manual_drugs

ใบกิจิ กรรม อวสานเซลล์แ์ มน
ให้้นัักเรีียนบอกเหตุุผลของการซื้้�อสิินค้้าในชีีวิิตประจำ�ำ วััน พร้้อมยกตััวอย่่างสิินค้้าที่่�นัักเรีียนซื้�อเป็็น
ประจำ�ำ จำำ�นวน 2 ชนิดิ พร้้อมบอกความจำำ�เป็น็ ของสิ่ง� ของชนิิดนั้้น�

ชื่�อ........................................................สกุุล....................................................เลขที่�่ ............ชั้�น..............


Be Smart Say No To Drugs 133

ใบความรู้ 1
ค่านิยมของวัยรุ่น

1.คา่ นิยมของวัยรุ่นไทยในป�จจบุ ัน
1.1 แฟช�นั การแตง่ ตวั ของวยั รุ่น
ป�จจุบนั นี�มกี ารนําวัฒนธรรมต่างๆของชาวต่างชาติเข้ามาเป�นอยา่ ง ตอ่ เน�อื ง ซ�งึ เรียกได้วา่

น�นั จะเป�นส่วนหน�งึ ทท�ี าํ ใหว้ ยั ร่นุ ในป�จจุบนั นี�มที ศั นคติ ต่าง ๆ ที�เปลยี� นไปอีกดว้ ยเชน่ กัน ซ�งึ นนั� ก็ทําให้
วัยรุน่ มคี า่ นยิ มทเ�ี ปลยี� นไปจากเดิมอกี ดว้ ย ไมว่ ่าจะเป�นคา่ นยิ มในการแตง่ ตวั ของวัยรนุ่ ไทย ท�ีทุกวันนีม� ี
การเลียนแบบต่างประเทศมาก ซ�งึ วัยร่นุ จะมีการแตง่ ตัวที�ไมเ่ หมอื นเดิมด้วยการท�ีมแี ฟชั�นใหมๆ่
เกิดข�นึ เรอื� ยๆนัน� เอง ซ�ึงอาจจะเป�นการทว�ี ัยรนุ่ ไดเ้ สพเอาค่านยิ มอย่างประเทศเกาหลีเขา้ มามากกว่า
เดมิ ก็ได้ และกย็ ังมอี กี หลายประเทศด้วยกัน วยั รนุ่ น�ันเป�นวยั ทม�ี ีความคิดแปลกใหม่ และไมส่ นใจ
ความคดิ ของคนอืน� คดิ ว่าความคิดของตนเองนัน� เป�นใหญแ่ ละกถ็ กู อย่เู สมอเป�นส่วนใหญ่ จึงเป�น
วยั ทก�ี ล้าคิด กลา้ ทาํ กล้าแสดงออกใน ดา้ นต่าง ๆ ด้วย

1.2 การทานผักของวยั รนุ่
ป�จจบุ นั นี�วยั ร่นุ ได้มกี ารเปล�ยี นคา่ นิยมตา่ งๆ ใหม่ๆ อยูเ่ สมอ อีกทง�ั ยังมคี วามคดิ ทีม� น�ั ใจและ
เป�นของตัวเองมากข�นึ เชน่ การทานอาหารของวยั รนุ่ กม็ คี ่านยิ มท�เี ปลี�ยนไปดว้ ยเชน่ กัน ซ�งึ การทาน
อาหารของวัยรนุ่ ที�มีการเปลย�ี นไปน�ันกอ็ ย่างเชน่ มกี ารนงั� ทาน อาหารตามร้านท�ีมคี นเยอะ เพื�อเป�นการ
อวดกัน วัยรนุ่ กย็ ังหนั ไปบริโภคแตอ่ าหารทไี� ม่มปี ระโยชน์มากข�นึ อกี ทง�ั ยงั มีการทานหรอื ดม�ื พวก
อาหารท�ไี ม่ดีตอ่ สุขภาพดว้ ย อยา่ งเชน่ การดม�ื สุรา ของมึนเมาต่างๆท�เี ป�นส่วนท�ีกอ่ ใหร้ ่างกายเกิดความ
เส�ือมโทรมไดง้ ่าย
2. สาเหตุที�ส่งผลใหค้ ่านยิ มของวัยรนุ่ เปลยี� นไปจากสมยั ก่อน
2.1 ชอบทดลอง

วยั รนุ่ เป�นวัยท�ีอยากรู้ – อยากเห็น โดยป�จจุบันมีสิ�งยั�วยตุ า่ งๆ ที�เป�นแรงผลกั ดันให้
วยั รุ่นแสดงออกถงึ ความต้องการมเี พศสัมพันธก์ นั มากข�นึ ไม่ว่าจะเป�น แผ่นซีดลี ามก หนังสือการ์ตนู
อปุ กรณ์เสริมเพื�อเพิ�มความสนกุ ระหวา่ งรว่ มเพศกันมากข�นึ ซ�ึงป�จจบุ ันสิ�งตา่ งๆเหลา่ น�ี ก็หาซ�ือได้ง่าย
ข�ึนและเป�นสิ�งกระตนุ้ ใหว้ ยั รนุ่ อยากมเี พศสัมพันธ์กันมากข�นึ ทง�ั ที�สังคมไทยในสมยั ก่อน ไม่คอ่ ยจะ
ยอมรบั กับสิ�งตา่ งๆเหลา่ นี� แต่ในป�จจุบนั กลายเป�นเรือ� งปกติธรรมดาไปเสียแลว้ สําหรับสังคมไทย

2.2 การออดออ้ น
ทนต่อแรงออดอ้อนของอีกฝา� ยไมไ่ หว บางคนอาจจะอา้ งมาเพื�อพิสูจนร์ ักแท้ทม�ี ตี อ่ กันบา้ ง

หรอื ว่าถา้ ไม่ยอมก็แสดงวา่ ไม่รักกนั จริง ทาํ ใหอ้ กี ฝา� ย (ซ�ึงมกั จะเป�นผหู้ ญงิ ) ทนต่อคําออดอ้อนของ
อีกฝา� ยหน�ึงไมไ่ หว หรือการออดออ้ นในเทศกาลตา่ งๆ เชน่ พิสูจนก์ ันในเทศกาลแหง่ ความรัก

2.3 แฟชัน�
การได้เสียกันในป�จจบุ นั ถอื วา่ เป�นไปตามกระแสของแฟชัน� กลา่ วคอื หากคนรกั คใู่ ดเป�น

แฟนกนั มา นาน แลว้ ไม่มีอะไรกนั ถอื วา่ เชย หรือบางคู่ถา้ ฝา� ยหญิงไม่ยอมตกเป�นของฝา� ยชาย ถงึ ขน�ั
เลกิ กันก็มี เพราะหาว่าไม่รกั กนั จรงิ “คาํ ก็อา้ งวา่ ไมร่ ัก สองคํากอ็ า้ งว่าไมร่ ัก สุดทา้ ยกย็ อมมันเสียเลย”

2.4 ความรสู้ ึกเป�นเจา้ ของซ�งึ กันและกัน
การมีเพศสัมพันธ์กนั น�นั เหมอื นกบั การไดส้ ัมผสั เรอื นร่างของอีกฝา� ยหน�งึ ไดส้ ัมผสั

ร่างกายของกนั และกัน ทําให้ต่างฝา� ยตา่ งมคี วามร้สู ึกวา่ เป�นของกนั และกนั
2.5 ความรู้สึกว่าตนเองมคี ่าต่ออกี ฝา� ยหน�ึง
การร้จู ักและคบหากนั จนถงึ ขั�นทเ�ี รยี กว่า “ แฟน ” นั�น หลายคใู่ ช้ระยะเวลาส�ัน – ยาว

ทแ�ี ตกต่างกนั แน่นอนว่าเกือบรอ้ ยเปอรเ์ ซน็ ต์ของคูร่ กั จบลงท�กี ารมเี พศสัมพันธ์กันซ�ึงทําใหอ้ กี ฝา� ยรู้สึก
วา่ ตนเป�นทตี� อ้ งการหรอื มีค่าสําหรบั อกี ฝา� ยหน�งึ

2.6 สัญชาตญาณของการสืบพันธุ์
วัยรุ่นเมอ�ื ถงึ วยั จะมีแรงผลักดันจากฮอร์โมนภายในรา่ งกาย ให้แสดงออกถึงความตอ้ งการ
ของการมีเพศสัมพันธ์ โดยการแสดงออกของแตล่ ะคนจะแตกตา่ งกนั ออกไป

ทีม่ า www.canva.com
ที่มา : http://nanasatun.blogspot.com/2013/01/blog-post.html?m=1

134 รู้�ค้ ิดิ รู้ท้� ััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

ใบความรู้้�ที่�่

2

การใช้ย้ าในทางที่ผ่� ิิด
การใช้้ยาในทางที่่�ผิิด หมายถึึง การนำำ�ยารัักษาโรคมาใช้้โดยไม่่มีีจุุดมุ่่�งหมายทางการแพทย์์
แต่่มุ่ง่� หวังั เพื่่อ� ตอบสนองความต้้องการบางอย่่าง เช่่น การกระตุ้น� ประสาทเพื่่อ� ให้้ร่่างกายมีีการตื่่น� ตัวั
อยู่่�เสมอ การใช้้เพื่่�อความสนุุกสนาน การทำำ�ให้้เกิิดความเคลิิบเคลิ้้�ม การหลบหนีีจากความกดดััน
ของสัังคม เป็็นต้้น ซึ่่�งทำ�ำ ให้้เกิิดอัันตรายต่่อร่่างกาย และจิิตใจของผู้�ใช้้ยา ปััจจุุบัันเด็็ก และเยาวชน
มีีการนำำ�ยารัักษาโรคหลายชนิิดมาใช้้ในทางที่�่ผิิด ซึ่่�งก่่อให้้เกิิดผลกระทบต่่อร่่างกาย และจิิตใจ
โดยยาที่�่เด็็ก และเยาวชนมัักจะนำ�ำ มาใช้้ในทางที่�่ผิิด ได้้แก่่ ยาแก้้ไอผสมโคเดอีีน ยาแก้้ไอเดกซ์์โทร
เมทอร์แ์ ฟน ยาโรฮิบิ นอล ยามิดิ าโซแลม หรือื ยาโดมิคิ ุ่ม�่ ยาอัลั ปราโซแลม ยาไดอาซีีแพม ยาทรามาดอล
ยาโปรเมทธาซีีน เป็็นต้้น

ยาแก้้ไอผสมโคเดอีนี ยาแก้้ไอ เดกซ์์โทรเมทอร์แ์ ฟน ยาโรฮิบิ นอล

ยามิิดาโซแลม หรืือยาโดมิิคุ่�ม ยาอััลปราโซแลม ยาไดอาซีีแพม

ยาไนเมตาซีีแพม ยาทรามาดอล ยาโปรเมทธาซีีน

ที่ม�่ า คู่่�มืือการดาเนิินงานด้้านการป้อ้ งกัันและแก้้ไขปััญหายาเสพติดิ สาหรัับอาสาสมัคั รสาธารณสุุขกรุุงเทพมหานคร

Be Smart Say No To Drugs 135

ใบความรู้ 3
แนวทางการตอบคําถามในการสนทนา

ผลกระทบตอ่ รา่ งกาย

- มีกลนิ� ปาก ลมหายใจมกี ลิน� เหม็น
- โรคมะเร็งปอด และมะเร็งในส่วนต่างๆ ของรา่ งกาย เชน่ กลอ่ งเสียง ลาํ คอ หลอดอาหาร
และกระเพาะป� สสาวะ
- โรคเส้นเลอื ดหัวใจตบี และโรคหวั ใจขาดเลือด มีความเสี�ยงตอ่ การเกดิ อาการ หวั ใจวาย
- โรคหลอดเลอื ดสมอง หลอดเลอื ดส่วนอ�ืนๆ ตีบตัน และหลอดเลือดใหญท่ รวงอก และชอ่ งทอ้ งโปง� พอง
- โรคถุงลมโปง� พอง โรคหลอดลม อักเสบเร�ือรัง

ความเส�ียงทเ�ี กิดข�นึ

ทําใหก้ ารสร้างสัมพันธภาพกับบุคคลอนื� บกพรอ่ ง ไมม่ เี พื�อน แยกตัว ไมเ่ ขา้ สังคม
และเป�นทีร� ังเกียจของบคุ คลใน สังคม เน�ืองจากการสูบบหุ ร�ีมีผลเสีย ตอ่ สุขภาพและจิตใจของบุคคล
ที�อยู่ ใกลเ้ คยี งอีกทงั� ยงั เป�นการ สิ�นเปลืองเงนิ และเวลาในการแสวงหา บหุ รีม� าสูบอีกดว้ ย รวมทั�งเป�น
จุดเรมิ� ต้นของการใช้สารเสพตดิ ชนดิ อนื�

ท่มี า www.canva.com

136 รู้�ค้ ิิด รู้้�ทันั ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

ใบความรู้ 3

แนวทางการตอบคําถามในการสนทนา
เครอื� งดื�มแอลกอฮอล์

(สุรา, เบียร์, ไวน์,)

ผลกระทบต่อร่างกาย

- กดจิตใตส้ ํานึกทีค� วบคุมตนเอง ทําใหไ้ ม่สามารถยับยงั� ตนเองได้
- ดืม� ในปรมิ าณมากแอลกอฮอลจ์ ะกดสมองทาํ ใหเ้ สียการทรงตวั
พูดไม่ชดั หมดสติ ถ้าบริโภคต่อเน�ืองเป�นระยะเวลานานจะทาํ ให้
เกิดการเสพติดทัง� ทางรา่ งกายและจิตใจ
- เป�นโรคพิษสุราเรื�อรัง ทําลายตับและสมอง สติป�ญญาเส�ือม
จติ ใจผิดปกติ กระเพาะอาหารอักเสบ ร่างกายซูบผอม และเป�น
โรคตบั แขง็ ได้

ความเสี�ยงท�ีเกิดข�นึ

- อารมณ์ดรุ า้ ย,พูดมาก,ทะเลาะวิวาท
- เกิดอบุ ัติเหตุ
- สูญเสียครอบครัวหรือคนที�รกั
- ทําใหส้ ังคมไมป่ ลอดภัยนําไปสู่การทาํ ร้ายร่างกาย หรอื สูญเสียทรพั ยส์ ิน
- อารมณ์ช�ัววูบ ขาดสติทํารา้ ยร่างกายผูอ้ นื� ปลน้ จี�ชิงทรพั ย์ หรอื รา้ ยแรง
ท�สี ุดคือการข่มขนื และทาํ รา้ ยร่างกายผอู้ น�ื
- เครอ�ื งด�ืมแอลกอฮอลน์ ําไปสู้การม�วั สุ่ม และใช้ยาเสพตดิ

การใชย้ าในทางที�ผิด
ผลกระทบต่อร่างกาย
ความเสี�ยงท�ีเกิดข�นึ
- ส่งผลกระทบตอ่ สมองอย่างถาวร สมองเปล�ยี นแปลงได้โดยไม่สามารถ
ตา้ นทานความอยากสัมผสั อาการเมายาทีค� ุณเสพเข้าไป
- มนึ งง เสียบุคลิกภาพ
- คัดจมูกหรอื น�าํ มกู ไหลตลอดเวลา
- ตาแดง (มักสวมแวน่ ดําเพ�ืออาํ พราง)
- ไอและหอบ
- รอยช�าํ ดาํ ท�มี องเหน็ ได้ตามแขนและขา
- พูดไม่เป�นคํา
- คลื�นไส้และอาเจยี น

- ขาดเรยี น หรอื ผลการเรยี นหรอื การทาํ งานตกต�ําลง - มคี วามลับเกย�ี วกบั การกระทาํ ท�ีอยู่ หรอื ทรพั ยส์ ิน
- ปลกี ตวั หรอื หลบเลย�ี งคนอนื� ๆ - ขาดความสนใจในสภาพของตนเองและสุขอนามัย
- หดหู่ กระวนกระวาย - อย่นู อกบา้ นจนดกึ หรือไม่กลบั บ้านหลายวนั บ่อย ๆ
- ใชจ้ า่ ยเงนิ มากเปน� ประจาํ หรอื อยู่ ๆ กม็ เี งนิ มาก - พบยาหรอื อุปกรณก์ ารเสพยา
- เปลยี� นกลมุ่ เพอื� น - ทรัพย์สินมคี า่ ในบา้ นหายไป
- เปลยี� นนสิ ยั การกนิ การนอน - เป�นจดุ เริม� ตอ้ งของการใชย้ าเสพติด
- อารมณแ์ ปรปรวนตลอดเวลา กา้ วรา้ ว และมแี นว
โนม้ ใชค้ วามรนุ แรง

ท่มี า www.canva.com

Be Smart Say No To Drugs 137

ตัวั อย่่างโฆษณา

138 รู้ค้� ิดิ รู้�ท้ ันั ป้้องกันั ยาเสพติิด

Be Smart Say No To Drugs 139

ตารางวิเิ คราะห์ค์ วามสัมั พัันธ์์

ระหว่า่ งตัวั ชี้้�วััดกลุ่่ม� สาระการเรีียนรู้�้สุุขศึึกษาและพลศึกึ ษา พฤติิกรรมทักั ษะชีีวิติ และสมรรถนะด้้านยาเสพติิด

ชั้้น� มัธั ยมศึึกษาปีที ี่�่ 4-6

สาระที่�่ ตัวชี้วัด พฤติกรรมทักษะชีวติ สมรรถนะด้้านยาเสพติิด

สาระที่่� 1 พ 1.1 ม.4 - 6/2 วางแผนดููแล องคป์ ระกอบท่ี 1 1) บริิหารจัดั การ วางแผน
การเจริญิ เติิบโต สุุขภาพตามภาวะ การตระหนักั รู้�้ และเห็น็ คุุณค่่า ออกแบบกิจิ กรรมและ
และพัฒั นาการของ การเจริญิ เติบิ โตและพัฒั นาการ ในตนเองและผู้อ�ื่น� แก้้ปัญั หายาเสพติดิ ได้้อย่่าง
มนุษุ ย์์ ของตนเองและบุุคคล ข้้อ 5 รักั และเห็น็ คุุณค่่า สร้้างสรรค์์
ในครอบครััว ในตนเองและผู้ อ� ื่ น� 2) นำ�ำ ทัักษะความรู้�เ้ กี่�ย่ วกัับ
สาระที่่� 2 ยาเสพติดิ มาใช้้ในชีีวิติ ประจำ�ำ วันั
ชีีวิิตและครอบครัวั พ 2.1 ม.4 - 6/3 เลืือกใช้้ องค์ประกอบท่ี 3 ได้้อย่่างถููกต้้อง
ทัักษะที่�เ่ หมาะสมในการ การจััดการกัับอารมณ์์ 3) สำำ�นึกึ รับั ผิดิ ชอบต่่อสัังคม
ป้อ้ งกันั และลดความขััดแย้้ง และความเครีียด ในการป้้องกันั และแก้้ปัญั หา
และแก้้ไขปััญหาเรื่ �องเพศ ข้้อ 2 จัดั การความขัดั แย้้งต่่างๆ ยาเสพติิด
และครอบครััว ได้้ด้้วยวิิธีีที่�เ่ หมาะสม 4) ควบคุุมอารมณ์ ์ ความคิิด
ตััดสินิ ใจ ทำำ�สิ่่�งต่่างๆ สำำ�เร็จ็
พ 2.1 ม.4 - 6/4 วิิเคราะห์์ ตามเป้า้ หมายโดยไม่่ยุ่่�ง
สาเหตุุและผลของความขัดั แย้้ง เกี่ย�่ วกับั ยาเสพติดิ
ที่่อ� าจเกิิดขึ้�นระหว่่างนักั เรีียน
หรือื เยาวชนในชุุมชน
และเสนอแนวทางแก้้ไขปัญั หา

