คู่มือการศึกษาทางไกล ม3

๘๒ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น





ใบควำมรู้

ิ
ลัทธิทำงศิลปะตะวันตกที่มอทธิพลต่อจิตรกรไทย
ี
ลัทธินีโอคลำสสิก (Neo-Classic)
นีโอคลาสสิก เป็นรูปแบบศิลปะที่อยู่ในระยะหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่างสมัยใหม่กับสมัยเก่า ภาพเขียนจะ

สะท้อนเรื่องราวทางอารยธรรม เน้นความสง่างามของรูปร่างทรวดทรงของคนและส่วนประกอบของภาพมี
ขนาดใหญ่โต แข็งแรง มั่นคง ใช้สีกลมกลืน มีดุลยภาพของแสงและเงาที่งดงาม

ศิลปินที่ส าคัญของศิลปะแบบนีโอคลาสสิก ได้แก่ ชาก ลุย ดาวิด (ค.ศ. ๑๗๔๘ - ๑๘๒๕)

ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้วางรากฐานของศิลปะแบบนีโอคลาสสิก งานจิตรกรรมที่มีชื่อเสียง เช่น การสาบาน
ของโฮราตี (The Oath of Horatij) การตายของมาราต์ (The Death of Marat) การศึกระหว่างโรมัน

กับซาไบน์ (Battle of the Roman and Sabines) และเบนจามิน เวสต์ (Benjamin West, ๑๗๓๘-๑๘๒๐)

เป็นต้น



























Alexander Archinpenko. Woman combing her Hair. ๑๙๑๕
Meseum of Modern Art, New York

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๘๓






























The Incredulity of St. Thomas”

by Benjamin West (American Neoclassical Painter, ๑๗๓๘-๑๘๒๐)
Leeds Museums and Galleries, U.K.

์
ลัทธิฟิวเจอร์ริสม (Futurism)

ิ
เป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในประเทศอตาลี โดยศิลปินชาวอตาเลียน แนวคิดของศิลปะไม่เกี่ยวกับ
ิ
เรื่องสตรีเพศ ไม่สนใจภาพเปลือย ความงามที่ถือว่าเป็นแนวทางการท างานของลัทธินี้ คือ เรื่องของความเร็ว
วิทยาศาสตร์ เทคนิควิชาการต่าง ๆ ศิลปินลัทธิฟวเจอร์ริสม์นี้ไม่เห็นด้วยกับความคิดเฟอฝัน หรือการหยุดนิ่ง
ิ
้
อยู่กับที่ จะมีแรงบันดาลใจเกี่ยวกับความงามจากเครื่องไฟฟา รถยนต์ หรือเครื่องบิน นอกจากนี้ยังยึดหลัก
้
๒ ประการ คือ ความเคลื่อนไหวของร่างกายในอวกาศ และความเคลื่อนไหวของวิญญานในร่างกาย หรือ

อาจกล่าวได้ว่า เป็นศิลปะที่ยึดเอาทฤษฎีเกี่ยวกับพลังความเคลื่อนไหวที่รุนแรง โดยได้แสดงออกมาด้วยวิธีเขียน

ภาพที่เต็มไปด้วยความเคลื่อนไหว ความอึกทึกครึกโครม ความสับสนอลหม่าน
ุ
ศิลปินที่ส าคัญ เช่น คาร์โล คาร์รา (Carlo Carra, ค.ศ. ๑๘๘๑-๑๙๖๖) อมแบร์โต บ็อคโชนี
(Umberto Boccioni, ค.ศ. ๑๘๘๒-๑๙๑๖) จิอาโคโม แบลลา (Giacomo Balla July ๑๘, ๑๘๗๑ -

March ๑, ๑๙๕๘) เป็นต้น
















Carlo Carrà. "Horse and Rider or Red Rider
(Il cavaliere rosso)", ๑๙๑๓, tempera and ink on woven paper,

Civico Museo d'Arte Contemporanea, Milan

๘๔ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น





ลัทธิเซอร์เรียลลิสม์ (Surrealism)
ลัทธินี้มีความเชื่อว่าความจริงของมนุษย์ไม่ได้เกิดที่การรับรู้เพยงอย่างเดียว คุณค่าอยู่
ี
ที่ความหวัง ความฝัน ความต้องการที่ไม่สามารถมองเห็นได้เพราะถูกสังคมบังคับ มีความรู้สึกเก็บกด ศิลปิน

จึงมักวาดภาพตามความฝัน จินตนาการของตน ศิลปินที่มีชื่อเสียง เช่น อังเดร เบรตอง (Andre Breton)
ศิลปินที่ส าคัญ คือ ซาลวาดอร์ ดาลี (Salvador Dali, ๑๙๐๔ – ๑๙๘๙), แมกซ์ แอร์นส์ (Max Ernst,

๑๘๙๑ – ๑๙๗๖), โจอัน มิโร (Joan Miró ๑๘๙๓ – ๑๙๘๓) เป็นต้น


















Salvador Dali. The Persistence of Memory.


ลัทธิเรียลลิสม์ (Realism)
ศิลปินกลุ่มเรียลิสม์มีความเชื่อว่าความจริงทั้งหลายคือความเป็นอยู่จริง ๆ ของชีวิตมนุษย์ ดังนั้น

ศิลปินกลุ่มนี้จึงเขียนภาพที่เป็นประสบการณ์ตรงของชีวิต เช่น ความยากจน การปฏิวัติ ความเหลื่อมล้ า

ในสังคม โดยการเน้นรายละเอียดเหมือนจริงมากที่สุด
ศิลปินส าคัญในกลุ่มนี้ได้แก่ โดเมียร์ (Daumier) ชอบวาดรูปชีวิตจริงของความยากจน คูร์เบต์

(Courbet) ชอบวาดรูปชีวิตประจ าวันและประชดสังคม มาเนต์ (Manet) ชอบวาดรูปชีวิตในสังคม เช่น

การประกอบอาชีพ โรแดง (August Rodin, ๑๘๔๐– ๑๙๑๗) และ มีลเลต์ (Jean-Francois Millet)



















Courbet , The Stone Breakers. ๑๘๔๙.

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๘๕




ลัทธิอิมเพรสชั่นนิสม์ (Impressionism)
ิ
ศิลปะแบบอมเพรสชันนิสม์ จะมุ่งเน้นการวาดภาพที่จับสายตาสัมผัสรับรู้ในช่วงเวลานั้น
ื้
และเป็นช่วงเวลาที่ฉับพลัน มีการแยกแยะสีที่เข้ามาประกอบกันเป็นแสงส่องสิ่งต่าง ๆ ท าให้เกิดพนผิวภาพ
ิ
ที่เต็มไปด้วยสีสันที่เต็มไปด้วยความเคลื่อนไหวไม่หยุดนิ่ง ลักษณะของภาพวาดแบบอมเพรสชั่นนิสม์
คือการใช้พกันตระหวัดสีอย่างเข้ม ๆ ใช้สีสว่าง ๆ มีส่วนประกอบของภาพที่ไม่ถูกบีบ เน้นไปยังคุณภาพ
ู่
ที่แปรผันของแสง (มักจะเน้นไปยังผลลัพธ์ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเวลา) เนื้อหาของภาพเป็น

เรื่องธรรมดา ๆ และมีมุมมองที่พิเศษ
ิ
จิตรกรแนวอมเพรสชั่นนิสม์ ได้ฉีกกรอบการวาดที่มาตั้งแต่อดีต มักจะวาดภาพกลางแจ้งมากกว่าใน
ห้องสตูดิโออย่างที่ศิลปินทั่วไปนิยมกัน เพื่อที่จะลอกเลียนแสงที่แปรเปลี่ยนอยู่เสมอในมุมมองต่าง ๆ

ศิลปินที่ส าคัญของกลุ่มอมเพรสชันนิสม์ ได้แก่ โคลด โมเนต์ (Claude Monet) ซิสเลย์ (Alfred
ิ
Sisley) เดอกาส์ (Edgar Degas) ปิซาโร (Camille Pissarro) เรอนัว (Pierre - Auguste Renoir) มาเนต์

(Edouard Manet)

















์
มาเนต (Edouard Manet), The Luncheon on the Grass(Le déjeuner sur l'herbe), 1863.


