องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 149 ชนิดพันธุ์ทุ้�เก้ิดขี้�นในทุ้ทุ้� �แตก้ต่างจาก้พ่�นทุ้ก้�ารัแพรัก้รั่ะจาย ตามื่ธรัรัมื่ชาติ ชนิดพันธุ์ต่างถูิ�นบางชนิดแพรั่รัะบาดจน ก้ลายเป่็นรัก้รัุ าน (invasive alien species) โดยชนิดพันธุ์ นั�นคุุก้คุามื่รัะบบนิเวศ แหล่งทุ้�อยู่อาศัย หรั่อชนิดพันธุ์ อ่�น ๆ มื่้หลายป่ัจจัยทุ้มื่้ผิ�ลเก้่�อหนุนให้ชนิดพันธุ์ต่างถูิ�นตั�ง รัก้รัาก้และรัุก้รัานในทุ้�สิุด (อ้้างอ้ิง: สถาบัันับััณัฑิิต วิทุยาศาสตร์และเทุคโนัโลยีไทุย สวทุช. http://www.sesa10.go.th/e-learning/biology/ contents/7result/result06.html) สิ่วนเช่�อมื่ต่อรัะหว่างพ่�นดินและแหล่งน�ำซ้�งรัวมื่ถู้ง พ่ชพันธุ์ในนั�นด้วย พ่�นทุ้�ซ้�งอยู่รัะหว่างพ่�นทุ้�อนุรััก้ษ์และพ่�นทุ้� (สิวนยาง) ซ้�ง มื่้ก้ารัใช้ป่รัะโยชน์ทุ้�เสิ้�ยงต่อเสิถู้ยรัภาพขีองพ่�นทุ้�อนุรััก้ษ์ สิามื่ารัถูเอ่�ออำนวยป่รัะโยชน์อย่างยั�งย่นต่อพ่�นทุ้� ขี้างเคุ้ยง ทุั�งทุางตรังและทุางอ้อมื่ ทุั�งทุางด้านช้ววทุิยาและ ทุางสิังคุมื่ (อ้้างอ้ิง: https://dict.longdo.com/search/ Buffer%20zone) พ่�นทุ้�ทุ้�ถููก้ก้ันไว้เพ่�อรััก้ษาสิิ�งมื่้ช้วิต ถูิ�นอาศัย รัะบบนิเวศ ลัก้ษณะทุางธรัรัมื่ชาติ หรั่อคุุณคุ่าจำเพาะขีองพ่�นทุ้�นั�น เพรัาะว่ามื่้มืู่ลคุ่าทุางวัฒนธรัรัมื่หรั่อสิิ�งแวดล้อมื่ตามื่ ธรัรัมื่ชาติ หรั่อเพ่�อจุดป่รัะสิงคุ์ในก้ารัตรัวจวัดหรั่อวจิัยโดย อาจมื่้ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารัจัดก้ารัได้ (อ้้างอ้ิง: FSC-STD-01-001 V5-0) ชนิดพันธุ์ทุ้�เก้ิดขี้�น (ทุั�งในอด้ตและป่ัจจบุ ัน) มื่้ก้ารัก้รัะจาย ตัวตามื่ธรัรัมื่ชาติ (คุรัอบคุรัองพ่�นทุ้�โดยทุ้�ไมื่มื่้ก้่ารัแทุรัก้แซง ทุางตรังหรั่อทุางอ้อมื่โดยมื่นุษย์) (อ้้างอ้ิง: Convention on Biological Diversity (CBD). Invasive Alien Species Programme) พ่ชต่างถูิ�นรัุก้รัาน พ่�นทุ้�รัิมื่ฝึั�งน�ำ พ่�นทุ้�แนวก้ันชน พ่�นทุ้�เพ่�อก้ารัอนุรััก้ษ์และ พ่�นทุ้�เพ่�อก้ารัคุุ้มื่คุรัอง พันธุ์พ่�นเมื่่อง 21. 22. 23. 24. 25. หมืายเล่ข้ คู่ำศัพที่์คู่ำอธีิบายภัาษาไที่ย คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 150 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)
จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 1505 ก้ารัซ่อมื่แซมื่คุวามื่เสิ้ยหายทุ้�เก้ิดขี้�นก้ับสิิ�งแวดล้อมื่ อันเน่�องมื่าจาก้ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารัจัดก้ารัหรั่อสิาเหตอุ ่�น ๆ โดย ไมื่่ได้หมื่ายถู้งก้ารัทุำให้รัะบบนิเวศก้ลับสิู่สิภาพก้่อน ป่รัะวตัิศาสิตรั์ ก้่อนอุตสิาหก้รัรัมื่ หรั่อสิภาพในสิมื่ัยโบรัาณ ใด ๆ (อ้้างอ้ิง: FSC-STD-01-001 V5-0) ตัวบ่งช้�หรั่อคุำเต่อน ถู้งผิลก้รัะทุบเชิงลบหรั่อคุวามื่เสิ้ยหาย ทุ้�อาจเก้ิดขี้�น เคุรั่อขี่ายโยงใยอันเป่็นพลวัต รัะหว่างพ่ช สิัตว์ สิิ�งมื่้ช้วิต ขีนาดเล็ก้ และสิิ�งทุ้�ไมื่่มื่้ช้วิต ทุ้�มื่้ป่ฏิิก้ิรัิยาต่อก้ันเป่็นหน้�ง หน่วยก้ารัทุำหน้าทุ้ขี�องรัะบบ (อ้้างอ้ิง: Convention