สาระที่่� 4 พ 4.1 ม.4 - 6/6 มีีส่่วนร่่วม องคป์ ระกอบท่ี 4
การสร้้างเสริมิ ในการส่่งเสริิมและพััฒนา การสร้้างสัมั พันั ธภาพที่ด�่ ีี
สุขุ ภาพ สมรรถภาพ สุุขภาพของบุุคคลในชุุมชน กัับผู้ อ� ื่ �น
และการป้้องกันั โรค ข้้อ 4 มีีจิติ อาสาช่่วยเหลืือผู้�อื่�น

สาระที่่� 5 พ 5.1 ม.4 - 6/1 มีีส่่วนร่่วม องคป์ ระกอบท่ี 4
ความปลอดภัยั ในการป้้องกัันความเสี่่ย� งต่่อ การสร้้างสัมั พัันธภาพที่ด่� ีี
ในชีีวิติ การใช้้ยา การใช้้สารเสพติดิ กัับผู้�อื่น�
และความรุุนแรง เพื่่�อสุุขภาพ ข้้อ 3 ทำ�ำ งานร่่วมกับั ผู้อ�ื่�น
ของตนเอง ครอบครัวั และสังั คม ตามวิถิ ีีประชาธิปิ ไตย

พ 5.1 ม.4 - 6/2 วิิเคราะห์์ องค์ป์ ระกอบที่่� 2 การคิิด
ผลกระทบที่เ่� กิิดจาก วิิเคราะห์ ์ ตัดั สินิ ใจ และแก้้
การครอบครอง การใช้้ ปัญั หาอย่่างสร้้างสรรค์์
และการจำำ�หน่่ายสารเสพติิด ข้้อ 1 เลืือกรัับข้้อมููลข่่าวสาร
อย่่างไตร่่ตรองและรู้เ�้ ท่่าทันั
สัังคมที่่�เปลี่่�ยนแปลง

140 รู้ค้� ิดิ รู้�ท้ ันั ป้้องกันั ยาเสพติิด

สาระที่�่ ตัวั ชี้้�วัดั พฤติิกรรมทัักษะชีีวิิต สมรรถนะด้า้ นยาเสพติดิ

สาระที่่� 5 พ 5.1 ม.4 - 6/3 วิเิ คราะห์์ องค์ป์ ระกอบที่่� 2
ความปลอดภััย ปัจั จััยที่ม่� ีีผลกระทบต่่อสุุขภาพ การคิิด วิิเคราะห์ ์ ตัดั สิินใจ
ในชีวี ิติ หรืือความรุุนแรงของคนไทย และแก้้ปััญหาอย่่างสร้้างสรรค์์
และเสนอแนวทางป้้องกััน ข้้อ 2 ตััดสิินใจในสถานการณ์์

ต่่าง ๆ ที่�่เผชิิญอย่่างมีีเหตุุผล
และรอบคอบ

พ 5.1 ม.4 - 6/4 วางแผน องค์ป์ ระกอบที่่� 1
กำ�ำ หนดแนวทางลดอุุบัตั ิิเหตุุ การตระหนักั รู้�้ และเห็น็ คุุณค่่า
และสร้้างเสริิมความปลอดภััย ในตนเองและผู้�อื่�น
ในชุุมชน ข้้อ 10 มีีความรัับผิิดชอบต่่อ
พ 5.1 ม.4 - 6/5 มีีส่่วนร่่วมใน สัังคม
การสร้้างเสริมิ ความปลอดภัยั
ในชุุมชน

พ 5.1 ม.4 - 6/6 ใช้้ทักั ษะ องค์ป์ ระกอบที่่� 2
การตััดสิินใจ แก้้ปััญหา การคิิด วิเิ คราะห์ ์ ตััดสินิ ใจ
ในสถานการณ์์ที่�เ่ สี่่ย� งต่่อ และแก้้ปััญหาอย่่างสร้้างสรรค์์
สุุขภาพและความรุุนแรง ข้้อ 3 แก้้ปััญหาในสถานการณ์์
วิิกฤตได้้อย่่างเป็น็ ระบบ
และสร้้างสรรค์์

แนวทางการจัดั การเรีียนรู้้�ยาเสพติดิ ระดัับชั้้�นมััธยมศึึกษาปีที ี่�่ 4-6

ลำำ�ดัับที่่� ชื่�่อกิจิ กรรม ระดัับชั้้�น เวลาที่ใชจ้ ดั กิจกรรม (นาที)

1 สแกนความเสี่ย่� ง ม.4 50
ม.5 50
2 Campaign “Say no to drugs” ม.6 50

3 Big Brothers พี่ใ่� หญ่่ใจโต

Be Smart Say No To Drugs 141

แนวทางการจัดั การเรีียนรู้้�ยาเสพติดิ ระดัับชั้้�นมัธั ยมศึกึ ษาปีที ี่่� 4

เรื่อ�่ ง สแกนความเสี่�ยง (เวลา 50 นาทีี)

1. มาตรฐานการเรีียนรู้้�และตััวชี้้ว� ััด

พ 5.1 ม.4-6/1 มีีส่่วนร่่วมในการป้้องกัันความเสี่�่ยงต่่อการใช้้ยาเสพติิด/สารเสพติิดและความรุุนแรง
เพื่่อ� สุุขภาพของตนเอง ครอบครัวั และสัังคม

2. สาระสำำ�คัญั

ในปััจจุุบัันภััยจากสิ่่�งเสพติิดแพร่่ระบาดในสถานศึึกษาอย่่างรุุนแรง ทั้้�งนี้้�เยาวชนมีีพฤติิกรรมเสี่่�ยง
ต่่อการใช้้สารเสพติิด อัันเป็็นผลมาจากสารเสพติิด ผู้้�เสพ และสิ่�งแวดล้้อม ดัังนั้้�น ทุุกคนและทุุกหน่่วยงาน
จึงึ ต้้องร่่วมมือื กันั ป้อ้ งกันั เฝ้า้ ระวังั ความเสี่ย�่ งต่่อการใช้้สารเสพติดิ โดยใช้้มาตรการทางกฎหมายอย่่างเคร่่งครัดั
รวมทั้้ง� ส่่งเสริมิ ให้้เยาวชนตระหนักั ถึงึ ภัยั จากการใช้้สารเสพติดิ ด้้วยกิจิ กรรมต่่างๆ และความร่่วมมือื จากหน่่วยงาน
ที่เ�่ กี่�่ยวข้้อง เพื่่อ� ให้้แก้้ไขปััญหาการระบาดของสารเสพติิดได้้อย่่างเป็็นรููปธรรม

จุุดประสงค์์การเรีียนรู้้� พฤติิกรรมทัักษะชีวี ิิต สาระการเรีียนรู้้�

1. นัักเรีียนสามารถวิิเคราะห์์ องค์ป์ ระกอบที่่� 1 การตระหนักั รู้้� 1. โทษพิษิ ภัยั และอัันตราย
สาเหตุุและพฤติิกรรมเสี่่�ยงต่่อ และเห็็นคุุณค่่าในตนเอง จากยาเสพติดิ (ใบความรู้�ท้ ี่่� 1)
การใช้้สารเสพติิดได้้ และผู้ �อื่ �น 2. การใช้้ยาในทางที่่ผ� ิิด
2. นัักเรีียนสามารถวิิเคราะห์์ ข้้อ 10 มีีความรับั ผิิดชอบ (ใบความรู้�ท้ ี่�่ 2)
แนวทางป้้องกัันความเสี่่�ยงต่่อ ต่่อสังั คม 3. ทักั ษะการส่่งเสริมิ การมีี
การใช้้สารเสพติดิ ได้้ ส่่วนร่่วมในการป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ
(ใบความรู้ท้� ี่่� 3)

กิจิ กรรมการเรีียนรู้้�

ขั้้น� นำ�ำ เข้้าสู่่�บทเรีียน (10 นาทีี)
1. นัักเรีียนและครููดููรููปภาพหรืือคลิิปที่�่เกี่�่ยวกัับผลกระทบของการติิดยาเสพติิด ได้้แก่่ ผลกระทบ
ต่่อผู้เ� สพ ผลกระทบต่่อครอบครััว ผลกระทบต่่อชุุมชน และผลกระทบต่่อประเทศชาติิ โดยครููชวนนักั เรีียน
ร่่วมกัันสนทนาถึงึ ผลกระทบที่่เ� กิดิ ขึ้น� ว่่าส่่งผลให้้เกิิดปััญหาสังั คมอย่่างไรบ้้าง
2. นัักเรีียนและครููร่่วมกัันอภิิปรายว่่าในชุุมชนโดยรอบโรงเรีียน มีีพื้้�นที่�่ใดบ้้างที่�่มีีโอกาสเป็็นพื้้�นที่�่
ที่่�มีีความเสี่�ย่ งต่่อการใช้้ยาและสารเสพติดิ ของเยาวชนและคนในชุุมชน
ขั้้น� กิิจกรรม (30 นาทีี)
1. นักั เรีียนร่่วมกันั จัดั ทำำ�แผนที่ค่� วามเสี่ย�่ งยาเสพติดิ ของชุุมชน โดยเริ่ม� จากการวาดแผนที่ข�่ องชุุมชน
รอบโรงเรีียนระยะ 500 เมตร ใช้้โรงเรีียนเป็็นศููนย์์กลางและครอบคลุุมพื้้น� ที่�่

142 รู้ค�้ ิิด รู้ท�้ ััน ป้อ้ งกัันยาเสพติดิ

กิิจกรรมการเรีียนรู้้�

2. หลัังจากวาดแผนที่่�แล้้วนัักเรีียนร่่วมกัันวิิเคราะห์์ว่่า มีีพื้้�นที่่�ใดบ้้างที่่�เป็็นพื้้�นที่่�สุ่�่มเสี่�่ยงต่่อ
การใช้้ยาและสารเสพติดิ ของเยาวชนและคนในชุุมชน โดยให้้ทำำ�สัญั ลักั ษณ์ห์ รือื นำำ�ลููกอมไปวางไว้้บนแผนที่่�
ในจุุดนั้้น� เพื่่อ� แสดงสััญลักั ษณ์์มากน้้อยตามปริิมาณความเสี่่ย� ง
3. นัักเรีียนแบ่่งกลุ่�่มเป็็น 6 กลุ่่�ม เพื่่�อร่่วมกัันอภิิปรายบทบาทของผู้�เกี่่�ยวข้้องและแนวทาง
การมีีส่่วนร่่วมในการป้อ้ งกัันและแก้้ไขปััญหายาเสพติิดในชุุมชน พร้้อมทั้้�งนำำ�เสนอหน้้าชั้�นเรีียน ดัังนี้้�
กลุ่่�มที่่� 1 ผู้้น� ำำ�ชุุมชน
กลุ่ม่� ที่�่ 2 ครูู
กลุ่ม่� ที่�่ 3 ทหาร/ตำ�ำ รวจ/ฝ่่ายปกครอง
กลุ่�่มที่�่ 4 เจ้้าหน้้าที่ส่� าธารณสุุข
กลุ่�่มที่่� 5 ครอบครัวั
กลุ่่�มที่่� 6 นักั เรีียน
ขั้้น� สรุปุ (10 นาทีี)
นัักเรีียนและครููร่่วมกัันสรุุปว่่าในชุุมชนโดยรอบโรงเรีียนมีีพื้้�นที่่�ใดบ้้างที่่�มีีความเสี่่�ยงต่่อการใช้้ยา
และสารเสพติิดของเยาวชนและคนในชุุมชน โดยใช้้หลักั R - C - A สรุุปในประเด็น็ ดังั ต่่อไปนี้้�
R : นักั เรีียนรู้ส�้ ึกึ อย่่างไรที่ใ่� นชุุมชนรอบบริเิ วณโรงเรีียนมีีพื้้น� ที่เ�่ สี่ย่� งต่่อการใช้้ยาและสารเสพติดิ
C : ที่่�ผ่่านมา นัักเรีียนเคยทราบหรืือไม่่ว่่าบุุคคลต่่างๆ ในชุุมชนมีีส่่วนร่่วมในการป้้องกััน
ยาและสารเสพติดิ บุุคคลเหล่่านั้้น� ทำำ�อย่่างไร
A : ในฐานะที่�่นัักเรีียนเป็็นคนในชุุมชน นัักเรีียนจะมีีวิิธีีการป้้องกัันหรืือลดพื้้�นที่�่เสี่�่ยง
ในชุุมชนอย่่างไร

ภาระ/ชิ้้น� งาน

แผนที่ค่� วามเสี่่�ยงยาเสพติดิ ของชุุมชน

สื่อ�่ /แหล่่งเรีียนรู้้�

1. ภาพ/คลิปิ ผลกระทบของการใช้้ยาเสพติิด 2. กระดาษชาร์ท์ 3. สีี 4. ลููกอม

การวัดั ผลและประเมิินผล

แบบประเมิินการทำ�ำ งานกลุ่่ม�

ภาพผลกระทบของการใช้้ยาเสพติิดที่ม�่ ีีต่่อร่่างกาย

ภาพผลกระทบของการใช้ย้ าเสพติิดที่่�มีีต่่อสัังคม

Be Smart Say No To Drugs 143

แบบประเมินิ การทำ�ำ งานกลุ่่�ม

คำำ�ชี้้แ� จง ให้้ผู้้ส� อนสัังเกตพฤติกิ รรมของนักั เรีียนในระหว่่างเรีียนและนอกเวลาเรีียน แล้้วขีีด ✓ลงในช่่องว่่าง
ที่�่ตรงกับั ระดัับคะแนน

ลำำ� ชื่อ-สกุล ความร่ว่ มมืือ การแสดง การรัับฟััง การตั้้�งใจ การแก้้ไข รวม
ดับั ของผู้�้รัับ กััน ความคิิดเห็็น ความคิดิ เห็็น ทำำ�งาน ปัญั หา/หรืือ 20
ที่่� การประเมิิน 4321 4321 4321 ปรับั ปรุงุ ผล คะ
ทำำ�กิิจกรรม งานกลุ่ �ม แนน
4321 4321

144 รู้้�คิิด รู้�ท้ ััน ป้อ้ งกัันยาเสพติดิ

ใบความรู้้�ที่�่

1

โทษพิิษภััยและอันั ตรายจากยาเสพติิด

สมองมนุุษย์์

สมองสว่ นคดิ
(Cerebral Cortex)

สมองส่ว่ นอยาก
( Lirnbic System)

การใช้้ยาเสพติดิ จะมีีผลต่่อสมอง 2 ส่่วน คือื สมองส่่วนคิดิ และสมองส่่วนอยาก สมองส่่วนคิดิ
ทำำ�หน้้าที่ค่� วบคุุมสติปิ ัญั ญา ใช้้ความคิดิ แบบมีีเหตุุผล ขณะที่ส�่ มองส่่วนอยากเป็น็ ศููนย์ค์ วบคุุมอารมณ์์
ความรู้�้สึึก เวลาคนเราเสพยาเสพติิด ตััวยาจะไปกระตุ้ �นทำ�ำ ให้้สมองส่่วนอยาก สร้้างสารเคมีีชื่่�อ
“โดปามีีน” ซึ่่ง� เป็น็ สารที่ท�่ ำำ�ให้้มนุุษย์เ์ กิดิ ความรู้ส�้ ึกึ สุุข แต่่ยาเสพติดิ ทำ�ำ ให้้สมองสร้้างโดปามีีนมากกว่่า
ที่�่ธรรมชาติิกำำ�หนด จนทำ�ำ ให้้รู้้�สึึกเป็็นสุุขมากขึ้้�นกว่่าปกติิ สมองจึึงมีีการปรัับตััวด้้วยการลดการหลั่�ง
สารเคมีีนั้้�นลง เมื่�อหมดฤทธิ์์�ของยาเสพติิด จึึงเสมืือนว่่าร่่างกายมีีอาการขาดสารโดปามีีน ทำ�ำ ให้้มีี
อาการหงุ ดหงิิด หรืือซึึมเศร้้า ส่่งผลให้้ผู้้�เสพพยายามแสวงหายามาใช้้ซ้ำำ�� ในขณะเดีียวกัันเมื่ �อใช้้
ยาเสพติิดบ่่อยๆ จะทำำ�ให้้สมองส่่วนคิิดถููกทำำ�ลาย การใช้้ความคิิดที่�่เป็็นผลจะเสีียไป แล้้วสมอง
ส่่วนอยากจะอยู่�่เหนืือสมองส่่วนคิิด จนทำำ�อะไรตามใจตามอารมณ์์มากกว่่าเหตุุผล ผู้้�ที่�่ใช้้ยาจึึงมััก
แสดงพฤติกิ รรมที่ไ่� ม่่เหมาะสม มีีอารมณ์ก์ ้้าวร้้าว หงุดหงิดิ ไม่่สามารถควบคุุมตัวั เองได้้ หากใช้้ยาเสพติดิ
บ่่อยครั้้�ง สมองจะสููญเสีียความสามารถควบคุุมการหลั่�งโดปามีีน ทำำ�ให้้ไม่่สามารถมีีความสุุข
ตามธรรมชาติิได้้ จนเกิิดอาการทุุรนทุุราย เมื่�ออยากมีีความสุุขจึึงต้้องพึ่่�งยาเสพติิด สมองจึึงจะหลั่�ง
โดปามีีนมามากพอจนเกิดิ ความสุุขได้้ อาการเช่่นนี้้�เรีียกว่่า “สมองติิดยา” ในที่�่สุุดก็ห็ ้้ามตัวั เองไม่่ได้้
ต้้องทำำ�ทุุกวิิถีีทางให้้ได้้ยาเสพติิดมาเสพ ผลสุุดท้้ายจะเกิิดความสููญเสีียอย่่างรุุนแรงในด้้านต่่างๆ
ของชีีวิิต ผู้้�เสพไม่่สามารถควบคุุมตนเองได้้ด้้วยสติิปััญญาหรืือความคิิดและทำ�ำ ให้้มีีอาการทางจิิต
และสามารถเป็็นโรคจิติ เต็็มขั้้น� ได้้ในที่่�สุุด

