JURNAL STEM IPGKSM 2021

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Lembaga Editor
Jurnal STEM Berwasit 2021

Jilid 1, 2021

PENAUNG
Dr. Hj. Ahamad bin Rahim

Pengarah IPGKSM

PENGERUSI
Dr. Hj. Mohamad Isa bin Azis
Timbalan Pengarah IPGKSM

KETUA EDITOR
Dr. Hjh. Haslina binti Hanapi

PENOLONG KETUA EDITOR
En. Muhammad bin Che Majid

EDITOR
Dr. Hj. Zamri bin Rajab
Dr. Mahadi bin Hussin
Dr. Wan Hasni bin Wan Ahmad
Dr. Hj. Norisin bin Mohamad
En. Mohd Zaki bin Mohd Amin
En. Suhaimi bin Ibrahim
Pn. Hjh. Roshidah binti Mat
Pn. Azrizan bt Abu Bakar
En. Ruziman bin Omar
Hj. Mohd Sarifuddin bin Mat Salleh
Hj. Zakaria bin Sulaiman

Penerbit Digital
Hj Mohamad Yusof bin Ahmad

1

1

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Sidang Penilai

Penilai 1

Universiti Teknologi Mara, Shah Alam
Profesor Madya Ts. Dr. Mohd Hisbany bin Hashim

IPG Kampus Kota Bharu
Dr. Noorashikien binti. Noor Ibrahim
Dr. Hj. Shamsuddin bin Muhammad
Dr. Hjh. Noor Kamilah binti. Makhtar
Dr. Hj. Mohamad Shukeri bin Hamzah

Dr. Hj. Shukri bin Ismail
Dr. Jaswandi Anuar bin Md. Yaacob

Dr. Hj. Alias bin Hussain
Dr. Zikri bin Awang

IPG Kampus Dato’ Razali Ismail
Dr. Mas Norbany binti Abu Samah

TS Dr. Pajuzi bin Awang
Dr. Badrul Muin bin Muhamad Adam

Dr. Zamri bin Abdullah

IPG Kampus Tengku Ampuan Afzan
Pn. Dr. Nooriza binti Kassim

Pn. Siti Nurashikin binti Sabudin
Dr. Muhammad Nazri bin Abdul Rahman

IPG Kampus Teknik
Dr. Tan Tong Hock

Penilai 2

Institut Aminuddin Baki, Cawangan Genting Highlands
Puan Zubaidah binti Selamat
Dr. Elango Periasamy
Dr. Liew Yon Foi

Institut Aminuddin Baki, Cawangan Bandar Enstets
Pn. Norhiza binti Mohd. Salleh

2

2

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Institut Aminuddin Baki, Cawangan Sabah
Pn. Fetty Shamy Lin binti Yahaya
IPG Kampus Kota Bharu
Dr. Hj. Alias bin Husin

Dr. Hj. Mohamad Shukeri bin Hamzah
IPG Kamus Puau Pinang
Dr Koay Chen Yong
Dr Jong Cherng Meei

3

3

JURNAL STEM IPG KSM
2021

HAK CIPTA

Hak Cipta © Terpelihara 2020 oleh Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan, Besut.
Semua hak terpelihara. Tiada mana-mana bahagian jua daripada penerbitan ini boleh
diterbitkan semula atau disimpan dalam apa bentuk yang boleh diperoleh semula atau disiar
dalam sebarang bentuk dengan apa jua cara, sama ada secara elektronik, mekanikal, fotokopi,
rakaman atau sebaliknya tanpa mendapat izin bertulis terlebih dahulu daripada Pengarah,
Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan, Besut, Terengganu

SINOPSIS

Jurnal STEM ialah jurnal rasmi Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan yang diterbitkan
berkala mulai 2021. Jurnal ini merupakan salah satu platform bagi penulis untuk bertukar-tukar
buah fikiran, kepakaran, dan pengalaman dalam bidang pendidikan masing-masing berkaitan
STEM. Oleh itu, para penulis dipelawa menghantar artikel berkualiti berkaitan isu-isu, konsep,
model, dan teori penndidikan untuk dikaitkan dengan amalan pembelajaran dan
pemudahcaraan. Artikel yang diterbitkan dalam jurnal ini telahpun melalui beberapa proses
penilaian, iaitu penilaian oleh badan editor, penilai luar dan dalam, dan pemurniaan semula oleh
penulis.

Diterbitkan oleh:
Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan

Kota Putra, 22200 Besut

Terengganu
Tel: 09-6957012 Faks: 09-6957429

Emel: [email protected]
Laman Web : http://www.ipgmksm.edu.my

Dicetak oleh:
Percetakan Nasional Berhad

Kuala Terengganu

ISBN 2811-3772
Jilid 1 Bil 1

4
4

JURNAL STEM IPG KSM
2021

KANDUNGAN

Bil Tajuk Halaman
Lembaga Editor i
Sidang Penilai ii
Hak Cipta iii
Kandungan iv

1 Pengurusan Pengetahuan Dalam Meningkatkan Inovasi Pengajaran dan 1
Pembelajaran Pelajar Jurusan STEM di Institut Pendidikan Guru

Sugunah Supermane (PhD)

2 STEM di Hatiku 4.0: Mendukung PPPM 2013-2025, Melestarikan Pendidikan 16
STEM di Sekolah

Salina Shuib, Ruzita Sungep & Nurul Huda Kasim

3 Pendaraban Nombor Bulat: Kajian Kes Dalam Kalangan Murid Tahun Lima 26
Fan Siong Peng (PhD), Mohamad Ariff Abd Rahman & & Noraini Idris

4 Kesediaan Guru Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Dalam Talian 44
Guru-Guru Matematik Sekolah Rendah 54
Norhasliza binti Abdullah (PhD) & Wan Haspinah binti Wan Hussin 66

5 Penggunaan Orbital Drawing Kit dan Aplikasi Padlet Bagi Meningkatkan
Penguasaan Pelajar Melukis Orbital Overlapping
Yuniza binti Mohamed, Norazyanti binti Aziz, Noor Syarehim bin Che Mohd
Yusof, Noor Shahida binti Hassan, Wan Azreeni binti Wan Mohd Juhari

6 Penggunaan Flipbook Digital Dalam Pengajaran dan Pemudahcaraan Kitar
Born-Haber
Nor Fariha Ab Ghani & Hezelin Elayana Shaian

7 Peranan Efikasi Kendiri Sebagai Pengantara Perhubungan Antara 79
Kebimbangan Matematik dan Kesediaan Pengajaran Inkuiri
Ab. Razak Bin Salleh & Anuar bin Ab. Razak2

8 Minecraft In The Classroom: Perspectives Of Educators On The Benefits and 92
Challenges Of Game-Based Learning 100
Pang Yee Jie, Tay Choo Chua, Sharifah Sakinah Binti Syed Ahmad,
Ng Khar Thoe & Lim Seh Hoe

9 Integrasi Teknik I-Tab Kamiran Gantian Bersama Platform Digital
Norliza Adnan, Muhammad Ainan Annual, Nurul Dasila Mat Daud,
Dania Norazmi & Noraijasykin Mahsin

5

5

JURNAL STEM IPG KSM
2021

10 Penggunaan Permainan Multy-Plus Untuk Meningkatkan Kemahiran 113
Mendarab Bagi Murid Tahun 2

Siti Sarah binti Yakcob & Dr Mazlina binti Mahmood

11 Kesan Pembelajaran Koperatif Terhadap Peningkatan Efikasi Kendiri Pelajar 123
Dalam Mata Pelajaran Sains
Muhammad Adib Syarifuddin bin Mohd Wi & Dr Wan Azlan bin Wan Ismail

12 Isu Dan Cabaran Pelaksanaan Pengajaran dan Pembelajaran STEM 151
Azman Omar (PhD) & Zakaria Sulaiman2

13 Pelaksanaan Flipped Classroom Dalam Meningkatkan Penguasaan Konsep, 162
Motivasi Dan Kemahiran Berfikir Pelajar Dalam Topik Biodiversiti
Suzilawati binti Shamsuddin (PhD), Hazwani binti Zali, Siti Noor Aishah binti
Zaharudin & Hasrina binti Hamzah

14 Cabaran Penerimaan Kumpulan Murid B40 di Bandar Terhadap Elemen 172
STEM Sewaktu PDPR
Mohd Akmal Arif bin Md Yusop

15 Analisis Faktor Penyebab Tidak Memilih Bidang STEM: Aplikasi Teknik 192
Fuzzy Delphi

Hazram bin Ismail (PhD) & Mohd Zaid bin Mamat

6
6

JURNAL STEM IPG KSM
2021

PENGURUSAN PENGETAHUAN DALAM MENINGKATKAN INOVASI
PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN PELAJAR ALIRAN STEM
DI INSTITUT PENDIDIKAN GURU

Sugunah Supermane (PhD) ([email protected])

Institut Pendidikan Guru Kampus Temenggong Ibrahim, Johor.

ABSTRAK

Pendedahan awal tentang inovasi dalam kaedah pengajaran dan pembelajaran di IPG amat
mempengaruhi keupayaan bakal guru menghasilkan inovasi pendidikan di sekolah. Secara spesifiknya,
sumber pengetahuan dan kepakaran perlu diuruskan dengan bijak kerana permintaan terhadap sumber
dan kepakaran yang terhad telah meningkat untuk menghasilkan inovasi bagi merealisasikan matlamat
IPG. Oleh itu, kajian kuantitatif berbentuk tinjauan ini dijalankan bagi mengenal pasti hubungan di
antara pengurusan pengetahuan dan inovasi pengajaran dan pembelajaran dalam kalangan siswa siswi
guru aliran STEM. Responden kajian ini terdiri daripada 100 siswa siswi guru PISMP di IPGK Zon
Selatan Semenanjung Malaysia. Soal selidik skala Likert 5 mata digunakan sebagai instrumen bagi
tujuan pengumpulan data kajian. Analisis statistik inferensi (korelasi Pearson) menunjukkan bahawa
pengurusan pengetahuan mempunyai hubungan positif yang signifikan dengan inovasi pengajaran dan
pembelajaran dalam kalangan siswa siswi guru aliran STEM. Nilai pekali korelasi (r=0.725) yang
diperoleh turut menunjukkan bahawa satu hubungan yang kuat wujud di antara kedua-dua pemboleh
ubah kajian. Ini menunjukkan bahawa peningkatan dalam amalan pengurusan pengetahuan turut
meningkatkan lagi inovasi pengajaran dan pembelajaran. Justeru, penyelidik mengesyorkan supaya
modul proses pengurusan pengetahuan yang komprehensif harus disebarluaskan kepada semua siswa
siswi guru PISMP dalam usaha meningkatkan lagi inovasi pengajaran dan pengajaran secara
menyeluruh.

Kata Kunci: Pengurusan Pengetahuan, inovasi Pengajaran dan Pembelajaran, Siswa Siswi Guru,
Institut Pendidikan Guru.

PENGENALAN

Dalam menghadapi dunia globalisasi yang kian berubah, sistem pendidikan merupakan satu medium yang
digunakan bagi meningkatkan daya saing sesebuah negara di peringkat antarabangsa. Dalam hal ini,
transformasi sistem pendidikan dilaksanakan seiring dengan arus perubahan semasa sebagai langkah
dinamik bagi mencapai objektif tersebut. Standard pendidikan antarabangsa, keperluan generasi muda
dalam menghadapi abad ke-21 dan peningkatan penggunaan teknologi dalam sistem pendidikan
merupakan faktor-faktor penting pencetus transformasi dalam sistem pendidikan di Malaysia (Pelan
Pembangunan Pendidikan Malaysia (PPPM), 2013). Sehubungan itu, pelbagai langkah proaktif
dirancang oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) bagi menghadapi arus perubahan tersebut.

Institut Pendidikan Guru Malaysia (IPGM) yang turut dikenali sebagai pusat pentadbiran, telah
memperkenalkan ‘Gagasan Baharu IPG’ bagi memartabatkan IPG. Konsep baharu ini diperkenalkan
adalah untuk meningkatkan keterampilan pensyarah IPG dari aspek budaya kerja, kompetensi dan
pentadbiran. Langkah ini bertujuan menghasilkan bakal guru yang berkualiti dan dinamik pada masa
akan datang kelak (IPGM, 2011). Dalam konteks sistem pendidikan negara kini, pendekatan pengajaran
dan pembelajaran berinovatif berpusatkan pelajar turut diberikan keutamaan bagi meningkatkan tahap

7

7

JURNAL STEM IPG KSM
2021

penerimaan ilmu pengetahuan yang disampaikan di samping meningkatkan kebolehpasaran pelajar
lepasan pendidikan tinggi (Unit Perancang Ekonomi (EPU), 2015). Hal ini kerana, laporan awal (Pra)
Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia (2013) menunjukkan bahawa kaedah pengajaran dan
pembelajaran tradisional yang berpusatkan guru didapati tidak lagi berkesan. Justeru, guru perlu gigih
berusaha melaksanakan aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang menarik berserta penglibatan pelajar
secara menyeluruh.

Oleh hal yang demikian, bagi melengkapkan bakal guru dengan pengetahuan tentang kemahiran
merancang serta melaksanakan aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang berinovasi, IPG wajar memberi
pendedahan awal berkaitan dengan kemahiran tersebut terlebih dahulu. Para pensyarah di IPG juga perlu
memupuk budaya inovasi dalam pengajaran dan pembelajaran supaya menjadi teladan yang baik kepada
bakal guru.

Sehubungan dengan itu, kemajuan teknologi dan maklumat didapati turut membantu para siswa siswi
guru IPG mengintegrasikan inovasi bagi menyesuaikan pedagogi pengajaran, kurikulum dan sokongan
pembelajaran. Selaras dengan naik taraf IPG sebagai institusi pendidikan tinggi bertaraf universiti,
pengurusan pengetahuan merupakan kompetensi teknologi maklumat yang perlu dibangunkan (Yeh et al.,
2012) bagi melancarkan proses inovasi pengajaran dan pembelajaran.

PERNYATAAN MASALAH

Pengaplikasian pengurusan pengetahuan dalam membangunkan inovasi (Budiarta, 2015; Fidalgo-Blanco,
Sein-Echaluce & García-Peñalvo, 2015; Blass & Hayward, 2014 dan Cronin & Davenport, 2000) dalam
bidang pendidikan diakui keberkesanannya dalam kajian-kajian lepas. Namun, keberkesanannya tidak
dapat dilihat lagi di negara kita Malaysia dalam konteks Institut Pendidikan Guru (IPG).

IPG merupakan satu cabang institut pengajian tinggi di Malaysia yang berperanan penting dalam
melahirkan bakal guru yang akan merealisasikan hasrat Malaysia. Selaras dengan usaha
mempertingkatkan kualiti pendidikan guru, mentransformasikan IPG merupakan fokus utama oleh KPM.
Selain itu, negara memerlukan guru yang berkualiti bagi mempraktikkan kepelbagaian aktiviti semasa
sesi pengajaran dan (IPGM, 2011). Hal ini akan membuka peluang kepada siswa siswi guru agar berfikir
secara kreatif dan kritis terutamanya dalam aspek merancang kepelbagaian aktiviti pengajaran dan
pembelajaran mereka. Setiap kepelbagaian aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang dihasilkan
merupakan pengalaman baharu yang berupaya menambah pengetahuan serta meningkatkan kemahiran
mengajar guru. Langkah proaktif ini seiring dengan dapatan kajian oleh Yeh, Yeh dan Chen (2012) yang
menyatakan bahawa kepelbagaian dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran dapat meningkatkan
kemahiran guru secara khusus di samping meningkatkan pencapaian murid di sekolah. Pernyataan ini
telah dibuktikan kesahihannya oleh Chawla dan Lenka (2015) yang mendapati bahawa aktiviti pengajaran
dan pembelajaran yang pelbagai dapat menyumbang kepada penjanaan inovasi dan kreativiti di institut
pendidikan tinggi.

Dalam usaha meningkatkan penghasilan inovasi, Kementerian Kewangan Malaysia telah
memperuntukkan dana khas untuk pembangunan ilmu dan penyelidikan. Namun demikian, dana ini
semakin berkurangan dari tahun ke tahun. Lanjutan daripada itu, latihan serta kursus-kursus STEM yang
menjadi saluran ilmu pengetahuan berkurangan. Pada masa yang sama, sumber pengetahuan menjadi
terhad. Oleh hal yang demikian pengurusan pengetahuan perlu dilaksanakan bagi menguruskan segala
pengetahuan yang dimiliki oleh siswa siswi guru bagi meningkatkan penghasilan inovasi di peringkat
IPG. Dengan meneliti permasalahan ini di IPG, pengubal dasar dan kurikulum dapat mengadaptasikan

8

8

JURNAL STEM IPG KSM
2021

dapatan yang diperolehi bagi merangka satu sistem pengajaran dan pembelajaran yang dapat memupuk
budaya inovasi dan kreativiti dalam kalangan bakal warga pendidik negara dan bangsa.

Berdasarkan tinjauan literatur yang telah dilakukan oleh pengkaji, masih belum ada kajian yang mengkaji
hubungan di antara pengurusan pengetahuan dan inovasi pengajaran dan pembelajaran di IPG, Malaysia.

TUJUAN KAJIAN

Kajian ini adalah bertujuan untuk mengenal pasti hubungan di antara pengurusan pengetahuan dan
inovasi pengajaran dan pembelajaran dalam kalangan siswa siswi guru aliran STEM di Institusi
Pendidikan Guru Malaysia.

PERSOALAN KAJIAN

Kajian ini dilaksanakan bagi menjawab persoalan kajian yang dibentuk iaitu:
ii)) SejauShemjaaunhamkaanhahkuabhuhnugbaunnagnatnariaapnetanrgaupreunsagnurpuesnagneptaehnugaentahduananindoavnaisniopveansgiapjeanragnajdaarannpdeamnbelajaran dalam

kalanpgeamnbseilsawjaarasnisdwailagmurukaallainragnanSTsiEswMa dsiisIwnistgituursui aPleirnadnidSiTkaEnMGduiruInMstiatulasyisPiae?ndidikan Guru
Malaysia?

TINJAUAN LITERATUR

Kemunculan inovasi sebagai penggerak utama ekonomi telah mengalihkan fokus utama kebanyakan
organisasi kepada pemerolehan dan pengeksploitasian sumber-sumber yang dapat menghasilkan
pengetahuan baharu (Gressgard et al., 2014). Pengetahuan dikenal pasti sebagai satu sumber utama yang
perlu diuruskan dengan sistematik bagi menghasilkan produk dan perkhidmatan yang baharu (Bukowitz
et al., 2004; Sedziuviene & Vveinhardt, 2009). Di samping itu, pengetahuan yang ideal mampu
mempengaruhi pembangunan inovasi (Budiarta, 2015; Fan et al., 2009; Gubbins & Dooley, 2013;
Honarpour et al., 2012; Muda & Yusof, 2015; Noruzy et al., 2013; Rahim et al., 2013) dalam sesebuah
organisasi. Walau bagaimanapun, kajian oleh Ferraresi (2012) mendapati pengurusan pengetahuan tidak
mempengaruhi inovasi secara langsung tetapi ia memberi pengaruh tidak langsung melalui orientasi
strategik. Dalam hal ini, Von Krogh, Nonaka dan Rechsteiner (2012) menyatakan bahawa pengetahuan
baharu yang digunakan akan menggalakkan proses pembelajaran di samping memberangsangkan
perubahan tingkah laku terhadap penghasilan inovasi.

Keberkesanan pengurusan pengetahuan dalam pembangunan inovasi telah diketengahkan sejak tahun 90-
an lagi. Menurut Demarest (1997), pengurusan pengetahuan disebar luaskan apabila didapati inovasi
dipengaruhi oleh penjanaan pengetahuan baharu. Donate dan Sánchez de Pablo (2014) pula menyatakan
bahawa pengurusan pengetahuan dilaksanakan secara meluas kerana keberkesanan proses pemindahan
serta pengaplikasian pengetahuan. Sehubungan itu, sumber pengetahuan yang diperoleh dalam kalangan
ahli organisasi sahaja tidak mencukupi bagi membangunkan inovasi yang berdaya saing. Malah, identiti
sebagai organisasi inovatif hanya dapat dicipta jika budaya positif pemerolehan pengetahuan dan
informasi luaran dipupuk dalam kalangan ahli organisasi (Hall, 2013; Gressgård et al., 2014; Piening &
Salge, 2015). Oleh yang demikian, pengurusan pengetahuan yang menyeluruh harus dilaksanakan bagi
memperoleh pengetahuan dari dalam dan luar organisasi untuk menghasilkan inovasi. Tambahan lagi,

9

9

JURNAL STEM IPG KSM
2021

organisasi yang mengaplikasikan pengurusan pengetahuan secara menyeluruh, bakal menjadi peneraju
dalam tingkah laku piawai serta polisi baharu yang terhasil daripada usaha inovasi (Noruzy et al., 2013).

Inovasi dalam sektor pendidikan dipercayai membawa kecemerlangan kepada institusi pendidikan di
peringkat antarabangsa. Ini adalah disebabkan oleh peningkatan kualiti perkhidmatan yang dipengaruhi
oleh inovasi yang dihasilkan. Oleh hal yang demikian, taraf institusi pendidikan meningkat dan
mempengaruhi kadar kemasukan pelajar luar negara (Danjuma & Rasli, 2012). Namun demikian, usaha
memperkenalkan inovasi dalam sektor pendidikan tidak mencukupi bagi menggalakkan satu budaya
inovatif dalam kalangan warga pendidik. Institusi pendidikan wajar mengenal pasti faktor yang dapat
membantu dalam mempertingkatkan pengadaptasian inovasi dalam pengajaran dan pembelajaran. Hariri
dan Roberts (2015) ada mencadangkan penggunaan pengetahuan baharu daripada Internet bagi
menghasilkan kelainan dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran.