ลัทธิโพสต์ อมเพรสชั่นนิสต์ (Post Impressionism)
ิ
ศิลปะแบบโพสต์อมเพรสชันมิสม์ เกิดขึ้นทางเหนือของยุโรป โดยที่ศูนย์กลางอยู่ที่
ิ
ประเทศเยอรมัน ศิลปะแบบโพสต์ อมเพรสชันมิสม์ มุ่งการแสดงออกทางความรู้สึก อารมณ์ จิตวิญญาณ
ิ
มากกว่ามุ่งน าเสนอความเป็นจริงทางวัตถุ สื่อผ่านการใช้สีที่รุนแรงและเกินความเป็นจริง โดยเน้นความพอใจ

ของศิลปินเป็นหลัก ไม่ยึดถือกฎเกณฑ์ และธรรมเนียมใด ๆ ในอดีต สีที่ใช้จะสื่อถึงพลังที่ถูกบีบคั้นบังคับกดดัน
ที่อยู่ในความรู้สึกนึกคิดของจิตใจคน เป็นการปดปล่อยอารมณ์ผ่านสีและฝีแปรงที่ให้ความรู้สึกที่รุนแรงกดดัน

ฝีแปรงที่อิสระ

ศิลปินในกลุ่มนี้ได้แก่ แวนโกะ (Vincent Van Gogh) โบนนาร์ด (Pierre Bonnard) เซซาน (Paul
Cezanne) โกแกง (Paul Gauguin)

๘๖ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น





















Vincent van Gogh, Starry Night Over the Rhone, ๑๘๘๘
Oil on canvas ๗๒.๕ × ๙๒ cm. Musée d'Orsay, Paris
ลัทธิเอ๊กซ์เพรสชั่นนิสม์ (Expressionism)
็
ศิลปะแบบเอกซ์เพรสชันนิสม์ เกิดขึ้นทางเหนือของยุโรปศูนย์กลางอยู่ที่ประเทศเยอรมัน
ศิลปะแนวนี้ ได้รับอทธิพลจากศิลปินส าคัญ ๒ คน คือ Vincent Van Gogh และศิลปินชาว Norwegian
ิ
ที่ชื่อ Edvard Munch ซึ่งทั้งสองคนนี้ ใช้สีที่รุนแรงและเกินความเป็นจริง โดยเน้นความพอใจของศิลปิน
เป็นหลัก ไม่ยึดถือกฎเกณฑ์ และธรรมเนียมใด ๆ ในอดีตสีที่ใช้นั้นจะสื่อถึงพลังที่ถูกบีบคั้นบังคับกดดัน

ที่อยู่ในความรู้สึกนึกคิดของจิตใจคน เป็นการปดปล่อยอารมณ์ผ่านสี และฝีแปรงที่ให้ความรู้สึกที่แข็ง ๆ
ดิบ รุนแรง

็
ศิลปินที่ส าคัญ เช่น เอดวาร์ด มุนช์ (Edvard Munch, ค.ศ. ๑๘๖๓-๑๙๔๔) ฟรัชซ์ มาร์ค (Franz
Marc, ค.ศ. ๑๘๘๐-๑๙๑๖) วาสสิลี่ แคนดินสกี (Wassily Kandinsky, ค.ศ. ๑๘๖๖-๑๙๔๔) เปนตน


















The Scream by Edvard Munch (๑๘๙๓)
which inspired ๒๐th century Expressionista

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๘๗




ลัทธิแอบสแตรค (Abtract)
Abstract คือ งานศิลปะที่ไม่มีอะไรเหมือนจริงในธรรมชาติ แต่จะเป็นความคิดสร้างสรรค์ของศิลปินที่

แสวงหาวิธีการแสดงออกทางความคิด ที่เป็นอิสระของเส้น สี และรูปทรง พลังทางอารมณ์และความรู้สึก เน้นที่

การแสดงออก ๒ ประการ คือตัดทอนสิ่งต่าง ๆ ในธรรมชาติให้รูปทรงที่ง่ายและเหลือเพียงแก่นแท้ รวมทั้งสร้าง
รูปทรงโดยไม่ต้องการเสนอเรื่องราวใด ๆ เป็นพื้นฐาน

แอบสแตรค ที่หมายถึง นามธรรม ศิลปินมีการสร้างสรรค์ผลงานโดยการค านึงถึงเส้นและสีเท่านั้น มี

ื้
ลวดลายคล้ายลายผ้า ลายพรม หรือลายกระเบื้องปูพน ศิลปินที่มีชื่อเสียง เช่น คองดิสกี (Kandinsky)
มองดีออง (Mondrian) และ วิลอง (Villon)


















Mondrian,Composition II in Red, Blue, and Yellow,
ที่มำ https://sites.google.com/site/cultofarttt/8-laththi-xae-s-taer-kh-astract 1930


ึ่
คิวบิกซม (Cubism) คือลัทธิการสร้างสรรค์ที่ได้อิทธิพลจากด้านความเจริญทางด้านวิทยาศาสตร์ และมาจาก
รูปแบบหน้ากากของชนเผ่าพรีมิตีฟในอาฟริกา คิวบิสม์นับเป็นวิวัฒนาการของวงการศิลปะอย่างส าคัญ
ลัทธิคิวบิกซึ่มนี้กาเนิดด้วยศิลปินสองคน คือฌอร์ฌ บรัก

(George Braque) และปาโบล ปีกัสโซ (Pablo Picasso)

โดยได้แรงบันดาลใจจากผลงานของพอล เซซาน เป็นหลัก
ึ
สุนทรียภาพที่แสดงออกถงรูปทรงศิลปะ (Art form) ให้
เปลี่ยนไปจากความเป็นจริงในลักษณะเหลี่ยม ลูกบาศก รูปทรง
์
เรขาคณิต สร้างความคิดในเชิงทั้ง ๒ มิติ และ ๓ มิติ ที่มา https://www.facebook.com/hummingduck
ผสมกัน ทั้งจิตรกรรม ประติมากรรม การทับซ้อน การปิด ความเชื่อ ของ Cubism คือ แก่นแท้จริง ๆ

ศิลปินจะต้องวิเคราะห์และกลั่นกรองสิ่งที่เห็นนั้นและสังเคราะห์รูปทรงที่เห็นให้เหลือเพียงสิ่งที่ส าคัญที่สุดและ

มีความแข็งแรง ด้วยปริมาตรของรูปทรงที่แข็งแรง + ส่วนมิติความลึก = รวมกับเหลี่ยมของเพชรที่เจียรไน
เกิดเงาทับซ้อน ประสานสัมพันธ์กันอย่างเป็นจังหวะแต่ภายใต้การที่ไม่ให้สีฉูดฉาดรุนแรง

๘๘ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

















Les Demoiselles d'Avignon Pablo Picasso ๑๙๓๐


ตัวอย่ำงผลงำนของศิลปินตะวันตกที่มอิทธิพลต่อกำรสร้ำงสรรค์ผลงำนของจิตรกรไทย
ี
















ที่มา: https://www.moma.org/collection/works/79766


Les Demoiselles d'Avignon
ศิลปิน : Pablo Picasso

ปี : ๑๙๐๗
เทคนิค : สีน้ ามันบนผ้าใบ

ขนาด ๒๔๓.๙ ซม. × ๒๓๓.๗ ซม.

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๘๙




















ที่มา: http://www.rama9art.org/artisan/artdb/artists/home.php?p=profiles&name=Fua%20(Tongyoo)%20Haripitak



Nude-Painter Blue and Green reflexes

เฟื้อ หริพิทักษ ์ เฟื้อ หริพิทักษ ์

ปี : ๑๙๕๖ ปี : ๑๙๕๖

เทคนิค : เกรยองบนกระดาษ เทคนิค : สีน้ ามันบนผ้าใบ

ขนาด : ๖๗.๕ x ๖๕.๕ ซม. ขนาด : ๘๕.๕ x ๖๖ cm.

๙๐ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น





ใบงำน

เรื่อง วิเครำะห์รูปแบบงำนทัศนศิลป์และอิทธิพลทำงวฒนธรรม
ั


ค าชี้แจง ให้นักเรียนค้นหารูปภาพผลงานจิตรกรรมไทย ติดลงในกรอบที่ ๑ และจิตรกรรมตะวันตก

ิ
ติดในกรอบที่ ๒ และเขียนวิเคราะห์อทธิพลทางวัฒนธรรมที่เข้ามีอทธิพลในการสร้างสรรค์ชิ้นงานที่ก าหนด
ิ
โดยศึกษาจากใบความรู้ เรื่องยุคสมัยของศิลปะไทยและวิวัฒนการทางศิลปะ


กรอบที่ ๑ กรอบที่ ๒
(ติดภาพผลงานจิตรกรรมไทย) (ติดภาพจิตรกรรมตะวันตก)




















๑. ชื่อภาพ : ๒. ชื่อภาพ :
ศิลปิน : ศิลปิน :



วิเคราะห์และอธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีอทธิพลในการสร้างสรรค์งานกรอบที่ ๒
ิ

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๑




แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๓

ั
ิ
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง อทธิพลทำงวัฒนธรรมที่มีผลต่อกำรสร้ำงสรรค์ลวดลำยในปัจจุบัน เวลำ ๑ ชั่วโมง
ี่
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีท ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

- อิทธิพลทางวัฒนธรรม ขั้นน ำ - เรื่อง อิทธิพล
- การออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย ครูถามนักเรียนเกี่ยวกับความรู้พื้นฐานเดิมเรื่องศิลปะไทยและอิทธิพลทางวัฒนธรรม ทางวัฒนธรรมมีผล

จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ที่มีผลต่อการออกแบบลวดลายที่สื่อถึงอิทธิพลทางวัฒนธรรมว่าสิ่งของเครื่องใช้ที่พบ ต่อลวดลายในปัจจุบัน

ด้ำนควำมรู้ รอบตัวเราในชีวิตประจ าวันนั้นมีอะไรบ้างที่เป็นการออกแบบที่ได้รับอิทธิพลทางวัฒธรรรม
ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน
- อธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผล
๑. นักเรียนและครู สนทนาถามตอบเกี่ยวกับลวดลายจากสิ่งของ เช่น ลวดลายสมุด - แบบวิเคราะห์ข้อมูล
กับการสร้างสรรค์งงานทัศนศิลป์
ลวดลายกระเป๋า ลวดลายกระดาษห่อของขวัญ อิทธิพลทางวัฒนธรรม
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ๒. ครูอธิบายความหมายสาระส าคัญเกี่ยวกับเทคนิคการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ที่มีผลต่อลวดลาย

- ออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย แต่ละประเภท เพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น
ื่
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมมีผลต่อลวดลายในปัจจุบัน


- มีทัศนคติที่ดีต่อศิลปะไทย ๔. นักเรียนวิเคราะห์เนื้อหาลงในแบบวิเคราะห์ข้อมูลอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
- เห็นความส าคัญของศิลปะและ ลวดลาย