ที่�่มา : แผ่่นพัับยาเสพติดิ ที่�แ่ พร่่ระบาดในประเทศไทย และหนัังสืือความรู้�พ้ ื้้น� ฐานเพื่่อ� การป้้องกัันยาเสพติดิ ในเยาวชน

Be Smart Say No To Drugs 145

ใบความรู้้�ที่�่

1

โทษพิษิ ภััยและอัันตรายจากยาเสพติดิ

ผลกระทบของการใช้้ยาเสพติิด

ผลกระทบต่อ่ ผู้เ�้ สพยาเสพติดิ
1. ผลต่่อร่่างกาย ทรุุดโทรม ใจสั่่น� หลอดเลืือดอุุดตันั ความดัันโลหิติ สููง หััวใจเต้้นเร็ว็ ผิิดปกติิ
ทำ�ำ ลายหลอดเลือื ดในสมอง ระบบหายใจมีีปัญั หา ในกรณีีไอซ์ ์ ผิวิ หน้้าจะแห้้งเสีีย และเป็น็ แผลได้้ง่่าย
เพราะหลอดเลือื ดเปราะบางใบหน้้าจะแก่่กว่่าวััย
2. ผลต่่อระบบประสาท ตึึงเครีียด แต่่เมื่�อหมดฤทธิ์์�ยาจะมีีอาการประสาทล้้า การตััดสิินใจ
ช้้าและผิิดพลาด หากใช้้นานจะทำำ�ให้้สมองเสื่�อม ทำ�ำ ลายระบบการหายใจทำ�ำ ให้้หมดสติิและ
ถึงึ แก่่ความตายได้้
3. ผลต่่อจิติ ใจ ซึมึ เศร้้า กลายเป็น็ โรคจิติ ชนิิดหวาดระแวง มีีพฤติกิ รรมเปลี่่ย� นแปลงไป เช่่น
หวาดหวั่�นหวาดกลััว ประสาทหลอน ซึ่่�งเกิิดขึ้�นแล้้ว อาการจะคงอยู่่�ตลอดไป แม้้ช่่วงที่�่ไม่่ได้้เสพยา
ก็็ตาม
4. ผลต่่อพฤติกิ รรม กระวนกระวายใจ ก้้าวร้้าวขึ้�น เมื่อ� รวมกับั โรคจิติ ชนิดิ หวาดระแวง คิดิ ว่่า
จะมีีคนมาทำำ�ร้้าย มัักจะทำ�ำ ร้้ายผู้อ�ื่น� ก่่อน
ผลกระทบต่อ่ ครอบครัวั
1. ขาดความรัับผิดิ ชอบต่่อครอบครััวหรืือญาติพิ ี่น�่ ้้อง ครอบครัวั หมดความสุุข และเป็็นภาระ
ต่่อบุุคคลในครอบครัวั ทำ�ำ ความเดืือดร้้อนให้้ครอบครััว
2. ครอบครััวประสบปััญหาด้้านเศรษฐกิจิ
ผลกระทบต่อ่ สัังคมหรืือชุมุ ชน
1. เป็็นที่ร่� ังั เกีียจของสัังคมหรือื ชุุมชนไม่่มีีใครอยากคบด้้วยเข้้าสังั คมไม่่ได้้
2. เป็็นอาชญากรเพราะผู้�ติดิ ยาต้้องพยายามทุุกวิิถีีทางที่จ�่ ะให้้ได้้ยาเสพติิด

146 รู้�ค้ ิดิ รู้ท�้ ััน ป้้องกัันยาเสพติดิ

ใบความรู้้�ที่�่

2

การใช้ย้ าในทางที่่�ผิดิ

ยาแก้้ไอผสมโคเดอีีน ยาแก้้ไอ เดกซ์์โทรเมทอร์์แฟน ยาโรฮิบิ นอล
ชื่อ� เรีียกอื่่น� : MB, ลีีน, บาร์์ ชื่�อเรีียกอื่่�น : เรดเดวิลิ , เด็ก็ ซ์์ ชื่อ� เรีียกอื่่�น : แมว ยาหลัับ

สีีม่่วง ยาเมาโรเช่่

ยามิดิ าโซแลม หรืือยาโดมิคิ ุ่่�ม ยาอััลปราโซแลม ยาไดอาซีีแพม ยาไนเมตาซีีแพม
ชื่อ� เรีียกอื่่�น : กุ้้ม� คุ่ม�่ ชื่�อเรีียกอื่่�น : โซแลม, ชื่อ� เรีียกอื่่�น :วาเลีียม, ชื่�อเรีียกอื่่น� : อิิริมิ ินิ 5,
ยาแฮปปี้้�, ยาเสีียสาว แวเลีียม ไฟว์-์ ไฟว์์ (five - five)
ยามอมยาสลัดั ผ้้ายาส่่าย

ยาทรามาดอล ยาโปรเมทธาซีีน ยาเบนซ์์เฮกซอล
ชื่อ� เรีียกอื่่�น :แค็็บ, แท็ก็ ซี่�,่ ชื่อ� เรีียกอื่่น� : โพโคดิลิ , ชื่อ� เรีียกอื่่�น : บีีไฟว์์,B5

เขีียวเหลืือง โปรโคดิลิ

การใช้้ยาในทางที่่�ผิิด หมายถึึง การนำ�ำ ยารัักษาโรคมาใช้้โดยไม่่มีีจุุดมุ่�่งหมายทางการแพทย์์
แต่่มุ่ง�่ หวังั เพื่่อ� ตอบสนองความต้้องการบางอย่่าง เช่่น การกระตุ้น� ประสาทเพื่่อ� ให้้ร่่างกายมีีการตื่่น� ตัวั
อยู่เ�่ สมอ การใช้้เพื่่อ� ความสนุุกสนาน การทำ�ำ ให้้เกิดิ ความเคลิบิ เคลิ้้ม� การหลบหนีีจากความกดดันั ของ
สังั คม เป็น็ ต้้น ซึ่่ง� ทำ�ำ ให้้เกิดิ อันั ตรายต่่อร่่างกาย และจิติ ใจของผู้ใ� ช้้ยา ปัจั จุุบันั เด็ก็ และเยาวชนมีีการนำำ�
ยารัักษาโรคหลายชนิิดมาใช้้ในทางที่่�ผิิด ซึ่่�งก่่อให้้เกิิดผลกระทบต่่อร่่างกายและจิิตใจ โดยยาที่่�เด็็ก
และเยาวชนมัักจะนำ�ำ มาใช้้ในทางที่�่ผิิด เช่่น ยาแก้้ไอผสมโคเดอีีน ยาแก้้ไอ เดกซ์์โทรเมทอร์์แฟน
ยาโรฮิิบนอล ยามิิดาโซแลมหรืือยาโดมิิคุ่�่ม ยาอััลปราโซแลม ยาไดอาซีีแพม ยาไนเมตาซีีแพม
ยาทรามาดอล ยาโปรโคดิลิ หรือื ยาเบนซ์เ์ ฮกซอล (บีีไฟว์)์ เป็็นต้้น

Be Smart Say No To Drugs 147

ใบความรู้้�ที่่�

3

ทักั ษะการส่ง่ เสริิมการมีีส่ว่ นร่่วม
ในการป้้องกัันยาเสพติิด

ทักั ษะในการส่ง่ เสริมิ การมีสี ่ว่ นร่ว่ มในการป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ จาก ครอบครัวั โรงเรียี น ชุมุ ชน สังั คม
สร้้างพื้้น� ปลอดภัยั หมายถึงึ การดำำ�เนินิ งานเพื่่อ� ให้้ พื้้น� ที่ห่� นึ่่ง� ๆ มีีความสามารถบริหิ ารหน่่วยงาน/
องค์์กรต่่างๆ และทุุกภาคส่่วนในพื้้�นที่�่ ได้้แก่่ สถานศึึกษา สถานประกอบการ หมู่�่บ้้านชุุมชน
เกิิดการดำ�ำ เนิินงานป้้องกัันและแก้้ไขปััญหายาเสพติิดด้้วยการมีีส่่วนร่่วมของประชากรในพื้้�นที่่�นั้้�นๆ
เพื่่�อนำำ�สู่่�ความปลอดภััยจากปััญหายาเสพติิดและลดผลกระทบที่่�เกิิดขึ้ �นจากปััญหายาเสพติิด
โดยครอบคลุุมใน มิติ ิสิ ำ�ำ คััญ ได้้แก่่
1. ดููแลช่่วยเหลืือกลุ่�มที่่�มีีความเสี่ �ยงสููง เพื่่�อป้้องกัันมิิให้้เข้้าไปยุ่่�งเกี่่�ยวกัับยาเสพติิด
และดููแลแก้้ไขปัญั หากลุ่ม�่ ที่่�ประสบปััญหา อาทิ ิ ผู้้เ� สพ - ผู้้�ติิด เพื่่�อลดผลกระทบต่่อครอบครััว ชุุมชน
และสังั คม รวมทั้้ง� ประคัับประคองจนสามารถลดละเลิกิ ยาเสพติิดได้้ และให้้โอกาสคืนื สู่ส่� ังั คม
2. เพิ่่�มปัจั จััย/กิจิ กรรม/พื้้�นที่่เ� ชิงิ บวก เพื่่�อส่่งเสริมิ ให้้ประชากรในพื้้�นที่�ม่ ีีบริิบทแวดล้้อมที่่ด� ีี
สามารถมีีทางเลืือกที่่�ดีีในการใช้้ชีีวิิต ไม่่หัันไปยุ่่�งเกี่�่ยวกัับยาเสพติิด อาทิิ การจััดกิิจกรรมพััฒนา
คุุณภาพชีีวิติ การฝึกึ อาชีีพ และสร้้างงานเพื่่อ� ให้้เด็ก็ และเยาวชนมีีอนาคตที่ด�่ ีี การจัดั ให้้มีีพื้้น� ที่ด�่ ำำ�เนินิ
กิิจกรรมสร้้างสรรค์ ์ การเสริมิ สร้้างสถาบัันครอบครััวที่อ่� บอุ่น�่ การสร้้างองค์ก์ รชุุมชนที่่เ� ข้้มแข็็ง
3. ขจััด หรืือ ควบคุุม เฝ้้าระวัังปััจจััยเสี่�ยง/พื้้�นที่่�เสี่�ยง อาทิิ การจััดระเบีียบสัังคม
สถานบันั เทิงิ สถานบริกิ าร ตลอดจนแหล่่งมั่ว� สุ่ม�่ ต่่างๆ ในพื้้น� ที่่� และเฝ้า้ ระวังั มีีให้้ปัจั จัยั /พื้้น� ที่เ�่ หล่่านั้้น�
มีีอิิทธิพิ ลเหนี่�่ยวนำ�ำ ประชากรเข้้าไปสู่ว่� งจรยาเสพติิด

148 รู้ค้� ิิด รู้ท้� ันั ป้้องกัันยาเสพติิด

แนวทางการจัดั การเรีียนรู้้�ยาเสพติดิ ระดัับชั้้น� มัธั ยมศึกึ ษาปีีที่่� 5

เรื่อ่� ง Campaign “Say No To Drugs” (เวลา 50 นาทีี)

1. มาตรฐานการเรีียนรู้้�และตััวชี้้ว� ััด

พ 5.1 ม.4 - 6/1 มีีส่่วนร่่วมในการป้อ้ งกันั ความเสี่่�ยงต่่อการใช้้ยา การใช้้สารเสพติิดและความรุุนแรง
เพื่่�อสุุขภาพของตนเอง ครอบครััวและสังั คม
พ 5.1 ม.4 - 6/2 วิิเคราะห์์ผลกระทบที่่�เกิดิ จากการครอบครอง การใช้้ และการจำ�ำ หน่่ายสารเสพติิด

2. สาระสำำ�คััญ

ปัจั จุุบันั ปัญั หาแพร่่ระบาดยาเสพติดิ ทั้้ง� ในโรงเรีียนและนอกโรงเรีียนมีีแนวโน้้มทวีีความรุุนแรงมากยิ่่ง� ขึ้น�
จึงึ ส่่งผลให้้เด็ก็ และเยาวชนมีีความเสี่ย่� งที่จ�่ ะเข้้าไปเกี่ย่� วข้้องกับั ยาเสพติดิ อย่่างง่ายดาย ไม่่ว่่าจะเป็น็ ในรููปแบบ
การครอบครอง การเสพ และการจำำ�หน่่ายยาเสพติดิ ซึ่่ง� การเข้้าไปเกี่�่ยวข้้องจะสร้้างผลกระทบและเกิิดปััญหา
อย่่างร้้ายแรงต่่อตััวเด็็กและเยาวชน เกิิดเป็็นปััญหาครอบครััว ปััญหาสัังคม ส่่งผลกระทบต่่อประเทศ ดัังนั้้�น
เพื่่�อป้้องกัันการเกิิดปััญหาและผลกระทบดัังกล่่าว โรงเรีียนจึึงเป็็นส่่วนสำ�ำ คััญที่�่ต้้องเสริิมสร้้างการมีีส่่วนร่่วม
และสร้้างจิิตสำำ�นึึกรัับผิิดชอบของนัักเรีียนในการป้้องกัันและแก้้ไขปััญหายาเสพติิดในโรงเรีียนให้้ปลอดภััย
จากยาเสพติดิ

จุุดประสงค์์การเรีียนรู้้� พฤติิกรรมทัักษะชีวี ิิต สาระการเรีียนรู้้�

1. นัักเรีียนมีีความรู้้�ความเข้้าใจ องค์์ประกอบที่่� 2 1. ตัวั อย่่างข่่าวยาเสพติดิ
เกี่ย่� วกัับผลกระทบจากปััญหา การคิดิ วิิเคราะห์ ์ ตััดสิินใจ ในปััจจุุบันั (ใบความรู้ท�้ ี่�่ 1)
ยาเสพติิดได้้ และแก้้ปััญหาอย่่างสร้้างสรรค์์ 2. ผลกระทบจากปััญหา
2. นักั เรีียนสามารถนำำ�ความรู้้� ข้้อ 1 เลืือกรัับข้้อมููลข่่าวสาร ยาเสพติิด (ใบความรู้ท�้ ี่่� 2)
เกี่�่ยวกัับผลกระทบจากปััญหา อย่่างไตร่่ตรองและรู้้เ� ท่่าทััน 3. แนวทางการทำำ�สื่่อ�
ยาเสพติิดมาออกแบบเป็็นสื่ อ� สัังคมที่่�เปลี่ย�่ นแปลง ประชาสัมั พัันธ์์ (ใบความรู้้ท� ี่่� 3)
เผยแพร่่รณรงค์ส์ ร้้างการรัับรู้�้ได้้

กิิจกรรมการเรีียนรู้้�

ขั้้น� นำำ�เข้้าสู่่�บทเรียี น (10 นาทีี)
1. นัักเรีียนและครููกัับร่่วมกัันสนทนาเกี่่�ยวกัับปััญหายาเสพติิดในปััจจุุบััน เช่่น ข่่าวเคนมผง
หรืือข่่าวอื่�นๆ ที่ป่� รากฏในสื่อ�
- นักั เรีียนคิิดว่่าหากนักั เรีียนใช้้สารเสพติดิ จะส่่งผลกระทบต่่อใคร อย่่างไรบ้้าง
- นักั เรีียนคิดิ ว่่านักั เรีียนสามารถเป็น็ ส่่วนหนึ่่ง� ในการช่่วยเหลือื หรือื ป้อ้ งกันั ตนเอง ครอบครัวั
สัังคม ประเทศชาติจิ ากยาเสพติดิ ได้้หรือื ไม่่ อย่่างไร
2. นักั เรีียนและครููสนทนาเกี่่ย� วกับั สื่�อรณรงค์์ที่น�่ ัักเรีียนรู้จ�้ ัักในปััจจุุบันั (เช่่น Poster Infographic
Facebook Youtube TikTok หนังั สั้น� หนัังสือื เล่่มเล็ก็ เป็็นต้้น)
3. นักั เรีียนและครููร่่วมกัันสนทนาตัวั อย่่างสื่อ� รณรงค์์ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

Be Smart Say No To Drugs 149

กิิจกรรมการเรีียนรู้้�

ขั้้�นกิิจกรรม (35 นาที)ี ใช้้ใบงาน
1. แบ่่งกลุ่ม�่ นักั เรีียน จำ�ำ นวน 4 กลุ่่�มหรืือตามความเหมาะสม โดยแต่่ละกลุ่�่มส่่ง Campaign
ตััวแทนออกมาจับั ฉลากเลืือกหัวั ข้้อ ดัังนี้้� “Say No
- กลุ่ม่� ที่�่ 1 ผลกระทบของยาเสพติดิ ต่่อตนเอง To Drugs”
- กลุ่ม่� ที่่� 2 ผลกระทบของยาเสพติดิ ต่่อครอบครััว
- กลุ่ม่� ที่่� 3 ผลกระทบของยาเสพติดิ ต่่อสังั คม
- กลุ่ม่� ที่�่ 4 ผลกระทบของยาเสพติิดต่่อประเทศชาติิ

2. นักั เรีียนแต่่ละกลุ่ม่� ระดมความคิดิ รายละเอีียดเนื้้อ� หาตามหัวั ข้้อที่ไ่� ด้้รับั และให้้แต่่ละกลุ่ม�่ เลือื กรููปแบบ
สื่อ� รณรงค์ท์ ี่ต�่ ้้องการออกแบบโดยไม่่ซ้ำำ�� กันั เช่่น กลุ่ม�่ ที่่� 1 เลือื กรููปแบบ Poster กลุ่ม�่ อื่่น� จะต้้องเลือื กรููปแบบอื่น�
เช่่น Infographic Facebook Youtube TikTok หนังั สั้�น หนัังสื่�อเล่่มเล็ก็ เป็็นต้้น
3. นักั เรีียนแต่่ละกลุ่ม�่ นำ�ำ เสนอหน้้าชั้น� เรีียนเพื่่อ� แลกเปลี่ย่� นเรีียนรู้ร้� ่่วมกันั พร้้อมทั้้ง� จัดั แสดงผลงาน
ในห้้องเรีียน โดยครููแนะนำำ�ให้้นัักเรีียนต่่อยอดนำำ�ไปใช้้ในกิจิ กรรมรณรงค์ต์ ่่อต้้านยาเสพติดิ ในโรงเรีียน

ขั้้น� สรุุป (5 นาทีี)
นักั เรีียนและครููร่่วมกัันสรุุปแผนรณรงค์์ของแต่่ละกลุ่�่มโดยใช้้คำำ�ถาม R - C - A
R : นักั เรีียนรู้้ส� ึกึ อย่่างไรกับั รููปแบบสื่อ� รณรงค์์ที่�เ่ พื่่�อนนำำ�เสนอ
C : ที่ผ่� ่่านมานักั เรีียนเคยทำำ�กิจิ กรรมรณรงค์เ์ พื่่อ� ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ หรือื ไม่่ นักั เรีียนทำำ�อย่่างไร
ผลเป็็นอย่่างไร
A : ถ้้านัักเรีียนได้้รัับมอบหมายให้้เชิิญชวนเพื่่�อนหรืือบุุคคลทั่่�วไปเข้้ามามีีส่่วนร่่วมใน
การรณรงค์ป์ ้้องกัันยาเสพติิด นักั เรีียนจะใช้้วิธิ ีีการใดและสื่อ� ชนิิดใด

ภาระ/ชิ้้น� งาน

รููปแบบสื่อ� รณรงค์ต์ ามหัวั ข้้อที่่�ได้้รัับมอบหมาย

สื่�่อ/แหล่ง่ เรีียนรู้้�

ข่่าวยาเสพติดิ ในปัจั จุุบััน

การวััดผลและประเมิินผล

การวัดั ผลและประเมิินผล เครื่่�องมืือที่่�ใช้้วััด

ผลการนำ�ำ เสนอแผนผังั ความคิิด แบบประเมินิ ชิ้น� งานกลุ่่ม�

คลิิปวีีดีีโอ เรื่่�อง
เชนไดร้ท้ ์์โฟมตายเกลี้้ย� ง

150 รู้้ค� ิิด รู้ท้� ััน ป้้องกันั ยาเสพติดิ

แบบประเมิินการทำำ�งานกลุ่่�ม

กลุ่่�ม ..........................................................
สมาชิกิ ในกลุ่ม�่ 1. ................................................ 2. ................................................
3. ................................................ 4. ................................................
5. ................................................ 6. ................................................