Lazimnya, pengetahuan baharu boleh dijana melalui pengurusan pengetahuan. Pengetahuan baharu yang
terhasil diserasikan pula dengan objektif institusi pendidikan bagi mencapai matlamat yang diharapkan
melalui gabung jalin inovasi. Ini dapat mengukuhkan keupayaan institusi pendidikan dalam
mempertahankan daya saing organisasi (Carneiro, 2000; Mohayidin et al., 2007). Secara terperinci, daya
saing dapat dipertahankan apabila pengetahuan baharu yang dihasilkan meningkatkan prestasi serta
kualiti institusi pendidikan. Ini telah dibuktikan oleh Budiarta (2015) yang menyatakan bahawa
pengurusan pengetahuan dan harta intelek menyumbang secara langsung terhadap prestasi institut
pendidikan tinggi. Ini adalah disebabkan oleh kesan efektif pengurusan pengetahuan yang mampu
mendorong warga pendidik mempelajari serta mengadaptasi perkara yang baharu di institut pendidikan
tinggi. Selain itu, Indiyati (2015) pula menyatakan bahawa pengurusan pengetahuan memberi peluang
kepada semua warga pendidik institut pendidikan tinggi berkongsi pengetahuan secara berpusat bagi
meningkatkan keupayaan daya kreativiti dan inovatif di dalam tugas harian mereka.

Hasil kajian ke atas 5074 siswazah yang telah tamat pengajian pada tahun pengajian 1999/2000 di
Sepanyol mendapati bahawa pengurusan pengetahuan dan inovasi merupakan kompetensi yang perlu
dibangunkan di dalam diri pelajar sepanjang tempoh pengajian mereka (Conchado, Carot & Bas, 2015).
Pelbagai inovasi seperti kursus, projek penyelidikan, bahan bantu mengajar dan kurikulum terbaharu
dibangunkan dalam pengajian tinggi bagi mempertahankan daya saing institusi (Al-Husseini, 2015; Blass
& Hayward, 2014). Di samping itu, Vila (2012) telah mengenal pasti bahawa kaedah pengajaran dan
pembelajaran merupakan faktor utama yang menyumbang ke arah pembangunan inovasi dalam
pendidikan tinggi di Sepanyol. Grenier (2013) pula berpendapat bahawa inovasi dalam pendidikan bukan
sahaja bergantung pada mengaplikasikan teknologi terbaharu semata-mata. Malah, pengaruh amalan
pengajaran dan pembelajaran berinovatif turut memberi impak terhadap kualiti pendidikan dan inovasi
pendidikan yang dimaksudkan.

Lanjutan itu, McIver et al. (2015) menyarankan institusi pendidikan memilih kaedah pengajaran dan
pembelajaran yang inovatif berdasarkan struktur pengetahuan objektif pembelajaran. Peruntukan berjuta-
juta ringgit diberi bagi tujuan penambahbaikan terhadap kualiti pengajaran dan pembelajaran dalam
pendidikan tinggi. Peruntukan ini diberi supaya kaedah pengajaran dan pembelajaran yang inovatif dapat
memberi impak yang signifikan terhadap hasil pembelajaran (Gannaway et al., 2013). Organisasi
disarankan membuat pelaburan ke atas individu yang boleh mencetuskan idea inovasi (Ologbo & Nor,
2015; Budiarta, 2015). Selain itu, individu yang dikenal pasti ini, mampu membantu ahli yang lain bagi
memperoleh kaedah baharu untuk menyelesaikan masalah dan melibatkan diri secara aktif dalam aktiviti
berinovatif (Al-Husseini & Elbeltagi, 2015). Dalam konteks pendidikan tinggi, Fidalgo et al. (2015)
mendapati bahawa warga pendidik dapat mengubah pengetahuan tasit yang terselindung dalam diri
individu kepada pengetahuan eksplisit melalui aktiviti pengajaran dan pembelajaran bagi merealisasikan

10

10

JURNAL STEM IPG KSM
2021

pembangunan inovasi pendidikan. Inovasi pengajaran dan pembelajaran ini dapat dipertingkatkan jika
pengetahuan baharu yang dihasilkan disebarkan secara menyeluruh melalui kemudahan teknologi
(Grenier, 2013).

Dalam konteks pendidikan guru pula, Turcsányi-Szabó (2012) menegaskan bahawa inovasi pengajaran
dan pembelajaran di IPG dapat memberi rangsangan yang positif terhadap keupayaan siswa siswi guru
dalam menghadapi cabaran mendidik generasi moden yang akan datang. Budiarta (2015) mengenal pasti
pengaruh positif antara pengurusan pengetahuan dengan inovasi dalam satu kajian bertempat di satu
universiti pendidikan guru Medan, Indonesia. Hasil kajian menunjukkan bahawa pengurusan
pengetahuan berperanan penting apabila pengetahuan tasit digunakan sebagai idea utama bagi melakukan
inovasi terhadap pengajaran dan pembelajaran.

Sebagai tambahan, Turcsányi-Szabó (2012) turut berpendapat bahawa inovasi dalam pendidikan guru
dapat diperkukuhkan lagi melalui teknologi web. Mengaplikasikan teknologi ini dapat menggalakkan
penjanaan pengetahuan dan perkongsian pengetahuan bagi melakukan penambahbaikan dalam proses
pengajaran dan pembelajaran. Tambahan lagi, penggunaan teknologi dalam pengajaran dan pembelajaran
dapat membantu siswa siwi guru dalam merealisasikan pembelajaran berpusatkan murid. Ini turut
disokong oleh Biasutti dan El-Deghaidy (2012) apabila kajian terhadap 27 guru pelatih dari Mesir dan 36
guru pelatih dari Itali menunjukkan penggunaan online wikis dalam pembelajaran di bilik darjah
menggalakkan pengurusan pengetahuan dalam kalangan pendidik dan pelajar. Usaha pengurusan
pengetahuan yang berterusan dapat menghasilkan pelbagai pengetahuan serta idea baharu yang menjadi
pemangkin terhadap pembangunan inovasi dalam pendidikan guru.

Mengetahui keberkesanan pengurusan pengetahuan dalam bidang pendidikan, Chong (2014) telah
mencadangkan satu kerangka pengurusan kualiti dengan menggunakan maklumat serta pengetahuan yang
dikumpul secara sistematik. Kerangka pengurusan ini dibina bagi mempertingkatkan kualiti dan inovasi
dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran di Pusat Latihan Guru Singapura. Sumber pengetahuan
diurus dan digunakan secara bijak bagi menghasilkan outcome yang maksima serta berkualiti tinggi.

Kajian-kajian perbandingan antara pemboleh ubah menunjukkan pengurusan pengetahuan merupakan
penyumbang utama kepada inovasi. Kajian oleh Rahim et al. (2013) menghasilkan satu dapatan yang
membuktikan bahawa pengurusan pengetahuan merupakan pendorong utama bagi membangunkan
inovasi berbanding gaya kepemimpinan dan sikap inovatif ahli organisasi. Dapatan ini pula telah
dibuktikan kesahihannya apabila kajian tersebut diperincikan kepada kesignifikan dalam
mempertahankan daya saing organisasi melalui empat proses pengurusan pengetahuan yang terdiri
daripada pemerolehan/penemuan, penyimpanan, penyebaran dan pengaplikasian (Alavi & Leidner, 2001;
Ferraresi, 2012; Ologbo & Nor, 2015).

METODOLOGI

Kajian ini berbentuk tinjauan dengan menggunakan kaedah kuantitatif. Populasi kajian ini adalah siswa
siswi guru aliran STEM dari Institut Pendidikan Guru, Malaysia. Kaedah persampelan bertujuan
merupakan kaedah persampelan yang menjadi pilihan untuk mengenal pasti bilangan sampel bagi kajian
ini. Kaedah persampelan ini dipilih kerana ia menjimatkan kos dan masa. Seramai 100 siswa siswi guru
aliran STEM dari IPGK Zon Selatan Malaysia di kenal pasti sebagai responden kajian ini.

Instrumen yang digunakan dalam kajian ini ialah borang soal selidik yang terdiri daripada tiga bahagian.
Bahagian A mengandungi empat item latar belakang responden. Bahagian B pula merangkumi 22 item

11

11

JURNAL STEM IPG KSM
2021

berkaitan dengan Pengurusan Pengetahuan. Kesemua item dalam bahagian B diadaptasi daripada Model
Kompetensi Pengurusan Pengetahuan (Supermane et al., 2018). Empat elemen yang terdapat dalam
Model Kompetensi Pengurusan Pengetahuan adalah penjanaan, penyimpanan, pemindahan dan
pengaplikasian pengetahuan. Seterusnya, bahagian C pula merangkumi 9 item berkaitan dengan inovasi
pengajaran dan pembelajaran. Kesemua item dalam bahagian C dibina berdasarkan Inventori Inovasi
Aktiviti Pengajaran dan Pembelajaran (ITLAI) (Supermane & Tahir, 2017).

Skala Likert 5 Mata (tidak pernah, jarang-jarang, kadang-kadang, kerap dan sangat kerap) digunakan
untuk mengukur item-item dalam borang soal selidik. Dapatan kajian rintis dengan nilai Alpha Cronbach
0.96 menunjukkan nilai kebolehpercayaan instrumen kajian yang tinggi. Dapatan ini seiring dengan
Merten (2014) yang menyatakan bahawa nilai Alpha Cronbach yang melebihi 0.70 menunjukkan
kebolehpercayaan instrumen yang tinggi. Analisis korelasi Pearson digunakan bagi mengenal pasti
sejauhmanakah hubungan di antara pengurusan pengetahuan dan inovasi pengajaran dan pembelajaran
dalam kalangan siswa siswi guru aliran STEM di IPG Malaysia. Indeks Pekali Korelasi dalam Jadual 1
menunjukkan julat dan kekuatan hubungan linear di antara dua pemboleh ubah.

IJnatdeurapJlare1dtuaasli1I:ndIenktesrPperektaalsiiKInodreelkassiPekali Korelasi

Julat (+/-) Kekuatan

0.0 – 0.19 Sangat lemah
0.2 – 0.39 Lemah
0.4 – 0.69 Sederhana
0.7 – 0.89 Kuat
0.9 – 1.0 Sangat kuat

Sumber: Frederick, J.G dan Larry, B. W (2004)

Menurut Frederick dan Larry (2004), indeks pekali positif menunjukkan hubungan yang sehaluan dan
indeks pekali negatif pula menunjukkan hubungan songsang.

DAPATAN KAJIAN

Analisis dapatan mennujukkan bahawa terdapat satu hubungan positif yang signifikan di antara
pengurusan pengetahuan dan inovasi pengajaran dan pembelajaran. Kewujudan hubungan di antara
kedua-dua pemboleh ubah kajian dilakukan menggunakan ujian korelasi Pearson. Jadual 2 menunjukkan
dapatan ujian korelasi yang dilaksanakan.

JPaedkuaaJliladK2uoarle2la:sPiePkeanligKuroursealansiPPeennggeutaruhsuaannPdeanngIentaohvuaasni PdeanngIanjoavraasni dPaenngPaejamrabneldaajanrPaenmbelajaran

Pemboleh Ubah Korelasi Pengurusan Inovasi pengajaran
Pearson Pengetahuan dan Pembelajaran
Pengurusan Sig. 0.725
pengetahuan (2-tailed) 1
0.000

*Tahap Kesignifikan p<0.05 12

12

JURNAL STEM IPG KSM
2021

*Tahap Kesignifikan p<0.05 JURNAL STEM IPG KSM
2021

Hhuabsuiln*guTajinaahnkaupKaKot remesliaegslnaiilfuPikieaannrislpoa<in0p.te0uk5rualti menunjukkan bahawa hubungan positif yang wujud adalah satu
korelasi yang diperoleh iaitu r=0.725. Dapatan kajian ini dapat

HhmpueaembsmuiblbneugulakajijntaaiknrakanunKasotpisremewrlaaaenslsaaiilnsuPwiepiaengrnisultoairninugpatelupikrreuaannltgi SumkrTuoeEnsreaMulnnajsdupiikeIynkPagaGnnegtMabhdaauihlpaaaneywrsodailaae.lhhaumbiauimntugeanrni=n0gp.ko7as2it5tki.afnDyaainpnoagtvaawnsiukjpuaedjinagnaadjaianlraiahndasdpaataunt

membuktikan peranan penting pengurusan pengetahuan dalam meningkatkan inovasi pengajaran dan

pembelajaran siswa siswi guru aliran STEMPEdRi IBPIGNMCAalNayGsiAa.N

PpeennggeutrauhsuaannpdenenggetaanhuoabnjeykatinfgdabnerjsatyraatetgePilaEhpRenbBgeIrhNmasCuillAaanNdGeinnAogvNaansipepnejnagjaarjaanrandimdaennspi-edmimbeelnasjiarpanengdui rIuPsGan,
PkMpkMkgttgMkyuueeeuuuuaerraaakknnnraaruulluluuglulggttaaaiireruttyyyddaaiaiatrdsssiiakknnuppssiiiihttgagaajseeeeiiau...aaaffrrnnnuuannnddmmanPPiiuusspddeeeennuuddeiinnnnttkmkmaneuuggggaapngkkbbuueennagetteerrmmtaatauurrggahhnsseeuuhmdduukknnrruaaaaaaouueggallnnnnnbaahhnmmjymmaaeyyppusseeykaaeeiimllkkatnnllnnaaikknaaggggfbllaalluugeeaaanniidddttnnnaaaiibppiiggguuhhnnnerraarruuooooruunnkjaavvsggassenntaarrssyrpaassiissaaamsmsmmiieetwwdeccppeetagaaeeeaa‘‘rrirrPPlnneeaaasspkkggeehpiieaannaassssenwwjjttiinbaarrssddgaagiirrteteheeeaannrhggnnammmnnssagguusffsiaadduooaarrliuuttnnaaalrrliiaammnnnkkaanbbaapplldddeeiiisseeerrinrraaiinaammkknaaoppnnoeegnnvaabbvssattaSSeeaaIIansllPPTTmmnnsiaaiGG..EEjjpeeaape’’MMmmprreSSnaae((nbbjeennnIIagddaaPPccgjssnniiaaaGGaaeejttrrrIIjauujjaaMMaPPaaarnrajjGGddlla,,aanaaaanrr..22dnnlldd00iaaggdmdSSeemm11ssaaeennuu11ennllggnn))naamm..aaggsiippnnnniee,,e-OOenndmppuuiimyyttllieessuueemeebbaannhh,,llehheggeeelwwlaaiisnseeaattaattsjaauummjaaaiiiarr,,kkhhrggreeaaasspauuaanniinnnneaassiiIInnnnnwwPPmmdgggdaaGGibbkkuiaaaaaarssssIIuhhjjttiiaaPPuukksssaallwwGGaaggaaarrhhnnnuuaaii,,
yMDmaaeanpnlgaayytaadstniaiajka.aknnaajibadanahpaaiwntiampdeeidnnaygpuuamrtuibsaaknnognpsekinsegtpeeantdahadueapnnegnatgenhlaadhsaildpaiankteanninaolkvpaajasisaitnipseoenblegahagjaaHirafonankatdroaprnopueprnegmegtbaealallak.jay(r2aa0nn1g2dm)i ayImPanpGgu,
ddpikDmsmdpmdiskmpnniirieaeairessaoseeesoeeepnpnnwwpiinnnnaavvmgagamgattiyggiiaatteeeiintaaassphhpvvtttaggginnitaaaaaaaiin..akttuuhhhnnssiikkkaiirruuuSSlluuaktssaaaaakkeeddkneeajjnnnaaiiaaaiirrjuurraannttillnbiipnnaaaaasnnsnnaeeenmmttgghuukiirrrooiinnlttakkennddlluaaioowceeoorrneevveeehhlmmvvppnniaeaappmaaeeggbtteeMMoopdssnniiaaeinnffssiiehiggnnruuiiggdnlttaaddaddbuuakkoogppaammnpaaemmaarrulllliigrajjiiaaeer,,fiikkppddatummllaaoiaauuaaaansddnnkssllnnllaiiuukummiiiiggnpaanniissosYYuunneeeeeiinpknn,,nlluurrsaaepppptteaappdssiaakkneepkkeesooeeissgdtnnnnaaannffeaabbeijjdnnggggnknnaaee((taeeuua22nnaaarrttsskkhrrnpkk00aaaadeeuuoouaaeaa11hhemmssnnnnannnguu55naanggjuuuaa))gnnattssnnllrauuntyyaappiiupp..enggaaaeeeelppaaannannbbnnmSSssneedhggggaaggnneeaeggeesseepccdggplmmeettiitteaaaaaiaaeeabbnklrreehhhhtttmmuaaaagaaeannuuuuggihhnneeeyyaaaattaatuuammeeaannpnnaiilaarrttk,,ehppaapppnnpddpnaukkeeeeeeiijagajjpprraarrinnssaashbbaniinneeeeddtnnddnaaainncciidcciiiisbbddyyaakkskkiiaiaarrii,,oeiilaaiinkkmmaaahhblnnddneaaiapppp((aadhbbsswwgrrIIppaaeeeeeieennannnaaaabbarrssddHittappaoaattaaiikppaafnngguuovyynnarsseeaanssaaaeiiknnaaiisttaakktiippggttirssotdd,,aa,pieeeeaarjjiifbb22nnttottiip.aauuaaaa00pggussehhnngg11eeeaarllluuiianaa55ttmmiiaaaaknng))nnemmhhnnpp..sddgtiiuuaiiaaPPeeannyyttnaassnnaluueeggaaannaaaiilnnrrnnkann.nn,,uuddnggmmggttkkeey(kkpp2kkeeeeammddpaaee0ppnnniittekkmmeejj1aaggkkgnaannaadd2hhaanniigttyymnnaann)aaaaaauoossdd,,ssariikkyaaddssuiimllbbssooeehhkkaaasaawwrrnnnpaaaayyaggttnnnnggnguaaaaaaii
pmmSeeeentnnegireenugtgsaankhsykauataak,nnadnpbaeapkrhaleuatcawelnemabkeihahrljuabibanenugrnfaoignnkaiunpsdeikpndeodapsipdiaatiditkfiaanpsaaenmngtajuaarranudaeapmnnegnepagleanunlrugduieastappanaehtnuapganehnnakdgsaaiejlnitaaaninhdueioanalnoekvhrdaesaBaint,uifdp.iineaolratvkaassa(i2n0ap1aen5n)gpayejaannrgagunrtuedslaaannh
pgmdmSGgmGdppmlaeleeaerroeeoeemnnnmteennnrebbgnnerjjepbpbaauiikaaugeelleeeennraiisllmamrrssunaaaasaatsjj,,ybbekss((aaarmmaee22aiirrnh,llnaa00aaeeaiinn11pnndjjnndaa33biieayyarrdd))apnpiiaaiikkmmhagnnpeeppateii..pparrnnrwuutaanaaeassllOOnnannsaahttiitaa,k,lluttaeeuuahbbammshhttttjnuieeeeieerrbahhprrppkknnnsdduaaeeeooddellaannrrbnnaaippgggdyynppaggaauuaiaaigaadssttnrrnniittaiuudggiikippssaaipaeedeennddbbsnorrllaeetaabbttsrpddmmaaghhiaaaataauaaggtmmiiitppefrkkwwiaaugaaeeiiiiaaaastt.iannannnkkggmmym,,ppteeaaaaIIeemmeeppanrPPnnnnllaguuiiGGggyydkkdduuuueaapeaapprrnmmssefhhuueeiigenaassbbrrkappgllaannaanuuteeunnnninnfrbmmbggduggppeedaseeeerrkkeeaapttmmttnnaaeenleeaahhppggkkaatmauuaaeessnnpnttddttaaooeiiaaaannkkmllnhhkooaaguuuuappggenneaannjneeiiitnnbbttnnaiauunttaaniihiikknnghhnnttueeggkaaoggammllkkawwlgngaaetaaeehhiikaahttnnaadaggyyssnnnmmaBiihhaassnnnaaueewwppkssggnndrreiaaiijjeeinllbaaakkssbbssoeddrttaaiiootvraaiissnnakllssawweeeiismmiihh(iisnni2ppauuggoo0eenddpdduuvv1nnaiieaarraagg5ddnnuuhhssuu)iigiiddmmnnsappyddiiuaajkkeeeeaaaakkmaannnnnllraaaannajjggbgnnaammnaaaddggjjtniibbaaeuukkdgrraaeelrraaaaaaaggrruunnnnhnnaaii..
pengurusan pengetahuan sebagai strategi yang efektif dalam meningkatkan keberkesanan sumbangan
mereka terhadap prestasi pendidikan guru. RUMUSAN

Kajian pineni gmuerurusapnakpaenngsaettuahiunaisniadtiafnbienrotevraussianpReUunngMtaujUakrSamAneNnddanappaetkmabneglaajmarbaanradnalkamesekluarlaunhgaannhsuibswunagasniswdii
antara

KgahnuuatrbjauiuraannaglpaiirnenaninpgmouSserTiurtusiEfapMnyakapnadenginkgsIauPetatGuathtiMuenlaiaasnhilaadwtyiasfunijabu.iednrotdDeviraauaspsniaattanparenaunnpgkteaaunjjakigrauamnrnueisndnadainnajppupaegetnakmgaembnteaeglhnaauujmaanrnjbauandkrekadnnaagnlakanmebsuienkklotuaivrlauaenshmigappanienrnhiksguiaabsljwuanbraaganahsniadswwadnaii
guru aliran STEM di IPG Malaysia. Dapatan ka1j3ian ini juga menunjukkan bukti empirikal bahawa

hubungan positif yang kuat telah wujud di antara pengurusan pengetahuan dengan inovasi pengajaran dan

13

13

JURNAL STEM IPG KSM
2021

pembelajaran dalam kalangan siswa siswi guru aliran STEM di IPG Malaysia. Dapatan kajian ini turut
dapat mengesahkan keberkesanan cadangan Hariri dan Roberts (2015) yang menyatakan bahawa
pengetahuan yang diperoleh daripada sumber Internet dan kemudahan teknologi lain boleh digunakan
bagi meningkatkan keberkesanan pengajaran dan pembelajaran melalui inovasi.

RUJUKAN

Kementerian Pendidikan Malaysia (2013). Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013-2025. Kuala
Lumpur: Percetakan Nasional Berhad

Institut Pendidikan Guru Malaysia (2011). The New IPG-Learner Centered University. Cyberjaya: IPGM.

Unit Perancang Ekonomi (EPU).(2015). Kertas Strategi 21: Inovasi Pemacu Kejayaan. Putrajaya: Jabatan
Perdana Menteri.