วัฒนธรรมไทย ขั้นสรุป

นักเรียนและครู ร่วมกันสรุปเนื้อหาเรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมทีมีผลต่อการสร้างสรรค์
งานทัศนศิลป์และเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๑




แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๓

ั
ิ
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง อทธิพลทำงวัฒนธรรมที่มีผลต่อกำรสร้ำงสรรค์ลวดลำยในปัจจุบัน เวลำ ๑ ชั่วโมง
ี่
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีท ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

- อิทธิพลทางวัฒนธรรม ขั้นน ำ - เรื่อง อิทธิพล
- การออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย ครูถามนักเรียนเกี่ยวกับความรู้พื้นฐานเดิมเรื่องศิลปะไทยและอิทธิพลทางวัฒนธรรม ทางวัฒนธรรมมีผล

จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ที่มีผลต่อการออกแบบลวดลายที่สื่อถึงอิทธิพลทางวัฒนธรรมว่าสิ่งของเครื่องใช้ที่พบ ต่อลวดลายในปัจจุบัน

ด้ำนควำมรู้ รอบตัวเราในชีวิตประจ าวันนั้นมีอะไรบ้างที่เป็นการออกแบบที่ได้รับอิทธิพลทางวัฒธรรรม
ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน
- อธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผล
๑. นักเรียนและครู สนทนาถามตอบเกี่ยวกับลวดลายจากสิ่งของ เช่น ลวดลายสมุด - แบบวิเคราะห์ข้อมูล
กับการสร้างสรรค์งงานทัศนศิลป์
ลวดลายกระเป๋า ลวดลายกระดาษห่อของขวัญ อิทธิพลทางวัฒนธรรม
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ๒. ครูอธิบายความหมายสาระส าคัญเกี่ยวกับเทคนิคการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ที่มีผลต่อลวดลาย

- ออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย แต่ละประเภท เพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น
ื่
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมมีผลต่อลวดลายในปัจจุบัน


- มีทัศนคติที่ดีต่อศิลปะไทย ๔. นักเรียนวิเคราะห์เนื้อหาลงในแบบวิเคราะห์ข้อมูลอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
- เห็นความส าคัญของศิลปะและ ลวดลาย

วัฒนธรรมไทย ขั้นสรุป

นักเรียนและครู ร่วมกันสรุปเนื้อหาเรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมทีมีผลต่อการสร้างสรรค์
งานทัศนศิลป์และเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

๙๒ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
ื




กำรวัดและประเมินผล
สิ่งที่ต้องกำรวัด/ประเมิน วิธีกำร เครื่องมือที่ใช้ เกณฑ ์

ด้ำนควำมรู้

บอกอทธิพลทางวัฒนธรรมที่ ประเมิน แบบประเมินวิเคราะห์ข้อมูล ผ่านเกณฑ์
ิ
มีผลต่อการสร้างสรรค์ลวดลาย อิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผล คุณภาพ

งานทัศนศิลป์ ต่อลวดลาย ระดับ ๒

ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร

ทักษะการวิเคราะห์ ประเมิน แบบประเมินวิเคราะห์ข้อมูล เกณฑ์ผ่าน
อิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผล ตั้งแต่ระดับ

ต่อลวดลาย ดีขึ้นไป

ด้ำนคุณลักษณะ
- มีทัศนคติที่ดีต่อศิลปะไทย สังเกตพฤติกรรม แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์

- รักความเป็นไทย (ภาคผนวก ก.) คุณภาพระดับ ๒



บันทึกผลหลังสอน
ผลการเรียนรู้

.............................................................................................................................................................................

ปัญหาและอุปสรรค
.............................................................................................................................................................................

ข้อเสนอแนะและแนวทางแกไข
้
.............................................................................................................................................................................


ลงชื่อ ......................................ผู้สอน

(.......................................................)
วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ควำมคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหำรหรือผู้ที่ได้รับมอบหมำย

.............................................................................................................................................................................


ลงชื่อ ......................................ผู้ตรวจ

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๓





แบบประเมินกำรวิเครำะหข้อมูลอิทธิพลทำงวัฒนธรรมที่มีผลต่อลวดลำย
์
ค ำชี้แจง ให้ครูผู้สอนท ำเครื่องหมำย () ลงในช่องคะแนนตำมเกณฑ์กำรประเมิน


สรุปความรู้ได้ถกต้อง ครบตรงประเด็น รวม
ู
เลขที่ ชื่อ - สกุล
๔ ๓ ๒ ๑

๑

๒

๓
๔

.

.
.



ลงชื่อ...................................ผู้ประเมิน
(…………………………………………………)

............../................./.................

เกณฑ์กำรให้คะแนน
ดีมาก = ๔

ดี = ๓

พอใช้ = ๒
ปรับปรุง = ๑

เกณฑ์ผ่าน ตั้งแต่ระดับ ๒ ขึ้นไป

ื
๙๔ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ี่
ี
เกณฑ์กำรประเมินกำรวิเครำะห์ข้อมูลอิทธิพลทำงวัฒนธรรมทมผลต่อลวดลำย
ค ำอธิบำยระดับคุณภำพ
รำยกำรประเมิน
๔ (ดีมำก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)

๑. สรุปความรู้ได้ สามารถสรุป สามารถสรุป สรุปความรู้ไมครบ สรุปความรู้
่
ถูกต้อง ครบ ความรู้ได้ครบ ความรู้ได้ครบ ทุกประเด็น ไม่ถกต้องมากกว่า
ู
ตรงประเด็น ตรงประเด็น ตรงประเด็น มีข้อบกพร่อง ๓-๔ แห่ง

ถูกต้องทุกหัวข้อ มีความถกต้อง ๓-๔ แห่ง
ู
มีความสมบูรณ์ มีข้อบกพร่อง
๑-๒ แห่ง

๒. การเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง

ความรู้ได้ถูกต้อง ความรู้ได้ถูกต้อง ความรู้ได้ ล าดับ ความรู้และล าดับ ความรู้ได้ แต่ไม่
ตามล าดับขั้น ตามล าดับ ความสัมพันธ์ได้ ความสัมพันธ์ เป็นไปตามล าดับ

ความสัมพันธ์ ความสัมพันธ์ ค่อนข้างครบ ได้บ้าง ความสัมพันธ์


เกณฑ์กำรตัดสิน

คะแนน ๗ - ๘ หมายถึง ดีมาก

คะแนน ๕ - ๖ หมายถึง ดี


คะแนน ๓ - ๔ หมายถึง พอใช้
คะแนน ๑ - ๒ หมายถึง ควรปรับปรุง


เกณฑ์การผ่านระดับพอใช้

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๕





ใบควำมรู้

เรื่อง อทธิพลทำงวัฒนธรรมมีผลต่อลวดลำยในปัจจุบัน
ิ
ลวดลายไทยมีที่มาจากธรรมชาติ มีลักษณะพเศษเป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่
ิ
รุ่น ซึ่งเป็นลวดลายที่ยังคงความเป็นไทยไว้แต่ดั้งเดิมจนถึงปัจจุบันไม่มีการเปลี่ยนแปลง ต่อมา
เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลง เกิดการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมท าให้มีการถ่ายทอดทางวัฒนธรรมส่งผลต่อ

ชีวิตความเป็นอยู่ การออกแบบลวดลายจึงมีวิวัฒนาการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม มีการน าลวดลายมาปรับใช้

ในชีวิตประจ าวัน มีการออกแบบลวดลายใหม่ ๆ จากการน าโครงสร้างลวดลายเลขาคณิตของไทยที่มีช่องไฟ
เท่ากัน รูปแบบลายซ้ า ๆ ดัดแปลงสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ เช่น ลวดลายการสักผิวหนัง ลวดลายผนังวอลเปเปอร์

ลวดลายกระดาษห่อของขวัญ ฯลฯ

ภำพตัวอย่ำงเปรียบเทียบลวดลำยของไทยและชำติอื่น

ลายไทยประจ ายาม ลายอิสลามวัฒนธรรมอียิปต์











ที่มา : www.geocities.com ที่มา : http://artfislamicpattern.com

ภำพตัวอย่ำงเปรียบเทียบลำยเครือเถำว์กับลำยวอลเปเปอร์

ลายเครือเถาว์ของไทย ลายวอลเปเปอร์













ที่มา : http://www.bw-designplus.com ที่มา : http://pngtree.com/

ื
๙๖ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ลายกระดาษห่อของขวัญ ลายสัก













ที่มา : http://th.aliexpress.com ที่มา : www.askideas.com ที่มา : www.askideas.com


ขั้นตอนกำรออกแบบลวดลำย

ลวดลาย หมายถึง ลายเส้นและสีสันที่มีการประดิษฐ์สร้างสรรค์ให้เกิดคุณค่าทางความงาม และ

น าไปใช้ประดับตกแต่งในงานศิลปะประเภทต่าง ๆ ทั้งในงานทัศนศิลป์ ได้แก่ จิตรกรรม ประติมากรรม

สถาปัตยกรรม และงานศิลปะประยุกต์ เช่น ออกแบบผลิตภัณฑ์ ออกแบบตกแต่ง ออกแบบนิเทศศิลป์ และ
ออกแบบพาณิชยศิลป์

รูปแบบลวดลายในธรรมชาติของพืช สัตว์ แมลง ปรากฏการณ์จากธรรมชาติเป็นสิ่งบันดาลใจให้มนุษย์

มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และจินตนาการที่หลากหลายไม่มีที่สิ้นสุด ต่อไปนี้เป็นรูปแบบลวดลายในธรรมชาติที่
ไม่คิดว่าจะสามารถเกิดขึ้นเองได้ แต่มันก็เกิดขึ้นจากธรรมชาติจริง ๆ

