คู่มือการจัดการสวนยางอย่างยั่งยืนสำหรับเกษตรกรรายยางย่อยเพื่อมุ่งสู่มาตรฐานการจัดการป่าไม้ยั่งยืน (FSCTM)

คู่่�มืือการจััดการสวนยางพาราอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย เพื�อมื่�งส่่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) Sustainble Rubber Plantation Mannagement for Smallholders towards Forest Stewardship CouncilTM (FSCTM) Certification Handbook พิมืพ์คู่รั�งที่่� 1/2564 (1,000 เล่�มื) พิมืพ์คู่รั�งที่่� 2/2565 (สนับสน่นการจััดพิมืพ์ โดยการยางแห�งป่ระเที่ศไที่ย) คู่ณะผู้่้จััดที่ำ: คุุณนวพล แก้้วก้สิิก้ิจ คุุณสิุดารััตน์ ซางคุำ คุุณก้รัพัฒน์ ไชยพรั คุุณวาสินา หมื่่�นแลกู้ โคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (SR4SH) องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-Thailand) ผู้่้ออกแบบป่ก แล่ะจััดที่ำร่ป่เล่�มื: คุุณมื่ิญชยา สิูทุก้วาทุิน หมืายเหต่แล่ะข้้อจัำกัดคู่วามืรับผู้ิดชอบ คุู่มื่่อเล่มื่น้�เขี้ยนขี้�นจาก้ก้ารัศ้ก้ษาและงานวิจัย ตลอดจนก้ารัป่ฏิิบัติงานในพ่�นทุ้�จรัิง รั่วมื่ก้ับ ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำ สิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา (NPFG) ภายใต้ก้ารัสินับสินุนขีอง โคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อย (SR4SH) องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-ป่รัะเทุศไทุย) ซ้�ง สินับสินุนโดย ก้ลุ่มื่บรัิษัทุอ้เก้้ย (IKEA) ในโคุรังก้ารัภาคุป่่าไมื่้ยังย่น ภายใต้คุวามื่รั่วมื่มื่่อในรัะดับสิาก้ล รัะหว่าง องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล และก้ลุ่มื่บรัิษัทุอ้เก้้ย (WWF-IKEA Partnership) คุวามื่คุิดเห็นทุ้�ได้แสิดงไว้ในคุู่มื่่อเล่มื่น้� เป่็นคุวามื่รัับผิิดชอบขีองผิู้เขี้ยน ผิู้เรั้ยบเรั้ยง และผิู้จัดทุำ ซ้�งไมื่่ได้อยู่ ภายใต้คุวามื่รัับผิิดชอบขีองบรัิษัทุอ้เก้้ย (IKEA) และองคุ์ก้รัมื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยังย่น (FSCTM) แต่อย่างใด องคุ์ก้รัมื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSCTM) ขีอสิงวนคุวามื่รัับผิิดชอบต่อเน่�อหาในก้ารัอบรัมื่ ก้ารัให้คุำป่รั้ก้ษา อันเก้้�ยวขี้องก้ับมื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยังย่น ตลอดจน ก้ารัให้บรัิก้ารัทุ้�ป่รั้ก้ษา หรั่อบรัิก้ารัอ่�นใด ซ้�งเก้้�ยวขี้องก้ับ มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยังย่น ภายใต้องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (FSC-N002437) ก้ารัผิลิตซ�ำหรั่อนำสิ่วนหน้�งสิ่วนใดในสิิ�งพิมื่พ์ฉบับน้�ไป่ใช้ป่รัะโยชน์เพ่�อเก้ษตรัก้รัรัายย่อยและสิ่วนรัวมื่ ทุางโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (SR4SH) ยินด้ให้นำไป่ใช้ได้ตามื่คุวามื่เหมื่าะ สิมื่ โดยขีอให้อ้างอิงตามื่คุำแนะนำด้านล่างน ้� WWF-ป่รัะเทุศไทุย. 2022. คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย เพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐาน ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSCTM). ก้รัุงเทุพฯ: WWF-ป่รัะเทุศไทุย องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 1 พิมพ์ครั้งที่ 2/2566 (50,000 เล่ม สนับสนุนการจัดพิมพ์ โดยการยางแห่งประเทศไทย) Sustainable Rubber Plantation Management for Smallholders

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 1 ยางพารัาเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหล่อเล้�ยงช้วิตเก้ษตรัก้รัไทุย จำนวนมื่าก้ก้ว่า 1.7 ล้านรัาย และเป่็นพ่ช เศรัษฐก้ิจหลก้ัในก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์จาก้ยางพารัา ทุ้�นำรัายได้เขี้าป่รัะเทุศไทุยในอันดับต้น ๆ ก้ารัทุ้รั�าคุา ยางถููก้คุวบคุุมื่รัาคุาจาก้ก้ลไก้ตลาดภายนอก้ ตลอดจนก้รัะแสิคุวามื่ต้องก้ารัสิินคุ้าทุ้�มื่้คุวามื่รัับผิิดชอบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่ในรัะดับสิาก้ล โดยทุ้�ตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์จะต้องไมื่ก้รั่ะทุบต่อป่่าไมื่้ธรัรัมื่ชาติ เพ่�อก้่อเก้ิด คุวามื่ยั�งย่นทุางเศรัษฐก้ิจตลอดห่วงโซ่มืู่ลคุ่าขีองผิลิตภัณฑ์์ และสิามื่ารัถูมื่้รัะบบทุ้�ติดตามื่ตรัวจสิอบได้ ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล จาก้สิาเหตุขี้างต้นสิ่งผิลก้รัะทุบต่อเก้ษตรัก้รัรัายย่อยสิ่วนใหญ่ทุ้�เป่็นต้นน�ำ โดยเก้ษตรัก้รัรัายย่อย เหล่าน้�จำเป่็นต้องมื่้ก้ารัป่รัับตัวในก้ารัจัดสิวนยางใหมื่้คุ้วามื่ยั�งย่นทุุก้ด้าน ทุั�งด้านเศรัษฐก้ิจ ด้านสิิ�งแวดล้อมื่ ตลอดจนด้านสิังคุมื่และวัฒนธรัรัมื่ เพ่�อตอบสินองต่อก้ลไก้ตลาดสิาก้ลทุ้�มืุ่่งสิู่ผิลิตภัณฑ์์จาก้ยางพารัาทุ้� มื่้คุวามื่รัับผิิดชอบ หาก้แต่ก้ารัพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้อย่างมื่้สิ่วนรั่วมื่ในรัูป่แบบใช้เก้ษตรัก้รัเป่็นศูนย์ก้ลาง และก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างเป่็นขีั�นเป่็นตอนจนไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลนั�น ยังเป่็นขี้อจำก้ัด ขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อยและในภาคุสิ่วนขีองห่วงโซ่ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย อน้�งก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นในป่รัะเทุศไทุย ยังไมื่มื่้่เก้ณฑ์์และขี้อก้ำหนดทุ้มืุ่่�งเน้นเรั่�องคุวามื่ยั�งย่น ทุุก้ด้านทุ้�เหมื่าะสิมื่สิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย ทุำให้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางมื่้คุวามื่หลาก้หลายแป่รัผิันตามื่ บรัิบทุทุางพ่�นทุ้�และทุางวัฒนธรัรัมื่ทุ้องถูิ�น ก้รัะบวนก้ารัทุ้�จะนำไป่สิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นนั�น จ้งต้องอาศัยก้รัะบวนก้ารัมื่้สิ่วนรั่วมื่และก้ารัเรั้ยนรัู้ซ้�งก้ันและก้ันรัะหว่างเก้ษตรัก้รัรัายย่อยและภาคุสิ่วน สินับสินุนอ่�น ๆ เพ่�อให้เก้ิดก้ารัขีับเคุล่�อนไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่นอย่างแทุ้จรัิงและเหมื่าะสิมื่ในบรัิบทุป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น โคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) ภายใต้ ภาคุเก้ษตรั-ป่่าไมื่้ยั�งย่น องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-ป่รัะเทุศไทุย) จ้งไดรั้ิเรัิมื่จ�ัดทุำเก้ณฑ์์และตัวชว ้�ัดในก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย เพ่�อทุดสิอบ คุวามื่พรั้อมื่ขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อย จนนำมื่าซ้�งก้ารัพัฒนาคุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อย ทุ้�เก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูนำไป่ใชป่้ ฏิิบตัิได้ และเป่็นทุ้�ยอมื่รัับในรัะดับป่รัะเทุศ และสินับสินุน ให้เก้ิดก้ารัพัฒนาสิวนยางอย่างยั�งย่นไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยมื่าตรัฐานสิาก้ลทุ้อ�้างอิงในหนังสิ่อฉบับน้� คุ่อ มื่าตรัฐานจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (Forest Stewardship Council: FSC) คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยฉบับน้� ป่รัะก้อบด้วยหลก้ัเก้ณฑ์์ป่ฏิิบตัิ และขี้อก้ำหนดต่าง ๆ รัวมื่ถู้งรัะบบในก้ารัดำเนินงานให้เป่็นไป่ในทุิศทุางเด้ยวก้ัน โดยเก้ษตรัก้รัจะได้รัับ ก้ารัฝึึก้ฝึนในก้ารับันทุ้ก้ขี้อมืู่ลก้ารัดำเนินงาน มื่้ก้ารัจัดเก้็บเอก้สิารัให้เป่็นรัะบบตามื่คุำแนะนำในคุู่มื่่อ ฉบับน้� คุณะผิู้จัดทุำมืุ่่งหวังว่าคุู่มื่่อเล่มื่น้�จะช่วยพัฒนาศัก้ยภาพขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อย เพ่�อเตรั้ยมื่ คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่มื่าตรัฐานในรัะดับป่รัะเทุศหรั่อรัะดับสิาก้ล โดยเน้นสิ่งเสิรัมื่ก้ิารัใชป่รั้ ะโยชน์จาก้ สิวนยางอย่างป่รัะสิิทุธิภาพและมืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่น มื่้ก้ารัจัดก้ารัอย่างเป่็นรัะบบ และสิามื่ารัถูถู่ายทุอด องคุ์คุวามื่รัู้ให้ก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยหรั่อผิู้ทุ้�สินใจในอนาคุต บทนำำ นางสิาวสิุดารััตน์ ซางคุำ ผิู้จัดก้ารัโคุรังก้ารัเก้ษตรั-ป่่าไมื่้ยั�งย่น องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-ป่รัะเทุศไทุย) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 2 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 52 คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยฉบับน้� ได้จัดทุำขี้�นภายใต้โคุรังก้ารั ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยังย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) เพ่�อใช้เป่็นแนวทุางในก้ารั ดำเนินก้ารัจัดก้ารัพ่�นทุ้�สิวนยางสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย โดยก้ารัสินับสินุนขีอง องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-ป่รัะเทุศไทุย) โคุรังก้ารัน้�ได้รัับทุุนได้รัับทุุนสินับสินุนใน ก้ารัดำเนินโคุรังก้ารัจาก้ WWF-ป่รัะเทุศสิว้เดน คุู่มื่่อน ้�ป่รัะก้อบด้วยหลัก้เก้ณฑ์์ป่ฏิิบัติและขี้อก้ำหนด ต่าง ๆ รัวมื่ถู้งรัะบบในก้ารัดำเนินงานเพ่�อให้เป่็นไป่ในทุิศทุางเด้ยวก้ัน โดยเก้ษตรัก้รัจะได้รัับคุวามื่เขี้าใจ ในก้ารัจัดก้ารัสิวนยางยั�งย่น และสิามื่ารัถูฝึึก้ฝึนในก้ารับันทุ้ก้ขี้อมืู่ลก้ารัดำเนินงานและก้ารัจัดเก้็บเอก้สิารั ให้เป่็นรัะบบด้วยตนเอง เพ่�อพัฒนาไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล คุณะผิู้จัดทุำขีอขีอบพรัะคุุณทุุก้ทุ่านผิู้มื่้สิ่วน เก้้�ยวขี้อง ทุั�งภาคุรััฐ ภาคุเอก้ชน และภาคุเก้ษตรัก้รั โดยเฉพาะผิู้ให้ก้ารัสินับสินุนอย่างด้เสิมื่อมื่าดังน ้� ขีอขีอบคุุณ คุุณทุ้โบล (Thibault Ledecq) คุุณแทุมื่ (Tam Le Viet) และคุุณมื่ัลเลอรั้� (Mallory Graves) เจ้าหน้าทุ้� WWF ลุ่มื่น�ำโขีง ทุ้�ให้คุำป่รั้ก้ษาและช้�แนะ นับตั�งแต่ก้ารัรัิเรัิ�มื่โคุรังก้ารั ก้ารัพัฒนาเก้ณฑ์์ ตลอดจนก้ารัพัฒนาคุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย ขีอขีอบคุุณ ศาสิตรัาจารัย์ ดรั. บัญชา สิมื่บรัณูสิ์ขีุ และคุณะทุำงาน ในก้ารัรั่วมื่พัฒนาเก้ณฑ์์และคุู่มื่่อฯ ตั�งแต่เรัิ�มื่จัดทุำโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) ขีอขีอบคุุณ คุุณสิุภาวด้วิลามื่าตรั์ ในก้ารัให้คุำป่รั้ก้ษาในก้ารัพัฒนาและป่รัับป่รัุงคุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารั สิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยฉบับน ้� ขีอบคุุณฝึ่ายสิ่�อสิารัองคุ์ก้รั องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล สิำนัก้งานป่รัะเทุศไทุย (WWF-ป่รัะเทุศไทุย) และคุณะพัฒนามื่าตรัฐานสิาก้ล FSC บรัิบทุป่รัะเทุศไทุย ในก้ารัให้คุำป่รั้ก้ษาใน ก้ารัพัฒนาคุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยฉบับน ้� ขีอขีอบคุุณ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยจังหวัดบ้งก้าฬ จังหวัดรัะยอง และจังหวัดสิงขีลา โดยเฉพาะก้ลุ่มื่ เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ทุ้รั�่วมื่ป่รัับป่รัุง และทุดสิอบเก้ณฑ์์และรั่างคุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยฉบับน ้� ขีอขีอบคุุณ เจ้าหน้าทุ้ก้�ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย โดยเฉพาะเขีตภาคุใต้ตอนล่าง และคุณะทุ้�ป่รั้ก้ษา โคุรังก้ารัฯ ทุ้�ไมื่่ได้เอ่ยนามื่ในทุ้น� ้� ทุ้�ใหคุ้ำช้�แนะรั่วมื่ทุดสิอบเก้ณฑ์์ และป่รัับป่รัุงรั่างคุู่มื่่อ ซ้�งเป่็นขีั�นตอน ไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล สิุดทุ้ายน้� ทุางคุณะผิู้จัดทุำ คุุณนวพล แก้้วก้สิิก้ิจ คุุณสิุดารััตน์ ซางคุำ คุุณก้รัพัฒน์ ไชยพรั และคุุณวาสินา หมื่่�นแลกู้ ขีอขีอบพรัะคุุณทุุก้ทุ่านอย่างสิุดซ้�ง และรัะล้ก้อยู่เสิมื่อว่า “คุู่มื่่อเล่มื่น้�จะ สิำเรั็จไป่ไมื่่ได้ หาก้ป่รัาศจาก้คุวามื่รััก้ คุวามื่เขี้าใจ คุวามื่เมื่ตตา และก้ำลังใจจาก้บุคุคุลทุ้�มื่้พรัะคุุณ ทุ้�คุอยสินับสินุน ให้คุำป่รั้ก้ษา ช้�แนะ และรั่วมื่ทุดสิอบก้ารัใช้คุู่มื่่อฉบับน ้� มื่าโดยตลอด” คุณะผิู้จัดทุำหวังว่าคุู่มื่่อฉบับน้� จะเป่็นป่รัะโยชนต์ ่อเก้ษตรัก้รัรัายย่อยและผิู้สินใจในเรั่�องก้ารัจัดก้ารั สิวนยางอย่างยังย่น โดยสิามื่ารัถูเขี้าใจและเขี้าถู้งก้ารัจัดก้ารัอย่างยั�งย่นได้ง่ายขี้�น หาก้มื่้ขี้อผิิดพลาด ป่รัะก้ารัใด คุณะผิู้จัดทุำขีอน้อมื่รัับไว้และขีออภัยมื่า ณ ทุ้�น ้� ด้วย กิิตติกิรรมประกิาศ ขี้อเสินอแนะ และติชมื่ ติดต่อ: นายนวพล แก้้วก้สิิก้ิจ อ้เมื่ล: [email protected] คุณะผิู้จัดทุำ ก้รัก้ฎาคุมื่ 2565 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 3