Budiarta, K. (2015). The Role Of Knowledge Management, Human Capital And Innovative Strategy
Toward The Higher Education Institution’s Performance In Indonesia. Information and
Knowledge Management, 5(5), 14–20.

Fidalgo-Blanco, Á., Sein-Echaluce, M. L., & García-Peñalvo, F. (2015). Epistemological And
Ontological Spirals: From Individual Experience In Educational Innovation To The
Organisational Knowledge In The University Sector. Program. 49(3), 266-288.

Blass, E., & Hayward, P. (2014). Innovation In Higher Education; Will There Be A Role For “The
Academe/University” In 2025? European Journal Of Futures Research. 2(1), 1-9.

Yeh, Y. Chu, Yeh, Y. Ling, & Chen, Y. H. (2012). From Knowledge Sharing To Knowledge Creation: A
Blended Knowledge-Management Model For Improving University Students’ Creativity.
Thinking Skills And Creativity. 7(3), 245–257.

Chawla, S., & Lenka, U. (2015). A Study On Learning Organizations In Indian Higher Educational
Institutes. Journal Of Workplace Learning. 27(2), 142–161.

Gressgård, L.J, Amundsen, O., Merethe Aasen, T., & Hansen, K. (2014). Use Of Information And
Communication Technology To Support Employee-Driven Innovation In Organizations: A
Knowledge Management Perspective. Journal Of Knowledge Management. 18(4), 633–650.

Bukowitz, W. R., Williams, R. L., & S, M. E. (2004). Human Capital Measurement. Industrial Research
Institute. May-June, 43–49.

Fan, Z. P., Feng, B., Sun, Y. H., & Ou, W. (2009). Evaluating Knowledge Management Capability Of
Organizations: A Fuzzy Linguistic Method. Expert Systems With Applications. 36(2), 3346–3354.

Honarpour, A., Jusoh, A., & Nor, K. (2012). Knowledge Management, Total Quality Management And
Innovation : A New Look. Journal Of Technology Management & Innovation. 7(3), 22–31.

Muda, M. N., & Yusof, Z. M. (2015). Conceptual Framework For Knowledge Sharing Initiative In
Institution Of Higher Learning To Enchance The Teaching Performance And
14

14

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Innovation. Scientific Journal Of PPI-UKM. 2(1), 10-16.

Noruzy, A., Dalfard, V. M., Azhdari, B., Nazari-Shirkouhi, S., & Rezazadeh, A. (2013). Relations
Between Transformational Leadership, Organizational Learning, Knowledge Management,
Organizational Innovation, And Organizational Performance: An Empirical Investigation Of
Manufacturing Firms. The International Journal Of Advanced Manufacturing Technology. 64(5-
8), 1073-1085.

Rahim, R. ., Salleh, N. ., Ahmad, S. F., & Mustapha, R. (2013). Exploring The Relationship Between
Leadership Style, Knowledge Management Practices, And Innovative Behavior. Proceedings Of
The Colloquium On Administrative Science And Technology. September 22-24. Kuching,
Malaysia: Coast, 499–507.

Ferraresi, A. (2012). Knowledge Management And Strategic Orientation: Leveraging Innovativeness And
Performance. Journal Of Knowledge Management. 16(5), 688–701.

Demarest, M. (1997). Understanding Knowledge Management. Long Range Planning. 30(3), 321-384

Hall, J. A. And H. (2013). Organizational Culture In Knowledge Creation, Creativity And Innovation:
Towards The Freiraum Model. Journal Of Information Science. 40(2), 154–166.

Danjum, I., & Rasli, A. (2012). Imperatives Of Service Innovation And Service Quality For Customer
Satisfaction: Perspective On Higher Education. Procedia - Social And Behavioral Sciences. 40,
347–352.

Hariri, A., & Roberts, P. (2015). Adoption Of Innovation Within Universities: Proposing And Testing An
Initial Model. Creative Education. 6, 186–203.

Carneiro, A. (2000). How Does Knowledge Management Influence Innovation And Competitiveness?
Journal Of Knowledge Management. 4(2), 87–98.

Mohayidin, M. G., Azirawani, N., Kamaruddin, M. N., & Idawati, M. (2007). The Application Of
Knowledge Management In Enhancing The Performance Of Malaysian Universities. Electronic
Journal Of Knowledge Management. 5(3), 301–312.

Indiyati, D. (2015). A Knowledge Management Behavior In Private Colleges. Review Of Integrative
Business & Economics Research. 4(2), 199–207.

Conchado, A., Carot, J. M., & Bas, M. C. (2015). Competencies For Knowledge Management:
Development And Validation Of A Scale. Journal Of Knowledge Management. 19(4), 836–855.

Al-Husseini, S. (2015). Knowledge Sharing Practices As A Basis Of Product Innovation: A Case Of
Higher Education In Iraq. International Journal Of Social Science And Humanity. 5(2), 182–185.

Vila, L. E. (2012). Higher Education And The Development Of Competencies For Innovation In The
Workplace. Management Decision. 50(9), 1634–1648.

Grenier, F. (2013). The Global Educational Challenge: How Canada Can Contribute To Global
Developmental Solutions Through Innovation In Higher Education. Canadian Foreign Policy

15

15

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Journal. 19(3), 354–367.

Ologbo, A. C., & Nor, K. M. (2015). Knowledge Management Processes And Firm Innovation
Capability: A Theoretical Model. Asian Social Science. 11(18), 10–17.

Turcsányi-Szabó, M. (2012). Aiming At Sustainable Innovation In Teacher Education – From Theory To
Practice. Informatics In Education. 11(1), 115–130.

Supermane, S., Tahir, L. M., Ahmad, J., Ali, M. F., & Udin, A. (2018). The development of knowledge
management competency model. International Information Institute (Tokyo). Information, 21(3),
895-906.

Supermane, S., & Tahir, L. M. (2017). Knowledge management in enhancing the teaching and learning
innovation. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 7(6),
721-727

Al-Husseini, S., & Elbeltagi, I. (2014). Transformational Leadership And Innovation: A Comparison
Study Between Iraq’s Public And Private Higher Education. Studies In Higher Education. (June
2015), 37–41.

Alavi, M., & Leidner, D. E. (2001). And Management Review : Knowledge Systems : Management
Knowledge And Foundations Conceptual. Management Information Systems. 25(1), 107–136.

Biasutti, M., & El-Deghaidy, H. (2012). Using Wiki In Teacher Education: Impact On Knowledge
Management Processes And Student Satisfaction. Computers And Education. 59(3), 861–872.

Chigona, A. (2015). Teacher Education Students’ Domestication Of Icts For Teaching And Learning.
Global Learn 2015. 16-17 April. Berlin, Germany:GL, 240–247.

Chong, S., & Chong, S. (2014). Academic Quality Management In Teacher Education: A Singapore
Perspective. Quality Assurance In Education. 22(1), 53-64

Creswell, J. W. (2012). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage
publications.

Darling-Hammond, L. (2000). How Teacher Education Matters. Journal Of Teacher Education. 51(3),
166–173.

Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change. (4th ed.) Amsterdam, New York: Teachers
College Press

Henriksen, D. & Mishra, P. (2015). Introduction To The Special Issue: Creativity, Technology & Teacher
Education. Journal Of Technology And Teacher Education. 23(3), 273-277.

Hussin, H., & Huda, M. Q. (2013). A Conceptual Model Of Information Technology Innovation
Implementation Effectiveness In Higher Education. Proceedings of 5th International Conference
On Information And Communication Technology For The Muslim World (ICT4M). 26-27 Mac.
Rabat, Morocco: IEEE, 1–6.

16

16

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Karavas-Doukas, E. (1995). Teacher Identified Factors Affecting The Implementation Of An EFL
Innovation In Greek Public Secondary Schools. Language, Culture And Curriculum. 8(1), 53.

Liebowitz, J., & Suen, C. Y. (2000). Developing Knowledge Management Metrics For Measuring
Intellectual Capital. Journal Of Intellectual Capital. 1(1), 54–67.

Lifang, L., & Ziling, Q. (2011). On Knowledge Management In Higher Education. Proceedings Of 6th
International Conference On Product Innovation Management (ICPIM). 16 July. Wuhan, Hubei,
China: IEEE, 177-179 .

Nonaka, I. (1991). The Knowledge Creating Company. Harvard Business Review. 69, 96–104.
Nonaka, I., & Rechsteiner, L. (2012). Leadership In Organizational Knowledge Creation : A Review And

Framework. Journal Of Management Studies. 49(1), 240-277.
Nonaka, I., Toyama, R., & Konno, N. (2000). SECI, Ba And Leadership: A Unified Model Of Dynamic

Knowledge Creation. Long Range Planning. 33(1), 5–34.
Tippins, M. J. (2003). Implementing Knowledge Management In Academia: Teaching The Teachers.

International Journal Of Educational Management. 17(7), 339–345.
Turk, El. S., & Cherney, I. (2016). Administrators’ and Faculty’s Perceived Online Education Barriers

and The Role of Transformational Leadership at a US University in Lebanon. Creighton Journal
of Interdisciplinary Leadership. 2(1), 15-31.

17

17

JURNAL STEM IPG KSM
2021

STEM DI HATIKU 4.0: MENDUKUNG PPPM 2013-2025,
MELESTARIKAN PENDIDIKAN STEM DI SEKOLAH

Salina Shuib1 ([email protected])
Ruzita Sungep1 ([email protected])
Nurul Huda Kasim1 ([email protected])

Syeikh Abdul Ghani, Bidor, Perak

ABSTRAK

Kertas penyelidikan ini membincangkan program STEM Di Hatiku 4.0 dalam mendukung Pelan
Pembangunan Pendidikan Malaysia (PPPM) 2013-2025 ke arah melestarikan pendidikan STEM di
sekolah. Skop kajian ini melibatkan impak program terhadap minat kerjaya STEM murid serta
pengetahuan dan kemahiran guru melaksanakan PdP STEM. Penyelidikan ini menggunakan reka bentuk
kajian tindakan yang melibatkan murid dan guru di SMK Syeikh Abdul Ghani. Intervensi program
dilaksanakan dalam tempoh dua tahun iaitu dari tahun 2018 hingga 2020. Impak program ini terhadap
minat kerjaya STEM diukur menggunakan Ujian Psikometrik : Inventori Minat Kerjaya. Manakala,
persepsi guru terhadap tahap pengetahuan dan kemahiran guru dalam melaksanakan PdP STEM diukur
menggunakan soal selidik Pelaksanaan STEM di Sekolah. Dapatan kajian menunjukkan terdapat
peningkatan sebanyak 4.28% dari segi minat kerjaya STEM dalam kalangan murid. Manakala
pengetahuan guru mengenai PdP STEM meningkat 3.36 pada tahun 2018 ke 3.86 pada tahun 2020.
Selain itu, kemahiran guru melaksanakan PdP STEM meningkat daripada 3.53 kepada 3.92 bagi tempoh
kajian yang sama. Justeru, penerapan PdP integrasi STEM di sekolah secara berterusan membantu
meningkatkan minat murid memilih bidang STEM serta memperbaiki amalan pedagogi guru yang lebih
baik. Implikasinya, PPPM 2013-2025 yang disambut baik oleh pihak sekolah dapat memberi impak yang
positif dalam keberhasilan murid serta melahirkan guru yang dipersiapkan dengan pendidikan revolusi
4.0.

Kata kunci: STEM Di Hatiku, PPPM 2013-2025, Pendidikan STEM, Inisiatif Sekolah

PENGENALAN

Pendidikan STEM di Malaysia amat dititik beratkan sebagai usaha melahirkan tenaga profesional STEM
yang umum mengetahui menjadi penggerak Revolusi Industri 4.0. Pendidikan STEM dipercayai mampu
mentransformasikan pemikiran murid menjadi lebih kreatif, kritis serta melatih kemahiran murid dalam
perspektif bidang pekerjaan STEM dalam konteks penyelesaian masalah seharian. Justeru, secara tidak
langsung ianya suatu inisiatif bagi melahirkan generasi baru yang bakal mencipta inovasi baru dan
pelbagai teknologi bagi kegunaan masyarakat sejagat. Seterusnya, ia bakal memacu ekonomi negara dan
menjadikan negara kekal kompetitif dalam persaingan ekonomi global.

Kerangka Konseptual Pendidikan STEM menjadi dasar dalam merangka program pembudayaan STEM
dan memastikan kelestarian pendidikan di sekolah. Berdasarkan kerangka konseptual ini, di peringkat
pendidikan menengah rendah, potensi murid dipertingkatkan dengan pembinaan dan pembangunan
kemahiran STEM melalui aktiviti penganalisisan isu tempatan serta global dan penyelesaian masalah.

18

18

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Sementara itu, di peringkat pendidikan menengah atas pula, pendidikan STEM memfokuskan pada
aktiviti pengukuhan dan pengayaan kemahiran STEM melalui aktiviti yang boleh mempamerkan konsep
STEM pada peringkat tinggi (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2016).

Rajah 1 : Kerangka Konseptual Pendidikan STEM
Berdasarkan kerangka konseptual ini gerak kerja pelestarian pendidikan STEM di sekolah dapat
dilaksanakan dan memberi fokus kepada guru sebagai pelaksana dapat meningkatkan pengetahuan
sebagai pengantaraan pendidikan STEM serta keberhasilan murid dalam membina kesediaan dan minat
terhadap STEM.

TINJAUAN LITERATUR
Kementerian Pendidikan Malaysia telah mengambil langkah ke hadapan dengan menyenaraikan 100
inisiatif utama termasuklah menekankan inisiatif pendidikan STEM dalam Pelan Pembangunan
Pendidikan 2013-2025 (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2013, 2015, 2016). Hal ini demikian bagi
menyahut cabaran dalam transformasi sistem pendidikan agar negara mampu mencapai status negara
maju. Pada tahun 2012 bertitik tolak dari Laporan dan Strategi Mencapai Polisi 60:40, elemen dalam
pendidikan STEM diperkenalkan oleh KPM yang meliputi pengetahuan, kemahiran dan nilai yang
terkandung dalam Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR), Kurikulum Bersepadu Sekolah
Menengah (KBSM) dan Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) (Kementerian Pendidikan
Malaysia, 2016b).
Pendidikan STEM di Malaysia bermula dari peringkat pendidikan awal, rendah, menengah rendah dan
menengah atas, pendidikan tinggi sehinggalah ke peringkat industri. KPM menekankan pendidikan
STEM dengan menggalakkan pengintegrasian STEM dalam PdP, bagi menggalakkan pelibatan murid
dalam bidang STEM (Ahmad Zamri Khairani, 2017). Integrasi STEM dalam PdP disarankan supaya
dilakukan dalam satu unit pembelajaran di dalam kelas mahupun aktiviti STEM berkaitan di sekolah. Di

19

19

JURNAL STEM IPG KSM
2021

peringkat menengah rendah, fokus PdP STEM adalah untuk membangun dan membina kemahiran STEM
dalam mempertingkatkan potensi murid melalui aktiviti penganalisisan isu tempatan serta global dan
penyelesaian masalah (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2016). Pengenalan pendidikan STEM di
sekolah juga bagi meningkatkan minat murid dalam strategi pengajaran yang baru dan pemantapan
kurikulum yang menggabungkan kemahiran berfikir aras tinggi.

Peneguhan pendidikan STEM di sekolah dapat dilihat dengan gerak kerja berterusan yang digariskan
dalam PPPM 2013-2025. Menerusi PPPM 2013-2025 pelaksanaan pendidikan STEM dilaksanakan dalam
tiga fasa:
• Gelombang 1 (2013 - 2015): pengukuhan kualiti pendidikan STEM dimulakan melalui peneguhan
kurikulum, pengujian dan latihan guru, dan penggunaan model pembelajaran pelbagai mod
• Gelombang 2 (2016 - 2020): kempen dan kerjasama dengan badan- badan berkaitan dilaksanakan untuk
menarik minat dan kesedaran masyarakat dalam STEM
• Gelombang 3 (2021 - 2025): STEM akan dianjak ke arah kecemerlangan melalui peningkatan
keluwesan operasi.
(Kementerian Pendidikan Malaysia, 2016)

Pendekatan PdP yang mengintegrasikan STEM akan menggalakkan murid bertanya dan meneroka
persekitaran melalui inkuiri dan menyelesaikan masalah yang berkaitan dengan dunia sebenar ke arah
membudayakan amalan STEM (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2016b). Sarjana berpendapat PdP
STEM adalah sesuai dijalankan secara pembelajaran berasaskan projek (PBP) (Ahmad Zamri Khairani,
2017). Ini kerana PBP menepati kriteria yang dianjurkan oleh matlamat PdP STEM kerana boleh
dijalankan secara inkuiri. Secara amnya, pembelajaran secara konvensional berdasarkan buku teks hanya
dapat membina pengetahuan dan kemahiran yang terpencil tanpa pembinaan konteks dan makna kepada
murid . Berbeza dengan pendekatan tersebut, dalam PBP aktiviti penyiasatan dimulakan dengan murid
membuat pemerhatian terhadap persekitaran yang akan membantu mereka membina soalan terhadap
situasi-situasi melalui proses pemerhatian. Guru pula bertindak sebagai pembantu murid untuk menjana
soalan utama (driving question) yang menjadi asas penyiasatan murid dalam sesuatu projek Justeru itu,
dengan pendekatan pembelajaran berasaskan projek akan berlaku perubahan dalam persekitaran
pembelajaran yang dahulunya guru bertindak sebagai sumber segala pengetahuan dalam PdP.

Dari sudut pelaksanaan PdP integrasi STEM dalam Kementerian Pendidikan Malaysia, telah
memperkenalkan program STEM Excecutive Consultation (STEMEC) iaitu program yang membimbing
kepimpinan sekolah untuk memimpin guru-guru melaksanakan PdP STEM secara meluas (Kementerian
Pendidikan Malaysia, 2019). Dibawah program ini penekanan terhadap pengintegrasian konsep S,T,E
dan M secara melintang dan menegak dibudayakan di sekolah. Integrasi melintang melibatkan gabungan
beberapa subtopik dalam subjek STEM dan bukan STEM yang disepadukan melalui satu projek yang
sesuai bagi menyelesaikan masalah yang autentik. Integrasi STEM secara melintang pula melibatkan
integrasi subjek merentas tingkatan. Hal ini dijelaskan lagi dalam kerangka PBL STEMEC iaitu IDEAL.
IDEAL merupakan singkatan bagi teras utama yang diterapkan dalam PBL iaitu I ( Interdisiplin), D
(Dunia Sebenar), E (Engineering), A (Autonomi murid) dan L (Liputan Kurikulum). Secara ringkasnya
menurut model IDEAL ini setiap PBL integrasi STEM yang dirancangkan haruslah mengintegrasikan
STEM secara integrasi melintang dan menegak dengan dimulai dengan Driving Questions yang
menggerakkan pemikiran murid ke arah penyelesaian masalah dunia sebenar dan relevan dalam
kehidupan murid. Penyelesaian malah yang dihasilkan murid menggunakkan konsep design thinking
dalam bidang kejuruteraan (Engineering). Seterusnya autonomi murid amat ditekankan dalam model ini
iaitu murid dalam kumpulannya tersendiri berusaha menentukan kaedah penyelesaian masalah yang
dirasakan sesuai disamping guru sebagai pemudahcara sesi pembelajaran. Seterusnya, guru perlu
memastikan konsep STEM yang diterapkan mestilah terkandung dalam kurikulum.

20

20

JURNAL STEM IPG KSM
2021

METODOLOGI

Kajian ini menggunakan kaedah kajian tindakan dengan merujuk kepada model kajian tindakan Kurt
Lewin (1946). Model ini mengandungi empat kitaran iaitu-merancang, melaksana, memerhati dan
mereflek. Pelaksanaan kajian melibatkan guru dan murid di SMK Syeikh Abdul Ghani, Bidor Perak.
Tempoh pelaksanaan kajian adalah selama dua tahun dengan langkah pertama melibatkan refleksi bagi
kekurangan atau masalah yang wujud berkaitan pelaksanaan pendidikan STEM di sekolah seterusnya
diteruskan dengan fasa perancangan, pelaksanaan dan pemerhatian. Refleksi akhir pula bagi meninjau
kesan program terhadap minat kerjaya STEM murid dan peningkatan profesionalisme guru.

Langkah pertama- Refleksi

Refleksi dilakukan berdasarkan sub-modul 1.2 bagi kerangka Transformasi Sekolah 2025 (TS25) iaitu
guru-guru menjawab soal selidik Teachers’ Voice (toolkit 1.1) yang telah dilaksanakan pada Mei 2018.
Dapatan menujukkan guru-guru masih memerlukan berpendapat pemimpin sekolah perlu menggerakkan
warga sekolah dalam suatu program yang terancang ke arah transformasi sekolah. Selain itu, dapatan
tinjauan awal menerusi soal selidik dalam kalangan murid menunjukkan hanya 45.8% murid faham
mengenai pelaksanaan STEM di sekolah.

Langkah kedua- Perancangan

Kepimpinan sekolah merancang pelbagai inisiatif dalam memastikan pelaksanaan pendidikan STEM
dapat dilaksanakan secara terancang di sekolah. Pengenalan bagi PdP integrasi STEM secara intensif dan
tersusun diperkenalkan pada tahun 2019 dan 2020. Jadual 1 menunjukkan bilangan projek integrasi
STEM yang dijalankan secara pembelajaran berasaskan projek pada tahun 2019 dan 2020 di bawah
program STEM Di Hatiku.