๑. ลวดลายในพืช ได้แก่ ลวดลายดอกไม้ ลวดลายใบไม้ ลวดลายเปลือกไม้

๒. ลวดลายในแมลง ได้แก่ ลวดลายปีก ส่วนหัว ดวงตา และล าตัวของแมลง เป็นต้น
๓. ลวดลายในสัตว์ ได้แก่ ลวดลายในตัวสัตว์ทั้งสัตว์บก สัตว์น้ า และสัตว์เลื้อยคลาน

๔. ลวดลายที่เกิดจากปรากฏการณ์ธรรมชาติ เช่น ฟ้าแลบ ฟ้าร้อง ฝนตก ลวดลายของพนดิน
ื้
แตกระแหง
๕. ลวดลายจากรูปทรงเรขาคณิต ได้แก่ ลวดลายรูปสามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม ครึ่งวงกลม เป็นต้น

๖. ลวดลายในพาณิชยศิลป์ ปรากฏในงานโฆษณาหลายรูปแบบ มีทั้งที่ประกอบในตัว

ผลิตภัณฑ์สินค้า เครื่องหมายการค้า ลวดลายประกอบตัวอักษร ลวดลายปรากฏในแผ่น
ภาพส่วนที่เป็นพื้นฉากไม่ว่าส่วนใดก็ตามจะต้องจัดวางต าแหน่งให้ถูกต้องตามหลักการ

จัดองค์ประกอบศิลป์

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๗





ขั้นตอนกำรออกแบบลวดลำย
การออกแบบลวดลายเป็นการออกแบบที่หล่อหลอมเอาประสบการณ์ ความคิด จินตนาการ

องค์ประกอบทางศิลปะเข้าด้วยกัน โดยใช้กรรมวิธีที่แตกต่างกันออกไปตามลักษณะของงานและเนื่องจาก

ิ่
การออกแบบลวดลายถูกน าไปใช้ตกแต่งให้ผลงานมีคุณค่าหรือมีมูลค่าเพมขึ้นตามเป้าหมายที่วางไว้ ดังนั้น
ื้
ื้
จึงจ าเป็นต้องมีข้อมูลพนฐานของพนที่ ต าแหน่ง ขนาดและความสนใจของกลุ่มเป้าหมายที่จะน าลวดลายไปใช้
อาจจะเป็นกลุ่มเล็ก ๆ เฉพาะกลุ่มหรือไม่จ ากัดกลุ่มเป้าหมายการวิเคราะห์ให้รู้ถึงสิ่งที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ จะท าให้

ลวดลายที่ออกแบบขึ้นมาประสบผลส าเร็จเป็นไปตามวัตถุประสงค์ ซึ่งขั้นตอนที่ส าคัญในการออกแบบลวดลาย

ประกอบด้วย
๑) ขั้นศึกษาและรวบรวมข้อมูล

ขั้นศึกษาข้อมูล เป็นขั้นตอนในการรวบรวมข้อมูลทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นเนื้อหาเรื่องราว
ื้
สภาพเศรษฐกิจและสังคม ขนบธรรมเนียมประเพณี ลักษณะของพนที่และในด้านอน ๆ ที่จ าเป็นต้องน ามา
ื่
ื่
ี้
ศึกษาเพอเป็นข้อมูลในการออกแบบ โดยข้อมูลที่ได้รับทั้งหมดต้องถูกต้องไม่ผิดเพยนไปจากความเป็นจริง
แต่ในบางกรณีอาจจะมีความจ าเป็นต้องให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบลวดลายถ้าลวดลายเหล่านั้น
ื่
มีจุดประสงค์เพอเป็นสาธารณสมบัติ การใช้แบบสอบถามหรือใช้ประชาพจารณ์ จะช่วยป้องกันมิให้เกิด
ิ
ข้อขัดแย้งขึ้นในชุมชนได้

๒) ขั้นจินตนาการ
ขั้นจินตนาการ เป็นขั้นที่ต้องแปลข้อมูลออกมาเป็นรูปธรรม ในลักษณะของลวดลาย

ื่
ตามผลจากการศึกษาข้อมูลเพอให้ได้ลวดลายใหม่และสามารถน าไปใช้ได้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้เป็น
การร่างแบบขึ้นมาอย่างง่าย ๆ หลาย ๆ แบบ เพื่อใช้เป็นตัวเลือกในการค้นหาลวดลายที่ดีที่สุด
ภำพตัวอย่ำงกำรออกแบบลวดลำยขั้นจินตนำกำร













๓) ขั้นออกแบบ
ขั้นออกแบบ เป็นขั้นตอนที่น าภาพร่างจากการจินตนาการมาออกแบบโดยแสดงรายละเอยด
ี
ที่ชัดเจนของลวดลายและสีสัน ดังนั้น ขั้นตอนนี้จึงเป็นขั้นตอนที่สมบูรณ์ สามารถมองเห็นลวดลายที่ชัดเจนได้

โดยอาจจะท าไว้หลาย ๆ แบบเพื่อการคัดสรรให้ได้ลวดลายที่ดีที่สุด

ื
๙๘ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ภำพตัวอย่ำงกำรออกแบบลวดลำยขั้นออกแบบ

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๙๙





แบบวิเครำะห์ข้อมูล
อิทธิพลทำงวฒนธรรมที่มีผลต่อลวดลำย
ั
..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

๑๐๐ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น






แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๔

ั
ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง อิทธิพลทำงวฒนธรรมที่มีผลต่อกำรสร้ำงสรรค์ผลงำนทัศนศิลป์ เวลำ ๑ ชั่วโมง
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓

ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

อิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่องอิทธิพล
ครูสอบถามพื้นฐานความรู้เดิมเรื่องความเข้าใจในอิทธิพลทางวัฒนธรรมและรูปแบบ
การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ทางวัฒนธรรมเทคนิค
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ งานออกแบบลวดลายที่มีผลต่อชีวิตประจ าวัน การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

ด้ำนควำมรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

อธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรม เทคนิค ๑. ครูอธิบายถึงความหมาย สาระส าคัญที่เกี่ยวกับเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงาน - ใบงานเรื่องการออกแบบ
ในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ทัศนศิลป์ สร้างสรรค์ลวดลาย
ื่
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ๒. ครูยกตัวอย่างการออกแบบลวดลายในปัจจุบันเพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น

ออกแบบลวดลาย ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้ เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมเทคนิคในการสร้างสรรค์
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ผลงานทัศนศิลป์
๔. นักเรียนลงมือปฏิบัติใบงานเรื่องการออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย โดยครู
- มีวินัย

- ใฝ่เรียนรู้ คอยให้ค าแนะน าปรึกษาแก่นักเรียน
ขั้นสรุป

นักเรียนสรุปเนื้อหาเรื่องเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

๑๐๐ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น






แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๔

ั
ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง อิทธิพลทำงวฒนธรรมที่มีผลต่อกำรสร้ำงสรรค์ผลงำนทัศนศิลป์ เวลำ ๑ ชั่วโมง
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓

ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

อิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่องอิทธิพล
ครูสอบถามพื้นฐานความรู้เดิมเรื่องความเข้าใจในอิทธิพลทางวัฒนธรรมและรูปแบบ
การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ทางวัฒนธรรมเทคนิค
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ งานออกแบบลวดลายที่มีผลต่อชีวิตประจ าวัน การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

ด้ำนควำมรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

อธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรม เทคนิค ๑. ครูอธิบายถึงความหมาย สาระส าคัญที่เกี่ยวกับเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงาน - ใบงานเรื่องการออกแบบ
ในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ ทัศนศิลป์ สร้างสรรค์ลวดลาย
ื่
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ๒. ครูยกตัวอย่างการออกแบบลวดลายในปัจจุบันเพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น

ออกแบบลวดลาย ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้ เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมเทคนิคในการสร้างสรรค์
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ผลงานทัศนศิลป์
๔. นักเรียนลงมือปฏิบัติใบงานเรื่องการออกแบบสร้างสรรค์ลวดลาย โดยครู
- มีวินัย

- ใฝ่เรียนรู้ คอยให้ค าแนะน าปรึกษาแก่นักเรียน
ขั้นสรุป

นักเรียนสรุปเนื้อหาเรื่องเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๑




กำรวัดและประเมินผล
สิ่งที่ต้องกำรวัด/ประเมิน วิธีกำร เครื่องมือที่ใช้ เกณฑ ์

ด้ำนควำมรู้

อธิบายอิทธิพลทางวัฒนธรรมที่มี สังเกต แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์คุณภาพ

ผลกับการสร้างสรรค์งงาน ระดับ ๒

ทัศนศิลป์

ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร

ออกแบบลวดลาย ประเมิน แบบประเมิน ผ่านเกณฑ์คุณภาพ
ใบงานการออกแบบ ระดับ ๒

ลวดลาย

ด้ำนคุณลักษณะ
มีทัศนคติที่ดีต่อศิลปะไทยและน า สังเกตพฤติกรรม แบบสังเกต ผ่านเกณฑ์คุณภาพ

ความรู้ไปปรับใช้ในการออกแบบ พฤติกรรม ระดับ ๒

ลวดลาย (ภำคผนวก ก.)


บันทึกผลหลังสอน

ผลการเรียนรู้

.............................................................................................................................................................................
ปัญหาและอุปสรรค

.............................................................................................................................................................................