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 3 องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) GMP) ดำ�เนินงานด้านอนนุรักษ์ และการฟื้นฟูระบบนิเวศ

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 54 จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 5

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 5 1.1 การป่ฏิิบัติที่่�ด่ (GAP) ในสวนยางพารา • ยางพันธุ์ด้ • เตรั้ยมื่พ่�นทุ้�ป่ลูก้ • ก้ารัป่ัก้หลัก้หมื่ายแนวป่ลูก้ • ก้ารัขีุดหลุมื่ป่ลูก้ • ก้ารัรัองก้้นหลุมื่ • ก้ารัป่ลูก้ • ก้ารัป่ลูก้ซ่อมื่ • ก้ารัก้ำจัดวัชพ่ช • ก้ารัใสิ่ปุ่�ย • ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ • ก้ารัตัดแต่งก้ิ�ง • ก้ารัก้รั้ดยางพารัา 1.2 วิธี่การจััดการข้ยะแล่ะสารเคู่มื่ • ขียะ • ก้ารัจัดก้ารัขียะ • ก้ารัคุวบคุุมื่และรัะงับเหตุเมื่่�อเก้ิดก้ารัรัั�วไหลขีองสิารัเคุมื่้ 1.3 การจััดการน�ำเส่ย 1.4 คู่วามืป่ล่อดภััย • ก้ารัแต่งก้าย • ก้ารัป่ฐมื่พยาบาลเบ่�องต้น • ก้ารัป่้องก้ันภัยเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้สิารัเคุมื่้ 1.5 การบันที่ึกรายรับแล่ะรายจั�ายจัากการจััดการสวนยางพารา 1.6 สิที่ธีิถืือคู่รองที่่�ดิน • ทุ้�ดินตามื่ป่รัะมื่วลก้ฎหมื่ายทุ้�ดิน พ.ศ. 2497 • พ่�นทุ้�ได้รัับอนุญาตให้ทุำป่รัะโยชน์ในทุ้�ดิน 1.7 แผู้นที่่�ข้อบเข้ตพื�นที่่�สวนยางแล่ะการใช้ป่ระโยชน์ 1.8 สิที่ธีิแรงงานข้ั�นพื�นฐานตามืกฎหมืาย 1.9 การสำรวจัแล่ะติดตามืผู้ล่กระที่บต�อสิ�งแวดล่้อมื • พ่�นทุ้ทุ้�มื่้�คุุณคุ่าด้านก้ารัอนุรััก้ษสิ์ ูง (High Conservation Value Areas: HCVAs) • ก้ารัสิำรัวจคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ • ก้ารัสิำรัวจและติดตามื่ผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ สารบัญ บที่นำ หมืวด ก: WWF-SR4SH เพื�อการจััดการสวนยางพาราที่่�ด่มื่�งส่�คู่วามืยั�งยืน บที่ที่่� 1 การจััดการสวนยางพาราที่่�ด่ แล่ะเที่คู่นิคู่การป่ล่่กยางพารา 2 10 13 14 14 15 15 16 16 17 18 18 19 19 24 25 27 27 28 30 31 34 34 37 38 42 44 44 44 45 46 49 49 53 57 คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 6 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCMT) 1 9 12 13 13 14 14 15 15 16 17 17 18 18 23 24 26 26 27 29 30 33 33 36 37 41 43 43 43 44 45 48 48 52 56

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 56 1.10 การจััดการแล่ะการล่ดผู้ล่กระที่บต�อสิ�งแวดล่้อมื • ก้ารัจัดก้ารัและลดผิลก้รัะทุบขีองแหล่งน�ำ • ก้ารัจัดก้ารัและลดผิลก้รัะทุบทุางดิน • ก้ารัจัดก้ารัและลดมื่ลพิษทุางอาก้าศ • ก้ารัจัดทุำแนวก้ันชน หรั่อ Buffer Zone • ก้ารัทุำแนวก้ันไฟื้ (Firebreaks or Fuel-breaks) 1.11 การสำรวจัคู่วามืเพิ�มืพ่นน�ำยางแล่ะไมื้ยางพารา • ก้ารัป่รัะเมื่ินตรัวจวัด • ก้ารัสิำรัวจป่รัะเมื่ินก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัา • วิธ้ก้ารัคุำนวนหาก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัา (Rubber/Latex) น�ำหนัก้สิดและ น�ำหนัก้แห้ง • ก้ารัติดตามื่คุวามื่เพิ�มื่พูนและป่รัะเมื่ินก้ำลังผิลิตไมื่้ยางพารัา (Annual Yield Increment and Wood Assessment) • รัะบบติดตามื่และตรัวจสิอบผิลผิลิตน�ำยางและไมื่้ยาง 1.12 การข้ึ�นที่ะเบ่ยนต�าง ๆ ที่่�เก่�ยวข้้องกับการจััดการสวนยาง • ก้ารัขี้�นทุะเบ้ยนผิู้ป่รัะก้อบก้ารั • ก้ารัขี้�นทุะเบ้ยนเคุรั่�องจัก้รั ยานพาหนะ และผิู้คุวบคุุมื่ยานพาหนะ 1.13 สัญญาการที่ำไมื้ แล่ะซื้ื�อข้ายไมื้ 1.14 กระบวนการล่ดข้้อพิพาที่ 58 58 61 62 63 64 68 68 69 70 71 75 75 75 76 77 77 7 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 57 57 60 61 62 63 67 67 68 69 70 74 74 74 75 76 76

2.1 กลุ่มเกษตรกรทำ�สวนบ้านนาปรังพัฒนากับการขอการรับรองมาตรฐาน FSC 2.2 หลักการทั้ง 10 ของมาตรฐานการจัดการป่าไม้ยั่งยืน (FSC-FM V.5) องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 7 3.1 ระบบวนเกษตรสวนยางพาราในป่ระเที่ศไที่ย (Rubber Agroforestry Systems in Thailand) • รัะบบเก้ษตรัรัะหว่างสิวนยางพารัา (Rubber-Intercrop Farming System) • รัะบบสิวนยางพารัารั่วมื่ขี้าว (Rubber-Rice Farming System) • รัะบบสิวนยาวพารัารั่วมื่ไมื่้ผิล (Rubber-Fruit tree Farming System) • รัะบบสิวนยางพารัารั่วมื่ก้ับก้ารัเล้�ยงสิัตว์ (Rubber-Livestock Farming System) • รัะบบสิวนยางพารัาผิสิมื่ผิสิาน (Rubber-Integrated Farming System) 3.2 ระบบวนเกษตรสวนยางยั�งยืนจัากเกษตรกรต้นแบบ (Sustainable Rubber Agroforestry Systems: SNR Models) • สิวนยางเป่ี�ยมื่สิุขี (Happy Farmers) • สิวนยางไฮเทุคุ (Smart Rubber Farmers) • สิวนยางมื่ั�งคุั�ง (Wealthy Farmers) • สิวนยางพอเพ้ยง (Self-Efficiency Farmers) • สิวนยางอิ�มื่ทุ้อง (Farm-to-Fork Farmers) บที่ที่่� 2 แบบป่ระเมืินการจััดการสวนยางพาราอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย บที่ที่่� 3 การจััดการสวนยางยั�งยืนแบบวนเกษตรสวนยางผู้สมืผู้สาน (Sustainable Rubber Agroforestry Farm Management) 78 85 85 85 86 86 86 87 87 90 90 90 90 90 1.1 FSC คู่ืออะไร 1.2 ป่ระเภัที่แล่ะข้อบข้�ายในการข้อการรับรองมืาตรฐาน 1.3 มืาตรฐาน FSC อย่�ตรงไหนข้องธี่รกิจัยางพาราในป่ระเที่ศไที่ย 1.4 สถืิติพื�นที่่�ได้รับการรับรองมืาตรฐาน FSC ในป่ระเที่ศไที่ย แล่ะภัาคู่สวนยางพารา (2003-2020) 1.5 การพัฒนาตัวช่�วัดระดับป่ระเที่ศ สำหรับมืาตรฐาน FSC-NFSS บริบที่ไที่ย (บนหล่ักการแล่ะเกณฑ์์ตัวช่�วัดจัาก FSC-STD-01-001 V5-2) (FSC-NFSS) 97 99 101 102 103 หมืวด ข้: การจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อยส่�การข้อรับรอง มืาตรฐานสากล่ (FSC) บที่ที่่� 1 FSC คู่ืออะไร แล่ะการพัฒนา FSC-NFSS ในป่ระเที่ศไที่ย 94 97 บที่ที่่� 2 หล่ักการที่ั�ง 10 ตามืมืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FCS-FM) ว�าด้วย การจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อยข้องกล่มื่� เกษตรกรที่ำสวน บ้านนาป่รังพัฒนา (Naprang Pattana Farmers Group: NPFG) ในการข้อการ รับรองมืาตรฐาน FSC 106 2.1. กล่่�มืเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาป่รังพัฒนากับการข้อการรับรองมืาตรฐาน FSCTM 2.2. หล่ักการที่ั�ง 10 ตามืมืาตรฐานสภัาพิที่ักษ์ป่่า (Forest Stewardship Council: FSC) 106 108 คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 8 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 77 84 84 84 85 85 85 86 86 89 89 89 89 89 93 96 96 98 100 101 102 105 105 107

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 58 • ตัวอย่างสิารัเคุมื่้ทุ้�ใช้ในสิวนยางตามื่มื่าตรัฐาน FSC • ชนิดพันธุ์พ่ชต่างถูิ�นในป่รัะเทุศไทุย • คุำอธิบายศัพทุ์ 125 130 131 ภัาคู่ผู้นวก 124 อ้างอิง แหล่�งข้้อมื่ล่เพิ�มืเติมื 153 156 บที่ที่่� 3 ข้ั�นตอนการข้อรับรองข้องเกษตรกรรายย�อย (FSC Certification Procedure) 116 บที่ที่่� 4 การแสวงหาพันธีมืิตรอย�างมื่ส�วนร�วมืแล่ะการสนับสน่นจัากภัายนอก 118 3.1. ข้ั�นตอนการข้อรับรองตามืมืาตรฐาน FSC ข้องเกษตรกรรายย�อย 3.2. แผู้นภัาพข้ั�นตอนการข้อการรับรองตามืมืาตรฐาน FSC 116 117 4.1. การยางแห�งป่ระเที่ศไที่ย (Rubber Authority of Thailan: RAOT) 4.2. โป่รแกรมืสนับสน่นการพัฒนาเที่คู่โIนโล่ย่แล่ะนวัตกรรมื (Innavation and Technology Assistance Program ITAP) 4.3. สถืาบันคู่่ณว่ฒิวิชาช่พ (องคู่์การมืหาชนฯ (Thailand Professional Qualification Institute: TPQI (Public Organization)) แล่ะมืหาวิที่ยาล่ัย สงข้ล่านคู่รินที่ร์ วิที่ยาเข้ตหาดใหญ� (Prince of Songkla University: PSU): มืาตรฐานคู่่ณว่ฒิวิชาช่พ สาข้าเพราะป่ล่่กยางพารา 4.4. สำนักงานการวิจััยแห�งชาติ (วช.) (National Research Council of THailand: NRCT) ร�วมืกับสำนักงานคู่ณะกรรมืการส�งเสริมืวิที่ยาศาสตร์วิจััย แล่ะนวัฒกรรมื (สกสว.) (Thailand Research and Innovation: TSRI) สนับสน่นงานวิจััยด้านยางพาราแล่ะการเตร่ยมืคู่วามืพร้อมืเข้้าส่�มืาตรฐานสากล่ 4.5. ภัาคู่เอกชน 118 119 120 122 123 แปลงสวนยางย่�งยืน ของเกษตรกรรายย่อย 9 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 115 115 116 117 117 118 119 121 122 123 124 130 144 152 155 บทที่ 3 การขอรับรองตามมาตรฐาน FSC ของเกษตรกรรายย่อย (FSC Certification Procedure) โปรแกรมสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม (Innovation and สาขาเพาะปลูกยางพารา

