คู่มือการจัดการสวนยางอย่างยั่งยืนสำหรับเกษตรกรรายยางย่อยเพื่อมุ่งสู่มาตรฐานการจัดการป่าไม้ยั่งยืน (FSCTM)

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 49 • HCV 2 landscape: รัะบบนิเวศในรัะดับภูมื่ิทุัศน์และแบบโมื่เสิคุ ได้แก้่ ภูมื่ิทุัศน์ผิ่นป่่าทุ้�เช่�อมื่ต่อก้ัน รัะบบนิเวศรัะดับภูมื่ิทุัศน์ขีนาดใหญ่และรัะบบนิเวศแบบโมื่เสิคุทุ้�มื่้คุวามื่สิําคุัญในรัะดับโลก้รัะดับ ภูมื่ิภาคุ หรั่อรัะดับป่รัะเทุศและเป่็นทุ้�อยู่อาศัยขีองสิิ�งมื่้ช้วิตทุ้�มื่้อยู่ตามื่ธรัรัมื่ชาติอย่างอุดมื่สิมื่บูรัณ์ เป่็นจํานวนมื่าก้ • HCV 3 Ecosystems: รัะบบ นิเวศและแหล่งทุ้�อยู่อาศัย ได้แก้่ รัะบบนิเวศ แหล่งทุ้�อยู่อาศัย หรั่อ ทุ้�หลบภัย ทุ้�มื่้ลัก้ษณะ หายาก้ อยู่ในภาวะคุุก้คุามื่ หรั่อใก้ล้ สิูญพันธุ์ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 50 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 505 • HCV 4 Critical ecosystem services: นิเวศ บรัก้ิารัทุ้สิ�ําคุัญ ได้แก้่ นิเวศบรัก้ิารัพ่�นฐานทุ้สิ�ําคุัญ รัวมื่ถู้งก้ารัคุุ้มื่คุรัองพ่�นทุ้�รัับน�ำและก้ารัคุวบคุุมื่ ก้ารัก้ดเซาะดินทุ้�ไมื่่มื่ั�นคุงและบรัิเวณแนวตลิ�ง • HCV 5 Community needs: คุวามื่ต้องก้ารั ขีองชุมื่ชน ได้แก้่ พ่�นทุ้�และทุรััพยาก้รัทุ้�เป่็นแหล่ง ป่ัจจัยพ่�นฐานต่อก้ารัดํารังช้วิตขีองชุมื่ชนทุ้องถูิ�น หรั่อชนเผิ่าพ่�นเมื่่อง (เช่น เพ่�อก้ารัดํารังช้พ สิขีุภาพ อาหารั น�ำ) ทุ้�ถููก้รัะบุผิ่านก้รัะบวนก้ารัมื่้สิ่วนรั่วมื่ ก้ับชุมื่ชนหรั่อชนเผิ่าพ่�นเมื่่อง 51 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย • HCV 4 Critical ecosystem services: นิิเวศ บริิการที่่สํําคััญ ได้้แก่่ นิิเวศบริิการพื้้�นฐานที่่สํําคััญ รวมถึึงการคุ้้มครองพื้้�นที่่รัับน้ำำ��และการควบคุุม การกััดเซาะดิินที่่ไม่่มั่่นคงและบริิเวณแนวตลิ่่ง

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 51 • HCV 6 Cultural values: คุุณคุ่าทุางวัฒนธรัรัมื่ ได้แก้่ พ่�นทุ้ทุ�รััพยาก้รั แหล่งทุ้�อยู่อาศัย และภมืู่ทุิัศน์ ในรัะดับโลก้หรั่อในรัะดับป่รัะเทุศ หรั่อสิิ�งสิําคุัญทุางโบรัาณคุด้หรั่อป่รัะวัติศาสิตรั์ และ/หรั่อสิิ�งสิําคุัญ ทุางวัฒนธรัรัมื่ รัะบบนิเวศ เศรัษฐก้ิจ หรั่อศาสินา/สิถูานทุ้�ศัก้ดิ�สิิทุธิ� ป่รัะเพณ้ดั�งเดิมื่ขีองชุมื่ชนทุ้องถูิ�น หรั่อชนเผิ่าพ่�นเมื่่อง ทุ้�ถููก้รัะบุผิ่านก้รัะบวนก้ารัมื่้สิ่วนรั่วมื่ก้ับชุมื่ชนทุ้องถูิ�นหรั่อชนเผิ่าพ่�นเมื่่อง ก้ลุ่มื่สิวนป่่า ........................................................................................................................................... แป่ลงสิวนป่่า…................... เน่�อทุ้�…............ไรั่ ทุ้�ตั�ง…............................................................................ แบับัสูำรวจัพั้�นที่่�ที่่�มี่ค์ณ์ค่าด้านการอน์รักษ�สููง (HCVAs) HCV 1 HCV 2 HCV 3 พื�นที่่�ที่่�มื่คู่่ณคู่�าด้านการอน่รักษ์ส่ง เป่็น, อาจัเป่็น หรือ ไมื�เป่็น หล่ักฐาน / เหต่ผู้ล่ 1.1 พ่�นทุ้�อนุรััก้ษ์ 1.3 พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นทุ้�อยู่อาศัยขีองชนิดพันธุ์ป่รัะจำถูิ�น 1.4 พ่�นทุ้�ใชป่รั้ ะโยชนชั์ �วคุรัาวขีองสิัตวทุ้์ �อพยพย้ายถูิ�นฐาน 2. พ่�นทุ้ขี�นาดใหญทุ้่ มื่้คุ�วามื่สิมื่บรัณูขี์องธรัรัมื่ชาติ เป่็นทุ้�อยู่ อาศัยและก้ารัดำรังช้วิตขีองชนิดพันธุ์ทุ้�มื่้จำนวนมื่าก้ 3. พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นแหล่งรัะบบนิเวศทุ้�หายาก้ ถููก้คุุก้คุามื่ และ ใก้ล้สิูญพันธุ์ 1.2 พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นแหล่งทุ้�อยู่อาศัยขีองชนิดพันธุ์สิัตว์ และพ่ชทุ้�หายาก้, ถููก้คุุก้คุามื่ หรั่อใก้ล้สิูญพันธุ์ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 52เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน(FSCTM) 51

