเกยี รตทิ าน
ลกุ ใหท า นนงั่ ดว ยความเคารพ พดู จากบั ทา นกค็ วรยกมอื พนม เรอ่ื งทจี่ ะคยุ ควรเปน เรอ่ื งธรรมะไมค วร
นําเรื่องลามก การเมือง หรือเรื่องชาวบานๆ มาชวนคยุ ถา เราทําผดิ แผกแตกตา งไปจากน้ี อยา วาแต
พระทา นไมม องเลย ณ.เณรก็ไมม องดวยซํา้

ก.ไก ขยายธรรม 79

ด.เดก็ ตองนิมนต

เด็ก ก็คือเด็กไมใชผูใหญที่ยอสวน เปนเด็กควรทําตนใหหอมแบบเด็ก คือมีความเรียบรอย
นา รกั เดก็ เปรยี บเหมอื นผา ขาวบรสิ ทุ ธิ์ แตง แตม สสี นั อะไรลงไปกจ็ ะเปน อยา งนนั้ บางครง้ั เปรยี บเดก็
เหมือนกลองวีดีโอ พรอมจะบันทึกภาพเหตุการณที่ผานมาในสมองตามแบบฉบับท่ีตนไดพบเห็น
พอ แมเ ปน อยา งไร ลกู หลานกจ็ ะเปน อยา งนน้ั พอ แมค อื เบา หลอ หลอมลกู หลาน หากเปน เบา พระพทุ ธ
รูป หลอมออกมากจ็ ะเปนพระพทุ ธรปู หากเปน เบากระโถน หลอมออกมากจ็ ะเปน กระโถน โบราณ
จงึ บอกวา จะดวู วั ใหด หู าง จะดนู างใหด แู ม ดใู หแ นด ถู งึ คณุ ยาย สาํ เนยี งสอ ภาษา กริ ยิ าสอ สกลุ เยาวชน
คนออนเยาว

ยุวชน หรือเยาวชน แปลวา คนออ น ไดแก ออ นอายุ ออนประสบการณ ออ นความ คดิ ความ
อา น ออนเหตุผล เพราะเขาเปนคนออนดังกลา ว หนาทผ่ี ูใ หญตองคอยเพม่ิ เตมิ เต็มใหเ ขาคอยๆ เปน
ผใู หญข ึน้ ทีละเลก็ ทีละนอย พอแมไ มตอ งการลูกทีเ่ รยี นเกง แตพฤติกรรมแย แตพ อ แมท้ังหลายทาน
ลว นตองการลกู ท่พี ฤตกิ รรมดี แมเรยี นไมค อยเกงไมเปน ไร บทเพลงเดก็ ดีเชื่อวา ทานทั้งหลายคงเคย
ไดย ินไดฟงมาบา ง ฟงทไี รก็นึกไมอ อกวา จะเตมิ ขอใดไดอกี บา ง เพราะเน้ือหาความเปน เด็กดที ัง้ 10
ประการดคู รบสมบูรณ

เดก็ เอยเดก็ ดี ตองมหี นา ที่สิบอยางดว ยกัน (ซา้ํ )
หนึ่ง นบั ถือศาสนา สอง รกั ษาธรรมเนยี มมั่น สาม เชื่อพอ แมครูอาจารย สี่ วาจาน้นั ตอ งสภุ าพ
ออนหวาน หา ยดึ ม่ันกตัญู หก เปนผูรูรกั การงาน เจด็ ตองศึกษาใหเ ช่ียวชาญ ตอ งมานะบากบ่นั
ไมเ กียจไมค รา น แปด รูจกั ออมประหยดั เกา ซอ่ื สตั ยตลอดกาล นํา้ ใจนักกฬี ากลา หาญ ใหเ หมาะกับ
กาลสมยั ชาตพิ ฒั นา สบิ ทาํ ตนใหเ ปน ประโยชน รบู าปบญุ คณุ โทษ สมบตั ชิ าตติ อ งรกั ษา เดก็ สมยั ชาติ
พฒั นา จะเปนเด็กทพ่ี าชาตไิ ทยเจรญิ
เปน เดก็ ตอ งออ นนอ มถอ มตนอยา ลามปามตอ ผหู ลกั ผใู หญ ดงั คาํ วา “เลน กบั หมาหมาเลยี ปาก”
เดก็ นั่งริมตล่ิง ผใู หญเลน จี้ท่เี อวแกลง ผลกั “อุย” ผล เดก็ ยมิ้ ไมตกนา้ํ เพราะผูใหญมแี รงผูใหญน งั่ ริม
ตลิง่ เด็กเลน จ้ีที่เอวแกลง ผลกั “อยุ ” ผล ผูใหญและเด็กตกนํา้ เพราะเดก็ แรงไมม ี

ภยั ของเยาวชน

ปจจุบันนี้ ภัยที่เกิดกบั ลกู ชาย ลูกสาวมีหลายประการ การเลี้ยงลกู ปจจบุ นั จึงยากกวา แตกอ น
แตก อ นมลี กู แปด เกา คน เลย้ี งไดส บาย เดยี๋ วนแี้ คค นสองคน พอ แมป วดหวั เปน หว งสารพดั ลกู หญงิ
80 ก.ไก ขยายธรรม

ก็กลวั เขาสูทฤษฎกี ริ ยิ าสามชอ ง “ทอ ง – ทงิ้ – แทง” สว นลกู ชายก็เปนหว ง
1. อทุ กภยั ภยั จากสุรายาเมาเหลาเบียร
2. อคั คภี ัย ภัยจากบุหร่ี กัญชา ยาเสพติดทั้งหลาย
3. วาตภยั ภัยจากลมปาก คําพูด การทะเลาะวิวาท ตรี ันฟนแทง
4. ภยั ทางบก อุบตั ิเหตบุ นทองถนน รถคว่าํ รถชน
5. ภยั ทางอากาศ เคร่ืองมอื สื่อสาร มอื ถอื อินเทอรเ นต เกม เฟชบคุ ฯลฯ

คณุ ธรรมสาํ หรับเยาวชน

คณุ ธรรมท่ีเด็กควรนาํ มาเปนหลักปฏบิ ัติ ควรมดี ังน้ี
1. เมอื่ อยทู บ่ี า น เดก็ ควรรูจักชว ยพอ แมท าํ งาน อยา ขเ้ี กียจ ทําตวั สาํ มะเลเทเมา เมอื่ เรียนจบ
ม.6 ตอ งไปเรยี นตอ ทอ่ี น่ื หา งไกลพอ แม ครน้ั เรยี นจบปรญิ ญาแลว ตอ งไปหางานทาํ ตา งจงั หวดั เพราะ
บานเราไมมีแหลง งาน ไปพบเนอื้ คคู นตา งจงั หวัด แตงงานแลว ก็ยายไปอยดู วยกนั ท่ีตา งจังหวดั กลบั
มาเย่ียมพอแมปละคร้ังสองคร้ัง ตรุษจีนบาง สงกรานตบาง ทิ้งใหพอแมเปนกําพราลูกอยูบานตาม
ลาํ พงั แมเจบ็ ปว ยก็ไมม ีใครดูแล ดังน้ัน ตอนนี้เรามเี วลาอยูกบั พอแม ควรใหเ วลากับทานมากๆ เม่อื
ถงึ เวลาทเ่ี ราตอ งโบยบนิ ไปสโู ลกกวา งดว ยความไมแ นเ ราอาจไมม โี อกาสไดอ ยปู รนนบิ ตั ทิ า นเทา ทคี่ วร
แลวเราจะไดไมเ สยี ใจภายหลงั
2. เมอ่ื อยูในโรงเรียน เด็กควรตง้ั ใจศกึ ษาเลา เรียน เรียนใหเ กง เรยี นใหส ุดความสามารถการ
เรยี นเหมอื นการวง่ิ ผลัด 4 คูณ 100 สง ไมต อ ตัง้ แต ประถม มธั ยม อุดมศึกษา ตามลําดับ ตอ งไมลืม
วา คนเกง กวาเรามมี าก หากเราไมเกง พอจะแขงขันสูเ ขาไมไ ด ในทส่ี ุดเราอาจเปน คนตกงานคนตอ
ไปก็ได อยาลืมวา สบายเมื่อหนุม จะไปกลุมเมื่อแก อดทนเมื่อหนุม ไมกลุมตอนแก จะบอกใหใน
โรงเรยี นโดยเฉพาะระดบั มัธยม เปน วัยท่ตี องการเพอ่ื น บางคนเสียคนเพราะเพ่อื น เนอื่ งจากไปคบ
เพอื่ นเกเร นกั เรยี นหญงิ บางคนก็ริไปมแี ฟน เช่อื แฟน หลงแฟนไมส นใจคําสั่งสอนพอ แมครอู าจารย
พอทา นหา มปรามกห็ าวา ทา นไมเ ขา ใจวยั รนุ ขอเงนิ พอ ใหท สี บิ ยสี่ บิ ไปหาแฟนๆ ใหท ลี ะรอ ยสองรอ ย
ชน่ื ชมแฟนวาดีอยา งงั้นดีอยางง้ี ทาํ ใหค ิดถึงนทิ านเรอ่ื งขนม 7 ชิ้น เรอื่ งมอี ยวู า มนี ายคนหนึง่ หิวมาก
มเี งนิ ตดิ ตวั แค 7 บาท เลยแวะซอื้ ขนมโดนทั เหน็ ขนมโดนทั มรี ตู รงกลาง คงกลวั ไมอ มิ่ เลยบอกแมค า วา
“ผมขอซอ้ื ขนมโดนัทชนิดที่ไมมีรนู ะครับ” แมคารบั มขุ ทนั ที
“ออ ชวงนเี้ ปนชวงโปรโมรชั่น ซ้อื หน่งึ อันแถมหนึ่งรู ถาคณุ ไมเอารู ใหก ินรอบรูกอ น กินหมด
แลว เอารทู งิ้ นะคะ” นายคนนัน้ ตดั สินใจซ้ือ 1 ช้นิ กินยังไมอ่มิ จงึ ซื้อชนิ้ ตอไปทีละช้ิน อีก 6 ชิ้น ก็ยงั
ไมอ มิ่ ตดั สนิ ใจซือ้ ชน้ิ ที่ 7 กบั เงินบาทสดุ ทาย ชิ้นท่ีเจด็ น้กี ินไดครึง่ ชน้ิ เทานั้น อม่ิ
“โอย กนู ่โี งฉบิ เสยี เงนิ ไปต้ัง 6 บาท รูง ซ้ี ือ้ ชนิ้ ที่ 7 ช้ินเดยี วกพ็ อ ดูสิ กินไดแ คค ร่งึ เดียว อิ่มแลว ”