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 9 หมวด กิ WWF-SR4SH เพื่่�อกิารจััดกิาร สวนำยางพื่าราท ่�ด่ ม่�งส่�คำวามยั�งย่นำ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 10 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCMT)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 105 ปีที่่� 1 - 3 ช่่วงปลูกต้นกล้า เราสามารถใช่้พื้ื�นที่่�ระหว่างต้น ปลูกส่บปะรด มะละกอ กล้วย หรือพื้ืช่เศรษฐกิจที่้องถิ�นแซม เพื้ื�อสร้างรายได้ระหว่างรอต้นยาง โตพื้อจะให้นำ�ายาง ปีที่่� 25+ ถึงแม้จะหมดว่ยให้นำ�ายาง แต่ต้นยางที่่�ได้ร่บการ ต่ดแต่ง และดูแลจะกลายเป็นไม้ที่่อนและไม้กิ�ง ที่่�ได้มาตรฐาน สามารถต่อยอดเป็นผลิตภั่ณฑ์์ จากไม้ส่งออก ตามที่่�ตลาดใน ต่างประเที่ศต้องการ อย่างที่่�รู้ก่นด่ว่ายางเป็นพื้ืช่เศรษฐกิจที่่�สร้าแต่รู้หรือไม่ว่า ไม่ใช่่แค่่ช่่วงเก็บนำ�ายางเที่่าน่�นช่าวสวนยาง เราย่งสามารถสร้างรายได้ได้ด้วยวิธี่ง่ายๆ ที่่ว่ยเด็ก ว่ยเก๋า RUBBER’s โตไปด้วยก่นออย่างที่่�รู้ก่นด่ว่ายางเป็นพื้ืช่เศรษฐกิจที่่�สร้าแต่รู้หรือไม่ว่า ไม่ใช่่แค่่ช่่วงเก็บนำ�ายางเที่่าน่�นช่าวสวนยาง เราย่งสามารถสร้างรายได้ได้ด้วยวิธี่ง่ายๆ ที่่RUBBER’s โตไปด้วยก่นอปีที่่� 1 - 3 ช่่วงปลูกต้นกล้า เราสามารถใช่้พื้ื�นที่่�ระหว่างต้น ปลูกส่บปะรด มะละกอ กล้วย หรือพื้ืช่เศรษฐกิจที่้องถิ�นแซม เพื้ื�อสร้างรายได้ระหว่างรอต้นยาง โตพื้อจะให้นำ�ายาง ปีที่่� 25+ ถึงแม้จะหมดว่ยให้นำ�ายาง แต่ต้นยางที่่�ได้ร่บการ ต่ดแต่ง และดูแลจะกลายเป็นไม้ที่่อนและไม้กิ�ง ที่่�ได้มาตรฐาน สามารถต่อยอดเป็นผลิตภั่ณฑ์์ จากไม้ส่งออก ตามที่่�ตลาดใน ต่างประเที่ศต้องการ อย่างที่่�รู้ก่นด่ว่ายางเป็นพื้ืช่เศรษฐกิจที่่�สร้าแต่รู้หรือไม่ว่า ไม่ใช่่แค่่ช่่วงเก็บนำ�ายางเที่่าน่�นช่าวสวนยาง เราย่งสามารถสร้างรายได้ได้ด้วยวิธี่ง่ายๆ ที่่�ว่ยเด็ก ว่ยเก๋า RUBBER’s โตไปด้วยก่นออย่างที่่�รู้ก่นด่ว่ายางเป็นพื้ืช่เศรษฐกิจที่่�สร้าแต่รู้หรือไม่ว่า ไม่ใช่่แค่่ช่่วงเก็บนำ�ายางเที่่าน่�นช่าวสวนยาง เราย่งสามารถสร้างรายได้ได้ด้วยวิธี่ง่ายๆ ที่่�RUBBER’s โตไปด้วยก่นอ

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 11 ที่่�สร้างรายได้มากเป็นอ่นด่บ 1 ของประเที่ศ ที่าน่�นที่่�จะสามารถสร้างรายได้ให้ก่บพื้วกเรา ายได้ในทีุ่กๆ ช่่วงอายุของการปลูกยาง ยๆ ที่่�ได้ผลย่�งยืน LIFE CYCLE นอย่างย่�งยืน ที่่�สร้างรายได้มากเป็นอ่นด่บ 1 ของประเที่ศ ที่าน่�นที่่�จะสามารถสร้างรายได้ให้ก่บพื้วกเรา ายได้ในทีุ่กๆ ช่่วงอายุของการปลูกยาง ยๆ ที่่�ได้ผลย่�งยืน LIFE CYCLE นอย่างย่�งยืน ปีที่่� 4 - 6 ช่่วงต้นยางกำล่งโตเป็นหนุ่มที่รงพืุ้่มปิด ค่วรเริ�มต้นต่ดแต่งกิ�งเพื้ื�อให้ลำต้นตรง ได้ที่รงตามมาตรฐาน กลายเป็นไม้ซุงลำต้นยาว สวย ให้นำ�ายางได้ด่ สามารถขายไม้ได้ ในช่่วงบ่�นปลายช่่วิตของต้นยาง ปีที่่� 7 - 25 ช่่วงเก็บนำ�ายาง เริ�มเปิดกร่ดด้วยค่วามถ่�ที่่�เหมาะสม ดูแล บำรุงปุ�ยเพื้ื�อเพื้ิ�มปริมาณและคุ่ณภัาพื้นำ�ายาง ใช่้หล่กการที่ำสวนตามมาตรฐาน การจ่ดการสวนยางอย่างย่�งยืน เพื้ิ�มมูลค่่าสินค่้าในตลาดสากล รู้หรือไม่? ต้นยางช่่วยลดโลกร้อนได้ ตลอด 25 ปี ต้นยาง 1 ต้น ดูดซ่บค่าร์บอนไดออกไซด์ ได้มากถึง 1.75 ต่น ว่ยรุ ่น ว่ยที่ำงาน ที่่�สร้างรายได้มากเป็นอ่นด่บ 1 ของประเที่ศ ที่่าน่�นที่่�จะสามารถสร้างรายได้ให้ก่บพื้วกเรา ายได้ในทีุ่กๆ ช่่วงอายุของการปลูกยาง ยๆ ที่่�ได้ผลย่�งยืน LIFE CYCLE นอย่างย่�งยืน ที่่�สร้างรายได้มากเป็นอ่นด่บ 1 ของประเที่ศ ที่่าน่�นที่่�จะสามารถสร้างรายได้ให้ก่บพื้วกเรา ายได้ในทีุ่กๆ ช่่วงอายุของการปลูกยาง ยๆ ที่่�ได้ผลย่�งยืน LIFE CYCLE นอย่างย่�งยืน ปีที่่� 4 - 6 ช่่วงต้นยางกำล่งโตเป็นหนุ่มที่รงพืุ้่มปิด ค่วรเริ�มต้นต่ดแต่งกิ�งเพื้ื�อให้ลำต้นตรง ได้ที่รงตามมาตรฐาน กลายเป็นไม้ซุงลำต้นยาว สวย ให้นำ�ายางได้ด่ สามารถขายไม้ได้ ในช่่วงบ่�นปลายช่่วิตของต้นยาง ปีที่่� 7 - 25 ช่่วงเก็บนำ�ายาง เริ�มเปิดกร่ดด้วยค่วามถ่�ที่่�เหมาะสม ดูแล บำรุงปุ�ยเพื้ื�อเพื้ิ�มปริมาณและคุ่ณภัาพื้นำ�ายาง ใช่้หล่กการที่ำสวนตามมาตรฐาน การจ่ดการสวนยางอย่างย่�งยืน เพื้ิ�มมูลค่่าสินค่้าในตลาดสากล รู้หรือไม่? ต้นยางช่่วยลดโลกร้อนได้ ตลอด 25 ปี ต้นยาง 1 ต้น ดูดซ่บค่าร์บอนไดออกไซด์ ได้มากถึง 1.75 ต่น ว่ยรุ ่น ว่ยที่ำงาน

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 125 บทท่� 1 กิารจััดกิารสวนำยางพื่าราท ่�ด่ และเทคำนำิคำกิารปล่กิยางพื่ารา คำวามจัำเป็นำของกิารจััดกิารสวนำยางพื่าราท่�ด่ ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาทุ้�ด้ (Good Agricultural Practices: GAP) ป่รัะก้อบด้วยหลายภาคุสิ่วน ตั�งแต่ก้ารัเตรั้ยมื่พ่�นทุ้� ก้ารัคุัดเล่อก้สิายพันธุ์ทุ้�เหมื่าะสิมื่ก้ับพ่�นทุ้�ป่ลูก้ วิธ้ก้ารัป่ลูก้และก้ารัจัดก้ารัพ่�นทุ้� ไป่จนถู้งก้ารัก้รั้ดยางทุ้�ถููก้วิธ้ เพ่�อต่อยอดไป่สิู่หลัก้ป่ฏิิบัติในก้ารัผิลิตทุ้�ด้ตามื่มื่าตรัฐาน GMP (Good Manufacturing practices) ซ้�งเป่็นมื่าตรัฐานสิาก้ลทุ้�สิามื่ารัถูใช้ได้ก้ับทุุก้ก้รัะบวนก้ารัผิลิต ด้วยหลัก้ ป่ฏิิบัติ 6 ป่รัะก้ารั คุ่อ 1. สิถูานป่รัะก้อบก้ารั 2. อุป่ก้รัณ์ก้ารัผิลิต 3. ก้รัะบวนก้ารัผิลิต 4. บุคุลาก้รั 5. สิุขีาภิบาล 6. ก้ารัจัดเก้็บและก้ารัขีนสิ่ง โดยในภาคุสิ่วนขีองก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาทุ้�ด้ทุ้�ก้ล่าวถู้ง ในคุู่มื่่อน้� จะเรัิมื่�จาก้ก้รัะบวนก้ารัเพาะป่ลกู้ไป่จนถู้งก้รัะบวนก้ารัผิลิตน�ำยางทุ้ต�้องมื่้คุวามื่สิดและสิะอาด มื่้ก้ารัรัวบรัวมื่อย่างถููก้วิธ้ ใช้สิารัเคุมื่้ตามื่คุวามื่จำเป่็นและเหมื่าะสิมื่ ตลอดจนก้ารัรัวบรัวมื่น�ำยางก้่อน เขี้าสิู่รัะบบก้ารัผิลิตด้วยก้ารัจัดก้ารัสิวนยางทุ้ด้�ตามื่คุำแนะนำขีองก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย และขี้อก้ำหนด ขีองก้ารัจัดก้ารัเก้ษตรัแป่ลงใหญ่ตามื่มื่าตรัฐาน GAP (Good Agricultural Practices) ทุ้�ก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุยได้มื่้ก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ไว้แล้ว (อ้้างอ้ิง: https://1ab.in/QDa) 13 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 13 1.1 กิารปฏิิบัติท่�ด่ (GAP) ในำสวนำยางพื่ารา (สำนัักงานักอ้งทุุนัสงเคราะห์์การทุำสวนัยาง และสถาบัันัวิจััยยาง กรมวิชาการเกษตร. 2559) ยางพันธี่์ด่ ยางพันธุ์ด้ถู่อเป่็นป่ัจจัยสิำคุัญทุ้�มื่้ผิลต่อก้ารัป่ลูก้ยางและผิลผิลิต ขีองเก้ษตรัก้รัดังนั�น ขี้อมืู่ลพันธุ์ยางต่าง ๆ มื่้คุวามื่สิำคุัญ และจะเป่็น ขี้อมืู่ลให้เก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูเล่อก้พันธุ์ยางได้หลาก้หลาย และช่วยลด คุวามื่เสิ้�ยงจาก้ก้ารัป่ลูก้ยางขีองป่รัะเทุศทุ้�จะมื่้พันธุ์ใดพันธุ์หน้�ง มื่าก้เก้ินไป่ ในคุู่มื่่อน้�จะยก้ตัวอย่างยางพันธุ์ด้ทุ้รั�วบรัวมื่จาก้ขี้อมืู่ล แนะนำพันธุ์ยางพารัาจาก้สิถูาบันวจิัยยาง ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย ในป่ี 2559 และ 2563 (http://www.raot.co.th/ewt_news.php?nid=89108) พันธี่์ยาง BPM 1 BPM 24 PB 235 PB 255 PB260 RRII RRIM 600 RRIT 226 RRIT 251 RRIT 3904 RRIT 408 ฉะเชิงเทุรัา 50 ผู้ล่ิตน�ำยาง + ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ ++ + ผู้ล่ิตไมื้ ++ + ++ ++ ++ ++ + + + ++ + ++ หมืายเหต่: + หมื่ายถู้ง ให้ผิลผิลิตป่านก้ลาง ++ หมื่ายถู้ง ให้ผิลผิลิตมื่าก้ พัันธุ์์�ยางพัาราที่่�แนะนำให้้ปลููกในประเที่ศไที่ย คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 14 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 145 ที่ิศที่างลม แนวหล่ก หมายปลูก ขอบแปลง เตร่ยมืพื�นที่่�ป่ล่่ก สิามื่ารัถูเตรั้ยมื่พ่�นทุ้�ป่ลูก้ได้ในช่วงเด่อนมื่ก้รัาคุมื่ ถู้งเด่อนพฤษภาคุมื่ ขีองทุุก้ ๆ ป่ี หรั่อหลังจาก้ทุำ ไมื่้ยางพารัาออก้จาก้พ่�นทุ้�เสิรั็จเรั้ยบรั้อย • ก้รัณ้ทุ้�ต้องมื่้ก้ารัขีุดตอต้องขีนย้ายตอไมื่้ขีุด รัวมื่ ทุั�งเก้็บเศษไมื่้ ป่ลายไมื่้ และรัาก้ไมื่้ออก้จาก้พ่�นทุ้� ให้หมื่ด จาก้นั�นไถูป่รัับรัะดับและไถูพรัวนเพ่�อใหด้ิน รั่วนซุย • สิำหรัับพ่�นทุ้�ลาดชันต้องทุำขีั�นบันได เพ่�อลดก้ารั พังทุลายขีองดินในแป่ลงป่ลูก้ • หาก้โคุ่นขีุดรัาก้ออก้ต้องมื่้แผินก้ารัจัดก้ารัเพ่�อลด ก้ารัชะล้างก้ารัพังทุลายขีองดิน • สิำหรัับพ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุวามื่ลาดชันมื่าก้ก้ว่า 15 องศา จำเป่็นต้องทุำขีั�นบันไดขีวางทุางลาดชัน ทุั�งน้�ตามื่ ป่รัะมื่วนก้ฎหมื่ายทุ้�ดินขีองป่รัะเทุศไทุย หาก้เป่็น พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุวามื่ลาดชันเก้ิน 35 องศา จะไมื่่สิามื่ารัถู ออก้เอก้สิารัสิิทุธิทุ้�ดินได้ • ก้ารัป่ัก้หลัก้หมื่ายป่ลูก้ในพ่�นทุ้�ลาดชัน: ในก้รัณ้พ่�นทุ้�มื่้คุวามื่ลาดชันไป่ทุางด้านเด้ยว สิมื่�ำเสิมื่อสิามื่ารัถูป่ก้ัหลก้ัหมื่ายป่ลกู้แบบพ่�นทุ้รั�าบ หาก้พ่�นทุ้�มื่้คุวามื่ลาดชันไมื่่สิมื่�ำเสิมื่อจําเป่็นต้อง วางหมื่ายป่ลูก้ทุ้�คุําน้งถู้งพ่�นทุ้�ชันโดยวางแนวตามื่ ภาพป่รัะก้อบหรั่อตัดเป่็นขีั�นบันได โดยใชรั้ะยะป่ลกู้ 2.5X8 หรั่อ 3X8 เมื่ตรั การป่ักหล่ักหมืายแนวป่ล่่ก • ก้ารัป่ัก้หลัก้หมื่ายแนวป่ลูก้ในพ่�นทุ้�รัาบ: พ่�นทุ้รั�าบใชรั้ะยะป่ลกู้ 2.5X7 4X5 และ 3X7 เมื่ตรั โดยเรัิมื่�จาก้ก้ารัวางแนวหลก้ัหมื่ายป่ลกู้ (Base Line) โดยพิจารัณาจาก้พ่�นทุ้�สิวนป่่า เงินทุุนในก้ารั ดำเนินก้ารัขีองเก้ษตรัก้รั และป่ัจจัยด้านอ่�น ๆ 15 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย ออกเอกสารสิทธิ์ที่ดินได้ ประมวลกฎหมายที่ดินของประเทศไทย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 15 หล่กหมายปลูก หลุมอยู่กลางข่�นบ่นได ห่างหล่กประมาณ 75 ซม. บริเวณที่่�ปร่บ ข่�นบ่นได การข้่ดหล่่มืป่ล่่ก หลุมื่ป่ลูก้ทุ้�ด้จะช่วยเรั่งรัะบบรัาก้ให้พัฒนาด้ขี้�น โดยในพ่�นทุ้�รัาบขีุดหลุมื่ตามื่จุดหลัก้หมื่ายป่ลูก้ แต่ในพ่�นทุ้�ลาดชันต้องขีุดหลมืุ่ให้อยู่ก้ลางขีั�นบันได โดยห่างจาก้หลก้ัหมื่ายป่ลก้ป่รัูะมื่าณ 75 เซนติเมื่ตรั โดยลัก้ษณะขีองหลุมื่ทุ้�ป่ลูก้จะแตก้ต่างก้ันตามื่อุป่ก้รัณ์ในก้ารัขีุดหลุมื่ • ขีุดหลุมื่โดยใช้เสิ้ยมื่ ขีนาดขีองหลุมื่ 50x50x50 เซนติเมื่ตรั (ก้ว้างxยาวxล้ก้) โดยทุ้� ป่าก้หลุมื่และก้้นหลุมื่จะมื่้ขีนาด เทุ่าก้ันดังภาพ • ขีุดหลุมื่โดยใช้จอบ ขีนาดขีองป่าก้หลุมื่ 50x50x50 เซนติเมื่ตรั (ก้ว้างxยาวxล้ก้) และ ก้้นหลุมื่จะมื่้ขีนาด 30x30 เซนติเมื่ตรั (ก้ว้างxยาว) • ขีุดหลุมื่โดยวอุป่ก้รัณ์อ่�น ๆ เช่น สิว่าน เป่็นต้น ขีนาดขีอง ป่าก้หลมื่ป่รัุะมื่าณ 50 เซนติเมื่ตรั ดังภาพ การรองก้นหล่่มื ก้่อนก้ารัป่ลูก้ยางพารัาโดยเฉพาะยางพารัาทุ้�ไมื่่ได้ใช้เมื่ล็ดป่ลูก้ จะต้องทุำก้ารัรัองก้้นหลุมื่ด้วยปุ่�ย รั็อคุฟื้อสิเฟื้ทุ (0-3-0) รั่วมื่ก้ับปุ่�ยอินทุรั้ย์ ซ้�งจะช่วยรััก้ษาคุวามื่ช่�นในหลุมื่หลังป่ลูก้และก้รัณ้ทุ้�ก้รัะทุบ ภัยแล้งจะช่วยให้ก้ล้ายางพารัาไมื่่เห้�ยวเฉา โดยมื่้ขีั�นตอนดังต่อไป่น้� • ผิสิมื่รั็อคุฟื้อสิเฟื้ทุก้ับปุ่�ยอินทุรั้ย์จำนวน 25 ก้ิโลก้รััมื่ต่อรั็อคุฟื้อสิเฟื้ทุ 1 ก้รัะสิอบ (50 ก้ิโลก้รััมื่) ผิสิมื่ โดยใช้เสิ้ยมื่หรั่อพลั�วคุลุก้เคุล้าให้เขี้าก้ัน 50 ซม. 50 ซม. 50 ซม. 50 ซม. 30 ซม. 30 ซม. 50 ซม. 50 ซม. 50 ซม. 50 ซม. คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 16 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) ขุดหลุมโดยอุปกรณ์อื่น ๆ การรองก้้นหลุุม ก่่อนการปลููกยางพาราโดยเฉพาะยางพาราที่่ไม่่ได้้ใช้้เมล็็ดปลููก จะต้้องทำำ�การรองก้้นหลุุมด้้วย ปุ๋๋�ยร็็อคฟอสเฟท (0-3-0) ร่่วมกัับปุ๋๋�ยอิินทรีีย์์ ซึ่่งจะช่่วยรัักษาความชื้้�นในหลุุมหลัังปลููกและกรณีีเกิิด ผลกระทบจากภััยแล้้งจะช่่วยให้้กล้้ายางพาราไม่่เหี่่ยวเฉา โดยมีีขั้้�นตอนดัังต่่อไปนี้้� • ผสมร็็อคฟอสเฟทกัับปุ๋๋�ยอิินทรีีย์์จำำ�นวน 25 กิิโลกรััมต่่อร็็อคฟอสเฟท 1 กระสอบ (50 กิิโลกรััม) ผสม โดยใช้้เสีียมหรืือพลั่่วคลุุกเคล้้าให้้เข้้ากััน