on Biological Diversity 1992, Article 2) "สิภาพทุ้�เป่็นธรัรัมื่ชาติมื่าก้ขี้�น" "รัะบบนิเวศป่รัะจำถูิ�น" เพ่�อสิำหรัับจัดก้ารัพ่�นทุ้�ให้ฟื้้�นฟืู้สิิ�งมื่้ช้วิตป่รัะจำถูิ�นและ ทุ้�เก้้�ยวขี้อง เพ่�อให้เก้ิดก้ารัสิรั้างรัะบบนิเวศทุ้�เหมื่าะสิมื่ สิำหรัับพ่�นทุ้�ทุ้องถูิ�น พ่�นทุ้�ป่่าไมื่้ทุ้�เก้ิดขี้�นจาก้ก้ารัป่ลูก้ ก้ารัเพาะ ไมื่่ว่าจะเป่็น ชนิดพันธุ์ทุ้องถูิ�น (native species) หรั่อชนิดรัุก้รัาน (alien species) โดยมื่าก้มื่ัก้ป่รัะก้อบด้วยไมื่้ชนิดเด้ยว หรั่อไมื่่ก้้�ชนิด โดยมื่้รัะยะช่องว่าง (spacing) และอายุทุ้� เทุ่าก้ัน ไมื่่มื่้คุุณสิมื่บัติ ลัก้ษณะขีองป่่าธรัรัมื่ชาติ วัตถูุหรั่อก้ารัเตรั้ยมื่ก้ารัใด ทุ้�ถููก้นำมื่าเตรั้ยมื่หรั่อใช้ในก้ารั ป่้องก้ันพ่ช ไมื่้ หรั่อสิ่วนอ่�นขีองผิลิตภัณฑ์์จาก้พ่ช ศัตรัพู่ช เพ่�อคุวบคุุมื่ศัตรัพู่ชหรั่อลดอันตรัายจาก้ศัตรัพู่ช ทุั�งนรั ้� วมื่ ถู้งสิารัก้ำจัดแมื่ลง สิัตว์ก้ัดแทุะ เห็บไรั หอยทุาก้ตัวอ่อน ดก้ัแด้ เช่�อรัา และวัชพ่ช (อ้้างอ้ิง: FSC-POL-30-001 FSC Pesticides Policy (2005) สิิทุธิทุ้�เก้ิดจาก้ก้ารัก้รัะทุำตามื่จารั้ตอย่างต่อเน่�องเป่็น เวลานาน (อ้้างอ้ิง: FSC-STD-01-001 V4-0) ฟื้้�นฟืู้ ภัยคุุก้คุามื่ รัะบบนิเวศ รัะบบนิเวศป่รัะจำถูิ�น สิวนป่่า สิารัก้ำจัดศัตรัูพ่ช สิิทุธิตามื่จารั้ตป่รัะเพณ้ 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. หมืายเล่ข้ คู่ำศัพที่์คู่ำอธีิบายภัาษาไที่ย 151 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย
องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 151 สิายพันธุ์ทุ้�ไมื่่ป่ก้ติหรั่อไมื่่คุ่อยพบเจอแต่ยังไมื่่จำแนก้ เป่็นชนิดทุ้�ถููก้คุุก้คุามื่ เป่็นสิายพันธุ์ทุ้�อาศัยอยู่ในพ่�นทุ้�เฉพาะ หรั่อก้รัะจายตัวอย่างเบาบางในพ่�นทุ้�ใหญ่ เทุ้ยบเทุ่าก้ับ สิิ�งมื่้ช้วิตทุ้�เก้่อบอยู่ในขี่ายเสิ้�ยงต่อก้ารัสิูญพันธุ์ (Near Threatened) ขีอง IUCN (2001) รัวมื่ถู้งสิายพันธุ์ทุ้�ใก้ล้ หรั่อมื่้แนวโน้มื่ทุ้�จะถููก้คุุก้คุามื่ในอนาคุต (อ้้างอ้ิง: IUCN. (2001). IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. IUCN Species Survival Commission. IUCN. Gland, Switzerland and Cambridge, UK) สิิ�งมื่้ช้วิตตามื่คุำนิยามื่ขีอง IUCN (2001) ทุ้�เก้่อบอยู่ในขี่าย ใก้ลก้้ารัสิูญพันธุ์ Vulnerable (VU), ใก้ลก้้ารัสิูญพันธุ์ (EN) หรั่อมื่้คุวามื่เสิ้�ยงขีั�นวิก้ฤติต่อก้ารัสิูญพันธุ์ Critically Endangered (CR) และยังมื่้คุวามื่เสิ้�ยงสิูงมื่าก้ทุ้�จะสิูญพันธุ์ จาก้ธรัรัมื่ชาติ (อ้้างอ้ิง: Based on IUCN. (2001). IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. IUCN Species Survival Commission. IUCN. Gland, Switzerland and Cambridge, UK.) ลำห้วย ลำคุลอง ลำธารั แมื่่น�ำ สิรัะน�ำ และทุะเลสิาบ ทุั�งทุ้�เป่็นแบบชั�วคุรัาว ตามื่ฤดูก้าล และถูาวรั แหล่งน�ำ รัวมื่ถู้งพ่�นทุ้�รัิมื่ฝึั�งน�ำหรั่อพ่�นทุ้�ชุ่มื่น�ำทุะเลสิาบ มื่าบ (Swamp) พรัุ และน�ำพุ หรั่อแหล่งน�ำสิาธารัณะ เป่็นองคุ์ก้รัทุ้�ไมื่่แสิวงหาผิลก้ำไรัเก้ิดขี้�นจาก้คุวามื่รั่วมื่มื่่อ ขีองก้ลุ่มื่ต่าง ๆ จาก้ทุั�วโลก้ เป่็นหน่วยงานจัดทุำรัะบบก้ารั ใหก้้ารัรัับรัองไมื่้และผิลิตภัณฑ์์ไมื่้ภาคุสิมื่คุรัั ใจ ซ้�งเป่็นก้ารั รัับป่รัะก้ันว่าไมื่้และผิลิตภัณฑ์์ไมื่้ทุ้�ได้ มื่าจาก้ก้ารัจัดก้ารั สิวนป่่าทุ้�เป่็นมื่ิตรัก้ับสิิ�งแวดล้อมื่ เอ่�อป่รัะโยชน์ต่อสิังคุมื่ และเก้ิดคุวามื่ยั�งย่นทุางเศรัษฐก้ิจ (อ้้างอ้ิง: FSC-STD-01- 001 V5-2 EN) สิิ�งมื่้ช้วิตหายาก้ สิิ�งมื่้ช้วิตทุ้�มื่้คุวามื่เสิ้�ยง ต่อก้ารัสิูญพันธุ์ แหล่งน�ำ หรั่อ ทุางน�ำ Forest Stewardship Council: FSC 33. 34. 35. 36. หมืายเล่ข้ คู่ำศัพที่์คู่ำอธีิบายภัาษาไที่ย คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 152 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)
จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 1525 Forest Stewardship Council. (2004). FSC INTERNATIONAL STANDARD: FSC PRINCIPLES AND CRITERIA FOR FOREST STEWARDSHIP. FSC-STD-01-001 (version 4-0) EN. Forest Stewardship Council. (2004). FSC STANDARD SLIMF ELIGIBILITY CRITERIA. FSC-STD-01-003 (Version 1-0) EN Forest Stewardship Council. (2015). FSC INTERNATIONAL STANDARD: FSC PRINCIPLES AND CRITERIA FOR FOREST STEWARDSHIP. FSC-STD-01-001 (version 5-2) EN. International Labour Organization. (1998). Safety and health in forestry work: An ILO code of practice Geneva. Retrieved December 17, 2019, from https://www.ilo. org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---safework/documents/ normativeinstrument/wcms_107793.pdf Somboonsuke, B and P., Cherdchom,.2000. Socio-Economic Adjustment of Small holding Rubber-Based Farming System: A Case Study in Southern Region Thailand. Kasetsart. J (Soc. Sci) 21 (2): 158-177 World Health Organization. (2019). Healthy environments for healthier populations: Why do they matter, and what can we do?. (WHO/CED/PHE/DO/19.01). License: CC BYNC-SA 3.0 IGO. ก้รัมื่คุวบคุุมื่มื่ลพิษ. (2547). คู่่�มืือการตรวจัสอบคู่่ณภัาพสิ�งแวดล่้อมือย�างง�าย; คู่่ณภัาพน�ำ. (หน้า 6). คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://infofile.pcd.go.th/water/inspect_water.pdf ก้รัมื่คุวบคุุมื่มื่ลพิษ. (2548). แนวป่ฏิิบตัิที่่�ด่ด้านการป่้องกันแล่ะล่ดมืล่พิษอ่ตสาหกรรมืยางแผู้�นรมืคู่วัน. ก้รัมื่ป่่าไมื่้. (2553). หนังสิ่อก้รัมื่ป่่าไมื่้ ด่วนทุ้�สิุด ทุสิ 1602.4/8037 ลงวันทุ้� 11 มื่ิถูุนายน 2553 เรั่�อง การดำเนินการตามืมืติคู่ณะรัฐมืนตร่ 25 มืิถื่นายน 2553 เพื�อพิจัารณาแก้ไข้ป่ัญหาเก่�ยวกับ พระราชบัญญัติป่่าไมื้ พ่ที่ธีศักราช แล่ะส�งเสริมือ่ตสาหกรรมืแป่รร่ป่ไมื้ยางพารา. ก้รัมื่อุทุยานแห่งชาติ สิัตว์ป่่า และพันธุ์พ่ช. (2562). แนวกันไฟ. คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.dnp.go.th/forestfire/FIRESCIENCE/lesson%204/lesson4_2.htm ก้ฤษดา สิังขี์สิิงห์. (2548). การป่ระเมืินป่รมืิาณ ไมื้ยางพาราเพื�อก้าหนดราคู่า. น.สิ.พ. ก้สิิก้รั ป่ทุ้ี� 78 ฉบับทุ้� 2 มื่้นาคุมื่ - เมื่ษายน 2548. เอกสูารอ้างอิง 153 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย
องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 153 ณัฐวัฒน์ คุลังทุรััพย์. 2550. เอกสารป่ระกอบการฝึกอบรมืเกษตร การป่ล่่กป่่าเศรษฐกจัิ. สิวนป่่าทุ่ากุ้่มื่ องคุ์ก้ารัอุสิาหก้รัรัมื่ป่่าไมื่้. ป่รัะเสิรัิฐ ศรั้ไพโรัจน์. (2538). เที่คู่นิคู่ที่างเคู่มื่. สิำนัก้พิมื่พ์ป่รัะก้ายพรั้ก้. (หน้า 22-24). ป่รัาโมื่ทุย์ แก้้ววงศ์ศรั้. 2548. เอกสารป่ระกอบการสอนวิชาหล่ักวนเกษตร. คุณะทุรััพยาก้รัธรัรัมื่ชาติ มื่หาวิทุยาลัยสิงขีลานคุรัินทุรั์ สิงขีลา. ป่รั้ดิ�เป่รัมื่ ทุัศนกุ้ล. หล่ักป่ฏิิบตัิในสวนยางมืาตรฐาน GAP ส่�การผู้ล่ิตยางแผู้�นรมืคู่วันเกรดพร่เมื่�ยมื มืาตรฐาน GMP. https://www.rubber.co.th/ewt_dl_link.php?nid=6992&filename=index พรัะรัาชบัญญัติคุวบคุุมื่ยาง พ.ศ. 2542. (2542). คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.fio.co.th/south/law/5/51.pdf พรัะรัาชบัญญัติคุุ้มื่คุรัองแรังงาน (ฉบับทุ้� 7) พ.ศ. 2562. (2562). คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/A/043/T_0021.PDF มื่หาวิทุยาลัยบูรัพา. (2560). การจััดการข้ยะแล่ะสารเคู่มื่. คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.lib.buu.ac.th/webqa/?page_id=167 เยาวนิจ ก้ิตติธรักุ้ล และคุณะ. 2562. เอกสารเผู้ยแพร� ป่ระโยชน์สวนยางพาราแบบวนเกษตร (จััดพมืพิ ์ คู่รั�งที่่� 5). สิถูาบันทุรััพยาก้รัทุะเลและชายฝึั�ง. มื่หาวิทุยาลัยสิงขีลานคุรัินทุรั์. ศูนย์สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาพลังแผิ่นดินเชิงคุุณธรัรัมื่. 2551. การเกษตร เกษตรวิถื่ธีรรมื วิถื่ไที่ย. ก้รัุงเทุพมื่หานาคุรั: เชน ป่รัิ�น. สิถูาบันก้ารัแพทุยฉ์กุ้เฉินแห่งชาติ. (2553). ช่ดป่ฐมืพยาบาล่เบื�องต้น สิ�งจัำเป่็นยามืเดินที่าง. คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ https://www2.niems.go.th/th/View/ContentDetails.aspx? CateId=112&ContentId=25560418094225698&Page=0 สิถูาบันวิจัยยาง ก้รัมื่วิชาก้ารัเก้ษตรั. (2556). รายงานผู้ล่การวิจััยเรื�องเต็มื ป่ระจัำป่ี 2555; สำรวจั แล่ะวิเคู่ราะห์ป่ริมืาณไมื้ยางพารา ในภัาคู่ตะวันออกเฉ่ยงเหนือตอนล่�าง Explores and Analyze Para Rubber Woods Quantity in Lower Northeastern. หน้า 123 – 138 สิัญญา สิัญญาวิวัฒน์. 2531. การพึ�งตนเองที่างเศรษฐกิจัข้องสังคู่มืชนบที่ไที่ย: ป่ัจัจััยที่างสังคู่มื แล่ะวัฒนธีรรมื. วารัสิารัสิังคุมื่ศาสิตรั์ 25 : 72-91. สิถูาบันวิจัยยาง. 2556. คู่่�มืือคู่ำแนะนำการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนข้องสถืาบันวิจััยยาง ก้รัมื่ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 154 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)