ก.ไก ขยายธรรม 81

มันไมร ูหรอกวา ท่ีมนั อิม่ เพราะมี 6 ชนิ้ รองอยกู นกระเพาะ หลงปล้มื ชน้ิ ที่ 7 โดยลืมบุญคณุ 6 ช้ิน
กอนหนาน้ี ก็เปรียบเหมือนกับนักเรียนหญิงคนที่กลาวถึงน่ันแหละ พอแมเลี้ยงมาหมดเงินไปไมรู
กี่หมื่นก่ีแสน ไมคํานึงถึง แตไปยกยองแฟนที่ใหทีละรอยสองรอยวาดีเลิศประเสริฐศรี เลยหนีตาม
แฟนไป ไมส นใจการเรียน เสยี ทัง้ ตัวเสียท้ังอนาคต

3. เมื่ออยูในสงั คม ควรทําตวั ใหเปน ประโยชนต อ สงั คม อยา ทาํ ตนเปน นกั เลงหัวไม (เดย๋ี วหัว
จะโดนไม) ชวยเหลืองานสังคมตามสภาพที่เราจะชวยได ท่ีสําคัญเปนกําลังสําคัญใหสังคมโดยไม
ขอ งแวะกบั สง่ิ เสพตดิ อนั จะทาํ ใหส งั คมพลอยมวั หมองไปดว ย ในสงั คมมมี มุ อบั ใหเ ทยี่ วเตรม าก เชน
หัวสะพาน ศาลาพักผูโ ดยสาร สวนสาธารณะ ฯลฯ สถานทเี่ หลานเี้ ด็กไมค วรไปม่วั สมุ กลางคาํ่ กลาง
คนื หากริสูบบหุ ร่ี ริดื่มสุรา ไมนานจะเปนโรคถุงลมโปงพอง เปน โรคตับแข็ง ตองไปนอนหยอดนาํ้
เกลอื ทห่ี อ ง ICU มสี าย 4 สายระโยงระยาย ไดแ ก สายนาํ้ เกลอื แทงทแ่ี ขน สายออกซเิ จนคลอบทจี่ มกู
สายปสสาวะแทงที่ขา งทอ ง สายอาหารแทงบรเิ วณลําคอ ด้ินไปไหนไมได อาปากพะงาบ พะงาบ รอ
วันตายเทาน้นั เอง ในฐานะเปนสมาชกิ ของสังคม จึงควรทาํ ตัวใหเ ปนประโยชน ไมค ดใชทําขอ เหล็ก
งอใชทาํ เคยี ว คนคดอยางเดยี วใชก ารอะไรไมไ ด จําเอาไว

สุภาษติ ท่ขี นึ้ ตนดว ย ด.เด็ก

ดาบสองคม หมายถึง มีท้ังคณุ และโทษ
ดดี ลูกคดิ ในรางแกว หมายถงึ คํานึงผลไดผลเสียอยางละเอียด
เด็ดบัวไมเ หลอื ใย หมายถึง ตัดขาดความสัมพันธไ มตรี
ไดคบื จะเอาศอก หมายถึง ตอ งการไมส้ินสดุ
ไดท ขี แี่ พะไล หมายถึง คอยซํ้าเตมิ ผูอน่ื เม่ือเขาเพลีย่ งพล้ํา
ดวู วั ดทู หี่ าง หมายถงึ ดใู หร อบคอบ (หาคูค รอง)
เดินตามผใู หญหมาไมก ดั หมายถึง ทําตามแบบอยา งท่ีดจี ะปลอดภัย

82 ก.ไก ขยายธรรม

ต.เตาหลังตุง

เตา เปนสัตวท ่ีเช่ืองชา การทําอะไรเชือ่ งชาบางคนบอกวา “ตกยคุ ” บา งก็วา “ยคุ ไดโนเสาร
เตาลา นป” โดยนํามาเทยี บกับยคุ เทคโนโลยใี นปจจุบนั ความเชอื่ งชา ของเตา อาจนําพาไปสูภัยพบิ ตั ิ
แกต นเอง เชน ถกู รถชน ถูกชา งเหยยี บ เปน ตน เตาจงึ เปน สญั ลกั ษณข องความประมาท การที่ชาว
พุทธปลอยเตา ก็นาจะหมายถึงปลอยความประมาทออกไปใหเหลือแตความไมประมาท ในเรื่อง
กระตายกับเตา ทแ่ี ขง ขนั กนั ในนทิ านชาดก เตาคอื สญั ลักษณค วามไมประมาท เพราะตงั้ อยูใ นความ
ไมประมาท อยูในความเพียรพยายามจึงเอาชนะกระตา ยไดในทส่ี ุด การท่เี ตาเอาชนะกระตา ยไดน น้ั
ขอใหคนเราเกิดความคิดเถิดวา ในโลกนี้หากมนุษยเพียรพยายามถึงที่สุดแลว ไมมีอะไรที่มนุษยจะ
ทําไมได หรอื ตระหนกั วา ทุกส่งิ ไมย ากถา หากสนใจ

อันที่จริง เตามีคุณตอโลกมาต้ังแตยุคอารยธรรมจีนรุงเรืองสมัยราชวงศซาง ครั้งน้ันไดมีการ
จารกึ อกั ษรจนี ลงบนกระดองเตา และกระดูกววั ลว งเลยมาหลายพันปเ ลยไมท ราบวา ทาํ ไมบรรพชน
คนจีนยคุ นน้ั จึงใชก ระดองเตาเปนแทน เขียนอักษร

หงสห ามเตา

มีนิทานเรื่องหน่ึงจะเลาใหฟง เรื่อง “หงสหามเตา” เปนเรื่องราวเก่ียวกับการไมระมัดระวัง
คําพดู กอใหเกิดอันตรายแกต วั ผูพดู ได เรอื่ งมีอยูว า กาลคร้งั หนง่ึ นานมาแลว มีเตา ตัวหนงึ่ หากนิ อยู
บรเิ วณหนองนํา้ ท่ีแหง ขอด การดาํ รงชวี ติ ในชว งหนาแลง ทาํ ใหเ ตา ลําบากมากเพราะอาหารไมพ อกนิ
ขณะนั้นมีหงส 2 ตวั บินผานมา จึงลงไปพูดกับเตา ดวยความหวังดีวา

“เมอ่ื กี้ ฉนั บนิ ไปทางทศิ เหนอื ตรงหลงั เขามแี อง นาํ้ อดุ มสมบรู ณม าก ทาํ ไมเธอไมไ ปหากนิ ทนี่ น่ั
อยทู ่นี ่มี แี ตจะอดตายนะ” เตาไดยินก็สายหนา

“ตวั ฉัน เชือ่ งชา อยางนี้ อยา วาแตหลงั เขาเลย แคเ ดนิ ขนึ้ เขา ฉนั คงตอ งตายกอ นเปนแน” หงส
บอกวา

“ฉนั สงสารเธอจงั เลย เอางไี้ หมละฉนั จะพาเธอไปเอง โดยฉนั 2 ตวั จะเอาเทา จบั กงิ่ ไมไ ว ใหเ ธอ
เอาปากคาบตรงกลางไมไว แลวฉันทั้งสองจะบินขามภูเขา และพาเธอไปลงที่แองนํ้า” เตาไดฟง
ไอเดียท่สี ุดยอด จึงกลาววา

“ดีมาก เปน ความคิดทด่ี ี ฉันจะทาํ ตามทเี่ ธอบอก” หงสบ อกวา
ก.ไก ขยายธรรม 83

“แตเธอตองสัญญากอนวา เธอจะไมพูดไมจาตลอดเสนทางการเดินทาง เพราะวา ถาเธอพูด
เมื่อไร เธอจะตกลงมาขา งลา งทนั ที เตา บอกวา

“ฉนั ใหส ญั ญา ฉนั จะไมพ ดู ไมจ าอะไรจนกวา จะถงึ ทหี่ มาย” เมอื่ ตกลงเปน ทเ่ี รยี บรอ ยหงสก บ็ นิ
ขนึ้ ทอ งฟา โดยมเี ตา คาบกง่ิ ไมอ ยตู รงกลาง ขา งลา งกลางทงุ นา มเี ดก็ เลย้ี งควายกลมุ หนง่ึ เงยหนา เหน็
เหตุการณ จึงพากนั ตะโกนวา

“พวกเราดูสิ หงสหามเตา หงสหามเตา” พอเจาเตาไดยินดังนั้น ก็นึกเคืองขน้ึ มา
“ไอพวกเดก็ หนาโง มตี าหามแี ววไม กูกาํ ลงั แบกหงสอ ยูน่ี ดนั ตะโกนวา หงสหามเตา ทําไมไม
พดู วา เตาแบกหงส” พอคิดดังนนั้ เตาก็เลยอาปากเพื่อจะบอกเดก็ ท้งั หลายวา
“ไมใ ชห งสห ามเตาหรอก แตเปนเตา ตางหากท่แี บกหงส” ขณะอา ปากนนั่ เอง เตาก็หลุดจาก
ไมตกลงพน้ื ดนิ เสียงดงั สนั่นหวน่ั ไหว ตายทนั ที กระดองเตา แตกรา วเปนรอยๆ ขขี้ องเตากระเดน็ ไป
ถูกรักแรของคน เปนที่มาที่ไปจนถึงปจ จุบันน้ี

4 ต.ของชีวติ

ต.เตา มีขอ คดิ สาํ หรับดําเนนิ ชีวติ อยอู ยา งนอย 4 คํา ซึ่งเปรียบกบั วัยคนเรา ไดแก
“เตาะแตะ เตง ตึง โตงเตง ตองตาย”