้
ข้อเสนอแนะและแนวทางแกไข
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้สอน

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ควำมคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหำรหรือผู้ที่ได้รับมอบหมำย
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้ตรวจ

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ื
๑๐๒ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




แบบประเมินกำรปฏิบัติงำนและควำมสนใจในกำรเรียน (ส ำหรับครูผู้สอน)
ค ำชี้แจงให้ครูผู้สอนท ำเครื่องหมำย () ลงในช่องคะแนนตำมเกณฑ์กำรประเมิน

สนใจในการเรียนตอบ การเชื่อมโยงความรู้ได้ มีความคิดสร้างสรรค์

ค าถามสรุปความรู้ได้ ถูกต้องตามล าดับขั้น ในการออกแบบ
รวม
เลขที่ ชื่อ - สกุล ถูกต้อง ตรงประเด็น ความสัมพันธ์ ลวดลายจาก

ใบงานที่กาหนด
๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๑๒

๑
๒

๓

๔
๕.

๖

๗

๘


ลงชื่อ...................................ผู้ประเมิน

(…………………………………………………)
............./................./...............



เกณฑ์กำรประเมินผลชิ้นงำนหรือภำระงำน

เกณฑ์กำรให้คะแนน คะแนนตัดสินระดับคุณภำพ

ดีมาก = ๔ คะแนน คุณภาพ

ดี = ๓
๑๐ - ๑๒ ดีมาก
พอใช้ = ๒
๗ - ๙ ดี
ปรับปรุง = ๑

เกณฑ์คะแนนตัดสินต้องอยู่ในระดับพอใช้ ๔ - ๖ พอใช้
๑ - ๓ ปรับปรุง

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๓




ภำพตัวอย่ำงกำรออกแบบลวดลำย






















































ที่มา: http://netra.lpru.ac.th/~weta/m2/m2_print.ht

ื
๑๐๔ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ใบงำน

เรื่อง ออกแบบสร้ำงสรรค์ลวดลำยจำกอิทธิพลทำงวัฒนธรรม
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตกแต่งลวดลายให้เต็มช่องว่าง ในลักษณะลวดลายที่ซ้ า ๆ กัน ระบายสีให้สวยงาม

ตามจินตนาการของนักเรียน (สามารถใช้ไม้บรรทัด วงเวียนช่วยในการสร้างออกแบบลวดลายได้)

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๕



แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๕
ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง ทัศนศิลป์สร้ำงสรรค์ในชีวิตประจ ำวัน เวลำ ๑ ชั่วโมง
ิ
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้
การสร้างสรรค์ลวดลายอิทธิพลทางวัฒนธรรม ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่อง อิทธิพล

ิ
สร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์สู่ชีวิตประจ าวัน นักเรียน ครูสนทนาพื้นฐานความรู้เดิมเกี่ยวกับอทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ ทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ การออกแบบลวดลายในปัจจุบัน การออกแบบลวดลาย
ด้ำนควำมรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

- บอกหลักการออกแบบลวดลาย ๑. ครูอธิบายความหมาย สาระส าคัญที่เกี่ยวกับเรื่องเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงาน - ใบงานเรื่อง ออกแบบ

ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ทัศนศิลป์แต่ละประเภทเพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น ลวดลายตามจินตนาการ
ื่
- ออกแบบสร้างสรรค์ลวดลายตาม ๒. นักเรียนศึกษาใบความรู้เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมการออกแบบลวดลายและ

จินตนาการ สร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

คุณลักษณะ ๓. นักเรียนสร้างสรรค์ผลงานลวดลายตามจินตนาการ ใบงานเรื่องออกแบบลวดลาย
- ใฝ่เรียนรู้ ตามจินตนาการและคงคุณค่าของลวดลายไทยสอดแทรกในชิ้นงาน

- มุ่งมั่นในการท างาน ๔. นักเรียนน าเสนอลวดลายที่การออกแบบ อภิปรายสิ่งที่สะท้อนคุณค่าของวัฒนธรรม

จากผลงานของตนเอง

ขั้นสรุป
ั
๑. นักเรียนและครู ร่วมกนวิจารณ์ผลงานที่น าเสนอ
๒. ครูประเมินชิ้นงาน ใบงานเรื่องออกแบบลวดลายตามจินตนาการ

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๕



แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๕
ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง ทัศนศิลป์สร้ำงสรรค์ในชีวิตประจ ำวัน เวลำ ๑ ชั่วโมง
ิ
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้
การสร้างสรรค์ลวดลายอิทธิพลทางวัฒนธรรม ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่อง อิทธิพล

ิ
สร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์สู่ชีวิตประจ าวัน นักเรียน ครูสนทนาพื้นฐานความรู้เดิมเกี่ยวกับอทธิพลทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ ทางวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ การออกแบบลวดลายในปัจจุบัน การออกแบบลวดลาย
ด้ำนควำมรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

- บอกหลักการออกแบบลวดลาย ๑. ครูอธิบายความหมาย สาระส าคัญที่เกี่ยวกับเรื่องเทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงาน - ใบงานเรื่อง ออกแบบ

ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ทัศนศิลป์แต่ละประเภทเพอให้นักเรียนเข้าใจมากยิ่งขึ้น ลวดลายตามจินตนาการ
ื่
- ออกแบบสร้างสรรค์ลวดลายตาม ๒. นักเรียนศึกษาใบความรู้เรื่องอิทธิพลทางวัฒนธรรมการออกแบบลวดลายและ

จินตนาการ สร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์

คุณลักษณะ ๓. นักเรียนสร้างสรรค์ผลงานลวดลายตามจินตนาการ ใบงานเรื่องออกแบบลวดลาย
- ใฝ่เรียนรู้ ตามจินตนาการและคงคุณค่าของลวดลายไทยสอดแทรกในชิ้นงาน

- มุ่งมั่นในการท างาน ๔. นักเรียนน าเสนอลวดลายที่การออกแบบ อภิปรายสิ่งที่สะท้อนคุณค่าของวัฒนธรรม

จากผลงานของตนเอง

ขั้นสรุป
ั
๑. นักเรียนและครู ร่วมกนวิจารณ์ผลงานที่น าเสนอ
๒. ครูประเมินชิ้นงาน ใบงานเรื่องออกแบบลวดลายตามจินตนาการ

ื
๑๐๖ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




กำรวัดและประเมินผล
สิ่งที่ต้องกำรวัด/ประเมิน วิธีกำร เครื่องมือที่ใช้ เกณฑ ์

ด้ำนควำมรู้

บอกหลักการออกแบบ สังเกต แบบบันทึกการสังเกต ผ่านเกณฑ์คุณภาพ

ลวดลาย ระดับ ๒
ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร

สร้างสรรค์ลวดลาย ประเมิน แบบประเมิน ใบงานเรื่อง ผ่านเกณฑ์คุณภาพ

ตามจินตนาการ ออกแบบสร้างสรรค์ ระดับ ๒
ลวดลายตามจินตนาการ

ด้ำนคุณลักษณะ

-มุ่งมั่นในการท างาน สังเกต แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์คุณภาพ
(ภาคผนวก ก.) ระดับ ๒



บันทึกผลหลังสอน

ผลการเรียนรู้
.............................................................................................................................................................................

ปัญหาและอุปสรรค

.............................................................................................................................................................................
ข้อเสนอแนะและแนวทางแกไข
้
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้สอน
(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ควำมคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหำรหรือผู้ที่ได้รับมอบหมำย
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้ตรวจ

(.......................................................)
วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๗




แบบประเมินกำรปฏิบัติงำนและควำมสนใจในกำรเรียน
ค ำชี้แจง ให้ครูผู้สอนท ำเครื่องหมำย () ลงในช่องคะแนนตำมเกณฑ์กำรประเมิน

สนใจตอบค าถาม การเชื่อมโยงความรู้ได้ มีความคิดสร้างสรรค์

สรุปความรู้ได้ถกต้อง ถูกต้องตามล าดับขั้น ในการออกแบบ
ู
รวม
เลขที่ ชื่อ - สกุล ตรงประเด็น ความสัมพันธ์ ลวดลายจากใบงาน
ที่ก าหนดให้

๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๔ ๓ ๒ ๑ ๑๒

๑
๒

๓

๔
๕.

๖

๗

๘


ลงชื่อ...................................ผู้ประเมิน

(…………………………………………………)
............../................./.................



เกณฑ์กำรให้คะแนน คะแนนตัดสินระดับคุณภาพ
ดีมาก = ๔ คะแนน คุณภาพ

ดี = ๓
๑๐ - ๑๒ ดีมาก
พอใช้ = ๒
๗ – ๙ ดี
ปรับปรุง = ๑

เกณฑ์การตัดสินต้องได้พอใช้ ๔ – ๖ พอใช้

๑ – ๓ ควรปรับปรุง

ื
๑๐๘ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ตัวอย่ำงลำยสัก





















































ที่มา:




























ที่มา: ที่มา:

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๐๙




ใบงำน

เรื่อง ออกแบบสร้ำงสรรค์ลวดลำยตำมจินตนำกำร

๑๑๐ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น


แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๖
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับลำยไทย เวลำ ๑ ชั่วโมง
ั
ิ
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

- สิ่งแวดล้อมกับงานศิลปะ ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่อง

ื้
- อิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ ครูสอบถามพนฐานความรู้เดิมของนักเรียน ถึงศิลปะไทยที่ได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมใกล้ตัวและมี สิ่งแวดล้อมกับงาน
เป็นที่มาของลายไทย ที่มาจากธรรมชาติ ทัศนศิลป์ลายไทย

จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

ด้ำนควำมรู้ ๑. ครูอธิบายถึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมอิทธิพลต่อลายไทย - ใบงานเขียนบรรยาย
ี
- บรรยายสิ่งแวดล้อมและงานทัศนศิลป์ที่ ๒. นักเรียนศึกษาใบความรู้สิ่งแวดล้อมกับลายไทย สรุปผังความคิดเนื้อหา