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 525 การสำรวจัคู่วามืหล่ากหล่ายที่างช่วภัาพ คุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ หมื่ายถู้ง ก้ารัมื่้สิิ�งมื่้ช้วิตนานาชนิด นานาพันธุ์ในรัะบบนิเวศอันเป่็นแหล่ง ทุ้�อยู่อาศัย ซ้�งมื่้มื่าก้มื่ายและแตก้ต่างก้ันทุั�วโลก้ หรั่อง่าย ๆ คุ่อ ก้ารัทุ้�มื่้ชนิดพันธุ์ (Species) สิายพันธุ์ (Genetic) และรัะบบนิเวศ (Ecosystem) ทุ้�แตก้ต่างหลาก้หลายบนโลก้ (สำนัักงานันัโยบัายและแผนั ทุรัพัยากรธรรมชาติและสิ�งแวดูล้อ้ม, 2562) โดยก้ารัสิำรัวจคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพในแป่ลง เก้ษตรัก้รั จะช่วยรัวบรัวมื่ขี้อมืู่ลคุวามื่หลาก้หลายขีองพ่ชพรัรัณและสิัตว์ป่่าทุ้�พบเห็นในแป่ลงเก้ษตรัก้รั เพ่�อก้ารัอนุรััก้ษ์คุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพขีองสิวนป่่ายางพารัา ซ้�งสิามื่ารัถูดำเนินก้ารัอย่างง่าย มื่้ขีั�นตอนดังน ้� HCV 4 HCV 5 HCV 6 พื�นที่่�ที่่�มื่คู่่ณคู่�าด้านการอน่รักษ์ส่ง เป่็น, อาจัเป่็น หรือ ไมื�เป่็น หล่ักฐาน / เหต่ผู้ล่ 4.1 พ่�นทุ้�รัองรัับและก้ัก้เก้็บน�ำ 4.3 พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นแนวป่้องก้ันไฟื้ธรัรัมื่ชาติ 5. พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นแหล่งรัองรัับในก้ิจก้รัรัมื่แหล่งเก้็บหาและใช้ ป่รัะโยชน์ในป่ัจจัยพ่�นฐานขีองชุมื่ชนทุ้องถูิ�น 6. พ่�นทุ้�ทุ้�เป่็นแหล่งทุ้�แสิดงถู้งคุวามื่เป่็นเอก้ลัก้ษณ์ วัฒนธรัรัมื่ จารั้ตป่รัะเพณ้ขีองชุมื่ชนทุ้องถูิ�น และ ป่รัะวัติศาสิตรั์ 4.2 พ่�นทุ้�ป่้องก้ันและคุวบคุุมื่ก้ารัพังทุลายขีองดิน 53 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 53 1. เดินสิำรัวจภายในแป่ลงเก้ษตรัก้รั ก้ำหนดจุด ถู่ายรัปู่ เพ่�อเป่รั้ยบเทุ้ยบสิภาพพ่�นทุ้�เบ่�องต้นในก้ารั ติดตามื่ผิลก้ารัสิำรัวจคุวามื่หลาก้หลายทุาง ช้วภาพเป่็นรัะยะ ๆ (เช่นป่ีละคุรัั�ง) 2. บันทุ้ก้ขี้อมืู่ลพันธุ์พ่ชและพันธุ์สิัตว์ป่่าทุ้�พบใน ตารัาง • พ่ช บันทุ้ก้ชนิดพ่ชทุั�งหมื่ดทุ้�พบในพ่�นทุ้�สิวนยาง โดยรัวมื่ไมื่้ใหญ่ (ไมื่ทุ้้ มื่้�เสิ้นผิ่านศูนยก้์ลางทุ้รั�ะดับอก้ (Diameter at Breast Height: DBH) (130 เซนติเมื่ตรั) มื่าก้ก้ว่า 4.5 เซนติเมื่ตรั สิูงเก้ิน 1.30 เมื่ตรั) ไมื่้รัุ่น (ไมื่้ทุ้�มื่้เสิ้นผิ่านศูนย์ก้ลางทุ้�รัะดับอก้ (Diameter at Breast Height: DBH) (130 เซนติเมื่ตรั) น้อยก้ว่า 4.5 เซนติเมื่ตรั สิูงเก้ิน 1.30 เมื่ตรั) ก้ล้าไมื่้ (ไมื่้ทุ้�สิูงน้อยก้ว่า 1.30 เมื่ตรั) (ธรรมนัูญ เต็มไชย และทุรงธรรม สขุ้สว่าง, 2555) ไมื่้พ่�นล่าง พ่ชต่างถูิ�น และพ่ชรัุก้รัาน • สิัตว์ป่่า บันทุ้ก้เฉพาะสิัตว์ป่่า 4 ก้ลุ่มื่ ได้แก้่ สิัตว์ เล้�ยงลูก้ด้วยนมื่ นก้ สิัตว์เล่�อยคุลาน และสิัตว์ สิะเทุินน�ำสิะเทุินบก้ ทุ้�พบในแป่ลงเก้ษตรัก้รั 3. วาดภาพหรั่อถู่ายภาพป่รัะก้อบตารัางบันทุ้ก้ ขี้อมืู่ล ในก้รัณ้ทุ้�ไมื่สิ่ามื่ารัถูจำแนก้ชนิดพันธุ์สิามื่ารัถู ถู่ายภาพเพ่�อนำมื่าใช้สิอบถูามื่ผิู้เช้�ยวชาญหรั่อ เป่รั้ยบเทุ้ยบก้ับฐานขี้อมืู่ลทุ้�น่าเช่�อถู่อได้ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 54 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 545 ตารางบัันที่ึกข้อมีูลูพัันธุ์์�พั้ชแลูะพัันธุ์์�สูัตว�ป่าที่่�พับัในแปลูงเกษตรกร ล่ำดับ ชนิดพันธี่์ คู่ำอธีิบาย/ ภัาพป่ระกอบ ป่ระเภัที่ (ไมื้ใหญ� ไมื้ร่�น กล่้าไมื้ ไมื้พื�นล่�าง พืชต�างถืิ�น) แป่ลงทุ้� ........................................... วัน/เด่อน/ป่ี ทุ้�เก้็บขี้อมืู่ล ............................. เวลา ....................... พันธี่์พืช: ไมื่้ใหญ่ (ไมื่ทุ้้ มื่้�เสิ้นผิ่านศูนยก้์ลางทุ้รั�ะดับอก้มื่าก้ก้ว่า 4.5 เซนติเมื่ตรั สิูงเก้ิน 1.30 เมื่ตรั) ไมื่รัุ่ ้น (ไมื่ทุ้้ มื่้�เสิ้นผิ่านศูนยก้์ลางทุ้รั�ะดับอก้น้อยก้ว่า 4.5 เซนติเมื่ตรั สิูงเก้ิน 1.30 เมื่ตรั) ก้ล้าไมื่้ (ไมื่ทุ้้สิ�ูงน้อยก้ว่า 1.30 เมื่ตรั) ไมื่้พ่�นล่าง และพ่ชต่างถูิ�น 55 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 55 ล่ำดับ ชนิดพันธี่์ คู่ำอธีิบาย/ ภัาพป่ระกอบ ป่ระเภัที่สัตว์ พันธุ์สิัตว์ป่่า: สิัตว์เล้�ยงลูก้ด้วยนมื่ นก้ สิัตว์เล่�อยคุลาน และสิัตว์สิะเทุินน�ำสิะเทุินบก้ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 56 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 565 การสำรวจัแล่ะติดตามืผู้ล่กระที่บต�อสิ�งแวดล่้อมื • ด้านดิน 1. ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางต้องดำเนินก้ารัอย่างเขี้มื่ขี้น ในพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน 2. ทุำก้ารัตรัวจสิอบผิลก้รัะทุบทุ้�มื่้ผิลต่อก้ารัพัง ทุลายขีองดิน 3. บันทุ้ก้ผิลก้ารัตรัวจติดตามื่ไว้ทุุก้คุรัั�งและนำผิล ก้ารัตรัวจติดตามื่และแก้้ไขีนั�นไป่ป่รัับป่รัุงใน แผินก้ารัจัดก้ารั • ด้านแหล่งน�ำ 1. แหล่งน�ำทุ้�อยู่ใก้ลพ่้ �นทุ้สิ�วนยาง ถู่อเป่็นพ่�นทุ้ทุ้�มื่้� คุวามื่เสิ้�ยงสิูงทุ้�จะเก้ิดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ จาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง ดังนั�นจะต้องมื่้ก้รัะบวนก้ารั ลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่จาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างเขี้มื่ขี้น 2. ทุำก้ารัตรัวจสิอบผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่จาก้ ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ทุ้�มื่้ผิลก้รัะทุบต่อแหล่งน�ำและ สิัตวน� ์ ำ และในก้รัณ้ทุ้พ่� �นทุ้สิ�วนยางอยู่ใก้ล้แหล่งน�ำ และมื่้ก้ารัใชสิ้ารัเคุมื่้มื่าก้ก้ว่า 2 คุรัั�ง/เด่อน ต้องทุำ ก้ารัสิุ่มื่ตรัวจคุุณภาพขีองน�ำอย่างน้อยป่ีละ 2 คุรัั�ง ซ้�งต้องคุรัอบคุลุมื่ทุั�งช่วงฤดูแล้งและฤดูฝึน (กรม ควบัคุมมลพัิษ, 2547) โดยเก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูขีอ คุำแนะนำหรั่อคุวามื่อนุเคุรัาะห์จาก้หน่วยงาน ก้ารัศ้ก้ษาหรั่อองคุ์ก้รัทุ้�เก้้�ยวขี้องได้ 3. บันทุ้ก้ผิลก้ารัตรัวจติดตามื่ไว้ทุุก้คุรัั�งและนำผิล ก้ารัตรัวจติดตามื่และวิธ้แก้้ไขีนั�นไป่ป่รัับป่รัุงใน แผินก้ารัจัดก้ารั 4. ไมื่่สิรั้างผิลก้รัะทุบต่อแหล่งน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�น ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ขีองผิู้ป่รัะก้อบก้ารั เช่น ก้ารัทุิ�งเศษไมื่้ เศษเหล่อจาก้ก้ารัตัดแต่งไมื่้ ลงไป่ยังแหล่งน�ำ เป่็นต้น 57 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 57 • ด้านสิารัเคุมื่้ 1. ทุำก้ารัตรัวจสิอบผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ทุ้�เก้ิด จาก้ก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ ในก้รัณ้ทุ้�พ่�นทุ้�สิวนยางอยู่ใก้ล้ แหล่งน�ำและมื่้ก้ารัใชสิ้ารัเคุมื่้มื่าก้ก้ว่า 2 คุรัั�ง/เด่อน ต้องทุำก้ารัสิุ่มื่ตรัวจคุุณภาพขีองน�ำอย่างน้อย ป่ีละ 2 คุรัั�ง ซ้�งต้องคุรัอบคุลุมื่ทุั�งช่วงฤดูแล้งและ ฤดูฝึน (กรมควบัคุมมลพัิษ, 2547) โดยเก้ษตรัก้รั สิามื่ารัถูขีอคุำแนะนำหรั่อคุวามื่อนุเคุรัาะห์จาก้ หน่วยงานก้ารัศ้ก้ษาหรั่อองคุ์ก้รัทุ้�เก้้�ยวขี้องได้ 2. บันทุ้ก้ผิลก้ารัตรัวจติดตามื่ไว้ทุุก้คุรัั�งและนำผิล ก้ารัตรัวจติดตามื่และวิธ้แก้้ไขีนั�นไป่ป่รัับป่รัุงใน แผินก้ารัจัดก้ารั 3. ผิู้ป่ฏิิบตัก้ิารัต้องมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหลขีอง น�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ 1.10 กิารจััดกิารและกิารลด ผ่ลกิระทบต�อสิ�งแวดล้อม การจััดการแล่ะล่ดผู้ล่กระที่บ ข้องแหล่�งน�ำ พ่�นทุ้�สิวนยางทุ้�อยู่ติดแหล่งน�ำ ต้องมื่้ก้ารัจัดก้ารัเพ่�อลดผิลก้รัะ ทุบขีองแหล่งน�ำ โดยขีั�นต้นต้อง ตรัวจสิอบแนวเขีตทุ้�แสิดงจุด สิิ�นสิุดขีองพ่�นทุ้สิ�วนยาง โดยเว้น รัะยะห่างจาก้แหล่งน�ำตามื่ ขีนาดขีองแหล่งน�ำ ดังน ้� 58 คุู่มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 585 • แหล่งน�ำขีนาดใหญ่หรั่อแหล่งน�ำถูาวรั เช่น แมื่น� ่ ำ ให้เว้นรัะยะห่างจาก้รัมื่ิตลิ�งอย่างน้อย 3 เมื่ตรั และ/ หรั่อ ตามื่ขี้อตก้ลงภายในก้ลุ่มื่ โดยก้ำหนดใหพ่้ �นทุ้� ทุ้�เว้นรัะยะไว้เป่็นแนวก้ันชน (Buffer Zone) ซ้�ง เก้ษตรัก้รัคุวรัป่ล่อยให้มื่้ก้ารัป่ก้คุลุมื่ขีองพันธุ์ไมื่้ ดั�งเดิมื่ หรั่อป่ลูก้พันธุ์ไมื่้อ่�น ๆ เสิรัิมื่และบันทุ้ก้ใน สิมืุ่ดป่รัะจำตัวขีองสิมื่าชิก้รัายนั�น ๆ • ในก้รัณ้ทุ้�เก้ษตรัก้รัหรั่อสิมื่าชิก้ป่ลูก้ต้นยางชิด รัมื่ิตลิ�งไป่ก้่อนแล้ว ใหสิ้่งเสิรัมื่ป่ล ิกู้ไมื่อ้่�นลงไป่เพ่�อ ช่วยย้ดหน้าดินไมื่่ให้พังทุลาย โดยสิามื่ารัถูก้รั้ด น�ำยางได้ตามื่ป่ก้ติ แต่จะก้ันพ่�นทุ้�สิ่วนนั�นไว้เป่็น แนวก้ันชน (Buffer Zone) หรั่อพ่�นทุ้�ทุ้�ต้องดูแล เป่็นพิเศษ หาก้มื่้ก้ารัตัดฟื้ันให้ป่ฏิิบัติตามื่วิธ้ก้ารั ตัดฟื้ันในพ่�นทุ้�ทุ้�ติดแหล่งน�ำลำธารั (อ้งค์การแรงงานัระห์ว่างประเทุศ (ILO), 2541) • ทุำก้ารัฝึึก้อบรัมื่ให้คุวามื่รัู้แก้่ เก้ษตรัก้รัเก้้�ยวก้ับก้ารัจัดก้ารั สิวนยางในพ่�นทุ้�ติดแหล่งน�ำ ลำธารั และเพ่�อป่้องก้ันไมื่่ให้เก้ิดผิล ก้รัะทุบต่อแหล่งน�ำ เก้ษตรัก้รั สิามื่ารัถูมื่้สิ่วนรั่วมื่ในก้ารัรััก้ษา สิภาพทุ้�ด้ขีองแหล่งน�ำได้โดยวิธ้ ก้ารัดังน ้� 59 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 59 • สิรั้างจิตสิำน้ก้ขีองป่รัะชาชน ให้ตรัะหนัก้ถู้งคุวามื่สิำคุัญขีอง ก้ารัรััก้ษาคุุณภาพแหล่งน�ำ • ไมื่่ทุิ�งขีองเสิ้ยลงแหล่งน�ำและทุางรัะบายน�ำ สิาธารัณะ • บำบัดน�ำเสิ้ยขีั�นต้นก้่อนรัะบายลงแหล่งน�ำหรั่อ ทุ่อรัะบายน�ำ • ลดหรั่อหล้ก้เล้�ยงก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ในก้ิจก้รัรัมื่ ทุางก้ารัเก้ษตรัและในคุรััวเรั่อน • สิำรัวจเพ่�อลดป่รัิมื่าณน�ำเสิ้ยขีองแต่ละขีั�นตอน ก้ารัผิลิตในโรังงานอุตสิาหก้รัรัมื่ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 60 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 605 การจััดการแล่ะล่ดผู้ล่กระที่บที่างดิน เมื่่�อเก้ษตรัก้รัมื่้ป่ัญหาด้านดิน เช่น ก้ารัพังทุลาย ขีองหน้าดิน สิารัเคุมื่้ตก้คุ้างในดิน ป่ัญหาเหล่าน ้� มื่ัก้จะสิ่งผิลก้รัะทุบต่อคุุณภาพสิิ�งแวดล้อมื่ด้าน อ่�น ๆ ด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ�งคุุณภาพน�ำ ดังนั�น ดินในสิวนยางพารัาจะต้องมื่้ ก้ารัจัดก้ารัเพ่�อลด ผิลก้รัะทุบทุางดิน โดยเก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูทุำได้ ดังน ้� • ไมื่่แผิ้วถูางป่่าไมื่้หรั่อพ่ชคุลุมื่ หน้าดินบรัิเวณรัิมื่ตลิ�ง • ลดพังทุลายขีองหน้าดินด้วย ก้ารัป่ลูก้พ่ชคุลุมื่ดินหรั่อป่ลูก้ พ่ชแบบขีั�นบันได • ใช้ปุ่�ยและสิารัเคุมื่้ในป่รัิมื่าณทุ้� เหมื่าะสิมื่และถููก้วิธ้ • ไมื่ทุิ่ �งสิิ�งป่ฏิิกู้ล เช่น น�ำเสิ้ย ขียะ เป่็นต้น ลงในดิน • ตรัวจวิเคุรัาะห์ตัวอย่างดิน อย่างสิมื่�ำเสิมื่อ เพ่�อนำขี้อมืู่ลมื่า วางแผินก้ารับำรัุงดิน 61 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 61 • ไมื่่เผิาวัสิดุเหล่อใช้จาก้ก้ารัเก้ษตรัและขียะ • ก้ำจัดขียะอย่างถููก้วิธ้ • ตรัวจเช็คุก้ารัเผิาไหมื่้น�ำมื่ันเช่�อเพลิงขีอง เคุรั่�องยนต์ทุ้�ใช้ในก้ารัสิวนยางอย่างสิมื่�ำเสิมื่อ • ตรัวจสิอบก้ารัป่ล่อยน�ำทุิ�งและขีองเสิ้ยต่าง ๆ จาก้ บ่อน�ำยางให้อยู่ในรัะดับมื่าตรัฐาน • สินับสินุนก้ารัใช้เทุคุโนโลย้ก้ารัเก้ษตรัโดยนำวสิดัุ เหล่อใช้จาก้ภาคุเก้ษตรัมื่าใช้เป่็นพลังงานเพ่�อลด ก้ารัเผิาวัสิดุเหล่อใช้จาก้ก้ารัเก้ษตรัในทุ้�โล่ง การจััดการแล่ะล่ดมืล่พิษที่างอากาศ มื่ลพิษทุางอาก้าศ หมื่ายถู้ง ภาวะอาก้าศทุ้�มื่้สิารัเจ่อป่นอยู่ในป่รัิมื่าณทุ้�สิูงก้ว่ารัะดับป่ก้ติเป่็นเวลานาน พอทุ้�จะทุำให้เก้ิดอันตรัายแก้่สิิ�งมื่้ช้วิต (World Health Organization, 2019) โดยมื่ลพิษทุางอาก้าศ จาก้สิวนยางพารัานั�นมื่้สิาเหตุหลก้ัจาก้ก้ารัเผิาวสิดัุเหล่อใช้จาก้ก้ารัเก้ษตรัและขียะในทุ้�โล่ง ก้ารัฉ้ดพ่น สิารัเคุมื่้ก้ิจก้รัรัมื่ทุางอุตสิาหก้รัรัมื่ (อ้ัจัฉุรา กอ้งตา, 2557) ป่ัจจุบันมื่้มื่าตรัก้ารัลดมื่ลพิษทุางอาก้าศ หลายมื่าตรัก้ารั เช่น พลังงาน ก้ารัขีนสิ่ง และก้ารัทุำเก้ษตรัทุ้�สิะอาดขี้�น นอก้จาก้น้�เก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถู ช่วยแก้้ป่ัญหามื่ลพิษทุางอาก้าศทุางก้ารัเก้ษตรัจาก้ก้ิจก้รัรัมื่ในสิวนยางพารัาได้ดังน ้� 62 คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 625 การจััดที่ำแนวกันชน หรือ Buffer Zone หาก้พ่�นทุ้สิ�วนยางขีองเก้ษตรัก้รัอยู่ติดก้ับเขีตพ่�นทุ้�อนุรััก้ษ์จะต้องมื่้ก้รัะบวนก้ารัป่รัะเมื่ินคุวามื่เสิ้�ยงด้าน สิิ�งแวดล้อมื่จาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ับผิู้มื่้สิ่วนไดสิ้่วนเสิ้ย เช่น อทุุยานแห่งชาติ เขีตรััก้ษาพันธุ์สิัตว์ป่่า เป่็นต้น จัดทุำแผินก้ารัจัดก้ารัเพ่�อลดผิลก้รัะทุบดังก้ล่าว โดยรัะยะขีองแนวก้ันชนจะพิจารัณาตามื่ คุวามื่เหมื่าะสิมื่ โดยขี้�นอยู่ก้ับลัก้ษณะขีองพ่�นทุ้� คุวามื่เสิ้�ยง และผิลก้รัะทุบทุ้�จะเก้ิดขี้�นต่อพ่�นทุ้�อนุรััก้ษ์ ตัวอย่างแผ่่นที่่�การที่ำแนวกันชนระห้ว่างสูวนยางกับัแห้ลู่งนำ�า 63 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 63 การที่ำแนวกันไฟ (Firebreaks or Fuel-breaks) แนวก้ันไฟื้ หมื่ายถู้ง แนวก้้ดขีวางตามื่ธรัรัมื่ชาติหรั่อทุ้มื่น�ุษยสิรั์ ้างขี้�นเพ่�อหยุดยั�งไฟื้ป่่า แนวตรัวจก้ารัณ์ไฟื้ หรั่อแนวตั�งรัับในก้ารัดับไฟื้ป่่า • ก้ารัสิรั้างแนวก้ันไฟื้ ก้ารัสิรั้างแนวก้ันไฟื้โดยทุั�วไป่จะป่รัะก้อบด้วยแนว 2 ชั�น คุ่อ 1. ชั�นนอก้ เป่็นแนวก้ว้างทุ้�ก้ำจัดไมื่้พุ่มื่และไมื่้พ่�นล่างออก้จนหมื่ด 2. ชั�นในซ้�งเป่็นแนวทุ้�แคุบลงอยู่ภายในแนวแรัก้ อ้ก้ชั�นหน้�ง ซ้�งจะก้ำจัดเช่�อเพลิงออก้ทุั�งหมื่ดจนถู้ง ชั�นผิิวหน้าดิน แนวก้ันไฟื้สิามื่ารัถูสิรั้างได้ 5 วิธ้ คุ่อ - ใช้วิธ้ก้ล (ก้ารัถูางหญ้าโดยใช้แรังคุน หรั่อ เคุรั่�องจัก้รั) - ใช้สิารัเคุมื่้ - ใช้พ่ชทุ้�เขี้ยวอยู่ตลอดป่ี - ใช้ก้ารัเผิา - ใช้แนวธรัรัมื่ชาติ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 64 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 645 • ขี้อคุวรัคุำน้งในก้ารัทุำแนวก้ันไฟื้ 1. แนวก้ันไฟื้ในพ่�นทุ้�ลาดชัน ต้องก้ว้างก้ว่าแนว ก้ันไฟื้ในพ่�นทุ้�รัาบ 2. ถู้าป่รัิมื่าณและคุวามื่หนาขีองชั�นเช่�อเพลิง ยิ�งมื่าก้ แนวก้ันไฟื้ก้็ต้องยิ�งก้ว้างมื่าก้ 3. พ่�นทุ้�ทุ้�เช่�อเพลิงเป่็นหญ้าหรั่อมื่้เช่�อเพลิงอ่�นทุ้� จะก้่อให้เก้ิดลกู้ไฟื้ป่ลิวไป่ได้ไก้ล แนวก้ันไฟื้ยิ�งต้อง ทุำก้ว้าง 4. ในพ่�นทุ้�โล่ง มื่้ลมื่แรัง แนวก้ันไฟื้จะต้องทุำ ก้ว้างมื่าก้ เพ่�อป่้องก้ันก้ารัป่ลิวขีองลูก้ไฟื้ และ ก้ารัพาคุวามื่รั้อน (Convection) โดยลมื่ขี้ามื่แนว ก้ันไฟื้ 5. ก้ารัทุำแนวก้ันไฟื้ในทุ้�ลาดชัน จะต้องขีุดรั่อง ตลอดขีอบแนวก้ันไฟื้ด้านล่าง เพ่�อใช้ดัก้ไมื่่ให้ เช่�อเพลิงจำพวก้ขีอนไมื่้ติดไฟื้ ทุ้�ก้ลิ�งลงมื่าตามื่ คุวามื่ลาดชัน สิามื่ารัถูก้ลิ�งผิ่านแนวก้ันไฟื้ไป่ได้ แนวก่นไฟ้ ร่องด่กเช่ื�อเพื้ลิง 65 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 65 6. หาก้สิภาพภูมื่ิป่รัะเทุศอำนวย ให้ทุำแนวก้ันไฟื้ ให้ตรังทุ้�สิุดเทุ่าทุ้�จะทุำได้ เพ่�อให้คุวามื่ยาวขีอง แนวก้ันไฟื้สิั�นทุ้�สิุด ทุั�งน้�เพ่�อป่รัะหยัดเวลาและงบ ป่รัะมื่าณ ทุั�งก้ารัทุำและดูแลรััก้ษา 7. จุดเรัิมื่ต�้นและจุดสิิ�นสิุดขีองแนวก้ันไฟื้จะต้องชน ก้ับแนวใด ๆ ทุ้ทุ�ำหน้าทุ้�เป่็นแนวก้ันไฟื้ด้วยเช่นก้ัน เช่น เรัิ�มื่ต้นทุำแนวก้ันไฟื้จาก้ขีอบถูนน โดยให้ แนวก้ันไฟื้ตั�งฉาก้ก้ับแนวถูนน และไป่สิิ�นสิุดแนว ก้ันไฟื้ทุ้�รัิมื่ห้วย ในลัก้ษณะเช่นน้� ไฟื้ทุ้�ไหมื่้เขี้ามื่า หาแนวก้ันไฟื้จะไมื่่สิามื่ารัถูไหมื่้อ้อมื่แนวออก้ทุาง ซ้ายหรั่อขีวาได้ เน่�องจาก้ติดแนวถูนนและแนว ห้วย 8. หาก้ต้องก้ารัใช้แนวก้ันไฟื้เป่็นทุางตรัวจก้ารัณ์และสิ่งก้ำลัง ทุางรัถูยนต์หรั่อจัก้รัยานยนต์ จะต้องทุำรั่องรัะบายน�ำ เพ่�อป่้องก้ัน ก้ารัก้ัดเซาะหน้าดินจนเป่็นรั่องล้ก้ 9. เช่�อเพลิงทุ้ก้�ำจัดออก้จาก้แนวก้ันไฟื้ อาจจะนำมื่ารัวมื่ก้องเป่็นแนว ตรังก้ลางแนวก้ันไฟื้แล้วเผิาทุิ�งหรั่อนำออก้ไป่ทุิ�งทุ้อ� ่�น ก้รัณ้ทุ้ต�้องทุิ�ง เช่�อเพลิงเอาไว้ในพ่�นทุ้� จะต้องไมื่่ทุิ�งเช่�อเพลิงไว้ทุ้�ขีอบแนวก้ันไฟื้ ทุางด้านทุ้�คุาดว่าไฟื้จะลามื่เขี้ามื่า มื่ิเช่นนั�นเมื่่�อไฟื้ลามื่เขี้ามื่าใก้ล้ ขีอบแนวดังก้ล่าวซ้�งมื่้เช่�อเพลิงอยู่เป่็นจำนวนมื่าก้ จะทุำให้ไฟื้เพิ�มื่ คุวามื่รัุนแรังขี้�นก้ว่าเดิมื่จนสิามื่ารัถูลุก้ลามื่ขี้ามื่แนวก้ันไฟื้ไป่ได้ แนว ก่นไฟ้ แหล่งนำ�า ถนน คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 66 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 665 1. หมื่ั�นตรัวจตรัา ก้วาดเก้็บและก้ำจัดเช่�อเพลิงจำพวก้ใบไมื่้ก้ิ�งไมื่้แห้งและหญ้าทุ้�ตก้ลงมื่าทุับถูมื่อยู่บน พ่�นแนวก้ันไฟื้ชั�นใน ขีณะเด้ยวก้ันต้องคุอยก้ำจัดไมื่พุ่มื่้ และไมื่พ่้ �นล่างทุ้�งอก้ขี้�นใหมื่่บนแนวก้ันไฟื้ชั�นนอก้ อยู่เสิมื่อ 2. รัะวังไมื่่ให้มื่้ไมื่้ล้มื่พาดขีวางแนวก้ันไฟื้ เพรัาะเมื่่�อเก้ิดไฟื้ไหมื่้ ไฟื้จะลามื่ผิ่านไมื่้ล้มื่น้�แล้วขี้ามื่แนว ก้ันไฟื้ไป่ได้ 3. ตรัวจตรัาซ่อมื่แซมื่รั่องรัะบายน�ำขีองแนวก้ันไฟื้ทุ้�อยู่บนทุ้�ลาดชัน และแนวก้ันไฟื้ทุ้�ใช้เป่็นทุาง ตรัวจก้ารัณ์ เพ่�อป่้องก้ันก้ารัก้ัดเซาะหน้าดินจนเก้ิดเป่็นรั่องล้ก้บนแนวก้ันไฟื้ (กรมอุ้ทุยานัแห์่งชาติ สัตว์ป่า และพัันัธุ์พัืช, 2562) • ก้ารัซ่อมื่บำรัุงแนวก้ันไฟื้ แนวก้ันไฟื้ทุ้สิรั�้างเสิรั็จเรั้ยบรั้อยแล้ว ต้องมื่้ก้ารัตรัวจตรัาและบำรัุงรััก้ษาซ่อมื่แซมื่ ให้อยู่ในสิภาพสิมื่บรัณู์ พรั้อมื่ใช้งานได้อยู่เสิมื่อ ดังน ้� 67 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 67 1.11 กิารสำรวจัคำวามเพื่ิ�มพื่่นำนำำ�ายางและไม้ ยางพื่ารา การป่ระเมืินตรวจัวัด • บันทุ้ก้ป่รัิมื่าณขีองน�ำยางและไมื่้ยางพารัา โดย รัะบุ จำนวนต้นทุ้�ก้รั้ดได้ น�ำหนัก้สิดต่อวัน รัะบบ ก้รั้ด ก้รั้ดเด่อนละก้้�คุรัั�ง และก้รั้ดป่ีละก้้�เด่อน • จัดทุำรัายก้ารัป่รัิมื่าณขีองน�ำยาง และไมื่้ยางทุ้� จะเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิต คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 68 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 685 การสำรวจัป่ระเมืินกำล่ังผู้ล่ิตน�ำยางพารา ก้ารัสิำรัวจป่รัะเมื่ินก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัาให้ดำเนินก้ารั ดังน้�.- 1. ก้ารัหาก้ำลังก้ารัผิลิตน�ำยางพารัาสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) 1.1 เก้็บสิถูิติก้ารัเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตขีองป่ีทุ้�ผิ่านมื่า 1.2 นำขี้อมืู่ลป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่) มื่าหาป่รัิมื่าณน�ำยางเฉล้�ยต่อป่ี โดยให้ใช้ตัวเลขีสิำหรัับก้ารั คุำนวนดังน้� รัะบบก้ารัก้รั้ดคุรั้�งต้น 2 วันเว้น 1 วัน = 20 วัน/เด่อน รัะบบก้ารัก้รั้ดคุรั้�งต้น 3 วันเว้น 1 วัน = 25 วัน/เด่อน จำนวนเด่อนก้รั้ด = 10 เด่อน ก้รัณ้ทุ้� 1 ขี้อมืู่ลป่รัิมื่าณน�ำยางเป่็นคุ่าเฉล้�ยต่อวัน ให้คุำนวนตามื่สิูตรัตามื่น ้� ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/วัน) × (จำนวนวัน/เด่อนตามื่รัะบบก้รั้ด) × (จำนวนเด่อน) = ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ป่ี) ก้รัณ้ทุ้� 2 ขี้อมืู่ลป่รัิมื่าณน�ำยางเป่็นคุ่าเฉล้�ยต่อเด่อน ให้คุำนวนตามื่สิูตรัดังน ้� ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/เด่อน) × จำนวนเด่อน = ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ป่ี) 1. นำป่รัิมื่าณน�ำยางเฉล้�ย/ป่ี หารัก้ับพ่�นทุ้�แป่ลงนั�น ๆ ตามื่สิูตรัดังน ้� ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ป่ี) พ่ = ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) �นทุ้�แป่ลง (ไรั่) 69 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 69 2. ก้ารัหาก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัาแห้ง (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) นำป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) คุูณก้ับคุ่า DRC ขีองกุ้ล่มื่ (X.XX) ตามื่สิูตรัดังน ้� ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) × X.XX = ป่รัิมื่าณน�ำยางสิด (ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี) ตัวอย่างวิธ้ก้ารัคุำนวนหาก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัา (Rubber/Latex) น�ำหนัก้สิดและน�ำหนัก้แห้ง ขี้อมืู่ลตัวอย่างในก้ารัคุำนวน 1. พ่�นทุ้�สิวนยาง 10 ไรั่ 2. ป่รัิมื่าณน�ำยางสิดเฉล้�ย 35.7 ก้ิโลก้รััมื่/วัน 3. รัะบบก้ารัก้รั้ดแบบ 3 วันเว้น 1 วัน = 25 วัน/เด่อน 4. สิามื่ารัถูเก้็บน�ำยางสิดป่ีละ 10 เด่อน คุ่าเฉล้�ยน�ำหนัก้ยางพารัาสิด (35.7 ก้ิโลก้รััมื่/วัน × 25 วัน) × 10 เด่อน = 8,925 ก้ิโลก้รััมื่/ป่ี คุ่าเฉล้�ยน�ำหนัก้ยางพารัาสิด ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี = 8,925/10 ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี = 892.5 กิโล่กรัมื/ไร�/ป่ี คุ่าเฉล้�ยน�ำหนัก้ยางพารัาสด 892.5 ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี คุ่า DRC 35% หรั่อ 0.35 คุำนวณหาก้ำลังผิลิตน�ำยางพารัา (Rubber/ Latex) แห้ง (น�ำหนัก้แห้ง) เฉล้�ย ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี = 892.5 × 0.35 ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ี = 312.38 กิโล่กรัมื/ไร�/ป่ี สร่ป่ ผิลก้ารัป่รัะเมื่ินผิลผิลิตน�ำยางพารัาแห้ง แป่ลง xxx คุาดว่าจะมื่้ผิลผิลิต 312.38 ก้ิโลก้รััมื่/ไรั่/ป่ีคู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 70 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 705 การติดตามืคู่วามืเพิมืพ่�นแล่ะป่ระเมืินกำล่ังผู้ล่ิตไมื้ยางพารา (Annual Yield Increment and Wood Assessment) ก้ารัติดตามื่ป่รัะเมื่ินคุวามื่เพิ�มื่พูนขีองไมื่้ยางพารัา (Annual Yield Increment) คุ่อก้ารัสิำรัวจอัตรัา คุวามื่เพิมื่พ�ูน และก้ารัป่รัะเมื่ินก้ำลังผิลิตไมื่ขี้องแต่ละแป่ลงเมื่่�อจะทุำก้ารัตัดโคุ่นไมื่้ หรั่อมื่้ต้นยางพารัา มื่้อายุตั�งแต่ 30 ป่ี ขี้�นไป่ เพ่�อให้ทุรัาบถู้งอัตรัาก้ารัเติบโตเฉล้�ยและก้ารัคุาดคุะเนป่รัิมื่าณไมื่้ทุ้�จะทุำ ออก้ได้ 1. ตรัวจนับจำนวนต้นยางและวัดก้ารัเจรัิญเติบโตขีองต้นยางพารัา (ขีนาดรัอบลำต้น) จำนวน 1 ไรั่ โดยวัดขีนาดรัอบลำต้น คุวามื่สิูงจาก้พ่�นดินขี้�นไป่ป่รัะมื่าณ 150 เซนติเมื่ตรั พรั้อมื่ทุั�งบันทุ้ก้ลง ใบป่รัะเมื่ินไมื่้ก้่อนตัด สิำรัวจพ่�นทุ้� 1.25 % - พ่�นทุ้�สิวนป่่า 1 - 80 ไรั่ สิุ่มื่สิำรัวจ 1 ไรั่ - พ่�นทุ้�สิวนป่่า 81 - 160 ไรั่ สิุ่มื่สิำรัวจ 2 ไรั่ - พ่�นทุ้�สิวนป่่ามื่าก้ก้ว่า 160 ไรั่ ขี้�นไป่ สิุ่มื่สิำรัวจ 3 ไรั่ 2. นำขี้อมืู่ลก้ารัเจรัิญเติบโตทุ้�วัดได้ (ขีนาดรัอบลำต้น) มื่าหาคุ่าเฉล้�ย 71 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 71 3. นำตัวเลขีก้ารัเจรัิญเติบโตทุ้�วัดได้ (ขีนาดรัอบลำต้น) จาก้ขี้อ 2 มื่าใช้คุำนวณหาน�ำหนัก้สิดขีองต้น ยางจาก้สิมื่ก้ารั (สิูตรั) y = 11.34 (x) - 344.6 โดยทุ้� x คุ่อ ขีนาดรัอบลำต้นทุ้�รัะดับคุวามื่สิูงจาก้พ่�นดิน 150 เซนติเมื่ตรั (ขีนาดไมื่้ทุ้�สิามื่ารัถูแป่รัรัูป่เป่็นสิินคุ้าได้) y คุ่อ ป่รัิมื่าณน�ำหนัก้สิดขีองไมื่้ทุ่อนต่อต้น 4. นำตัวเลขีในขี้อ 3 คุูณก้ับอัตรัาเฉล้�ยรัอดตายขีองไมื่้ยางพารัาในพ่�นทุ้� 1 ไรั่ ซ้�งจะได้ป่รัิมื่าณไมื่้ทุ่อน ต่อไรั่ (ก้ิโลก้รััมื่) 5. นำตัวเลขีในขี้อ 4 คุูณก้ับพ่�นทุ้�สิวนยางทุั�งหมื่ด จะได้ป่รัิมื่าณไมื่้ทุ่อนทุั�งสิวนขีองเก้ษตรัก้รั 6. ซ้�งไมื่้ทุ่อนคุิดเป่็น 65% และไมื่้ก้ิ�งคุิดเป่็น 35% ดังนั�น ป่รัิมื่าณไมื่้ก้ิ�ง = (ไมื่้ทุ่อน/65) x 35 7. และเมื่่�อนำไมื่้ป่รัิมื่าณไมื่้ในขี้อ 5 บวก้ก้ับ ขี้อ 6 จะได้ป่รัิมื่าณไมื่้ทุั�งสิวนขีองเก้ษตรัก้รั หมืายเหต่: วัดขีนาดรัอบลำต้น ทุ้�คุวามื่สิูงจาก้พ่�นดินป่รัะมื่าณ 150 เซนติเมื่ตรั เน่�องจาก้ก้ารัป่ลูก้ยาง ในป่รัะเทุศไทุยใช้วิธ้ก้ารัติดตา จ้งมื่้คุวามื่สิูงขีองต้นตอ 20 เซนติเมื่ตรั (หลัก้สิาก้ลใช้คุวามื่สิูงรัะดับอก้ ทุ้� 130 เซนติเมื่ตรั) (รวบัรวมจัาก สถาบัันัวิจััยยาง กรมวิชาการเกษตร. 2556, และ กฤษดูา สังข้์สิงห์์. 2548) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 72 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 725 ตารางบัันที่ึกการประเมีินปริมีาณ์ไมี้ยางพัาราในแปลูงปลููก (Stock) แลูะประเมีินกำลูังการผ่ลูิต นำ�ายาง (Rubber/Latex) ช่�อ-สิกุ้ล ................................................................................................................................................ พ่�นทุ้�......................ไรั่ สิายพันธุ์.......................................... รัะยะป่ลูก้...................x..................เมื่ตรั รายล่ะเอ่ยดการสำรวจัป่ระเมืินกำล่ังการผู้ล่ิตน�ำยางพารา (Rubber/Latex) 1. ยางพารัาแป่ลงน้� อายุ...........................................ป่ี จำนวนต้นก้รั้ด ทุั�งหมื่ดในแป่ลง...........................ต้น 2. สิถูิติก้ารัชั�งน�ำหนัก้สิดยางพารัา (Rubber/Latex) / น�ำหนัก้สิด 2.1 ป่รัิมื่าณน�ำยางต่อคุรัั�ง เฉล้�ยขีายก้้�......................ก้ก้./คุรัั�ง 2.2 รัะบบก้ารัก้รั้ด คุ่อ.................................................................... 2.3 เป่ิดหน้าก้รั้ด แบบ.................................................................... 2.4 ใน 1 เด่อน ขีายยางทุ้�ก้รั้ดได้ก้้�...........................................คุรัั�ง 2.5 ใน1 ป่ีก้รั้ดยางก้้�...............................................................เด่อน 2.6 คุ่า DRC = X% เทุ่าใด............................................................. หมืายเหต่: 1. วัดรัอบต้นยาง ทุ้�คุวามื่สิูง 150 ซมื่. ต้นเลก้มื่็าก้ เขียน ้ตายหรั่อเลก้็ หลุมื่ตาย เขี้ยน ตาย 2. จำนวนหลุมื่ป่ลูก้ทุ้�ต้องวัด 3 x 7 : 1 ไรั่ = 78 หลุมื่ 3 x 8 : 1 ไรั่ = 76 หลุมื่ ต้นที่่� 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 78 เฉล้�ย ต้นที่่� ต้นที่่� ต้นที่่� ต้นที่่� คู่วามืโต (ซื้.มื.) คู่วามืโต (ซื้.มื.) คู่วามืโต (ซื้.มื.) คู่วามืโต (ซื้.มื.) คู่วามืโต (ซื้.มื.) 73 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