JIJnaaddstuuraaullm11e:nInksatjriuamnednaknakjiaaenddaahnaknaaelidsaish daantaaliskiasjidaanta kajian

Tahun Projek PBL Sasaran Subjek Integrasi Subjek Integrasi
STEM
Melintang Menegak

2019 Newsletter Obesiti Murid Sains, Matematik, Sains Tingkatan 3
2020 Makanan Sihat Tingkatan 2
Bahasa Melayu
Murid
Tingkatan 4 Sains Rumah Tangga, Sains Tingkatan 4

Sains, Pendidikan

Kesihatan

Pembersihan Air Murid Sains, Matematik Sains Tingkatan 3
Tingkatan 2

Tayammum Murid Pendidikan Islam. Pendidikan Islam
Tingkatan 2
Sains, Matematik Tingkatan 3

Projek Lampu Murid RBT, Sains, Matematik Sains Tingkatan 2
JURNAL STEM IPG KSM
Elektronik Tingkatan 3 2021

Green Wall Murid 21 Lanskap dan Nurseri, Sains Tingkatan 5
Tingkatan 4 Sains, Matematik

Langkah ketiga- Pelaksanaan

Proses pelaksanaan PdP STEM pula disambut o2l1eh guru-guru untuk disampaikan Jadual 2 pula

menunjukkan tarikh pelaksanaan program pembangunan profesional guru dalam melaksanakan PdP
STEM secara PBL pada tahun 2019 dan 2020. Pelaksanaan program melibatkan pengurusan tertinggi
dalam kurikulum melibatkan Pengetua, Penolong Kanan 1 (PK1), Guru Kanan Mata pelajaran (GKMP),
Ketua Panitia (KP) dan guru-guru mata pelajaran. Pelaksanaan program juga mengikut garis panduan

JURNAL STEM IPG KSM

JURNAL STEM IPG K2S02M1

Green Wall Murid Lanskap dan JUNuRrsNeAri,L SSSTaaiiEnnssMTTiiInnPggkkGaattKaa22nnS00552M211
Green Wall MTiungrikdatan 4 SLainnssk,aMp atdeamnatiNk urseri,
Tingkatan 4
Sains, Matematik

Langkah ketiga- Pelaksanaan

Langkah ketiga- Pelaksanaan
Proses pelaksanaan PdP STEM pula disambut oleh guru-guru untuk disampaikan Jadual 2 pula

mPreonsuesnjupkeklaknsatnaraiaknh PpdelPakSsaTnEaMan pruolagradmisapmebmubt anogleuhnagnurpur-ogfuersuionuanltugkurudisdaamlapmaikmanelaJkasdaunaalka2n pPudlPa
SmTeEnuMnjusekckaarna tPaBriLkhpapdealaktashaunnaa2n01p9rodgaranm20p2e0m. bPaenlgakusnaannaapnropfreosgioranmal mguerluibadtaklaanmpemnegluarkussaannaktearntinPgdgPi
dSaTlEamMksuerciakrualuPmBLmepliabdaatktanhuPnen2g0e1t9uad, aPnen2o0l2o0n.g PKealankasnan1a(aPnKp1r)o,gGraumru mKealnibaantkManatapepneglaujraursaann(GteKrtiMngPg)i,
Kdaeltauma kPuarniiktiualu(mKPm)edliabnatgkuanruP-geunrguetmuaa,taPepneolalojanrganK. aPnealnak1sa(nPaKa1n),pGrougrruamKajnuagna Mmaetnagpikeulatjagraarnis(GpaKnMduPa)n,
pKreotguraamPatnriatniasf(oKrmP)asdi asnekgoulrauh-gmureulibmatakta npepleamjairmanp.inPeplearktseanngaaahnanpraotgauramdikjeungaalimsenbgagikaui t MgaidridslepaLnedaudaenr
Tpreoagmram(MtLraTn)sfoyramngasibesretkaonlgaghunmgejaliwbatbkamn epmembiimmbpiinng pgeurtreun-gauhruansaetratau kdiuknejnuanlgi sbeibmabgianigMbiderdklealaLeyaadnegr
dTielakmuk(aMnLoTle)h ypaenggawbaeirStaInCg+guPnPgDjaBwaatbanmg Pemadbainmgbdinagn Pgeunrsuy-agruarhu Ksaenrtaan kInusntijtuuntgAmbiimnubdindginbBearkia.la yang

JdJaaidldauukalau2lk:2aPnelaoklseahnapaengparwogaraimSIpCem+bPanPgDunaBnaptraonfegsiPonaadlaisnmge dan Pensyarah Kanan Institut Aminuddin Baki.

guru di bawah program STEM Di Hatiku

JPadeulaalk2s:aPnealaaknsapnaraongprraomgrapmempebmabnagnguunnaann pprroofefseisoinoanlisamliesmguerugduirbuawdaihbparowgarahmpSrToEgMraDmi HSTatEikMu Di Hatiku
Fokus program Nama aktiviti Pengisian Pelibatan Tarikh

PembaFnogkuunsanprogram 1) NaCmoaacahkintigv&iti 1. PelakPsaennagainsianCM oleh PenPtaedlibbiar tandan 24 TarFikehbruari
1) MM(CCoeeMannctt)oohrriniinnggg& PP1la.eennngggkPeeaetthuula-aalkasnagnkaaahn sebbsCeeirrMddCaaMssaa.rrokkleaannh PGeKnMtadPb(iGr 8) dan 224019 Februari
PPPdaerroolmaffmeebssaiiSnoogTnnuaaEnllMiiassnmmee Guru l2a.ngPkKah1-lamngeklaakhssaensaikCanM. CM GKMP (G8) 2019
Guru (CM) k2e. paPdKa1KemtuealaPkasnaintiaak(aKnP)CM
3ke. pPadealaKkseatnuaaaPnanPitBiaL(KSPT)EM 16 Julai 2019
dalam STEM 2) Bengkel STEM 3P.ascPaelPaKksPanaan PBL STEM PK1 dan KP 16 Julai 2019
2) Bengkel STEM 1P.asPceangPeKnPalan PdPc STEM PK1 dan KP
23 Jun 2020
3) PLC STEM 1. Pengenalan PdPc STEM MLT STEMEC 23 Jun 2020
3) PLC STEM
2. Bengkel STEMEC MLT STEMEC 17 Februari
210719 Februari
2. Bengkel STEMEC Guru-guru 280A1p9ril 2019
8 April 2019
3.Bengkel Profesionalisme GSTuEruM-guru
3G.uBreunSgTkeElM Profesionalisme 12 April 2019
Guru STEM GSTuEruM-guru 12 April 2019

SGTuEruM-guru 9 Januari 2020
9 Januari 2020
GSTuEruM-guru
Dilaksanakan
4. Bengkel PBL STEMEC SSSStGSSGGeMTMTMMuuurlEErrriKKKKuuubMM---aSSgggBBtAAuuuiiddrrrGGuuuoorr & sDbseeeiccrlaaaterrkraasuasnaank:an
& •berte1ruAsapnr:il
• 120A1p9ril
42.020Bengkel PBL STEMEC • 22031J9ulai
• 22301J9ulai
120.P2e0rancangan Program Gteurlriubat STEM • 210319
• S12S03eepp1t9teemmbbeerr
S1.TPEerManEcCangan Program SGASMMubrdKKuul SSSGyyTheeEiiakkMnhhi • 21061O9ktober
dAabndSulMK BGihdaonri • 12601O9ktober
2S.TPEeMlaEksCanaan PBL STEM • 220A1p9ril
• 220A2p0ril
23.. PPeelanktaskansiaraann PABuLteSnTtiEkMdan dan SMK Bidor • 21072J0un
3P.BDPentaksiran Autentik dan • 17 Jun
4P.BDPelibatan murid dalam
4ak. tivPietiliSbTatEaMn kmokuurridikulduamlam
5ak. tivPietimSaTnEtaMpankokpuerliakkuslaunmaan
S5.TEPMemECantapan pelaksanaan
STEMEC

22

22

22

JURNAL STEM IPG KSM

JURNAL STEM IPG K20S2M1

2020 2021

• 9 Julai
22002200

• 9 Julai

4) Webinar 1. Pelaksanaan PBL MLT 18 Og2o0s202020
STEMEC STEMEC norma baharu
MLT 18 Ogos 2020
4) Webinar 1. Pelaksanaan PBL 19 Ogos 2020
STEMEC 2. PSTenEtaMkEsiCranoArmutaenbtaikharu

3. Kunjung Bantu 21. KPunenjutnakgsiBraannAtuutSeTntEikMEC Kepimpinan 19 Og1o3s 2020Jun
2019
STEMEC dari IAB I (2019) STEMEC 13 Jun
3. Kunjung Bantu 1. Kunjung Bantu STEMEC (KPeepnigmupruinsaann) 2019
STEMEC dari IAB I (2019) STEMEC

2. Kunjung bantu STEMEC (GPuernugurusa–ng)uru Ogos 2019

dari BPK II (2019) STEM
2. Kunjung bantu STEMEC Guru –guru Ogos 2019

d3.arKi uBnPjuKngIIb(2an0t1u9S) TEMEC GSTuEruM-guru 25 September

BPK III STEM 2019
3. Kunjung bantu STEMEC Guru-guru 25 September

4B.PKKuInIjIung Bantu IAB IV SKTepEiMmpinan 21701O9ktober 2019

4. Kunjung Bantu IAB IV STEM 17 Oktober 2019
Kepimpinan

5. Kunjung bantu SiSc+ SPeTlEakMsanaan 5 Mac .2020

5. Kunjung bantu SiSc+ PBL 5 Mac .2020
Pelaksanaan

6. Kunjung Bantu IAB KPBepLimpinan & 17 Julai 2020

6. Kunjung Bantu IAB Pengurusan 17 Julai 2020
KSTepEiMmEpiCnan &
Pengurusan

7. Kunjung Bantu BPK SPeTlEakMsaEnCaan 10 September

7. Kunjung Bantu BPK PBL STEM 2020
Pelaksanaan 10 September

8. Kunjung Bantu IAB dan KPBepLimSTpiEnMan & 12052O0ktober 2020

SIP Pengurusan
8. Kunjung Bantu IAB dan Kepimpinan & 15 Oktober 2020

SIP Pengurusan

Instrumen Kajian

IInnssttrruummeennkKajiaajniadnan kaedah analisis data yang digunakan dalam kajian ini adalah ditunjukkan seperti

dInasltarmumJaednukaalj3ia.n dan kaedah analisis data yang digunakan dalam kajian ini adalah ditunjukkan seperti

JdJaaaddluauamal l3J:3aIndsutraulm3e.n kajian dan kaedah analisis data kajian

IJnadsutraul 3m: eIAnnsstkrpuaemjkieannkadjaiann kdaanekdaaehdaahnIaannalsiltsisriisus mddaateatnakakkjaiaajjniiaann Sasaran Kaedah Analisis Data

Minat KAersjpayeak STEM IInnvsetrnutomrieMn kinaajtiaKnerjaya SMausrairdan KPeareadtuash Analisis Data
PgMgPSuuTeeinnrrEnuuggaMeemmtttKaaeehhnneuurjjaajaaallnnaaynnaddkkaaSaannTnnkkEPPeeMmmddPPaahhiirraann SSIPnodovaPaellnSssteeTollEriiiddMMiikk iPPneealltaaKkksseaarnnjaaayaaann MGuurruid PPeerraattuuss
STEM PdP STEM Guru Peratus

23
23

23

2021

JURNAL STEM IPG KSM
2021

DAPATAN KAJIAN

Minat Kerjaya STEM DAPATAN KAJIAN

MJadinuaatl K4 emrjeanyuanjSuTkkEaMn peratus murid yang memilih bidang kerjaya STEM mengikut Kod Mata Holland
serta penerangan kerjaya berkaitan yang dipilih oleh murid dalam Inventori Minat Kerjaya pada tahun

2Ja0d1u8adl a4nm20e2n0un. jukkan peratus murid yang memilih bidang kerjaya STEM mengikut Kod Mata Holland
Ms2JPe0aeri1dtnra8uaPaattdpEulaeKRs4nnSmee2rOru0ajrNan2iyg0dAaa.yLnSaITnTkgeEIrmMjaeyma ibliehrkKbaiOditaNannVgyEkaNenrSgjDaIOdyAiaNpPiSAlAiThLTEoMAleNh KmAurJidIAdaNlam Inventori
INVESTIGATIF Minat Kerjaya pada tahun
REALISTIK

sJ2ea0BBrd1tIIua8DDPaBBdplEAAEEaeR4NNnnRRSemGG2KKOr0aeAAKKNn2nIIgEE0uATTan.RRLAAnjJJuINNAATkkkeIYYrajAAnaypaerbaKPPGKGeteeurueeuknnKsrrraaayyuuOminniitmmPPiiNau,,eenpprVSSrriaaddeeyEnnkattaNiiyganKKaauaaSuugiinnnssrrIaggaOaadna--hhiNmkkp,naaiii/,,AerrliaamhL,, iolilhehbPKAAAPimdeehhahaggujlllniiiaaIrcNgiwwFEFudVaakaakrrdciioeEmmaanPPrSj,laaoeeaaTAssmrrymiiuuIah,,Gibb,lPPIaaSiAAnssttBTiiaavThkknnEielIoaa,,inMFttltrrooiigkkrmii,,,eMngiRJJCRniuukaaharruddetuutfiittKoo,eeKRllrrkAeoobbonrEggtaajdilaAiikenn,,ytggMLPP,Ea,,AIuulaAASepssthkTattahhaaltdillIrkkHiiKaoBaaonwwotliamlkaaha,nnnub,,dna
PGGAeukugKarrauuuOwnPPNtaeeaiVrrndaBE,kaaJNagnuuaSkrnnu,IagOtPrnaeeN,nng/AgakwLaasi, KAAhagjlriiIocNBEnuoVkaomcotEaaniSn,,oiTAAm, IAhhGi,llhiiAAlBFiThilIzoiFilko,gi, CPDJueharmneuftaP,enRkAednEtuyilAke,etTLl,EaeAIlmSnehtkTaeltiIrr,KaoB,noimk,ba
PERSONALITI

BIDANG KERJAYA CAukkauain,tOanp,eJruartuotrrengkas, Ahli BKoatjai nBii,nAtahnlgi , Ahli ODapnerPateonryMelaemsinat,,
BERKAITAN KPeeogrmaanwpiua,tiSeBre,taiPnaeukns,iaPlhaeaig,awai PKAeigmgraoiwan,oaAmi Phi,eliAruKhbalaijtiFabniuz,miki,, JMPueermuktaenrdbikua,,nATg,heAlnithelria,
CPHeuanrktyaaii,m,JOpuarpunerAKatuiordari-tk, ira, APAehhnlliiyeFKlaiadrjmikBaSsinia,tiaPnnsgi,k,aAtrhikli, OPReaprdekireoabltoougrniaM,nPedusasintna,kawan,
TAHUN 2018 KGJuuorrmuuwpPauentergdr,daPganaennPgileaagnia/wai AKihnmlgikiEaa,ksAaownholaimnK,iA,ajAhiblhiulimi, MPJueermuktbaenukiankti,kPAeErhlalebikottronik,
TAHUN 2020 GHPeaurrratuna,gPJkeuarrauknaAuundaint,, KAPeannjtirycoeuplaiodcliaok,gASi,ahPilnriosB,feiosolorg, i, CPehrekfe,bAutnleatn, Adahnli Bomba
TAHUN 2018 AJukrauuwnatnagn,dJaunruPtreegnagwkaais, AAGhnulrgiukBaSsoaatiawnnsain,D,AaAnhhlili PDeamn bPueantyPeelarmabaott,
TAHUN 2020 PPeegraanwgakiaBanank, Pegawai AMAngarttroeomnpoaomtlioikg,.iA, hPlrioFfeizsiokr,, Pemandu, Tentera,
Cukai, Operator GAhulriuKSaajiinBs iDntaanng, Ahli Operator Mesin,
K17o.m22pu%ter, Penilai M1K2iam.5te8ima%,aAtihkl.i Kajibumi, M6.6e2k%anik, Ahli
1H8a.r5t7a,%Juru Audit, 1P1en.4y2e%lidik Sains, P10e.r7k1e%bunan dan
J1u7r.u2w2 a%ng dan Pegawai 1A2n.g5k8a%sawan, Ahli P6.e6m2%buat Perabot
P18e.r5a7n%gkaan 1A1n.t4r2o%pologi, Profesor, 10.71%
Guru Sains Dan

Matematik.

TAHUN 2018 17.22 % 12.58% 6.62%
TAHUN 2020 18.57% 11.42% 10.71%

Rajah 1: Peratus Minat kerjaya STEM murid

Raajjaahh1:1PePraetruastMusinMat iknearjtaykaeSrjTaEyMa SmTurEidM murid 24 JURNAL STEM IPG KSM
2021

Rajah 1 pula menunjukkan peratus minat kerjaya S2T4EM murid secara keseluruhan bagi tahun 2018 dan
2020. Berdasarkan Rajah 1, peratus murid yang memilih kerjaya STEM sebagai pilihan kerjaya setelah
mR40aej.an7hj%a1w:pPaaebrdaatsuotsaaMhluinsnaetl2ik0de2irkj0ay.IaInnSviTeEmnMteonmruiunrmjiduiknkatankteerrjadyaapaSt TpeEnMingakdaatlaanhsesebbaannyyaakk4.3268.%42.% pada tahun 2018 dan

24

Pengetahuan dan Kemahiran Guru Melaksanakan PdP STEM

Tinjauan telah dilakukan terhadap 44 orang guru24yang terlibat secara langsung dengan PdP STEM

semenjak tahun 2018 hingga 2020. Demografi yang telah memberi maklum balas terhadap tinjauan yang
telah dilakukan adalah seperti yang ditunjukkan dalam Jadual 4.

menjawab soal selidik Inventori minat kerjaya STEM adalah sebanyak 36.42% pada tahun 2018 dan
40.7% pada tahun 2020. Ini menunjukkan terdapat peningkatan sebanyak 4.28%.

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Rajah 1 pula menunjukkan peratus minat kerjaya STEM murid secara keseluruhan bagi tahun 2018 dan
P20e2n0g.etBaehrudaasnardkaannKReamjaahh1ir, apnerGatuursumMureildakysaanngamkaenmPildihPkSeTrjEayMa STEM sebagai pilihan kerjaya setelah

mPeenngjaewtaahbuasonadl asnelKideikmIanhviernatnorGi umriunaMt eklearkjasyaanaSkTaEnMPdaPdaSlTahEMsebanyak 36.42% pada tahun 2018 dan
4T0in.7ja%uapnadtaeltaahhudnil2a0k2u0k.aInnitemrheanduanpjuk4k4anortaenrdgapgautrpuenyiannggkattearnlibseabt asneycaakra4.l2a8n%gs.ung dengan PdP STEM
sTeimnjeanujaank ttealhauhn d2i0la1k8uhkiannggtaer2h0a2d0ap. D4e4moorgarnagfi ygaunrug tyealanhg mteermlibbaetri smecaakrlaumlabnaglsausntgerdheandgapantinPjdaPuanSTyEanMg
tseelmahendjialakktuakhaunna2d0a1la8hhsienpgegrati2y0a2n0g. dDiteumnojugkrkafainydaanlgamtelJaahdumael m4.beri maklum balas terhadap tinjauan yang

tJJeaadldauuhaal d5l i:5lDakemukogarnafai dguarluahyasnegpteerrltiibaytadnaglamdittiunnjajuuaknkPaenngdeatalhaumanJdaadnuKaelm4a.hiran Guru Melaksanakan PdP STEM dari Tahun
22JSDa00KTde11Eum88raMihhlotii5egnn:rdggrDiaggaaaaerfimi2200ogT22gau00rhra..ufuingyua2rnu0g1y8aKntehgarittlneeirgbgligaobatratid2daa0ll2aam0m.tintijanujaaKnuePakennegrPeateapnhauganentadhanuKanemdaahinranKGeumruaPhMieerrlaaanktsuaGsnaukraun Melaksanakan Pdp

PdP STEM dari Tahun

PJKeanrngiteeitnraiahauan dan KemKPearhteeimrgaopnruiaGnuru MelaKkeskaenraakpaannP3d2P STEM Peratus 72.7 %
LPeerlaemkipuan 3122 7227..73%%
Jantina
TBinijdaaunagn telah dilakukKLaeenlmaktaeinruhsaidaaapn 44 orang guru ya1n92g terlibat secara langsung2270d..53en%%gan PdP STEM
sepBmeidneagnnajagjkartaahnun 2018 hKSianeigmngsaand2ua0nsi2a0a.nDemografi yang tel1a96h memberi maklum balas te32r60h..54ad%%ap tinjauan yang
tepulaetahnmgdaialjaakruaknan adalahSMsaeaipnteesrmtdiaaytniakng ditunjukkan dalam J1a6dual 4.
10 36.4%
MTeaktnemikadtiakn 22.7%
utama
Jadual 5: Demografi guru yaVTneogkktnearislkiiboadntaadnlalam tinjauan Pengetahuan 1d0an Kemahiran Guru Melaksanaka2n2P.d7P%STEM dari Tahun
2018 hingga 2020. BVaohkaassaional 9 20.5%

Kriteria BKaahtaegsaori Kekerapan 9 Peratus 20.5%

bpSkDagaBBgDkpbddBJpueieueeiuTeeeeddpnaapnarretrrimmEaauualldagagddnnaannMmddioioaaatghhbbggnnissaaggnaniitataarrggddeegjdbbarrBBaaagguuaakkaiiffrananrrrrddniiaauuaaahhggaannssggnaannbiilluuJJTTsseeaagguaaaarrnnlleekuuddaa..SSkkakkuussaannPPniiiiaaeennii..iieennllcckkiiSllMMaass55aammTrrddkkddaaaaggaaESLTMBVKPsseennaauunnaaaeMnneeiiannaaoerrannnnrikluuhkkmuukVVneatttaaMMnnnaeaaee--amksaauaooggmsijjllrrsinnkuuaanndaaddakkuupiaokkttutaiiaarrudeessusstppnuukknssseeiaammiikiiieeakaapprrnnaooyynnlnnaaaallannmaaiimmggttnnniinnaaPPiikkellaannggdd,,lmmiittassPPeett22k33eeeeeegg00srrllrr66SSrriittll..aaa..bbaa55iiTT44nbbssaa%%%%EEaiiTTaattaakkkttMMeennaaaggaaggkknnnuudduunnSSmmrraarriiuukksTTkkuulleeuaaeeEEnnbbhhassddmmMMeeeetiiaaudd77rreemmnnuuaa22rr1311uuuupssnn..ss99VV77ii2602ppaareeggo%%ooccaappjbbaaKKkkkkrrerriiaaaaoommkeeddaassnnggmmaaiieerrsoonnmmrrggaaaaeuunnggmmuunnceeaapprrauullllttaauuiireessSSnnkkassiirrbbttTTaaaaaammaaiiaainnhhEEnnddnaannaaggMMaatggssjjennuuaauuddrggkkiirraadaaDDttuullnneieiiaaSSsiittttpphhiuuaaaa22peeHHppii00lnnrrbbiiibb..aaeenss55iieettmmttdd.%%iiuubbddkkaa722223rrppeeLaannuuuu260207uurrnnggggatt.aa.....aa744uun73545ppMMnnmmKK..rrg%%%%%aa%00uukmmeeaaeeammttmmmmttbbaaeeiihddiinnbbmmaaaaddaaaauunnttpaaaaaakkkkkkuuennttaaaaliissggmmppakklliiaaaakee,,ppbbeeaallsee2222nnaaaannall7722hhjjjjuunuuaa....aaddaaa3377rrrrssnnaaaaauu%%%%aannnnnggss..
iSnTteEgMrasdi asnecbaurakainnteSrTdEisMipliunnitnuikamdaellaahksmaneankyaonkosnugatupapnrdoajnegkansecAanradeirnstoenrddisainplLini. (L2a0n2g0k)athetappeilamkseasntialaanh
mBamindeeetaerrrldgaaaannrhasggasgkkiruuuksrmmaeunciialJcceraaaladakkkuuuiniapp.tlaaeM5nnrdakkginsuuuiarrrpkiiulkka-iuunglalluuuirnsmmueir..yaaadmnaaglai th3er6ml.i4be%antyaogdkuaorulnaghm7pe2arun.7pd%aaknamgnaenrguuApraunkdbaeinrdsagonungrudSapaneinrLesmi d(pa2un0a2Mn0m)attaeenmtaaakptaiiklma, e22s72t..i37la%%h