วัยแรกวยั เตาะแตะ เปนวยั ทารกที่อาศยั คนอนื่ ชว ยเหลือ ตองเตาะแตะๆ อยพู กั ใหญ ตอ จาก
นั้น อวัยวะทกุ สว นก็เตงตงึ เขาสูวยั รุน พน จากวัยรุนอวยั วะบางสว นกโ็ ตงเตง มตี งึ อยูอยางเดียวคือ
หู ครน้ั เมอื่ ถงึ เวลาก็สูกาลเวลา ตองตาย ไมมีใครหนีพน ดงั นัน้ ในแตละวยั จึงควรดาํ เนินชวี ติ อยางมี
คณุ คา ทาํ หนา ทีต่ นเองอยา งสมบูรณ เมอื่ ตายไปจะมแี ตคนคดิ ถึง ดงั คาํ วา “อยูเ พือ่ ตนอยูแคสน้ิ ลม
อยเู พอื่ สังคมอยูช ว่ั กาลนาน” ส่ิงท่ีนาตดิ ขณะทีอ่ า นมาถึง 4 ต. คือ ขณะที่อยูในวยั เตาะแตะ มอื ของ
ทารกจะกาํ กอบ โกยทกุ ส่งิ เอาไว คลายๆ จะบอกวา ตั้งแตว นิ าทนี เี้ ปน ไป ฉันจะกอบ จะโกย จะกํา
ทกุ สงิ่ ทกุ อยา งเพอ่ื สนองกเิ ลสตณั หาของฉนั เอง แลว กเ็ ปน เชน นน้ั จรงิ ๆ เรม่ิ กอบ เรมิ่ โกย เรมิ่ กาํ และ
เร่มิ โกง เพอ่ื ใหชีวิตเหนอื ผอู น่ื ทุกดา น ครัน้ มาถงึ ต.สดุ ทา ยคอื ตองตาย ตองนอนแบมอื ใหผคู นมารด
นาํ้ ศพ นาํ้ หยดเดียวกไ็ มส ามารถกาํ เอาไวไ ดค ลา ยๆ จะบอกอกี คร้ังวา “ดูสิ อดีตฉันทาํ ทกุ อยางเพื่อ
กอบโกย แตข ณะนฉี้ นั ไมส ามารถนาํ สงิ่ ใดไปไดเ ลย แมแ ตน าํ้ ทพี่ วกทา นรดใสม อื หยดเดยี วฉนั กก็ าํ เอา
ไปไมได”

84 ก.ไก ขยายธรรม

สภุ าษติ ทีข่ ้ึนตนดวย ต.เตา

ตกมาตาย หมายถงึ จบโดยเรว็
ตดั หวั คั่วแหง หมายถงึ ฆา ใหต ายเพอื่ ใหหายแคน
ตดั หางปลอยวัด หมายถึง ตดั ขาด ไมเกีย่ วขอ ง
ตัดไฟแตต นลม หมายถึง ตดั สาเหตุ ไมใ หลุกลามตอไป
ตบหวั ลูบหลัง หมายถงึ ทาํ ใหเสยี ใจแลวปลอบประโลมภายหลัง
ตาบอดคลาํ ชาง หมายถงึ รูอยา งเดยี ว เขาใจวา เปนอยางน้ันท้ังหมด
ตาบอดสอดตาเหน็ หมายถงึ อวดรทู ้งั ท่ตี นไมร ู
ตกั บาตรถามพระ หมายถึง ใหอะไรที่เขาเตม็ ใจรบั ไมต องถามใหเ ลย
ตกกะไดพลอยกระโจน หมายถงึ จําเปน ตองยอมไมมที างเลยี่ ง

ก.ไก ขยายธรรม 85

ถ.ถุงแบกขน

ถุง คอื ภาชนะผา ท่ใี ชบรรจสุ ัมภาระในการเดินทาง ถุงเล็กๆ เชนถงุ ใสอาหาร ถงุ ใสขนม ก็เรยี ก
วา ถงุ บางครง้ั งง เห็นเขาถอื ถุงเดนิ มา “ถงุ อะไรหรือ” ตอบวา “ถงุ ถุง” ทาํ ไมตอบเลน ลิน้ จนสุดทา ย
ถงึ บางออ เมอื่ เขาแกะถงุ ออกขางในมีถุงอยู เขาจึงบอกวา “ถงุ ถุง”

เรื่องคนดื้อ ตองแกไขใหสาสม มียายคนหน่ึงเปนคนด้ือ คณุ ตาบอกวา
“วนั น้ีจะไปสวน ยายอยาไปนะ” ยายสวนทันที
“กูจะไป”
“เอาหละไปก็ได แตทางมันไกล อยาขนของใสถ งุ ไปเยอะนะ”
“กจู ะขน” ขนของไปเยอะเลย ตาราํ คาญมากเลยบอกวา
“ยาย อยาไปทางนนั้ นะมันเปนเหว เด๋ียวจะตกเหวตาย”
“กูจะไป” รับรางวลั แหงความดือ้ ไปเรียบรอย (คงเกย่ี วกบั ถุงบา งเนาะ) อนั ที่จริงถงุ เกีย่ วขอ ง
กบั ชวี ติ เรามาตลอด เชน รณรงคล ดโลกรอ น ใชถ ุงผา อยใู นทองมารดา ถงุ นาํ้ คราํ่ รับอังเปา ถุงเงนิ
ถงุ ทอง เปน ตน

ธรรมะจาก ถ.ถุง

ธรรมะทไี่ ดจ าก ถ.ถงุ ไดแ ก ตวั ตัณหาท่บี งการใหเ ราหาของใสถ งุ หาตง้ั แตเกดิ จนตาย หาไม
หยุดไมหยอน ผูรูบอกวา “ตอใหฝนตกลงมาเปนเหรียญหาทุกเม็ด หรือตอใหภูเขาที่เห็นเบื้องหนา
เปน ทองคาํ ทง้ั ลกู ใหข ดุ เอาตามสบาย กไ็ มเ พยี งพอกบั ความตอ งการของคน” หาเกบ็ หากนิ ตงั้ มากมาย
กายกอง พอตายลงเอาอะไรไปไมไ ดสักอยาง ดังคําวา
ยศและลาภหาบไปไมไ ดแน เวน เสียแตต น ทนุ บญุ กุศล
ทงิ้ สมบตั ทิ ้งั หลายใหปวงชน รางของตนเขายงั เอาไปเผาไฟ

บางคนเหน็ดเหน่ือยกับการทํางานหาทรัพยสมบัติ พอสามีตายลง ภรรยามีสามีใหม บรรดา
ทรพั ยท้งั หมดท่หี าไว ตกเปนของ “แกวมาลูน” สามีใหมหมด ดงั บทเพลงแกว มาลนู วา

“เปนวาสนาทอ่ี ายเกดิ มามีบุญ เกดิ เปน แกว มาลูน ความสุขเพ่ิมพูนทุกวนั ทกุ วี่ ดีใจจรงิ หนาได
ภรรยาเปนเศรษฐี กเ็ พราะวา สามขี องเธอทงิ้ ไวกอ นตาย...”

86 ก.ไก ขยายธรรม

ตอนเปนทารก มือทงั้ สองหยบิ ฉวยนน่ั นี่ โนน เหมือนจะบอกวา ตอ ไปนี้ฉนั จะหาจะกอบโกย
มาใหมากๆ แตพ อตายลง แบมอื ใหผ ูคนรดนาํ้ ศพ คลา ยๆ จะบอกวา

“ดูสิฉนั อุตสาหหามาตัง้ มากมาย สดุ ทายแมแ ตนํ้าหยดเดยี ว ฉันก็เอาไปไมได นีค่ ือสัจธรรมท่ี
สะทอนใจย่ิงนัก เหน่ือยสุดชีวิต สุดทายเอาอะไรไปไมไดสักอยาง เห็นมีแตถุงสามเหล่ียมสีขาวที่
สปั เหรอ (เจี้ยงเมยี้ ง) แบกนาํ ขบวนศพไปสูป าชาพรอมกบั ตุงเทา นัน้ เอง

ถุงความสุขอยูท ไี่ หน

ถ.ถงุ ไมไดใหค วามสุข เพยี งแคใ หค วามสะดวกเทาน้นั บา นหลังโต หมายถึง ถงุ ใหญท่ีเตม็ ไป
ดวยสมบัติพัสถาน รถคันโต หมายถึงถุงเคล่ือนที่ท่ีอํานวยความสะดวกใหยามเดินทางสมุดธนาคาร
หมายถงึ ถงุ แหง ความภมู ใิ จ สบายใจทกุ ครงั้ ทไ่ี ดด ไู ดร ไู ดเ หน็ วา มเี งนิ ในบญั ชมี าก ตเู ยน็ ทวี ี คอมพวิ เตอร
ตู เตียง โซฟา ฯลฯ คือถงุ ที่มไี วเพ่ือสนองความสนกุ สานชั่วครัง้ ชั่วคราว ทง้ั หมดคอยอํานวยความ
สะดวกใหมนุษย แตหาใชบทสรุปวาชีวิตมีความสุขไม บางคนน่ังรถติดแอรเย็นฉํ่า แตเหง่ือเทาเม็ด
ขาวโพด เพราะพรุงนี้ไฟแนนซเขาจะมายึดรถแลว หรือมีบานหลังละหลายสิบลาน สมาชิกในบาน
ขาดความอบอนุ จะมีประโยชนอ ะไรเลากบั ทรพั ยส มบตั ิทง่ี กหามาไว ยิ่งเขา ไปยดึ ตดิ มากเทาไร กย็ ่งิ
เกดิ ทุกขม ากเทานนั้ เพราะวาลกั ษณะการยึดไว หมายถึงภาระทห่ี นัก หากปลอยวาง ก็โปรง โลง เบา
สบาย ภาษาพระเรยี กวา มีความสขุ ตามฐานะ หันมาสรา งความอบอุนแกค รอบครัว มีเวลาใหแ กก ัน
และกันดีกวา มีเรื่องเลา ใหฟง

ครอบครวั หนงึ่ เปน ครอบครวั คนมฐี านะดี บา นหลงั ใหญโ ต แตส มาชกิ ในครอบครวั กลบั ไมค อ ย
ไดพบหนากัน ไมใชวาไปทํางานตางถ่ินหรอก แตเพราะวากลับบานคลาดเวลากัน สามีกลับมาจาก
ที่ทํางานดึกด่ืน กลับมาถึงบานลูกหลับเรียบรอยแลว พอต่ืนมาอีกครั้ง 8 โมง ลูกไปโรงเรียนแลว
พอสามีไปถึงท่ีทํางาน เพ่อื นถาม

“ลกู คุณโตหรอื ยัง” มนั กางมือออกบอกวา
“แคนี้แลว ” คือเหน็ ลกู เฉพาะตอนนอน ไมเ คยเห็นลูกตอนยนื มีธุระอะไรก็เขียนเปนโนต สัน้ ๆ
ตดิ ไวท่กี ระจกโตะ แปง
“พอ พรงุ นีผ้ มขอเงิน 200 บาท ออกคา เอกสารใหค ร”ู พอเห็นโนต เขียนตอบทันที
“ไปเอาทแี่ มนะลกู จากพอ”
“พอ มะรืนวันเกิดลกู พออยาลืมนะ” พอ รบี เขยี นตอบทนั ที
“พอ รวู า พอ เปน พอ ทแ่ี ย เอางลี้ กู อยากไดอ ะไร เขยี นตดิ ไวน ะ พอ จะหามาใหล กู ” ลกู จงึ ระบาย
สง่ิ ทตี่ องการลงไป
“ลูกตองการเวลาและความอบอุน” ความรูสึกของลูกคืออยากใหพอมีเวลาใหแกบางและให

ก.ไก ขยายธรรม 87

ความอบอุนเหมือนครอบครวั คนอ่นื เขาบา ง พอถึงวันเกิด มีกลองของขวัญใบใหญ 2 กลอ งวางบน
เตียงนอน ลกู ดใี จมากรีบไปเปด ดูกลองแรกเปน นาฬก าปลุก อกี กลองหน่ึง เปน ผานวมโตโต นี่คอื ส่ิง
ที่พอจัดใหต ามทลี่ ูกตอ งการ “ลูกอยากไดเวลาและความอบอุน” กไ็ มร ูเหมอื นกนั วา ลูกมนั โงหรือวา
พอ มันโง

ถงุ กน รว่ั

ถุงกนร่ัว เปนอุปมาแสดงความฟุงเฟอ เหมือนโองรั่วน่ันแหละ เม่ือพยายามเก็บหอมรอบริบ
ทรัพยสมบัติเอาไวดวยความเหน่ือยยาก แตสมาชิกในครอบครัวกลับไมชวยกันประหยัดใชจายเกิน
ประมาณ ทรพั ยทเ่ี กบ็ ไวใชจา ยยามฉกุ เฉนิ กห็ มดลง ความเปนหนี้เปนสินกต็ ามมา

ถามวา “มีเงินเหลือใช กบั มีเงนิ เหลอื เกบ็ อนั ไหนประเสรฐิ กวากนั ”
ถามวา “ยอดรายรับในบญั ชี กบั ยอดคงเหลือในบญั ชี อนั ไหนนา พิศวาสกวากัน”
ถามวา “ทองหอผาขรี้ วิ้ กบั ผาขีร้ ว้ิ หอ ทอง อยา งไหนประเสริฐกวากัน”
ถามวา “อยากรวย อยอู ยางรวย ไมม วี ันรวย กลัวจน อยอู ยา งจน ไมม ีวันจน เปนความจริง
หรือไม”
ปจจุบันผูคนท่เี รยี กตวั เองวา “มนุษยเงินเดอื น” มีปญ หาดา นเศรษฐกิจมาก หลายคนชักหนา
ไมถึงหลงั หลายคนตอ งเปนหน้บี ัตรเครดิต หลายคนตองพบกบั ปญหาลม ละลาย อนั ทีจ่ ริงเงินเดือน
ทไี่ ดร บั แตล ะเดอื นไมใ ชน อ ยเลย แตเ พราะไมเ คยจดั ทาํ งบประมาณประจาํ เดอื นหรอื ละเลยการจดั ทาํ
บัญชีครัวเรือน จึงทําใหรายไดไมพอกับรายจาย ระดับชาติยังจัดทํางบประมาณประจําป ระดับ
ครอบครวั ควรจดั ทาํ งบประมาณประจาํ เดอื นเอาไว อยา งนอ ย ลกู หลานไดเ หน็ คา ใชจ า ยในครอบครวั
จะเกดิ ความสงสารพอแม และจะมีสว นรวมรบั ผดิ ชอบในการประหยดั อดออมตอไป

88 ก.ไก ขยายธรรม

ท.ทหารอดทน

ชายชาติทหาร พอสอนใหเปน คนกลาหาญ อดทน คนทีผ่ า นการเปน ทหารมาแลว ดเู ปน ชาย
ฉกรรจท ม่ี คี วามรบั ผดิ ชอบ ยง่ิ คนทบ่ี วชมาแลว ยอ มการนั ตไี ดว า มคี ณุ ธรรมสงู เพราะไดร บั การอบรม
กลอ มเกลาอปุ นสิ ยั มาพอสมควร ผหู ญิงทง้ั หลายจะใหค วามสนใจเปนพเิ ศษ ดังน้นั ชายจงึ ใชจ ุดเปน
ทหารและอดตี นักบวชมาเปนจุดขายในการจบี สาว ดังเพลงท่รี องวา

“บวชพกี่ บ็ วชมาแลว ทหารพก่ี ็เปน มาแลว...”

วนิ ัยสรางชาติ

คนเปนทหารนอกจากอดทนตอการฝกฝนแลว ยังตองมีความตระหนักในภาระหนาท่ีของคน
เปน รัว้ ของชาติ ตอ งมใี จรกั ชาติ ศาสน กษัตริย อยา งมนั่ คง ทหารไดร ับการฝก ฝนดานระเบียบวินัย
อยา งเขม งวด แมจ ะพกปน กด็ มู คี วามมนั่ ใจวา จะไมน าํ ไปทาํ รา ยทาํ ลายใครนอกจากใชป อ งกนั ประเทศ
จงึ เหน็ ขอแตกตางระหวางคนมรี ะเบยี บวินัย กบั คนท่ไี มผ านการฝก วนิ ยั

มอี าวุธในมอื ถา มีระเบยี บวินยั ฝกมาอยางดีแลว เรียกวา ตาํ รวจทหาร
มีอาวุธในมือ ถาไมม รี ะเบียบวินัย ไมผ านกระบวนการฝก มา เรยี กวา โจรผูราย
มชี อลคในมอื ถามรี ะเบยี บวินัย ผา นการคดั กรองมา เรยี กวา ครูอาจารย
มชี อลคในมอื ถาไมม รี ะเบยี บวนิ ัย ไมผ านคดั กรอง เรยี กวา ผบี า
การยดึ ระเบยี บวนิ ยั จะทาํ ใหร ะบบเปน มาตรฐาน ดแู ลว มเี อกลกั ษณเ ฉพาะตน เชน การทาํ ความ
เคารพแบบทหาร แบบตาํ รวจ ดทู ะมดั ทะแมง ในทา ตะเบะแลวยดื ตัวตรง ตบเทา เสียงดังปง เพราะ
ทหารตํารวจเขาสอนใหเคารพนับถือกันตามลําดับอาวุโส ตามสายบังคับบัญชา มีเร่ืองเลาใหฟงวา
ทหารของเผาหนึ่ง (เผาอะไรก็ชางเถอะ) ถูกเรียกไปชวยอพยพผูคนที่ไฟไหมตึกใหลงมายังพื้นอยาง
ปลอดภยั การปฏบิ ัติคือใหทหาร 4 คนจบั มมุ ผาขาวผนื ใหญ มุมละคนจบั ขึงใหตงึ แลว ใหค นบนตึก
กระโดดลงมาตรงกลางผา ทุกคนท่กี ระโดดลงมากไ็ ดรบั ความปลอดภยั จนมาถึงคนๆ หนงึ่ โดดลงมา
ทหารทง้ั 4 หนั ไปมอง อา วนกึ วา ใคร ทแี่ ทเ ปน ผบู งั คบั บญั ชาตวั เอง ดว ยความเคยชนิ กบั การทาํ ความ
เคารพ จึงวางผา ลงแลว ทําทาตะเบะแสดงความเคารพ
“สวสั ดคี รับ” ผลก็คือผูบังคบั บัญชาตกลงพน้ื หลงั แทบหกั
“มงึ จะรบี ตะเบะหาบดิ ามงึ ทาํ ไม” ฉะนนั้ การทาํ ความเคารพเปน สงิ่ ทดี่ ี แตค วรดกู าลเทศะดว ย

ก.ไก ขยายธรรม 89

อยางเคารพกฎจราจรไมใชตองไปนั่งหมอบกราบตรงส่ีแยกไฟแดง หรือตรงทางมาลาย เคารพกฎ
จราจร ความหมายคือใหเดินขามถนน หรือขับรถดวยความระมัดระวัง ปฏิบัติตามกฎจราจรอยาง
เครง ครดั

อดทนถึงที่ไดดีทกุ คน

ทหารเกณฑบางคนทนฝกไมไหว หลบหนีออกจากคายฝกกลับบาน กลายเปนทหารใจเสาะ
ไมม ีความอดทน วนั หลงั เมือ่ มลี กู มหี ลานจะสอนเขาอยางไร “ลูกตอ งอดทนนะ ลูกตองตงั้ ใจนะ ดูพอ
เปน ตวั อยา งสิ สมยั ทพี่ อเปน ทหารเกณฑ ครฝู ก เขาฝกหนกั มาก พอ ทนไมไ หวจงึ หนอี อกจากคายฝก
ลูกตองเอาตามอยางพอ นะ” ความอดทน เม่อื ทําไดถึงที่แลวจะไดดีทุกคน บางคนบอกวา “ทกุ ขก าย
แคไหนทนได แตท ุกขใจ คบั แคน ใจทนไดยากยิ่ง” หรือภาษิตทีว่ า

“คับทอี่ ยูได คับใจอยยู าก” เปน ตน จรงิ ๆ แลว ความอดทน เปน ยาขนานเอกทที่ าํ ใหค นเรา
บรรลคุ วามสาํ เรจ็ ในชวี ติ มเี รอื่ งเลา เกย่ี วกบั พระโพธสิ ตั ว “ขนั ตวิ าทดี าบส” ทา นบาํ เพญ็ ความอดทน
เปน บารมี (ขนั ตบิ ารม)ี วนั หนงึ่ ทา นไปพกั ในสวนอทุ ยานของพระราชา ซง่ึ พระราชาองคน ม้ี นี สิ ยั ดรุ า ย
ขณะน้ันพระองคไดพาทหารและเหลาสนมกํานัลไปเที่ยวสวนอุทยาน ไดนอนพักใตรมไมจนเผลอ
หลับไป นางสนมท้ังหลายเห็นพระองคหลับ จึงพากันเดินชมดอกไมในอุทยาน ไปพบพระโพธิสัตว
น่ังอยู จึงเขาไปสนทนาธรรม เรื่องสวนใหญก็เปนเรื่องการใชความอดทนในการดําเนินชีวิต พอต่ืน
บรรทมมองหาเหลา สนมกาํ นลั ไมพ บ พระราชาเกดิ โมโหจงึ ใหท หารออกตดิ ตาม ไปพบพวกนางสนม
กาํ ลงั นงั่ ฟงธรรมอยู ดวยความโมโหจงึ ถาม