ล่ำดับ ที่่� 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด พ่�นทุ้�ทุำไมื่้จะต้องมื่้ แผินในก้ารัลดผิล ก้รัะทุบต่อสิิ�ง แวดล้อมื่ในเวลา ป่ฏิิบัติติงาน ภายหลังก้ารัทุำไมื่้: พ่�นทุ้�ก้ารัทุำไมื่้จะ ต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และ ทุำคุวามื่สิะอาด โดยมื่้ผิลก้รัะทุบต่อ สิิ�งแวดล้อมื่น้อย ทุ้�สิุด ก้รัะบวนก้ารัลดผิลก้รัะทุบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ขีอง ก้ารัทุำไมื่้ จะต้องดำเนินก้ารัในพ่�นทุ้�แหล่งน�ำ และพ่�นทุ้�เสิ้�ยงต่อก้ารัพังทุลายขีองหน้าดิน ขียะทุั�วไป่จาก้ก้ารัทุำไมื่้ มื่้จะต้องได้รัับก้ารั จัดก้ารั และทุำคุวามื่สิะอาดโดยมื่้ผิลก้รัะทุบ ต่อสิิ�งแวดล้อมื่น้อยทุ้�สิุด ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนหลังเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตไมื่้ ผิู้ป่ฏิิบัติก้ารัมื่้คุวามื่รัะมื่ัดรัะวัง และสิามื่ารัถู จัดก้ารัแก้้ไขีเมื่่�อเก้ิดอุบัติเหตุจาก้ก้ารัรัั�วไหล ขีองน�ำมื่ันและสิารัเคุมื่้ ไมื่่สิรั้างมื่ลพิษทุางน�ำโดยก้ารัเพิ�มื่ขี้�นขีอง ตะก้อนทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัทุำไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 73 1. Y = 11.34 (...................) - 344.6 2. น�ำหนัก้ไมื่้ทุ่อนต่อต้น.........................ก้ิโลก้รััมื่ (คุิดเป่็น 65% ขีองต้น) น�ำหนัก้ไมื่้ก้ิ�งต่อต้น = (ไมื่้ทุ่อน x 35) / 65 = (.............. x 35) / 65 ก้ิโลก้รััมื่ 3. น�ำหนัก้ทุั�งต้น = (ไมื่้ทุ่อน + ไมื่้ก้ิ�ง) X ต้นเฉล้�ยต่อไรั่ = (.............. +..............) X ............. = ........................................ก้ิโลก้รััมื่ 4. นำน�ำหนัก้ในขี้อ 3 คุูณก้ับจำนวนพ่�นทุ้� (ไรั่) ทุั�งหมื่ด.............................................เทุ่าก้ับ ผิลผิลิตไมื่้ทุั�งสิวน..............................ก้ิโลก้รััมื่ การคู่ำนวณผู้ล่ผู้ล่ิตไมื้ยาง สิมื่ก้ารั Y = 11.34 (X) - 344.6 Y คุ่อ ป่รัิมื่าณผิลผิลิตไมื่้ทุั�งต้น (ก้ิโลก้รััมื่/ต้น) X คุ่อ ขีนาดเสิ้นผิ่านศูนย์ก้ลางลำต้นเฉล้�ย ขีองสิวนยางทุ้�สิำรัวจ การคู่ำนวณผู้ล่ผู้ล่ิตน�ำยาง ป่รัิมื่าณน�ำยางต่อเด่อน = น�ำหนัก้ทุ้�ก้รั้ดได้ (2.1) X จำนวนขีายต่อเด่อน (2.4) = ....................... X ....................... = ............................. ก้ก้./เด่อน ป่รัิมื่าณผิลผิลิตต่อป่ี = ยางทุ้�ก้รั้ดได้ต่อเด่อน X จำนวนเด่อนทุ้�ก้รั้ด (2.5) = ....................... X ....................... = ............................. ก้ก้./ป่ี ผิลผิลิตยางแห้งต่อป่ีต่อไรั่ = (จำนวนผิลผิลิตสิดต่อป่ี X คุ่า DRC) / จำนวนไรั่ = (....................... X .......................) / ............................. = .................................... ก้ก้.(แห้ง)/ไรั่/ป่ี คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 74 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 745 ระบบติดตามืแล่ะตรวจัสอบผู้ล่ผู้ล่ิตน�ำยางแล่ะ ไมื้ยาง รัะบบติดตามื่และตรัวจสิอบผิลผิลิตน�ำยางและไมื่้ ยางคุวรัมื่้ก้ารัออก้แบบดังน ้� • แบบป่รัะเมื่ินก้ำลังผิลผิลิตน�ำยางและไมื่้ยางพารัา โดยในแบบป่รัะเมื่ิน รัะบุ ขีนาดพ่�นทุ้� สิายพันธุ์ ยางพารัา วันทุ้�ป่ลูก้สิวนยาง/วันทุ้�สิำรัวจ คุ่าเฉล้�ย ขีนาดรัอบลำต้นทุ้�คุวามื่สิูงจาก้พ่�นดิน 150 เซนติเมื่ตรั รัะยะป่ลูก้ จำนวนต้นทุั�งหมื่ดในแป่ลง จำนวนต้นทุ้�ก้รั้ดได้ น�ำหนัก้สิดต่อวัน รัะบบก้รั้ด ก้รั้ดเด่อนละก้้คุรัั� �ง และก้รั้ดป่ีละก้้�เด่อน โดยผิลผิลิต จะไมื่่เก้ินคุ่าทุ้�คุาดก้ารัณ์ก้ำลังผิลิต • แบบบันทุ้ก้ขี้อมืู่ลก้ารัเก้็บยางพารัาหรั่อขีนย้าย ผิลิตภัณฑ์์ ทุ้�มื่้ก้ารัรัะบุช่�อทุ้�อยู่ผิู้สิ่ง/ผิู้รัับ ทุะเบ้ยน รัถูทุ้�ใช้ขีนสิ่ง ป่รัะเภทุขีองสิินคุ้า ป่รัิมื่าณผิลผิลิต ทุ้�จุดออก้และป่รัิมื่าณผิลผิลิตทุ้�จุดรัับ การข้ึ�นที่ะเบ่ยนผู้่้ป่ระกอบการ ก้ารัขี้�นทุะเบ้ยนผิู้ป่รัะก้อบก้ารัซ่�อขีายน�ำยางและ ไมื่้ยาง • ขี้�นทุะเบ้ยนผิู้ป่รัะก้อบก้ารัซ่�อขีายยาง หรั่อ ใบคุ้ายาง (บุคุคุล ตลาดก้ลาง สิหก้รัณ์) ก้ับ ก้รัมื่วิชาก้ารัก้ารัเก้ษตรัตามื่พรัะรัาชบัญญัติ คุวบคุุมื่ยาง พ.ศ. 2542 • ขี้�นทุะเบ้ยนผิู้ป่รัะก้อบก้ารังานทุำไมื่้ต้องจด ทุะเบ้ยนภายใต้ก้รัมื่บัญช้ก้ลาง ก้รัะทุรัวงก้ารัคุลัง และ/หรั่อภายใต้พรัะรัาชบัญญัติทุะเบ้ยนก้ารัคุ้า (พ.ศ. 2499) ก้รัมื่พัฒนาธุรัก้ิจก้ารัคุ้าก้รัะทุรัวง พาณิชย์และขีออนุญาตจาก้ก้รัมื่ป่่าไมื่้ 1.12 กิารขึ�นำทะเบ่ยนำต�างๆ ท่�เกิ่�ยวข้องกิับกิารจััดกิารสวนำยาง ตัวอย่างใบอนุญาตคุ้ายาง 75 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 75 การข้ึ�นที่ะเบ่ยนเคู่รื�องจัักร ยานพาหนะ แล่ะผู้่้คู่วบคู่่มืยานพาหนะ เคุรั่�องจก้รัั ยานพาหนะ และผิู้คุวบคุุมื่ยานพาหนะ จะต้องได้รัับขี้�นทุะเบ้ยนหรั่อก้ารัรัับรัอง โดยหน่วยงาน ทุ้�เก้้�ยวขี้อง • เล่�อยโซ่ยนต์ต้องได้รัับก้ารัจดทุะเบ้ยน ก้ับก้รัมื่ป่่าไมื่้ ตามื่ พรับ. เล่�อยโซ่ยนต์ พ.ศ. 2545 • เคุรั่�องจัก้รัในก้ารัทุำไมื่้ในแป่ลงได้รัับก้ารัจดทุะเบ้ยน • ยานพาหนะได้รัับก้ารัจดทุะเบ้ยน (รัถูบรัรัทุุก้ไมื่้ และรัถูบรัรัทุุน�ำยาง) • ผิู้ขีับยานพาหนะได้รัับใบอนุญาตขีับขี้� • เคุรั่�องจัก้รัและยานพาหนะต้องได้รัับก้ารัดูแลซ่อมื่บำรัุงอย่างสิมื่�ำเสิมื่อ (มื่้บันทุ้ก้ก้ารัซ่อมื่บำรัุง) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 76 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) พ.ร.บ. เลื่อยโซ่ยนต์ พ.ศ. 2545 และรถบรรทุุกน้ำำ��ยาง)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 765 1.13 สัญญากิารทำไม้ และซื้่�อขายไม้ • เอก้สิารัสิัญญาทุำไมื่้และซ่�อขีายไมื่ต้ ้องรัะบุ รัาคุา เงินมื่ัดจำ ก้ารัซ่อมื่บำรัุงถูนนเมื่่�อเก้ิดคุวามื่เสิ้ยหาย แผินก้ารัตัดฟื้ัน รัะยะเวลาก้ารัทุำไมื่้ และก้ารัจัดก้ารัแป่ลงหลังก้ารัเก้็บเก้้�ยว • แผินก้ารัตัดฟื้ันไมื่้อย่างยั�งย่น จะรัะบุในสิัญญาก้ารัทุำไมื่้เป่็นขี้อตก้ลงรัะหว่างเก้ษตรัก้รัรัายย่อยก้ับ ผิู้ป่รัะก้อบก้ารัทุำไมื่้ 1.14 กิระบวนำกิารลดข้อ พื่ิพื่าท ก้รัะบวนก้ารัลดขี้อพิพาทุและ ทุำคุวามื่เขี้าใจก้ับบุคุคุลและ ชุมื่ชน ทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัจัดก้ารั สิวนยาง • มื่้รัะบบ และขีบวนก้ารัเจรัจา ทุ้�น่าเช่�อถู่อทุ้�ช่วยลดขี้อพิพาทุ สิรั้างคุวามื่เขี้าใจก้ับบุคุคุลและ ชุมื่ชน • เก้็บบันทุ้ก้มื่าตรัก้ารัแก้้ไขี ขี้อขีัดแย้ง 77 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 77 เก้ณฑ์์ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (SR4SH C&I) ทุ้อ�้างถู้งในคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� เก้ิดขี้�นจาก้ก้ารัศ้ก้ษาและสิำรัวจก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อย หาก้ต้องก้ารัมืุ่่งสิู่ ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น เพ่�อก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล รั่วมื่ก้ับ ศาสิตรัาจารัย์ ดรั. บัญชา สิมื่บูรัณ์สิุขี คุณะทุรััพยาก้รัธรัรัมื่ชาติและสิิ�งแวดล้อมื่ มื่หาวิทุยาลัยสิงขีลานคุรัินทุรั์ เมื่่�อ 4 ป่ีทุ้�แล้ว โดยก้ารัศ้ก้ษาดังก้ล่าว พบขี้อจำก้ัด คุวามื่ทุ้าทุาย และคุวามื่สิอดคุล้องก้ับก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง ขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อย เพ่�อก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยนำมื่าซ้�ง ก้ารัออก้แบบเก้ณฑ์์เบ่�องต้นและตัวช ้� วัดในก้ารัเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ขีองเก้ษตรัก้รัในก้ารัก้้าวสิู่ก้ารั จัดก้ารัสิวนยางตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยมื่้ก้ารัสิำรัวจคุวามื่คุิดเห็นรั่วมื่ก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อยมื่าก้ก้ว่า หน้�งพันรัาย ในพ่�นทุ้�เป่้าหมื่าย ได้แก้่ จังหวัดสิงขีลา รัะยอง และ จังหวัดบ้งก้าฬ โดยมื่้ก้ารัทุดสิอบเก้ณฑ์์ ก้ับผิู้มื่้สิ่วนเก้้�ยวขี้องตลอดห่วงโซ่ยางพารัา ในหลายรัะยะ เพ่�อพัฒนาตัวช ้� วัดให้เหมื่าะสิมื่ก้ับบรัิบทุ เก้ษตรัก้รัสิวนยางรัายย่อยให้มื่าก้ทุ้�สิุด โดยนิยามื่ขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อยในทุ้�น้� จะอ้างอิงตามื่หลัก้ก้ารั มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC) ทุ้�ก้ล่าวถู้งขี้อก้ำหนดขีองก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�ขีอก้ารัรัับรัอง ภายใต้ พ่�นทุ้ขี�นาดเลก้็และมื่้ก้ารัจัดก้ารัพ่�นทุ้ด�้วยคุวามื่เสิ้�ยงต�ำ ก้ล่าวคุ่อเก้ษตรัก้รัรัายย่อยทุ้มื่้พ่� �นทุ้สิ�วน ยางพารัาไมื่่เก้ิน 100 เฮก้ตารั์ (625 ไรั่) (Forest Stewardship Council. (2004). FSC STANDARD SLIMF ELIGIBILITY CRITERIA. FSC-STD-01-003 (Version 1-0) EN) ซ้�งเก้ษตรัก้รัสิามื่ารัถูนำแบบ ป่รัะเมื่ินน้�ไป่ทุดสิอบเบ่�องต้น เพ่�อสิำรัวจช่องว่างรัะหว่างก้ารัจัดก้ารัสิวนยางตามื่ป่ก้ติก้ับสิิ�งทุ้�ต้องทุำ เพิ�มื่เติมื่ หาก้ตัดสิินใจทุ้�จะป่รัับป่รัุงก้ารัจัดสิวนยางพารัาตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต บทท่� 2 เกิณฑ์์กิารจััดกิารสวนำยางอย�างยั�งย่นำสำหรับเกิษตรกิรรายย�อย (Sustainable Rubber for Smallholders Criteria and Indicators: SR4SH C&I) จ่งหว่ดบึงกาฬ จ่งหว่ดสงขลา จ่งหว่ดระยอง คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 78 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 785 ลำำ�ดัับ ที่่ 1. 2. 3. 1.1 1.2 1.3 2.1 3.1 3.2 3.3 3.4 ตััว ชี้้วััด มีี ไม่่มีี หมาย เหตุุแบบประเมิิน รายละเอีียด สิิทธิิถืือครอง และ ครอบครองที่่ดิิน และ/หรืือ การ รัับรองการเข้้า ใช้้ที่่ดิินมีีความ ชััดเจน และได้รั้ับ การรัับรองจาก หน่่วยงานภาครััฐที่่ มีีหน้้าที่่ในการออก เอกสารรัับรอง พื้้�นที่่สวนยางพารา จะต้้องไม่่บุุกรุุก พื้้�นที่่อนุุรัักษ์์ ซึ่่งจะ นำำ�ไปสู่่การสููญเสีีย หลากหลายทาง ชีีวภาพและด้า้น สิ่่งแวดล้้อม กรณีีที่่พื้้�นที่่มีี ความสำำ�คััญเพื่่อ การอนุุรัักษ์์ (HCV) ความหลากหลาย ทางชีีวภาพ (HCV1), พื้้�นที่่ คุ้้มครองป้้องกััน ระบบนิิเวศพื้้�นฐาน เช่่น แหล่่งน้ำำ�� แม่่น้ำำ�� (HCV4) หรืือพื้้�นที่่ที่่มีีความสำำ�คััญเพื่่อ การอนุุรัักษ์์ ทางวััฒนธรรม (HCV6) จะต้้องมีีกระบวนการ พื้้�นที่่มีีเอกสารสิิทธิ์์ชััดเจน พื้้�นที่่ได้้รัับการ รัับรองการใช้้ที่่ดิินจากหน่่วยงานภาครััฐ ที่่มีีหน้้าที่่ในการออกเอกสารรัับรอง กรณีีที่่มีีการเช่่าที่่ดิินเพื่่อทำำ�การเกษตรภายใต้้ ตััวชี้้�วััด 1.1 ข้้อตกลงการเช่่าที่่ดิินจะต้้อง ลงนามโดยคู่่สััญญาทั้้�งสองฝ่่ายโดยระบุุ ระยะเวลากิิจกรรมและขอบเขตที่่ชััดเจน ระบุุพื้้�นที่่แปลงโดยมีีขอบเขตที่่ชััดเจน และ ระบุุพิิกััดที่่ตั้้�งแปลง พื้้�นที่่สวนยางพาราจะต้้องไม่่บุุกรุุกพื้้�นที่่ อนุุรัักษ์์ หากอยู่่ติิดหรืืออยู่่ภายในพื้้�นที่่ อนุุรัักษ์์ ต้้องมีีการจััดการพื้้�นที่่กัันชน ภายใต้้ ข้้อตกลงร่่วมกัันระหว่่างผู้้มีส่ี่วนได้้ส่่วนเสีีย ทุุกฝ่่าย ระบุุพื้้�นที่่ HCV ให้้ชััดเจน โดยระบุุ เป็็นพื้้�นที่่ ต้้นน้ำำ�� แม่่น้ำำ�� แหล่่งน้ำำ�� สัตว์ั ์ป่่า และสถานที่่ สำำ�คััญทางศาสนา กรณีีมีีพื้้�นที่่ HCV ต้้องระบุุแผนและวิิธีี การจััดการ ตลอดจนการติิดตาม และการ ประเมิินผล โดยระบุุรายละเอีียดความถี่่ และวิิธีีการเก็็บข้้อมููล กรณีีที่่เกิิดความขััดแย้้งระหว่่างคนกัับสััตว์์ป่่า ให้้ดำำ�เนิินมาตรการบรรเทาผลกระทบร่่วมกัับ หน่่วยงานของรััฐที่่เกี่่ยวข้้อง (หมายเหตุุ: มีีเอกสารสิิทธิ์์แสดงชััดเจน) ใช้้พื้้�นที่่ในการปลููกยางอย่่างเหมาะสม มีีความลาดชัันไม่่เกิิน 35 องศา เกณฑ์และตัวชี้วัดการจัดการสวนยางอย่างยั่งยืนสำหรับเกษตรกรรายย่อย ภายใต้โครงการ WWF-SR4SH