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 165 ข้้อ้ควรระวัง ก้ารัใชปุ่ ้ �ยพ่ชสิดหรั่อปุ่�ยหมื่ก้รัั องก้้นหลมืุ่อาจเก้ิดเช่�อรัาได้ เพรัาะปุ่�ยทุั�งสิองชนิดอาจมื่้เช่�อรัา ทุ้�ทุำลายก้ล้ายางพารัา สิามื่ารัถูหล้ก้เล้�ยงโดยก้ารัไมื่่ให้สิ่วนขีองปุ่�ยสิัมื่ผิัสิก้ับก้ล้ายางพารัาโดยตรัง • นำดินชั�นบนทุ้�แยก้ไว้ตอนขีุดหลุมื่ถูมื่ทุ้�ก้้นหลุมื่ จะทุำให้คุวามื่สิูงขีองดินชั�นบนป่รัะมื่าณ 25 เซนติเมื่ตรั จาก้ก้้นหลุมื่ • นำดินชั�นล่างทุ้�แยก้ไว้ตอนขีุดหลุมื่ถูมื่ก้ลบหลุมื่ สิ่วนทุ้�เหล่อ พรั้อมื่ก้ับตวงสิารัรัองก้้นหลุมื่ทุ้�ผิสิมื่ ไว้แล้วจำนวน 170 ก้รััมื่ คุลุก้เคุล้าก้ับดินชั�นล่าง ดิน ช่่�นบน 170 กร่ม ดินช่่�นบน 25 ซม. 25 ซม. 25 ซม. 50 ซม. 50 ซม. การป่ล่่ก • ป่ลูก้ด้วยเมื่ล็ด: ให้วางเมื่ล็ดยางพารัาลงในหลมื่ทุุ้�เตรั้ยมื่ไว้ หลมืุ่ละ 3 เมื่ล็ด โดยวางให้เมื่ล็ดห่างก้ันป่รัะมื่าณ 5 เซนติเมื่ตรั • ป่ลูก้ด้วยก้ล้าตาเขี้ยว: เป่็นวธ้ก้ิารัทุ้�เพิมื่�โอก้าสิก้ารัแตก้ก้ิ�งจาก้ตามื่้อัตรัาสิูง สิามื่ารัถูดำเนินก้ารัเตรั้ยมื่หลมืุ่เช่นก้ันก้ับก้ารัป่ลกู้ ด้วยเมื่ล็ด แตคุ่วรัเตรั้ยมื่หลมืุ่โดยมื่้ก้ารัรัองก้้นหลมืุ่ ด้วย 17 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 17 การป่ล่่กซื้�อมื ก้ารัป่ลูก้ซ่อมื่จะทุำหลังก้ารัป่ลูก้ไป่แล้วป่รัะมื่าณ 1 เด่อน ต้นยางพารัาสิ่วนหน้�งจะตายจาก้สิาเหตุ ต่าง ๆ เช่น ก้ารัป่ลกู้ไมื่ป่รั่ะณ้ต หรั่อขีาดน�ำ เป่็นต้น สิามื่ารัถูป่ลูก้ในป่ีทุ้� 2 โดยป่ลูก้ซ่อมื่ได้ตั�งแต่ต้น ฤดฝึูนป่รัะมื่าณเด่อนพฤษภาคุมื่ - มื่ถูิุนายน นับเป่็น ช่วงทุ้� 1 และในเด่อนสิิงหาคุมื่ นับเป่็นช่วงทุ้� 2 ทุั�งน้�จะทุำก้ารัป่ลูก้ซ่อมื่เพ้ยง 2 ป่ีเทุ่านั�น ในป่ีทุ้� 3 เป่็นต้นไป่ไมื่่จำเป่็นต้องป่ลูก้ซ่อมื่เพรัาะก้ล้าทุ้� ป่ลูก้ซ่อมื่ในป่ีทุ้� 3 จะโตไมื่่ทุันก้ับก้ล้าต้นแรัก้ ก้ล้านั�นจะถููก้ขีมื่่ (Suppress) ซ้�งเป่็นก้ารัสิิ�นเป่ล่อง คุ่าใชจ้่ายโดยเป่ล่าป่รัะโยชน์ การกำจััดวัชพืช วิธ้ก้ารัก้ำจัดวัชพ่ชมื่้ 3 วิธ้ • ก้ารัใช้แรังคุน: สิามื่ารัถูทุำได้โดยก้ารัใช้จอบถูาก้รัอบโคุน ถูาก้ในแถูวหรั่อถูางรัะหว่าง แถูว เศษวัชพ่ชจาก้ก้ารัถูาก้ให้นำมื่าสิมืุ่โคุน (Munching) เพ่�อช่วยลด ก้ารัคุายน�ำบรัิเวณโคุนต้นและเพิ�มื่อินทุรั้ยวัตถูุในดิน • ก้ารัใช้เคุรั่�องจัก้รัก้ล: สิามื่ารัถูทุำได้โดยก้ารัไถูพรัวนด้วยรัถูแทุรัก้เตอรั์ ล้อยาง เป่็นก้ารัป่รัับป่รัุงโคุรังสิรั้างขีองดินไป่ในตัว • ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้: ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้จำเป่็นต้องคุำน้งถู้งอายุขีองต้น ยางพารัาป่ก้ติจะใชสิ้ารัเคุมื่้เมื่่�อยางพารัามื่้อายุ 3 ป่ี ขี้�นไป่ คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย 18 เพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 185 การใส�ป่่�ย ก้ารัใสิ่ปุ่�ยยางพารัานั�นมื่้คุวามื่จำเป่็นอย่างยิ�ง เน่�องจาก้พันธุ์ยางพารัาป่ัจจุบันทุ้�นำมื่าป่ลูก้ เป่็น ยางทุ้�มื่้ก้ารัตอบสินองสิูงต่อปุ่�ยเพ่�อเรั่งคุวามื่เจรัิญ เติบโตให้ได้ขีนาดก้รั้ดเมื่่�อถู้งก้ำหนดเวลา 6 - 7 ป่ี โดยปุ่�ยทุ้�ใช้ก้ับยางพารัามื่้ 2 ชนิด คุ่อ ปุ่�ยอินทุรั้ย์ และปุ่�ยเคุมื่้สิถูาบันวิจัยยาง ก้รัมื่วิชาก้ารัเก้ษตรั โดยล่าสิุดเมื่่�อป่ี พ.ศ. 2542 สิถูาบันวิจัยยาง ก้รัมื่วิชาก้ารัเก้ษตรั ได้แนะนำสิูตรัปุ่�ยเคุมื่้ไว้ ดังน ้� N 20 20 30 ส่ตรที่่� 1 2 3 P 8 10 5 K 20 12 18 ใช้กับ ก้่อนเป่ิดก้รั้ด ก้่อนเป่ิดก้รั้ด เป่ิดก้รั้ดแล้ว สภัาพดิน ดินทุุก้ชนิดแหล่งป่ลูก้ยางพารัาเดิมื่ ดินทุุก้ชนิดแหล่งป่ลูก้ยางพารัาใหมื่่ ทุุก้สิภาพแหล่งดิน ชนิดของป์�ยแลูะสููตรป์�ยต่าง ๆ โดยเก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูผิสิมื่ปุ่�ยใช้เองตามื่คุ่าวิเคุรัาะห์ขีองดินได้เช่นก้ัน ซ้�งจะช่วยให้เก้ษตรัก้รัใช้ปุ่�ย ตรังตามื่คุวามื่ต้องก้ารัขีองพ่ชจรัิง ๆ ทุำใหสิ้ามื่ารัถูลดต้นทุุนก้ารัผิลิต ทุั�งต้นทุุนก้ารัใชปุ่ ้ �ยเคุมื่้ และต้นทุุน ต่อหน่วยก้ารัผิลิต ช่วยรััก้ษาคุวามื่อุดมื่สิมื่บูรัณ์ขีองธาตุอาหารัในดิน ไมื่่ทุำให้ดินเสิ่�อมื่โทุรัมื่ การใช้สารเคู่มื่ • หลัก้ก้ารัพิจารัณาใช้สิารัเคุมื่้ 1. หล้ก้เล้�ยงก้ารัใชสิ้ารัเคุมื่้ หรั่อใช้ใหน้ ้อยทุ้สิ�ุดก้่อน เป่็นลำดับแรัก้ 2. ใช้สิารัเคุมื่้ก้ำจัดวัชพ่ช เมื่่�อโคุนต้นยางมื่้สิ่วนทุ้� เป่็นสิ้น�ำตาล สิูงก้ว่า 75 เซนติเมื่ตรัจาก้พ่�นดิน 3. แถูวยางต้องก้ำจัดวัชพ่ชเป่็นแนวก้ว้างป่รัะมื่าณ 2 เมื่ตรั 4. เล่อก้ใช้สิารัเคุมื่้ให้เหมื่าะสิมื่ก้ับชนิดวัชพ่ชและ อายุต้นยางพารัา 5. สิารัเคุมื่้ทุ้�แนะนำให้ใช้ในก้ารัก้ำจัดวัชพ่ชมื่้อยู่ 2 ป่รัะเภทุคุ่อ สิารัเคุมื่้ก้ำจัดวัชพ่ชทุั�วไป่ในสิวนยาง (ยก้เว้นหญ้าคุา) และสิารัเคุมื่้ก้ำจัดหญ้าคุาใน สิวนยาง 19 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 19 1. อ่านฉลาก้ก้่อนใช้สิารัเคุมื่้ 2. แต่งก้ายให้มื่ิดชิดและรััดกุ้มื่ 3. ภาชนะบรัรัจสิุารัเคุมื่้เมื่่�อใช้แล้วคุวรันำไป่แยก้ทุิ�งเป่็นขียะอันตรัาย และนำไป่ก้ำจัดให้ถููก้วิธ้ต่อไป่ 4. ขีณะพ่นสิารัเคุมื่้ต้องอยู่เหน่อลมื่เสิมื่อ 5. ทุำคุวามื่สิะอาดถูังพ่นสิารัเคุมื่้ และอป่ก้รัณุ ์ทุุก้คุรัั�งหลังก้ารัใช้งาน ทุุก้คุรัั�ง (ห้ามื่ล้างในแมื่่น�ำลำคุลอง) 6. ห้ามื่สิูบบุหรั้�หรั่อรัับป่รัะทุานอาหารัขีณะพ่นสิารัเคุมื่้ 7. อาบน�ำทุำคุวามื่สิะอาดรั่างก้าย และซก้ัเสิ่�อผิ้าหลังก้ารัพ่นสิารัเคุมื่้ ทุุก้คุรัั�ง 8. ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้นั�นต้องป่ฏิิบัติทุุก้ขีั�นตอนอย่างรัะมื่ัดรัะวัง เพ่�อ ป่้องก้ันไมื่่ให้สิารัเคุมื่้สิัมื่ผิัสิป่าก้ ตา จมืู่ก้ ผิิวหนัง และเสิ่�อผิ้า • ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ก้ำจัดวัชพ่ช โรัคุและแมื่ลง คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 20 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 205 • ตัวอย่างสิารัเคุมื่้ทุ้�ใช้ในสิวนยาง รายชื�อสารเคู่มื่กำจััดวัชพืช อัตราการใช้ แล่ะวิธี่การใช้ในสวนยาง ไกล่โฟเซื้ต (glyphosate) อัตรัาก้ารัใช้ (ก้รััมื่สิารัออก้ฤทุธิ� / ไรั่) : 120 - 150 มื่ิลลิลิตรั / น�ำ 20 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : พ่นรัะหว่างแถูวยาง หลังวัชพ่ชงอก้ หรั่อสิูงไมื่่เก้ิน 30 ซมื่. วัชพ่ชทุ้�คุวบคุุมื่ได้ : ก้ำจัดวัชพ่ชป่รัะเภทุใบแคุบและใบก้ว้าง ไดย่รอน (Diuron) อัตรัาก้ารัใช้ (ก้รััมื่สิารัออก้ฤทุธิ� / ไรั่) : 400 - 600 ก้รััมื่ / น�ำ 60 - 80 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : ผิสิมื่สิารัอัตรัาดังก้ล่าวฉ้ดพ่นในพ่�นทุ้� 1 ไรั่ ก้ำจัดวัชพ่ชก้่อนงอก้ (pre-emergence) วัชพ่ชทุ้�คุวบคุุมื่ได้ : ก้ำจัดป่รัะเภทุใบแคุบและป่รัะเภทุใบก้ว้าง บางป่รัะเภทุ เช่น หญ้ายาง ผิัก้เบ้�ยหิน ลูก้ใต้ใบ และผิัก้โขีมื่หนามื่ ฟอสเอที่ธีิล่ อล่่มืินั�มื (fosetyl - AL) 80% อัตรัาก้ารัใช้ (ก้รััมื่สิารัออก้ฤทุธิ� / ไรั่) : 100 ก้รััมื่ / น�ำ 20 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : พ่นหรั่อทุาหน้ายางทุุก้ 7 - 14 วัน เพ่�อป่้องก้ัน ก้ำจัดโรัคุใบรั่วงก้ล้ายาง และ 2 - 4 วันหรั่อ ทุุก้คุรัั�งทุ้�ก้รั้ดยาง เพ่�อ ป่้องก้ันก้ำจัดโรัคุเสิ้นดำ วัชพ่ชทุ้�คุวบคุุมื่ได้ : โรัคุใบรั่วงและโรัคุเสิ้นดำ คู่าร์โบซื้ัล่แฟน 20% อัตรัาก้ารัใช้ (ก้รััมื่สิารัออก้ฤทุธิ� / ไรั่) : 20 - 40 มื่ิลลลิิตรั / น�ำ 20 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : รัาดรัอบต้นยางทุ้�ถููก้ป่ลวก้ก้ัดทุำลายและต้นขี้างเคุ้ยง 1 - 2 ลิตรัต่อต้น วัชพ่ชทุ้�คุวบคุุมื่ได้ : ป่ลวก้และหนอนทุรัาย 21 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 21 รายชื�อสารเคู่มื่ที่่�ใช้ในการที่ำแผู้�นหรือยางก้อนถื้วย กรดฟอร์มืิก (Formic acid) อัตรัาก้ารัใช้ : 15 - 20 ซ้ซ้ / น�ำ 10 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : เจ่อจางก้รัดฟื้อรั์มื่ิก้ตามื่อัตรัาก้ารัใช้ นำไป่หยอดในถู้วยป่รัะมื่าณ 15 - 20 ซ้ซ้ ในก้ารัทุำยางก้้อนถู้วย หรั่อ 1 ก้รัะป่�องนมื่ต่อก้ารัทุำยางแผิ่น 1 ตะก้ง กรดอะซื้่ติก (acetic acid) อัตรัาก้ารัใช้ : 15 - 20 ซ้ซ้ / น�ำ 10 ลิตรั ก้ำหนดก้ารัใช้ : เจ่อจางก้รัดอะซ้ติก้ตามื่อัตรัาก้ารัใช้ นำไป่หยอดในถู้วยป่รัะมื่าณ 15 - 20 ซ้ซ้ ในก้ารัทุำยางก้้อนถู้วย หรั่อ 2 ก้รัะป่�องนมื่ต่อก้ารัทุำยางแผิ่น 1 ตะก้ง แอมืโมืเน่ย (Ammonia) อัตรัาก้ารัใช้ : 30 ซ้ซ้ต่อน�ำยาง 1 ก้ิโลก้รััมื่ ก้ำหนดก้ารัใช้ : ป่รัิมื่าณก้ารัใช้ คุวรัอยู่ทุ้� 0.3 - 0.8 % ขีองน�ำหนัก้ น�ำยางสิด โดยพิจารัณาจาก้รัะยะเวลาก้ารัเก้็บน�ำยางสิดและสิภาพ น�ำยางสิด ณ ขีณะนั�น หมืายเหต่: อัตรัาก้ารัใชสิ้ารัเคุมื่้ทุั�งหมื่ดทุ้�อยู่ในตารัางเป่็นเพ้ยงอัตรัาตัวอย่างเทุ่านั�น ผิู้ใชคุ้วรัอ่านฉลาก้ ขีองสิารัเคุมื่้ทุ้�จะใช้อย่างละเอ้ยด และใช้อัตรัาตามื่ทุ้�รัะบุในฉลาก้ (สถานับัันัวิจััยยาง, 2556) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 22 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