เลือกมาโดยใช้ความรู้เรื่องทัศนธาตุและ ๓. ครูสาธิตการเขียนภาพลายไทยที่มีที่มาจากธรรมชาติประกอบกับใบความรู้ เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับงาน

หลักการออกแบบ ๔. นักเรียนปฏิบัติใบงานเขียนบรรยายสรุปผังความคิดเนื้อหาเรื่อง สิ่งแวดล้อมกับงานทัศนศิลป์ลายไทย ทัศนศิลป์ลายไทย
- อธิบายอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมทาง ขั้นสรุป

ธรรมชาติเป็นที่มาของลายไทย นักเรียนช่วยกันสรุป อิทธิพลทางสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติเป็นที่มาของลายไทยครูแนะน าให้นักเรียน

ี
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมยังมีลายไทยอกหลายลายที่น่าสนใจศึกษา
- เขียนสรุป

- การออกแบบสร้างสรรค์ผังความคิด

ด้ำนคุณลักษณะ
- มีวินัย

- ใฝ่เรียนรู้

- รักความเป็นไทย

๑๑๐ คู่มือครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น


แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๖
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับลำยไทย เวลำ ๑ ชั่วโมง
ั
ิ
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓
ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้

- สิ่งแวดล้อมกับงานศิลปะ ขั้นน ำ - ใบความรู้เรื่อง

ื้
- อิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ ครูสอบถามพนฐานความรู้เดิมของนักเรียน ถึงศิลปะไทยที่ได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมใกล้ตัวและมี สิ่งแวดล้อมกับงาน
เป็นที่มาของลายไทย ที่มาจากธรรมชาติ ทัศนศิลป์ลายไทย

จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ขั้นสอน ภำระงำน/ชิ้นงำน

ด้ำนควำมรู้ ๑. ครูอธิบายถึงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมอิทธิพลต่อลายไทย - ใบงานเขียนบรรยาย
ี
- บรรยายสิ่งแวดล้อมและงานทัศนศิลป์ที่ ๒. นักเรียนศึกษาใบความรู้สิ่งแวดล้อมกับลายไทย สรุปผังความคิดเนื้อหา

เลือกมาโดยใช้ความรู้เรื่องทัศนธาตุและ ๓. ครูสาธิตการเขียนภาพลายไทยที่มีที่มาจากธรรมชาติประกอบกับใบความรู้ เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับงาน

หลักการออกแบบ ๔. นักเรียนปฏิบัติใบงานเขียนบรรยายสรุปผังความคิดเนื้อหาเรื่อง สิ่งแวดล้อมกับงานทัศนศิลป์ลายไทย ทัศนศิลป์ลายไทย
- อธิบายอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมทาง ขั้นสรุป

ธรรมชาติเป็นที่มาของลายไทย นักเรียนช่วยกันสรุป อิทธิพลทางสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติเป็นที่มาของลายไทยครูแนะน าให้นักเรียน

ี
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมยังมีลายไทยอกหลายลายที่น่าสนใจศึกษา
- เขียนสรุป

- การออกแบบสร้างสรรค์ผังความคิด

ด้ำนคุณลักษณะ
- มีวินัย

- ใฝ่เรียนรู้

- รักความเป็นไทย

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๑





กำรวัดและประเมินผล
สิ่งที่ต้องกำรวัด/ประเมิน วิธีกำร เครื่องมือที่ใช้ เกณฑ ์

ด้ำนควำมรู้

- บรรยายสิ่งแวดล้อมและงาน เขียนบรรยายสรุป แบบประเมินการเขียน เกณฑ์ผ่าน ตั้งแต่

ทัศนศิลป์ที่เลือกมาโดยใช้ความรู้ เนื้อหาเรื่อง บรรยายสรุปเนื้อหาเรื่อง ระดับดีขึ้นไป

ั
เรื่องทศนธาตุและหลักการ สิ่งแวดล้อมกับงาน สิ่งแวดล้อมกับงาน
ทัศนศิลป์ลายไทย ทัศนศิลป์ลายไทย
ออกแบบในเรื่องลายไทย

ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร

- การเขียนบรรยายสรุป เขียนสรุปเนื้อหาเรื่อง แบบประเมินการเขียน เกณฑ์ผ่าน ตั้งแต่
สิ่งแวดล้อมกับงาน บรรยายสรุปเนื้อหาเรื่อง ระดับดีขึ้นไป

ทัศนศิลป์ลายไทย สิ่งแวดล้อมกับงาน

ทัศนศิลป์ลายไทย
ด้ำนคุณลักษณะ

- มีวินัย สังเกตพฤติกรรม แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์

- ใฝ่เรียนรู้ (ภำคผนวก ก.) ๔-๖ คะแนนขึ้นไป
- รักความเป็นไทย ถือว่า ผ่าน

บันทึกผลหลังสอน

ผลการเรียนรู้
.............................................................................................................................................................................

ปัญหาและอุปสรรค

.............................................................................................................................................................................
ข้อเสนอแนะและแนวทางแกไข
้
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้สอน
(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ควำมคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหำรหรือผู้ที่ได้รับมอบหมำย
.............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ ......................................ผู้ตรวจ

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

ื
๑๑๒ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ิ่
แบบประเมินกำรเขียนสรุปเนื้อหำเรื่อง สงแวดล้อมกับงำนทัศนศิลป์ลำยไทย
ค ำชี้แจง ให้ครูผู้สอนท ำเครื่องหมำย ( / ) ลงในช่องคะแนนตำมเกณฑ์กำรประเมิน


ู
สรุปความรู้ได้ถกต้อง ครบ ตรงประเด็น
เลขที่ ชื่อ - สกุล รวม
๔ ๓ ๒ ๑
๑

๒

๓

๔
.

.

.

.


(ลงชื่อ)...................................ผู้ประเมิน

(…………………………………………………)
............../................./.................

เกณฑ์กำรให้คะแนน

คะแนน ๔ หมายถึง ดีมาก
คะแนน ๓ หมายถึง ดี

คะแนน ๒ หมายถึง พอใช้

คะแนน ๑ หมายถึง ปรับปรุง


เกณฑ์การผ่าน ตั้งแต่ระดับพอใช้ขึ้นไป

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๓





เกณฑ์กำรประเมินผลชิ้นงำนหรือภำระงำนแบบประเมินกำรจดบันทึก

ประเด็นกำร ระดับคุณภำพ
ประเมิน ๔ (ดีมำก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)

่
๑. สรุปความรู้ได้ สามารถสรุป สามารถสรุป สรุปความรู้ไมครบ สรุปความรู้ไม ่
ถูกต้อง ครบ ความรู้ได้ครบและ ความรู้ได้ครบ ทุกประเด็น แต่มี ถูกต้องเกิน
ตรงประเด็น ตรงประเด็นและ ตรงประเด็นและมี ข้อบกพร่องอยู่ ๓-๔ แห่ง

ถูกต้อง ทุกหัวข้อ ความถูกต้อง แต่มี ๓-๔ แห่ง

ครบสมบูรณ์ ข้อบกพร่องอยู่
๑-๒ แห่ง

๒. การเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยง

ความรู้ได้ถูกต้อง ความรู้ได้ถูกต้อง ความรู้ได้ และ ความรู้และล าดับ ความรู้ได้ แต่ไม่
ตามล าดับขั้น ตามล าดับ ล าดับความ ความสัมพันธ์ได้ เป็นไปตามล าดับ

ความสัมพันธ์ ความสัมพันธ์ สัมพันธ์ได้ บ้าง ความสัมพันธ์

ค่อนข้างครบ
๓. มีความคิด สามารถเขียนผัง สามารถเขียนผัง สามารถเขียนผัง สามารถเขียนผัง

สร้างสรรค์ในการ ความคิดได้ใน ความคิดได้ถูกต้อง ความคิดได้ และมี ความคิดได้ แต่

เขียนผังความคิด รูปแบบที่ถูกต้อง และมีข้อบกพร่อง ข้อบกพร่องเป็น ขาดรูปแบบและ
และสวยงาม เพียงเล็กน้อย บางส่วน ความสวยงาม



เกณฑ์กำรตัดสิน
คะแนน ๑๐ - ๑๒ หมายถึง ดีมาก

คะแนน ๗ - ๙ หมายถึง ดีมาก

คะแนน ๔ - ๖ หมายถึง พอใช้
คะแนน ๑ - ๓ หมายถึง ควรปรับปรุง

เกณฑ์การผ่าน ตั้งแต่ระดับ ๔ - ๖

ื
๑๑๔ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ใบควำมรู้

เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับงำนทัศนศิลป์ลำยไทย


ทัศนธาตุและหลักการออกแบบสิ่งแวดล้อม (Environment) หมายถึง ปรากฏการณ์และสรรพสิ่ง
ทั้งหลายที่อยู่รอบตัวเรา สามารถแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ งานทัศนศิลป์กับสิ่งแวดล้อม

ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงมนุษย์กับสิ่งแวดล้อมและงำนทัศนศิลป์

สิ่งแวดล้อม หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยู่รอบตัวทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต ทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
ั
และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ประกอบด้วย สิ่งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม มีความสัมพนธ์ซึ่งกันและกันอย่าง
แนบแน่นและเป็นประโยชน์ต่อการด ารงชีวิตของมนุษย์