ล่ำดับ ที่่� 4. 5. 6. 4.1 5.1 6.1 6.2 6.3 4.2 5.2 4.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด ลดคุวามื่ขีัดแย้ง รัะหว่างคุนก้ับสิัตว์ ป่่า แผินก้ารั อนุรััก้ษ์และจัดก้ารั คุวามื่หลาก้หลาย ทุางช้วภาพ และ แผินก้ารัจัดก้ารั พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุวามื่อ่อน ไหวทุางวัฒนธรัรัมื่ เก้ษตรัก้รัมื่้สิิทุธิ� เล่อก้และเขี้าถู้ง ยางพันธุ์ด้วสิดั ป่ลุกู้ และองคุ์คุวามื่รัู้ ในก้ารัป่ลูก้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพสิูงเพ่�อ ผิลผิลิตน�ำยางและ ไมื่้ยางมื่้คุุณภาพทุ้�ด้ ก้ารัคุวบคุุมื่ก้ารัใช้ สิารัเคุมื่้ในก้ารั จัดก้ารัสิวนยาง ก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้ อย่างเหมื่าะสิมื่ มื่้ยางพันธุ์ด้ เพ่�อให้ได้น�ำยางและไมื่้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพ และวัสิดุอุป่ก้รัณ์ป่ลูก้ทุ้�สิามื่ารัถูซ่�อ หาได้ตามื่ทุ้องตลาด ห้ามื่ใช้สิารัเคุมื่้ต้องห้ามื่ทุ้�ไมื่่ได้รัับอนุญาติตามื่ ก้ฎหมื่ายไทุยและสิาก้ล มื่้สิถูานทุ้�มื่ิดชิดในก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้และ อุป่ก้รัณ์อ่�นๆ มื่้ป่้ายแสิดงจำแนก้ป่รัะเภทุสิารัเคุมื่้ทุ้�ชั�นวาง หรั่อบรัิเวณจัดเก้็บอย่างชัดเจน เอก้สิารั หรั่อป่้ายแสิดง วิธ้ก้ารัใช้ ก้ารัเคุล่�อน ย้าย และอุป่ก้รัณ์ป่้องก้ันภัยจาก้สิารัเคุมื่้ สิามื่ารัถูเขี้าถู้งคุวามื่รัู้เก้้ยวก้ับก้ารัจัดก้ารัทุำ สิวนทุ้�ด้ เช่น เทุคุนิคุ รัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวน ก้ารัก้รั้ด และอัตรัาปุ่�ยทุ้�เหมื่าะสิมื่ ป่ฏิิบัติตามื่คุวามื่ป่ลอดภัยในก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ใน ทุ้�ทุำงาน โดย องคุ์ก้รัแรังงานสิาก้ล (ILO) ไมื่่ก้รั้ดยางในช่วงอายุต�ำก้ว่า 7 ป่ี (ทุ้�คุวามื่สิูง จาก้รัะดับพ่�นดิน 150 เซนติเมื่ตรั มื่้เสิ้นรัอบ วงขีนาดน้อยก้ว่า 50 เซนติเมื่ตรั)และใช้ รัะบบก้ารัก้รั้ดตามื่คุำแนะนำขีองก้ยทุ. และ ไมื่่ก้รั้ดติดต่อก้ันทุุก้วัน คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 80 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) บ4.1 5.1 6.1 6.2 6.3 4.2 5.2 4.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด ลดคุวามื่ขีัดแย้ง รัะหว่างคุนก้ับสิัตว์ ป่่า แผินก้ารั อนุรััก้ษ์และจัดก้ารั คุวามื่หลาก้หลาย ทุางช้วภาพ และ แผินก้ารัจัดก้ารั พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุวามื่อ่อน ไหวทุางวัฒนธรัรัมื่ เก้ษตรัก้รัมื่้สิิทุธิ� เล่อก้และเขี้าถู้ง ยางพันธุ์ด้วสิดั ป่ลุกู้ และองคุ์คุวามื่รัู้ ในก้ารัป่ลูก้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพสิูงเพ่�อ ผิลผิลิตน�ำยางและ ไมื่้ยางมื่้คุุณภาพทุ้�ด้ ก้ารัคุวบคุุมื่ก้ารัใช้ สิารัเคุมื่้ในก้ารั จัดก้ารัสิวนยาง ก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้ อย่างเหมื่าะสิมื่ มื่้ยางพันธุ์ด้ เพ่�อให้ได้น�ำยางและไมื่้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพ และวัสิดุอุป่ก้รัณ์ป่ลูก้ทุ้�สิามื่ารัถูซ่�อ หาได้ตามื่ทุ้องตลาด ห้ามื่ใช้สิารัเคุมื่้ต้องห้ามื่ทุ้�ไมื่่ได้รัับอนุญาติตามื่ ก้ฎหมื่ายไทุยและสิาก้ล มื่้สิถูานทุ้�มื่ิดชิดในก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้และ อุป่ก้รัณ์อ่�นๆ มื่้ป่้ายแสิดงจำแนก้ป่รัะเภทุสิารัเคุมื่้ทุ้�ชั�นวาง หรั่อบรัิเวณจัดเก้็บอย่างชัดเจน เอก้สิารั หรั่อป่้ายแสิดง วิธ้ก้ารัใช้ ก้ารัเคุล่�อน ย้าย และอุป่ก้รัณ์ป่้องก้ันภัยจาก้สิารัเคุมื่้ สิามื่ารัถูเขี้าถู้งคุวามื่รัู้เก้้ยวก้ับก้ารัจัดก้ารัทุำ สิวนทุ้�ด้ เช่น เทุคุนิคุ รัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวน ก้ารัก้รั้ด และอัตรัาปุ่�ยทุ้�เหมื่าะสิมื่ ป่ฏิิบัติตามื่คุวามื่ป่ลอดภัยในก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ใน ทุ้�ทุำงาน โดย องคุ์ก้รัแรังงานสิาก้ล (ILO) ไมื่่ก้รั้ดยางในช่วงอายุต�ำก้ว่า 7 ป่ี (ทุ้�คุวามื่สิูง จาก้รัะดับพ่�นดิน 150 เซนติเมื่ตรั มื่้เสิ้นรัอบ วงขีนาดน้อยก้ว่า 50 เซนติเมื่ตรั)และใช้ รัะบบก้ารัก้รั้ดตามื่คุำแนะนำขีองก้ยทุ. และ ไมื่่ก้รั้ดติดต่อก้ันทุุก้วัน คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 80 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) ล่ำดับ ที่่� 4. 5. 6. 4.1 5.1 6.1 6.2 6.3 4.2 5.2 4.3 ตัว ช่�วัด มื่ ไมื�มื่ หมืาย เหต่ แบบป่ระเมืิน รายล่ะเอ่ยด ลดคุวามื่ขีัดแย้ง รัะหว่างคุนก้ับสิัตว์ ป่่า แผินก้ารั อนุรััก้ษ์และจัดก้ารั คุวามื่หลาก้หลาย ทุางช้วภาพ และ แผินก้ารัจัดก้ารั พ่�นทุ้�ทุ้�มื่้คุวามื่อ่อน ไหวทุางวัฒนธรัรัมื่ เก้ษตรัก้รัมื่้สิิทุธิ� เล่อก้และเขี้าถู้ง ยางพันธุ์ด้วสิดั ป่ลุกู้ และองคุ์คุวามื่รัู้ ในก้ารัป่ลูก้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพสิูงเพ่�อ ผิลผิลิตน�ำยางและ ไมื่้ยางมื่้คุุณภาพทุ้�ด้ ก้ารัคุวบคุุมื่ก้ารัใช้ สิารัเคุมื่้ในก้ารั จัดก้ารัสิวนยาง ก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้ อย่างเหมื่าะสิมื่ มื่้ยางพันธุ์ด้ เพ่�อให้ได้น�ำยางและไมื่้ยางทุ้�มื่้ คุุณภาพ และวัสิดุอุป่ก้รัณ์ป่ลูก้ทุ้�สิามื่ารัถูซ่�อ หาได้ตามื่ทุ้องตลาด ห้ามื่ใช้สิารัเคุมื่้ต้องห้ามื่ทุ้�ไมื่่ได้รัับอนุญาติตามื่ ก้ฎหมื่ายไทุยและสิาก้ล มื่้สิถูานทุ้�มื่ิดชิดในก้ารัจัดเก้็บสิารัเคุมื่้และ อุป่ก้รัณ์อ่�นๆ มื่้ป่้ายแสิดงจำแนก้ป่รัะเภทุสิารัเคุมื่้ทุ้�ชั�นวาง หรั่อบรัิเวณจัดเก้็บอย่างชัดเจน เอก้สิารั หรั่อป่้ายแสิดง วิธ้ก้ารัใช้ ก้ารัเคุล่�อน ย้าย และอุป่ก้รัณ์ป่้องก้ันภัยจาก้สิารัเคุมื่้ สิามื่ารัถูเขี้าถู้งคุวามื่รัู้เก้้ยวก้ับก้ารัจัดก้ารัทุำ สิวนทุ้�ด้ เช่น เทุคุนิคุ รัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวน ก้ารัก้รั้ด และอัตรัาปุ่�ยทุ้�เหมื่าะสิมื่ ป่ฏิิบัติตามื่คุวามื่ป่ลอดภัยในก้ารัใช้สิารัเคุมื่้ใน ทุ้�ทุำงาน โดย องคุ์ก้รัแรังงานสิาก้ล (ILO) ไมื่่ก้รั้ดยางในช่วงอายุต�ำก้ว่า 7 ป่ี (ทุ้�คุวามื่สิูง จาก้รัะดับพ่�นดิน 150 เซนติเมื่ตรั มื่้เสิ้นรัอบ วงขีนาดน้อยก้ว่า 50 เซนติเมื่ตรั)และใช้ รัะบบก้ารัก้รั้ดตามื่คุำแนะนำขีองก้ยทุ. และ ไมื่่ก้รั้ดติดต่อก้ันทุุก้วัน คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 80 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 79