จาก้ก้ารัทุ้�ได้รั่วมื่งานก้ับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย และได้รั่วมื่รัับรัู้ ก้ารัพัฒนา คุู่มื่่อก้ารัจัดก้ารัสิวนยางพารัาอย่างยั�งย่นสิำหรัับ เก้ษตรัก้รัรัายย่อยเพ่�อมืุ่่งสิู่มื่าตรัฐานสิาก้ล (FSCTM) เล่มื่น้� ซ้�ง อ่านและเขี้าใจง่าย เมื่่�อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางอ่านคุู่มื่่อเล่มื่น้�จบ จะสิามื่ารัถูเตรั้ยมื่คุวามื่พรั้อมื่ในก้ารัเขี้าสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ลได้อย่างไมื่่ยาก้เก้ินไป่ จาก้แนวคุิดก้ารัจัดทุำรัะบบก้ารัรัับรัองก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ อย่างยั�งย่นทุ้�มืุ่่งเน้นถู้งคุวามื่รัับผิิดชอบต่อสิมื่ดุลทุั�ง 3 ด้าน ได้แก้่ “เศรัษฐก้ิจ สิังคุมื่ และสิิ�งแวดล้อมื่” จ้งได้มื่้ก้ารัสิรั้างมื่าตรัฐาน ด้านก้ารัรัับรัองน ้� ขี้�น ทุ้�เรั้ยก้ว่า FSC-ก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้ยั�งย่น (FSC-FM) ป่ัจจุบันก้ารัสิ่งออก้ผิลิตภัณฑ์์ยางพารัาขีองป่รัะเทุศไทุย ไมื่่ว่าจะเป่็นไมื่้ยางพารัา เฟื้อรั์นิเจอรั์ เช่�อเพลิง ช้วมื่วล และผิลิตภัณฑ์์อ่�น ๆ จาก้ยางพารัาทุ้สิ�่งขีายต่างป่รัะเทุศ ป่รัะสิบป่ัญหาถููก้ก้ดรัาคุา โดยมื่้ ขี้ออ้างว่าผิลิตภัณฑ์์ดังก้ล่าว ไมื่่มื่้หลัก้ฐานทุ้�ย่นยันว่าผิลิตจาก้สิวนยางพารัาทุ้�มื่้ก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง อย่างยั�งย่นตามื่ขีอบเขีตขีองก้ารัรัับรัองตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล ซ้�งดูเหมื่่อนจะเป่็นเง่�อนไขีในก้ารัก้้ดก้ัน ทุางก้ารัคุ้า และนำมื่าใช้ก้ับทุุก้ป่รัะเทุศผิู้ป่ลูก้ยางพารัา ซ้�งขีณะน้�หลายป่รัะเทุศได้ดำเนินก้ารัเพ่�อ พัฒนารัะบบก้ารัจัดก้ารัสิวนยางเพ่�อมืุ่่งไป่สิู่มื่าตรัฐานสิาก้ลไป่แล้ว ป่รัะเทุศไทุยเองก้็ต้องรั้บก้ำหนด มื่าตรัก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ก้ารัทุำสิวนยางขีองเก้ษตรัก้รัให้เป่็นไป่ตามื่มื่าตรัฐานก้ารัจัดก้ารัป่่าไมื่้อย่างยั�งย่น ตามื่หลัก้สิาก้ล ก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เป่็นหน่วยงานหลัก้ทุ้�ต้องรัับผิิดชอบตามื่พรัะรัาชบัญญัติก้ารัยางแห่ง ป่รัะเทุศไทุย พ.ศ. 2558 โดยก้ารันำงบป่รัะมื่าณจาก้ก้องทุุนพัฒนายางพารัา ตามื่มื่าตรัา 49 (3) เพ่�อ สิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อยสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น ซ้�งได้ดำเนินก้ารัมื่าตั�งแต่ป่ี พ.ศ. 2562 และมื่้ก้ารัต่อยอดพัฒนาองคุ์คุวามื่รัู้ขีองเจ้าหน้าทุ้�รั่วมื่ก้ับภาคุสิ่วนอ่�น ๆ มื่าตลอด สิุดทุ้ายน้� ขีอขีอบพรัะคุุณโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัก้รัรัายย่อย (WWF-SR4SH) และคุณะทุำงานทุ้�ได้จัดทุำคุู่มื่่อน ้� ขี้�นมื่า นับว่าเป่็นป่รัะโยชน์อย่างยิ�งสิำหรัับเก้ษตรัก้รั ชาวสิวนยาง และขีอใหคุ้ณะผิู้จัดทุำคุู่มื่่อทุุก้ทุ่าน จงป่รัะสิบคุวามื่สิำเรั็จบรัรัลวุัตถูป่รัุะสิงคุ์และเป่้าหมื่าย ขีองคุู่มื่่อเล่มื่น ้� สิุรัชัย บุญวรัรัโณ ผิู้อำนวยก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เขีตภาคุใต้ตอนล่าง คำำนำิยม องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWF ป่ระเที่ศไที่ย 1545 วิชาก้ารัเก้ษตรั. ก้รัะทุรัวงเก้ษตรัและสิหก้รัณ์ ป่ี2556 สิำนก้ังานนโยบายและแผินทุรััพยาก้รัธรัรัมื่ชาติและสิิ�งแวดล้อมื่. (2562). คู่วามืหล่ากหล่ายที่างช่วภัาพ. คุ้นเมื่่�อ 23 มื่้นาคุมื่ 2563, จาก้ http://www.onep.go.th /คุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ/ สิำนก้ังานพัฒนาก้ารัวจิัยก้ารัเก้ษตรั (องคุก้รัมื่์ หาชน). (2546). การกร่ดยาง.คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.arda.or.th/kasetinfo/south/para/controller/01-08.php สิำนก้ังานพัฒนาก้ารัวจิัยก้ารัเก้ษตรั (องคุก้รัมื่์ หาชน). (2546). การด่แล่รักษา.คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.arda.or.th/kasetinfo/south/para/controller/01-04-05.php สิำนัก้งานพัฒนาก้ารัวิจัยก้ารัเก้ษตรั (องคุ์ก้รัมื่หาชน). (2546). พันธี่์ยางที่่�แนะนำให้ป่ล่่ก. คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ http://www.arda.or.th/kasetinfo/south/para/controller/ 01-02-03.php อัจฉรัา ก้องตา. (2557). มืล่พิษที่างอากาศ. คุ้นเมื่่�อ 17 ธันวาคุมื่ 2562, จาก้ https://sites.google.com/site/aundodee/e/sukhphaphkhuxxari องคุก้์ารัแรังงานรัะหว่างป่รัะเทุศ (ILO). (2541). คู่วามืป่ล่อดภััยแล่ะอาช่วอนามืัย สำหรับงานป่่าไมื้ (ฉบับแป่ล่): ป่ระมืวล่หล่ักป่ฏิิบัติข้ององคู่์การแรงงานระหว�างป่ระเที่ศ (ILO) กร่งเจัน่วา. สิํานัก้งานแรังงานรัะหว่างป่รัะเทุศ. ป่รัะมื่วลหลัก้ป่ฏิิบัติ. คุวามื่ป่ลอดภัยทุางวิชาช้พ. อาช้วอนามื่ัยทุางวิชาช้พ. ก้ารัป่่าไมื่้, 13.04.2 ISBN 92-2-110826-0 อนสิรัณุ์ อุณโน. 2546. ข้บวนการเกษรกรรมืยั�งยืนในสังคู่มืไที่ย. นนทุบรัุ้: ฝึ่ายสินับสินุนและป่รัะสิาน งานวิจัย มืู่ลนิธิเก้ษตรัก้รัรัมื่ยั�งย่น (ป่รัะเทุศไทุย) 155 องคู่์การกองที่่นสัตว์ป่่าโล่กสากล่ สำนักงานป่ระเที่ศไที่ย WWFป่ระเที่ศไที่ยสถาบัันวิิจััยยาง. 2556 คู่่มืือแนะนำำ�การจััดการสวนยางอย่่างยั่่งยืืนของสถาบัันวิิจััยยาง กรมวิิชาการเกษตร. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์์ ปีี 2556
องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง (WWFGMP) ดำเนินงานด้านก้ารัอนุรััก้ษ์ และก้ารัฟื้้�นฟืู้รัะบบนิเวศน์ สิ่งเสิรัิมื่ก้ารัใช้ทุรััพยาก้รัอย่างยั�งย่น และสิ่งเสิรัิมื่ก้ิจก้รัรัมื่ก้ารั ป่รัับตัวเพ่�อตอบสินองต่อก้ารัเป่ล้�ยนแป่ลงสิภาพภูมื่ิอาก้าศ โดย ก้ารัยับยั�งก้ารัตัดไมื่้ทุำลายป่่าในภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีงนั�นเป่็น ภารัก้ิจหน้�ง ซ้�งองคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) มืุ่่งทุ้�จะ สิ่งเสิรัิมื่ให้ภาคุสิ่วนป่่าไมื่้ ได้เก้ิดนวัตก้รัรัมื่ใหมื่่ๆ ทุ้�จะเพิ�มื่คุุณคุ่า และ สิวสิดั ิภาพขีองทุั�งป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่าป่ลก้ทุู้มื่้� โดยก้ารั