JgJaauddruuaal b6l i:6dDaanpgataTnetiknnjaiukandPaenngVetoahkuaasniodnanalK, e2m0a.h5i%ran gGuurruu mbeildaaknsagnaKkaenmPadnPuSsTiEaaMn dan 20.5% guru bidang bahasa.
JDaAdeausmppaaloet6kga:rnDafatipnagtjaaunurtuainnjianPKuiaeenmnnPgyeeeannttguaaenhatajnuuhauknaknaddnaanPKKdePemmTaShaaTihhrEauinrMnaGnumrGueumSnraeeunlraugkmsasaietnlpaakrkoaTsngaidrPnadaamPkkSaSTnETKPMEudMrPanSDgTiEHMSeattuikjuu 4.S0antigdaatk mMeinnjurus
miSbkpnAeeiPPTtdenpeedsEraganpgaPnMdigerngnaSakegtstTkedaibBgEuhaisardmnMueahaacsianbnaiscaguraanak.kSauisaPnnepietKSppdncaeSleeaaasnarelnmTyrdnakdagakmEibysaesumaeaMitinrnlanptaeiahtalkMjmeiauaauunrnarpnnadlanuuittninenumspmiiykep.anaalimidgtniaikenllmatasehkeegTsrlrmit2aaaba0nseha1aiTntua8kkynenaaoknnknSoiksTknueESSSgTTasd2aeeMet0aii5unttpddmn%uugaaajjupanskkVuuartedoocajbakneriaSSgTkdaseea9aiittdnso%nmuueangjjckAeuuaalltnirenadsrtaKmeaSS4ihrnnueea3sagtttros.jeuu2auanr%jjJnkiduuatUgdleiiasattRhiuanppSN4lbiLibe5niAteti.d.u5ubaL(%jreLn2uurga0taSn2pmTKg0SaSS2kE)aeeee.amnttmm3Mtuuhge%bjjaaatuuauntptIapkuePialspaGiM3makep.a4lsieeKann0al2sjuntaS0idaarl2Mnaaaa1nnngh
Jadual 6: Dapatan tinjaibunaeknruaPsierainsgpkeeatnnaehpmuraounjaednka,n Kemahiran Guru m2e5laksanakan PdP STEM
T2a0h2u0n Sa0n%gat T2i.d3a%k K1u3r.6a%ng S8e2t.u5%ju S9a.n1g%at M3.9in0
Aspek Kdaennpyeamtabaenlajaran
berasaskan
Tidak Setuju Setuju Setuju
masalah
Setuju

Saya tahu tentang 2018 0% 9.1% 50% 41% 0% 3.32
pengintegrasian
STEM secara 2020 25
melintang dan
menegak 2018 0% 1% 9.1% 84.1% 4.5% 3.82
2020
Min keseluruhan 2018 3.36
3.86
Kemahiran Saya mampu 0% 0.6% 35% 61.4% 3% 3.61
Melaksanakan membimbing
PdP STEM murid untuk 25
mengaitkan
pengetahuan
mereka dengan

pengintegrasian 2020 0% 1% 9.1% 84.1% 4.5% 3.82
STEM secara 2018
melintang dan 2020 JURNAL STEM IPG3.3K6 SM
menegak 2018 3.862021

Min keseluruhan 2020 0% 0.6% 35% 61.4% 3% 3.61
2018
Kemahiran Saya mampu 2020 0% 3% 3% 88.6% 6.8% 4.00
Melaksanakan membimbing 2018 0% 3% 35% 61.3% 3% 3.63
PdP STEM murid untuk 2020 0% 0% 11% 80% 9% 3.98
mengaitkan 0% 6.8% 50% 43.2% 0% 3.36
pengetahuan 2018 0% 3% 22.7% 70.5% 0.5% 3.77
mereka dengan 2020
situasi dalam 3.53
kehidupan harian 3.92

Saya sentiasa
menggalakkan
murid membuat
aktiviti
penyiasatan dan
penerokaan

Saya
melaksanakan
pentaksiran
autentik dalam
mentaksir tahap
penguasaan

Min keseluruhan

Jadual 6 pula menunjukkan dapatan tinjauan pengetahuan dan kemahiran guru melaksanakan PdP STEM
mulai tahun 2018 hingga 2020. Aspek pengetahuan guru dalam PdPJSUTRENMAtLerSmTasEuMklahIPdGarKi SseMgi
pengetahuan mengenai kaedah melaksanakan PdP secara pembelajaran berasaskan projek, pembela2ja0r2a1n
berasaskan masalah dan inkuiri penemuan. Min pengetahuan guru mengenai kaedah PdP STEM
meningkat dari 3.40 kepada 3.90 iaitu perbezaan sebanyak 0.5. Manakala dari min bagi aspek
pengetahuan mengintegrasikan STEM secara melin2t6ang dan menegak telah meningkat dari 3.32 kepada
3.82. Keseluruhannya peningkatan min pengetahuan guru dari tahun 2018 ke tahun 2020 adalah 0.5.
Manakala kemahiran guru melaksanakan PdP STEM turut meningkat bagi tempoh kajian yang sama. Min
persepsi guru mengenai kebolehan mereka membimbing murid mengaitkan pengetahuan dengan situasi
kehidupan harian meningkat dari 3.61 (2018) kepada 4.00 (2020). Turut menunjukkan peningkatan adalah
min persepsi guru terhadap kemahiran membimbing murid dalam aktiviti penyiasatan dan penerokaan
dengan peningkatan sebanyak 0.35. Selain itu, persepsi guru terhadap kebolehan melaksanakan
pentaksiran autentik dalam mentaksir tahap penguasaan murid juga menunjukkan perbezaan dengan
peningkatan min sebanyak 0.41. Secara purata dari aspek kemahiran guru melaksanakan PdP STEM
meningkat sebanyak 0.39.

PERBINCANGAN

Berdasarkan dapatan kajian, didapati impak program STEM Di Hatiku setelah tahun kedua
pelaksanaannya menunjukkan minat murid meningkat dari beberapa bidang pekerjaan berkaitan STEM.
Ini ditunjukkan dengan peningkatan pilihan personaliti iaitu Konvensional, Investigatif dan Realistik.
Dapatan kajian ini menyokong dapatan kajian program BITARA STEM yang dilaksanakan oleh
Mohamad Sattar Rasul, Lilia Halim, Zanaton Ikhsan, Edy Hafizan Mohd Shahili dan Raifana Rosa
(2015). Menerusi kajian tersebut juga terdapat peningkatan ke tahap yang tinggi dalam minat murid
memilih kerjaya STEM dan murid-murid mempunyai motivasi yang tinggi untuk menceburi bidang
STEM pada masa hadapan setelah mengikuti program STEM di sekolah.

Selain itu, peningkatan pengetahuan dan kemahiran26guru dalam pelaksanaan PdP STEM bukanlah suatu

usaha yang perlu diletakkan di bahu guru-guru sahaja. Bimbingan dan sokongan secara berterusan melalui
kunjung bantu IAB dan BPK juga dilihat suatu usaha yang baik bagi memastikan pelaksanaan PBL
STEM di sekolah berjaya mencapai objektifnya. Integrasi antara subjek STEM dan bukan STEM
(integrasi melintang) yang diperkenalkan KPM pula dapat membuka peluang sama rata kepada semua

Dapatan kajian ini menyokong dapatan kajian program BITARA STEM yang dilaksanakan oleh

Mohamad Sattar Rasul, Lilia Halim, Zanaton Ikhsan, Edy Hafizan Mohd Shahili dan Raifana Rosa

(2015). Menerusi kajian tersebut juga terdapat peningkatan ke tahap yang tinggi dalam minat murid

memilih kerjaya STEM dan murid-murid mempunyai motivasi yang tJinUggRiNuAntLukSTmEenMcebIuPrGi bKidSaMng
STEM pada masa hadapan setelah mengikuti program STEM di sekolah.
2021

Selain itu, peningkatan pengetahuan dan kemahiran guru dalam pelaksanaan PdP STEM bukanlah suatu
usaha yang perlu diletakkan di bahu guru-guru sahaja. Bimbingan dan sokongan secara berterusan melalui
kunjung bantu IAB dan BPK juga dilihat suatu usaha yang baik bagi memastikan pelaksanaan PBL
STEM di sekolah berjaya mencapai objektifnya. Integrasi antara subjek STEM dan bukan STEM
(integrasi melintang) yang diperkenalkan KPM pula dapat membuka peluang sama rata kepada semua
guru dan murid untuk sama-sama membudayakan pendidikan STEM. Justeru itu, dapatan kajian juga
berkongsi dapatan oleh Tytler, Williams, Hobbs dan Anderson (2019) yang menghujahkan konsep Sains
dan Matematik juga wujud dalam pedagogi mata pelajaran bukan STEM dan jika konsep ini dilatih dalam
mata pelajaran terbabit ia akan menyebabkan konsep STEM menjadi lebih relevan dengan murid. Ini akan
menyebabkan murid boleh menghubung kait konsep STEM dengan persekitaran murid dengan lebih baik.

Newman, Dantzler dan Coleman (2015) menghujahkan menerusi peningkatan kualiti dalam program

penerapan STEM dalam pendidikan secara keseluruhan berupaya meletakkan kembali STEM sebagai

kerjaya pilihan, meningkatkan kemahiran berfikir aras tinggi serta murid-murid akan memberi impak bagi

reformasi pendidikan era baru. Dapatan kajian ini juga menyokong kajian yang dilakukan oleh Wilson

(2020) yang mendapati perlunya membina suatu budaya di sekolah yang saling menyokong dengan

pedagogi yang inovatif yang dapat melibatkan murid secara aktif dalam PdP selain mentaksir kebolehan

murid secara autentik. JURNAL STEM IPG KSM

2021

RUMUSAN

Penerapan konsep dan kemahiran STEM dalam PdP didapati dapat membawa perubahan dalam

menyuntik semangat pmeurlruidasasnertaprpoegrrsaomnalyitaingmudriad2p7akte arah pemilihan bidang kerjaya STEM. Justeru,
pengembangan dan peluang kepada murid melibatkan diri dalam

pembelajaran yang autentik yang memberi akses lebih banyak maklumat yang berkaitan kerjaya dalam

bidang STEM. Seterusnya, ianya dapat menjadi suatu motivasi kepada murid-murid lain yang main belum

menyedari kepentingan STEM untuk sama-sama terlibat dalam aktiviti STEM yang melibatkan

kemahiran menyelesaikan masalah, kreativiti dan kemahiran-kemahiran berkaitan. Dengan pelbagai

inisiatif KPM dalam menyebarluaskan pendidikan STEM di sekolah adalah wajar guru-guru dapat

menyambut baik usaha tersebut bagi menyemarakkan lagi pendidikan STEM di sekolah. Impak positif

yang ditunjukkan dari segi minat murid dan peningkatan profesionalisme guru dalam menjalankan PdP

STEM juga menunjukkan inisiatif KPM yang digariskan dalam PPPM 2013-2025 telah berada di

landasan yang betul dalam melestarikan pendidikan STEM di Malaysia.

RUJUKAN

Ahmad Zamri Khairani. (2017). Assessing urban and rural teachers’ competencies in STEM integrated
education in Malaysia. In MATEC Web of Conferences (Vol. 87, p. 04004).
https://doi.org/10.1051/matecconf/20178704004

Anderson, J., & Li, Y. (2020). Advances in STEM Education Series Editor: Yeping Li Integrated
Approaches tooSTEM Education An International Perspective.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2013). Malaysia Education Blueprint 2013 - 2025 (Preschool to Post
secondary education). Putrajaya, Malaysia: Kementerian Pendidikan Malaysia.
https://doi.org/10.1016/j.tate.2010.08.007

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2015). Laporan Tahunan 2015 Pelan Pembangunan Pendidikan
Malaysia 2013-2025 (Vol. XXXIII). https://doi.org/10.1007/s13398-014-0173-7.2

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2016). Panduan pelaksanaan sains, teknologi, kejuruteraan dan
matematik (STEM) dalam pengajaran dan pembelajaran. Putrajaya: Bahagian Pembangunan
Kurikulum,Kementerian Pendidikan Malaysia.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2019). Penyata2R7asmi Parlimen: STEM dalam Revolusi Industri 4.0

(IR4). Jabatan Percetakan Negara.

Mohamad Sattar Rasul, Lilia Halim, Zanaton Ikhsan, Edy Hafizan Mohd Shahili, & Raifana Rosa.
(2015). Impact Studies of Integrated STEM Program. International Journal of Technical Research

menyedari kepentingan STEM untuk sama-sama terlibat dalam aktiviti STEM yang melibatkan
kemahiran menyelesaikan masalah, kreativiti dan kemahiran-kemahiran berkaitan. Dengan pelbagai
inisiatif KPM dalam menyebarluaskan pendidikan STEM di sekolah adalah wajar guru-guru dapat
ymSaTenEngyMadmitjubunugjtaubkmakiaeknnuudnsaajruhikasketaegnriseminbiiunstiaatbtiamfguiKrmiPdMednayyneampnaegrnaidknikggakanaritsalakngaipnrpodefaneldsaiimodnikaPaliPnsPmSMeTJUEgMuR2ru0Nd1dAi3a-sLl2ea0kmS2oT5lmaEhte.eMnlIajmahIlpaPnbaGkkeraapKn2doaS0Psi2Mdtdi1Pfi
landasan yang betul dalam melestarikan pendidikan STEM di Malaysia.

RUJUKAN

Ahmad Zamri Khairani. (2017). Assessing urban and rural teachers’ competencies in STEM integrated
education in Malaysia. In MATEC Web of Conferences (Vol. 87, p. 04004).
https://doi.org/10.1051/matecconf/20178704004

Anderson, J., & Li, Y. (2020). Advances in STEM Education Series Editor: Yeping Li Integrated
Approaches tooSTEM Education An International Perspective.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2013). Malaysia Education Blueprint 2013 - 2025 (Preschool to Post
secondary education). Putrajaya, Malaysia: Kementerian Pendidikan Malaysia.
https://doi.org/10.1016/j.tate.2010.08.007

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2015). Laporan Tahunan 2015 Pelan Pembangunan Pendidikan
Malaysia 2013-2025 (Vol. XXXIII). https://doi.org/10.1007/s13398-014-0173-7.2

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2016). Panduan pelaksanaan sains, teknologi, kejuruteraan dan
matematik (STEM) dalam pengajaran dan pembelajaran. Putrajaya: Bahagian Pembangunan
Kurikulum,Kementerian Pendidikan Malaysia.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2019). Penyata Rasmi Parlimen: STEM dalam Revolusi Industri 4.0
(IR4). Jabatan Percetakan Negara.

Mohamad Sattar Rasul, Lilia Halim, Zanaton Ikhsan, Edy Hafizan Mohd Shahili, & Raifana Rosa.
(2015). Impact Studies of Integrated STEM Program. International Journal of Technical Research
and Applications, 35(35), 1–5.

Newman, J. L., Dantzler, J., & Coleman, A. N. (2015). Science in Action: How Middle School Students
Are Changing Their World Through STEM Service-Learning Projects. Theory into Practice, 54(1),
47–54. https://doi.org/10.1080/00405841.2015.977661

Tytler, R., Williams, G., Hobbs, L., & Anderson, J. (2019). InterdisciplinJaUryRMNaAthLemSaTtiEcsMEdIuPcGatiKonS. MIn
Interdisiciplinary Mathematics Education (Vol. 8, p. 471). Cham, Switzeland: Springer Nature.2021

Wilson, K. (2020). Exploring the Challenges and28Enablers of Implementing a STEM Project-Based
Learning Programme in a Diverse Junior Secondary Context. International Journal of Science and
Mathematics Education. https://doi.org/10.1007/s10763-020-10103-8

PENDARABAN NOMBOR BULAT: KAJIAN KES DALAM KALANGAN
MURID TAHUN LIMA

Fan Siong Peng (PhD)1 (1Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan, Besut Terengganu)
Mohamad Ariff Abd Rahman1(1Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan, Besut Terengganu)

Noraini Idris2(2Univer2si8ty Malaya STEM Centre)

ABSTRAK

JURNAL STEM IPG KSM
2021

PENDARABAN NOMBOR BULAT: KAJIAN KES BAGI
MURID TAHUN LIMA

1Fan Siong Peng, Ph.D.,
1Mohamad Ariff Abd Rahman,

2Noraini Idris,Ph.D.

1Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan, Besut Terengganu
2University Malaya STEM Centre

ABSTRAK

Pendaraban melibatkan nombor bulat biasanya dipelajari murid dengan beberapa cara dalam
sukatan KSSR. Analisis literatur menunjukkan masih ramai daripada murid sekolah rendah
menghadapi masalah memahami makna di sebalik operasi darab membabitkan nombor bulat. Ini
seterusnya menyebabkan mereka menghadapi cabaran dalam menyelesaikan masalah
membabitkan pendaraban nombor bulat. Setelah KSSR dilaksanakan semenjak 2013,
pemahaman murid berkaitan pendaraban nombor bulat masih lagi terhad. Kajian ini bertujuan
mengenal pasti pemahaman murid tentang operasi darab, perwakilan yang digunakan oleh murid
untuk menjelaskan pengetahuan berkaitan pendaraban dan seterusnya menyelesaikan masalah
pendaraban yang melibatkan nombor bulat. Data diperoleh daripada seorang murid tahun lima
secara temu duga klinikal bagi menjawab empat bentuk tugasan. Tugasan berkaitan pendaraban
nombor bulat gambaran mental tentang pendaraban, perwakilan pendaraban, tafsiran rajah
pendaraban, dan penyelesaian masalah membabitkan pendaraban nombor bulat. Dapatan
menunjukkan murid mewakilkan pendaraban dengan bahan permainan, buku, kipas, sofa, botol,
lampu dan meja. Konsep pendaraban, yang digunakan oleh murid dalam mewakilkan
pendaraban ialah penambahan berulang menggunakan objek dan garis nombor. Mereka
mentafsir rajah Array menggunakan pendekatan bahagi dan penambahan berulang, rajah Equal
Grouping (shoes) menggunakan kaedah darab, tambah dan tambah berulang, rajah Equal
Grouping (numbers line) menggunakan hafalan sifir. Murid menyelesaikan masalah yang
membabitkan pendaraban nombor bulat menggunakan konsep penambahan berulang.

Kata kunci: pemahaman, makna pendaraban, nombor bulat, radikal konstruktivism

PENGENALAN

Pendaraban merupakan salah satu kemahiran yang sangat penting dalam mata pelajaran
matematik. Operasi darab lazimnya dipelajari murid setelah operasi tambah dan tolak
diperkenalkan kepada mereka. Ini adalah kerana salah satu kemahiran yang berkait rapat dengan
operasi darab ialah tambah berulang. Semenjak KSSR diperkenalkan pada 2013, kandungan
pelajaran dalam buku teks (Chan, Rosli, & Gobi, 2014) kelihatan membuat beberapa perubahan
bagi topik pendaraban nombor bulat. Perubahan ini adalah selaras dengan kerangka Fikrah
Matematik yang digambarkan dalam kurikulum matematik sekolah rendah, iaitu menggunakan
pelbagai perspektif untuk berfikir berkaitan pendaraban matematik. Misalnya, jika sebelumnya
sifir menjadi keutamaan apabila mempelajari topik darab nombor bulat.

LATAR BELAKANG

Kurikulum Matematik

Dalam buku teks Tahun Lima (KPM, 2014), skop pendaraban yang difokuskan pada peringkat
ini adalah hasil darab sehingga satu juta. Kemahiran pertama yang disenaraikan untuk murid
belajar adalah berkaitan pendaraban bentuk lazim dengan menyusun nombor didarab dan
pendarab mengikut nilai tempat. Tunjuk cara mencarab ditunjukkan dengan teratur.

29

10 316 10 000 JURNAL STEM IPG KSM
x7 x7 2021
72 212 70 000
316
x7
2 212

Rajah 1. Teknik Pendaraban Secara Bentuk Lazim (ms. 35, KPM, 2014).

Cara kedua, buku teks memaparkan kaedah pendaraban secara cerakin nombor didarab
dan pendarab mengikut nilai nombor masing-masing. Kemudian, setiap nilai nombor didarapkan
satu per satu mengikut kedudukan baris dan lajur dalam petak segi empat.

9 307 x 64

x 9 000 300 7
60 540 000 18 000 420
28
4 36 000 1 200

Rajah 2. Teknik Pendaraban Secara Cerakin dan Darab (ms. 37).