ลำำ�ดัับ ที่่ 7. 8. 9. 10. 7.1 8.1 9.1 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 ตััว ชี้้วััด มีี ไม่่มีี หมาย เหตุุแบบประเมิิน รายละเอีียด มีีระบบหรืือขั้้�น ตอนการจััดการ ของเสีียทางเคมีี การจััดการขยะ ทั่่วไปมีีระบบ/ ขั้้�นตอนในการ กำำ�จััดขยะ (น้ำำ��ยาง-ไม้้ยาง) อย่่างเหมาะสม การจััดการน้ำำ��เสีียที่่ เกิิดจากกิิจกรรมทำำ� สวนยาง (น้ำำ��ยางไม้้ยาง) อย่่าง เหมาะสม แรงงานปฏิิบััติิตาม กฎหมายแรงงาน อย่่างเคร่่งครััด ห้้ามใช้้แรงงานเด็็ก หรืือการบัังคัับให้้ทำำ�งาน การจ้า้งงาน และผลประโยชน์์ของลููกจ้้างให้้เป็็น ไปตามกฎหมาย กำำ�หนด มีีการกำำ�จััดของเสีียทางเคมีีที่่เป็็นไปตามคู่่มืือ แนะนำำ� ทั้้�งที่่เป็็นภาชนะบรรจุุของเหลว และ ของแข็็ง การจััดการขยะที่่เกิิดจากกิิจกรรมทำำ�สวนยาง (น้ำำ��ยาง-ไม้้ยาง) มีกำีำ�จััดอย่่างเหมาะสม เช่่น การแยกขยะ และกระบวนการกำำ�จััดขยะ การกำำ�จััดน้ำำ��เสีีย และตะกอนโดยที่่มีีวิิธีีการ กำำ�จััดที่่เหมาะสม เมื่่อเกิิดน้ำำ��เสีียจากกิิจกรรม ทำำ�สวนยาง และการทำำ�ไม้้ ห้้ามใช้้แรงงานเด็็กอายุุต่ำำ�กว่่า 15 ปีี ในสวนยาง กรณีีให้้เด็็กอายุุต่ำำ�กว่่า 15 ปีี ช่่วยงาน ในครอบครััวควรจะเป็็นงานเล็็กน้้อย หรืือ งานเบา (เช่่นเก็็บยาง) ซึ่่งเป็็นไปตาม วััฒนธรรมในแต่่ละท้้องถิ่่น และจะต้้องไม่่ไป รบกวนเวลาการศึึกษาเล่่าเรีียน โดยไม่่เกิิน 3 ชั่่วโมงในวัันเปิิดเรีียน ไม่่เกิิน 8 ชั่่วโมง ในวัันหยุุด ห้้ามใช้้แรงงานเด็็กอายุุต่ำำ�กว่่า 18 ปีี ในกระบวนการทำำ�ไม้้ ถ้้ามีีแรงงานต่่างด้้าวต้้องได้้รัับการรัับรองสิิทธิิ และมีีใบอนุุญาตทำำ�งานตามกฎหมายแรงงาน และได้้รัับการปฏิิบััติิเทีียบเท่่ากัับแรงงาน ในท้้องถิ่่น แรงงานประจำำ�หรืือชั่่วคราวจะต้้องมีีสััญญา ข้้อตกลงโดยระบุุค่่าจ้้างและผลประโยชน์์ ตามกฎหมายกำำ�หนด จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 805

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 81 ลำำ�ดัับ ที่่ 11. 12. 13. 14. 11.1 12.1 13.1 14.1 13.2 11.2 11.3 12.2 ตััว ชี้้วััด มีี ไม่่มีี หมาย เหตุุแบบประเมิิน รายละเอีียด มาตรการด้า้น สุุขภาพและความ ปลอดภััย อยู่่ภายใต้้ กฎหมายแรงงาน สากล (อ้้างอิิงตาม ILO - หลัักปฏิิบััติิ เกี่่ยวกัับความ ปลอดภััยและ สุุขภาพในภาค เกษตรและงาน ป่่าไม้้) ข้้อกำำ�หนดของ สภาพความเป็็นอยู่่ พื้้�นฐานสำำ�หรัับ คนงาน และ / หรืือ ที่่พัักที่่เหมาะสม สำำ�หรัับการพััก อาศััยระยะยาว (มากกว่่า 3 เดืือน) นั้้�นนายจ้้างและ แรงงาน ต้้องทำำ� ข้้อตกลงกััน ทั้้�งสองฝ่่าย บัันทึึกรายรัับ-จ่่าย จากกิิจกรรมการ จััดการสวนยาง เพื่่อการวางแผน และการจััดการ ในอนาคต การขึ้้�นทะเบีียน ผู้้ประกอบการซื้้�อ ขายน้ำำ��ยาง (น้ำำ��ยาง ข้้น ยางแผ่่น และ ยางก้้อนถ้้วย) และ ไม้้ยาง การปฏิิบััติิงานภาคเกษตรและงานป่่าไม้้จะต้้องเป็็นไปตามข้้อกำำ�หนดที่่มีีอยู่่ใน ILO - หลัักปฏิิบััติิเกี่่ยวกัับความปลอดภััยและ สุุขภาพในภาคเกษตรและงานป่่าไม้้ โครงสร้้างพื้้�นฐานที่่เหมาะสม เช่่น ที่่พััก น้ำำ��สะอาด ไฟฟ้้า และห้้องน้ำำ��ที่่สะอาด ซึ่่ง ไม่่ลิิดรอนสิิทธิิแห่่งความเป็็นมนุุษย์์เกิิดขึ้้�น ภายใต้้ข้้อตกลงร่่วมกัันระหว่า่ ง สองฝ่่าย บัันทึึกรายรัับ และปริิมาณผลผลิิต (น้ำำ��ยาง ยางแผ่่น และยางก้้อนถ้้วย) เก็็บสมุุดบัันทึึก อย่่างน้้อย 3 ปีี ขึ้้�นทะเบีียนผู้้ประกอบการซื้้�อขายยาง (บุุคคล ตลาดกลาง สหกรณ์์) กัับกรมวิชาิการ การเกษตร (พระราชบััญญัติัิควบคุุมยาง พ.ศ. 2542) บัันทึึกรายจ่่ายในการจััดการสวนยาง เก็็บสมุุดบัันทึึกอย่่างน้้อย 3 ปีี ผู้้ปฏิิบััติิงานจะต้้องได้รั้ับอุุปกรณ์์ความ ปลอดภััย (PPE) ที่่เหมาะสมเพื่่อการทำำ�งาน ที่่ดีี ในสถานที่่ทำำ�งานจะต้้องมีชุีุดปฐมพยาบาล ในสภาพพร้้อมใช้้งาน (ถ้้ามีี) สถานที่่พัักแรมชั่่วคราว (Camp) ใน สวนยางพารา ในสััญญาจะต้้องระบุุที่่พัักพิิง และโครงสร้้างพื้้�นฐานที่่เหมาะสมพร้้อมการ จััดการขยะอย่่างเหมาะสมพร้้อมตกลงร่่วมกััน และลงนามโดยทั้้�งสองฝ่่าย