สิ่งเสิรัิมื่และพัฒนาให้เก้ิดก้ารัจัดก้ารัป่่าธรัรัมื่ชาติและสิวนป่่า ตามื่มื่าตรัฐานสิาก้ล โดยก้ารัป่รัับป่รัุงก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าในพ่�นทุ้� ขีองเก้ษตรัก้รั และก้ารัสิ่งเสิรัิมื่ให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซ่ ผิลิตภัณฑ์์ และเมื่่�อทุุก้สิิ�งป่รัะก้อบก้ัน จะสิรั้างให้เก้ิดป่รัะโยชนสิ์ูงสิุด ด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ เก้ิดผิลิตผิลจาก้ก้ารัจัดก้ารัสิวนป่่าทุ้�เหมื่าะสิมื่ และได้ช่�นชมื่คุวามื่งดงามื่และน่าเคุารัพขีองวัฒนธรัรัมื่ ทุ้องถูิ�นทุ้�หล่อเล้�ยงชุมื่ชนและโลก้ใบน ้� ยางพารัาในป่รัะเทุศไทุย นับเป่็นชนิดพรัรัณไมื่ทุ้้ มื่้�บทุบาทุต่อห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ยางพารัาในรัะดับโลก้ อย่างมื่าก้ ซ้�งหล่อเล้�ยงช้วิตชาวสิวนยางนับล้านและเป่็นพ่ชเศรัษฐก้ิจหลัก้ขีองป่รัะเทุศไทุย ดังนั�น ก้ารัสิ่งเสิรัมื่จิ ัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่น และก้ารัสิ่งเสิรัมื่ิให้เก้ิดคุวามื่ยั�งย่นตลอดห่วงโซผิล่ ิตภัณฑ์์ถู่อเป่็น สิิ�งสิำคุัญทุ้�องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล (WWF) ในป่รัะเทุศไทุย และภมืู่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง ได้ดำเนินงาน มื่าเป่็นรัะยะเวลาก้ว่า 4 ป่ี ทุ้ผิ�่านมื่า ผิ่านโคุรังก้ารัก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นสิำหรัับเก้ษตรัรัายย่อย (WWF-SR4SH) โดยก้ารัสินับสินุน ก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนาใหพ้ ัฒนาก้ารัจัดก้ารัสิวนยาง มืุ่่งสิู่คุวามื่ยั�งย่นและมื่้คุวามื่รัับผิิดชอบต่อธุรัก้ิจ จาก้ก้ารัพัฒนาและต่อยอด ทุำใหก้ลุ่มื่ ้เก้ษตรัก้รัทุำสิวนบ้านนาป่รัังพัฒนา ก้ลายเป่็นก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รั สิวนยางก้ลุ่มื่แรัก้ทุ้ผิ�่านก้ารัรัับรัองมื่าตรัฐาน FSCTM ภายใตก้้ารัจัดก้ารัแบบก้ลุ่มื่ องคุก้์ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่า โลก้สิาก้ล (WWF) มื่้คุวามื่ยินด้และป่ลาบป่ล่มื่ก้�ับคุวามื่สิำเรั็จขีองก้ลุ่มื่เก้ษตรัก้รัทุำสิวนนาป่รัังพัฒนา และนับเป่็นก้้าวแรัก้ขีองก้ารัก้้าวไป่สิู่คุวามื่ยั�งย่น โดยมื่้คุวามื่มืุ่่งมื่ั�นและคุวามื่พยายามื่ขีองเก้ษตรัก้รั รัายย่อย ทุ้�จะอนุรััก้ษสิ์วนยางขีองตนและสิ่งต่อคุวามื่ยั�งย่นน้�ไป่ยังลกู้หลาน เรัามืุ่่งหวังว่าจาก้จุดเรัิมื่ต�้นน ้� จะเป่็นตัวอย่างและต้นแบบให้ก้ับหลายๆ ภาคุสิ่วนทุ้�เก้้�ยวขี้อง และนำไป่สิู่ก้ารัพัฒนาศัก้ยภาพในก้ารั จัดก้ารัสิวนยางรั่วมื่ก้ัน และสิามื่ารัถูขียายผิลได้ทุั�วป่รัะเทุศ สิุดทุ้ายน้�เรัาหวังว่าคุู่มื่่อเลมื่น่ ้� ซ้�งเก้็บเก้้�ยวมื่าจาก้ป่รัะสิบก้ารัณ์ตรังขีองก้ารัทุำงานจรัิง จะมื่้ป่รัะโยชน์ ต่อเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางรัายย่อย ในก้ารัมืุ่่งสิู่ก้ารัจัดก้ารัสิวนยางอย่างยั�งย่นและก้้าวสิู่ก้ารัรัับรัองตามื่ มื่าตรัฐานสิาก้ลในอนาคุต แทุมื่ เล เว้ยต, ผิู้จัดก้ารัแผินก้ป่่าไมื่้ องคุ์ก้ารัก้องทุุนสิัตว์ป่่าโลก้สิาก้ล ภูมื่ิภาคุลุ่มื่น�ำโขีง คำำนำิยม คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 4 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM) 155 • ก้ารัขี้�นทุะเบ้ยนเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยาง http://www.raot.co.th/ewt_news.php?nid=3650 • ก้ารัดูแลตัวเองเพ่�อป่้องก้ันสิารัเคุมื่้ทุางก้ารัเก้ษตรั https://reqw.kku.ac.th/book60_2/book2.pdf • ก้ารัป่รัะเมื่ินผิลก้รัะทุบด้านคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ https://drive.google.com/file/d/1g_k3YqMSVdRI11E8NBcRV-1_qvWckV6n/view?fb clid=IwAR0-w_Y5nNQDLz-5NL9vi9E6efDG4bAar7TR945mvtzgkEAJjAoX_AyXEXE • คุำขีอแก้้ไขี/ยก้เลิก้ ขี้อมืู่ลทุะเบ้ยนเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยางและสิถูาบันเก้ษตรัก้รัชาวสิวนยาง http://www.raot.co.th/article_attach/form_cancel_data_farmer.pdf • คุู่มื่่อก้ารัตรัวจสิอบคุุณภาพสิิ�งแวดล้อมื่อย่างง่าย http://infofile.pcd.go.th/water/inspect_water.pdf • ทุะเบ้ยนชนิดพันธุ์พ่ชต่างถูิ�น - ก้ารัก้รัะจายขีองพ่ชต่างถูิ�นรัก้รัุานบางชนิดในพ่�นทุ้คุุ้มื่คุรั�อง ก้รัณ้ศ้ก้ษา: อทุุยานแห่งชาติป่่าหินงามื่ จังหวัดชัยภูมื่ิ - บัญช้รัายก้ารัชนิดพันธุ์ต่างถูิ�นทุ้�รัุก้รัานอย่างรั้ายแรังขีองโลก้ 100 ชนิด http://www.iucngisd.org/gisd/100_worst.php - มื่าตรัก้ารัป่้องก้ัน คุวบคุุมื่ และก้ำจัด ชนิดพันธุ์ต่างถูิ�น ขีองสิำนก้ังานนโยบายและแผินทุรััพยาก้รั ธรัรัมื่ชาติและสิิ�งแวดล้อมื่ พ.ศ. 2561 http://chm-thai.onep.go.th/chm/alien/ias/doc/define.pdf - มื่าตรัก้ารัป่้องก้ัน คุวบคุุมื่ และก้ำจัดชนิดพันธุ์ต่างถูิ�น ขีองสิำนก้ังานนโยบายและแผินทุรััพยาก้รั ธรัรัมื่ชาติและสิิ�งแวดล้อมื่ พ.ศ. 2552 https://www4.fisheries.go.th/local/pic_activities/201907011102451_pic.pdf - รัายงานก้ารัป่รัะชมื่วุันสิาก้ลแห่งคุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพ “คุวามื่หลาก้หลายทุางช้วภาพและ ก้ารัจัดก้ารัชนิดพันธุ์ต่างถูิ�นทุ้�รัุก้รัาน - รัายงานก้ารัป่รัะชุมื่วิชาก้ารั เรั่�องชนิดพันธุ์ต่างถูิ�นในป่รัะเทุศไทุย • ป่รัะก้าศคุณะก้รัรัมื่ก้ารัก้ารัยางแห่งป่รัะเทุศไทุย เรั่�องหลก้ัเก้ณฑ์์ วธ้ก้ิารั และเง่�อนไขีก้ารัขี้�นทุะเบ้ยน เก้ษตรัก้รัชาวสิวนยาง พ.ศ. ๒๕๕๘ https://www.cpd.go.th/cpdth2560/images/rubber1.pdf • ปุ่�ยใช้เองตามื่คุ่าวิเคุรัาะห์ขีองดินหรั่อ ปุ่�ยเชิงผิสิมื่ http://www.servicelink.doae.go.th/webpage/book%20PDF/soil/s005.pdf • พรัะรัาชบัญญัติป่่าไมื่้ (ฉบับทุ้� ๘) พ.ศ. ๒๕๖๒ http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/A/050/T_0106.PDF • พรัะรัาชบัญญัติป่่าไมื่้ พ.ศ. ๒๔๘๔ http://kromchol.rid.go.th/person/main/images/low_rid_pdf/006.pdf แห้ลู่งข้อมีลููเพัิมี�เตมีิ คู่่�มืือการจััดการสวนยางอย�างยั�งยืนสำหรับเกษตรกรรายย�อย 156 เพื�อมื่�งส่�มืาตรฐานการจััดการป่่าไมื้ยั�งยืน (FSCTM)