Cara ketiga yang ditunjukkan oleh boleh teks adalah kaedah pendaraban lattice. Kaedah
ini melibatkan penyusunan nombor didarab pada baris pertama dan pendarab disusun secara
menegak pada lajur paling kanan. Kemudian, garis melintang dilukis pada setiap petak yang
disediakan. Seterusnya, proses darab dilakukan secara melintang satu per satu dan hasil darab
disusun pada petak melintang yang dihasilkan. Setiap nombor yang terdapat dalam petak
ditambah secara melintang dan dituliskan hasilnya pada kedudukan melintang. Jawapan akhir
disusun pada dari kiri ke kanan.

1 1 3 2 9x

00002 3

33 9 6 7

00000 1

3 1 132 9

51199

Rajah 3. Teknik Pendaraban Secara Lattice (ms. 39).

Walaupun kurikulum KSSR Matematik Tahun Lima lebih menekankan algoritma, namun
buku teks Tahun Satu menekankan penambahan berulang (Chan, Wan Yusof, & Gobi, 2016).
Dalam Tahun Dua pula, buku teks mula memperkenalkan operasi darab dengan membimbing
murid membina sifir sendiri. Pada tahap ini, konsep penambahan berulang menggunakan gambar-
gambar digunakan (Wan Yusof, Rosli, & Haslina, 2016). Semasa pada Tahun Tiga dan Empat,
buku teks kelihatan lebih memberikan penekanan pada mendarab secara menyusun baris dan lajur,
membilang dengan garis nombor secara gandaan yang tetap, kumpulan dan ahli, dan sifir darab.
Ini menunjukkan murid Tahun Lima telah mempelajari topik darab dengan pelbagai pendekatan
dan kaedah bagi mengaitkan nombor didarab, pendarab, dan hasil darab.

PERKEMBANGAN KURIKULUM DARAB

Sejarah pembelajaran darab bermula dari kumpulan sama (Angileri & Johnson, 1992).
Menjelang 1989an, National Council of Teachers of Mathematics (NCTM) mencadangkan
penekanan pada penerokaan matematik berbanding mematuhi algoritma dengan kertas dan pensil.
Seterusnya hukum sekutuan, hukum taburan, dan komutatif diperkenalkan. Laporan daripada
School Mathematics Study Group (SMSG) mencatatkan bahawa operasi darab seterusnya
berfokus pada penambahan berulang. Selain itu, murid juga diperkenalkan pembelajaran darab

30

JURNAL STEM IPG KSM
2021

secara penyusunan objek dalam baris dan lajur yang sama. Dalam pada itu, pendaraban juga
didapati dipelajari secara cartesian product dan songsang pembahagian.

Kumpulan sama. Kumpulan sama (Equal grouping) bermaksud setiap kumpulan
mempunyai bilangan ahli yang sama ramai. Pengulangan kumpulan sama berkenaan memberikan
gambaran berlakunya jumlah objek yang sama banyak beberapa kali (Anghileri & Johnson, 1992).
Memandangkan murid telah memiliki pengetahuan dan kemahiran menambah, boleh membantu
mereka menambah ahli secara berulang kali. Menurut Van de Walle (2012), matematik perlu
dipelajari dalam konteks yang pelbagai bagi membolehkan mereka mengaitkan kemahiran,
pengetahuan dengan aplikasinya. Tidak dinafikan kumpulan-ahli boleh digambarkan dalam
konteks berbeza-beza. Seperti bilangan objek sama banyak dalam beberapa bekas, bilangan objek
di beberapa kawasan berbeza, ukuran seperti panjang, jisim, wang, masa, suhu yang sama kuantiti
dalam beberapa situasi juga dianggapkan sebagai identiti kumpulan sama.

Susunan. Susunan (Array) objek pada kedudukan baris dan lajur yang sama banyak
dalam keadaan sistematik dapat membantu mengira jumlah bilangan objek dengan lebih senang
berbanding dalam keadaan bertaburan (Angileri & Johnson, 1992). Kedudukan pokok-pokok
yang ditanam di kebun dengan seragam dari segi baris dan lajur membolehkan penyelia mengenal
pasti bilangan pokok yang mengeluarkan hasil atau perlu diberikan rawatan dengan lebih
sistematik.

Faktor skala. Pendarab juga dikenali sebagai faktor skala (scale factor) bagi suatu
operasi darab (Angileri & Johnson, 1992). Peranan faktor skala ialah mengubah secara
penggandaan. Jika faktor skala lebih daripada 1, maka faktor skala berperanan sebagai menambah
kuantiti secara gandaan faktor tersebut. Walau bagaimanapun, jika faktor skala lebih kecil
daripada 1, maka peranan faktor skala ialah mengurangkan kuantiti secara gandaan faktor skala
berkenaan.

Cartesian product. Pendaraban dua set, iaitu set X dan set Y yang menghasilkan
pasangan x dan y dalam tertib (x, y) yang mana x berasal dari set X dan y berasal dari set Y
(Angileri & Johnson, 1992). Lazimnya, pasangan x dan y boleh dikenal pasti dengan jelas apabila
disusunkan dalam kedudukan baris dan lajur. Pasangan x dan y boleh ditentukan dengan
menentukan pertembungan antara baris dan lajur bagi kedua-dua pasangan nombor itu.

Prosedural. Prosedural seperti sifir bukan konsep darab. Namun, operasi darab yang
berkembang dengan pelbagai teknik membolehkan pengiraan dilakukan dengan pantas dan tepat
tanpa memerlukan peralatan sokongan seperti kalkulator. Reys, Lindquist, Lambdin, Smith,
Suydam (2003) menyatakan pembelajaran secara algoritma semata-mata tidak dapat memberikan
pemahaman kepada murid. Walau bagaimanapun, jika pemahaman prosedural dan konseptual
digabungkan akan memberikan pemahaman yang lebih kepada murid.

Ringkasnya, pendaraban nombor bulat mumpunyai dua pendekatan utama iaitu
konseptual dan prosedural. Menerusi pendekatan konseptual, murid dicadangkan mempelajari
pendaraban oleh dikajian lepas secara kumpulan sama, susunan, faktor skala, dan cartesian
product. Manakala menerusi prosedural pula, murid disaran mempelajari pendaraban secara
operasi seperti bentuk lazim, cerakin mengikut nilai tempat, lattice, dan menghafal sifir.

PERNYATAAN MASALAH

Pada Tahun 1966, Harel mendapati murid gred dua cenderung memahami pendaraban dari
perspektif penambahan berulang. Harel dan Confrey (1994) telah mengkaji hubungan unit set
dalam set memberikan pandangan bahawa penambahan berulang kali sejumlah kuantiti yang
sama adalah tidak sama dengan pendaraban. Menurut mereka, pengganda yang berperanan
menentukan bilangan set. Nombor yang didarab merupakan bilangan set dan bilangan set dalam
set. Dalam penjelasan lanjut Harel dan Confrey ada menjelaskan bahawa pengetahuan darab ada
perkaitan dengan kajian yang dilaksanakan oleh Steffe berkaitan composite unit, kajian Lamon
berkaitan unitising, Confrey berkaitan reunitising, dan Confrey berkaitan reiniatialising. Dalam
perbincangan lanjut, Harel dan Confrey menyatakan bahawa pendaraban berlaku sekiranya murid

31

JURNAL STEM IPG KSM
2021

dapat memisahkan initial whole secara berterusan dan dilihat semula sebagai penambahan
berulang new whole.

Konsep pendaraban dikuasai murid dengan pelbagai keupayaan. Menurut Brown (1981),
murid berumur 10-14 tahun lebih senang memahami konsep darab dengan menggunakan
penambahan berulang dan kadar berbanding model product Cartesian. Menurut Brown (1981)
lagi, 53% daripada murid berumur 12 tahun dapat membina cerita berkaitan pendaraban nombor
kecil. Keupayaan mereka menurun ke 41% apabila nombor tersebut semakin besar. Kesukaran
utama adalah murid sukar menentukan unit yang sesuai apabila dua kuantiti terlibat bersama.

Isu berkaitan unit terus dikritik oleh Vergnaud (1983) bahawa operasi darab senang
difahami murid jika pendaraban melibatkan nombor x nombor. Namun, kesukaran timbul apabila
pendaraban melibatkan magnitud. Misalnya, 4 x 15 yang masing-masing merupakan 4 kek x 15
sen yang akhirnya memberikan jawapan jumlah kek atau sen.

Ahmad dan Sivasubramaniam (2010) mengkritik bahawa murid Tahun Empat yang dikaji
oleh mereka di Malaysia menghadapi masalah dalam menyelesaikan masalah membabitkan
pendaraban melibatkan nombor bulat. Murid didapati sukar mengingati fakta asas darab. Mereka
memperkenalkan kaedah Reference Sum Method bagi membantu murid menyelesaikan masalah
darab membabitkan dua digit darab dua digit nombor bulat.

Dalam kajian perbandingan membabitkan strategi menyelesaikan masalah halaju antara
murid gred enam di China dan Singapura, Jiang, Hwang, Jinfa (2014) mendapati murid China
lebih cenderung menggunakan pendekatan Algebra bagi menyelesaikannya dengan pengiraan
tepat berbanding murid di Singapura. Walau bagaimanapun, murid Singapura pula lebih
cenderung menyelesaikannya dengan lakaran model dan seterusnya menukar pendaraban atau
pembahagian membabitkan pecahan kepada pendaraban dan pembahagian membabitkan nombor
bulat.

Mabbott (1919) mengkaji tentang kemahiran dan pengetahuan murid gred 4 dan 6 dalam
pendaraban. Beliau mendapati murid mampu menggunakan pelbagai prosedur bagi
menyelesaikan masalah membabitkan pendaraban. Beliau mendapati pemahaman konsep murid
dalam pendaraban dipengaruhi konteks mereka ditaksir, dan pembangunan konsep adalah tidak
sama. Murid mempelajari konsep menyelesaikan masalah darab terlebih dahulu, diikuti konsep
menyelesaikan masalah baharu. Murid gred empat didapati menggunakan domain-specific
working memory berbanding murid gred enam lebih cenderung menggunakan aplikasi.

Ringkasnya, murid dikritik semasa mempelajari pendaraban semenjak 1960an sehingga
2000an. Dalam mempelajari pendaraban secara penambahan berulang, mereka dikatakan tidak
dapat mengaitkan unit set dalam set yang seterusnya perlu memisahkan initial whole kepada new
whole. Dalam pembelajaran secara pelbagai konsep pula, murid dikritik lebih senang memahami
pendarab dari perspektif penambahan berulang dan perkadaran berbanding product Cartesian.
Selain itu, kritikan juga daripada kalangan penyelidik lepas juga berfokus pada kesukaran murid
membina cerita yang membabitkan pendaraban nombor besar berbanding kecil. Murid-murid
juga didapati lebih sukar membina cerita apabila dua nombor yang didarab ialah magnitud
berbanding nombor. Ini adalah kerana kedua-dua nombor dengan magnitud berbea akan
menyukarkan murid menentukan unit bagi jawapan akhir. Penyelesaian masalah melibatkan
pendaraban juga merupakan suatu cabaran kepada murid sama ada di luar mahu pun di dalam
negara untuk menyelesainya. Memandangkan pengetahuan tentang keupayaan murid di Malaysia
memahami pendaraban nombor bulat masih lagi terhad, maka adalah wajar kajian ini dijalankan.

KERANGKA TEORI

Terdapat dua aspek penting yang perlu diambil perhatian bagi membolehkan sifat asas perwakilan
berdasarkan konstruktivisme radikal difahami. Aspek pertama ialah berkaitan logik teori, dan
kedua ialah daripada aspek penggunaan bahasa (von Glasersfeld, 1995).

32

RADIKAL KONSTRUKTIVISME JURNAL STEM IPG KSM
2021

Kerangka teori bagi kajian ini adalah berasaskan TKR. Teori ini mengandaikan murid sentiasa
membina pengetahuan mereka berdasarkan pengalaman yang dilalui dan ia tidak mempunyai sifat
salah atau betul. Mengikut von Glasersfeld dan Larochelle (2007), pengetahuan berlaku secara
asimilasi dan akomodasi bagi membentuk skim yang berdaya maju. Oleh itu, bagi memahami
cara orang lain memahami pembahagian pecahan, analisis terhadap pertuturan dan perlakuan
mereka perlu ditafsir. Tafsiran tersebut adalah yang bersifat secocok, bukannya sepadan dengan
konsep pembahagian pecahan yang terdapat dalam buku rujukan. Ini kerana Teori Kostruktivisme
Radikal mengandaikan manusia tidak berupaya mengetahui kebenaran realiti di persekitaran
mereka.

Namun, von Glasersfeld (2001) berpendapat, teori ini tidak menolak kewujudan kebenaran
mutlak, cuma kemampuan manusia telah mengehadkan mereka daripada mengetahui kebenaran
tersebut. Ini bermaksud, tafsiran terhadap konsepsi seseorang adalah tidak bersifat statik seperti
sekeping poskad yang boleh dicari daripada fail, tetapi secara relatifnya ia lebih bersifat dinamik
seperti sebuah program yang lengkap atau aktiviti pengeluaran yang sentiasa bersedia untuk
digunakan (von Glasersfeld, 1995). Sehubungan itu, kajian tentang pembahagian pecahan
dilaksana berlandaskan beberapa andaian seperti berikut:

▪ Murid sentiasa membina pengetahuan pembahagian pecahan secara aktif menerusi proses
pembelajaran yang dialaminya. Pengetahuan dibina dalam diri murid secara adaptif
menerusi penyelarasan pengalaman sedia ada untuk membentuk pengetahuan yang lebih
berdaya maju dan tidak bersifat betul atau salah;

▪ Pengetahuan pembahagian pecahan milik murid dapat ditafsir daripada tingkah laku
mereka semasa berlakukan aktiviti dalam sesi temu duga;

▪ Interaksi di antara pengkaji dan peserta kajian merupakan tindakan memodelkan
pengetahuan murid. Pengetahuan pembahagian pecahan milik murid dapat ditafsir daripada
pemerhatian terhadap tingkah laku mereka yang ditafsirkan kelihatan berlaku secara
berulang kali dalam konteks tugasan yang berbeza.

Berasaskan andaian tersebut, beberapa aktiviti tugasan dirangka dengan tujuan untuk
mencungkil pemikiran peserta kajian. Andaian ini penting sebagai garis panduan kepada pengkaji
untuk membentuk persoalan kajian, memungut dan analisis data. Pada asasnya, terdapat lima
jenis aktiviti berlainan yang mendasari kerangka kajian iaitu menggambar, mewakil, mentafsir,
membanding, dan menyelesaikan masalah. Aktiviti ini penting diambil kira kerana ia
membabitkan penglibatan peserta kajian dalam mengaplikasikan skim pecahan dan pembahagian
pecahan mereka secara langsung. Memandangkan aplikasi skim pecahan berlaku dalam konteks
yang pelbagai, tetapi khusus dalam skim pembahagian pecahan, maka pemikiran berpola murid
dapat ditafsirkan menerusi corak tingkah laku mereka yang dianggap oleh pengkaji sebagai
berlaku secara berulang kali, dalam situasi dan masa yang berlainan.

DEFINISI ISTILAH

Pemahaman

Kefahaman merujuk pada makna aritmetik yang dimiliki oleh murid tentang operasi
darab melibatkan nombor bulat. Makna aritmetik bergantung kepada kebolehan
seseorang mengasimilasikan skim yang bersesuaian (Piaget, 1956; Skemp, 1978). Ia
merujuk kepada hasil daripada interpretasi subjek kajian terhadap notasi, simbol, istilah
dan proses penyelesaian yang mengaitkan makna berdasarkan perhubungan yang dibina
oleh seseorang menerusi interaksi di antara interpretasi dalaman diri bagi mengenali
objek matematik.

Gambaran Mental

Von Glasersfeld (1987) menegaskan bahawa operasi mental manusia tidak boleh
ditafsirkan sebagai bersifat statik dan tidak dapat disalin daripada mana-mana tempat.
Tambahan pula, Steffe (2009) berpendapat gambaran mental merupakan pengetahuan

33

JURNAL STEM IPG KSM
2021

tulen bagi seseorang murid yang tercetus hasil daripada pengalaman lampau yang terbina
daripada pengetahuan yang berdaya maju. Justeru, kajian ini mendefinisikan gambaran
mental sebagai gambaran yang terhasil secara serta merta, tanpa melibatkan penggunaan
panca indera secara lazim, bagi pengaplikasian skim pembahagian pecahan yang khusus
dalam waktu dan konteks yang tertentu secara spontan dalam sesi temu duga klinikal.

Perwakilan

Daripada aspek logik teori, Teori Konstruktivisme Radikal melihat perwakilan yang digunakan
oleh teori lain rata-ratanya membandingkan perwakilan yang digunakan dengan apa yang
sepatutnya diwakilkan di dunia luar adalah tidak munasabah. Ini adalah kerana seseorang individu
tidak mampu mengetahui realiti dunia luar. Sedangkan, secara praktikalnya kemampuan manusia
adalah terbatas untuk mengetahui pengetahuan yang pernah dialaminya sahaja. Justeru, adalah
tidak logik untuk membandingkan perwakilan yang dipaparkan oleh murid dengan apa yang
mereka tidak mampu ketahui disebabkan oleh batasan pengalaman seseorang yang terhad untuk
mengetahui realiti tersebut (von Glasersfeld, 1995).

KERANGKA KONSEP KAJIAN

Kerangka konsep kajian ini adalah berasaskan konstruktivisme radikal. Menurut teori tersebut,
pemahaman merujuk corak pemikiran murid tentang pengetahuan sedia ada yang mereka miliki
(von Glasersfeld, 1998). Namun begitu, Steffe (2002) menyatakan pemikiran tidak dapat
diperhatikan secara langsung, ia hanya boleh ditafsirkan melalui proses mental seseorang.
Tambah Steffe lagi, untuk itu berlaku, beberapa aktiviti khusus diperlukan bagi membolehkan
individu dicabar dan dorongan untuk menjelaskan sesuatu dalam persekitaran yang disediakan.

Menurut Nik Azis (1987), pemikiran murid dapat dimanifestasikan dalam beberapa
konteks berbeza, yang empat daripadanya ialah gambaran mental, perwakilan, perbandingan, dan
penyelesaian masalah. Menerusi setiap konteks pemikiran itu, konsepsi murid tentang pecahan,
operasi bahagi, dan pembahagian yang membabitkan pecahan dapat dikenal pasti. Misalnya,
dalam proses gambaran mental, imej murid tentang penggunaan pengetahuan darab secara serta
merta dapat diperolehi. Menurut von Glasersfeld (1995), imej bukan disalin atau diperoleh dari
persekitaran, tetapi dihasilkan sendiri daripada pengalaman individu berkenaan.

Proses Berfikir Konsepsi Pola Pemikiran
Menggambar
Mewakil Kumpulan Konsep Asas
Sama • Operasi Darab
• Nombor bulat (nombor
Susunan
sehingga 10)

Mentafsir Faktor Skala • Perwakilan untuk
Algoritma menjelaskan darab
Menyelesaikan
Masalah • Cara mewakilkan
operasi darab

• Cara menyelesaikan
masalah

Rajah 4. Kerangka konsep kajian.

Menerusi proses perwakilan pula, murid diberi peluang memberikan contoh dan
bukan contoh berkaitan pendaraban yang diwakilkan. Dalam menjelaskan kedua-dua
jenis contoh berkenaan, mereka juga menggunakan pengalaman sedia ada untuk

34

JURNAL STEM IPG KSM
2021

mewakilkan semula pendaraban berkaitan nombor bulat. Oleh itu, konsepsi murid tentang
konsep pendaraban berkaitan nombor bulat dapat dikenal pasti.

Proses pemikiran berikutnya ialah penyelesaian masalah yang melibatkan
pendaraban. Terdapat satu konteks tugasan dengan tiga soalan disediakan bagi tujuan
mengganggu pemikiran murid. Cara yang digunakan oleh murid untuk mengatasi
gangguan boleh membekalkan konsepsi mereka tentang pendaraban membabitkan
nombor bulat dari konteks cara atau kaedah khusus yang melibatkan operasi-operasi asas,
nombor bulat atau gabungan kedua-duanya.

Perhubungan antara keempat-empat proses mental, konsepsi peserta kajian, dan
corak pemikiran murid Tahun Lima adalah seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 1.
Konsepsi murid tentang pendaraban membabitkan nombor bulat dapat dikenal pasti
semasa mereka melakukan proses gambaran mental, perwakilan, pentafsiran dan
penyelesaian masalah. Tingkah laku yang ditafsirkan oleh saya daripada proses-proses
tersebut dianalisis dan dikategorikan sebagai satu cara berfikir individu murid berkenaan.

OBJEKTIF KAJIAN

1. Mengenal pasti gambaran mental yang dimiliki murid tahun lima tentang operasi darab.
2. Menjelaskan cara murid tahun lima mewakilkan pendaraban.
3. Menjelaskan cara murid tahun lima mentafsirkan pendaraban.
4. Menghuraikan cara yang digunakan oleh murid tahun lima untuk menyelesaikan masalah

yang mebabitkan pendaraban nombor bulat.

SOALAN KAJIAN

1. Apakah gambaran mental yang dimiliki murid tahun lima tentang operasi darab?
2. Bagaimanakah murid tahun lima mewakilkan pendaraban?
3. Bagaimanakah murid tahun lima mentafsirkan pendaraban?
4. Apakah cara yang digunakan oleh murid tahun lima menyelesaikan masalah yang

membabitkan pendaraban nombor bulat?

METODOLOGI KAJIAN

Peserta Kajian

Terdiri daripada seorang murid Tahun Lima sekolah kebangsaan di daerah Besut Terengganu.
Pemilihan murid adalah berdasar kaedah bertujuan.

Pengumpulan Data

Data dikumpulkan secara temu bual bersemuka antara pengkaji dan murid. Murid diminta
menulis, melukis, bercakap berkaitan soalan yang ditanya agar difahami oleh pengkaji.

Tugasan. Terdapat empat jenis tugasan kesemuanya, pertama tugasan berkaitan
gambaran mental tentang darab. Kedua, tugasan berkaitan perwakilan operasi darab melibatkan
nombor bulat. Ketiga, mentafsirkan pendaraban rajah yang berkaitan konsep pendaraban nombor
bulat. Keempat, tugasan berkaitan penyelesaian masalah membabitkan pendaraban nombor bulat.