ตารางบัันที่ึกการใช้สูารเคมี่/ป์�ยที่่�ใช้ในพั้�นที่่�สูวน วัน/เด่อน/ป่ีช่�อก้ารัคุ้า รัายละเอ้ยด วัตถูุป่รัะสิงคุ์ จำนวนทุ้�ใช้ (ป่รัิมื่าณ) วิธ้ใช้หมื่ายเหตุ 23 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 225

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 23 การตัดแต�งกิ�ง วธ้ก้ิารัตัดแต่งก้ิ�งเป่็นสิิ�งจำเป่็น เพรัาะช่วยใหต้้นยาง มื่้ทุรังพุ่มื่ทุ้�แขี็งแรัง เจรัิญเติบโตเรั็ว ลดป่ัญหา คุวามื่เสิ้ยหายทุ้�เก้ิดจาก้ลมื่และโรัคุยาง รั่วมื่ทุั�งเป่็น ก้ารัเตรั้ยมื่พ่�นทุ้�บรัิเวณลำต้นให้เหมื่าะสิมื่ต่อก้ารั ก้รั้ด ตลอดจนทุำใหรั้าคุาไมื่ขี้ณะทุ้ต�้นยางแก้มื่้รั่าคุา ทุ้�สิูงขี้�น • วัสิดุและอุป่ก้รัณ์ทุ้�ใช้ตัดแต่งก้ิ�ง - มื่้ดตัดแต่งก้ิ�งต้นไมื่้ - ก้รัรัไก้รัตัดแต่งก้ิ�ง - เล่�อย - บันได • หลัก้สิำคุัญขีองก้ารัตัดแต่งก้ิ�งต้นยางพารัา คุวรัทุำช่วงป่ลายฤดูฝึน หรั่อ ต้นฤดูฝึน ไมื่่คุวรัตัด ก้ิ�งในฤดูแล้ง ในช่วงรัะยะแรัก้ขีณะทุ้�ต้นยางพารัา ยังเล็ก้อยู่ เมื่่�อต้นยางมื่้อายุป่รัะมื่าณ 365 วัน จำเป่็นต้องตัดก้ิ�งแขีนงทุ้�รัะดับคุวามื่สิูงต�ำลงมื่า จาก้ยอด 1 เมื่ตรัออก้ให้หมื่ด โดยตัดให้ชิดลำต้น (เฉล้�ยแล้วต้นยางจะมื่้คุวามื่สิูงป่รัะมื่าณ 2 เมื่ตรั) ไมื่คุ่วรัตัดก้ิ�งตาทุ้�แตก้ออก้มื่าทุิ�งทุั�งหมื่ดจนเหล่อแต่ ยอด แต่คุวรัให้ต้นยางมื่้ก้ิ�งและใบจำนวนหน้�งเพ่�อ ก้ารัสิังเคุรัาะห์แสิง สิรั้างอาหารัไป่เล้�ยงสิ่วนต่าง ๆ ขีองต้นยาง แตทุั่ �งน้� คุวรัมื่้ก้ารัตัดแต่งก้ิ�งนั�น ๆ ทุันทุ้ ทุ้�พบว่าก้ิ�งนั�นเจรัิญเติบโตก้ว่าก้รัะโดงยอด เมื่่�อต้นยางมื่้อายุป่รัะมื่าณ 15 - 18 เด่อน ซ้�งโดย เฉล้�ยแล้วต้นยางจะมื่้คุวามื่สิูงป่รัะมื่าณ 2.75 - 3.75 เมื่ตรั จำเป่็นต้องตัดก้ิ�งทุุก้ก้ิ�งทุ้�อยู่ในรัะดับต�ำก้ว่า 2.4 - 2.5 เมื่ตรั และคุอยดูแลให้มื่้ทุรังพุ่มื่ทุ้�สิมื่ดุล คุ่อ มื่้ก้ารัแตก้ก้ิ�ง 2 ด้าน หรั่อ 3 ด้าน (สำนัักงานัพััฒนัาการวิจััยการเกษตร (อ้งค์กร มห์าชนั); การดููแลรักษา, 2546) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 24 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 245 การกร่ดยางพารา ก้ารัก้รั้ด หมื่ายถู้ง ก้ารันำผิลผิลิตน�ำยางออก้มื่าจาก้ต้นยาง ซ้�งเจ้าขีองสิวนยางคุวรัศ้ก้ษาและวิธ้ก้ารั ป่ฏิิบัติอย่างถููก้ต้อง ซ้�งจะทุำให้ได้ผิลผิลิตทุ้�มื่าก้แบบยั�งย่นไมื่่ทุำให้ต้นยางเสิ้ยหาย มื่้อายุก้ารัก้รั้ดนาน ก้ารัเจรัิญเติบโตขีองต้นยางด้ขีายไมื่้ได้รัาคุาเมื่่�อโคุ่นล้มื่เพ่�อป่ลูก้แทุนใหมื่่ ยางพันธุ์ด้ทุ้�ให้ผิลผิลิตสิูง จำเป่็นต้องใช้วิธ้ก้ารัป่ฏิิบัติทุ้�ถููก้ต้อง จ้งจะได้ผิลคุุ้มื่คุ่า ก้ารัเล่อก้ใช้วิธ้ก้ารัต่าง ๆ เช่น ก้ารัเป่ิดก้รั้ด วิธ้ ก้ารัก้รั้ด รัะบบก้รั้ด และมื่้ดก้รั้ดยางทุ้�ถููก้ต้อง สิามื่ารัถูรััก้ษาต้นยางให้ก้รั้ดได้นาน แต่หาก้ใช้วิธ้ก้ารั ป่ฏิิบตัทุ้ิ�ไมื่่ถููก้ต้อง นอก้จาก้ไดน� ้ำยางน้อยแล้วยังทุำใหต้ ้นยางเสิ้ยหาย เป่็นเหตุใหรั้ายไดขี้องเก้ษตรัก้รั ลดน้อยลง โดยก้ารัก้รั้ดยางจะต้องย้ดหลก้ทุ้ ัว� ่า เมื่่�อก้รั้ดแล้วต้องไดน� ้ ำยางมื่าก้ สิูญเสิ้ยเป่ล่อก้ยางน้อย ทุ้�สิุด แล้วยังสิามื่ารัถูก้รั้ดได้นาน 25 - 30 ป่ี วิธ้ก้ารัก้รั้ดยางทุ้�เหมื่าะสิมื่นั�น สิถูาบันวิจัยยางได้แนะนำ ก้ารัก้รั้ดไว้ 5 วิธ้คุ่อ 25 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 25 - ก้รั้ดคุรั้�งลำต้นวันเว้นสิองวัน (1/2S d/3) - ก้รั้ดคุรั้�งลำต้นวันเว้นวัน (1/2S d/2) - ก้รั้ดคุรั้�งลำต้นสิองวันเว้นหน้�งวัน (1/2S 2d/2) - ก้รั้ดหน้�งในสิามื่ขีองลำต้นสิองวันเว้นวัน (1/3S 2d/2) - ก้รั้ดหน้�งในสิามื่ขีองลำต้นวันเว้นวันคุวบคุู่ก้ับ ก้ารัใชสิ้ารัเคุมื่้เรั่งน�ำยาง คุวามื่เขีมื่ขี้ ้น 2.5 เป่อรั์เซ็นต์ (1/3S d/2 + สิารัเคุมื่้เรั่งน�ำยาง) หมืายเหต่: S คุ่อ สิัดสิ่วนขีองลำต้นยาง d คุ่อ จำนวนวันก้รั้ด ซ้�งป่รัะเภทุขีองก้ารัก้รั้ดยางนั�น แบ่งออก้ได้ดังน ้� ส่นของ ด้ามม่ด จะช่่�ขึ�นฟ้้า ให้ต่�งใบม่ด ม่ช่่องว่าง เล็กน้อย ใบม่ดส่วนน่� ให้ใกล้เยื�อเจริญ 45๐ ป่ระเภัที่ การกร่ดยาง ก้ารัก้รั้ดยาง ใน 3 ป่ีแรัก้ ก้ารัก้รั้ดยาง หลังจาก้เป่ิด ก้รั้ด 3 ป่ี ไป่แล้ว (ต้นยางอายุ 10 ป่ีขี้�นไป่) ก้ารัก้รั้ด เป่ล่อก้ งอก้ใหมื่่ (หน้า 2) ก้ารัก้รั้ด ชดเชย 1/2S d/2 ยก้เว้นพันธุ์ RRIM 628 PB 28/59 และ PB 5/63 ใช้ก้ับยาง ทุุก้พันธุ์ ยก้เว้น พันธุ์ทุ้�เป่็นโรัคุ เป่ล่อก้แห้ง ได้ง่าย ใช้ก้ับยาง ทุุก้พันธุ์ เป่็นก้ารัก้รั้ดยางทุดแทุนวันก้รั้ดทุ้�สิูญเสิ้ยในรัะหว่างฤดูฝึน หรั่อทุ้องทุ้�ทุ้�มื่้ฝึนตก้มื่าก้ ก้ารัก้รั้ดชดเชยเป่็นก้ารัก้รั้ดติดต่อก้ันเป่็นวันทุ้สิ�อง หลังจาก้ทุ้ฝึ�นตก้ติดต่อก้ันหลายวัน เหมื่าะสิำหรัับก้ารัก้รั้ดวันเว้นวัน และวันเว้นสิองวัน ทุั�งน้�เพ่�อรััก้ษารัะดับผิลผิลิตไว้ 1/2S d/3 ใช้ก้ับยาง ทุุก้พันธุ์ เหมื่าะก้ับพันธุ์ทุ้� เป่็นโรัคุเป่ล่อก้ แห้งได้ง่าย ใช้ก้ับยางพันธุ์ทุ้� เป่็นโรัคุเป่ล่อก้ แห้งได้ง่าย 1/2S d/3 + สารเคู่มื่ เร�งน�ำยาง เหมื่าะสิำหรัับ ยางทุ้�ให้ ผิลผิลิต ต�ำใน รัะยะแรัก้ ขีองก้ารัก้รั้ด เหมื่าะก้ับยางทุ้� ให้ผิลผิลิตต�ำ 1/2S 2d/2 1/2S d/4 1/3S 2d/2 1/3S d/2 + สารเคู่มื่ เร�งน�ำยาง วิธี่กร่ดยาง (สำนัักงานัพััฒนัาการวิจััยการเกษตร (อ้งค์กรมห์าชนั); การกรีดูยาง, 2546) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 26 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 265 1.2 วิธี่กิารจััดกิารขยะและสารเคำม่ ข้ยะ ข้ยะที่ั�วไป่ (General waste) ขียะทุั�วไป่ คุ่อ ขียะต่าง ๆ ทุ้�เก้ิดขี้�นไมื่่เป่็นพิษหรั่อ อันตรัายรั้ายแรัง ได้แก้่ วสิดัุหรั่อเศษวสิดั ทุุ้�ไมื่่ใช้แล้ว เช่น ถูุงพลาสิติก้ ซองบะหมื่้�ก้้�งสิำเรั็จรัูป่ ห่อขีนมื่ ลูก้อมื่ เป่็นต้น ข้ยะอินที่ร่ย์ (Organic Waste) ขียะอินทุรั้ย์ คุ่อ ขียะทุ้�เน่าเสิ้ยและย่อยสิลายได้เรั็ว เช่น เศษผิัก้ เป่ล่อก้ผิลไมื่้ เศษอาหารั ใบไมื่้ เป่็นต้น ข้ยะร่ไซื้เคู่ิล่ (Recyclable waste) ขียะรั้ไซเคุิล หมื่ายถู้ง ขียะ ขีองเสิ้ย หรั่อวัสิดุ เหล่อใช้ซ้�งสิามื่ารัถูนำก้ลับมื่าใช้ป่รัะโยชน์ใหมื่่ได้ โดยนำมื่าแป่รัรัูป่เป่็นวัตถูุดิบในก้รัะบวนก้ารัผิลิต เช่น แก้้ว ก้รัะดาษ ก้รัะป่�องเคุรั่�องดมื่ ่� เศษพลาสิตก้ิ เศษโลหะ เป่็นต้น ข้ยะอันตราย (Hazardous waste) ขียะอันตรัาย หมื่ายถู้ง ขียะหรั่อเศษวัสิดุอุป่ก้รัณ์ ทุ้�ไมื่่ใช้แล้ว ทุ้�มื่้องคุ์ป่รัะก้อบหรั่อป่นเป่้�อนวัตถูุ อันตรัายชนิดต่าง ๆ เช่น ถู่านไฟื้ฉาย แบตเตอรั้� ชนิดต่าง ๆ หลอดฟืู้ออเรัสิเซ็นต์ ภาชนะบรัรัจุ สิารัก้ำจัดศัตรัูพ่ช บรัรัจุภัณฑ์์สิารัเคุมื่้ก้รัะป่�อง สิเป่รัย์ ภาชนะบรัรัจุน�ำยาทุำคุวามื่สิะอาดชนิด ต่าง ๆ เป่็นต้น (กระทุรวงทุรัพัยากรธรรมชาติและสิ�งแวดูล้อ้ม ,กรมควบัคุมมลพัิษ, 2551) 27 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 27 การจััดการข้ยะ ก้ารัจัดก้ารัขียะทุ้�ถููก้ต้องนั�นจะต้องดำเนินก้ารัอย่างเป่็นขีั�นตอนและเป่็นรัะบบ โดยจะต้องดำเนินก้ารั ตั�งแตก้่ารัลดป่รัมื่ิาณก้ารัเก้ิดขียะ ก้ารัเก้็บรัวบรัวมื่ ก้ารัขีนสิ่งขียะ ตลอดจนก้ารัก้ำจัดขียะอย่างถููก้หลก้ั สิุขีาภิบาล ซ้�งสิามื่ารัถูสิรัุป่ก้ารัจัดก้ารัขียะได้ดังน ้� หมืายเหต่:สิรัปุ่เน่�อหาจาก้ก้ฎก้รัะทุรัวง ก้ารัจัดก้ารัมืู่ลฝึอยทุ้�เป่็นพิษหรั่ออันตรัายจาก้ชมืุ่ ชน พ.ศ. ๒๕๖๓, ก้ารัจัดก้ารัขียะมืู่ลฝึอยป่รัะเทุศไทุย, มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัขียะมืู่ลฝึอยและสิิ�งป่ฏิิกู้ล และคุู่มื่่อก้ารัสิรั้าง วินัยสิู่ก้ารัจัดก้ารัขียะทุ้�ยั�งย่น การจััดการข้ยะ 3Rs ก้ารัคุัดแยก้ขียะ Reuse (นำก้ลับมื่า ใช้ซ�ำ) ซ่อมื่แซมื่ เฟื้อรั์นิเจอรั์ เก้่า ซ่�อขีอง มื่่อสิอง นำก้ลับ มื่าใช้ใหมื่่ คุิดก้่อนซ่�อ Reduce (ลดก้ารัใช้) ช่วยลด ก้ารัเก้ิดขียะ เล้�ยงใช้ ผิลิตภัณฑ์์ ใช้แล้วทุิ�ง ลดป่รัิมื่าณ ก้ารัจับจ่าย ขีองใช้ ก้ารัใช้เป่็น อาหารัสิัตว์ เขี้า ก้รัะบวนก้ารั รั้ไซเคุิล บางชนิด เช่น จอคุอมื่พิวเตอรั์ หมื่ัก้เป่็นปุ่�ย หมื่ัก้อินทุรั้ย์น�ำหมื่ัก้ จุลินทุรั้ย์ หรั่อ น�ำยา อเนก้ป่รัะสิงคุ์ ช้วภาพ ฯลฯ ขียะ รั้ไซเคุิล ขียะ อันตรัาย ก้ารัฝึังก้ลบ อย่างป่ลอดภัย ก้ารัเผิาในเตา เผิา เช่น ขียะ ติดเช่�อจาก้ โรังพยาบาล แบบ ถูมื่พ่�นดิน แบบ ขีุดเป่็นรั่อง เผิาไหมื่้อย่าง สิมื่บูรัณ์ ไมื่่ ทุำให้เก้ิดก้ลิ�น และคุวัน ซ้�งเป่็นสิาเหตุ ขีองอาก้าศ เป่็นพิษ Recycle (นำก้ลับมื่าใช้ใหมื่่) ขียะทุั�วไป่ ผิลิตเป่็น เช่�อเพลิงทุดแทุน ขียะ ย่อยสิลาย คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 28 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ ตารางบัันที่ึกการจััดการขยะแลูะสูารเคมี่จัากกิจักรรมีในสูวนยาง วัน/เดือน/ป่ีวิธี่การจััดการ ป่ระเภัที่ข้ยะ (กิโล่กรัมื) ข้ยะที่ั�วไป่ ร่ไซื้เคู่ิล่ ข้ยะอันตราย 29 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 285