“ทานสอนอะไรแกสนมของขา ” พระโพธสิ ัตวตอบวา
“อาตมากาํ ลงั สอนเรื่องความอดทน” พระราชา
“งั้นหรอื ทหารจับมันไว ตัดแขนมนั ใหขาด ดูวาจะอดทนหรอื ไม” ทหารก็ทําตาม
รบี ไปจับพระโพธสิ ัตวมดั แขน มดั ขา พระโพธสิ ตั วกลาววา
“อาตมายังยืนยืนสอนเร่ืองความอดทนอยนู น่ั แหละ” พระราชาโมโหมาก ตรัสวา
“ทหาร งนั้ ตดั ขาทงั้ สองขา งของมนั ใหข าด” ทหารกท็ าํ ตามทนั ที ตดั ขาทงั้ สองขา งพระโพธสิ ตั ว
อดทนตอความเจบ็ ปวด แลวบอกวา
“พระราชาคงคดิ วา ความอดทนอยภู ายนอก เปลา หรอก ความอดทนเปน ธรรมทฝี่ ง อยใู นจติ ใจ
อาตมาก็ยังยนื ยันวา ความอดทนเปน ส่ิงประเสรฐิ อยนู น่ั แหละ”
พระราชา ยงิ่ โมโหมากขึน้ จึงตะโกนบอกทหารวา
“ทหาร ลองกระทืบอกมันแรงๆ สิ ดูวาจะอดทนไปถึงไหน” พระโพธสิ ตั ว หายใจโรยริน กอ น
ส้ินลมทา นกลาววา
90 ก.ไก ขยายธรรม

“อาตมาไมไ ดต ายเพราะวา ไมอดทนหรือทนไมได แตเพราะรางกายรบั ไมไ หว แตความอดทน
ยังเปน ธรรมอยคู ูโ ลกตลอดไป”

ขา ศึกท่ีนา กลัว

ท.ทหารตอ งตอสกู บั ขา ศึกทม่ี ารุกราน ขา ศึกแบง ออก เปน 2 ลักษณะ
1. ขา ศกึ ภายนอก ไดแ กบ รรดาอรริ าชศตั รทู ง้ั หลายทจี่ ะมาโคน ลม ชาติ ศาสน กษตั รยิ  หรอื แยง
ชงิ ผนื แผน ดนิ ของเรา หนา ทต่ี าํ รวจทหารตอ งชว ยกันปอ งกนั เอาไว
2. ขา ศกึ ภายใน ไดแ กก เิ ลสตณั หาทมี่ าเผารมุ จติ ใจสง ผลใหเ กดิ ทกุ ขท รมานตามมา หนา ทก่ี าํ จดั
กิเลส เปนหนาท่ีของทุกคน ใครพายแพกิเลสถือวาเกิดมาเสียชาติเกิด ปลอยใหขาศึกภายในมายึด
พ้ืนที่ในจิตใจไปเสียสิ้น บางครั้งกิเลสมาเหนือเมฆ ทั้งท่ีรูวาเปนขาศึกภายในแตก็ไมอาจเอาชนะ
มันได เพราะสตมิ าชวยไมทนั ดังคําวา “สติมาปญญาเกดิ สติเตลิดจะเกดิ ปญ หา” ชายหนมุ สองคน
นัง่ ดมื่ เหลาคุยกันกาํ ลงั คยุ เพลนิ มีเด็กมาขายลอตเตอร่ี
“พี่ พี่ พรงุ นีร้ วย พรุง นี้รวย” ชายหนุมหันมามองแลวถามเดก็ วา
“ใบละเทาไร” เด็กบอก
“ใบละรอยบาทครับ” ชายผหู นงึ่ จึงบอกวา
“เราซือ้ กันคนละใบ เผอ่ื ถูกรางวลั ท่ี 1 มาเลอื กใหพี่ 2 ใบ” หลงั จากเด็กขายลอตเตอร่ไี ปแลว
วงสนทนากเ็ ริ่มคุยเร่อื งเงนิ รางวลั ที่ 1 คนแรก
“เฮยเพอ่ื น ถามงึ ถูกรางวัลที่ 1 ไดเ งนิ 2 ลาน จะนําเงนิ ไปทาํ อะไรวะ” คนทส่ี องตอบ
“กจู ะนําเงินไปซือ้ ววั มาเล้ยี ง จะซื้อเปนรอยๆ ตวั เลย กูชอบเลี้ยงววั แลว มงึ หละ”
“กูจะนําเงนิ ไปซ้อื ท่ีปลูกผัก ซ้อื สัก100 ไร ปลูกผกั ใหเ ต็มพ้ืนท่เี ลย แตมึงตอ งระวังววั ของมงึ
ดว ยนะ เด๋ยี วจะมากดั กนิ ผกั กู” คนท่สี องตอบวา
“มึงกล็ อ มรว้ั สิวะ ววั ของกูมีเปนรอ ย จะดูแลทัว่ ถงึ ไดไ ง” ในท่ีสุดท้งั สองคนก็ทะเลาะกนั และ
ชกตอ ยกันเรือ่ งวัวเหยยี บแปลงผกั พอตํารวจมาถงึ ถามสาเหตุกเ็ ลาใหฟ ง ตํารวจถามวา ไหนววั ไหน
แปลงผัก ทง้ั คูจึงหยบิ ลอตเตอร่ีออกมา
“นี่ไง” นแ่ี หละคอื กเิ ลสมาเหนอื เมฆ เปน เพื่อนกนั น่งั ดมื่ ดว ยกนั แทๆ ทส่ี ุดกเิ ลสกบ็ งการใหช ก

กนั จนได สภุ าษติ ที่ขนึ้ ตน ดวย ท.ทหาร

ทําคณุ บชู าโทษ ความหมาย ชวยเหลอื คนอื่น แตไ ดร บั โทษตอบแทน
ทํานาบนหลงั คน ความหมาย หาประโยชนจ ากคนอื่น ไมม ีมนษุ ยธรรม

ก.ไก ขยายธรรม 91

ธ.ธงคนนยิ ม

“ธงชาติ และเพลงชาตไิ ทย เปนเอกลักษณและสัญลกั ษณของความเปน ชาติ เราจงภาคภมู ใิ จ
ในความเปน ชาติ โปรดยนื ตรงเคารพธงชาต”ิ คาํ พดู ทดี่ งั กอ งหกู อ นจะรว มกนั รอ งเพลงชาติ ทาํ ใหเ กดิ
ความฮกึ เหมิ ดว ยความรกั ชาติ เกดิ ความภมู ใิ จในบรรพบุรุษทไี่ ดป กปอ งชาตปิ กปอ งผนื แผน ดนิ เอาไว
ใหล กู หลาน บางโรงเรยี นอยถู น่ิ ทรุ กนั ดาน มเี พยี งธงชาตผิ นื เกา ๆ ผกู ตดิ กบั เสาไผ เวลา 08.00 น. เดก็
นอยท้งั หลายจะมายืนหนาเสาธงน้ัน แลวรวมกนั รอ งเพลง

ไตรรงคธ งไทย

“เพลงชาติไทยดังกองสองโมงเชา ธงผืนเกาพลิ้วเบาบนเสาไผ เด็กนอยๆ ยืนตรงหนาธงชัย
ปลิวไสวเปนสงาปากันดาร.....” เสียงเพลงครูลําดวนแสดงใหเห็นสภาพโรงเรียนชนบทท่ีถึงแมจะ
กันดารแตก็ยังตง้ั อยูบ นผนื แผนดนิ ไทย ธงมหี ลายชนดิ เชน ธงชาติ ธงกีฬา ธงโรงเรยี น ธงชัยเฉลมิ
พล ธงอาเซยี น เปนตน ซง่ึ เปน สญั ลักษณแ หงความเปนหนึง่ เดยี วกัน

ธงไตรรงค หรอื ธงชาติไทย มี 3 สี ซง่ึ แตล ะสมี ีความหมายแตกตา งกนั ไป
สีแดง คือชาติ ชาตทิ ป่ี ระกอบดว ยผืนดิน ผืนนํา้ และประชากร 60 กวาลา นคน
สขี าว คอื ศาสนา ศาสนาประจําชาตคิ ือพระพุทธศาสนา คอยขัดเกลาจติ ใจคนในชาติ
สนี า้ํ เงนิ คอื กษตั รยิ  ศนู ยรวมใจ พระประมุขของชาติ พอ หลวงของปวงชนชาวไทย ใครบงั อาจ
คดิ โคน ลม หรอื คดิ ทาํ ลาย เทา กบั กาํ ลงั คดิ ตดั นวิ้ มอื ของตนเองออกไป คนเราเมอ่ื มนี วิ้ มอื ไมค รบจะทาํ
อะไรก็ลําบาก แมจะหยิบของขนึ้ มากย็ ากจะม่นั คง
ชาติ เปรียบเหมอื นนว้ิ นาง นว้ิ แหง ความรกั เวลาสวมแหวนจะสวมน้วิ น้ี แสดงถงึ
ความรกั ที่เปนหน่ึงเดียวของคนในชาติ (ปจ จบุ นั มีขบวนการคล่ังชาติ เทา กบั รอตดั นิว้ นางทงิ้ )
ศาสนา เปรยี บเหมอื นน้วิ ชี้ มหี นา ทีช่ ที้ ศิ ทาง ใชน ้วิ อนื่ ชไี้ มเ หมาะสม ศาสนาจะคอยช้ีแนะช้นี าํ
ใหค นทาํ ความดี หลกี หนีความช่วั ใหรูจ ักบาปบญุ คุณโทษ ถาไมรอู ยา ไปชี้
กษัตรยิ  เปรยี บเหมอื นนิ้วหัวแมมือ เปนนว้ิ ทสี่ ําคญั ทาํ หนา ท่ีหลายประการ มีสี่นิ้วขาดนว้ิ โปง
จะหยบิ ฉวยอะไรกล็ ําบาก แมจะทานอาหารกล็ ําบาก ใครอยาคิดตดั น้วิ โปง เปน อนั ขาด
ธ. ตัวเดยี วยังมคี วามหมายทีป่ ระเสริฐหมายถึง องคพ ระมหากษัตรยิ  ดงั คาํ วา
“ธ ประสงคใ ด จงสฤษดิ์ดงั หวงั วรหฤทยั ....” หมายความวา พระมหากษตั ริยทรงปรารถนา
ส่ิงใด ขอใหสมความมุงมาดปรารถนาดงั ท่ตี ง้ั ใจหวงั ไว

92 ก.ไก ขยายธรรม

อยา เพง่ิ ดว นฟน ธง

หมอดูบางคนใชธงเปนเอกลักษณตนเอง เชนหมอลักษณ “ฟนธง” ฟนธงคือยืนยันมั่นใจ
แนนอนวาตองเปนอยางนั้นไมเปนอยางอ่ืน โลกนี้มีเหตุปจจัยหลายอยางท่ีไมอาจฟนธงลงไปวา
ตอ งเปน อยา งนอ้ี ยา งนน้ั แคเ หน็ กใ็ ชว า จะใช ฉะนนั้ อยา ไดค ดิ เอาเอง เชน เหน็ หญงิ สาวขมี่ อเตอรไ ชค
มคี นแกคนหนงึ่ ซอนหลัง เห็นปุบ คดิ เอาเอง