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 825 ลำำ�ดัับ ที่่ 15. 16. 17. 18. 14.2 15.1 16.1 17.1 18.1 18.2 17.2 16.2 16.3 16.5 16.4 15.2 ตััว ชี้้วััด มีี ไม่่มีี หมาย เหตุุแบบประเมิิน รายละเอีียด มีีกระบวนการ ลดข้้อพิิพาทและ ทำำ�ความเข้้าใจกัับ บุุคคลและชุุมชน ที่่เกิิดจากการ จััดการสวนยาง เครื่่องจัักร ยานพาหนะ และ ผู้้ควบคุุมยาน พาหนะ จะต้้อง ได้้รัับขึ้้�นทะเบีียน หรืือการรัับรอง โดยหน่่วยงานที่่ เกี่่ยวข้้อง การประเมิินตรวจ วััดไม้้ สััญญาการทำำ�ไม้้ และซื้้�อขายไม้้ ผู้้รัับเหมางานไม้้ต้้องจดทะเบีียนภายใต้้ กรมบััญชีีกลาง กระทรวงการคลััง และ / หรืือภายใต้้พระราชบััญญััติิทะเบีียนการค้า้ (พ.ศ. 2499) กรมพััฒนาธุุรกิิจการค้า้ กระทรวงพาณิิชย์์ มีีระบบ และขบวนการเจรจาที่่น่่าเชื่่อถืือที่่ ช่่วยลดข้้อพิิพาท และสร้า้งความเข้้าใจกัับ บุุคคล และชุุมชน เลื่่อยโซ่่ยนต์์ต้้องได้้รัับการจดทะเบีียน กัับ กรมป่่าไม้้ ตาม พ.ร.บ. เลื่่อยโซ่่ยนต์์ ปีี 2545 เกษตรกรและผู้้ค้้าไม้้สามารถประเมิินและ บัันทึึกปริิมาณและคุุณภาพของไม้้ เอกสารสััญญาทำำ�ไม้้และซื้้�อขายไม้้ต้้องระบุุราคา เงิินมััดจำำ� การซ่่อมบำำ�รุุงถนน แผนการ ตััดฟััน ระยะเวลา และการจััดการแปลง หลัังการเก็็บเกี่่ยว แผนการตััดฟัันไม้้อย่่างยั่่งยืืน จะระบุุใน สััญญาการทำำ�ไม้้เป็็นข้้อตกลงระหว่่าง เกษตรกรรายย่่อยกัับผู้้ประกอบการทำำ�ไม้้ จััดทำำ�รายการปริิมาณและคุุณภาพของไม้้ ที่่จะเก็็บเกี่่ยวผลผลิิต เครื่่องมืือและพาหนะในการทำำ�ไม้้ในแปลงได้้ รัับการจดทะเบีียน ยานพาหนะได้้รัับการจดทะเบีียน ทั้้�งแบบ ปกติิและ ดััดแปลง (รถบรรทุุกไม้้) เครื่่องจัักรและยานพาหนะต้้องได้้รัับการดููแล ซ่่อมบำำ�รุุงอย่่างสม่ำำ�เสมอ ผู้้ขัับยานพาหนะมีีใบอนุุญาตขัับขี่่ เก็็บบัันทึึกเกี่่ยวกัับมาตรการแก้้ไขข้้อขััดแย้้ง

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 83 ลำำ�ดัับ ที่่ 19. 20. 19.1 20.1 20.2 19.2 19.3 ตััว ชี้้วััด มีี ไม่่มีี หมาย เหตุุแบบประเมิิน รายละเอีียด พื้้�นที่่ทำำ�ไม้้จะต้้องมีีแผนในการลด ผลกระทบต่่อ สิ่่งแวดล้้อมในเวลา ปฏิิบััติิงาน ภายหลัังการ ทำำ�ไม้้: พื้้�นที่่การ ทำำ�ไม้้จะต้้องได้้รัับ การจััดการ และ ทำำ�ความสะอาด โดยมีีผลกระทบ ต่่อสิ่่งแวดล้้อม น้้อยที่่สุุด กระบวนการลดผลกระทบต่่อสิ่่งแวดล้้อมของ การทำำ�ไม้้ จะต้้องดำำ�เนิินการในพื้้�นที่่แหล่่งน้ำำ�� และพื้้�นที่่เสี่่ยงต่่อการพัังทลายของหน้้าดิิน ขยะทั่่วไปจากการทำำ�ไม้้ มีีจะต้้องได้รั้ับการ จััดการ และทำำ�ความสะอาดโดยมีีผลกระทบ ต่่อสิ่่งแวดล้้อมน้้อยที่่สุุด การซ่่อมบำำ�รุุงถนนหลัังเก็็บเกี่่ยวผลผลิิตไม้้ ผู้้ปฏิิบััติิการมีีความระมััดระวััง และสามารถ จััดการแก้้ไขเมื่่อเกิิดอุุบััติิเหตุุจากการรั่่วไหล ของน้ำำ��มัันและสารเคมีี ไม่่สร้้างมลพิิษทางน้ำำ��โดยการเพิ่่มขึ้้�นของ ตะกอนที่่เกิิดจากการทำำ�ไม้้

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 845 บทท่� 3 กิารจััดกิารสวนำยางยั�งย่นำแบบวนำเกิษตรสวนำยางผ่สมผ่สานำ (Sustainable Rubber Agroforestry Farm Management) 3.1 ระบบวนำเกิษตรสวนำยางพื่าราในำประเทศไทย (Rubber Agroforestry Systems in Thailand) ระบบวนเกษตร (Agroforestry) คุ่อ ก้ารัป่ลก้พู่ชไมื่อ้่�นรั่วมื่ก้ับยางพารัา โดยใช้เป่็นแหล่งรัายได้เสิรัมื่ิ ให้เก้ษตรัก้รัและสิรั้างภูมื่ิคุุ้มื่ก้ันจาก้คุวามื่เสิ้�ยงขีองก้ารัผิันผิวนขีองรัาคุาน�ำยางในอนาคุต และสิ่งผิลก้ รัะทุบเชิงบวก้ต่อสิิ�งแวดล้อมื่หาก้เป่รั้ยบเทุ้ยบก้ับสิวนยางพารัาเชิงเด้�ยว (ณััฐวัฒนั์ คลังทุรัพัย์, 2550) ระบบวนเกษตรสวนยางพารา (Rubber Agroforestry Systems) สิามื่ารัถูแบ่งได้เป่็น 5 ป่รัะเภทุ ดังน้� (Somboonsuke and Shivakoti, 2001) 1. ระบบเกษตรระหว�างสวนยางพารา (Rubber-Intercrop Farming System) รัะบบเก้ษตรัรัะหว่างสิวนยางพารัาสิ่วนใหญ่ในป่รัะเภทุน้� จะเป่็นเก้ษตรัก้รัผิู้ทุ้�เขี้ารั่วมื่โคุรังก้ารัป่ลูก้ ทุดแทุน ก้ับสิำนก้ังานก้องทุุนสิงเคุรัาะหก้์ารัทุำสิวนยาง (ORRF) ก้ารัสินับสินุนรัปู่แบบน้�จะมื่้ให้ในช่วงทุ้� ยางพารัายังไมื่สิ่ามื่ารัถูก้รั้ดได้ 0 - 36 เด่อน โดยป่ก้ตพ่ิชทุ้ป่ล�ก้รัู่วมื่ก้ัน ได้แก้่ สิับป่ะรัด ขี้าว ขี้าวโพด ผิก้ั และพ่ชลมื่ล้ก้อุ ่�น ๆ ป่ัจจัยในก้ารัเล่อก้ป่ลก้พู่ชรั่วมื่ยางขี้�นอยู่ก้ับป่ัจจัยหลายป่รัะก้ารั เช่น สิภาพขีองดิน และภูมื่ิป่รัะเทุศ ก้ารัตลาดและคุวามื่พรั้อมื่ขีองแรังงาน เมื่่�อสิวนยางพารัามื่้อายุมื่าก้ก้ว่า 36 เด่อน ผิู้ป่ลูก้รัายย่อยจะเป่ล้�ยนรัูป่แบบก้ารัเพาะป่ลูก้ไป่เป่็นก้ารัทุำก้ารัเก้ษตรัแบบอ่�นเพ่�อสิรั้างรัายได้ให้ก้ับ คุรัอบคุรััว 85 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย ระบบวนเกษตร (Agroforestry)คืือ การปลููกพืชืไม้อื่่ ้นร่่วมกัับยางพารา โดยใช้้เป็็นแหล่่งรายได้้เสริิมให้้ เกษตรกรและสร้า้งภูมิูคุ้้ิมกัันจากความเสี่่ยงของการผัันผวนของราคาน้ำำ��ยางในอนาคต และส่่งผลกระทบ เชิิงบวกต่่อสิ่่งแวดล้้อมหากเปรีียบเทีียบกัับสวนยางพาราเชิิงเดี่่ยว (ณััฐวััฒน์์ คลัังทรััพย์์, 2550) ระบบวนเกษตรสวนยางพารา (Rubber Agroforestry Systems) สามารถแบ่่งได้้เป็็น 5 ประเภท ดัังนี้้� (Somboonsuke and Shivakoti, 2001)