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 29 การคู่วบคู่่มืแล่ะระงับเหต่เมืื�อเกิดการรั�วไหล่ข้อง สารเคู่มื่ ก้รัณ้เก้ิดก้ารัรัั�วไหลขีองสิารัเคุมื่้ต้องป่ฏิิบัติดังน ้� 1. สิวมื่อุป่ก้รัณ์ป่้องก้ันคุวามื่ป่ลอดภัย เช่น แว่นตา นรัภิ ัย หน้าก้าก้ป่ิดจมื่กู้ถูุงมื่่อป่้องก้ันสิารัเคุมื่้ เป่็นต้น 2. ก้รัณ้สิารัเคุมื่้ชนิดขีองเหลวใหทุ้ำก้ารัหยุดก้ารัรัั�วไหล ขีองสิารัเคุมื่้จาก้แห่งก้ำเนิดก้่อน เช่น ใชผิ่ ้าอุดรัอยรัั�ว ขีองถูัง ยก้ถูังสิารัเคุมื่้ขี้�น เป่็นต้น 3. ก้ั�นพ่�นทุ้�เก้ิดเหตุพรั้อมื่ทุั�งตรัวจสิอบพ่�นทุ้�ใก้ล้เคุ้ยง ห้ามื่ใชอ้ป่ก้รัณุ์ไฟื้ฟื้้าหรั่อทุำงานทุ้ก้�่อให้เก้ิดป่รัะก้ายไฟื้ (ก้รัณ้ขีองเหลวไวไฟื้) 4. นำวัสิดุดูดซับป่ิดช่องรัางรัะบายน�ำ เพ่�อป่้องก้ัน สิารัเคุมื่้รัั�วไหลลงรัางรัะบายน�ำ 5. นำวัสิดุดูดซับ เช่น ทุรัาย ขี้�เล่�อย หรั่อเศษผิ้า โรัย รัอบสิารัเคุมื่้ทุ้�หก้รัั�วไหล ทุำเป่็นคุันก้ั�น เพ่�อป่้องก้ัน ไมื่่ให้ขียายเป่็นวงก้ว้าง 6. นำวสิดัดุ ูดซับโรัยก้ลบสิารัเคุมื่้ทุ้�หก้รัั�วไหล และรัอ วัสิดุดูดซับสิารัเคุมื่้จนหมื่ด ตัก้วัสิดุดูดซับใสิ่ถูุงสิ้แดง หรั่อก้รัะสิอบและมื่ัดป่าก้ถูุงให้เรั้ยบรั้อย แล้วนำไป่ทุิ�ง ทุ้�พ่�นทุ้�จัดเก้็บขียะอันตรัาย 7. ก้วาดทุำคุวามื่สิะอาดพ่�น 8. สิ่วนก้รัณ้สิารัเคุมื่้ขีองแขี็งให้สิวมื่อุป่ก้รัณ์ป่้องก้ัน คุวามื่ป่ลอดภัย และทุำคุวามื่สิะอาดสิารัเคุมื่้ทุ้�หก้ ด้วยก้ารัก้วาดหรั่อเคุรั่�องดูดฝึุ่นอุตสิาหก้รัรัมื่ หรั่อใช้ ทุรัายเป่ียก้คุลุก้ผิงสิารัเคุมื่้แล้วตัก้ใสิ่ภาชนะทุิ�ง บรัิเวณขียะอันตรัาย หมืายเหต่: หาก้ก้ารัรัั�วไหลขีองสิารัเคุมื่้มื่าก้ก้ว่า 50 ลิตรั รัั�วไหลลงรัางรัะบายน�ำหรั่อไมื่สิ่ามื่ารัถูคุวบคุุมื่ ได้ให้แจ้งเจ้าหน้าทุ้�ป่้องก้ันภัยเพ่�อเขี้าแผินฉุก้เฉิน คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 30 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) ใช้ผ้าอุดรอยรั่ว

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 305 1.3 กิารจััดกิารนำำ�าเส่ย (ตัวอย�างนำำ�าเส่ยเกิิดจัากิกิารทำยางแผ่�นำ) ภาพทุ้� 1 แสิดงน�ำทุิ�งทุ้�เก้ิดจาก้ก้รัะบวนก้ารัทุำยางแผิ่น นำ�ายางสด กรอง จ่บด้วยกรด นำ�าที่ิ�ง ลงบ่อบำบ่ด ร่ดเป็นแผ่น นำไปผึ�ง 31 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 31 น�ำทุิ�งก้่อนทุ้�จะไหลลงแหล่งน�ำธรัรัมื่ชาติหรั่อพ่�นทุ้�ใก้ล้เคุ้ยงคุวรัมื่้รัะบบบำบัดน�ำเสิ้ยดังน ้� 1. บ�อดักยาง ทุำหน้าทุ้�ดัก้เศษยางทุ้�เหล่อจาก้ก้ารัผิลิตยางแผิ่น วธ้ก้ิารั ใชทุ้ ่อบ่อซ้เมื่นตขี์นาดเสิ้นผิ่านศูนยก้์ ลาง 80 เซนติเมื่ตรั สิูง 50 เซนติเมื่ตรั หรั่อขีนาดทุ้�เหมื่าะสิมื่ วางต่อก้ันในแนวตั�ง จำนวน 3 ลูก้ และโบก้ปู่นป่ิดก้ันบ่อ น�ำเสิ้ยทุ้�อยู่ในบ่อจะจุได้ 700 ลิตรั ภาพทุ้� 2 บ่อดัก้เศษยาง ภาพทุ้� 3 บ่อดัก้ตะก้อนยาง 2. บ�อตกตะกอน ทุำหน้าทุ้�แยก้ตะก้อนต่าง ๆ ออก้จาก้น�ำเสิ้ย โดยอาศัยก้ารัจมื่ตัวลงขีองตะก้อนและ แขีวงลอยทุ้�มื่้น�ำหนัก้มื่าก้ก้ว่าน�ำ น�ำจาก้บ่อดัก้ยางจะไหลลงสิู่บ่อตะก้อน วิธ้ก้ารั ใช้ทุ่อเช่นเด้ยวก้ับบ่อซ้เมื่นต์ดัก้ยาง โดยให้วางห่างก้ัน 2 เมื่ตรั ต่อทุ่อรัะบายน�ำขีนาดเสิ้นผิ่าน ศูนย์ก้ลาง 4 นิ�ว จาก้บ่อดัก้ยางไป่ยังบ่อตก้ตะก้อนให้รัะยะห่างจาก้บ่อถู้งแนวเสิ้นผิ่านศูนย์ก้ลางทุ่อ 10 เซนติเมื่ตรั และต่อทุ่อหรั่อทุำรัางรัะบายน�ำจาก้บ่อตก้ตะก้อนไป่ยังบ่อดิน โดยมื่้รัะยะห่างจาก้ป่าก้บ่อ ถู้งแนวเสิ้นผิ่านศูนย์ก้ลางทุ่อ 15 เซนติเมื่ตรั น�ำเสิ้ยทุ้�อยู่ในบ่อน ้� จุได้ 675 ลิตรั โรงที่ำยาง บ่อตกตะกอน *ค่สล. ค่ือ วงบ่อซ่เมนต์ค่อนกร่ต เสริมเหล็ก 50 ซม. 2 ม. 80 ซม. PVC 4” บ่อด่กยาง บ่อดิน (บ่อผึ�ง) 80 ซม. บ่อตะกอน ค่สล. 2 ม. 50 ซม. 2 ม. ค่สล. คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 32 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 2. บ่่อตกตะกอน ทำำ�หน้้าที่่แยกตะกอนต่่าง ๆ ออกจากน้ำำ��เสีีย โดยอาศััยการจมตััวลงของตะกอนและ แขวนลอยที่่มีีน้ำำ��หนัักมากกว่่าน้ำำ�� น้ำำ��จากบ่่อดัักยางจะไหลลงสู่่บ่่อตะกอน วิิธีีการ ใช้้ท่่อเช่่นเดีียวกัับบ่่อซีีเมนต์์ดัักยาง โดยให้้วางห่า่งกััน 2 เมตร ต่่อท่่อระบายน้ำำ��ขนาดเส้้นผ่่าน ศููนย์์กลาง 4 นิ้้�ว จากบ่่อดัักยางไปยัังบ่่อตกตะกอนให้้ระยะห่่างจากบ่่อถึึงแนวเส้้นผ่่านศููนย์์กลางท่่อ 10 เซนติิเมตร และต่่อท่่อหรืือทำำ�รางระบายน้ำำ��จากบ่่อตกตะกอนไปยัังบ่่อดิิน โดยมีีระยะห่า่งจากปากบ่่อ ถึึงแนวเส้้นผ่า่นศููนย์์กลางท่่อ 15 เซนติิเมตร น้ำำ��เสีียที่่อยู่่ในบ่่อนี้้�จุุได้้ 675 ลิิตร