“เอ็นดอู ีนางคนนั้นเนาะ ยงั สาวยังแสอยู ดันไปไดผ วั แก” ความจรงิ กค็ ือ ลกู สาวเขาพาพอเขา
ไปสถานีอนามยั แคความคิดเห็นสว นตวั อยาไดด วนสรุปหรือรีบฟน ธง อกี ตวั อยางหนึ่ง คณุ แมไ ดนํา
เอาพงั พอนมาเลย้ี ง นานๆ เขา กร็ กั ผกู พนั เหมอื นลกู คนหนง่ึ แตค รนั้ พอตวั เองมลี กู กลบั มคี วามระแวง
วา พังพอนอาจจะอิจฉาท่ีแมแสดงความรักตอลูก บางทีอาจจะกัดลูกก็ได อยูมาวันหนึ่งคุณแมไป
ตลาดแตเชามืด กะจะรีบไปรีบกลับ เพราะเปนหวงลูกนอยปลอยใหนอนอยูตามลําพังกับพังพอน
ทบี่ า นพงั พอนในฐานะเปน สตั วท ซี่ อื่ สตั ย รอู ยา งเดยี ววา ตอ งดแู ลลกู นอ ยของเจา นายใหด ที สี่ ดุ บงั เอญิ
มงี ูเหา ข้นึ มาบนบานและตรงไปจะกดั ลูก พงั พอนเห็นดงั น้นั จึงกระโดดเขา ตอ สกู บั งเู หา เพื่อปกปอ ง
ลกู ของเจา นาย ตอ สกู นั อตุ ลตุ จนเลอื ดสาดเตม็ พน้ื และเตม็ ตวั ของพงั พอน ในทส่ี ดุ งเู หา กพ็ า ยแพถ งึ แก
ความตาย ขณะน้ันพังพอนไดยินเสียงฝเทาเดินขึ้นบันไดมา รูวาตองเปนเจานายจึงรีบออกมาเสนอ
หนา พอแมเ ห็นเลอื ดเต็มตวั พงั พอนเทา นัน้ แหละ คิดเอาเองเลย

“กูวาแลว มันตอ งทาํ รายลูกกู” คดิ แลวก็รีบฉวยไมหนาสามตีพงั พอนทันที พอพังพอนแนน งิ่
กร็ บี เขา ไปดลู กู ภาพทเ่ี หน็ ลกู นอ ยนอนหลบั ตาพรมิ้ บนทน่ี อน ขา ง ๆนนั้ มรี า งงเู หา นอนเปอ นเลอื ดอยู
รทู ันทวี า พงั พอนตอสกู ับงูเพอื่ ปกปอ งลกู ตนเอง รบี วง่ิ ออกมากอดพงั พอน พร่าํ เพอวา

“อยาเปน อะไรนะลูก ลูกอยา ตายนะ แมขอโทษ แมขอโทษ” สายเสียแลว พงั พอนตายต้งั แต
โดนฟาดตบุ แรก นแ่ี หละคิดแลวฟน ธง บอกแลว ไงวา บางทกี ารคดิ กอ็ าจผดิ พลาดได อยาเพิง่ ฟนธง

คา นยิ มมาเปน พัก ๆ

ทาํ ไม ธ.ธงคนตอ งนิยม ก็เพราะธงเปน สญั ลกั ษณข องส่ิงท่ีดี สง่ิ ทปี่ ระเสริฐ ส่ิงท่มี คี ณุ คาสูงสง
อยางธงชาติไทย คนไทยทุกคนตองนิยมเพราะมันคือสัญลักษณแหงความเปนชาติ สําหรับมนุษย
มีความนิยมเปนพักๆ (รสนิยมชั่วคราว) เชน เจาะหู สักแขน นุงสั้น สายเดี่ยวฯลฯ พอเหตุการณ
ผานไป รสนิยมดังกลาวอาจเปล่ียนแปลงไป เกิดมีรสนิยมใหมข้ึนมาอีก โดยเฉพาะหนุมสาวที่ชอบ
การเลยี นแบบดาราคนโปรด นกั ฟตุ บอลคนเกง นกั รอ งคนดงั จงึ พยายามเลยี นแบบทกุ อยา ง เชน การ
แตง กาย การวางตวั เปน ตน วา ไปแลวสาวสมัยนแ้ี ตกตางจากสาวสมัยโบราณมาก มเี พลงสาวสมยั
ใหม ขับรอ งโดยศลิ ปนโผผนิ เพชรลานนา นา ฟง ดี

“แมย งิ ตงึ้ วนั นหี้ นา ชอบแตง หนา แตง ตา เอาจน ปอหมน ขอ กตอ ก เวยี กกา นบป อเทา ฮอื เลบ็ ตนี๋
เลบ็ มอื เปน หยงั มาออนออ ดตอ ด บเ หมอื นแมย งิ สมยั มา เกา ผมหนั เปน เปน สาว ยงั บก ะดกิ กะดอ ก...”

ก.ไก ขยายธรรม 93

น.หนขู วกั ไขว

“หนู หนจู า เหน็ หนา ยง่ิ พาใหก ลมุ พเ่ี คยอมุ เจา เมอ่ื เปน เดก็ เมอื่ ยงั เลก็ พกี่ อ็ มุ ได เดย๋ี วนี้ โตใหญ
พ่กี ลวั ตดิ คกุ ...” บทเพลงขออมุ ของศลิ ปน ไวพจน เพชรสุพรรณ คําวา หนู ถาเปนสัตว ถอื วา หนเู ปน
สัตวสกปรก ชอบกัดเส้ือผา มีอันตรายมาก เชน โรคฉ่ีหนู เปนตน แตถาเปนเด็ก ก็ถือวาเปนเด็ก
นารัก ทําไมคนเรียกตัวเองวา “หนู” จึงฟงดูนารัก นั่นเพราะการมองตางมุม มองในแงดี มองใน
แงรา ย หลวงพอพทุ ธทาสเขยี นบทกลอนเกย่ี วกับการมองคนไวน า ฟง
เขามสี วนเลวบางชางหัวเขา จงเลอื กเอาสว นท่ีดเี ขามอี ยู
เปน ประโยชนโลกบา งยงั นา ดู สวนท่ชี วั่ อยาไปรขู องเขาเลย
จะหาคนมดี ีโดยสวนเดียว อยามัวเทย่ี วคน หาสหายเอย
เหมือนคนหาหนวดเตาตายเปลา เลย ฝก ใหเคยมองแตด ีมีคณุ จรงิ

หนูใชจะไรประโยชน

น.หนขู วกั ไขว หมายความวา มหี นมู ากมาย เยอะแยะ ถา มีประโยชนการมีเยอะแยะก็นาจะดี
แตถา ไรประโยชนม ีมากมายก็ไรค า เหมอื นคาํ วา

“รกคนดกี วา รกหญา แตถามแี ตคนช่วั ชา รกหญา ดีกวา รกคน”
หนู ถูกนํามาแสดงเปนตัวการตูน “มกิ ก้เี มาท” “ทอมแอนเจอรี่” เพ่อื ใหเ ดก็ ๆ เหน็ ความนา รัก
ของหนู เปนการตนู เบาสมอง ดแู ลว เพลิดเพลนิ เด๋ยี วทอมเสยี ทา เดี๋ยวเจอรพ่ี า ยแพ นอกจากนน้ั หนู
ยงั ถกู นาํ มาออกแบบเปนอปุ กรณหนึง่ ในเคร่ืองคอมพวิ เตอร เรียกวา “เมาท” แมห นงั บางเรอ่ื งก็นาํ
ฝูงหนมู าประกอบฉากภาพยนตร วงการวิทยาศาสตรกไ็ ดน ําหนูขาวมาเปนหนูทดลองในการคน ควา
วิทยาการบางอยา ง เชน ทฤษฎีการวางเงอื่ นไขแบบโอเปอแรนทท ี่นําหนแู ละนกมาทดลอง เพอ่ื สรปุ
พฤติกรรมที่เกดิ ข้ึนกบั มนษุ ยวา ตอ งมกี ารเสริมแรงเสมอ เปน ตน ดงั นน้ั หากมองในแงบ วก หนยู งั มี
คุณประโยชนต อมนษุ ยท ้งั ดานวิทยาการและความเพลดิ เพลิน
มนษุ ยเ ราควรมวี ธิ ดี าํ เนนิ ชวี ติ 2 ดา น คอื ดา นการเอาตวั รอดในสงั คม และดา นความสนกุ สนาน
บันเทิง ดานเอาตัวใหรอดในสังคม ตองใชศาสตรและศิลปหลายอยาง รวมท้ังตองฉลาดรอบรูดาน
วิชาการ จงึ จะแขง ขนั และอยใู นสังคมอยา งปกติได สวนดานความสนกุ เพลดิ เพลินบันเทิงใจ ถอื เปน
การพกั ผอ นรา งกาย จติ ใจ สมอง หลงั จากทาํ งานหนกั มาตลอดทง้ั วนั กค็ วรจะมี เชน เลน กฬี า ทาํ งาน

94 ก.ไก ขยายธรรม

อดิเรก ดหู นังฟงเพลง ออกคายพกั แรม ทศั นศกึ ษา เปนตน หากวางน้าํ หนักชวี ติ ไวดา นใดดานหนง่ึ
มากเกนิ ไป ก็จะเกดิ ความทุกข ความเครยี ดตามมา

คุณคา ของน้ํา

นาํ้ เปน พยญั ชนะขนึ้ ตน ดว ย น.หนู นาํ้ มที ง้ั คณุ และโทษ มมี ากเกดิ อทุ กภยั มนี อ ยเกดิ ภาวะแหง
แลง เหมอื นคนชอ่ื “อนนั ต” ใครชือ่ นี้ตอ งรีบเปลย่ี นเลย เพราะมีขอเขียนปรากฏบนดอยภูคา “ท่ีใด
มคี ณุ อนันต ทนี่ ่ันมีโทษมหันต” คนเราตั้งแตเ กดิ มาตองเกี่ยวของกบั น้าํ นํ้าท่ีวา นี้ ไดแ กน้ํากิน นํ้าใช
นํา้ ใจ น้าํ คํา อยากมชี ีวิตสขุ สบาย ตองรูจ กั ใชน ํา้ ใหเปน