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 85 2. ระบบสวนยางพาราร�วมืข้้าว (Rubber-Rice Farming System) รัะบบก้ารัป่ลก้สิูวนยางพารัารั่วมื่ขี้าว สิามื่ารัถูแบ่ง เป่็น 2 รัูป่แบบด้วยก้ัน คุ่อ ป่ลูก้ขี้าวในรัะหว่าง ยางพารัาทุ้�ยังโตไมื่่สิมื่บูรัณ์ และก้ารัป่ลูก้ขี้าวแยก้ เป่็นสิ่วนในสิวนยางพารัา โดยอาศัยป่รัะสิบก้ารัณ์ และองคุ์คุวามื่รัู้ทุ้�สิ่บทุอดก้ันมื่าจาก้บรัรัพบุรัุษ ขี้าวทุ้�ใชสิ้ามื่ารัถูเป่็นพันธุ์ทุ้�ใหผิ้ลผิลิตสิูง หรั่อ พันธุ์ พ่�นเมื่่อง ผิลิตไว้ใช้ในคุรััวเรั่อนเพ่�อบรัิโภคุ 3. ระบบสวนยาวพาราร�วมืไมื้ผู้ล่ (RubberFruit tree Farming System) รัะบบสิวนยางพารัารั่วมื่ไมื่้ผิล เป่็นก้ารัป่ลูก้ ยางพารัาผิสิมื่รั่วมื่ก้ับก้ับไมื่้ผิลทุ้�มื่้คุุณคุ่าเศรัษฐก้ิจ ได้แก้่ ทุุเรั้ยน เงาะ ลองก้อง ขีนุน เป่็นต้น สิามื่ารัถู แบ่งเป่็น 2 รัปู่แบบ ได้แก้่ ป่ลกู้ไมื่ผิ้ลในแป่ลงเด้ยว ก้ับยางพารัา และก้ารัป่ลูก้ไมื่้ผิลรัะหว่างแถูวยาง พารัา เรั้ยก้ว่า ก้ารัป่ลูก้พ่ชแซมื่ยาง (Rubber Multi-Crop) โดยมื่้วัตถูุป่รัะสิงคุ์เพ่�อให้ได้ผิลผิลิต ทุั�งสิองทุางทุั�งผิลไมื่้และยางพารัาในเวลาเด้ยวก้ัน 4. ระบบสวนยางพาราร�วมืกับการเล่่�ยงสัตว์ (Rubber-Livestock Farming System) รัะบบสิวนยางพารัารั่วมื่ก้ับก้ารัเล้�ยงสิัตว์ โดย สิ่วนใหญ่เป่็นก้ารัเล้�ยงสิัตว์ในแป่ลงป่ลูก้ยางพารัา ทุ้�ยังไมื่่โตเต็มื่ทุ้� ชนิดขีองสิัตว์ ได้แก้่ วัว สิัตว์ป่ีก้ สิุก้รั แพะ และแก้ะ ขี้อก้ำจัดขีองสิวนยางพารัา รัะบบน้� คุ่อ ต้นทุุนทุางก้ารัผิลิตทุ้�สิูงและก้ารัขีาด แคุลนแรังงานในฟื้ารั์มื่และอาหารัสิัตว์ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 86 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 865 5. ระบบสวนยางพาราผู้สมืผู้สาน (Rubber-Integrated Farming System) รัะบบสิวนยางพารัาผิสิมื่ผิสิาน คุ่อ ก้ารัทุำสิวนยางพารัาทุ้�ผิสิมื่ผิสิานรัะบบสิวนยางพารัาทุ้�ก้ล่าวมื่า ขี้างต้นทุั�ง 4 เขี้าด้วยก้ัน มื่้ 4 รัูป่แบบ คุ่อ ยางพารัา-ผิลไมื่้-ป่ศุสิัตว์ ยางพารัา-ขี้าว-ป่ศุสิัตว์ ยางพารัาขี้าว-ผิลไมื่้ และยางพารัา-ผิลไมื่้-ป่ลา ระบบวนเกษตรสวนยาง (Rubber Agroforestry System) คุ่อ ก้ารัทุำสิวนยาง แบบยั�งย่นทุ้�มื่้ก้ารัใช้ป่รัะโยชน์ ทุ้�ดินอย่างต่อเน่�องและเก้ิด ป่รัะโยชน์สิูงสิุด เป่็นมื่ิตรัต่อ สิิ�งแวดล้อมื่ ให้มื่วลช้วภาพมื่าก้ มื่้ทุั�งก้ารัป่ลูก้พ่ชและก้ารัเล้�ยง สิัตว์ ซ้�งก้ารัเล่อก้พันธุ์พ่ชและ พันธุ์สิัตว์ในแต่ละพ่�นทุ้� ขี้�นอยู่ก้ับ คุวามื่ต้องก้ารัและสิภาพพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รัเป่็นหลก้ั เพ่�อสิรั้าง คุวา มื่ยั�งย่น ด้านเศรัษฐก้ิจ สิิ�งแวดล้อมื่ สิังคุมื่ และคุวามื่ มื่ั�นคุงทุางอาหารั (เยาวนัิจั กิตติ ธรกุล และคณัะ, 2562) 3.2 ระบบวนำเกิษตรสวนำยางยั�งย่นำจัากิเกิษตรกิรต้นำแบบ (Sustainable Rubber Agroforestry Systems: SNR Models) 87 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 87 เกษตรกรรมืยั�งยืน (Sustainable Agriculture) คุ่อ ก้ารัเก้ษตรัทุ้�อิงอยู่บนแนวคุิดแบบองคุ์รัวมื่ ซ้�งมื่องว่าทุุก้อย่างต้องอิงอาศัยซ้�งก้ันและก้ัน ต้อง สิรั้างสิมื่ดุลตามื่หลัก้ก้ารัพัฒนาแบบยั�งย่น 3 มื่ิติ ได้แก้่ คุวามื่ยั�งย่นด้านสิิ�งแวดล้อมื่ คุวามื่ยั�งย่นด้าน เศรัษฐก้ิจและคุวามื่ยั�งย่นทุางด้านสิังคุมื่ โดย หมื่ายถู้ง มื่้ก้ารัดำเนินก้ารัอย่างมื่้ป่รัะสิิทุธิภาพ ทุรััพยาก้รัธรัรัมื่ชาตติ้องได้รัับก้ารับำรัุงรััก้ษาใหด้ขี้ ้�น อย่างเหมื่าะสิมื่ รัวมื่ทุั�งสิามื่ารัถูสิรั้างรัายได้อย่าง พอเพ้ยงตามื่อัตภาพในสิภาพแวดล้อมื่ทุ้�ตนเอง อาศัยอย่างก้ลมื่ก้ล่น (ศนัยูส์ ่งเสริมและพััฒนัาพัลัง แผนัดู่นัิเชิงคุณัธรรม, 2551) ก้ารัทุำเก้ษตรัยั�งย่น คุ่อ รัูป่แบบและวิธ้ก้ารัทุำก้ารัเก้ษตรัทุ้�เน้นก้ารั ผิสิมื่ผิสิานและเก้่�อกู้ลรัะหว่างสิิ�งมื่้ช้วิตและ ก้ิจก้รัรัมื่ต่างๆ ในแป่ลงเก้ษตรั โดยให้ใก้ล้เคุ้ยงก้ับ ธรัรัมื่ชาติ (อ้นัุสรณั์ อุ้ณัโนั, 2546; ปราโมทุย์ แก้ววงศ์ศรี, 2551) เมื่่�อสิรัป่คุุวามื่เขี้าด้วยก้ัน ระบบวนเกษตรสวนยาง ยั�งยืน (Sustainable Rubber Agroforestry Systems) หมื่ายถู้ง ก้ารัทุำสิวนยางพารัา ทุ้มื่้ก้�ารั ป่ลูก้พ่ชหรั่อไมื่้อ่�นหรั่อรั่วมื่ก้ับก้ารัเล้�ยงสิัตว์ โดย ต้องสิรั้างสิมื่ดุล ใน 3 มื่ิติ ได้แก้่ ด้านสิิ�งแวดล้อมื่ ด้านเศรัษฐก้ิจและสิังคุมื่ ผิสิมื่ผิสิานรัะหว่างสิิ�งมื่้ ช้วิตและก้ิจก้รัรัมื่ต่าง ๆ ในสิวนยาง คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 88 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 885 ระบบวนเกษตรสวนยางยั�งยืน: เกษตรกรต้นแบบในป่ระเที่ศไที่ย (Sustainable Rubber Agroforestry Systems: SNR Models) ผิ่านมืุ่มื่มื่องจาก้ทุำงานรั่วมื่ก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และการจััดงานป่ระกวดต้นแบบสวนยางยั�นยืน (SNR Models Contest) คุรัั�งทุ้� 1 (พ.ศ. 2563) ณ คุณะวิทุยาศาสิตรั์ มื่หาวิทุยาลัยสิงขีลานคุรัินทุรั์ รั่วมื่ก้ับ โคุรังก้ารัสิวนยางยั�งย่น องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ป่รัะจำป่รัะเทุศไทุย ผิู้เขี้ารั่วมื่ก้ารั ป่รัะก้วดได้ผิ่านก้ารัแลก้เป่ล้�ยนเรั้ยนรัู้ และได้ให้นิยามื่สิวนยางยั�งย่นไว้ว่า สวนยางยั�งยืน คู่ือ “การที่ำสวนยางแล่้วอิ�มืกาย อิ�มืใจั เติมืเต็มืจัิตวิญญาณ สามืารถืส�งต�อส่� ล่่กหล่าน” • อิ�มืกาย คุ่อ ก้ารัทุำสิวนยางสิามื่ารัถูเล้�ยงป่าก้ทุ้องในคุรััวเรั่อนได้ • อิ�มืใจั คุ่อ มื่้คุวามื่สิุขีและคุวามื่ภาคุภูมื่ิใจวิถู้สิวนยางขีองตนเอง • เติมืเต็มืจัิตวิญญาณ คุ่อ ก้ารัเผิ่�อแผิ่สิิ�งด้ ๆ ทุั�งคุวามื่คุิดและทุัศนคุติเชิงบวก้ทุ้�เก้ิดจาก้ทุำสิวนยางสิู่ สิังคุมื่และสิิ�งแวดล้อมื่ สิอดคุล้องก้ับ สิัญญา สิัญญาวิวัฒน์ (2531) ทุ้�ก้ล่าวไว้ คุ่อ สิวนยางทุ้�เน้นก้ารั พ้�งพาตนเอง (Self-reliance) เพ่�อป่้องก้ันก้ารัเสิ้ยสิมื่ดุลทุ้�เก้ิดต่อชุมื่ชน 5 ป่รัะก้ารั ก้ารัพ้�งตนเองทุาง เทุคุโนโลย้ (Technology) ก้ารัพ้�งตนเองทุางเศรัษฐก้ิจ (Economic) ก้ารัพ้�งตนเองทุางทุรััพยาก้รั ธรัรัมื่ชาติ (Resources) ก้ารัพ้�งตนเองทุางจิตใจ (Moral) และพ้�งพาตนเองทุางสิังคุมื่ (Socio-Cultural) 89 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 89 เมื่่�อนำหลัก้ก้ารัด้านบนมื่าป่รัับใช้ สวนยางยั�งยืนในแบบฉบับข้องเกษตรกรต้นแบบ สิามื่ารัถูแบ่ง เป่็น 5 ป่รัะเภทุ ดังน ้� สวนยางเป่ี�ยมืส่ข้ (Happy Farmers) จุดหลก้ขีัองก้ารัทุำสิวนยางเป่ี�ยมื่สิขีุคุ่อ สิวนยางทุ้ก้�่อให้เก้ิดคุวามื่สิขีุ ทุุก้คุรัั�งทุ้�ได้เขี้าทุำก้ิจก้รัรัมื่ภายใน สิวน เป่็นแหล่งเติมื่เต็มื่พลังงานด้านบวก้ ก้ล่าวคุ่อ เป่็นสิวนยางทุ้�เน้นก้ารัพ้�งตนเองทุางจิตใจ (Moral) สวนยางไฮเที่คู่ (Smart Rubber Farmers) จุดหลัก้ขีองก้ารัทุำสิวนยางไฮเทุคุ คุ่อ สิวนยางทุ้�มื่้ก้ารันำเทุคุโนโลย้และภูมื่ิป่ัญญาทุ้องถูิ�นมื่าป่รัะยุก้ต์ ใช้ในก้ารัจัดก้ารัสิวน เพ่�อตอบสินองก้ิจก้รัรัมื่ต่างๆในสิวนยาง และอำนวยคุวามื่สิะดวก้ในก้ารับรัิหารั จัดก้ารัสิวน ก้ล่าวคุ่อ เป่็น สิวนยางทุ้�เน้นก้ารัพ้�งตนเองทุางเทุคุโนโลย้ (Technology) สวนยางมืั�งคู่ั�ง (Wealthy Farmers) จุดหลัก้ขีองก้ารัทุำสิวนยางมื่ั�งคุั�ง คุ่อ สิวนยางทุ้�ใช้ป่รัะโยชน์จาก้พ่�นดินในทุุก้ตารัางเมื่ตรัขีองสิวนเพ่�อ สิรั้างผิลสิัมื่ฤทุธิ�ทุางเศรัษฐก้ิจ ก้ล่าวคุ่อ สิวนยางพารัาทุ้�เน้นก้ารัพ้�งตนเองทุางเศรัษฐก้ิจ (Economic) สวนยางพอเพ่ยง (Self-Efficiency Farmers) จุดหลัก้ขีองสิวนยางพอเพ้ยง คุ่อ สิวนยางทุ้�พ้�งพาตนเองจาก้ผิลิตภัณฑ์์ภายในสิวนยาง เพ่�อใช้ในก้ารั ดำรังช้วิตและช่วยเหล่อผิู้อ่�น ก้ล่าวคุ่อ สิวนยางพารัาทุ้�เน้นก้ารัพ้�งตนเองทุางสิังคุมื่ (Socio-Cultural) สวนยางอิ�มืที่้อง (Farm-to-Fork Farmers) จุดหลัก้ขีองสิวนยางอิ�มื่ทุ้อง คุ่อ สิวนยางทุ้�สิวนยางทุ้�ใช้ทุรััพยาก้รัธรัรัมื่ชาติในสิวนยางเป่็นอาหารั บรัิโภคุ สิ่งเสิรัิมื่คุุณภาพชิวิตในคุรััวเรั่อนได้ตลอดป่ี ก้ล่าวคุ่อ สิวนยางพารัาทุ้�พ้�งตนเองทุางทุรััพยาก้รั ธรัรัมื่ชาติ (Resources) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 90 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 905 LOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนกลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGSustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนRLOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนกลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGSustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนRLOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนกลุ่มเกษตรกรที่ำ(NPFGSustainabiEMPOWERINSMALLHOLDกลุ่มผู้เก่�ยวข้องให้การสน่บสนุนRLOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรก(NIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บกลุ่มเกษตรก(NSustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บLOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรก(NIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บกลุ่มเกษตรก(NSustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บLOCAL TO GLOBAL พื้.ศ. 2545 พื้.ศ. พื้.ศ. 2560 2540 POWER OF SMALLHOLDERS เกิดการรวมกลุ่มต่�งสหกรณ์ภัายใต้ช่ื�อ “กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา” กลุ่มเกษตรก(NIMPOSSIBLE DREAM คุ่ณศตวรรษเกษตรกรสวนยางพื้ารา ได้เกิดค่วามฝัันอยากที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืน DOA ITAP TPQI PSU & KU เศรษฐกิจ สิ�งแวดล้อม ส่งค่มและ ว่ฒนธีรรม SustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บกลุ่มเกษตรก(NSustainabEMPOWERSMALLHOกลุ่มผู้เก่�ยวให้การสน่บ

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 91 CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond พื้.ศ. 2561 พื้.ศ. 2563 พื้.ศ. 256X LOCAL TO GLOBAL ม่เป้าหมายในการเป็นต้นแบบของเกษตรกร รายย่อย ที่ำสวนยางอย่างย่�งยืนและส่งต่อ ค่วามรู้ รวมที่่�งรูปแบบการจ่ดการที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืนสู่สากล RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร STEPWISE APPROACH กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา บรรลุเป้าหมายที่่�วางไว้อย่างเป็นข่�นตอน และกำล่งจะเข้าสู่มาตรฐาน FSCTM GAPGMP RAOT CO-op WWF RFD & DNP TPQI WWF-SR4SHFSCTM SUSTAINABLE CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond พื้.ศ. 2561 พื้.ศ. 2563 พื้.ศ. 256X LOCAL TO GLOBAL ม่เป้าหมายในการเป็นต้นแบบของเกษตรกร รายย่อย ที่ำสวนยางอย่างย่�งยืนและส่งต่อ ค่วามรู้ รวมที่่�งรูปแบบการจ่ดการที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืนสู่สากล RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร STEPWISE APPROACH กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา บรรลุเป้าหมายที่่�วางไว้อย่างเป็นข่�นตอน และกำล่งจะเข้าสู่มาตรฐาน FSCTM GAPGMP RAOT CO-op WWF RFD & DNP TPQI WWF-SR4SHFSCTM SUSTAINABLE CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร CHAMPION กรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา NPFG) ผ่านมาตรฐาน FSCTM bility and Beyond พื้.ศ. 2561 พื้.ศ. 2563 พื้.ศ. 256X LOCAL TO GLOBAL ม่เป้าหมายในการเป็นต้นแบบของเกษตรกร รายย่อย ที่ำสวนยางอย่างย่�งยืนและส่งต่อ ค่วามรู้ รวมที่่�งรูปแบบการจ่ดการที่ำสวนยาง อย่างย่�งยืนสู่สากล RING OLDERS วข้องที่่�งภัาค่ร่ฐและเอกช่น บสนุนกลุ่มเกษตรกร STEPWISE APPROACH กลุ่มเกษตรกรที่ำสวนบ้านนาปร่งพื้่ฒนา บรรลุเป้าหมายที่่�วางไว้อย่างเป็นข่�นตอน และกำล่งจะเข้าสู่มาตรฐาน FSCTM GAPGMP RAOT CO-op WWF RFD & DNP TPQI WWF-SR4SHFSCTM SUSTAINABLE

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 92593 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 92

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 93 หมวด ข กิารจััดกิารสวนำยางอย�างยั�งย่นำ สำหรับเกิษตรกิรรายย�อย ส่�กิารขอรับรองมาตรฐานำสากิล (FSC) Sustainable Rubber for Smallholders C&I to Forest Stewardship Council Certification (FSC) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 94 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

แรัก้เรัิ�มื่เมื่่�อได้พบก้ับเจ้าหน้าทุ้�ขีอง WWF-ป่รัะเทุศไทุย หรั่อน้องก้อล์ฟื้ (นวพล แก้้วก้สิิก้ิจ) ได้มื่า ทุำแบบสิำรัวจก้ับเก้ษตรัก้รัก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา เรั่�องก้ารัทุดสิอบเคุรั่�องมื่่อหรั่อ เก้ณฑ์์สิวนยางยั�งย่น ในช่วงป่ี พศ. 2560 หลังจาก้นั�นได้นำเก้ณฑ์์และตัวช ้� วัดก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่าง ยั�งย่น (SR4SH) มื่าทุดลองใช้ในสิวนขีองผิมื่เพ่�อเป่็นต้นแบบใหก้้ับสิมื่าชก้ขีิองก้ลุ่มื่ เมื่่�อผิมื่ป่รัับป่รัุงสิวน คุรับตามื่เก้ณฑ์์และตัวช ้� วัดก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น (SR4SH) หรั่อ เก้ณฑ์์หมื่้น้อย รัู้สิ้ก้ว่าเก้ณฑ์์ น ้� มื่ันไมื่่ยาก้เลย โดยมื่้คุวามื่ยั�งย่นทุั�ง 3 ด้าน คุ่อ ด้านสิังคุมื่ ด้านเศษฐก้ิจ และด้านสิิ�งแวดล้อมื่ ซ้�งมื่ันก้็ คุวรัจะเป่็นเช่นนั�น เพรัาะช้วิตคุวามื่เป่็นอยู่ขีองชาวสิวนยางไมื่่ไดขี้้�นอยู่ก้ับด้านเศรัษฐก้ิจเพ้ยงอย่างเด้ยว ต่อมื่าได้พบก้ับ คุุณสิุดารััตน์ ผิู้จัดก้ารัโคุรังก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ชัก้ชวนผิมื่ไป่ดูงานด้านก้ารั จัดก้ารัสิวนป่่าอย่างยั�งย่นโดยเก้ษตรัก้รัรัายย่อยทุ้�ป่รัะเทุศเว้ยดนามื่ โดยสิถูาบันเก้ษตรัก้รัทุ้�ป่รัะเทุศ เว้ยดนามื่ มื่้ก้ารัทุำมื่าตรัฐานสิวนป่่ายั�งย่น หรั่อ FSC รั่วมื่ก้ับ WWF-ป่รัะเทุศเว้ยดนามื่ ตอนนั�นผิมื่ไป่ ก้ับคุุณเฉลมื่ิด้วงคุรัฑ์ุซ้�งเป่็นรัองป่รัะธานขีองก้ลุ่มื่ ผิมื่ได้เรั้ยนรัู้หลายอย่างมื่าก้ เช่น ก้ารัจัดก้ารัสิวนทุ้ด้� และยั�งย่นเป่็นอย่างไรั ป่รัะก้อบก้ับก้ารัทุ้ผิู้�บรัิโภคุหันมื่าสินใจ สิินคุ้าทุ้มื่้คุ�วามื่รัับผิิดชอบต่อสิิ�งแวดล้อมื่ มื่าก้ขี้�น หลังจาก้ก้ลับมื่าในคุรัั�งนั�น ผิมื่ไดมื่้าพูดคุุยก้ับคุณะทุำงานขีองก้ลุ่มื่ ว่าเรัาอยาก้จะพัฒนาสิวนยาง ขีองสิมื่าชิก้ขีองเรัาไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล FSC แต่ยังติดเรั่�องเงินทุุนและองคุ์คุวามื่รัู้ผิมื่จ้งป่รั้ก้ษาก้ับ ผิู้จัดก้ารัโคุรังก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นว่าจะทุำอย่างไรัด้ หาก้ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัรัายย่อยตัวเลก้็ ๆ อย่างพวก้ผิมื่ อยาก้จะพัฒนาป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อไป่สิู่ก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSC จนไดขี้้อสิรัปุ่รั่วมื่ก้ันว่า ทุางองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล WWF-ป่รัะเทุศไทุย จะรั่วมื่เรั้ยนรัู้ก้ารัขีอก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน สิาก้ล FSC พรั้อมื่ก้ับสินับสินุนก้ลุ่มื่เก้ษตรัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา โดยมื่้ก้ารัพัฒนาจาก้ก้ารัเรั้ยนรัู้ เก้ณฑ์์สิวนยางยั�งย่น (SR4SH) ไป่สิู่ก้ารัอบรัมื่ พัฒนา เตรั้ยมื่ตัว รั่วมื่ก้ับทุ้�ป่รั้ก้ษา และเจ้าหน้าทุ้� WWF กิารจััดกิารสวนำยางอย�างยั�งย่นำสำหรับเกิษตรกิรรายย�อยสกิ่� ารขอรับรองมาตรฐานำสากิล (FSC) From the Sustainable Rubber for Smallholders C&I to Forest Stewardship Council Certification (FSC) ศตวรรษ จัันที่ร์ที่อง ป่รัะธานก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ตำบล คุลองก้วาง อำเภอ นาทุว้ จังหวัดสิงขีลา “เส้นำทางส่�มาตรฐานำสากิล FSC” 95 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 94