มนุษย์มีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมอย่างแนบแน่นในอดีตปัญหาเรื่องความสมดุลยของธรรมชาติตาม
ิ
ระบบนิเวศยังไม่เกิดขึ้นมากนัก ทั้งนี้ เนื่องจากผู้คนในยุคต้น ๆ นั้น มีชีวิตอยู่ใต้อทธิพลของธรรมชาติ
ความเปลี่ยนแปลงทางด้านธรรมชาติและสภาวะแวดล้อมเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป จึงอยู่ในวิสัยที่ธรรมชาติ

สามารถปรับดุลยของตัวเองได้
ศิลปะลำยไทย

ลายไทย เป็นงานศิลปะที่แสดงถึงความเป็นเอกลักษณ์ของไทยที่เป็นมรดกสืบทอดกันมาตั้งแต่โบราณ

• ศิลปินได้รับแรงบันดาลใจมาจากธรรมชาติ เช่น ดอกบัว ใบไม้ เปลวไฟ แล้วถ่ายทอดผลงานออกมาใน
รูปแบบมโนคติ ให้เป็นลวดลายต่าง ๆ จัดจังหวะได้กลมกลืน

ธรรมชำติบ่อเกิดแห่งลำย

• ดอกบัว เช่น บัวหลวง มาพฒนาโดยใช้จินตนาการเชิงสร้างสรรค์ด้วยการแบ่งครึ่งดอกบัว การรวม
ั
ดอกบัวเข้าด้วยกันท าให้เกิดลายกนกสามตัวและคลี่คลายเป็นลายอื่น ๆ ต่อไป














ที่มา: http://oknation.nationtv.tv/blog/phaen/2007/03/21/entry-1
• ใบผัก ที่นิยมใช้เขียน ได้แก่ “ใบผักกูด” ซึ่งมีลักษณะกลมมล ศิลปินจึงน ามาสร้างสรรค์เป็นลวดลาย

เช่น กนกผักกูด

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๕


















ที่มา: https://bekerydelicious.wordpress.com/2015/06/13/ผักกูด ที่มา: http://esvector.net/home


ดอกไม้ ได้แก่ ดอกพุดตำน ดอกจอก ดอกมะลิ ฯลฯ










ที่มา: http://www.sookjai.com/index.php?topic=59262.0


• สัตว์ ในลายไทยจะพบรูปแบบของน าสัตว์มาใช้ อาจเป็นรูปเหมือนจริงหรือดัดแปลงตามความคิด
สร้างสรรค์ เช่น สัตว์ในป่าหิมพานต์














ที่มา: http://writer.dek-d.com
• คน เนื่องจากในอดีตศิลปะไทยไม่นิยมเขียนภาพแบบเหมือนจริงแต่อาจใช้ลักษณะของคนแทนท าให้

่
ภาพคนในลายไทยไม่มการแสดงกล้ามเนื้อ แต่จะเป็นภาพหรือลายที่มีลักษณะออนช้อย สวยงามตาม
ี
จินตนาการ

ื
๑๑๖ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




• เปลวไฟ เป็นการน าลักษณะการเคลื่อนไหวของเปลวไฟ เช่น เปลวไฟของกองไฟ เปลวไฟของเทียนไข

เปลวไฟของคบเพลิง ที่มีความพลิ้วไหวมา สร้างสรรค์ให้เกิดลายที่สวยงาม










ที่มา: http://www.bloggang.com


• ใบไม้ ส่วนมากจะเป็นใบ “ฝ้ายเทศ” เพราะเป็นใบไม้ที่มีรูปร่างรูปทรงที่สวยงาม มาสร้างสรรค์เป็น

ลายใบเทศ














ที่มา: http://jomjamp.wordpress.com

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๗














































ที่มา: http://jomjamp.wordpress.com


๑. ใบฝ้ำย ๒. ใบฝ้ำยเทศ ๓. ดอกใบเทศ ๔. ก้ำนขดใบเทศ ๕. ตำอ้อย

๖. ดอกตำอ้อย ๗. ดอกกระหนก ๘. ดอกกระหนก ๙. ประจ ำยำมดอกมะลิ

๑o. รูปดอกบัวหลวง ๑๑. รูปดอกบัวสัตตบุษย์ ๑๒. ดอกชอหำงสิงห์ ๑๓. ประจ ำยำมตำอ้อย
่

ื
๑๑๘ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น




ใบงำน
เรื่องสิ่งแวดล้อมกับงำนทัศนศิลป์ลำยไทย

ั
ให้นักเรียนเขียนบรรยายและผังความคิดสรุปเนื้อหาเรื่อง สิ่งแวดล้อมกบงานทัศนศิลป์ลายไทย


บรรยำยสิ่งแวดล้อมกับงำนทัศนศิลป์ลำยไทย ผังควำมคิด













































ชื่อ-สกุล ………………………………………………………………………..ชั้น ม…………….เลขที่ ……………..

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๙



แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๗

ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง พื้นฐำนศิลปะลำยไทย เวลำ ๑ ชั่วโมง
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓


ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้
ขั้นน ำ
- ศิลปะลายไทยเป็นเอกลักษณ์ประจ า ครูสอบถามพื้นฐานความรู้เดิมของนักเรียน ถึงศิลปะไทยที่พบเห็นในปัจจุบันจากการไปเที่ยวตาม วัด - ใบความรู้เรื่อง พื้นฐาน

ชาติไทยโดยลายไทยมีที่มาจากธรรมชาติ ศิลปะลายไทย
ไทยต่าง ๆ ในประเทศไทย
แต่ละลายมีที่มาทแตกต่างกัน ภำระงำน/ชิ้นงำน
ี่
ขั้นสอน - ใบงานการเขียนภาพ
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ๑. ครูอธิบายถึงศิลปะไทยที่นักเรียนพบเห็นมีลักษณะเฉพาะไม่เหมือนชาติอื่นโดยเฉพาะลายไทยซึ่งทมา พื้นฐานลายไทย
ี่
ด้ำนควำมรู้ ของลายไทยมาจากธรรมชาติที่เรียนมาแล้ว

- ระบุที่มาของลายไทยพื้นฐาน ๒. ครูอธิบายพื้นฐานการเขียนลายไทยประกอบการสาธิตขั้นตอนการเขียนลายไทย

- เข้าขั้นตอนการวาดลายไทยพื้นฐาน ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้ครูถามนักเรียนตอบถึงพื้นฐานลายไทยจากเนื้อหาในใบความรู้เรื่องพื้นฐาน
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ลายไทย

- วาดภาพลายไทยได้ถูกขนตอนของ ๔. นักเรียนปฏิบัติร่างภาพลายไทยลงในใบงานพื้นฐานลายไทย
ั้
ลายไทย ขั้นสรุป

ด้ำนคุณลักษณะ นักเรียนช่วยกันสรุปถึงที่มาของลายไทยพี้นฐาน
- มีวินัย

- ใฝ่ใจเรียนรู้
- รักความเป็นไทย

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๑๙



แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ ๗

ั
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ วิวฒนำกำรทำงศิลปะ เรื่อง พื้นฐำนศิลปะลำยไทย เวลำ ๑ ชั่วโมง
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ศิลปะ รำยวิชำ ศ๒๓๑๐๒ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ ๓


ขอบเขตเนื้อหำ กิจกรรมกำรเรียนรู้ สื่อ/แหล่งเรียนรู้
ขั้นน ำ
- ศิลปะลายไทยเป็นเอกลักษณ์ประจ า ครูสอบถามพื้นฐานความรู้เดิมของนักเรียน ถึงศิลปะไทยที่พบเห็นในปัจจุบันจากการไปเที่ยวตาม วัด - ใบความรู้เรื่อง พื้นฐาน

ชาติไทยโดยลายไทยมีที่มาจากธรรมชาติ ศิลปะลายไทย
ไทยต่าง ๆ ในประเทศไทย
แต่ละลายมีที่มาทแตกต่างกัน ภำระงำน/ชิ้นงำน
ี่
ขั้นสอน - ใบงานการเขียนภาพ
จุดประสงค์กำรเรียนรู้ ๑. ครูอธิบายถึงศิลปะไทยที่นักเรียนพบเห็นมีลักษณะเฉพาะไม่เหมือนชาติอื่นโดยเฉพาะลายไทยซึ่งทมา พื้นฐานลายไทย
ี่
ด้ำนควำมรู้ ของลายไทยมาจากธรรมชาติที่เรียนมาแล้ว

- ระบุที่มาของลายไทยพื้นฐาน ๒. ครูอธิบายพื้นฐานการเขียนลายไทยประกอบการสาธิตขั้นตอนการเขียนลายไทย

- เข้าขั้นตอนการวาดลายไทยพื้นฐาน ๓. นักเรียนศึกษาใบความรู้ครูถามนักเรียนตอบถึงพื้นฐานลายไทยจากเนื้อหาในใบความรู้เรื่องพื้นฐาน
ด้ำนทักษะและกระบวนกำร ลายไทย

- วาดภาพลายไทยได้ถูกขนตอนของ ๔. นักเรียนปฏิบัติร่างภาพลายไทยลงในใบงานพื้นฐานลายไทย
ั้
ลายไทย ขั้นสรุป

ด้ำนคุณลักษณะ นักเรียนช่วยกันสรุปถึงที่มาของลายไทยพี้นฐาน
- มีวินัย

- ใฝ่ใจเรียนรู้
- รักความเป็นไทย

ื
๑๒๐ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

กำรวัดและประเมินผล
สิ่งที่ต้องกำรวัด/ประเมิน วิธีกำร เครื่องมือที่ใช้ เกณฑ ์

ด้ำนควำมรู้

ี่
- ระบุทมาของลายไทยพื้นฐาน ถาม-ตอบ แบบประเมินการตอบ เกณฑ์ผ่าน
- เข้าขั้นตอนการวาดลายไทย ค าถาม ตั้งแต่ระดับดีขึ้น
พื้นฐาน ไป



ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร
- วาดภาพลายไทยได้ถูกขั้นตอนของ ประเมินใบงาน แบบประเมิน เกณฑ์ผ่าน

ลายไทย ใบงาน ตั้งแต่ระดับดีขึ้น

(ภาคผนวก ก.) ไป

ด้ำนคุณลักษณะ

- มีวินัย สังเกตพฤติกรรม แบบสังเกตพฤติกรรม ผ่านเกณฑ์

- ใฝ่ใจเรียนรู้ (ภาคผนวก ก.) ๔-๖ คะแนนขึ้น
- รักความเป็นไทย ไปถือว่า ผ่าน



บันทึกผลหลังสอน
ผลการเรียนรู้

.............................................................................................................................................................................