Cara mengumpul data. Pertuturan antara murid dan penyelidik dirakam dengan
menggunakan perakam suara dan video. Transkripsi perbualan dibuat bagi membolehkan
pemahaman murid Tahun Lima dianalisis dan disintesis.

Cara menganalisis data. Data dianalisis secara induktif dengan memberikan fokus
dalam kes terlebih dahulu. Corak pemikiran murid yang konsisten dirumuskan sebagai
pemahaman mereka berkaitan konteks tugasan berkenaan. Bagi soalan apalikasi pendaraban
nombor bulat pula, keupayaan murid mengaitkan situasi yang membentuk pendaraban dianalisis
dan disintesiskan.

35

JURNAL STEM IPG KSM
2021

DAPATAN KAJIAN
Irfan merupakan murid daripada sekolah kebangsaan luar bandar. beliau memperolehi markah
matematik sekitar 70%-80% dalam ujian matematik. Berikut adalah perbualan bersama beliau.
Gambaran Mental
Tugasan ini terdiri daripada dua aktiviti iaitu menggambarkan perkataan ‘darab’ dan
menggambarkan ‘dua darab tiga’. Petikan 1 dan Petikan 2 mengilustrasikan tingkah laku Irfan.

Petikan 1: Gambaran ‘Darab’
P Cuba pejamkan mata anda. Apakah perkataan lain, selain darab yang

anda tahu?
M kali
P Apakah maksud kali?
M Berganda
P Apakah maksud berganda?
M Menjadi semakin banyak
P Selain daripada itu, apakah lagi yang tergambar dalam fikiran anda

tentang darab?
M Diam

Dalam Petikan 1, Irfan menggambarkan darab sebagai kali. Beliau menjelaskan kali sebagai
berganda yang bermaksud semakin banyak. Pernyataan ini boleh ditafsirkan bahawa Irfan
menganggap darab boleh menyebabkan nombor asal digandakan beberapa kali sehingga menjadi
semakin banyak.

Petikan 2: Gambaran ‘Dua darab Tiga’
P Jika cikgu sebut dua darab tiga. Apakah anda faham tentang dua darab tiga?
M Dua ada tiga kali.
P Cuba jelaskan dua ada tiga kali.
M Diam… sebab dua darab tiga
P Bagaimanakah anda tahu begitu?
M Sifir
P Sifir apa?
M Dua darab tiga enam

P Selain daripada tambah tiga kali, apakah cara lain yang dimaksudkan dua
darab tiga.

M Diam.. Tiada
P Cuba lakarkan gambaran anda berkaitan dua darab tiga.
M Ada dua biji bola.. ada satu (lakar dua biji bola lagi).. ada satu lagi (lakar

dua biji bola lagi)

P Ada apa lagi gambaran anda tentang dua darab tiga?
M Ada dua buah buku.. dua (lakar dua buku lagi).. dua juga (lakar dua buah

buku lagi)

36

JURNAL STEM IPG KSM
2021

P Ada apa lagi gambaran anda tentang dua darab tiga?
M Diam.. Tiada

Petikan 2 menunjukkan Irfan menganggap dua darab tiga sebagai dua ada tiga kali. Beliau
menulis ‘2 x 3 = 6’ dan menyatakan dua darab tiga ialah enam menunjukkan bahawa beliau
hafalan sifir. Berikutnya, Irfan menulis ‘2+2+2=6’ untuk mengaitkan dengan 2 x 3 menunjukkan
bahawa beliau dapat menjelaskan sifir darab tiga sebagai penambahan berulang sebanyak tiga
kali. Apabila diminta menjelaskan 2 x 3 dengan cara lain, beliau melukis dua biji bola dalam
sebaris, dua biji bola lagi dalam baris kedua, dan dua biji bola lagi dalam baris ketiga. Lakaran
ini mungkin bermaksud beliau memikirkan 2 x 3 sebagai tambah berulang melibatakan dua
sebanyak tiga kali. Selain itu, Irfan juga kelihatan melakar tiga buah buku dalam baris pertama
dan tiga buah buku yang lain dalam baris kedua bagi menjelaskan sifir dua darab tiga. Keadaan
itu boleh ditafsirkan bahawa beliau juga memikirkan dua darab tiga sebagai tambah berulang tiga
sebanyak dua kali. Ringkasnya, gambaran mental Irfan tentang darab dan dua darab tiga adalah
seperti berikut:

• Darab digambarkan sebagai kali menggunakan sifir
• Darab bersifat ganda atau semakin banyak
• Objek yang digunakan dalam gambaran darab ialah bola dab buku
Perwakilan
Tugasan ini melibatkan aktiviti ‘2 x 3’, ‘3 x 4’, atau ‘3 x 8’. Petikan 3 dan Petikan 4
mengilustrasikan tingkah laku Irfan.

Petikan 3: Mewakilkan ‘3 x 8’
P Cuba jelaskan kepada cikgu tiga darab lapan dengan melakar sesuatu.
M Diam... Dua puluh empat.
P Bagaimanakah anda mendapat jawapan itu?
M Sifir
P Cuba jelaskan jawapan anda dengan melakarnya.
M Ada tiga biji bola (lakar tiga bulatan).. ada lapan kali semuanya (lakar

sebanyak lapan kali tiga biji bola).

Petikan 3 menunjukkan Irfan memikir sejenak apabila diminta mewakilkan ‘3 x 8’. Beliau
menyatakan dua puluh empat kerana berfikir tentang sifir tiga. Tindakan beliau seterusnya iaitu
melakar tiga biji bola dalam baris pertama dan diulanginya sehingga lapan baris kesemuanya,
bagi menunjukkan terdapat 24 kesemuanya. Ringkasnya, Irfan mewakilkan pendaraban seperti
berikut:

• Mewakilkan ‘3 x 8’ secara menghafal sifir tiga
• Menggunakan penambahan berulang tiga objek sebanyak lapan kali

37

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Tafsiran Rajah
Tugasan ini mempunyai tiga jenis rajah untuk ditafsirkan oleh murid iaitu aktiviti pasangan,
aktiviti kumpulan sama, aktiviti songsang kepada bahagi.

Petikan 4: Pendaraban Sebagai Cartesian Product
P (Tunjukkan Rajah) Cuba jelaskan maksud rajah itu dengan menggunakan

darab.

M Diam.. Dua darab tiga ialah enam
P Bagaimanakah anda tahu enam?
M Seluar dua, baju tiga..
P Enam itu apa pada rajah itu?
M Diam.. Garis (lakar seluar dan tiga garisan)

P Apakah maksud garis itu?
M Tiga darab satu ialah tiga, tiga darab satu juga tiga, tiga tambah tiga ialah

enam.

P Cuba kaitkan dengan seluar dan baju?
M Diam.. (geleng kepala)
Berdasarkan petikan 4, Irfan mentafsir rajah seluar dan baju dengan menyatakan dua darab
tiga ialah enam. Beliau menjelaskan dua darab tiga ialah enam dengan menyatakan ‘Seluar dua,
baju tiga’ yang boleh ditafsirkan sebagai dua darab tiga. Apabila ditanya mengapakah jawapannya
enam, beliau melukis sehelai seluar dan tiga garisan. Selepas seketika, beliau menyatakan ‘Tiga
darab satu ialah tiga, tiga darab satu juga tiga, tiga tambah tiga ialah enam’ yang mungkin
bermaksud sehelai seluar ada tiga pilihan baju, seluar kedua juga ada tiga pilihan baju. Kedua-
dua seluar ada enam pilihan baju.

Petikan 5: Pendaraban Sebagai Magnitud Sama
P (Tunjukkan Rajah) Cuba jelaskan maksud rajah itu dengan menggunakan

darab.

38

JURNAL STEM IPG KSM
2021

M Ada enam, bahagi dengan tiga jadi dua.
P Cuba jelaskan maksud tadi dengan lebih lanjut.
M Dua ialah kasut dalam bulatan, tiga tu ialah bulatan (menunjukkan

pengiraan).

Petikan 5 menunjukkan Irfan mentafsir rajah dengan berkata ‘Ada enam, bahagi dengan
tiga jadi dua’ mungkin bermaksud beliau memikirkan pendaraban daripada konteks pembahagian
iaitu mengenal pasti jumlah kasut enam, kemudian membahagikan dengan tiga kumpulan menjadi
dua dalam setiap kumpulan. Pengiraan yang ditunjukkan boleh dijadikan sokongan yang beliau
membahagikan enam dengan tiga menjadi dua, kemudian didarabkan dua dengan tiga menjadi
enam semula. Ini menunjukkan Irfan mengetahui hubungan darab dan bahagi.

Petikan 6: Pendaraban Sebagai Magnitud Berbeza

P (Tunjukkan Rajah) Cuba jelaskan maksud rajah itu dengan menggunakan
darab.

M Tiga ekor kucing bahagi dengan tiga buah
piring, dapat satu.

P Cuba guna darab boleh tak?

M (Menulis 1 x 3 = 3)

P Anda tulis satu tu bermaksud apa?

M Kucing tu dapat

P Tiga tu apa maksudnya (tunjuk 3 sebelah kiri)?

M Makanan

P Jawapan tiga tu apa pula maksudnya (tunjuk 3 sebelah kanan)?

M Tiga ekor kucing

P Jika nak dikaitkan makanan dengan kucing, cuba beritahu dengan

menggunakan operasi darab.

M Satu makanan darab kucing, selepas ini pulak,

selepas ini pulak (melakar tiga ekor kucing dan tiga set

makanan)

P Ada tak cara lain untuk jelaskan

makanan kucing itu?

M Diam.. tiga darab dua jadi enam.

P Cuba jelaskan maksud 2 x 3 = 6?

M Setiap ekor kucing makan dua makanan

Dalam Petikan 6, Irfan mentafsir rajah yang ditunjukkan dengan menyatakan ‘Tiga ekor
kucing bahagi dengan tiga buah piring, dapat satu’ boleh ditafsirkan bahawa beliau memberi
fokus pada bilangan pinggan dan bilangan kuching. Apabila diminta mengaitkan dengan makanan,
beliau menyatakan tiga pada ‘1x3’ bermaksud bilangan makanan. Manakala tiga sebelah paling
kanan persamaan ‘1x3=3’ bermaksud bilangan Kuching. Apabila diminta mengaitkan dengan 6,
beliau kelihatan mendarab 2 dengan 3, iaitu mungkin beliau mendarab bilangan makanan dan
bilangan pinggan.

39

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Petikan 7: Pendaraban Sebagai Songsang Bahagi
P (Tunjukkan Rajah) Cuba jelaskan maksud rajah itu dengan menggunakan

darab.

M Ada 12 coklat. Tiga darab dua belas jadi 36.
P Cuba beritahu lagi jawapan anda.
M Tiga kali dua belas jadi tiga puluh enam. Boleh jadi juga dua belas bahagi

tiga ialah empat.

P Cuba tunjukkan 36 pada rajah itu?
M (Diam seketika).. Dua belas bahagi tiga.. seorang boleh empat biji coklat.

Berdasarkan Petikan 7, Irfan mentasir rajah berkenaan dengan mengatakan ‘Tiga kali dua
belas jadi tiga puluh enam’ menunjukkan bahawa beliau mendarab bilangan orang dengan
bilangan objek. Apabila diminta Irfan menjelaskan 36 pada rajah, beliau diam seketika, mungkin
cuba berfikir namun tidak dapat memberikan jawapan. Pernyataan ‘Dua belas bahagi tiga…
seorang boleh empat biji coklat’ mungkin bermaksud beliau membahagikan dua belas objek
dengan tiga orang memberikan jawapan setiap orang mendapat empat biji. Jawapan yang
diberikan Irfan menunjukkan beliau tidak dapat mentafsirkan rajah dari konteks pendaraban.
Beliau hanya dapat mentafsir dari sudut pembahagian sahaja. Ringkasnya, Irfan didapati
mentafsirkan rajah pendaraban yang diberikan seperti berikut:

• Mentafsir rajah pendaraban bercirikan cartesian product dengan penambahan berulang
• Mentafsir rajah penambahan bercirikan magnitud sama dengan songsang pembahagian
• Mentafsir rajah penambahan bercirikan magnitude berbeza dengan

Penyelesaian Masalah
Terdapat satu tugasan berkaitan penyelesaian masalah melibatkan pendaraban nombor bulat yang
diberikan kepada murid untuk diselesaikan seperti yang ditunjukkan dalam Petikan 8.

Petikan 8: Penyelesaian Masalah

P (Soalan, kertas A4 kosong dan pen diberikan kepada Irfan)
Cuba baca soalan.

M (Irfan membaca) Ali ada empat buah bakul, setiap bakul mengandungi dua biji
bola berwarna merah, tiga biji bola berwarna hijau, dan lima biji bola berwarna
biru.
40

JURNAL STEM IPG KSM
2021

P Cuba selesaikan.
M

P Boleh tujukkan makna pengiraan itu?
M

Berdasarkan Petikan 8, Irfan dapat membaca soalan yang ditunjukkan kepada beliau dengan
lancar. Seterusnya, Irfan menyelesaikan soalan berkenaan dengan menulis “bola merah 2 = 8 = 2
x 4 =8.” Apabila diminta menjelaskan makna, Irfan membaca sifir 2 kali 8 sama 8. Berikutnya,
Irfan menulis “bola hijau 3 = 12 = 3 x 4 =12.” Beliau menjelaskan makna, dengan membaca sifir
3 kali 8 sama 12. Selanjutnya, Irfan menulis “bola biru 5 = 20 = 5 x 4 =20.” Beliau menjelaskan
makna, dengan membaca sifir 5 kali 4 sama 20. Apabila ditanya bagaimanakah jawapan
diperolehi, beliau menyatakan dikira menggunakan sifir. Dalam penjelasan lanjut, Irfan melukis
empat buah bakul, dengan setiap buah bakul mengisi dua bola merah bagi mengaambarkan 2 x 4
= 8.

Ringkasnya, Irfan didapati menggunakan dua pendekatan bagi menyelesaikan masalah
yang membabitkan operasi darab nombor bulat, iaitu melukis raga-guli (kumpulan-ahli) berulang
kali dan menambah secara berulang-ulang untuk mendapatkan jawapan. Kedua, murid
menggunakan cara sifir dengan mendarab dua nombor secara langsung.

PERBINCANGAN DAN CADANGAN

Pemahaman konsep darab dalam kalangan murid Tahun Lima adalah penting untuk
diperbincangkan terutamanya KSSR telah dilaksanakan sekian lama. Kepentingan menguasai
konsep darab adalah perlu diambil perhatian kerana kemahiran darab berkait rapat dengan
kemahiran tambah, tolak, dan bahagi (Kilpatric & Swafford, 2002). Selain itu, keupayaan murid
untuk menggunakan pelbagai perwakilan bagi menjelaskan pemahaman konsep pendaraban juga
perlu digalakkan (Reys, Rogers, Bennett, Cooke, Robson, & Ewing, 2017). Selaras dengan hasrat
DSKP mendapati fikrah matematik yang merupakan nadi kepada kerangka KSSR terdiri daripada
enam komponen iaitu, perwakilan, penaakulan, komunikasi, perkaitan, dan penyelesaian masalah
perlu diambil berat. Misalnya, Irfan, Farhan, dan Amin menggunakan pelbagai perwakilan bagi
menjelaskan makna 2x3=6. Irfan menggunakan bola, buku dengan susunan bilangan ahli pada
baris dan lajur yang tidak konsisten. Berdasarkan buku teks, 2x3 adalah merujuk kepada 2
kumpulan dengan 3 ahli dalam setiap kumpulan (Chan, Wan Yusof, & Gobi, 2-16). Namun,
berasaskan konsep komutatif, 2x3 = 3x2 memberikan jawapan yang sama secara pengiraan.

Pada umumnya, ketiga-tiga peserta kajian tahu mengaplikasikan konsep pendaraban dalam
kehidupan harian. Irfan, Farhan, dan Amin tahu mendarab secara tambah berulang dan
menggunakan sifir. Kesilapan berlaku apabila berlaku pendaraban melibatkan dua bahan berbeza
unit. Dapatan ini adalah selari dengan pandangan Vergnaud (1983) yang menyatakan murid hasil
darab jika melibatkan dua magnitud berbeza. Malah, Irfan juga cuba mendarab sebilangan kipas
dengan sebilangan kerusi yang memberikan hasil yang mengelirukan.

Rumusannya, dapatan kajian menunjukkan masih ada ruang bagi murid mempelajari
pelbagai konsep darab sebab pengetahuan itu berkait rapat dengan kehidupan seharian yang jauh
lebih kompleks. Justeru, dicadangkan kajian yang melibatkan pendaraban yang lebih
komprehensif diadakan dengan melibatkan lebih ramai murid tahun empat dan lima kerana
mereka mungkin terpilih sebagai sampel dalam pentaksiran TIMSS dan PISA.

41

JURNAL STEM IPG KSM
2021

BIBLIOGRAFI

Ahmad, N. S B., & Sivasubramaniam, P. (2010). Multiplication and the reference sum method.
Procedia - Social and Behavioral Sciences, 8. 72-78.

Anghileri, J., & Johnson, H. (1992). Arithmetic Operations on Whole Numbers: Multiplication
and Division. Dlm Thomas R. Post (1992) Teaching Mathematic in Grades K-8
Research-Based Methods hlm.157-200, Allyn and Bacon.

Chan, Y.L,, Rosli, M., & Gobi, K. (2014). Matematik Tahun 5 Sekolah Kebangsaan. DBP.
Chan, Y.L, Wan Yusof, W.N., & Gobi, K. (2016). Matematik Tahun 1 Sekolah Kebangsaan Jilid

1. DBP.
Chan, Y.L., Wan Yusof, W.N,, & Gobi, K. (2016). Matematik Tahun 1 Sekolah Kebangsaan Jilid

2. DBP.
Harel, G., & Confrey, J. (1994). The development of multiplicative reasoning in the learning of

mathematics. European Journal of Social Sciences, 7, 93-101.
Jiang, C., Hwang, S., & Cai, J. (2014), Chinese and Singaporean sixth-grade students' strategies

for solving problems about speed, Educational Studies in Mathematics, 87(1), 27-50.
Khairunnisak, Cut; Maghfirotun, Siti; Juniati, Amin Dwi; de Haan, Dede. (2012). Supporting

Fifth Graders in Learning Multiplication of Fraction with Whole Number. Indonesian
Mathematical Society Journal on Mathematics Education, 3(1), 71-86.
Mabbott, D. J. (1999). Developmental Change and Individual Differences in Children's
Multiplication. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and
Engineering, 7-8, 3737.
Reys, R. E., Lindquist, M. M., Lambdin, D. V., & Smith, N. L. (2009). Helping children learn
mathematics (9th ed.). John Wiley & Sons.
Reys, R.E., Rogers, A., Bennett, AS., Cooke, A., Robson, K., & Ewing, B. (2017). Helping
children learn mathematics (2ND Australia Ed.). Wiley.
Simon, Martin A.; Placa, Nicora. (2012). Reasoning about Intensive Quantities in Whole-Number
Multiplication? A Possible Basis for Ratio Understanding. For the Learning of
Mathematics, 32(2), 35-41.
Vergnaud, G. (1983). Multiplicative structures. Dlm R. Lesh & M. Landall (Eds.), Acquisition of
Mathematics concepts and Processes. Academic Press
Von Glasersfeld, E. (1987a). Learning as a constructive activity. Dlm. C. Janvier (Ed.), Problems
of representation in the teaching and learning of mathematics (m. 215-225). Erlbaum.
Wan Yusof Wan Ngah, Rosli Maun, & Haslina Jaafar. (2016). Matematik Tahun 2 Sekolah
Kebangsaan Jilid 1. DBP.
Wan Yusof Wan Ngah, Rosli Maun, & Haslina Jaafar. (2016). Matematik Tahun 2 Sekolah
Kebangsaan Jilid 2. DBP.

42

JURNAL STEM IPG KSM
2021

KESEDIAAN GURU MATEMATIK SEKOLAH RENDAH TERHADAP PENGAJARAN
DAN PEMBELAJARAN DALAM TALIAN

Norhasliza binti Abdullah1 (PhD) ([email protected])
Wan Haspinah binti Wan Hussin2 ([email protected])

1Jabatan Sains dan Matematik
Institut Pendidikan Guru Kampus Sultan Mizan

ABSTRAK

Pengajaran dan pembelajaran (PdP) semasa Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) merupakan suatu
pengalaman pertama yang agak mencabar bagi yang tidak pernah mengajar dalam talian. Namun begitu,
pengajaran haruslah dilaksanakan sehingga sukatan pelajaran selesai. Kajian ini bertujuan untuk
meninjau tahap kesediaan guru dalam pengajaran dan pembelajaran dalam talian guru-guru Matemtaik
di sekitar bandar Besut, Terengganu. Kajian secara tinjauan turut dijalankan melalui borang soal selidik
untuk ke atas 100 orang guru Matematik. Alat ukuran yang digunakan iaitu Online Learning Readiness
Scale (OLRS) ditadbir ke atas 100 orang guru dari 20 buah sekolah rendah. Data dianalisis
menggunakan statistik deskriptif, iaitu kekerapan, peratus, min dan sisihan piawai. Berdasarkan data
deskriptif, didapati kesediaan guru (efikasi kendiri terhadap teknologi, pengajaran kendiri, kawalan
guru, motivasi guru dan efikasi kendiri komunikasi guru) berada pada tahap sederhana. Oleh itu,
tinjauan ringkas ini dijadikan sebagai panduan untuk meninjau tahap kesediaan guru dalam
melaksanakan PdP secara dalam talian terutamanya ketika dalam norma baharu ini.