พฤติิกรรมที่่ส� ังั เกต คะแนน
321
1. ความร่่วมมือื ในการทำ�ำ งาน
2. ความตั้้�งใจในการทำำ�งาน
3. ความรัับผิิดชอบ

รวม

รายการประเมินิ คะแนน
1. ความร่่วมมืือในการทำ�ำ งาน 321
2. ความตั้้�งใจในการทำ�ำ งาน
สมาชิิกภายในกลุ่ม�่ สมาชิกิ ภายในกลุ่�ม่ สมาชิกิ ภายในกลุ่ม�่
3. ความรัับผิดิ ชอบ ให้้ความร่่วมมืือใน ให้้ความร่่วมมืือใน ให้้ความร่่วมมืือใน
การทำ�ำ งานดีีมาก การทำ�ำ งานปานกลาง การทำ�ำ งานน้้อย
รวม
เกณฑ์ก์ ารประเมินิ สมาชิกิ ในกลุ่่�ม สมาชิกิ ในกลุ่�ม่ สมาชิกิ ในกลุ่ม�่ ไม่่มีี
7 - 9 คะแนน ดีี มีีการวางแผน มีีการวางแผน การวางแผนในการ
4 - 6 คะแนน พอใช้้ ในการทำำ�งาน ในการทำ�ำ งานร่่วมกันั ทำ�ำ งานร่่วมกันั
1 - 3 คะแนน ควรปรับั ปรุุง ร่่วมกััน และปฏิิบััติิ และปฏิิบััติิตาม
ตามแผนที่่ว� างไว้้ได้้ แผนที่่ว� างไว้้แต่่ไม่่
ครบถ้้วน ครบถ้้วน

มีีการแบ่่งหน้้าที่่� มีีการแบ่่งหน้้าที่�่ ไม่่มีีการแบ่่งหน้้าที่�่
ของสมาชิิกภายใน ของสมาชิิกภายใน ของสมาชิกิ ภายใน
กลุ่ม่� อย่่างชััดเจน กลุ่�่มแต่่ไม่่ชัดั เจน กลุ่�่มอย่่างชััดเจน
และปฏิบิ ัตั ิิตาม หรือื สมาชิิกไม่่ได้้ และสมาชิกิ ส่่วนใหญ่่
หน้้าที่่� ปฏิิบััติิตามหน้้าที่่� ไม่่ปฏิบิ ััติิงาน
ที่ไ่� ด้้รับั มอบหมาย ที่�ไ่ ด้้รัับมอบหมาย

Be Smart Say No To Drugs 151

152 รู้�ค้ ิดิ รู้�ท้ ััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ

1.
2.
3.
4.
5.

Be Smart Say No To Drugs 153

154 รู้�ค้ ิดิ รู้�ท้ ััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ

แนวทางการจััดการเรีียนรู้้�ยาเสพติดิ ระดัับชั้้น� มััธยมศึึกษาปีที ี่�่ 6

เรื่อ่� ง Big Brothers พี่่ใ� หญ่ใ่ จโต (เวลา 50 นาทีี)

1. มาตรฐานการเรีียนรู้้�และตััวชี้้�วััด

มาตรฐาน พ 5.1 ป้้องกัันและหลีีกเลี่�่ยงปััจจััยเสี่่�ยง พฤติิกรรมเสี่�่ยงต่่อสุุขภาพ อุุบััติิเหตุุ การใช้้ยา/
สารเสพติิด และความรุุนแรง
พ 5.1 ม.4 – 6 /2 วิิเคราะห์์ผลกระทบที่�่เกิิดจากการครอบครอง การใช้้ และการจำำ�หน่่ายสารเสพติิด

2. สาระสำำ�คัญั

ปััญหายาเสพติดิ เป็น็ ปัญั หาสำ�ำ คัญั ประการหนึ่่ง� ของประเทศ ซึ่่�งบ่่อนทำำ�ลายทรััพยากรและความมั่่น� คง
ของประเทศชาติิและสัังคมเป็็นอย่่างมาก ซึ่่�งส่่งผลกระทบต่่อชีีวิิตและอนาคต โดยการแก้้ไขปััญหายาเสพติิด
ที่่�สำ�ำ คััญ คืือ การส่่งเสริิมให้้ทุุกคนได้้มีีส่่วนร่่วม มีีจิิตอาสา และมีีจิิตสำำ�นึึกในการป้้องกัันและแก้้ไขปััญหา
ยาเสพติดิ ร่่วมกันั เพื่่อ� ให้้สังั คมปลอดภัยั จากยาเสพติดิ อย่่างมีีคุุณภาพโดยผ่่านโครงการ/กิจิ กรรมต่่างๆ ที่ท�่ ุุกคน
ที่่�มีีส่่วนเกี่่�ยวข้้อง เช่่น นัักเรีียนในโรงเรีียน (รุ่�่นพี่�่/รุ่่�นน้้อง) ครูู ฯลฯ ได้้ระดมความคิิด ออกแบบการป้้องกััน
และแก้้ไขปัญั หายาเสพติดิ ได้้อย่่างตรงจุุด สามารถลดปัญั หาพฤติกิ รรมเสี่ย่� งได้้อย่่างยั่ง� ยืนื รวมถึงึ การเสริมิ สร้้าง
พื้้น� ที่�่ปลอดภัยั ในโรงเรีียนให้้มีีความเข้้มแข็ง็ มากยิ่่ง� ขึ้�น

จุุดประสงค์์การเรีียนรู้้� พฤติิกรรมทักั ษะชีวี ิิต สาระการเรีียนรู้้�

1. เพื่่�อส่่งเสริิมให้้นัักเรีียน องค์์ประกอบที่่� 4 การสร้้าง 1. ผลกระทบการใช้้ยาเสพติิด
สามารถออกแบบกิจิ กรรม/ สัมั พัันธภาพที่่ด� ีีกับั ผู้�อื่�น 2. โปสเตอร์อ์ ิินโฟกราฟฟิกิ
โครงการเพื่่อ� การพัฒั นาโรงเรีียน ข้้อ 4 มีีจิติ อาสาช่่วยเหลือื ผู้อ�ื่น� “ยาเสพติิดภัยั ร้้ายใกล้้ตััว”
ในมิติ ิิต่่างๆ ได้้ 3. วิธิ ีีการเขีียนโครงการ
2. เพื่่อ� ส่่งเสริิมให้้นักั เรีียน (ใบความรู้ท�้ ี่�่ 1)
มีีจิิตสาธารณะในการทำำ� 4. การมีีจิติ สำำ�นึึกรับั ผิิดชอบ
คุุณประโยชน์เ์ พื่่�อรุ่�่นน้้อง ต่่อสัังคมในการป้อ้ งกัันและ
และโรงเรีียน การแก้้ไขปัญั หายาเสพติิด
(ใบความรู้ท�้ ี่่� 2)

กิจิ กรรมการเรีียนรู้้�

ขั้้น� นำำ�เข้้าสู่่�บทเรีียน (10 นาที)ี
1. นัักเรีียนและครููร่่วมสนทนาเกี่�่ยวกัับผลกระทบของยาเสพติิดพร้้อมยกตััวอย่่างภาพประกอบ
เช่่น ภาพผลกระทบของการใช้้ยาเสพติิด
2. นักั เรีียนฟังั ครููอธิิบายผลกระทบของยาเสพติิด (อิินโฟกราฟฟิิก “ยาเสพติิดภััยร้้ายใกล้้ตััว”)

Be Smart Say No To Drugs 155

กิิจกรรมการเรีียนรู้้�

3. นัักเรีียนฟัังครููทบทวนความรู้�้ ผลกระทบของยาเสพติิด โดยการถามตอบ หรืือใช้้เกม kahoot
เป็็นตัวั วัดั ความรู้้�

ขั้้น� กิิจกรรม (35 นาทีี) ใช้ใ้ บงาน
1. นัักเรีียนศึึกษาจุุดประสงค์์การเรีียนรู้�้การสำำ�รวจทำ�ำ กิิจกรรมในโรงเรีียน Big Big
Brothers พี่่�ใหญ่่ใจโต ตระหนักั ถึึงพื้้น� ที่ป�่ ลอดภัยั ในโรงเรีียน
2. นักั เรีียนแบ่่งกลุ่ม�่ 3 กลุ่ม�่ กลุ่ม�่ ละเท่่าๆกััน Brothers
3. นักั เรีียนวางแผนการทำ�ำ โครงการบริิเวณภายในโรงเรีียน พี่�ใ่ หญ่ใ่ จโต

4. นัักเรีียนฟัังครููอธิิบายประเด็็นในการเขีียน Big Brothers พี่�่ใหญ่่ใจโต เพื่่�อให้้นัักเรีียนเข้้าใจ
จุุดประสงค์์ และออกแบบกิิจกรรมหรืือโครงการได้้อย่่างสร้้างสรรค์์ โดยมีีประเด็็นการเขีียนโครงการ
ตามใบความรู้ท�้ ี่�่ 1

ขั้้�นสรุุป (5 นาทีี)
1. นัักเรีียนและครููสรุุปกิิจกรรมในคาบเรีียน และนำำ�เสนอโครงการหน้้าชั้�นเรีียน
2. นัักเรีียนตอบคำ�ำ ถาม R - C - A เพื่่อ� นำ�ำ ไปสู่�่การพัฒั นาทักั ษะชีีวิติ
R: นักั เรีียนรู้้ส� ึกึ อย่่างไรต่่อกิจิ กรรม Big Brothers พี่่ใ� หญ่่ใจโต
C: ที่ผ่� ่่านมานักั เรีียนเคยทำ�ำ กิจิ กรรมช่่วยป้อ้ งกันั หรือื แก้้ไขปัญั หายาเสพติดิ ในพื้้น� ที่โ่� รงเรีียน
หรืือไม่่ ทำ�ำ กิิจกรรมใด
A: ถ้้าภายในบริิเวณโรงเรีียนมีีพื้้�นที่�่เสี่�่ยงต่่อการใช้้สารเสพติิด นัักเรีียนจะใช้้วิิธีีการใด
ที่�จ่ ะสร้้างพื้้น� ที่�ป่ ลอดภััยในโรงเรีียน

ภาระ/ชิ้้น� งาน

- กิจิ กรรม Big Brothers พี่่�ใหญ่่ใจโต

สื่�่อ/แหล่่งเรีียนรู้้�

- สื่่อ� บุุคคล เช่่น เพื่่�อน,ครูู ฯลฯ
- สื่่�ออิินเทอร์เ์ น็ต็
- https://kahoot.it/

การวััดผลและประเมินิ ผล

1. แบบสัังเกตพฤติกิ รรมการทำำ�งานกลุ่่ม�
2. แบบประเมิินการสัังเกตพฤติิกรรมนักั เรีียนรายบุุคคล
3. เกณฑ์์การวัดั และประเมิินผลการสัังเกตพฤติิกรรมนักั เรีียนรายบุุคคล (Rubric)

156 รู้ค้� ิดิ รู้ท้� ััน ป้้องกัันยาเสพติิด

แบบประเมินิ การทำ�ำ งานกลุ่่�ม

คำำ�ชี้้�แจง ให้้ผู้้�สอนสังั เกตพฤติกิ รรมของนักั เรีียนในระหว่่างเรีียนและนอกเวลาเรีียน แล้้วขีีด ✓ลงในช่่องว่่าง
ที่�่ตรงกัับระดัับคะแนน

ลำำ� ชื่อ�่ -สกุลุ ความร่่วมมืือ การแสดง การรัับฟััง การตั้้ง� ใจ การแก้้ไข รวม
ดัับ ของผู้้ร� ับั กััน ความคิดิ เห็็น ความคิิดเห็็น ทำำ�งาน ปัญั หา/หรืือ 20
ที่่� การประเมินิ 4321 4321 4321 ปรับั ปรุงุ ผล คะ
ทำ�ำ กิิจกรรม งานกลุ่ �ม แนน
4321 4321

Be Smart Say No To Drugs 157

แบบประเมินิ การสัังเกตพฤติกิ รรมนัักเรีียนรายบุุคคล

ชั้้น� มัธั ยมศึึกษาปีีที่่�........................
สังั เกตพฤติิกรรมการเรีียนรู้้�วัันที่่�.......................เดืือน..................................พ.ศ............................

ลำำ� เกณฑ์์การให้้คะแนน
ดับั ความตั้้�งใจ ความสนใจ การตอบ มีีส่ว่ นร่่วม รวม ระดับั
ที่่� ชื่่�อ – สกุลุ ในการเรียี น และการ คำำ�ถาม ในกิิจกรรม (16) คุุณภาพ

(4) ซัักถาม (4) (4) (4)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

ลงชื่อ� ............................................................ผู้ป� ระเมินิ
...................../..................../...................

เกณฑ์ก์ ารให้้คะแนนดัังตารางแนบท้้าย  
เกณฑ์์การประเมินิ ในการสังั เกตพฤติกิ รรมการเรีียนรู้ �้ ดัังนี้้�

ช่ว่ งคะแนน ระดัับคุณุ ภาพ
14-16 ดีีมาก
11-13 ดีี
8-10 พอใช้้
0-7 ปรัับปรุุง

158 รู้้�คิดิ รู้้ท� ันั ป้อ้ งกัันยาเสพติิด

เกณฑ์ก์ ารวัดั และประเมิินผลการสังั เกตพฤติกิ รรมนักั เรีียน
รายบุุคคล (Rubric)

ประเด็็นการ เกณฑ์์การให้้คะแนน
ประเมินิ
ดีีมาก (4) ดีี (3) พอใช้้ (2) ต้้องปรัับปรุุง (1)
1. ความตั้้�งใจ สนใจในการเรีียน สนใจในการเรีียน สนใจในการเรีียน ไม่่สนใจในการเรีียน
ในการเรียี น ไม่่คุุยหรืือเล่่นกันั คุุยกันั เล็็กน้้อย คุุยกัันและเล่่นกััน คุุยและเล่่นกััน
ในขณะเรีียน ในขณะเรีียน ในขณะเรีียนเป็็น ในขณะเรีียน
บางครั้้ง�

2. ความสนใจและ มีีการถามในหััวข้้อ มีีการถามในหัวั ข้้อ มีีการถามในหัวั ข้้อ ไม่่ถามในหััวข้้อ
การซักั ถาม ที่ต่� นไม่่เข้้าใจทุุกเรื่อ� ง ที่ต่� นไม่่เข้้าใจ ที่�่ตนไม่่เข้้าใจ ที่ต�่ นไม่่เข้้าใจ
และกล้้าแสดงออก เป็็นส่่วนมาก เป็น็ บางครั้้�ง และไม่่กล้้า
และกล้้าแสดงออก และไม่่ค่่อยกล้้า แสดงออก
แสดงออก

3. การตอบคำ�ำ ถาม ร่่วมตอบคำ�ำ ถาม ร่่วมตอบคำำ�ถาม ร่่วมตอบคำำ�ถาม ไม่่ตอบคำำ�ถาม 
ในเรื่อ� งที่ค่� รููถาม ในเรื่ �องที่�่ครููถาม ในเรื่อ� งที่่�ครููถาม
และตอบคำ�ำ ถาม และตอบคำำ�ถาม เป็็นบางครั้้�ง
ถููกทุุกข้้อ ส่่วนมากถููก และตอบคำำ�ถามถููก
เป็็นบางครั้้�ง

4. มีีส่ว่ นร่่วม ร่่วมมือื และ ร่่วมมืือและ ร่่วมมือื และ ไม่่มีีความร่่วมมืือ
ในกิิจกรรม ช่่วยเหลืือเพื่่อ� น ช่่วยเหลืือเพื่่�อน ช่่วยเหลืือเพื่่อ� น ในขณะทำำ�กิจิ กรรม 
ในการทำำ�กิิจกรรม เป็น็ ส่่วนใหญ่่ ในการทำ�ำ กิจิ กรรม
ในการทำ�ำ กิจิ กรรม เป็น็ บางครั้้�ง

Be Smart Say No To Drugs 159

1. นัักเรีียนดููภาพผลกระทบการใช้ย้ าเสพติดิ และให้้นักั เรีียนวิิเคราะห์ว์ ่่า
ภาพผู้้ห� ญิิงคนนี้้เ� กิดิ จากสาเหตุุใด
160 รู้้ค� ิดิ รู้�ท้ ันั ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