โดยมื่้คุวามื่ช่วยเหล่อจาก้หลาย ๆ ภาคุสิ่วน จนใน วันทุ้� 23 ตุลาคุมื่ พศ. 2563 ก้ลุ่มื่เก้ษตรัทุำสิวน บ้านนาป่รัังพัฒนา (NPFG) ได้รัับก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ล FSC อย่างเป่็นทุางก้ารั ซ้�งพวก้เรัา ทุุก้คุนมื่้คุวามื่ภาคุภูมื่ิใจในคุวามื่สิำเรั็จคุรัั�งน้�เป่็น อย่างยิ�ง (Certificate Code: BV-FM/COC-156893) ซ้�งในหมื่วดทุ้� 2 ขีองคุู่มื่่อน้� จะได้อธิบาย เจาะล้ก้ถู้งก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ล FSC โดยอาศัยป่รัะสิบก้ารัณ์จรัิง จาก้ก้ารัทุำสิวนยางยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐาน และตัว ช ้� วัดต่าง ๆ ขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รััง พัฒนา โดยเก้ษตรัก้รัทุุก้ทุ่านสิามื่ารัถูป่รัับใช้ได้ตามื่ คุวามื่เหมื่าะสิมื่ในแต่ละพ่�นทุ้�และบรัิบทุขีอง แต่ละก้ลุ่มื่ และหวังว่าจะเก้ิดก้ารัแลก้เป่ล้�ยนก้ันใน อนาคุต เพ่�อพัฒนาศก้ัยภาพขีองเก้ษตรัก้รัรัายย่อย สิู่รัะดับสิาก้ลต่อไป่ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 96 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 95

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 965 บทท่� 1 FSCTM คำ่ออะไร และกิารพื่ัฒนำา FSC-National Forest Stewardship Standard (NFSS) ในำประเทศไทย ผิู้เรั้ยบเรั้ยง: ดร. ป่รัศน่ย์ ที่ิพย์รักษา ผิู้ป่รัะสิานงานโคุรังก้ารั FSC สิำหรัับอนุภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ผิู้แทุน FSC ป่รัะเทุศไทุย 1.1 FSC คำ่ออะไร Forest Stewardship Council: FSC เป่็นอัก้ษรั ภาษาอังก้ฤษสิามื่ 3 ตัว ย่อมื่าจาก้คุำว่า The Forest Stewardship Council® (FSC™) FSC มื่้สิถูานภาพ เป่็นองคุก้รั์ ไมื่่แสิวงหาก้ำไรัรัะดับสิาก้ล (a global not-for-profit organization) ได้รัับก้ารัจัดตั�งขี้�น ในป่ี พ.ศ. 2537 (1994) พันธก้ิจขีองก้ารัจัดตั�งองคุก้รั์ FSC คุ่อ หยุดก้ารัทุำลายป่่า องคุก้รัมื่้คุ ์วามื่มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างรัับผิิดชอบ (responsible forest management) ทุั�วโลก้ FSC เป่็นหน่วยงานพัฒนามื่าตรัฐานและรัะบบ ก้ารัให้ก้ารัรัับรัองไมื่้และผิลิตภัณฑ์์ไมื่้ (scheme owner) โดยทุ้�ก้รัะบวนก้ารัขีอรัับก้ารัรัับรัอง มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่มื่้าตรัฐานขีอง FSC เป่็น ภาคุสิมื่ัคุรัใจ ซ้�งเป่็นก้ารัรัับป่รัะก้ันว่าไมื่้และ ผิลิตภัณฑ์์ทุ้�ไมื่่ใช่เน่�อไมื่้ทุ้�ได้จาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวน ป่่าทุ้�เป่็นมื่ิตรัก้ับสิิ�งแวดล้อมื่ เอ่�อป่รัะโยชนต์ ่อสิังคุมื่ และเก้ิดคุวามื่ยั�งย่นทุางเศรัษฐก้ิจรัะบบมื่าตรัฐาน ขีอง FSC เป่็นรัะบบทุ้�ได้รัับก้ารัพัฒนาขี้�นเพ่�อให้ มื่ั�นใจไดว้่าผิลิตภัณฑ์์ทุ้�ได้รัับก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐานน้� มื่าจาก้ป่่าไมื่้ป่่าไมื่้ทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัและเก้็บเก้้�ยว อย่างรัับผิิดชอบ 97 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย

องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 97 ถู้งแมื่้ว่า FSC เป่็นเจ้าขีองมื่าตรัฐานดังก้ล่าว ก้รัะบวนก้ารัดำเนินก้ารัป่รัะเมื่ินเพ่�อตรัวจให้ก้ารั รัับรัองมื่าตรัฐานแก้่ผิู้ขีอก้ารัรัับรัอง แต่ FSC ไมื่่ใช่ หน่วยงานดำเนินก้ารัตรัวจและออก้ใบรัับรัอง มื่าตรัฐาน FSC ก้รัะบวนก้ารัตรัวจป่รัะเมื่ินและออก้ ใบรัับรัองมื่าตรัฐาน FSC จะดำเนินก้ารัโดยหน่วยให้ ก้ารัรัับรัอง (FSC Accredited Certified Body หรั่อ CBs) หน่วยงานทุ้�เรั้ยก้ว่า Assurance Services International หรั่อ ASI เป่็นหน่วยงานทุ้�ดูแลและ รัับรัองคุุณภาพในก้ารัดำเนินงานขีอง CBs เพ่�อทุำให้ เก้ิดคุวามื่มื่ั�นใจว่า CBs มื่้ก้ารัดำเนินก้ารัตรัวจใหก้้ารั รัับรัองและออก้ใบรัับรัองมื่าตรัฐาน FSC เป่็นไป่อย่าง ไมื่่มื่้ขี้อผิิดพลาด มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ทุ้�พัฒนาโดย FSC ได้ รัับก้ารัยอมื่รัับจาก้ ENGOs (environmental nongovernmental organization) ให้เป่็นมื่าตรัฐาน ในสิาก้ลในทุางป่่าไมื่้ ผิลิตภัณฑ์์ทุ้�ได้รัับก้ารัรัับรัองจาก้ FSC และมื่้ฉลาก้ FSC ติดอยู่ แสิดงให้เห็นถู้งผิู้ ป่รัะก้อบก้ารัทุางธุรัก้ิจและผิู้บรัิโภคุทุ้�แสิดงคุวามื่ รัับผิิดชอบ และเป่็นทุางเล่อก้ตามื่หลก้ัจรัิยธรัรัมื่ทุาง ก้ารัตลาด FSC สิรั้างคุวามื่สิำเรั็จโดยก้ารัเขี้ารั่วมื่ในตลาด รัะดับใหญ่ เพ่�อทุำให้เก้ิดผิลก้รัะทุบทุ้�แทุ้จรัิงในก้ารั อนุรััก้ษสิ์ ัตว์ป่่า ป่ก้ป่้องดินและคุุณภาพน�ำ ก้ารับรัรัเทุา ภาวะโลก้รั้อนและทุำให้ช้วิตขีองผิู้ป่ฏิิบัติงานและ ชมืุ่ชนมื่้คุวามื่เป่็นอยู่ทุ้ด้ขี� ้�น FSC จ้งใช้แนวทุางดังก้ล่าว ทุำให้ป่่าไมื่้เป่็นขีองทุุก้คุน (Forest For All) คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 98 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)

จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 985 1.2 ประเภัทและขอบข�ายในำกิารขอกิารรับรองมาตรฐานำ FSC ( FSC certifications) FSC จัดทุำมื่าตรัฐาน 3 ป่รัะเภทุ ทุ้�คุรัอบคุลุมื่ก้ารัดำเนินก้ิจก้รัรัมื่ตลอดห่วงโซ่ก้ารัผิลิตขีองไมื่้ดังน้� 1. Forest Management certification (มืาตรฐานรับรองการจััดการป่่าไมื้อย�างยั�งยืน) FSC จัดทุำมื่าตรัฐานรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่น (Forest Management หรั่อ FM) เพ่�อรัับรัองให้ก้ับ เจ้าขีองสิวนป่่าหรั่อผิู้จัดก้ารั สิวนป่่า ทุ้คุ�วามื่ป่รัะสิงคุ์จะแสิดงใหผิู้ซ่ ้ �อไมื่้จาก้สิวน ได้ทุรัาบและมื่ั�นใจได้ว่าก้ารัดำเนินก้ารัด้านก้ารั จัดก้ารัสิวนป่่าขีองเจ้าขีองหรั่อผิู้จัดก้ารัสิวน สิรั้างป่รัะโยชน์ให้ก้ับสิังคุมื่ ก้ารัดำเนินก้ารัจัดก้ารั สิวนป่่าแสิดงให้เห็นถู้งก้ารัมื่้ทุัศนคุติทุ้�ด้ต่อ สิิ�งแวดล้อมื่และได้รัับผิลตอบแทุนทุางเศรัษฐก้ิจ ทุ้�สิามื่ารัถูอยู่รัอดได้ ใบรัับรัองมื่าตรัฐาน FSC-FM (FM certificate) จะออก้ให้ก้ับผิู้จัดก้ารัสิวนหรั่อ เจ้าขีองสิวนป่่าทุ้�มื่้ก้ารัดำเนินก้ารัจัดก้ารัทุ้�เป่็นไป่ อย่างสิอดคุล้องก้ับขี้อก้ำหนดขีองหลัก้ก้ารัและ เก้ณฑ์์ขี้อก้ำหนดขีอง FSC (FSC Principles and Criteria) ภายใต้ก้ารัรัับรัองขีองก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างย่นดังก้ล่าว ยังมื่้ทุางเล่อก้หรั่อรัูป่แบบขีอง ก้ารัขีอรัับรัองสิำหรัับผิู้ขีอก้ารัรัับรัองทุ้�เป่็น เจ้าขีองหรั่อเป่็นผิู้จัดก้ารัสิวนป่่าขีนาดเล็ก้ มื่้ก้ารั ดำเนินก้ารัจัดก้ารัป่่าและเก้็บเก้้�ยวผิลผิลิตแบบไมื่่ เขีมื่ขีั ้ �น (small, low intensity) และรัวมื่ไป่ถู้งก้ารั จัดก้ารัป่่าในรัูป่แบบขีองป่่าชุมื่ชน (community forest operations) 2. Chain of Custody certification (มืาตรฐานรับรองการจััดการห�วงโซื้�ผู้ล่ิตภััณฑ์์) FSC จัดทุำมื่าตรัฐานรัับรัองก้ารัจัดก้ารัห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ (Chain of Custody หรั่อ CoC) เพ่�อ ทุำให้มื่ั�นใจได้ว่าผิลิตภัณฑ์์ทุ้�ได้รัับเคุรั่�องหมื่าย จาก้ FSC ทุุก้อย่างล้วนได้มื่าจาก้สิวนป่่าทุ้�ได้รัับ ก้ารัรัับรัองจาก้ FSC มื่าตรัฐานก้ารัรัับรัองดังก้ล่าว จะมื่้ก้ารัติดตามื่แหล่งทุ้�มื่าขีองไมื่้ทุ้�ได้รัับก้ารั รัับรัองจาก้ FSC อย่างเขี้มื่งวด นับตั�งแต่สิวนป่่าทุ้� ได้รัับก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน ไป่จนก้รัะทุั�งผิลิตภัณฑ์์ นั�นได้ถููก้แป่รัรัูป่เพ่�อจำหน่ายหรั่อสิ่งต่อ มื่าตรัฐานรัับรัอง CoC น้� ได้ถููก้พัฒนาขี้�นเพ่�อบรัษิทุั ทุ้�เป่็นผิู้แป่รัรัปู่ หรั่อคุ้าสิินคุ้าทุ้�เป่็นสิินคุ้าจาก้สิวนป่่า (เน่�อไมื่้และผิลิตภัณฑ์์ทุ้�ไมื่่ใช่เน่�อไมื่้) ทุ้�มื่้คุวามื่ ป่รัะสิงคุ์จะแสิดงให้ลูก้คุ้าหรั่อผิู้ซ่�อขีองบรัิษัทุได้ ทุรัาบว่าบรัิษัทุดังก้ล่าวมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบในก้ารั จัดหาและใช้วัสิดุทุ้�นำมื่าใช้ในก้ารัผิลิต มื่าตรัฐาน ก้ารัรัับรัองน้�จะเพิ�มื่คุวามื่เขี้มื่แขี็งในด้านนโยบาย ก้ารัจัดซ่�อขีองบรัษิทุั และในขีณะเด้ยวก้ันก้ย็ังเป่็น ก้ารัสิรั้างคุวามื่พ้งพอใจ (คุวามื่พ้งพอใจขีองสิังคุมื่ หรั่อ คุวามื่พ้งพอใจสิ่วนตัว) ทุ้สิ�อดคุล้องก้ับเก้ณฑ์์ ก้ำหนดขีอง FSC 99 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 1. Forest Management certification (มาตรฐานรัับรองการจััดการป่่าไม้้อย่่างยั่่งยืืน) FSC จััดทำำ�มาตรฐานรัับรองการจััดการป่่าไม้้ อย่่างยั่่งยืืน (Forest Management หรืือ FM) เพื่่อรัับรองให้้กัับ เจ้้าของสวนป่่าหรืือผู้้จััดการ สวนป่่า ที่่มีีความประสงค์์จะแสดงให้้ผู้้ซื้้�อไม้้ จากสวนได้้ทราบและมั่่นใจได้ว่้า่การดำำ�เนิินการด้า้น การจััดการสวนป่่าของเจ้้าของหรืือผู้้จััดการสวน สร้้างประโยชน์์ให้้กัับสัังคม การดำำ�เนิินการจััดการ สวนป่่าแสดงให้้เห็็นถึึงการมีีทััศนคติิที่่ดีีต่่อ สิ่่งแวดล้้อมและได้้รัับผลตอบแทนทางเศรษฐกิิจ ที่่สามารถอยู่่รอดได้้ ใบรัับรองมาตรฐาน FSC-FM (FM certificate) จะออกให้้กัับผู้้จััดการสวนหรืือ เจ้้าของสวนป่่าที่่มีีการดำำ�เนิินการจััดการที่่เป็็นไป อย่่างสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของหลัักการและ เกณฑ์์ข้้อกำำ�หนดของ FSC (FSC Principles and Criteria) ภายใต้้การรัับรองของการรัับรองการจััดการป่่าไม้้ อย่า่งยั่่งยืืนดัังกล่า่ว ยัังมีีทางเลืือกหรืือรููปแบบของ การขอรัับรองสำำ�หรัับผู้้ขอการรัับรองที่่เป็็นเจ้า้ของ หรืือเป็็นผู้้จััดการสวนป่า่ขนาดเล็็ก มีีการดำำ�เนิินการ จััดการป่่าและเก็็บเกี่่ยวผลผลิิตแบบไม่่เข้้มข้้น (small, low intensity) และรวมไปถึงกึารจััดการ ป่า่ ในรููปแบบของป่าชุุ่มชน (community forest operations)