Kata kunci: Pengajaran dan Pembelajaran (PdPDT), Kesediaan Guru, Efikasi Kendiri, Motivasi,
Kawalan

PENGENALAN

Pada awal tahun 2020, seluruh dunia telah dilanda dengan Pandemik COVID-19 yang juga dikenali
sebagai pandemik koronavirus atau wabak koronavirus. Pada pertengahan Disember 2019, bandaraya
Wuhan, Hubei, China, telah mula mengesan kewujudan penyakit tersebut. Pada 11 Mac 2020, Pertubuhan
Kesihatan Sedunia (WHO) telah mengiktiraf penyakit ini sebagai pandemik kerana penyakit ini
merupakan penularan sesebuah wabak penyakit yang baru di seluruh dunia (Anjorin, 2020). Di Malaysia,
juga tidak terkecuali daripada penularan penyakit ini. Penularan wabak penyakit ini bukan sahaja
memberi kesan kepada ekonomi malah juga kepada sistem pendidikan khususnya di sekolah rendah di
Malaysia. Pandemik COVID-19 ini turut telah memberi kesan terhadap struktur pembelajaran dan
pengajaran (PdP). Institusi pendidikan tinggi termasuk sekolah juga diarahkan untuk menutup dan kaedah
PdP secara langsung atau bersemuka telah ditukar kepada PdP secara dalam talian secara sepenuhnya.
Akibatnya, proses PdP secara bersemuka yang telah diamalkan sejak zaman dahulu lagi secara terpaksa
dihentikan dalam tempoh Perintah Kawalan Pergerakan (PKP).

49

43

JURNAL STEM IPG KSM
2021

Sebaran wabak Covid-19 keseluruh dunia memberi kesan terhadap sektor ekonomi, kewangan, sosial dan
pendidikan. Dalam konteks pendidikan, sehingga Mac 2020 aktiviti pembelajaran secara formal yang
melibatkan hampir 600 juta pelajar di seluruh dunia terjejas akibat arahan penutupan institusi-institusi
pendidikan sama ada di peringkat sekolah mahu pun institusi pengajian tinggi (Goyal 2020). Dalam
situasi pandemik, guru-guru di sekolah dilatih untuk melaksanakan aktiviti PdP secara dalam talian
(Abidah et al. 2020). Impak Covid 19 terhadap pendidikan menyebabkan berlakunya transformasi
penggunaan platform digital secara meluas (Kandri 2020; Strielkowski 2020) seperti pelaksanaan seminar
dalam talian, penggunaan buku digital, analisis data dalam talian dan interaksi maya. Gonzalez et al.
(2020) berpandangan bahawa situasi pandemik Covid 19 memberi impak positif dalam konteks
penyuburan penggunaan pembelajaran secara dalam talian. Keadaan yang mendesak menyebabkan, guru
dan murid bertungkus lumus berusaha untuk meningkatkan pengetahuan dalam aspek penggunaan alatan
digital serta aplikasi pengajaran dan pembelajaran dalam talian (PdPDT) supaya proses PdP dapat
dijalankan dengan berkesan.
.

PERNYATAAN MASALAH

Aktiviti PdPDT memerlukan guru dan pelajar saling berhubungan melalui sistem elektronik seperti
internet, televisyen, radio dan seumpamanya. Pengajar boleh menjalankan aktiviti pengajaran secara
segerak (synchronously) atau secara tidak segerak (asynchronously). Meskipun, sebahagian guru dan
pelajar pernah menggunakan aplikasi-aplikasi pembelajaran secara dalam talian, tetapi masih terdapat
cabaran besar dalam pelaksanaannya (Kanuka & Anderson 2007; Rana, Rajiv & Lal, 2014).

Dalam usaha untuk memastikan semua murid tidak ketinggalan dalam mengikuti pembelajaran, warga
guru mula menggunakan opsyen untuk menjalankan kelas secara dalam talian. Pelbagai kegusaran yang
timbul apabila ingin melaksanakan kaedah pembelajaran secara dalam talian ini. Ada murid yang tidak
mempunyai gajet atau telefon pintar peribadi, ada yang tidak mempunyai cukup data internet dan ada pula
yang tidak mempunyai capaian internet langsung. Ini selari dengan Manzoor (2020) berpandangan
berbeza dengan menganggap pembelajaran secara dalam talian tidak memberi keadilan kepada golongan
tertentu seperti pelajar berkeperluan khas serta pelajar dari golongan susah yang tiada akses kepada
pembelajaran secara dalam talian.

Bagi guru pula, wujud kesangsian platform manakah yang sesuai untuk menjalankan pembelajaran secara
atas talian dan kebanyakannya menggunakan kaedah cuba jaya, iaitu menggunakan mana-mana platform
dan bergantung kepada kesesuaian. Walau bagaimanapun, situasi norma baharu menjadi “push factor”
kepada masyarakat terutama golongan pendidik untuk meningkatkan pengetahuan mereka dalam
melaksanakan pembelajaran dalam talian. Namun, sebahagian sekolah mengambil pendekatan
meneruskan aktiviti pembelajaran pelajar melalui platform pembelajaran dalam talian yang bersesuaian.
Kaedah pengajaran secara dalam talian ini mencabar keupayaan guru untuk melaksanakannya (Bibi
Noraini Mohd Yusuf & Jihan Ahmad 2020). Pembelajaran dalam talian merujuk kepada aktiviti yang
melibatkan pengajar dan pelajar menggunakan apa-apa sahaja platform dalam talian bagi melaksanakan
proses pembelajaran (Awang, Wan Rozaini, & Zahurin 2019; Sun et al., 2008).

Kajian Jung, Kudo, dan Choi (2012) menjelaskan bahawa guru yang melalui proses pengajaran secara
dalam talian menghadapi masalah berkaitan aspek psikologi seperti kebimbangan dan emosi. Di sini
tahap motivasi guru perlu berada pada tahap yang positif dan tinggi. Hal ini terjadi kerana pelajar
mempunyai keinginan yang tinggi terhadap pembelajaran tetapi halangan-halangan yang terjadi semasa
proses pembelajaran dalam talian seperti talian internet yang lemah, masalah peranti yang digunakan atau
masa pembelajaran membantutkan proses pembelajaran mereka. Keadaan ni menimbukan rasa tertekan
dalam diri guru yang bersemangat untuk meneruskan pengajaran, namun kestabilan motivasi dan kawalan

50

44

JURNAL STEM IPG KSM
2021

guru menjadi isu yang besar (Hung et al., 2010). Pemilihan platform bersesuaian amat penting dalam
proses pengajaran dan pembelajaran. Ini bertujuan mengelakkan berlakunya lag atau screen freeze yang
boleh mengganggu tumpuan pelajar sekiranya kelas dalam talian dilakukan secara bersemuka.

Persoalan timbul juga terhadap tahap kesediaan guru dalam pengendalian pengajaran ini adakah dapat
diselarikan dan memenuhi kehendak Falsafah Pendidikan Kebangsaan (FPK). Akan tetapi, guru
semestinya akan menghadapi isu dan cabaran ketika menjalankan PdPDT ini. Isu dan cabaran utama yang
dihadapi oleh guru semasa mengendalikan PdPDT adalah guru tidak mempunyai kemudahan yang
lengkap, memerlukan kursus dan latihan e-pembelajaran bagi memantapkan pelaksanaan PdPDT.
Manakala, isu dan cabaran utama yang dihadapi oleh pelajar pula adalah mereka memerlukan data
internet yang tinggi kerana data sedia ada tidak mencukupi untuk menampung keperluan PdPDT untuk
semua subjek. Bagi pelajar yang tinggal di kawasan luar bandar yang diluar liputan internet juga akan
mengalami kesukaran untuk mengikuti kelas PdPDT sepenuhnya. Namun dalam situasi ini, guru perlu
menyakinkan pelajar agar PdPDT dapat dijalankan seperti berlaku pada kelas biasa.

Oleh itu, berdasarkan masalah dan isu yang ditelitikan serta situasi yang berlaku dalam konteks
pembelajaran dalam talian, kajian ini bertujuan untuk mendapatkan maklumat yang lebih jelas berkenaan
aspek pembelajaran dalam talian dalam konteks kesediaan guru dalam situasi norma baharu. Kesediaan
guru adalah faktor utama dilihat menjadi cabaran besar kepada dalam menjalankan pembelajaran secara
dalam talian. Jika diperincikan masalah tersebut, rata-rata guru menghadapi efikasi kendiri guru terhadap
kemudahan teknologi, kesedaran dan motivasi diri guru serta pengendalian pengajaran. Jadi adalah satu
keperluan untuk mendapatkan maklumat kesediaan guru-guru di sekolah terhadap kesediaan PdPDT.

OBJEKTIF KAJIAN

Objektif kajian untuk kajian ini ialah;
1. Mengenal pasti tahap kesediaan guru-guru Matematik sekolah rendah dalam pengajaran dan
pembelajaran dalam talian guru-guru Matematik sekolah rendah.

SOALAN KAJIAN

Soalan kajian dibina untuk kajian ini ialah;
1. Apakah tahap kesediaan guru-guru Matematik sekolah rendah dalam pengajaran dan pembelajaran

dalam talian guru-guru Matematik sekolah rendah.

TINJAUAN LITERATUR

Menerusi literatur kajian-kajian lepas mendapati penggunaan teknologi maklumat berasaskan komputer
bagi guru-guru adalah sederhana. Tahap kesediaan dari aspek pengetahuan dan sikap pula, didapati tiada
perbezaan yang signifikan di antara guru dari kumpulan perkhidmatan siswazah dan bukan siswazah
(Mohd. Izham Mohd. Hamzah & Noraini Attan, 2007).
Menurut Nazaruddin Abdul Hadi, Mahizer Hamzah dan Norkumalasari Othman (2020) dalam kajiannya
terhadap instrumen kesediaan guru dan kesediaan teknologi dalam kalangan guru reka bentuk teknologi
(RBT) sekolah menengah memanfaatkan teknologi dalam pengajaran dan pemudahcaraan (PdPc).
Seramai 125 orang guru RBT terlibat sebagai responden dalam kajian ini. Hasil analisis mendapati nilai
Alpha Cronbach yang diperoleh adalah 0.879 dan 0.722 untuk kesediaan guru dan kesediaan teknologi
masing-masing iaitu kedua-duanya adalah melebihi 0.60. Keputusan daripada EFA menunjukkan empat

51

45

JURNAL STEM IPG KSM
2021

faktor untuk konstruk kesediaan guru dan kesediaan teknologi dengan nilai Eigen masing-masing
melebihi 1.0.

Manakala dari segi medium PdP pula, Jaka Kusuma dan Hamdiah (2020) mendapati bahawa
pembelajaran secara terus iaitu Zoom lebih baik jika dibandingkan dengan pembelajaran melalui
WhatsApp semasa pandemik COVID-19. Walau bagaimanapun, Jaka Kusuma et al. (2020)
mencadangkan supaya proses pembelajaran perlulah menggabungkan kedua-dua kaedah ini iaitu dengan
menggunakan Zoom dan juga WhatsApp agar proses PdP lebih lengkap dan berkesan. Dapatan ini
bercanggah dengan Martina, Hendro dan Indra (2020), WhatsApp merupakan aplikasi yang lebih sesuai
digunakan semasa pengajaran jika dibandingkan dengan aplikasi Zoom, Google Meet dan Facebook.
Martina et al. (2020) turut menyatakan bahawa WhatsApp merupakan suatu aplikasi komunikasi yang
lebih ringkas dan mudah digunakan untuk semua peringkat umur dan latar belakang. Namun begitu,
kajian ini adalah terhad kepada pembelajaran Bahasa Inggeris.

Berdasarkan kajian Mohd, Fadli dan Sharifuddin (2019) pula, dapatan kajian dengan menggunakan
analisis ujian-t mendapati bahawa para pelajar tidak mempunyai masalah untuk meneruskan proses PdP
secara talian. Kajian ini lebih menumpu kepada kesediaan para pelajar terhadap PdP dalam talian. Mohd
et al. (2019) turut menyatakan bahawa kesediaan pelajar dalam proses PdP secara talian adalah pada
kadar yang agak tinggi. Oleh itu guru tidak menghadapi masalah yang besara dalam pengendaliannya

Wahyudin, Yuli, Ali dan Muhlas (2020) menyimpulkan bahawa pembelajaran dalam talian adalah
terbukti berkesan dilaksanakan semasa BDR (Bekerja dari Rumah) yang diakibatkan oleh pandemik
COVID-19. Kajian ini mengesyorkan bahawa betapa pentingnya mengembangkan idea dalam
melaksanakan PdPDT.

METODOLOGI

Reka Bentuk Kajian

Reka bentuk kajian adalah berbentuk kuantitatif secara tinjauan yang menggunakan soal selidik sebagai
instrumen untuk mengumpul data. Kajian ini telah dijalankan ke atas guru-guru yang mengajar
Matematik sahaja daripada 20 buah sekolah rendah di sekitar bandar Besut, Terengganu sahaja.
Responden dipilih dengan kaedah persampelan rawak mudah. Sampel kajian adalah seramai 100 orang
daripada 130 orang. Mengikut Krejcie and Morgan (1970) bagi populasi 130 orang, sampel kajian yang
sepatutnya 97 orang. Maka lebihan sampel mengambil kira jangkaan soal selidik yang tidak lengkap,
maka saiz responden dibesarkan kepada 100 orang guru (Kamil, 2002). Maklumat guru yang terlibat
dikumpul melalui penggunaan instrumen berbentuk soal selidik. Soal selidik diedar secara dalam talian
dengan menggunakan Google Form. Link adalah seperti berikut:

https://forms.gle/r4xk8pyFYRa4q4hx8

Perincian profil demografik memberikan gambaran secara jelas sampel yang terlibat dalam kajian seperti
Jadual 1.

Instrumen Kajian

Data kajian ini dikutip menggunakan soal selidik. Kesediaan guru diukur menggunakan Online Learning
Readiness Scale (OLRS) oleh Hung et al. (2010) yang telah diterjemah oleh pengkaji. OLRS
mengandungi 18 item positif dengan nilai indeks kebolehpercayaan alfa Cronbach ialah >0.8. OLRS

52

46

JURNAL STEM IPG KSM
2021

menggunakan skala Likert 1 hingga 5 dengan angka 1 mewakili pilihan jawapan sangat tidak setuju
sementara angka 5 mewakili pilihan jawapan sangat setuju.

Jadual 1
Taburan Responden Mengikut Faktor Demografik Guru

Profil Demografik Bilangan Guru Peratus (%)

Jantina 26 26
Lelaki 74 74
Perempuan
6 6
Umur 22 22
30 tahun ke bawah 51 51
31 hingga 40 tahun 21 21
41 hingga 50 tahun
51hingga 60 tahun 293 83.7
7 2.0
Agama 45 12.9
Islam 5 1.4
Kristian
Buddha 88 88
Hindu 12 12

Bangsa
Melayu
Cina

Pengalaman Mengajar 24 24
Kurang 10 tahun 22 22
11 hingga 15 tahun 21 21
16 hingga 20 tahun 33 33
Lebih 21 tahun
13 13
Taraf Pendidikan 84 84
Diploma Perguruan/Sijil 3 3
Ijazah Sarjana Muda
Sarjana 47 47
48 48
Gred Jawatan 5 5

DG 41/42
DG 44
DG 48

Kesahan dan Kebolehpercayaan Kajian

Bagi memastikan terjemahan instrumen tersebut membawa maksud yang sama dengan soal selidik asal
dalam bahasa Inggeris, pengkaji menggunakan teknik back to back translation seperti yang dicadangkan
oleh Brislian, Lonner & Thorndike (1973). Semua penterjemah yang dilantik untuk kesahan terjemahan
telah dipilih berdasarkan ciri-ciri yang disarankan oleh Hambleton et al. (1992), terdiri daripada pakar-
pakar yang cekap dalam kedua-dua bahasa, biasa dengan istilah-istilah yang digunakan dalam bidang dan
mahir dalam pembangunan item ujian. Mankala kebolehpercayaan instrumen merujuk kepada
konsistensi atau ketekalan dalaman yang dimiliki oleh instrumen yang digunakan dalam
sesebuah kajian (Creswell, 2009). Nilai pekali Alpha Cronbach (α) terdiri dari 0 hingga 1. Nilai
koefisien yang semakin hampir dengan 1 menunjukkan kebolehpercayaan yang tinggi sesuatu
instrumen kajian itu. Nilai α yang dipersetujui oleh kebanyakan pengkaji ialah sekurang-kurangnya
0.70. Bagaimanapun, nilai α boleh direndahkan sehingga 0.60 bagi kajian berbentuk tinjauan (Hair et

53

47

JURNAL STEM IPG KSM
2021

al., 2018). Dalam kajian ini, pengkaji menetapkan aras nilai koefisien Alpha Cronbach (α) yang melebihi
0.6 sahaja yang boleh diterima. Nilai koefisien Alpha Cronbach (α) kajian dipaparkan pada Jadual 2.

Jadual 2 Bilangan Item Alpa Cronbach
Kebolehpercayaan Dimensi Kesediaan Guru
18 0.970
Kesediaan Guru
3 0.898
Keseluruhan 5 0.945
Kesediaan Guru 3 0.892
4 0.930
Dimensi 3 0.917
Efikasi Kendiri Terhadap Teknologi
Pengajaran Kendiri
Kawalan Guru (dalam konteks dalam talian)
Motivasi Guru (dalam konteks dalam talian)
Efikasi Kendiri Komunikasi dalam talian

Analisis Data kajian

Statisitk deskriptif digunakan untuk mendapatkan maklumat tentang taburan demografik iaitu jantina,
umur, agama, bangsa, tempoh pengalaman mengajar, taraf pendidikan tertinggi dan gred jawatan.
Dapatan data dianalisis dengan menggunakan kaedah kekerapan, peratusan, min dan sisihan piawai.
Kaedah ini digunakan untuk menjawab soalan kajian pertama. Menurut Briggs dan Coleman (2007), min
ialah pengukuran yang baik untuk menentukan pemusatan markah dengan tepat. Satu garis panduan bagi
skor min telah ditetapkan bagi menentukan kesedian guru dalam PdPDT dalam kajian ini. Jadual 3
merupakan garis panduan menentukan tahap dimensi kesediaan guru. Min dibahagikan kepada tiga tahap
berdasarkan interprestasi skor min yang dicadangkan oleh Noraini (2010).

Jadual 3 Tahap
GGaarriiss Ppanduan Skor MMiinn
Rendah
Skor Min Sederhana
1.00 hingga 2.40
2.41 hingga 3.80 Tinggi
3.81 hingga 5.00
(Sumber: Noraini, 2010)
DAPATAN KAJIAN

Keputusan analisis deskriptif bagi soalan kajian pertama menunjukkan bahawa semua dimensi kesediaan
guru berada pada tahap sederhana. Dapatan analisis deskriptif ini diperinci dalam Jadual 4.

Jadual 4

Tahap Dimensi Kesediaan Guru

Dimensi Kesediaan Guru Julat Min f % Min dan Sisihan Piawai Tahap
Keseluruhan

1.00 - 2.40 10 10

(Rendah) m=3.66

Efikasi Kendiri Terhadap 2.41 - 3.80 40 40 sp=0.874 Sederhana
Teknologi (Sederhana)

3.81 - 5.00 50 50

(Tinggi)

Pengajaran Kendiri 1.00 - 2.40 13 13 m = 3.61 Sederhana
(Rendah) sp =0.833

54

48

JURNAL STEM IPG KSM
2021

2.41 - 3.80 37 37

(Sederhana)

3.81 - 5.00 50 50

(Tinggi)

1.00 - 2.40 24 24

(Rendah) m = 3.21
sp = 0.915
Kawalan Guru (dalam konteks 2.41 - 3.80 43 43 Sederhana
m = 3.56 Sederhana
dalam talian) (Sederhana) sp = 0.937 Sederhana

3.81 - 5.00 33 33 m = 3.66
sp = 0.875
(Tinggi)

1.00 - 2.40 14 14

(Rendah)

Motivasi Guru (dalam konteks 2.41 - 3.80 42 42

dalam talian) (Sederhana)

3.81 - 5.00 44 44

(Tinggi)

1.00 - 2.40 26 26

(Rendah)

Efikasi Kendiri Komunikasi dalam 2.41 - 3.80 39 39

talian (Sederhana)

3.81 - 5.00 35 35

(Tinggi)

PERBINCANGAN

Berdasarkan julat min yang telah ditetapkan di dapati bahawa skor min bagi semua dimensi kesediaan
guru berada pada tahap sederhana. Penemuan kajian membuktikan bahawa kesediaan guru dalam
pengajaran dan pembelajaran dalam talian menunjukkan guru perlu melengkapi diri dengan kebolehan
menggunakan teknologi, ilmu pengajaran dan efikasi kendiri (Hung et al, 2010). Dapatan kajian ini
menunjukkan bahawa guru yang mempunyai efikasi kendiri terhadap teknologi merasa yakin dalam
melaksanakan pengajaran, di mana guru mahir dalam pengendalian Microsoft Office (MS Word, MS
Excel, dan MS PowerPoint. Kemahiran ini boleh diaplikasikan semasa PdPDT. Di samping itu juga guru
yakin menggunakan sumber internet dan pencarian maklumat untuk pengajaran dalam talian.

Seterusnya, dari segi pengajaran guru semasa dalam talian, guru perlu menetapkan objektif pengajaran
dan pembelajaran yang sesuai dengan pengajaran dalam talian yang dijalankan. Ini penting kepada pelajar
kerana ada sebahagian pelajar yang boleh terima PdPDT dan segelintir pelajar yang tidak boleh menerima
PdPDT. Bagi pelajar yang celik menggunakan teknologi, mereka boleh mengikut kelas secara PdPDT
tetapi ini tidak menunjukkan bahawa mereka berminat dengan kelas tersebut (Wei Boon Quah, 2020).
Hasil dapatan ini disokong oleh kajian Hashim, Mohd Nasri, dan Mustafa (2016) yang menyatakan
bahawa cabaran dari aspek kekangan semasa pengendalian PdPDT dilihat sebagai cabaran utama dalam
melaksanakan PdPDT. Namun guru perlu bersedia untuk mendapatkan bantuan rakan guru ketika kelas
berlangsung dan pengurusan masa juga penting.

Tugas guru bukan hanya sekadar memberi bimbingan pengajaran secara berterusan, malah guru juga
perlu sentiasa memberi komitmen dan sentiasa bersedia dalam PdPDT ini terutamanya dalam
menghadapi norma pembelajaran baharu. Kesedian guru dari segi kawalan sangat penting agar PdPDT
berjalan dengan lancar. Guru juga perlu bersedia mengulangi bahan pengajaran dalam talian berdasarkan
keperluan jika pelajar tidak dapat menghadiri kelas tersebut (Hung et al, 2010). Menurut Mohd et al.
(2019) turut menyatakan bahawa kesediaan pelajar dalam proses PdPDT adalah pada kadar yang agak

55

49