Be Smart Say No To Drugs 161

ใบความรู้้�ที่�่

1

ขั้้�นตอนการทํําโครงการ มีีดังั นี้้�

1.ชื่่�อโครงการ ต้้องเป็็นชื่อ� ที่�่เหมาะสม ชัดั เจน ดึงึ ดููดความสนใจ และเฉพาะเจาะจงว่่าจะทำ�ำ อะไร
2.หลักั การและเหตุผุ ล เป็น็ การแสดงถึงึ ปัญั หาความจำ�ำ เป็น็ ผู้้เ� ขีียนโครงการต้้องพยายามหาเหตุุผล
ต่่างๆ เพื่่�อแสดงให้้ผู้้�พิิจารณาโครงการเห็็นความจำ�ำ เป็็น และความสำำ�คััญของโครงการ เพื่่�อที่่�
จะสนับั สนุุนต่่อไป
3.วััตถุุประสงค์์/เป้้าหมาย เป็็นการแสดงถึึงความต้้องการที่่�จะกระทำำ�สิ่่�งใดสิ่ �งหนึ่่�งการเขีียน
วััตถุุประสงค์์ต้้องเขีียนให้้ตรงกัับปััญหาว่่าระบุุไว้้เพื่่�อแสดงให้้เห็็นถึึงจุุดมุ่่�งหมายที่�่จะแก้้ปััญหานั้้�นๆ
และต้้องกำ�ำ หนดวัตั ถุุประสงค์ใ์ นสิ่�งที่�่เป็็นไปได้้ สามารถวััดได้้
4.วิธิ ีดี ำ�ำ เนินิ การ แสดงขั้น� ตอนภารกิจิ ที่จ�่ ะต้้องทำำ�ให้้การดำ�ำ เนินิ งานตามโครงการและระยะเวลาในการ
ปฏิิบััติแิ ต่่ละขั้�นตอน เพื่่�อเป็็นแนวทางในการพิจิ ารณาความเป็น็ ไปได้้ของโครงการ
5.ระยะเวลาและสถานที่่�ดำ�ำ เนิินการ เป็็นการระบุุเวลาที่�่เริ่�มต้้นและสิ้�นสุุดโครงการและสถานที่่�
ที่�่จะทำำ�โครงการเพื่่�อสะดวกในการพิิจารณาและติิดตามผลของโครงการ
6.งบประมาณ แสดงยอดรวมงบประมาณทั้้�งหมดที่่�ใช้้ในการดำ�ำ เนิินโครงการแหล่่งที่่�มาและแยก
รายละเอีียดค่่าใช้้จ่่ายที่ช�่ ััดเจนว่่าเป็น็ ค่่าใช้้จ่่ายอะไรบ้้าง
7.ผู้�ร้ ับั ผิิดชอบโครงการ ต้้องระบุุชื่่อ� ผู้ท� ี่่�ทำำ�โครงการ
8.ผลที่่�คาดว่่าจะได้้รัับ เป็็นการระบุุประโยชน์์ที่่�คิิดว่่าจะได้้จากความสำำ�เร็็จเมื่ �อสิ้ �นสุุดโครงการ
เป็็นการระบุุว่่าใครจะได้้รัับผลประโยชน์์และผลกระทบหรืือมีีการเปลี่�่ยนแปลงในเรื่ �องอะไรทั้้�ง
เชิงิ คุุณภาพและปริิมาณและต้้องสอดคล้้องกับั วัตั ถุุประสงค์์
9.การประเมิินผลโครงการ เป็็นการระบุุว่่าหากได้้มีีการดำ�ำ เนิินโครงการแล้้ว จะมีีการติิดตาม
ดููผลได้้อย่่างไร เมื่อ� ใด

162 รู้ค้� ิิด รู้ท�้ ันั ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ

ใบความรู้้�ที่�่

2

การมีีจิิตสำ�ำ นึกึ รับั ผิดิ ชอบต่อ่ สัังคมในการป้อ้ งกันั
และแก้้ไขปัญั หายาเสพติิด

จิิตสาธารณะ (Public mind) หมายถึึง จิิตสำำ�นึึกเพื่่�อส่่วนรวม เพราะคำ�ำ ว่่า “สาธารณะ” คืือ
สิ่ �งที่�่มิิได้้เป็็นของผู้ �หนึ่่�งผู้ �ใด จิิตสาธารณะจึึงเป็็นความรู้้�สึึกถึึงการเป็็นเจ้้าของในสิ่ �งที่�่เป็็นสาธารณะ
ในสิิทธิิและหน้้าที่่�ที่�่จะดููแลและบำำ�รุุงรัักษาร่่วมกััน เช่่น การช่่วยกัันดููแลรัักษาสิ่�งแวดล้้อม โดยการ
ไม่่ทิ้้ง� ขยะลงในแหล่่งน้ำ�ำ� การดููแลรักั ษาสาธารณะสมบัตั ิิ เช่่น โทรศัพั ท์ส์ าธารณะ หลอดไฟที่ใ่� ห้้แสงสว่่าง
ตามถนนหนทาง แม้้แต่่การประหยััดน้ำ�ำ� ประปา หรือื ไฟฟ้้า ที่่เ� ป็น็ ของส่่วนรวม โดยให้้เกิดิ ประโยชน์์
คุ้ �มค่่าตลอดจนช่่วยดููแลรัักษาให้้ความช่่วยเหลืือผู้ �ทุุกข์์ได้้ยาก หรืือผู้ �ที่่�ร้้องขอความช่่วยเหลืือเท่่าที่�่
จะทำำ�ได้้ ตลอดจนร่่วมมืือกระทำ�ำ เพื่่�อให้้เกิิดปััญหาหรืือช่่วยกัันแก้้ปััญหา แต่่ต้้องไม่่ขััดต่่อกฎหมาย
เพื่่อ� รักั ษาประโยชน์ส์ ่่วนร่่วม
จิติ สาธารณะเพื่�อ่ ส่ว่ นรวม
จิิตสำำ�นึึกเพื่่�อส่่วนรวมนั้้น� สามารถกระทำ�ำ ได้้ โดยมีีแนวทางเป็น็ 2 ลัักษณะ ดัังนี้้�
1. โดยการกระทำ�ำ ตนเอง ต้้องมีีความรัับผิิดชอบต่่อตนเอง เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดผลกระทบและ
เกิดิ ความเสีียหาย
2. มีีบทบาทต่่อสัังคมในการรัักษาประโยชน์์ของส่่วนรวม เพื่่�อแก้้ปััญหา สร้้างสรรค์์สัังคม
ซึ่ง� ถือื ว่่าเป็น็ ความรัับผิิดชอบต่่อตนเองและสัังคม
ความรับั ผิดิ ชอบต่่อสัังคม
เป็็นการช่่วยเหลือื สัังคม ไม่่ทำำ�ให้้ผู้้�อื่น� หรือื สัังคมเดืือดร้้อนได้้รัับความเสีียหาย เช่่น
1. มีีความรับั ผิดิ ชอบต่่อครอบครัวั เช่่น เชื่อ� ฟังั พ่่อแม่่ ช่่วยเหลือื งานบ้้าน ไม่่ทำำ�ให้้พ่่อแม่่เสีียใจ
2. มีีความรัับผิิดชอบต่่อโรงเรีียน ครููอาจารย์์ เช่่น ตั้้�งใจเล่่าเรีียน เชื่�อฟัังคำ�ำ สั่่�งสอนของครูู
อาจารย์์ปฏิิบัตั ิิตามกฎระเบีียบวินิ ััยของโรงเรีียน ช่่วยรักั ษาทรัพั ย์์สมบัตั ิขิ องโรงเรีียน
3. มีีความรัับผิิดชอบต่่อบุุคคลอื่่�น เช่่น ให้้ความช่่วยเหลืือ ให้้คำำ�แนะนำ�ำ ไม่่เอาเปรีียบ
เคารพสิทิ ธิิซึ่ง� กันั และกันั
4. มีีความรัับผิิดชอบในฐานะพลเมืือง เช่่น ปฏิิบััติิตามกฎระเบีียบของสัังคม ปฏิิบััติิตาม
กฎหมาย รัักษาสมบัตั ิขิ องส่่วนรวม ให้้ความร่่วมมืือต่่อสัังคมในฐานะพลเมืืองดีี ให้้ความช่่วยเหลือื

Be Smart Say No To Drugs 163

164 รู้�ค้ ิดิ รู้�ท้ ััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ

1ตอนที่่�

สาระการเรีียนรู้้�ยาเสพติิดศึกึ ษา

1. รู้้�จัักยาเสพติิด

ยาเสพติิด หมายถึงึ สารเคมีี วัตั ถุุชนิดิ ใดๆ ซึ่่ง� เมื่�อเสพเข้้าสู่ร่� ่่างกายไม่่ว่่าจะโดยรัับประทาน ดม สููบ ฉีีด
หรือื ด้้วยประการใดๆ แล้้วทํําให้้เกิดิ ผลต่่อร่่างกายและจิติ ใจในลักั ษณะสํําคัญั เช่่น ต้้องเพิ่่ม� ขนาดการเสพเรื่อ� ยๆ
มีีอาการถอนยาเมื่อ� ขาดยา มีีความต้้องการเสพทั้้ง� ร่่างกายและจิติ ใจอย่่างรุุนแรงอยู่ต�่ ลอดเวลา และสุุขภาพโดยทั่่ว� ไป
จะทรุุดโทรมลง และให้้รวมถึงึ พืชื หรือื ส่่วนต่่างๆ ของพืชื ที่เ�่ ป็น็ หรือื ให้้ผลผลิติ เป็น็ สารเสพติดิ ให้้โทษ หรือื อาจใช้้
ผลิติ เป็น็ สารเสพติดิ ให้้โทษ และสารเคมีีที่ใ�่ ช้้ในการผลิติ สารเสพติดิ ให้้ โทษ ตามกฎหมายว่่าด้้วยสารเสพติดิ ให้้โทษ
วััตถุุออกฤทธิ์์� ต่่อจิิตประสาท และ สารระเหย

สุุราหรืือแอลกอฮอล์์ เป็็นสารเสพติิดที่ม�่ ีีทั้้�งคุุณและโทษ เมื่�อดื่�มแล้้วจะทำำ�ให้้เกิิดผลต่่อระบบประสาท
ส่่วนกลางโดยโทษของสุุรานั้้น� อาจมีีตั้้ง� แต่่ขั้้น� เบา ไปจนถึงึ ขั้น� รุุนแรงอย่่างเช่่น เสีียการทรงตัวั พููดไม่่ชัดั และที่ร�ุุ่นแรง
คืือหมดสติิ ดังั นั้้�นสุุราจึึงถููกควบคุุมทั้้�งการจำำ�หน่่าย และการผลิิต จากกฎหมายอย่่างเคร่่งครััด

Be Smart Say No To Drugs 165

“บุุหรี่”่� คือื “ยาสููบ” หรือื “ผลิติ ภัณั ฑ์์ ยาสููบ” หมายความว่่า ผลิติ ภัณั ฑ์ท์ ี่ม่� ีีส่่วน ประกอบของใบยาสููบ
หรือื พืชื นิโิ คเทีียนาทา แบกกุ้้ม� (Nicotiana tabacum) และให้้ความหมายรวมถึงึ ผลิติ ภัณั ฑ์อ์ื่น� ใดที่ม่� ีีสารนิโิ คตินิ
เป็็นส่่วนประกอบ ซึ่่ง� บริโิ ภคด้้วยวิธิ ีี สููบ ดููด ดม อม เคี้ย� ว เป่า่ กิิน หรือื พ่่นเข้้าไปในปาก จมููก ทา หรืือโดยวิธิ ีี
อื่�นใด เพื่่อ� ให้้ได้้ผลเช่่นเดีียวกันั (ตามพระราชบััญญััติ ิ ควบคุุมผลิิตภััณฑ์์ยาสููบ พ.ศ.2560)
บุุหรี่่�มีีคุุณสมบััติิเป็็นยาเสพติิด ผลิิตมาจากใบยาสููบตากแห้้ง มีีชื่่�อทางวิิทยาศาสตร์์ว่่า Nicotiana
tabacum เป็็นพืืชในตระกููล Solanaceae นำำ�ไปผ่่านกระบวนการทางเคมีี และมีีการเพิ่่�มสารอื่่�นๆ โดยมีี
ส่่วนประกอบของ “นิโิ คตินิ ” นิโิ คตินิ ในควันั บุุหรี่ท�่ ี่ผ�ู่้ส� ููบได้้รับั เข้้าไปในร่่างกายทำำ�ให้้เกิดิ การเสพติดิ เช่่นเดีียวกับั
เฮโรอีีน เมื่อ� มีีการสููดควันั บุุหรี่เ�่ ข้้าไป นิโิ คตินิ จะถููกดููดซึมึ อย่่างรวดเร็ว็ เข้้าสู่ก�่ ระแสเลือื ด และสมองภายใน 10 วินิ าทีี
โดยจะกระตุ้�นให้้หลั่�งสารสื่่�อประสาทในสมอง คืือ dopamine ทำ�ำ ให้้เกิิดอารมณ์์แห่่งความสุุข และ
Norepinephrine ทำำ�ให้้เกิิดการตื่่�นตััว มีีพลััง มีีสมาธิิ ลดความรู้้�สึึกซึึมเศร้้า เมื่�อหยุุดสููบบุุหรี่�่ปริิมาณของ
สารสื่่�อประสาทเหล่่านี้้�จะลดลง ทำำ�ให้้อารมณ์์แห่่งความสุุขของผู้ �สููบบุุหรี่�่หายไป จึึงเกิิดความต้้องการเสพ
ทั้้�งทางร่่างกายและจิิตใจโดยไม่่สามารถหยุุดเสพได้้ (dependence) ดัังนั้้�นผู้ �สููบจึึงต้้องแสวงหาบุุหรี่่�
มาสููบต่่อไปเรื่อ� ยๆ (craving) เพื่่อ� บรรเทาอาการถอนนิโิ คตินิ (withdrawal symptoms) ได้้แก่่ กระวนกระวาย
หงุดหงิดิ ง่าย ไม่่มีีสมาธิิ หิวิ บ่่อย น้ำ�ำ�หนัักขึ้้�น และต้้องเพิ่่ม� ปริมิ าณการสููบมากขึ้้�นจึึงให้้ผลเท่่าเดิมิ (tolerance)
นอกจากนี้้�ภาวะการเสพติิดทางจิิตใจ คืือ ทััศนคติิ ความเชื่�อ ความรู้�้สึึกที่�่มีีต่่อการสููบบุุหรี่�่ว่่าบุุหรี่่�ทำ�ำ ให้้
คลายความเครีียด ลดความวิิตกกัังวล ทำ�ำ ให้้มีีสมาธิิ และภาวะการเสพติิดทางสัังคม หรืือนิิสััยความเคยชิิน
เกิิดจากการที่่�ผู้�สููบบุุหรี่�่ได้้สร้้างความสััมพัันธ์์ระหว่่างกิิจกรรมประจำ�ำ วัันกัับการสููบบุุหรี่่� กระทรวงสาธารณสุุข
ของประเทศสหรััฐอเมริิกา จััดบุุหรี่�่เป็็นยาเสพติิดประเภทหนึ่่�ง แต่่ปััจจุุบัันประเทศไทยยัังไม่่ได้้จััดบุุหรี่�่ให้้เป็็น
ยาเสพติิดให้้โทษ แต่่เป็น็ ยาเสพติิดที่ถ�่ ููกกฎหมาย
ที่่�มา : เพจ สสส.

166 รู้ค้� ิิด รู้�ท้ ันั ป้้องกันั ยาเสพติิด

2. รู้้�จักั ประเภทของยาเสพติิด

2.1 แบ่่งตามแหล่ง่ ที่่เ� กิิด แบ่่งเป็น็ 2 ประเภท คือื
2.1.1 ยาเสพติิดธรรมชาติิ คืือ ยาเสพติดิ ที่�่ผลิิตมาจากพืืช เช่่น ฝิ่่น� กระท่่อม กัญั ชา เป็น็ ต้้น
2.1.2 ยาเสพติิดสัังเคราะห์์ คืือ ยาเสพติิดที่่�ผลิิตขึ้้�นด้้วยกรรมวิิธีีทางเคมีี เช่่น เฮโรอีีน ยาบ้้า
(แอมเฟตามีีน) ยาอีี คีีตามีีน ไอซ์์ เป็น็ ต้้น
2.2 แบ่่งตามการออกฤทธิ์์�ต่่อระบบประสาทส่่วนกลาง แบ่่งเป็น็ 4 ประเภท ได้้แก่่
2.2.1 ยาเสพติิดประเภทกดประสาท เช่่น ฝิ่่�น มอร์ฟ์ ีนี เฮโรอีีน สารระเหย เป็็นต้้น
2.2.2 ยาเสพติดิ ประเภทกระตุ้น� ประสาท เช่่น ยาบ้้า (แอมเฟตามีีน) ไอซ์์ ยาอีี กระท่่อม โคเคน
เป็น็ ต้้น
2.2.3 ยาเสพติดิ ประเภทหลอนประสาท เช่่น แอลเอสดีี เห็็ดขี้�ควาย สารระเหย เป็น็ ต้้น
2.2.4 ยาเสพติิดประเภทออกฤทธิ์์�ผสมผสาน กล่่าวคืือ ในช่่วงแรกออกฤทธิ์์�กระตุ้�นประสาท
เมื่อ� เสพมากขึ้้�นจะออกฤทธิ์์ก� ดประสาทและทำ�ำ ให้้ประสาทหลอน ซึ่่�งได้้แก่่ กััญชา

ยาเสพติดิ ที่�แ่ พร่่ระบาดในปััจจุุบันั

ยาเสพติิดประเภทกดประสาท ได้้แก่่

ฝิ่น่�

ชื่อ� เรีียกอื่่น� : หมูู (ฝิ่�นที่ค่� ลุุกยาฉุุน ยาเส้้น ยาสููบ หรืือกััญชา)
อาการ : ง่่วง ซึมึ แก้้วตาหรี่ ่� พููดจาวกวน ความคิดิ เชื่�องช้้า ซููบผอม ขี้้�เกีียจ
มีีอาการเสพติิดทั้้ง� ทางร่่างกายและจิติ ใจ มีีอาการขาดยาทางร่่างกาย
หากเสพเกิินขนาดจะทำำ�ให้้กดระบบการหายใจ ทำำ�ให้้เสีียชีีวิติ ได้้

มอร์ฟ์ ีีน

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : -
อาการ : คลื่่น� ไส้้ อาเจีียน ท้้องผููก คันั หน้้า ตาแดง ซึึมง่่วงนอน
หายใจลำ�ำ บาก ไม่่สนใจสิ่่ง� แวดล้้อม

เฮโรอีีน

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : ผงขาว แป้้ง
อาการ : ดวงตาเหม่่อลอย เคลิบิ เคล้้ม เซื่อ� งซึึม เชื่อ� งช้้า ร่่างกายซููบผอม ซีีด
สมองเสื่อ� ม ถ้้าเสพเกินิ ขนาดอาจทำำ�ให้้เสีียชีีวิิตได้้ การขาดยาจะมีีอาการ
ทุุรนทุุราย หงุดหงิิด เหงื่�อออกมาก ปวดกล้้ามเนื้้อ� ปวดท้้อง อาเจีียน
รายที่ร�่ ุุนแรงมาก อาจถ่่ายเป็็นเลือื ดที่เ่� รีียกว่่า ลงแดง

Be Smart Say No To Drugs 167

ยาเสพติดิ ประเภทกระตุ้้�นประสาท ได้้แก่่

ยาบ้้า

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : เมท ตััวเล็็ก
Amphetamine อาการ : หัวั ใจเต้้นเร็ว็ ความดัันโลหิิตสููง ประสาทตึงึ เครีียด เมื่ อ� หมดฤทธิ์์ย� า

จะรู้้ส� ึึกอ่่อนเพลีียมากกว่่าปกติิ เมื่�อใช้้ยาบ้้าไประยะหนึ่่�งจะเกิดิ อาการดื้้�อยา
ผู้เ� สพต้้องเพิ่่ม� ปริมิ าณและเสพบ่่อยขึ้น� ทำำ�ให้้สมองเสื่�อม

ไอซ์์

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : น้ำ�ำ�แข็็ง เกล็ด็ ตััวใหญ่่
อาการ : บดบังั ความรู้้�สึึกเหนื่่อ� ยล้้า รู้้�สึึกเคลิ้้ม� ฝันั อยู่น�่ ิ่่ง� ไม่่ได้้ ก้้าวร้้าว
เชื่อ� มั่น� ในตนเองมากเกิินไป มีีอาการเสพติิดทางจิติ ใจ ภููมิติ ้้านทานถดถอย
และการทำ�ำ งานของตัับ ไตและปอดเสื่อ� มลง

โคเคน

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : โค๊๊ก
อาการ : ทำำ�ให้้อารมณ์ ์ ครื้้�น มืือสั่�น หัวั ใจเต้้นเร็็ว ความดัันเลืือดสููง
บางรายชักั เลืือดออกในสมอง เนื้้�อสมองตายบางส่่วน กล้้ามเนื้้�อหัวั ใจเสื่อ� ม
หัวั ใจล้้มเหลว ถ้้าเสพมากเกินิ ขนาดอาจจะเสีียชีีวิิตได้้

ยาอีี

ชื่�อเรีียกอื่่�น : ยาเลิฟิ เอ็ค็ ช์ต์ าซี่่� ยากอด ยาส่่ายหััว ขนม
อาการ : กระตุ้น� ประสาทในระยะสั้น� ๆ และออกฤทธิ์์ห� ลอนประสาท
อย่่างรุุนแรง ทำ�ำ ให้้ผู้้�เสพรู้�ส้ ึึกร้้อน เหงื่�อออกมาก หัวั ใจเต้้นเร็็ว ความดััน
โลหิติ สููง การได้้ยิินเสีียงและการมองเห็น็ ผิิดไปจากความเป็็นจริงิ เคลิบิ เคลิ้้ม�
ทำ�ำ ลายระบบภููมิคิุ้ม� กััน และสมอง

กระท่อ่ ม

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : ท่่อม กระทุ่่ม� โคก อีีถ่่าง
อาการ : กระตุ้�นระบบประสาทเมื่อ� ใช้้ปริิมาณน้้อยและกดประสาทเมื่�อใช้้
ปริิมาณมาก ขึ้้น� กับั ปริมิ าณที่่�ใช้้ ทำ�ำ ให้้มึึนชา คอแห้้ง คลื่่น� ไส้้ อาเจีียน
ผิิวหน้้าแห้้งเกรีียม เนื่่อ� งจากไม่่มีีความรู้ส�้ ึึกร้้อนเวลาโดนแดดแรงๆ
แต่ม่ ักั จะหนาวสั่�นเมื่�่ออากาศชื้้น�

168 รู้ค้� ิดิ รู้�้ทันั ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

ยาเสพติิดประเภทหลอนประสาท ได้้แก่่

เห็ด็ ขี้้�ควาย

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : เห็็ดโอสถ หลวงจิติ
อาการ : ทำ�ำ ให้้รู้ส�้ ึกึ สนุุกสนาน อารมณ์์เปลี่�่ยนแปลงเร็ว็ ควบคุุมตนเองไม่่ได้้
หััวใจเต้้นเร็ว็ ความดัันโลหิิตสููง มีีไข้้ สำ�ำ หรับั ผู้�ที่่เ� ป็็นโรคหัวั ใจ อาจส่่งผล
รุุนแรงถึึงขั้�นเสีียชีีวิติ ได้้

แอล เอส ดีี

ชื่อ� เรีียกอื่่น� : กระดาษมหัศั จรรย์์
อาการ : รููม่่านตาขยาย อุุณหภููมิริ ่่างกายสููงขึ้น� ความดันั โลหิิตสููง
หััวใจเต้้นเร็็ว เหงื่�อออก เบื่่อ� อาหาร นอนไม่่หลัับ ปากแห้้ง

คีีตามีีน

ชื่�อเรีียกอื่่น� : ยาเค เคตาลา เคตาวา แครกซ์์ Super K
อาการ : จัดั อยู่ใ่� นกลุ่่ม� ยาสลบ ทำำ�ให้้รู้�ส้ ึึกเคลิิบเคลิ้้ม� ความคิิดสัับสน
การรับั รู้แ้� ละตอบสนองต่่อสิ่ง� แวดล้้อมทั้้ง� ภาพ แสง สีี เสีียง จะเปลี่ย่� นแปลงไป
ตาลาย ร่่างกายเคลื่่อ� นไหวไม่่สัมั พัันธ์ก์ ันั หากใช้้ปริิมาณมากจะเกิดิ
การหายใจติิดขัดั
ยาเสพติดิ ประเภทออกฤทธิ์์�ผสมผสาน คืือ กดประสาท กระตุ้น� ประสาท และหลอนประสาท ได้้แก่่

กัญั ชา

ชื่อ� เรีียกอื่่�น : เนื้้�อ ปุ๊๊�น
อาการ : ในช่่วงแรกผู้้เ� สพจะมีีอาการคล้้ายเมาเหล้้า เมื่อ� เสพปริมิ าณที่ม�่ ากขึ้้น�
ทำ�ำ ให้้ความคิดิ อ่่านช้้า สับั สน หููแว่่ว ประสาทหลอน ควบคุุมตนเองไม่่ได้้
ร่่างกายเสื่ �อมโทรม สมองและความจำำ�เสื่ �อม

Be Smart Say No To Drugs 169

ข้อ้ เท็็จจริิงของกัญั ชา

ปัจั จุุบัันกััญชาเป็็นยาเสพติดิ ผิดิ กฎหมายหรืือไม่่ ?
กััญชายัังเป็็นยาเสพติิดให้้โทษ ประเภท ปลููกและขายไม่่ได้้ ผิิดกฎหมาย แต่่สามารถทำ�ำ ได้้ในกรณีีจำ�ำ เป็็น
เพื่่อ� ประโยชน์ท์ างราชการ การแพทย์ ์ การรักั ษาผู้ป� ่ว่ ย การศึกึ ษาวิจิ ัยั และพัฒั นา ทั้้ง� นี้้�ต้้องได้้รับั อนุุญาตจากเลขาธิกิ าร อย.
โดยความเห็็นชอบของคณะกรรมการควบคุุมยาเสพติิดให้้โทษ
กัญั ชาเป็็นยาครอบจักั รวาลสามารถรักั ษาได้ส้ ารพััดโรคจริิงหรืือไม่่ ?
ไม่่เป็็นความจริิง สารสกััดกััญชาที่�่ได้้ประโยชน์์ในการรัักษา และมีีข้้อมููลวิิชาการที่�่สนัับสนุุนชััดเจน ได้้แก่่
1. ภาวะคลื่่�นไส้้ อาเจีียนในผู้�ป่่วยที่�ไ่ ด้้รับั ยาเคมีีบำำ�บััด 2. โรคลมชักั ที่ร�่ ัักษายากและดื้อ� ยา 3. ภาวะกล้้ามเนื้้อ� หดเกร็็ง
ในผู้�ป่่วยปลอกประสาทเสื่�อมแข็็ง และ 4. ภาวะปวดประสาทส่่วนกลางที่่�ใช้้วิิธีีการรัักษาอื่�นๆ แล้้วไม่่ได้้ผล ทั้้�งนี้้�
ต้้องอยู่่ใ� นการดููแลของแพทย์์
หลังั จากกฎหมายมีีผลบังั คัับใช้ป้ ระชาชนทั่่ว� ไปปลููกกััญชาได้ห้ รืือไม่่ ?
ประชาชนทั่่ว� ไปจะได้้รับั อนุญุ าตให้้ปลููกกัญั ชาได้้ต่อ่ เมื่อ�่ ...เป็น็ เกษตรกรที่ร่� วมกลุ่ม�่ เป็น็ วิสิ าหกิจิ ชุุมชน หรือื สหกรณ์์
การเกษตรที่่�จดทะเบีียน และร่่วมดำ�ำ เนิินการกัับหน่่วยงานรััฐหรืือสถาบัันการศึึกษา จึึงจะสามารถขออนุุญาต
ปลููกกัญั ชาได้้

170 รู้ค�้ ิิด รู้้ท� ััน ป้้องกันั ยาเสพติิด

ความรู้้�เรื่�่องสารเสพติิด

บุุหรี่่� รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ

ยาเส้้นหรืือยาปรุุง ซึ่่�งม้้วนด้้วย กระตุ้้�นระบบประสาท โดย
กระดาษหรืือวััตถุุที่�่ทำำ�ขึ้้�นใช้้แทน นิโิ คตินิ กระตุ้น� หัวั ใจให้้ทำ�ำ งาน
กระดาษ หรืือใบยาแห้้ง หรือื ยาอัดั หนััก ผู้้�สููบจะมีีอาการตาแห้้ง
ตาแดง ริิมฝีีปากแห้้งเขีียว
เล็็บเหลืือง ฟัันมีีคราบดำ�ำ
ลม ห า ย ใ จมีีกลิ่่� น เ ห ม็็ น
หลอดลมอัักเสบ เสีียงแหบ

บุุหรี่่ไ� ลท์์/บุุหรี่่�ไมลด์์ รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ

บุุหรี่�่ที่่�มีีการใส่่สีีและสารปรุุงแต่่ง ออกฤทธิ์์�เหมือื นกัับบุุหรี่่�
กลิ่่�นเพิ่่�มเติิม เพื่่�อโฆษณาว่่าเป็็น
บุุหรี่ช�่ นิดิ รสอ่่อน มีีอันั ตรายน้้อยกว่่า
บุุหรี่ธ�่ รรมดา แต่่จากการวิจิ ัยั พบว่่า
บุุหรี่ไ่� ลท์/์ บุุหรี่ไ่� มลด์์ ไม่่ได้้มีีอันั ตราย
น้้อยกว่่าบุุหรี่่�ธรรมดา เพีียงแต่่มีี
รสชาติิที่แ่� ตกต่่างกันั เท่่านั้้น�

บุุหรี่�ม่ ืือสอง รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

การสููดดมควันั บุุหรี่่�จากผู้้อ�ื่�น โดยที่�่ ออกฤทธิ์์เ� หมือื นกับั บุุหรี่ �่ซึ่่ง� ผู้ท� ี่่�
เราไม่่ได้้เป็็นผู้ �สููบบุุหรี่�่ ซึ่่�งในควััน ได้้รัับควัันบุุหรี่่� สามารถเกิิด
บุุหรี่น�่ี้้ม� ีีสารเคมีีชนิดิ ต่่างๆ ปนอยู่ถ่� ึงึ โรคต่่างๆ เช่่นเดีียวกัับผู้�สููบ
ประมาณ 7,000 ชนิิด และเป็็น บุุหรี่�่ แต่่ในอััตราที่�่สููงกว่่า
สารก่่อมะเร็็งประมาณ 70 ชนิิด เนื่่�องจากผู้้�สููบบุุหรี่่�มืือสอง
สูู ด ด มควัั น เ ข้้ า ไ ปลึึ กม า ก
โดยไม่่มีีการพ่่นออกมา

Be Smart Say No To Drugs 171

บุุหรี่ม�่ ืือสาม รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ

ล ะ อ อ ง ส า รพิิ ษ จ า กควัั น บุุ ห รี่�่ ออกฤทธิ์์�เหมืือนกับั บุุหรี่�่
ซึ่ � ง ตกค้้ า ง เ ก า ะ ติิ ด ต า มสิ่่� ง ต่่ า ง ๆ
ในสถานที่ท�่ ี่ม่� ีีการสููบบุุหรี่่� เช่่น เสื้อ� ผ้้า
เส้้นผม ผิิวหนััง ผ้้าม่่าน พรม เบาะ
ที่่�นอน ช่่องแอร์์ เป็น็ ต้้น ซึ่่�งรู้�้สึึกได้้
จากกลิ่่น� ที่ย่� ังั อวลอยู่ใ�่ นห้้อง หรือื จาก
ตัวั ผู้ส� ููบเอง สารในควันั บุุหรี่ม่� ือื สาม
เป็น็ สารพิษิ ร้้ายแรง โลหะหนักั เช่่น
ตะกั่�ว ไซยาไนต์์ นิิโคติิน สารหนูู
และยัังมีีฝุ่่�นละออง 2.5 PM ที่่�ถููก
ปล่่อยออกมาปริิมาณมาก ซึ่่�งก่่อ
มะเร็ง็ ได้้ โดยกลุ่�่มที่�ม่ ีีความเสี่ย่� งสููง
คืือ เด็็กเล็็ก ที่่�มีีโอกาสซึึมซัับฝุ่่�น
ละอองและสารพิษิ มากกว่่าผู้ใ� หญ่่ถึงึ
2 เท่่า เนื่่�องจากเด็็กเล็็กมัักหายใจ
ใกล้้พื้้�นผิิวสิ่ �งของต่่างๆ คลานเล่่น
ตามพื้้�นที่�่มีีสารพิิษ หรืือนำำ�สิ่่�งของ
สกปรกเข้้าปาก จึึงเสี่่�ยงได้้รัับ
อนุุภาคโลหะหนััก สารก่่อมะเร็็ง
แ ล ะ ส า ร กัั มมัั น ตรัั ง สีี ซึ่่� ง เ ป็็ น
อันั ตรายอย่่างยิ่ง�

บุุหรี่่�ไฟฟ้้า รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

เป็็นยาสููบชนิิดใหม่่ โดยผู้ �สููบจะได้้ กระตุ้้�นระบบประสาท จาก
รัับสารนิิโคติินเหลวที่่�ระเหยด้้วย นิิ โ ค ติิ น เ ห ล ว ทำำ� ใ ห้้ เ กิิ ด
ความร้้อนจากไฟฟ้้าเข้้าสู่่�ร่่างกาย อ า ก า รมึึ น ง ง กร ะ ตุ้ � น อัั ตร า
การสููบบุุหรี่่�ไฟฟ้้า เป็็นการนำ�ำ สาร การทำ�ำ งานของหััวใจ ทำ�ำ ให้้
เสพติิดเข้้าสู่�่ร่่างกายเช่่นเดีียวกัับ หัั ว ใ จต้้ อ ง ทำำ� ง า น ห นัั กขึ้้� น
การสููบบุุหรี่�่ แต่่ไม่่มีีการเผาไหม้้ และเกิิดภาวะหััวใจวายได้้
ยาสููบ นอกจากนี้้บ� ุุหรี่ไ่� ฟฟ้้าจััดเป็น็ เส้้นเลือื ดในสมองแตก มีีความ
อุุปกรณ์์อิิเล็็กทรอนิิกส์์ชนิิดหนึ่่�ง ผิิดปกติิทางอารมณ์์ สมาธิิ

172 รู้้�คิดิ รู้�้ทััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติิด

บุุหรี่ไ่� ฟฟ้้า รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ
บารากู่่�
ซึ่�งใช้้แบตเตอรี่่�ในการทำ�ำ งาน แ ล ะ ค ว า มคิิ ด ปัั ญ ห า ข อ ง
เพื่่�อสร้้างความร้้อนให้้กัับน้ำำ�� ยา ระบบภููมิิคุ้ �มกัันของร่่างกาย
บุุหรี่ไ่� ฟฟ้า้ (E-Liquid หรือื E-Juice) นอกจากนี้้�การใช้้บุุหรี่่�ไฟฟ้้า
จนเกิดิ ไอน้ำ�ำ� ที่ป�่ ระกอบด้้วยสารต่่างๆ อาจมีีอัันตรายหากผู้้�ใช้้ได้้รัับ
เช่่น นิิโคติิน โพรไพลีีนไกลคอล ปริิ ม า ณ นิิ โ ค ติิ น เ กิิ น ข น า ด
กลีีเซอรีีน น้ำ��ำ สารแต่่งกลิ่่น� และรส รวมทั้้�งการระเบิิดของบุุหรี่่�
เ มื่ � อ เ ปิิ ด เ ครื่่� อ ง จ ะ มีี ไ ฟ สีี แ ด ง ขึ้ � น ไฟฟ้้าที่�่ปรากฏเพิ่่�มขึ้้�นตาม
พร้้อมกัับการทำ�ำ งานของแบตเตอรี่่� สื่�อต่่างๆ และการได้้รัับสาร
ทำำ�ให้้เกิิดความร้้อนจ น น้ำำ�� ย า ปนเปื้้�อนจากโลหะหนััก เช่่น
ที่่� บรรจุุ อยู่่� ภาย ในระเหย ขึ้ �นมา นิิกเกิิล ดีีบุุก ตะกั่�ว ของ
เป็็นควััน เมื่�อสููบเข้้าไปในปอด อุุปกรณ์์ ตลอดจนสารเคมีี
ร่่างกายจะรัับนิิโคติินก่่อนที่�่จะถููก ที่�่เป็็นอัันตราย เช่่นสารหนูู
พ่่นออกมา ปัจั จุุบันั ศููนย์ค์ วบคุุมโรค ฟอร์์มาร์์ลดีีไฮด์์ ไดอะซิิทิิล
ของประเทศสหรััฐฯ (CDC) พบว่่า ซึ่ �งล้้วนเป็็นอัันตรายจนถึึงแก่่
การเจ็็บป่่วยด้้วยโรคปอดอัักเสบ ชีีวิติ ได้้
รุุนแรงสัมั พันั ธ์ก์ ับั การสููบบุุหรี่ไ�่ ฟฟ้า้
ถึึง 450 ราย การสููบบุุหรี่่�ไฟฟ้้า
จึึงอัันตรายไม่่แตกต่่างจากบุุหรี่่�
ธรรมดา

รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

เป็็นการสููดควัันผ่่านน้ำ�ำ�จากยาเส้้น ออกฤทธิ์์�เหมืือนกัับบุุหรี่่� และ
หมัักร่่วมกัับสารที่�่มีีความหวาน บุุหรี่่�ไฟฟ้้า
เช่่น น้ำำ�� ผึ้้�ง กากน้ำำ��ตาล หรืือผลไม้้
ตากแห้้งโดยใช้้อุุปกรณ์ท์ ี่ม�่ ีีรููปลักั ษณ์์
คล้้ายแจกััน เรีียกว่่า ฮุุคคา โดยมีี
สายที่เ�่ ป็น็ ท่่อเพื่่อ� สููบควันั ขึ้น� มาจาก
เตา ประเทศไทยเรีียกว่่าเตาบารากู่่�
การสููบยาสููบโดยใช้้อุุปกรณ์์นี้้�เป็็น
วัฒั นธรรมแถบตะวันั ออกกลาง

Be Smart Say No To Drugs 173

บารากู่่�ไฟฟ้้า รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

เป็็นอุุปกรณ์์เลีียนแบบการสููบบุุหรี่่� มีีการอ้้างว่่าบารากู่ไ่� ฟฟ้า้ ไม่่มีี
ชนิิดใหม่่ มีีลัักษณะเป็็นแท่่งยาว สารนิิโคติิน ซึ่่�งอาจจะจริิง
ภายในมีีสายพลาสติิกขนาดเล็็ก หรืือไม่่จริิงก็็ได้้ นอกจากนี้้�
ต่่อกัับแบตเตอรี่�่เพื่่�อทำ�ำ ให้้เกิิด จากการแกะแท่่งบารากู่ไ�่ ฟฟ้า้
ละอองฝอยจากแผ่่นใยสัังเคราะห์์ แยกส่่วนประกอบ พบว่่าน้ำ��ำ ยา
ที่�่ชุุบน้ำ��ำ ยาปรุุงแต่่งกลิ่่�น ซึ่่�งน้ำ��ำ ยามีี ที่่�ทำ�ำ ให้้เกิิดกลิ่่�นผลไม้้ภายใน
ลักั ษณะเป็น็ น้ำ��ำ มันั เคมีีสังั เคราะห์ใ์ ห้้ แท่่งบารากู่ไ่� ฟฟ้า้ มีีกลิ่่น� ฉุุนติดิ
มีีกลิ่่น� ผลไม้้ชนิดิ ต่่างๆ มีีกลิ่่น� ฉุุนแรง นิ้้�วมือื ที่�่สััมผัสั น้ำ�ำ�ยา ล้้างออก
มีีสารประกอบ เช่่นโพรไพลีีนไกลคอล ยากมาก กลิ่่น� ติดิ นิ้้ว� มือื ข้้ามคืนื
สารปรุุงแต่่งกลิ่่�น และสารพิิษกลุ่�่ม จึึงน่่าจะอนุุมานได้้ว่่าสารเคมีี
โลหะหนััก การทำำ�งานของบารากู่่� ที่เ�่ ป็น็ ไอน้ำำ��จากการสููบบารากู่�่
ไฟฟ้า้ เหมือื นกับั บุุหรี่ไ�่ ฟฟ้า้ แต่่บารากู่�่ ไฟฟ้้า จะตกค้้างอยู่�่ในปอด
ไฟฟ้้า เมื่�อใช้้แบตเตอรี่่�และน้ำำ�� ยา ของผู้�สููบ เป็็นอัันตรายต่่อ
หมดในแต่่ละมวนจะไม่่มีีการเติิม หลอดลมและปอด และอาจมีี
น้ำ��ำ ยา หรืือชาร์์ตแบตเตอรี่�่ใหม่่ สารเคมีีอัันตรายที่�่ถููกดููดซึึม
โดยสรุุปคืือ บารากู่�่ไฟฟ้้ากัับบุุหรี่่� เข้้าสู่ร�่่่างกายผ่่านปอด ซึ่่ง� ทำ�ำ ลาย
ไฟฟ้้ามีีอุุปกรณ์์การสููบที่�่ทำ�ำ งานใน อวััยวะต่่างๆ ทั่่�วร่่างกาย
ลัักษณะเดีียวกััน แต่่น้ำำ��ยาที่�่ใช้้ เหมืือนกรณีีสารพิิษจากการ
แตกต่่างกันั ถ้้าน้ำ��ำ ยาที่ใ�่ ช้้กับั บารากู่่� สููบบุุหรี่ธ�่ รรมดาได้้
ไฟฟ้้า มีีสารนิิโคติินผสมอยู่�่ด้้วยก็็
อาจเรีียกได้้ว่่าเป็น็ “บุุหรี่ไ�่ ฟฟ้า้ ชููรส”
คืือ เป็็นบุุหรี่ไ่� ฟฟ้้าที่ป�่ รุุงแต่่งให้้เกิดิ
กลิ่่น� และรสชาติติ ่่างๆ โดยส่่วนใหญ่่
เป็็ นรสผลไม้้ นอกจากนี้้� บารากู่่�
ไฟฟ้้ายัังไม่่มีีการอนุุญาตให้้ขาย
อย่่างถููกต้้องตามกฎหมายอีีกด้้วย

เครื่อ�่ งดื่�่ม รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ
แอลกอฮอล์์
(สุุรา, เบีียร์,์ ไวน์,์ เป็น็ เครื่่อ� งดื่ม� ที่เ่� กิดิ จากการหมักั ผักั กดระบบประสาทส่่วนกลาง
สาโท ฯลฯ) ผลไม้้ หรืือผลิิตภัณั ฑ์์พืืชชนิดิ ต่่างๆ ก ด จิิ ต ใ ต้้สำำ�นึึ กที่่� ค ว บ คุุม
แล้้วแต่่งกลิ่่�น เป็็นเครื่่�องดื่�มที่่�มีี ตนเอง ทำ�ำ ให้้ไม่่สามารถ
เอทิลิ แอลกอฮอล์์ผสมอยู่่� ยัับยั้ �งตนเองได้้จึึงอาจแสดง
อาการบางอย่่างออกมา เช่่น

174 รู้้ค� ิดิ รู้้�ทันั ป้้องกันั ยาเสพติิด

เครื่่อ� งดื่ม�่ รายละเอีียด การออกฤทธิ์์�/อาการ
แอลกอฮอล์์
(สุุรา, เบีียร์,์ ไวน์,์ ดุุร้้าย พููดมาก ทะเลาะวิิวาท
สาโท ฯลฯ) นอกจากนี้้ย� ังั มีีอาการหน้้าแดง
ตััวแดง ความดัันโลหิิตสููง
หััวใจเต้้นแรง และหากดื่่�ม
ในปริิมาณมากแอลกอฮอล์์
จะกดสมองบริเิ วณอื่น� ๆ ทำำ�ให้้
เสีียการทรงตััว พููดไม่่ชััด
หมดสติิ ถ้้าบริิโภคต่่อเนื่่�อง
เป็็นระยะเวลานานจะทำำ�ให้้
เกิดิ การเสพติดิ ทั้้ง� ทางร่่างกาย
และจิิ ตใจ เป็็ นโรคพิิ ษสุุรา
เรื้�อรััง ทำ�ำ ลายตัับและสมอง
สติปิ ัญั ญาเสื่อ� ม จิติ ใจผิดิ ปกติิ
กระเพาะอาหารอักั เสบ ร่่างกาย
สููบผอม และเป็น็ โรคตับั แข็ง็ ได้้

สารระเหย รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

สารที่�่ได้้มาจากกระบวนการผลิิต กระตุ้้�นประสาท หลอน
น้ำ�ำ�มัันปิิโตรเลีียม มีีลัักษณะเป็็น ประสาทและกดประสาท
ไ อ ร ะ เ ห ย ไ ด้้ร ว ด เ ร็็ ว ใ น อ า ก า ศ กล่่าวคือื ผู้้ท� ี่เ�่ สพสารระเหยใน
ซึ่ �งสารระเหยจะพบเห็็นอยู่�่ในรููป ระยะแรกจะมีีอาการตื่่�นเต้้น
ผลิติ ภัณั ฑ์ส์ ำ�ำ เร็จ็ รููปต่่างๆเช่่น ทินิ เนอร์์ ร่่าเริงิ เหมือื นคนเมาสุุราแต่่ไม่่มีี
แลคเกอร์์ สีีพ่่น กาวน้ำำ�� กาวยาง กลิ่่�นสุุรา พููดไม่่ชััด ความคิิด
น้ำำ��ยาล้้างเล็็บ ซึ่่�งมีีลัักษณะเป็็น สัับสน ควบคุุมตนเองไม่่ได้้
ของเหลวเฉพาะตััวระเหยได้้ดีี เกิิดอาการระคายเคืืองเยื่ �อบุุ
สามารถดููดซึึมได้้รวดเร็็วนิยิ มนำ�ำ มา ในปากและจมููก ตาไวต่่อแสง
เสพโดยวิิธีีการสููดดมเข้้าสู่ร�่ ่่างกาย หููแว่่ว กล้้ามเนื้้�อทำ�ำ งาน
ไม่่ประสานกััน นอนไม่่หลัับ
มีีอาการเพ้้อฝััน หลัังจากนั้้�น
จะเกิิดอาการเหม่่อ ซึึม ง่่วง

Be Smart Say No To Drugs 175

สารระเหย รายละเอีียด การออกฤทธิ์์/� อาการ

หาวนอน หัวั ใจเต้้นเร็ว็ ผิดิ ปกติิ
ไอ คลื่่�นไส้้ ใจสั่่�น ชัักเกร็็ง
จนหมดสติิได้้ หากสููดดมใน
ปริิมาณที่�่มากขึ้้�นจะออกฤทธิ์์�
ไปกดศููนย์์การหายใจ ทำำ�ให้้
หััวใจทำ�ำ งานผิิดปกติิ อาจถึึง
ขั้น� เสีียชีีวิติ ผู้้ท� ี่ส่� ููดดมต่่อเนื่่อ� ง
เป็็นเวลานาน ระบบอวััยวะ
ต่่างๆ จะถููกทำ�ำ ลาย ก่่อให้้เกิดิ
โรคร้้ายแรง เช่่น โรคไต หลอดลม
อักั เสบ มะเร็ง็ ปอด การทำำ�งาน
ของหััวใจผิิดปกติิ ที่่�สำำ�คััญ
สารพิษิ จะทำ�ำ ลายระบบประสาท
และสมอง ทำำ�ให้้สมองเสื่ �อม
ความจำ�ำ เสื่อ� ม หลงลืมื อาจถึงึ
ขั้�นพิิการทางสมอง เป็็นโรค
“สมองฝ่่อถาวร” ซึ่่�งปััจจุุบััน
วงการแพทย์ไ์ ด้้ยืนื ยันั ว่่า ยังั ไม่่มีี
ย า ห รืื อ วิิ ธีีก า ร ใ ด ๆ ที่�่ จ ะ
สามารถรัักษาโรคสมองฝ่่อให้้
หายเป็น็ ปกติไิ ด้้

ที่ม�่ า คู่่�มืือการดำ�ำ เนินิ งานด้้านการป้อ้ งกันั และแก้้ไขปััญหายาเสพติดิ สำ�ำ หรัับอาสาสมัคั รสาธารณสุุขกรุุงเทพมหานคร

176 รู้ค�้ ิดิ รู้้ท� ันั ป้อ้ งกัันยาเสพติิด

3. โทษพิิษภัยั และอันั ตรายจากยาเสพติดิ

สมองสว่ นคิด
(Cerebral Cortex)

สมองส่วนอยาก
( Lirnbic System)

การใช้้ยาเสพติดิ จะมีีผลต่่อสมอง 2 ส่่วน คือื สมองส่่วนคิดิ และสมองส่่วนอยาก สมองส่่วนคิดิ ทำ�ำ หน้้าที่่�
ควบคุุมสติปิ ัญั ญา ใช้้ความคิดิ แบบมีีเหตุุผล ขณะที่ส่� มองส่่วนอยากเป็น็ ศููนย์ค์ วบคุุมอารมณ์ค์ วามรู้ส้� ึกึ เวลาคนเรา
เสพยาเสพติิดตััวยาจะไปกระตุ้�นทำำ�ให้้สมองส่่วนอยากสร้้างสารเคมีีชื่่�อโดปามีีน ซึ่่�งเป็็นสารที่่�ทำ�ำ ให้้มนุุษย์์
เกิดิ ความรู้ส�้ ึกึ สุุข แต่่ยาเสพติดิ ทำำ�ให้้สมองสร้้างโดปามีีนมากกว่่าที่ธ�่ รรมชาติกิ ำำ�หนดจนทำ�ำ ให้้รู้ส้� ึกึ เป็น็ สุุขมากขึ้้น�
กว่่าปกติิ สมองจึึงมีีการปรัับตััวด้้วยการลดการหลั่�งสารเคมีีนั้้�นลง เมื่�อหมดฤทธิ์์�ของยาเสพติิด จึึงเสมืือนว่่า
ร่่างกายมีีอาการขาดสารโดปามีีนทำำ�ให้้มีีอาการหงุ ดหงิิด หรืือซึึมเศร้้า ส่่งผลให้้ผู้้�เสพพยายามแสวงหายา
มาใช้้ซ้ำ�ำ� ในขณะเดีียวกัันเมื่�อใช้้ยาเสพติิดบ่่อยๆ จะทำ�ำ ให้้สมองส่่วนคิิดถููกทำ�ำ ลาย การใช้้ความคิิดที่�่เป็็นผล
จะเสีียไป แล้้วสมองส่่วนอยากจะอยู่เ่� หนือื สมองส่่วนคิดิ จนทำ�ำ อะไรตามใจตามอารมณ์ม์ ากกว่่าเหตุุผล ผู้้ท� ี่ใ�่ ช้้ยา
จึึงมัักแสดงพฤติกิ รรมที่�ไ่ ม่่เหมาะสม มีีอารมณ์ก์ ้้าวร้้าว หงุดหงิิด ไม่่สามารถควบคุุมตััวเองได้้ หากใช้้ยาเสพติิด
บ่่อยครั้้�ง สมองจะสููญเสีียความสามารถควบคุุมการหลั่�งโดปามีีน ทำ�ำ ให้้ไม่่สามารถมีีความสุุขตามธรรมชาติิได้้
จนเกิิดอาการทุุรนทุุราย เมื่�ออยากมีีความสุุขจึึงต้้องพึ่่�งยาเสพติิด สมองจึึงจะหลั่�งโดปามีีนมามากพอ
จนเกิดิ ความสุุขได้้ อาการเช่่นนี้้เ� รีียกว่่า “สมองติดิ ยา” ในที่ส�่ ุุดก็ห็ ้้ามตัวั เองไม่่ได้้ ต้้องทำำ�ทุุกวิถิ ีีทางให้้ได้้ยาเสพติดิ
มาเสพ ผลสุุดท้้ายจะเกิดิ ความสููญเสีียอย่่างรุุนแรงในด้้านต่่างๆ ของชีีวิติ ผู้้เ� สพไม่่สามารถควบคุุมตนเองได้้ด้้วย
สติปิ ัญั ญาหรืือความคิิดและทำ�ำ ให้้มีีอาการทางจิติ และสามารถเป็็นโรคจิติ เต็็มขั้้น� ได้้ในที่�่สุุด

ที่ม่� า : จากแผ่่นพับั ยาเสพติิดที่่�แพร่่ระบาดในประเทศไทย และหนัังสือื ความรู้�พ้ ื้้น� ฐานเพื่่อ� การป้อ้ งกัันยาเสพติิดในเยาวชน

Be Smart Say No To Drugs 177

178 รู้�ค้ ิดิ รู้�ท้ ััน ป้อ้ งกันั ยาเสพติดิ

ผลกระทบต่อ่ ผู้เ้� สพยาเสพติิด

1. ผลต่่อร่่างกาย ทรุุดโทรม ใจสั่่�น หลอดเลืือดอุุดตััน ความดันั โลหิติ สููง หััวใจเต้้นเร็ว็ ผิิดปกติิ ทำ�ำ ลาย
หลอดเลืือดในสมอง ระบบหายใจมีีปััญหา ในกรณีีไอซ์์ ผิิวหน้้าจะแห้้งเสีีย และเป็็นแผลได้้ง่่าย เพราะหลอด
เลืือดเปราะบาง ใบหน้้าจะแก่่กว่่าวััย
2. ผลต่่อระบบประสาท ตึงึ เครีียด แต่่เมื่อ� หมดฤทธิ์์ย� าจะมีีอาการประสาทล้้า การตัดั สินิ ใจช้้าและผิดิ พลาด
หากใช้้นานจะทำ�ำ ให้้สมองเสื่�อม ทำำ�ลายระบบการหายใจทำำ�ให้้หมดสติแิ ละถึงึ แก่่ความตายได้้
3. ผลต่่อจิิตใจ ซึึมเศร้้า กลายเป็น็ โรคจิติ ชนิดิ หวาดระแวง มีีพฤติิกรรมเปลี่่ย� นแปลงไป เช่่น หวาดหวั่น�
หวาดกลััว ประสาทหลอน ซึ่่�งเกิดิ ขึ้น� แล้้ว อาการจะคงอยู่�่ตลอดไป แม้้ช่่วงที่ไ�่ ม่่ได้้เสพยาก็็ตาม
4. ผลต่่อพฤติิกรรม กระวนกระวายใจ ก้้าวร้้าวขึ้�น เมื่�อรวมกัับโรคจิิตชนิิดหวาดระแวง คิิดว่่าจะมีีคน
มาทำ�ำ ร้้าย มักั จะทำ�ำ ร้้ายผู้�อื่น� ก่่อน