นา้ํ กนิ ควรดืม่ นํา้ สะอาดใหพ อประมาณในแตล ะวนั
น้าํ ใช โดยเฉพาะหองนาํ้ ตองมนี ํา้ ใชอยางเพียงพอ ขาดน้าํ เมื่อไรหองสกปรกทันที
นํ้าใจ ถือเปนน้าํ ทีช่ บุ สัมพันธไ มตรตี อกนั สงั คมทแ่ี ลงนาํ้ ใจเปนสังคมทไ่ี มอยู
นํ้าคาํ การพูดจาท่ีไพเราะ ยอ มกนิ ใจใหผไู ดรับฟง อิ่มใจไปนานแสนนาน

สภุ าษิตที่ข้ึนตนดวย น.หนู

นํ้าขน้ึ ใหรีบตกั หมายถงึ โอกาสดีมาถึง ควรรีบควา เอาไว
นํา้ เช่ยี วอยา ขวางเรือ หมายถงึ อยาขัดจงั หวะ หรือขัดอารมณค นอนื่
นา้ํ ตาลใกลม ด หมายถึง หญงิ ชายใหระวงั การอยใู กลก นั
นา้ํ มาปลากนิ มด หมายถึง ทใี ครทมี นั
นํ้านิ่งไหลลกึ หมายถงึ เงยี บขรมึ แตมีความคิดความอา นดี
นา้ํ พง่ึ เรอื เสอื พึง่ ปา หมายถงึ พึง่ พาอาศัยกัน
นา้ํ ลดตอผดุ หมายถึง ปกปด ความลบั นานเขาความลับถกู เปดเผย
นอนหลับไมร นู อนคไู มเห็น หมายถึง ไมรูอ ิโหนอเิ หน ไมรับผดิ ชอบ

ก.ไก ขยายธรรม 95

ป.ปลาตากลม

ปลาทว่ี ายทวนนาํ้ คือปลาเปน ปลาท่ลี อยตามนํ้า คือปลาตาย การวายทวนนํา้ ลําบากกวาลอย
ตามนํ้า เพราะตองใชเรี่ยวแรงปะทะกับสายนํ้า ซ่ึงหมายถึงการตอสูด้ินรน ไมยอทอตอความยาก
ลาํ บาก เมอ่ื ไปเทยี่ วนา้ํ ตก จะเหน็ ฝงู ปลาพยายามตะกายวา ยทวนกระแสนา้ํ ตก ปลาเหลา นนั้ ยงั มชี วี ติ
ท่ีเขมแข็ง ขณะที่ปลาไมแข็งแรง หรือปลาตายจะลอยตามกระแสนํ้า ไมมีแรงพอจะวายทวนนํ้าได
ชวี ติ มนุษยกเ็ ชน กัน ชวี ติ ใดไดใ ชความเพียรพยายามตอ สูกบั อุปสรรค เพ่อื ใหช ีวิตดํารงอยไู ด ชีวติ น้ัน
เปนชวี ิตทสี่ มบรู ณ แตชีวิตใดท่ีปลอยใหเ ปน ไปตามยถากรรม ไมคดิ ดน้ิ รนขวนขวาย ชีวติ นัน้ เทากบั
ชวี ติ ท่ตี ายแลว เปรียบเหมอื นวา วกค็ ลา ยกนั วา วทลี่ อยคางอยบู นฟา ได เพราะตานลมเอาไว ฉันใด
ชวี ติ ทตี่ า นตอ อปุ สรรคขวากหนาม เมอื่ ผา นพน แลว ชวี ติ นนั้ กจ็ ะสบาย เรยี กวา ลาํ บากกอ น แลว สบาย
ป.ปลา เปน สตั วน ้ํา มหี ลายปลาท่ีมีคตสิ อนใจ เชน ปลากระดี่ไดน ้าํ หมายถงึ ปลาทีด่ ใี จท่ไี ดพบ
นํ้า นัน่ หมายถงึ จะมีชีวติ อยูใ นวนั ตอ ๆ ไป ชวี ิตคนที่ผา นอะไรตอมิอะไรแลว พานพบกบั ความสําเรจ็
ยอมมีความยินดีปรีดา คนหนุมสาวที่ไดพบรักครั้งแรก นักศึกษาท่ีเขารับพระราชทานปริญญาบัตร
เปนตน ซ่ึงกอนจะถึงวันแหงความสําเร็จน้ัน ตองฟนฝาอุปสรรคมากมาย ผานความลมเหลวมานับ
ไมถวน เม่ือถึงคราวที่ความลําบากผลิดอกออกผลเปนความสําเร็จ ยอมดีใจเหมือนปลากระดี่ไดน้ํา
ปลาหมอตายเพราะปาก นี่กม็ คี ตสิ อนใจในเรื่องการใชวาจา คาํ พดู อาจสรา งมติ รหรอื ศตั รกู ็ได ดงั คํา
วา พดู ดีเปน ศรแี กป าก พดู มากปากเปนสี หรือคําวา
ถงึ บางพูดพูดดเี ปนศรศี กั ด์ิ มีคนรักรสถอ ยอรอยจติ
แมนพดู ชวั่ ตวั ตายทําลายมติ ร จะพูดคิดตองพิเคราะหใ หเ หมาะความ

วากันวา ปลาหมออยูที่ใด ก็พนละอองน้ําออกมาสูผิวนํ้า ซึ่งทําใหคนทอดแหรูแหลงอาศัย
ของปลาหมอ วา ตอ งอยบู รเิ วณนน้ั แน จงึ ทอดแหลงไป สดุ ทา ยกไ็ ดป ลาหมอฝงู ใหญน าํ มาปรงุ อาหาร
จงึ มคี าํ วา “ปลาหมอตายเพราะปาก” คนเรากเ็ ชน กนั เสนหอยทู ีป่ าก เสนยี ดกอ็ ยทู ปี่ าก หญิงสาว
บางคนทาลิปสติกที่ริมฝปาก ทําใหริมฝปากสวย แตเวลาที่คําพูดออกจากปากกลับเปนคําพูดที่
ไมไพเราะ มหิ นาํ ซ้าํ ยงั ใชค ําพดู หาเรือ่ งทะเลาะกนั เรยี กวา “ปากหาเรอื่ ง” ลูกสาวแมต อนเปน เดก็
ทารก หวิ นมกร็ อ งไห คณุ แมก ร็ บี ชงนมโดยเทนมใสข วด กรอกนา้ํ รอ นลงไป คนใหน มผงละลายนาํ้ แต
เนอ่ื งจากนาํ้ รอ น คณุ แมเ กรงวา ปากของลกู จะพพุ อง ปากของลกู จะเปน แผล นาํ้ รอ นจะลวกปากนอ ยๆ
ของลูก คุณแมจงึ หยดนา้ํ นมรอ นลงบนหลงั มือของแม หากจะรอนใหร อนทีห่ ลังมอื แม หากจะลวกก็
ขอใหลวกบนหลงั มอื แม ใหห ลงั มอื แมพ พุ องดีกวาใหป ากนอ ยๆ ของลูกบอบช้ํา เมอื่ รวู า รอน คุณแม
96 ก.ไก ขยายธรรม

กน็ าํ ไปแชน ้ําเย็น สกั ครูกน็ าํ มาหยดทห่ี ลังมืออกี ครั้ง เม่ือรสู กึ ไดวานมไมรอนแลว กําลงั อุน พอเหมาะ
จึงนาํ ไปใหล กู ด่มื กิน ทั้งน้ีก็เพราะความรกั ท่แี มมีตอลกู จึงทะนุถนอมลกู นอยในทกุ ๆ เรอื่ ง คร้นั ลกู
นอ ยของแมเ ตบิ โตมา ผา นอนบุ าล ประถม ขนึ้ มธั ยม พอแมว า กลา วตกั เตอื นอะไรนดิ หนอ ย กต็ ะคอก
ใสแ ม ดดุ า ใสแ ม พดู จากา วรา วใสแ ม “จะไปยอ ยเตอะ” คณุ แมบ างคนตอ งหลบไปนงั่ รอ งไหใ ตถ นุ บา น
อนจิ จา เสยี แรงท่เี คยเล้ยี งดู โดยไมร ูวาเติบโตมาจะเปน เดก็ กา วราว ถา รูอยา งนเี้ อานมรอนๆ ยัดใส
ปาก ใหป ากมนั พพุ อง ใหปากมนั บวมเจอ เปนสาวทป่ี ากไมส วยดซู ิ ใครจะจีบมนั ไปทาํ เมีย

ป.ปลานาคิด

สุภาษิตที่วา น้ํารอนปลาเปน นํ้าเย็นปลาตาย เปนสุภาษิตไทยที่มีความหมายลึกซึ้ง คําวา
น้ํารอนปลาเปน นํ้าเย็นปลาตาย ฟงโดยไมคิดจะเขาใจผิดวา เปนไปไดอยางไร นํ้ารอนปลาจะอยู
ไดห รอื นํ้าเย็นแทนทปี่ ลาจะอยูสบาย ปลาดันมาตาย เอ..มันอยา งไรกันนี่ ทจี่ รงิ นา้ํ เยน็ คือน้าํ บรเิ วณ
ท่มี ตี น ไมใ นนํ้าเยอะ เชน แผงผกั บงุ หรือผักตบชวา ทาํ ใหแดดสอ งไมถ ึง นา้ํ จึงมอี ุณหภมู เิ ยน็ กวา ปกติ
ปลามักไปแอบบริเวณนั้นจึงถูกจับไดโดยงาย สวนน้ํารอน ไมไดหมายถึงรอนเพราะอุณหภูมิสูง แต
หมายถงึ รอนปกตไิ มม ีหญาคลมุ ปลาอยไู ดต ามปกตแิ หวกวา ยไปมา คนจบั ไมคอ ยได สํานวนสุภาษิต
น้ี หมายถงึ การท่บี ุคคลทีใ่ ชค ําพูดตรงๆ แรงๆ แตจ ริงใจ ไมมพี ษิ มภี ยั ยอมดกี วาบคุ คลท่พี ูดดีแตแ ฝง
ดว ยความรา ยกาจซอนอยู ด่งั คําวา “หนาหมาแตใ จดี ดีกวาหนา เกาหลแี ตใ จหมา”