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 325 3. บ�อดิน (บ�อผู้ึ�ง) เป่็นบ่อทุ้�รัองรัับน�ำจาก้บ่อตก้ตะก้อน ทุำหน้าทุ้�บำบัดและลดป่รัิมื่าณสิารัอินทุรั้ย์ และไนโตรัเจน โดยอาศัยก้ารัทุำงานขีองสิิ�งมื่้ช้วิตในน�ำ เช่น จุลินทุรั้ย์ สิาหรั่ายและสิิ�งมื่้ช้วิตต่าง ๆ วิธ้ก้ารั บ่อผิ้�งคุวรัเป่็นบ่อดินทุ้�มื่้ขีนาดไมื่่น้อยก้ว่า 3 X 4 เมื่ตรั ล้ก้ไมื่่เก้ิน 1.5 เมื่ตรั เพ่�อให้จุลินทุรั้ย์ทุ้� อยู่ในดินทุำก้ารัย่อยสิลายสิารัอาหารัต่าง ๆ ในน�ำเสิ้ยและให้แสิงแดดสิามื่ารัถูสิ่องถู้ง อ้ก้ทุั�งยังได้รัับ ออก้ซิเจนจาก้อาก้าศทุ้�ละลายบนผิิวน�ำอ้ก้บางสิ่วน ภาพทุ้� 4 บ่อดิน หรั่อบ่อผิ้�ง หมืายเหต่ขีนาดบ่อบำบัดขี้�นอยู่ก้ับป่รัิมื่าณน�ำเสิ้ยทุ้�เก้ิดขี้�น ทุี�มา: สถานับัันัวิจััยยาง, 2556 3 x 4 ม. บ่อดิน (บ่อผึ�ง) บ่อดิน (บ่อผึ�ง) พื้ืช่/แหล่งนำ�า บ่อตะกอน โรงที่ำยาง บ่อด่กยาง บ่อตะกอน ร่องระบายนำ�าเส่ยจาก โรงที่ำยาง 15 ม. ภาพทุ้� 5 ผิังรัะบบบำบัดน�ำเสิ้ยแบบบ่อผิ้�งธรัรัมื่ชาติบำบัด 33 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 33 1.4 คำวามปลอดภััย การแต�งกาย ก้ารัแต่งก้ายเพ้�อคุวามื่ป่ลอดภัยในก้ารัทุำงาน (ชุดทุ้�เหมื่าะสิมื่) มื่้ดังน ้� ไฟ้ฉาย รองเที่้าก่นลื�น หมวก ถุงมือ ถุงมือ แว่นตา รองเที่้าก่นลื�น งานเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตน�ำยาง งานตัดหญ้าเพ่�อก้ำจัดวัชพ่ช คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 34 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 345 หมวก หมวก อุปกรณ์ก่นเส่ยง ถุงมือ รองเที่้าเซฟ้ต่� รองเที่้าก่นลื�น หน้ากาก แว่นตา แว่นตา เสื�อสะที่้อนแสง สน่บแข้ง ถุงมือ งานพ่นสิารัเคุมื่้ งานทุำไมื่้ 35 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

การแต่งกายในการปฏิิบััติงาน Personal protective equipment (PPE) appropriate for forestry operations (ดัดแปลูงจัาก International Labour Organization,1998) No. 1. 2. 3. 4. 5. 7. 6. 8. 9. 10. การดำเนินงาน ก้ารัป่ลูก้ ก้ำจัดวัชพ่ช/ ทุำคุวามื่สิะอาด สิวนด้วยมื่้ด ก้ำจัดวัชพ่ช/ ทุำคุวามื่สิะอาด สิวนด้วยเล่�อยจาน เก้้�ยวก้ับสิารัเคุมื่้ *ป่รัะยุก้ต์ใช้ทุ้� เหมื่าะสิมื่ ลิดก้ิ�ง ด้วยเล่�อย โซ่ยนต์ โคุ่นล้มื่ ก้ารัหมื่ายวัดไมื่้ ก้ารัขีนย้าย คุนก้รั้ดยาง พนัก้งานขีับรัถู ลาก้ไมื่้ เที่้า รัองเทุ้า บูทุหรั่อ ผิ้าใบ เซฟื้ต้� ข้า สินับแขี้ง ช�วงแข้น แล่ะข้า ชุดทุ้� เหมื่าะ สิมื่ มืือ ถูุงมื่่อ หัว หมื่วก้ นิรัภัย ตา แว่นตา ตา/หน้า เก้รัาะ หน้า/ ตาขี่าย การ ได้ยิน อุป่ก้รัณ์ ป่ิดหู คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 36 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCMT) ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 35

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 365 การป่ฐมืพยาบาล่เบื�องต้น ชุดป่ฐมื่พยาบาล (First aid kit) คุ่อ อป่ก้รัณุ์เบ่�องต้น สิำหรัับช่วยเหล่อผิู้ทุ้�ได้รัับบาดเจ็บ ถู่อเป่็นสิิ�งจำเป่็น ยามื่เดินทุางหรั่อป่ฏิิบัติงานในสิวนยาง เพรัาะเรัา ไมื่สิ่ามื่ารัถูคุาดเดาไดว้่าอบุตัิเหตุจะเก้ิดขี้�นเมื่่�อไหรั่ ดังนั�นก้ารัเตรั้ยมื่พรั้อมื่จ้งเป่็นสิิ�งจำเป่็น โดยชุด ป่ฐมื่พยาบาลคุวรัเก้็บไว้ในก้ล่องพลาสิตก้ทุ้ ิ มื่้ฝึ�าป่ิด ไดสิน้ทุิ หรั่ออป่ก้รัณุทุ้์ก้�ันน�ำ และอาจติดหมื่ายเลขี โทุรัศัพทุ์ฉุก้เฉินขีองหน่วยงานต่าง ๆ ไว้ด้วย นอก้จาก้น้�อาจจดขี้อมืู่ลทุางก้ารัแพทุย์ขีองคุนใน คุรัอบคุรััว เช่น หมืู่่เล่อด ยาทุ้�แพ้ โรัคุป่รัะจำตัว เป่็นต้น โดยสิิ�งทุ้�บรัรัจุอยู่ในชุดป่ฐมื่พยาบาล ป่รัะก้อบด้วย ชุดอุป่ก้รัณ์ทุำแผิล และยารััก้ษาโรัคุเบ่�องต้น อาทุิ ถูุงมื่่อ ยาล้างแผิล เช่น แอลก้อฮอล์ ยาฆ่่าเช่�อ เป่็นต้น ผิ้าทุำแผิล (ผิ้าก้๊อซ) พลาสิเตอรั์เทุป่ป่ิดแผิล ก้รัรัไก้รั เทุป่ติดแผิล ผิ้าป่ิดตาใชสิ้ำหรัับก้ารับาดเจ็บ ทุ้น�ัยน์ตา เขีมื่ก้ล็ ัด สิำล้ ไมื่พ้ ันสิำล้ผิ้าย่ด (อ้ลาสิตก้ิ แบนเอด) ผิ้าสิามื่เหล้�ยมื่คุล้องแขีน ป่ัจจุบันใช้ผิ้า คุล้องแขีนแทุนเพรัาะสิะดวก้และง่ายต่อก้ารัใช้งาน ถูุงพลาสิติก้สิำหรัับใสิ่เศษขียะ สิ่วนยาฉุก้เฉินสิำหรัับรัับป่รัะทุานในก้ล่องบรัรัจุ ยาน ้� ต้องป่ิดมื่ิดชิด และมื่้ขี้อคุวามื่รัะบุขี้างก้ล่อง ชัดเจนว่าเป่็นยาสิำหรัับรัับป่รัะทุาน คุวรัมื่้ยาเฉพาะ ทุ้�จำเป่็นเทุ่านั�น อาทุิ ยาลดไขี้ แก้้ป่วด ผิงเก้ล่อแรั่ สิำหรัับก้ารับาดเจ็บทุ้�มื่้ก้ารัเสิ้ยเล่อดมื่าก้ หรั่อ บาดแผิลพุพองจาก้คุวามื่รั้อนทุ้�มื่้บรัิเวณก้ว้าง หรั่อผิู้ทุ้�มื่้อาก้ารัอาเจ้ยนและทุ้องเสิ้ย 37 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 37 นอก้จาก้น้�อาจมื่้ยาหรั่ออุป่ก้รัณ์อ่�น ๆ ตามื่คุวามื่จำเป่็น ทุั�งน้�หาก้พบผิู้บาดเจ็บหรั่อป่รัะสิบอุบัติเหตุ ก้่อนอ่�นจะต้องตั�งสิติและโทุรัแจ้งสิายด่วน 1669 เพ่�อขีอคุวามื่ช่วยเหล่อทุางก้ารัแพทุย์ จาก้นั�นหาก้ผิู้ป่่วย มื่้เล่อดออก้มื่าก้ให้ป่ฐมื่พยาบาลโดยก้ารัห้ามื่เล่อด โดยใช้ผิ้าป่ิดป่าก้แผิล แล้วใช้สิ้นมื่่อหรั่อฝึ่ามื่่อก้ด ให้แน่นป่รัะมื่าณ 10 - 15 นาทุ้ จนเล่อดหยุดแต่อย่าก้ดจนซ้ดเขี้ยว สิำหรัับภาวะเล่อดออก้ภายในก้ารั ห้ามื่เล่อดอาจทุำได้ยาก้หรั่ออาจทุำไมื่่ได้เลย แต่สิามื่ารัถูช่วยป่ฐมื่พยาบาลเพ่�อลดคุวามื่รัุนแรังได้คุ่อ ใหผิู้้ป่่วยพก้ัในทุ่าทุ้สิ�บายทุ้สิ�ุด ป่ลอบใจใหผิู้้ป่่วยไมื่ต่ ่�นเต้นตก้ใจและสิงบจะทุำให้เล่อดออก้น้อยลง ห้ามื่ให้ อาหารัและน�ำทุางป่าก้ จนก้ว่าแพทุย์จะอนุญาต และหาก้ไอเป่็นเล่อด ใหผิู้้ป่่วยพยายามื่ไอเบา ๆ จะทุำให้ เล่อดออก้น้อยลงนอก้จาก้น้�หาก้ก้รัะดูก้หัก้และจำเป่็นต้องเคุล่�อนย้ายจรัิง ๆ ให้ดามื่ก้รัะดูก้ก้่อน โดย อาจใช้อุป่ก้รัณ์ใก้ล้ตัวเช่นก้รัะดาษแขี็งหนา ๆ หรั่อไมื่้นำมื่ามื่ัดดามื่ไว้ด้วยเช่อก้หรั่อผิ้าพันแผิลบรัิเวณ ทุ้�ก้รัะดก้หูัก้เพ่�อลดก้ารัขียับ (สถาบัันัการแพัทุย์ฉุุกเฉุินัแห์่งชาติ, 2553) การป่้องกันภััยเมืื�อเกิดอ่บัติเหต่จัากสารเคู่มื่ อุบัติเหตุอาจเก้ิดขี้�นได้ หาก้ทุำด้วยคุวามื่ป่รัะมื่าทุเลินเล่อหรั่อขีาด คุวามื่รัะมื่ัดรัะวังขีาดคุวามื่เอาใจใสิ่ ทุางหน้�งทุ้�จะช่วยลดก้ารัเก้ิด อุบัติเหตุก้็คุ่อ จะต้องอ่านขี้อคุวรัป่ฏิิบัติ และป่ฏิิบัติตามื่อย่าง เคุรั่งคุรััด ก้ารัเก้ิดอบุตัิเหตมืุ่้ได้หลายก้รัณ้ จะขีอแยก้ก้ล่าวเป่็นขี้อ ๆ พรั้อมื่ทุั�งวิธ้แก้้ไขีดังน ้� • สิารัเคุมื่้ถููก้ผิิวหนัง: เรัาทุรัาบแล้วว่า สิารัเคุมื่้ทุุก้ชนิดมื่้อันตรัาย แต่มื่าก้น้อยแตก้ต่างก้ัน บางชนิดมื่้ฤทุธิ�ก้ัดก้รั่อนต่อสิิ�งขีองและ เน่�อเย่�อเป่็นอันตรัายต่อผิิวหนัง บางชนิดให้ไอรัะเหยเป่็นอันตรัาย ต่อรัะบบหายใจ บางชนิดไวไฟื้เป่็นพิษหรั่อรัะเบิดได้ บางชนิด สิามื่ารัถูซ้มื่ผิ่านเขี้าไป่ใน ผิิวหนังทุำให้เก้ิดอันตรัายได้มื่าก้มื่าย ด้วยเหตุน ้�จ้งไมื่่คุวรัให้สิารัเคุมื่้ถููก้ผิิวหนังหรั่อเสิ่�อผิ้า ถู้าทุรัาบว่า ถููก้สิารัเคุมื่้ ไมื่่ว่าจะเป่็นชนิดใดก้็ตามื่จะต้องรั้บล้างบรัิเวณนั�น ด้วย น�ำมื่าก้ ๆ ทุันทุ้เพ่�อไมื่่ให้สิารัเคุมื่้มื่้โอก้าสิทุำลายเซลล์ผิิวหนังหรั่อ ซ้มื่เขี้าไป่ในผิิวหนังได้ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 38 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 385 • สิารัเคุมื่้เขี้าตา: ก้ารัก้้มื่หรั่อมื่องใก้ล้เก้ินไป่ อาจทุำให้ไอขีอง สิารัเขี้าตาหรั่อสิารัก้รัะเด็นถููก้ตาได้วิธ้แก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ สิารัเคุมื่้เขี้าตาก้คุ่็อ จะต้องล้างตาด้วยน�ำจำนวนมื่าก้ ๆ ทุันทุ้ พยายามื่ ล่มื่ตาและก้รัอก้ตาในน�ำนาน ๆ •ก้ารัสิูดไอหรั่อก้๊าซพิษ: เมื่่�อสิูดไอขีองสิารัเคุมื่้หรั่อก้๊าซพิษ ป่ก้ติจะมื่้ อาก้ารัต่าง ๆ เก้ิดขี้�น เช่น วิงเว้ยน คุล่�นไสิ้ หายใจขีัด ป่วดศ้รัษะ ฯลฯ ซ้�งแล้วแต่พิษขีองสิารัเคุมื่้นั�น ๆ หาก้ไอนั�นก้ัดเน่�อเย่�อก้็จะทุำให้ รัะคุายต่อรัะบบหายใจด้วย วธ้ิแก้้ไขีก้คุ่็อ เมื่่�อทุรัาบว่าสิูดดมื่ไอขีอง สิารัเคุมื่้จะต้องรั้บออก้ไป่จาก้ทุ้�นั�นและไป่อยู่ในทุ้�ทุ้�มื่้อาก้าศบรัิสิุทุธิ� หาก้พบว่ามื่้ผิู้หายใจเอาก้๊าซพิษเขี้าไป่มื่าก้จนหมื่ดสิติหรั่อช่วยตัวเอง ไมื่่ได้ จะต้องรั้บนำออก้มื่าจาก้ทุ้�นั�นทุันทุ้ซ้�งผิู้เขี้าไป่ช่วยต้องใสิ่ หน้าก้าก้ป่้องก้ันก้๊าซพิษหรั่อใช้เคุรั่�องช่วยหายใจ •ก้ารัก้ล่นก้ินสิารัเคุมื่้: สิารัเคุมื่้อาจ เขี้าป่าก้ได้ หาก้สิารัเคุมื่้นั�นเป่็น สิารัพิษก้ย็ ่อมื่จะเก้ิดอันตรัาย วธ้ิแก้้ไขีเมื่่�อก้ล่นก้ินสิารัเคุมื่้เขี้าไป่ก้คุ่็อ จะต้องรั้บล้างป่าก้ให้สิะอาดเป่็นอันดับแรัก้ และต้องสิ่บให้รัู้ว่าก้ล่น สิารัอะไรัลงไป่ ต่อจาก้นั�นก้็ให้ด ่�มื่น�ำหรั่อนมื่มื่าก้ ๆ เพ่�อทุำให้พิษ เจ่อจาง แล้วทุำให้อาเจ้ยนโดยใช้นิ�วก้ดโคุนลิ�นหรั่อก้รัอก้ไขี่ขีาว ป่ล่อยให้อาเจ้ยนจนก้ว่าจะมื่้น�ำใสิ ๆ ออก้มื่า (ประเสริฐ ศรีไพัโรจันั์, 2538) 39 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