ที่�ม่ า : แผ่่นพัับยาเสพติิดหยุุดได้้ถ้้ารู้�้ทันั
ผลกระทบต่่อร่่างกาย

สมอง : สมองส่่วนอยากมีีอิทิ ธิพิ ลมากกว่่าสมองส่่วนเหตุุผล ความคิดิ อ่่านช้้าลง หลงลืมื ง่่าย ควบคุุมตัวั เองไม่่ได้้
ทำำ�สิ่่ง� เลวร้้ายที่�ไ่ ม่่ควรทำำ�
จิิตใจ : นอนไม่่หลับั ฉุุนเฉีียว ก้้าวร้้าว ความคิดิ สัับสน ประสาทหลอน หวาดระแวง คลั่่ง� ซึึมเศร้้า
ตา : รููม่่านตาขยาย ตาพร่่ามัวั
จมููก : สููญเสีียการดมกลิ่่น�
ปาก : ปากแห้้ง เหม็น็ มีีปััญหาในช่่องปาก
ฟััน : ขบฟัันตลอดเวลา ฟัันสึกึ กร่่อน ผุุ
ปอด : หายใจขััด หายใจถี่่� หลอดลมอับั เสบเรื้�อรังั
หััวใจ : หััวใจเต้้นไม่่สม่ำ�ำ� เสมอ เจ็บ็ หน้้าอก หัวั ใจวาย
กระเพาะอาหาร : เบื่่อ� อาหาร ท้้องผููก มีีโรคแทรกซ้้อนทางกระเพาะอาหารและลำำ�ไส้้
ผิวิ หนััง : เหงื่อ� ออกง่่าย และมาก ชาตามผิิวหนััง เป็น็ ฝีี เนื้้�อเยื่อ� อ่่อนติิดเชื้�อง่าย
กล้้ามเนื้้อ� : กระตุุก ชักั ทำ�ำ งานไม่่ประสานกันั
ตัับ : โรคตัับอัับเสบ
ไต : ไตไม่่ทำำ�งาน
ระบบไหลเวีียนโลหิติ : ความดันั โลหิติ สููง เส้้นเลืือดเป็็นแผล อุุดตััน แข็็งตัวั
ระบบภููมิคิ ุ้้ม� กััน : บกพร่่อง ติิดเชื้อ� ง่าย
ระบบสืบื พัันธุ์์� : เสื่อ� มสมรรถภาพทางเพศ แท้้ง หรือื คลอดก่่อนกำำ�หนด คลอดลููกออกมาพิิการ

ที่่ม� า : แผ่่นพัับยาเสพติดิ หยุุดได้้ถ้้ารู้�้ทันั

Be Smart Say No To Drugs 179

4. ผลกระทบจากปัญั หายาเสพติิด (ครอบครัวั /สังั คม)
1. การสููญเสีียด้้านบุุคลิกิ ภาพและจิติ ใจ

เยาวชนย่่อมมีีบุุคลิกิ ภาพที่่�กำ�ำ ลังั เจริญิ เติิบโต มีีการสร้้างประสบการณ์ต์ ่่างๆ และหัดั วิิธีีการและชั้น� เชิงิ
ในการผจญปััญหา หรืือกระทำำ�การ เพื่่�อให้้บรรลุุเป้้าหมาย การแก้้ปััญหาย่่อมต้้องอาศััยกระบวนการทางจิิต
หลายประการ เช่่น ความอดกลั้้�น การควบคุุมอารมณ์์ การแสดงอารมณ์์ตามความเหมาะสม การใช้้ความคิิด
และประมาณการตลอดจนการหาวิธิ ีีแก้้ปััญหาให้้เกิิดผลดีีที่ส่� ุุด
หากเยาวชนใช้้และติิดยาเสพติิดโดยอาศััยเป็็นทางหนีีจากความทุุกข์์ยากหรืือปััญหาต่่างๆ แล้้ว
บุุคลิกิ ภาพของผู้น�ั้้น� ก็ย็ ่่อมหยุุดเจริญิ แทนที่จ�่ ะหาทางแก้้ปัญั หาที่เ่� หมาะสมกลับั หันั ไปใช้้ยาแทน เยาวชนที่ต�่ ิดิ ยา
จึึงมีีบุุคลิิกภาพใหม่่ที่ม่� ีีความอดทนน้้อย ระแวง และหาความสุุขจากชีีวิติ ธรรมดาที่่ไ� ม่่ใช้้ยาเสพติิดไม่่ได้้
หากผู้้�นั้้�นได้้ผ่่านการรัักษาหลายครั้้�งและเลิิกได้้ไม่่นานก็็ต้้องกลัับไปใช้้อีีก ความเชื่�อมั่ �นในตนเอง
และความหวัังว่่าจะเลิิกจากยา ก็ค็ ่่อยๆ หายไปทุุกทีี
หากผู้้�นั้้�นถููกจัับและติิดคุุกหลายๆ ครั้้�ง ความกลััวคุุกตะรางและการลงโทษต่่างๆ ตลอดจนความไม่ดี
ในสายตาของสัังคม ก็็ค่่อยลดเสื่�อมและชิินชาไป การติิดคุุกตะราง หรืือการถููกลงโทษทางกฎหมายกลาย
เป็็นเรื่ �องเล็็ก ค่่านิิยมของเขาก็็เปลี่่�ยนไป ความดีีกัับความชั่่�ว ตามแนวคิิดปกติิก็็เลืือนไปความสุุขที่่�เกิิดจาก
การกระทำ�ำ ความดีีก็ถ็ อยไป นัับได้้ว่่า เป็น็ การเสื่อ� มสลายของสภาพจิติ เมื่อ� เยาวชนคนหนึ่่ง� คนใดติดิ ยาเสพติดิ
และมีีบุุคลิกิ ภาพเปลี่ย�่ นแปลงไปจนถึงึ ขั้น� นี้้ � ก็จ็ ะเป็น็ พลเมือื งดีีไม่่ได้้ ไม่่สามารถใช้้ชีีวิติ ที่เ�่ ป็น็ ประโยชน์ก์ ับั ตนเอง
และผู้อ�ื่น� ได้้ กลับั เป็น็ ผู้ก� ่่อให้้เกิดิ ปัญั หาสำ�ำ หรับั ตนเอง ครอบครัวั และสังั คม จึงึ นับั ว่่า เป็น็ การสููญเสีียทรัพั ยากร
มนุุษย์ข์ องชาติ ิ ซึ่่�งเป็็นการสููญเสีียที่ส�่ ำำ�คัญั ที่ส่� ุุด

2. การสูญู เสีียทางสุุขภาพอนามัยั

ผู้ท� ี่่�ติดิ ยาเสพติิด อาจเกิดิ ปัญั หาทางสุุขภาพ อนามััย หรือื โรคต่่างๆ ได้้หลายอย่่าง ได้้แก่่
2.1 การใช้้ยาเกิินขนาด โดยที่่�การใช้้ยาเปลี่�่ยนแปลงอยู่�่เรื่�อยๆ ผู้้�ที่�่พยายามเลิิกยาหรืือเข้้ารัับ
การรักั ษาความด้้านยาจะลดลง ประกอบกัับยาที่่ไ� ด้้จากการลักั ลอบค้้าไม่่ได้้มีีการควบคุุมมาตรฐาน ความแรง
อาจเปลี่ย่� นแปลงได้้อยู่เ�่ สมอ เพราะมีีการเจือื ปนสารชนิดิ อื่น� เข้้าไป ก่่อนนำ�ำ ออกจำ�ำ หน่่ายผู้ต� ิดิ ยาจึงึ อาจใช้้ยาเกินิ ขนาด
และเป็็นอัันตรายได้้ ยิ่่�งเป็็นการใช้้ยาที่�่ฉีีดเข้้าหลอดเลืือดแล้้วยิ่ �งมีีโอกาสเกิินขนาดได้้มากยาที่�่มีีฤทธิ์์�กดระบบ
ประสาทกลาง เมื่อ� ใช้้เกินิ ขนาดจะทำ�ำ ให้้ไม่่รู้ส�้ ึกึ ตัวั การหายใจลดลง และอาจเป็น็ อันั ตรายเสีียชีีวิติ ได้้ ในบางราย
อาจเกิิดการบวมของปอด ทำ�ำ ให้้หายใจหอบและเสมหะเป็็นฟองได้้

ที่่�มา : https://shorturl.asia/NsSYh

180 รู้�้คิดิ รู้้�ทันั ป้้องกัันยาเสพติิด

2.2 อาการจากการขาดยา อาการถอนยาที่เ�่ กิดิ ขึ้น� ในผู้ต� ิดิ ยาบางคนที่ต่� ิดิ อย่่างรุุนแรงและสุุขภาพไม่่ดีี
อาจเป็็นอัันตรายได้้ โดยเฉพาะอย่่างยิ่�งการติิดยานอนหลัับ อาจเกิิดอาการไข้้สููง ชััก และไม่่รู้�้สึึกตััวได้้
ผิิวหนัังอัักเสบเนื่่�องจากติิดเชื้�อจากเข็็มฉีีดยา ในบางรายอาจมีีอาการถอนยาที่�่ปรากฏคล้้าย โรคทางกาย เช่่น
อาการปวดท้้องอย่่างรุุนแรง เหมืือนการอุุดตัันของลำำ�ไส้้ ทำ�ำ ให้้ได้้รัับการผ่่าตััดแก้้ไข โดยวิินิิจฉััยผิิดได้้อาการ
ถอนยาที่่เ� กิิดในเด็็กแรกเกิดิ เนื่่อ� งจากมารดาติิดยาเสพติิดและใช้้ยาในระยะก่่อนคลอดจะทำำ�ให้้เด็็กไม่่แข็ง็ แรง
หายใจน้้อย และเสีียชีีวิติ ได้้ง่่าย


ที่่�มา https://shorturl.asia/QgxdC

2.3 พิิษจากยาเสพติิด ยาเสพติิดบางชนิดิ เช่่น แอมเฟตามีีน กััญชา โคเคน และแอลเอสดีี มีีผลทำ�ำ ให้้
เกิดิ อาการทางจิติ ได้้ บางรายอาจคลุ้้ม� คลั่่�ง วิกิ ลจริติ ไปเป็น็ ระยะเวลานาน ยาแอมเฟตามีีน ทำ�ำ ให้้เกิดิ อาการ
ระแวงอย่่างรุุนแรง คิิดว่่าผู้�อื่�นจะมาทำำ�ร้้ายจึึงอาละวาดและทำ�ำ ร้้ายผู้�อื่�นได้้ ในยาเสพติิดที่่�ลัักลอบขายกััน
อาจมีีสารอื่่น� เจืือปน เพื่่อ� ให้้ได้้ปริมิ าณมากขึ้้น� เช่่น สารหนูู และ สตริิกนิิน (strychnine) เป็น็ ต้้น ซึ่่ง� เป็น็ ยาพิษิ
ทำ�ำ ให้้เป็น็ อัันตรายได้้

ที่�่มา https://www.tcijthai.com/news/2016/18/scoop/6305

Be Smart Say No To Drugs 181

2.4 อัันตรายจากการฉีีดยาที่่�ไม่่สะอาด ผู้้�ติิดยาที่�่ใช้้ยาฉีีดเข้้าหลอดเลืือดหรืือเข้้ากล้้ามเนื้้�อ มัักไม่่ได้้
ทำำ�ความสะอาดหลอดฉีีดยาให้้ปราศจากเชื้อ� เสีียก่่อน น้ำ��ำ ที่ใ�่ ช้้ละลายยาเพื่่อ� ฉีีดก็ไ็ ม่่สะอาด จึงึ อาจฉีีดเอาเชื้อ� โรค
ต่่างๆ เข้้าไปในร่่างกายได้้ ทำำ�ให้้เกิิดการอัักเสบของผิิวหนัังและเนื้้�อเยื่�อบริิเวณที่่�ฉีีดเกิิดเป็็นฝีีหรืือเนื้้�อตายได้้
อาจลุุกลามเกิิดการอักั เสบของหลอดเลืือด หรือื โลหิิตเป็็นพิษิ ได้้ ในบางรายเชื้�อโรคอาจเข้้าไปยังั อวััยวะภายใน
เช่่น หััวใจ ปอด สมอง และกระดููก ทำ�ำ ให้้เกิิดลิ้�นหััวใจอัักเสบ และฝีีตามอวััยวะต่่างๆ ผู้้�ที่�่ฉีีดยาหลายคน
อาจใช้้เข็็มฉีีดยาร่่วมกััน ทำำ�ให้้โรคจากคนหนึ่่�งติดิ ไปยังั คนอื่น� ๆ ได้้ เช่่น โรคตับั อัักเสบ เป็น็ ต้้น ผู้้�ติิดยามีีอััตรา
การเป็น็ โรคนี้้� มากกว่่าบุุคคลทั่่ว� ไป และอาจเกิดิ การระบาดเป็็นโรคทีีละหลายๆ คนได้้
2.5อันั ตรายจากการฉีดี ยาที่่ไ� ม่เ่ หมาะสมเข้้าร่่างกาย ผู้ต� ิดิ ยาอาจใช้้ยาเม็ด็ มาละลายน้ำ�ำ� ฉีีดเข้้าหลอดเลือื ด
โดยไม่่ทราบว่่า ในยาเม็็ดมีีแป้้งพวกทััลคััม (talcum) อยู่�่ด้้วย บางทีีก็็ใช้้สำำ�ลีีกรองน้ำ��ำ ยาก่่อนจะใช้้ฉีีด แป้้ง
และใยสำ�ำ ลีีจะเข้้าไปติิดอยู่�่ตามหลอดเลืือดฝอยของปอด เกิิดโรคปอดแข็็งทำำ�ให้้การหายใจลำ�ำ บากเรื้�อรััง
และไม่่มีีวิิธีีรัักษาในบางกรณีียาอาจจะละลายไม่่ดีี มีีเกล็็ดหรืือผลึึกของยาเข้้าไปในหลอดเลืือด ไปอุุด
หลอดเลืือดต่่างๆ เช่่น ที่่�สมอง เกิิดเป็็นอัมั พาตได้้
2.6 โรคบางชนิิดที่่�พบร่่วมกัับการติิดยาเสพติิด ผู้้�ติิดยาเสพติิดมัักมีีสุุขภาพไม่่ดีี อาหารไม่่เพีียงพอ
และการดููแลสุุขภาพอนามััย ตลอดจนการรัักษาความสะอาดของร่่างกายไม่่ดีี จึึงมีีโรคต่่างๆ เกิิดได้้มาก เช่่น
วััณโรคของปอด โรคผิิวหนัังต่่างๆ เป็็นต้้น มีีผู้้�รายงานว่่า พบโรคบางชนิิดร่่วมกัับการติิดยาเสพติิด
โดยความสััมพัันธ์์และวิิธีีการเกิิดยัังไม่่ได้้เป็็นที่่�เข้้าใจชััดเจน เช่่น โรคเนื้้�อเยื่�อกล้้ามเนื้้�อละลายตััว (rhabdo-
myolysis) มีีอาการปวดกล้้ามเนื้้�อ และอ่่อนเพลีีย ขยัับเขยื้�อนลำ�ำ บาก มีีการสลายตััวของเซลล์์กล้้ามเนื้้�อ
ทำ�ำ ให้้มีีสารไมโอโกลบินิ เข้้าไปในเลือื ดและขับั ถ่่ายออกไปในปัสั สาวะ(myoglobinemia,myoglobinuria)เห็น็ เป็น็
ปััสสาวะสีีดำ�ำ รอยแผลเป็็นจากเข็็มฉีีดยา โรคไตอัักเสบ และโรคเส้้นประสาทอัักเสบ ก็พ็ บได้้ในผู้�ติดิ ยาเสพติิด

3. การสูญู เสีียทางเศรษฐกิิจ

3.1 ค่า่ ใช้้จ่า่ ยในการใช้้ยา ผู้้ต� ิดิ ยาเสพติดิ ย่่อมต้้องใช้้จ่่ายเงินิ ในการซื้้อ� ยามาใช้้ ยิ่่ง� ติดิ มากขึ้้น� ยิ่ง� จำำ�เป็น็
ต้้องใช้้ปริิมาณยามาก เพราะเกิิดการด้้านยาดัังได้้กล่่าวแล้้ว โดยเฉลี่�่ยเมื่�อ พ.ศ. 2522 ผู้้�ที่�่ติิดเฮโรอีีนใช้้เงิิน
ซื้�อยาราววัันละ 55 บาท ซึ่่�งนัับว่่าเป็็นค่่าใช้้จ่่ายที่�่สููงมาก ผู้้�ที่�่สููบฝิ่�นหากมีีฐานะไม่่ค่่อยดีีนัักก็็จำ�ำ เป็็นต้้องขาย
ทรัพั ย์์สมบัตั ิิต่่างๆ เพื่่อ� ใช้้ในการสููบฝิ่น� จึงึ ทำำ�ให้้มีีฐานะยากจนลง ผู้้�ที่่�ยากจนอยู่�่แล้้วและต้้องรับั จ้้างหาเงิินยิ่�งมีี
ความลำำ�บากในการยังั ชีีพและเลี้ย� งดููครอบครัวั หากพิจิ ารณาการสููญเสีียทั้้ง� ประเทศซึ่่ง� มีีผู้้ต� ิดิ ยาอยู่ม�่ าก ผู้้ต� ิดิ ยา
เฮโรอีีน 100,000 คน จะใช้้ยามีีมููลค่่าถึงึ วันั ละ 5.5 ล้้านบาท หรืือปีลี ะ 2,000 ล้้านบาท
3.2 การขาดงาน ผู้้�ติิดยาเสพติิดบางคนอาจสามารถปรัับการใช้้ยาได้้และสามารถทำำ�งานได้้ตาม
ปกติิ บางคนใช้้ยาขนาดน้้อย ๆ ในเวลาเช้้าและกลางวััน เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดอาการถอนยาและสามารถทำำ�งานได้้
แล้้วใช้้ยามากในตอนเย็น็ หรือื กลางคืนื ผู้้ต� ิดิ ยาส่่วนใหญ่่เมื่อ� ติดิ งอมแงมแล้้วจะไม่่สามารถทำ�ำ งานได้้ เพราะจะมีี
ผลต่่อร่่างกายและจิติ ใจที่ข่� ัดั กับั การทำำ�งาน เมื่อ� ใช้้ยามากในเวลากลางวันั ก็ม็ ีีอาการซึมึ สะลึมึ สะลือื ความคิดิ ช้้า
ทำ�ำ งานได้้ลำำ�บาก เมื่�อยาหมดฤทธิ์์�ก็็เกิิดอาการถอนยา คืือ กระวนกระวาย และปวดเมื่�อยตามตััว ฤทธิ์์�ของ
ยาและอาการถอนยานี้้�เกิิดสลัับกัันอยู่�่ทั้้�งวััน จนไม่่สามารถทำ�ำ งานหรืือเรีียนหนัังสืือได้้ นอกจากนี้้�ยัังมีีความ
จำ�ำ เป็็นต้้องใช้้เวลาในการไปหายามาเพื่่อ� ใช้้ในคราวต่่อไป และหาที่ซ่� ุุกซ่่อนเพื่่อ� ใช้้ยาสิ่ง� ต่่างๆ เหล่่านี้้ � จะรบกวนและ
ขัดั ขวางการทำำ�งาน ทำำ�ให้้ประสิทิ ธิิภาพลดลงจนอาจต้้องออกจากงาน
3.3 ค่่าใช้้จ่่ายในการจััดการแก้้ปััญหาของรััฐและเอกชน ทั้้�งในด้้านการปราบปราม การลัักลอบ
ค้้ายาเสพติิด การให้้บริิการบำำ�บััดรักั ษาและการป้อ้ งกััน ทำำ�ให้้สููญเสีียงบประมาณและทรััพยากรไปไม่่น้้อย

182 รู้้ค� ิดิ รู้�้ทันั ป้้องกันั ยาเสพติดิ