ปัญหาและอุปสรรค
.............................................................................................................................................................................

ข้อเสนอแนะและแนวทางแกไข
้
..........................................................................................................................................................................
ลงชื่อ ......................................ผู้สอน

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............


ควำมคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหำรหรือผู้ที่ได้รับมอบหมำย

.............................................................................................................................................................................
ลงชื่อ ......................................ผู้ตรวจ

(.......................................................)

วันที่..........เดือน..........พ.ศ.............

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๒๑




แบบประเมินกำรตอบค ำถำม
ค ำชี้แจง ให้ครูผู้สอนท ำเครื่องหมำย ( / ) ลงในช่องคะแนนตำมเกณฑ์กำรประเมิน


ตอบสรุปความรู้ได้ถูกต้อง ครบตรงประเด็น
เลขที่ ชื่อ - สกุล รวม
๔ ๓ ๒ ๑

๑

๒

๓
๔










(ลงชื่อ)...................................ผู้ประเมิน
(…………………………………………………)

............../................./.................

เกณฑ์กำรให้คะแนน
คะแนน ๔ หมายถึง ดีมาก

คะแนน ๓ หมายถึง ดี

คะแนน ๒ หมายถึง พอใช้
คะแนน ๑ หมายถึง ปรับปรุง

เกณฑ์การผ่าน ระดับ ดีขึ้นไป

ื
๑๒๒ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น


เกณฑ์กำรประเมินผลชิ้นงำนหรือภำระงำนแบบประเมินกำรวำดลำยไทยพื้นฐำน

ประเด็นกำร ระดับคุณภำพ

ประเมิน ๔ (ดีมำก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)

๑. ลายกระจัง วาดลายกระจังได้ วาดลายกระจัง วาดลายกระจังมี ไม่ถกต้องเกิน
ู
้
ถูกต้องเสร็จ แต่มีขอบกพร่อง ข้อบกพร่องอยู่ ๓-๔ แห่ง
สมบูรณ์สวยงาม อยู่ ๑-๒ แห่ง ๓-๔ แห่ง

๒. ลายประจ ายาม วาดลายประจ า วาดลายประจ า วาดลายประจ า ไม่ถกต้องเกิน
ู
้
ยามได้ถูกต้อง ยาม แต่มี ยามมีขอบกพร่อง ๓-๔ แห่ง
เสร็จสมบูรณ์ ข้อบกพร่องอยู่ อยู่ ๓-๔ แห่งบ้าง

สวยงาม ๑-๒ แห่ง
ู
๓. แม่ลายพุ่มหรือ วาดแม่ลายพุ่ม วาดแม่ลายพุ่ม วาดแม่ลายพุ่ม ไม่ถกต้องเกิน
ลายหน้าขบ หรือลายหน้าขบ หรือลายหน้าขบ หรือลายหน้าขบ ๓-๔ แห่ง

ได้ถูกต้องเสร็จ แต่มีขอบกพร่อง มีข้อบกพร่องอยู่
้
สมบูรณ์สวยงาม อยู่ ๑-๒ แห่ง ๓-๔ แห่งบ้าง




ู
๔. ลายกนก วาดลายกนกได้ วาดลายลายกนก วาดลายกนกมี ไม่ถกต้องเกิน
้
ถูกต้องตามเสร็จ แต่มีขอบกพร่อง ข้อบกพร่องอยู่ ๓-๔ แห่ง
สมบูรณ์สวยงาม อยู่ ๑-๒ แห่ง ๓-๔ แห่งบ้าง





เกณฑ์กำรตัดสิน

คะแนน ๑๔ - ๑๖ หมายถึง ดีมาก

คะแนน ๑๐ - ๑๓ หมายถึง ดีมาก
คะแนน ๕ - ๙ หมายถึง พอใช้

คะแนน ๑ - ๔ หมายถึง ควรปรับปรุง

เกณฑ์การผ่าน ตั้งแต่ระดับ ๔ - ๙ ขึ้นไป

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๒๓



ใบควำมรู้

เรื่อง พื้นฐำนศิลปะลำยไทย

พื้นฐำนศิลปะลำยไทย

แม่ลำยพื้นฐำน
๑. ลำยกระจัง

ลักษณะของลำยกระจัง

้
• แม่ลายกระจังเป็นแม่ลายที่ได้รับแรงบันดาลมาจากฟนปลา ตาออย หรือดอกบัว เป็นแม่ลายที่
ั
ประดิษฐ์หรือเขียนขึ้นภายในรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า
























ที่มา: http://introductiontothai606.myreadyweb.com/article/topic-25177.html


• แม่ลายกระจังเป็นลวดลายที่แสดงแบบเฉพาะด้านหน้า ไม่นิยมเขียนหรือปั้นให้เห็นด้านข้าง

• ลักษณะส่วนใหญ่อยู่ในรูปทรงของกลีบบัว และเป็นลายติดต่อซ้ายขวา เขียนเดินตามเส้นขอบลาย

ื
๑๒๔ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

่
ประเภทของแมลำยกระจัง














ที่มา: http://introductiontothai606.myreadyweb.com/article/topic-25177.html

ประโยชน์ของแม่ลำยกระจัง

ู
• แม่ลายกระจังเป็นลวดลายที่ถกน ามาใช้ประโยชน์ ในการเขียนเป็นลวดลายประกอบตามขอบลาย
• ถ้าเขียนให้ส่วนยอดตั้งขึ้นเรียกว่า “บัวหงาย”

• ถ้าเขียนให้ส่วนยอดลงด้านล่าง เรียกว่า “บัวคว่ า”
• หากเขียนให้ยอดเอนเรียกว่า “บัวรวน”




















ที่มา: http://introductiontothai606.myreadyweb.com/article/topic-25177.html

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ภาคเรียนที่ ๒ ๑๒๕















ที่มา: http://introductiontothai606.myreadyweb.com/article/topic-25177.html


๒. แม่ลำยประจ ำยำม

เรียกว่า “ประจ ายาม” เพราะเชื่อว่าเป็นยามรักษาการณ์ป้องกันภัยแก่ผู้คิดมิดีมิร้าย
ลักษณะของแม่ลำยประจ ำยำม

ี
สันนิษฐานว่ามีที่มาจากดอกจันหรือลูกจันที่ผ่าเอาเนื้อข้างในออกแล้วเหลือเพยงเปลือกนอก เป็นแม่
ี
ลายที่เขยนอยู่ในรูปร่างสี่เหลี่ยมจัตุรัสตะแคง มีลักษณะคล้ายดอกไม้ มีเกสรเป็นรูปวงกลมอยู่ตรงกลาง มีกลีบ
มนแหลมคล้ายกลีบบัวล้อมอยู่โดยรอบ ๔ กลีบด้วยกัน














ที่มา: https://www.bansuanporpeang.com/node/28295

ื
๑๒๖ คู่มอครูและแผนการจัดการเรียนรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น














ที่มา: http://introductiontothai606.myreadyweb.com/article/topic-25177.html

ประโยชน์ของแม่ลำยประจ ำยำม

• แม่ลายประจ ายามใช้เป็นที่ออกลาย หรือใช้เป็นที่ห้ามลายหรือหยุดลาย

• ลายนี้มีประดับอยู่ตามเสา ขอบประตู หน้าต่างของโบสถ์ วิหาร
• ติดประดับอยู่ที่เครื่องสวมหัวประจ าอยู่ทั้ง ๔ ด้าน

• ลายประจ ายามนี้เมื่อน าไปใช้กับลวดลายอื่นๆ มีชื่อเรียกต่างกัน เช่น ประจ ายามก้ามปู ประจ ายามลูก

ฟักก้ามปู

๓. แม่ลำยพุ่ม หรือลำยหน้ำขบ
ลักษณะของแม่ลำยพุ่มหรือลำยหน้ำขบ

• เขียนขึ้นภายในรูปทรงพุ่มข้าวบิณฑที่มีรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนบังคับ
์
• รูปแบบของแม่ลายพุ่มนี้ส่วนที่เป็นไส้มีรูปเป็นพุ่มทรงข้าวบิณฑ์อยู่ตรงกลาง และมีกลีบลัอมอยู่โดยรอบ

๔ กลีบ
• แม่ลายพุ่มยังสามารถเขียนเป็นลายได้อกหลายชนิดซึ่งเขียนเป็นลายอย่างไรก็เรียกอย่างนั้น เช่น ลาย
ี
หน้าขบ ซึ่งมีที่มาจากหน้าศัตรูที่ดุร้าย หรือประดิษฐ์มาจากหน้าสัตว์หิมพานต์ต่าง ๆ ที่ใช้ปาก ฟัน

เขี้ยว ขบกัด จึงเรียกว่า “หน้าขบ”
• ถ้าเขียนเป็นเทพนมก็เรียกว่า ลายพุ่มเทพนม