อกี คําหนงึ่ “ลนื่ เหมือนปลาไหล” เปรยี บกบั คนท่ีปลิ้นปลอน ตลบตะแลง โกหกไปวนั ๆ มคี าํ
แกตวั ตา งๆ นานาเพ่อื เอาตวั รอด เรียกวา ไหลลื่นไปไดเ ร่ือยๆ เหมือนปลาไหล เร่อื ง พี่ จอ หลายใจ
คงจํากันได ชายคนนี้มชี อ่ื วา จอม เรียกสน้ั ๆ วา พี่จอ พจ่ี อมีความสามารถถกั หมอน ประดิษฐหมอน
เปน รปู หวั ใจ สลกั ชอื่ ตดิ หมอนวา จากพี่ จ.ใจเดยี ว เสรจ็ แลว นาํ หมอนไปมอบใหส าวคนรกั ชอ่ื ลาํ ยอง
ลํายองดีใจเปนนักหนาท่ีไดรับความรักจากพ่ี จ.ใจเดียว รีบนําหมอนไปอวดจันทรเพ็ญเพ่ือนสาว
จนั ทรเ พ็ญเขา ไปในหองควาหมอนออกมาโชว วาพี่ จ. มอบใหเ ธอเหมอื นกนั “จากพ่ี จ. ใจเดยี ว” แต
มหี มอนหลายใบ คนประเภทนเ้ี รยี กวา เทีย่ วแจกความรกั เหมอื นซองกฐนิ ตลบตะแลงไปทวั่ ครัน้ จับ
ไดไ ลท ันเลยชวด เขา ทาํ นองวา จบั ปลาสองมือ

ก.ไก ขยายธรรม 97

สภุ าษิตที่ขึ้นตน ดวย ป.ปลา

ปลาใหญก นิ ปลาเล็ก หมายถงึ กนิ กนั เปน ทอด ๆ
ปลาตกนา้ํ ตวั โต หมายถงึ เสียของไปอา งวาของทีเ่ สยี ไปมมี าก
ปลูกเรอื นคลอมตอ หมายถึง ทาํ อะไรลว งลํ้ากา วกา ยสทิ ธผิ อู ่นื
ปนน้าํ ใหเ ปน ตัว หมายถงึ โกหก ปนเรือ่ งเทจ็ มาหลอกลวง
ปด ทองหลังพระ หมายถงึ ทําอะไรท่ีสําคัญ แตไมมีใครเห็น

98 ก.ไก ขยายธรรม

ผ.ผ้งึ ทํารัง

ผ้ึง กับ แมลงวัน เปนสัตวปกประเภทแมลงเหมือนกัน แตนิสัยตางกันมาก ขณะท่ีแมลงวัน
ถูกมองวาเปนแมลงท่ีสกปรก ชอบตอมของเหม็นเนา เปนที่รังเกียจหากบินมาเกาะตามโตะอาหาร
อีกทัง้ นําเชื้อโรคมาสูมนุษยอ ีกดว ย สว นผึ้ง เปน สตั วท่ีมองผวิ เผนิ เหมอื นจะดุรา ย ชอบตอ ย (ผึ้งบาง
ชนิดตอยคนถงึ ตาย) แตถ าหนั มาดูนิสยั ผ้ึง จะเหน็ วา ผ้งึ มนี ิสัยดงั นี้

ลักษณะของผ้ึง

1. ขยันหากิน วากันวา ผ้ึงตองบินไปหานํ้าหวานจากดอกไมเพื่อนํามาท่ีรัง บางคร้ังบินไกล
7-8 กิโลเมตร กวาจะไดน ้าํ หวานมาได (เมือ่ รวบรวมไดพอสมควร มนษุ ยก็ใชอบุ ายทฉ่ี ลาดกวา ไปตี
เอารังผ้ึงแลวรีดนํ้าผ้ึงมาบริโภค เหมือนโจรปลนสะดมอยางน้ันแหละ) นํามาสอนเร่ืองความขยัน
หมั่นเพียร ไมข้เี กียจขี้คราน “ไมมคี วามยากจนในหมูชนท่ีขยัน”

2. บนิ ไมสงู แตเ วลาทํารังผงึ้ ฉลาดในการทาํ รัง คือจะทํารังบนทส่ี งู หากจะนาํ นิสยั ผง้ึ ตรงนีม้ า
สอนคน คนจะสอนวา เกิดเปนคนไมควรมกั ใหญใ ฝส งู เกนิ ฐานะตวั เด๋ียวผดิ หวงั แลว จะทําใจลาํ บาก
เหมอื นทเี่ ปรยี บหญงิ สงู ศกั ดกิ์ บั ชายผยู ากไร “ดอกฟา กบั หมาวดั ” หากดนั ทรุ งั ไปจบี เขา จะเขา ทาํ นอง
“หมาเหา เครอ่ื งบิน” มีกลอนวยั รนุ เขยี นไววา

ไมตองบินใหสงู อยา งใครเขา จงบินเอาเทาทเี่ ราจะบนิ ไหว
ทา ทบี่ นิ ไมจ ําเปนตอ งเหมือนใคร แคบนิ ไปใหถ งึ ฝน เทาน้ันพอ
“ยิ่งสูงยิ่งหนาว” หรือ “ไมสูงกวาแมมักแพลมบน คนสูงกวาคนมักไมพนภัยตนเอง” คําพูด
ทํานองนสี้ อนใหรูจกั ฐานะตนเอง พยายามดตู วั เองแลวปรบั ปรุงตัวเองไปเรอื่ ยๆ
3. มงุ สามคั คี วา กนั วา ในรงั ผง้ึ จะแบง งานกนั ทาํ โดยไมต อ งมเี งนิ เดอื นให เชน ผงึ้ งานจะทาํ งาน
หานํา้ หวานบาง ทาํ รังบาง ผ้งึ นางพญา มีหนาท่ีผลิตผ้งึ นอยๆ ออกมา ผง้ึ ทหาร ก็มหี นาทป่ี กปอ งรัง
ดูแลนางพญา ความสามัคคีเชนนี้เกิดจากการทําหนาที่ของตนอยางถูกตอง มนุษยเราหากสํานึกใน
หนาท่ี และต้ังใจทําหนาท่ีตนใหเรียบรอย ไมวุนวายหนาที่ของคนอ่ืน ความสามัคคีก็จะเกิดขึ้นเอง
เชน

ก.ไก ขยายธรรม 99

พระก็มหี นาท่เี ทศน เปรตกม็ ีหนา ท่ีขอ
คนขางหลงั ก็มหี นา ทีร่ อ คนประจบสอพลอกม็ ีหนาทเ่ี ลยี

ทา นวศิ วกรผ้งึ

การทํารงั ของผ้งึ ดูแลวนา ท่งึ ทงั้ ทผี่ ง้ึ ไมไ ดเ รียน ปวช. ปวส.กอ สราง ไมไ ดจ บวศิ วะในดานการ
ออกแบบ ไมไ ดมีวฒุ ิปรญิ ญาตรีดา นวจิ ติ รศิลป แตส ามารถทํารังไดสวยงาม เปนสัดสว น แตล ะรูจะมี
ขนาดเทากนั หอยโยงลงมาจากกิง่ ไม ชนิดท่ีตอใหล มแรงขนาดไหนกไ็ มท ําใหรงั ผ้งึ ตกลงมาได เขาใช
วธิ กี ารเชอ่ื มดว ยอะไรจงึ ทนทานขนาดนนั้ เคยเหน็ ภาพคนทไี่ ปแยง ขา วของแจกตอนทมี่ ผี ใู จบญุ นาํ ไป
แจกเมอ่ื คราวเกดิ อทุ กภยั แกง แยง กนั จนเกดิ ความวนุ วาย โกลาหล ไดร บั บาดเจบ็ คนไดก ต็ ณั หาอยาก
ไดม ากๆ กระชากลากดงึ คนไมไ ดก พ็ ยายามตะเกยี กตะกายจะเอาใหไ ด ดา ทอกนั สารพดั (ไมไ ดเ หมอื น
กนั ทกุ ประเทศ เชน ญ่ปี นุ เขากป็ ระสบอุทกภยั ภยั และไดร ับของแจกเหมือนกัน คนญ่ีปนุ เขาแถวรับ
ของอยา งเปนระเบียบ ไมเหน็ เขาแยงกันเลย) มาเปรยี บเทียบผ้ึงทอี่ ยูในรัง เกาะหลงั กัน เบียดเสียด
กนั มองแตไ กลแทนทจ่ี ะเหน็ แยง ทก่ี นั แตก ลบั กลายเปน ความเรยี บรอ ย สวยงาม เขาเกาะกป็ ลอ ยให
เขาเกาะ เขาเบียดก็ขยับนิดหนอย พอเปนที่วางใหเขาอยู มนุษยเราชางตางกับผึ้งนัก เพราะตอง
แขง ขนั กนั คอยเอาเปรยี บกนั ไมย อมกนั จนเกดิ ปญ หาตามมา แยง ขา วกนั กนิ แยง ดนิ กนั อยู แยง รกู นั
แทง (แยง ตวั สดุ ทาย หมายถงึ คนท่ไี ปหาปลาไหล เจอรูปลาไหลก็แยงกนั แทงเพอ่ื จะไดปลาไหล)

วงจรชวี ติ หมารา

ตวั ตอ (หมารา ) เปน สตั วช นดิ เดยี วกบั ผงึ้ ตวั นน้ี า สนใจวงจรชวี ติ ทถ่ี า ยทอดกนั โดยสญั ชาตญาณ
วา กนั วา ตวั ตอ พอโตขึน้ จะผสมพนั ธต ามวิถีชีวติ พอตงั้ ทอ งจะออกไข ตัวเมยี จะสรา งรงั ขน้ึ มาแตล ะ
รู (เหมือนผง้ึ น่ันแหละ) พอสรางเสร็จกไ็ ขท ง้ิ ไวในรงั 1 ฟอง จากนนั้ จะบินไปหาตัวหนอนมาใสในรัง
1 ตวั พอใสตวั หนอนเสรจ็ ก็ปด ปากรังดวยกรรมวิธีพิเศษท่มี ันคิดขนึ้ มา ทาํ ไปเรื่อยๆ จนไขห มดทอ ง
ทน่ี าํ ตวั หนอนไวก บั ไขแ ตล ะรงั นน้ั เพอ่ื ใหต วั หนอนเปน เสบยี งอาหารสาํ หรบั ลกู นอ ยทจี่ ะเตบิ โตขน้ึ มา
นี่คือสุดยอดการวางแผนของนกั คดิ ระดบั มือโปร

จากน้ันตัวตอก็จะบินไปและจบชีวิตลง แสดงวา ลูกนอยตอในรังทุกตัวลวนเปนกําพราแม
ไมเ หน็ หนาแมด ว ยซ้าํ ไป เม่ือไขเจรญิ พนั ธขุ นึ้ เปน ตวั ตอตวั นอ ยๆ กอ็ าศัยตวั หนอนท่แี มห าไวใหเ ปน
อาหารเล้ียงทอง จนเติบใหญมีปกมีขา ก็กัดปากรูที่ปดไว บินออกไปสูโลกตามวงจรชีวิต ผสมพันธุ

100 ก.ไก ขยายธรรม