ตารางบัันที่ึกอ์บััติเห้ต์ที่่�เกิดขึ�นในการจััดการสูวนยาง วัน/เดือน/ป่ีกิจักรรมื อ่บัติเหต่ที่่�เกิดข้ึ�น คู่วามืร่นแรง หมืายเหต่ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 40 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 39

ตารางบัันที่ึกการตรวจัสูอบัแลูะซ่่อมีบัำร์งอ์ปกรณ์�แลูะเคร้�องมี้อในการจััดการสูวนยาง วัน/เดือน/ป่ี อ่ป่กรณ์รายล่ะเอ่ยด และเพ่�อคุวามื่ป่ลอดภัยขีองเก้ษตรัก้รัในก้ารัทุำงานต้องมื่้ก้ารัซ่อมื่บำรัุงรััก้ษาอุป่ก้รัณ์และเคุรั่�องมื่่อ ในก้ารัจัดก้ารัสิวนยางใหมื่้สิ้ภาพทุ้�พรั้อมื่จะใช้งานอยู่ตลอดเวลา ทุั�งนก้ ้� ารัซ่อมื่บำรัุงจะช่วยให้เคุรั่�องมื่่อ ในก้ารัทุำงานมื่้ป่รัะสิิทุธิภาพ เคุรั่�องมื่่อมื่้สิมื่รัรัถูนะก้ารัทุำงานสิูง มื่้อายกุ้ารัใช้งานยาวนาน ลดมื่ลภาวะ ขีองสิิ�งแวดล้อมื่ และยังช่วยป่รัะหยัดพลังงาน (ทุี�มา: http://1ab.in/QC4) ดังนั�นเพ่�อให้เรัาสิามื่ารัถู ตรัวจสิอบคุวามื่พรั้อมื่ขีองอป่ก้รัณุ์และเคุรั่�องมื่่อฯ จ้งจำเป่็นต้องบันทุ้ก้ทุุก้คุรัั�งทุ้มื่้ก้�ารัตรัวจสิอบ ก้ารัซ่อมื่ บำรัุงอุป่ก้รัณ์และเคุรั่�องมื่่อในก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง 41 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 405

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 41 1.5 กิารบันำทึกิรายรับและรายจั�ายจัากิกิารจััดกิารสวนำยางพื่ารา ก้ารับันทุ้ก้รัายรัับและรัายจ่าย ทุ้�เก้ิดขี้�นจาก้ก้ารัทุำสิวนยาง เพ่�อวางแผินก้ารัจัดก้ารัสิวนยางในอนาคุต • บันทุ้ก้รัายรัับ และป่รัมื่ิาณผิลผิลิต (น�ำยาง ยางแผิ่น และยางก้้อนถู้วย) เก้็บสิมืุ่ดบันทุ้ก้อย่างน้อย 5 ป่ี • บันทุ้ก้รัายจ่ายในก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง เก้็บสิมืุ่ดบันทุ้ก้อย่างน้อย 5 ป่ี • สิรัุป่และป่รัะเมื่ินผิลก้ารัใช้จ่ายทุ้�เก้ิดขี้�นจาก้ก้ารัทุำสิวนยางป่รัะจำป่ี • นำผิลทุ้�ได้จาก้ขี้อ 3 มื่าวางแผินงบป่รัะมื่าณในก้ารัจัดก้ารัสิวนยางในป่ีต่อไป่ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 42 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

ตารางบัันที่ึกรายรับั - รายจั่ายต่างๆ ของเกษตรกรในการที่ำสูวนยาง วัน/เดือน/ป่ีกิจักรรมื รายรับ (บาที่) รายจั�าย (บาที่) 43 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 425

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 43 1.6 สิทธีิถื่อคำรองท่�ดินำ ทุ้�ดินทุ้�สิามื่ารัถูเขี้าสิู่รัะบบก้ารัตรัวจรัับรัองก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นมื่้ดังน ้� ที่่�ดินตามืป่ระมืวล่กฎหมืายที่่�ดิน พ.ศ. 2497 (ก้รัรัมื่สิิทุธิ�และสิิทุธิถู่อคุรัอง) (อ้างอิง ณ วันทุ้� 27/09/2550) ได้แก้่ • น.สิ. 4: โฉนด • น.สิ. 3: หนังสิ่อรัับรัองก้ารัทุำป่รัะโยชน์ • น.สิ. 2: หนังสิ่อแสิดงคุวามื่ยินยอมื่ให้คุรัอบคุรัอง และทุำป่รัะโยชน์ในทุ้�ดินได้ชั�วคุรัาวหรั่อใบจอง พื�นที่่�ได้รับอน่ญาตให้ที่ำป่ระโยชน์ในที่่�ดิน ป่รัะก้อบไป่ด้วย • สิ.ป่.ก้.: สิำนัก้งานป่ฏิิรัูป่ทุ้�ดินเพ่�อก้ารัเก้ษตรัก้รัรัมื่ • น.คุ.: นิคุมื่สิรั้างต้นเอง และนิคุมื่สิหก้รัณ์ • ทุ้�รัาชพัสิดุ • สิทุก้.: สิิทุธิทุำก้ิน • คุทุช.: คุณะก้รัรัมื่ก้ารันโยบายทุ้�ดินแห่งชาติ หมืายเหต่: ก้รัณ้สิัญญาเช่า ต้องมื่้สิำเนาหรั่ออ้างอิงป่รัะเภทุ และหนังสิ่อแสิดงสิิทุธิในทุ้�ดิน ขี้อ 1 - 2 ป่รัะก้อบ น.ส. 4 ส. 3 น.ส. 2 คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 44 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 445 1.7 แผ่นำท่�ขอบเขตพื่่�นำท่�สวนำยางและกิารใช้้ประโยช้นำ์ ก้ารัทุำแผินทุ้�สิวนยางขีั�นพ่�นฐาน ป่รัะก้อบไป่ด้วย • ช่�อเจ้าขีองพ่�นทุ้� • ทุ้�อยู่ • ขีนาดพ่�นทุ้�สิวนยาง • อายุต้นยางพารัา • พิก้ัดก้ลางแป่ลง • ป่รัะเภทุก้ารัถู่อคุรัองทุ้�ดิน • ขีอบเขีตพ่�นทุ้�สิวนยาง • คุวามื่ชันขีองพ่�นทุ้�สิวนยาง โดยจัดทุำได้หลายวิธ้ อาทุิเช่น วาดด้วยมื่่อ ใช้ แอป่พลิเคุชันบนโทุรัศัพทุ์มื่่อถู่อ โป่รัแก้รัมื่บน คุอมื่พิวเตอรั์ หรั่อก้ารับินอาก้าศยานไรั้คุนขีับ วาดด้วยมืือ แอป่พล่ิเคู่ชันบนโที่รศัพที่์มืือถืือ แอป่พลิเคุชันลิง (LING) เป่็นแอป่พลิเคุชันทุ้สิ�ามื่ารัถู วาดรัูป่แป่ลงทุ้�ดินและคุํานวณขีนาดทุ้�ดินได้ โดย เก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูดาวน์โหลดใช้แอป่พลิเคุชันได้ ฟื้รั้บนโทุรัศัพทุมื่่์อถู่อ และศ้ก้ษาก้ารัใช้แอป่พลิเคุชัน เพิ�มื่เติมื่ได้ทุางเว็บไซต์ www.youtube.com/ watch?v=-IHTTr9xHLU โป่รแกรมืบนคู่อมืพิวเตอร์ ก้ารัทุําแผินทุ้�โดยคุอมื่พิวเตอรั์สิามื่ารัถูใช้ได้หลาย โป่รัแก้รัมื่ เช่น โป่รัแก้รัมื่ google map ArcGIS ArcGIS Pro เป่็นต้น (มื่้คุ่าใช้จ่ายในก้ารัจัดทุำ แผินทุ้�) 45 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 45 อากาศยานไร้คู่นข้ับ (UAV) หรือ โดรน ป่ัจจุบันก้ารัทุําแผินทุ้�โดยอาก้าศยานไรั้คุนขีับหรั่อโดรันเป่็นทุ้�นิยมื่อย่างแพรั่หลาย เพรัาะเป่็นอุป่ก้รัณ์ ทุ้�มื่้คุวามื่คุล่องตัว มื่้ป่รัะสิิทุธิภาพทุั�งในด้านเวลา คุวามื่ถููก้ต้องและคุวามื่น่าเช่�อถู่อขีองขี้อมืู่ล ทุําให้ สิามื่ารัถูนํามื่าใช้ลดเวลาในก้ารัสิํารัวจในเชิงพ่�นทุ้�ได้เป่็นอย่างด้ (มื่้คุ่าใช้จ่ายในก้ารัจัดทุําแผินทุ้�) 1.8 สิทธีิแรงงานำขั�นำพื่่�นำฐานำตามกิฎหมาย การจั้างแรงงาน: ป่ฏิิบัติตามื่ก้ฎหมื่ายแรังงาน อย่างเคุรั่งคุรััด ห้ามื่ใช้แรังงานเด็ก้หรั่อก้ารับังคุับ ให้ทุำงานก้ารัจ้างงานและผิลป่รัะโยชน์ขีอง ลูก้จ้างให้เป่็นไป่ตามื่พรัะรัาชบัญญัติคุุ้มื่คุรัอง แรังงาน (ฉบับทุ้� 7) พ.ศ. 2562 • ห้ามื่ใช้แรังงานเด็ก้ต�ำก้ว่าอายุ 15 ป่ี ก้ิจก้รัรัมื่ใน สิวนยาง •ก้รัณ้ใหคุ้ นในคุรัอบคุรััวอายต�ุำก้ว่า 15 ป่ี ช่วยงาน ในสิวนยางจะเป่็นงานเล็ก้น้อยหรั่องานเบา (เช่นเก้็บยาง) ซ้�งเป่็นไป่ตามื่วัฒนธรัรัมื่ในแต่ละ ทุ้องถูิ�น และจะต้องไมื่่รับก้วนเวลาก้ารัศ้ก้ษา เล่าเรั้ยน โดยไมื่่เก้ิน 3 ชั�วโมื่งในวันเป่ิดเรั้ยน และ ไมื่่เก้ิน 8 ชั�วโมื่งในวันหยุด หน้�งสิัป่ดาห์ทุำงาน ไมื่่เก้ิน 40 ชั�วโมื่ง คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 46 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 465 • ห้ามื่ใช้แรังงานเด็ก้ต�ำก้ว่าอายุ 18 ป่ี ในก้รัะบวนก้ารัทุำไมื่้ •ก้รัณ้มื่้แรังงานต่างด้าวจะต้องไดก้้ารัรัับรัองสิิทุธิ มื่้ใบอนุญาตทุำงาน และได้รัับก้ารัป่ฏิิบตัิเทุ่าเทุ้ยมื่ก้ับ แรังงานในทุ้องถูิ�น • แรังงานป่รัะจำหรั่อชั�วคุรัาวจะต้องมื่้สิัญญาขี้อตก้ลงโดยรัะบุคุ่าจ้างและผิลป่รัะโยชน์ตามื่ก้ฎหมื่าย ก้ำหนด 47 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

คู่วามืเป่็นอยพื่� �นฐานสำหรับแรงงาน: ขี้อก้ำหนดขีองสิภาพคุวามื่เป่็นอยู่พ่�นฐานสิำหรัับลก้จู้าง และ/หรั่อ ทุ้�พัก้ทุ้�เหมื่าะสิมื่สิำหรัับก้ารัพัก้อาศัยในรัะยะยาว • โคุรังสิรั้างพ่�นฐานทุ้�เหมื่าะสิมื่ เช่น ทุ้พ�ก้ั น�ำสิะอาด ไฟื้ฟื้้า และห้องน�ำสิะอาด ซ้�งไมื่่ลิดรัอนสิิทุธิ คุวามื่เป่็นมื่นุษย์ เก้ิดขี้�นภายใต้ขี้อตก้ลงรั่วมื่ก้ัน รัะหว่างผิู้ว่าจ้างและผิู้รัับจ้าง •สิถูานทุ้พ�ก้ัแรัมื่ชั�วคุรัาวในสิวนยาง (ถู้ามื่้) สิัญญา จะต้องรัะบุทุ้�พัก้พิงและโคุรังสิรั้างพ่�นฐานทุ้� เหมื่าะสิมื่ พรั้อมื่ก้ารัจัดก้ารัขียะอย่างเหมื่าะสิมื่ และตก้ลงรั่วมื่ก้ันโดยลงนามื่ทุั�งผิู้ว่าจ้างและ ผิู้รัับจ้าง คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 48 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 47

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 485 1.9 กิารสำรวจัและติดตามผ่ลกิระทบต�อสิ�งแวดล้อม พื�นที่่�ที่่�มื่คู่่ณคู่�าด้านการอน่รักษ์ส่ง (High Conservation Value Areas: HCVAs) พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุุณคุ่าด้านก้ารัอนุรััก้ษ์สิูงคุ่อ พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุุณคุ่าทุางช้ววิทุยา นิเวศวิทุยา สิังคุมื่ หรั่อวัฒนธรัรัมื่ ซ้�งคุุณคุ่าเหล่านต ้� ้องมื่้คุวามื่โดดเด่น และมื่้คุวามื่สิำคุัญอย่างยิ�ง ในรัะดับชาติ รัะดับภมืู่ิภาคุ และรัะดับโลก้ ซ้�งสิามื่ารัถูแบ่งได้เป่็น 6 ป่รัะเภทุ (Forest Stewardship Council, 2015) ดังน ้� • HCV 1 Species diversity: คุวามื่หลาก้หลายทุางชนิดพันธุ์ ได้แก้่ คุวามื่อุดมื่สิมื่บูรัณ์ขีอง คุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ รัวมื่ถู้งสิิ�งมื่้ช้วิตหายาก้ อยู่ใน ภาวะคุุก้คุามื่ หรั่อใก้ล้สิูญพันธุ์ ทุ้�มื่้คุวามื่สิําคุัญในรัะดับโลก้ รัะดับภมืู่ิภาคุ หรั่อรัะดับป่รัะเทุศ 49 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย