รายงานสรุปประเด็นการสัมมนา “ร่างพระราชบัญญัติการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....”

รายงานสรปุ ประเดน็ การสมั มนา“รา่ งพระราชบญั ญตั กิ ารปฏบิ ตั ิ
ราชการทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ พ.ศ. ....

นายปณตภร จงธรี โชติ

นกั กฎหมายกฤษฎกี าชำ� นาญการพเิ ศษ



1

รา่ งพระราชบญั ญตั กิ ารปฏิบตั ิรา
ปณตภร จ

ธันวาคม

าชการทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

จงธรี โชติ สำนักงำนคณะกสรรมกำรกฤษฎกี ำ

ม 2564 1

2

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

ความเป็นมา

• มาตรา 258 ข. (1) ของรัฐธรรมนูญ
นาเทคโนโลยีท่ีเหมาะสมมาประยุกต์ใช
บริการสาธารณะ เพ่ือประโยชน์ในกา
ความสะดวกใหแ้ กป่ ระชาชน

• ยุทธศาสตร์ชาติ (ด้านการปรับสมดุล
กาหนดให้มีการนานวัตกรรมและเทคโ
สาธารณะตลอดกระบวนการอย่างค
ความต้องการของประชาชนไดอ้ ย่างสะ

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

ญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้มีการ
ช้ในการบริหารราชการแผ่นดินและการจัดทา
ารบริหารราชการแผ่นดิน และเพ่ืออานวย

ลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ )
โนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ในการให้บริการ
คุ้มค่าและเช่ือมโยงถึงกัน เพื่อตอบสนอง
ะดวก รวดเรว็ โปรง่ ใส

2

3

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

ความเปน็ มา (ต่อ)

• แผนการปฏิรูปประเทศด้านการบริหา
ปฏิรูปที่ 1 ให้มีการปรับเปล่ียนรูปแบบ
ระบบดิจิทัล โดยแก้ไขกฎหมายและกฎ
หน่วยงานของรฐั ไปสูอ่ งค์กรดิจิทลั และ

• แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชา
เป้าหมายและแนวทางการพัฒนาป
ท่ีมีประสิทธิภาพ ทันสมัย โดยเพ่ิมกา
รูปแบบการให้บริการของรัฐจากรูปแบ
ดจิ ิทลั อยา่ งเป็นระบบ และใชง้ านเอกสา

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

ารราชการแผ่นดิน (ฉบับปรับปรุง) กิจกรรม
บการบริหารงานและการบริการภาครัฐไปสู่
ฎระเบียบท่ีเป็นอุปสรรคให้เอื้อต่อการพัฒนา
ะสง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ ระบบขอ้ มูลดจิ ทิ ลั ของภาครฐั

าติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 - 2564) กาหนด
ประเทศ ให้มีระบบบริหารจัดการภาครัฐ
ารใช้ระบบดิจิทัลในการให้บริการ และปรับ
บบเดิมไปสู่การให้บริการประชาชนผ่านระบบ
ารอิเล็กทรอนกิ สแ์ ทนกระดาษ

3

4

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

ความเปน็ มา (ต่อ)

• นโยบายของรัฐบาล เรื่องปฏิรูปการบริห
ดิจทิ ัลเขา้ มาชว่ ยในการใหบ้ รกิ ารภาคร
ของทางราชการให้เป็นระบบดจิ ิทัล

• มติคณะรัฐมนตรีเม่ือวันท่ี 2 เมษายน
หลักฐานของทางราชการผ่านระบบด
หน่วยงานของรัฐปรับปรุงแก้ไขกฎระเบ
ภายในปี พ.ศ. 2562 พัฒนางานบริกา
(e-Service) และยกเลิกการใชก้ ระดาษใ

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

หารจัดการภาครัฐ มุ่งเน้นให้มีการนาเทคโนโลยี
รัฐ และปรับเปลีย่ นกระบวนการอนุมัตอิ นุญาต

น 2562 เห็นชอบในหลักการการออกเอกสาร
ดิจิทัลตามที่สานักงาน ก.พ.ร. เสนอ และให้
บียบเพื่อรองรับการดาเนินการผ่านระบบดิจิทัล
ารให้เป็นระบบการให้บริการอิเล็กทรอนิกส์
ให้ไดภ้ ายในปี พ.ศ. 2563

4

5

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

ความเป็นมา (ต่อ) : สภาพปัญหา

• อย่างไรก็ดี ถึงแม้รัฐธรรมนูญ ยุทธศาส
เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นโยบายขอ
สนับสนุนให้เกิดรัฐบาลดิจิทัล ท่ีรัฐให้บ
เปน็ หลกั แตส่ ิ่งเหลา่ น้ันก็ยังไมเ่ กิดขึ้น กา
บนพ้ืนฐานของกระดาษ (paper-base
ทางอิเลก็ ทรอนกิ ส์ไปยังหนว่ ยงานรัฐส่วน

• ท้ังน้ี โดยทีเ่ รามกี ฎหมายเปิดช่องในเรื่องน
ทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (หมวด 4

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

Pain Point!

สตร์ชาติ แผนการปฏิรูปประเทศ แผนพัฒนา
องรัฐบาล และมติคณะรัฐมนตรี ต่างก็ส่งเสริม
บริการประชาชนด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์
ารดาเนินงานทั้งมวลของหน่วยงานรัฐยังคงอยู่
ed) และการติดต่อของประชาชนโดยวิธีการ
นใหญถ่ ูกเพกิ เฉย ไม่ไดร้ ับการดาเนินการ

น้ีให้อยู่แล้ว คือ พระราชบัญญัติว่าด้วยธรุ กรรม
ธรุ กรรมทางอเิ ล็กทรอนิกส์ภาครฐั ) มาตรา 35

5

6

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรม

หมว
ธุรกรรมทางอิเล
มาตรา 35 คาขอ การอนุญาต การจด
การประกาศหรือการดาเนินการใด ๆ ตามกฎ
ของรัฐ ถ้าได้กระทาในรูปของข้อมูลอิเล็กทร
โดยพระราชกฤษฎีกา ให้นาพระราชบัญญัติ
กฎหมายเช่นเดียวกับการดาเนินการตามหลักเ
ท้ังน้ี ในพระราชกฤษฎีกาอาจกาหนดให้บุคคลท
หรือให้หนว่ ยงานของรฐั ออกระเบียบเพือ่ กาหน

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

มทางอเิ ลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. 2544

วด 4
ล็กทรอนิกส์ภาครฐั
ดทะเบียน คาสั่งทางปกครอง การชาระเงิน
ฎหมายกับหน่วยงานของรัฐหรือโดยหน่วยงาน
รอนิกส์ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กาหนด
นี้มาใช้บังคับและให้ถือว่ามีผลโดยชอบด้วย
เกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายในเร่ืองนั้นกาหนด
ที่เก่ียวข้องต้องกระทาหรืองดเว้นกระทาการใด ๆ
นดรายละเอียดในบางกรณีด้วยก็ได้

6

7

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

ความเป็นมา : สภาพปญั หา (ต่อ)

พระราชกฤษฎีกากาหนดหลักเกณฑ์และว
ภาครฐั พ.ศ. 2549

มาตรา 9 การทาธุรกรรมทางอิเล็กทร
พระราชกฤษฎีกานี้ ไม่มีผลเป็นการยกเว้นก
ในเรอ่ื งนั้นกาหนดไว้เพอื่ การอนุญาต อนุมตั ิ

มาตรา 3 ในการทาธุรกรรมทางอิเล็ก
ระบบเอกสารที่ทาในรูปของข้อมลู อเิ ลก็ ทรอน

(2) ต้องกาหนดระยะเวลาเริ่มต้นและ
อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ โดยปกตใิ ห้ยึดถอื วันเวลาของก

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

วิธกี ารในการทาธรุ กรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

รอนิกส์ภาครัฐตามหลักเกณฑ์และวิธีการตาม
กฎหมายหรือหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมาย
การให้ความเห็นชอบ หรอื การวินจิ ฉยั
กทรอนิกส์ภาครัฐ หน่วยงานของรัฐต้องจัดให้มี
นกิ ส์ในลักษณะ ดงั ต่อไปนี้...
ะส้ินสุดในการย่ืนเอกสารท่ีทาในรูปของข้อมูล
การปฏิบตั ิงานหนว่ ยงานของรัฐน้นั เปน็ หลัก

7

8

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

ความเป็นมา (ตอ่ )

• มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 8 กันยายน
และกฎระเบียบที่เป็นข้อจากัดและเป็นอ
อิเล็กทรอนิกส์ (e-Service) และให้ทุกห
ก.พ.ร. เสนอ ดังต่อไปนี้

• (1) การระบุวิธีการขออนุญาต การกาหนดส
ในการขออนุญาต การต่ออายุใบอนุญาต รวม
หรือสูญหาย แล้วแต่กรณี โดยวิธีการทางอิเ
ดว้ ยกฎหมายเช่นเดียวกับการดาเนินการตามห

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

น 2563 เห็นชอบแนวทางการแก้ไขกฎหมาย
อุปสรรคในการพัฒนาการให้บริการในรูปแบบ
หน่วยงานดาเนินการตามแนวทางท่ีสานักงาน

สถานท่ียื่น/ต่ออายุ ให้หน่วยงานกาหนดหลักเกณฑ์
มถึงการขอรับใบแทนใบอนุญาตกรณีชารุด เสียหาย
เล็กทรอนิกส์อีกวิธีหน่ึง และให้ถือว่ามีผลโดยชอบ
หลกั เกณฑแ์ ละวิธีการท่กี ฎหมายในเร่ืองนนั้ กาหนดไว้

8

9

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

ความเปน็ มา : มตคิ ณะรฐั มนตรีเมอื่ วันท่ี 8

• (2) การชาระค่าธรรมเนียม ให้หน่วยงาน
อนุญาต การต่ออายุใบอนุญาต รวมถึงก
หรือสูญหาย แล้วแต่กรณี โดยวิธีการทางอ
ใบเสร็จรับเงินอิเล็กทรอนิกส์ด้วย (e-Re
เช่นเดยี วกับการดาเนินการตามหลกั เกณฑ์และ

• (3) การลงนามในใบอนุญาต/หนังสือรับรอง
อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้สาหรับการลงลายมือชื่อ
กฎหมายว่าดว้ ยธุรกรรมทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

8 กนั ยายน 2563 (ตอ่ )

นกาหนดหลักเกณฑ์การชาระค่าธรรมเนียมการขอ
การขอรับใบแทนใบอนุญาตกรณีชารุด เสียหาย
อิเล็กทรอนิกส์อีกวิธีหนึ่ง ทั้งน้ี ให้หน่วยงานจัดทา
eciept) และให้ถือว่ามีผลโดยชอบด้วยกฎหมาย
ะวิธีการที่กฎหมายในเรื่องนั้นกาหนดไว้
ง ให้หน่วยงานกาหนดหลักเกณฑ์การลงลายมือช่ือ
อในเอกสารอิเล็กทรอนิกส์นั้น โดยให้เป็นไปตาม

9

10

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

ความเป็นมา : มติคณะรัฐมนตรเี ม่ือวนั ที่ 8

• (4) การกาหนดวิธีการแจ้งผลการพิจารณา
กาหนดหลักเกณฑ์การแจ้งผลการพิจารณา
ทางอิเล็กทรอนิกส์หรือในรูปแบบข้อมูลอิเล
ดาเนินการจดั สง่ ทางไปรษณยี อ์ เิ ลก็ ทรอนกิ ส์

• (5) การระบใุ ห้ต้องแสดงใบอนุญาตไวใ้ นท่ีเป
อนุญาต/แสดงใบอนุญาตและเอกสารต่อ
บทบัญญัติดังกล่าว ให้อานวยความสะดวกแก
“ให้ผู้รับใบอนุญาตเตรียมใบอนุญาตหรือเอ
อนุญาตใหเ้ จา้ หนา้ ที่สามารถตรวจสอบได้ทุกเม

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

8 กนั ยายน 2563 (ตอ่ )

และการรับใบอนุญาต/หนังสือรับรอง ให้หน่วยงาน
าและการรับใบอนุญาต /หนังสือรับรอง โดยวิธีการ
ล็กทรอนิกส์ (e-Certificate) อีกวิธีหนึ่งด้วย โดยให้

ปิดเผยและเห็นได้ง่าย ณ สถานประกอบการท่ีได้รับ
อพนักงานเจ้าหน้าที่ ให้หน่วยงานปรับปรุงแก้ไข
ก่ประชาชนและเจ้าหน้าท่ี โดยใช้ข้อความดังต่อไปนี้
อกสารหลักฐานที่เก่ียวข้องซ่ึงสามารถแสดงถึงการ
มอื่ ไม่ว่าจะอยใู่ นรปู แบบใดก็ตาม”

10

11

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

ความเปน็ มา : มติคณะรัฐมนตรเี ม่ือวันท่ี 8
ตวั อยา่ งกฎหมาย-กฎระเบีย

• กฎระเบียบกาหนดให้ต้องย่ืนคาขอ/เอก
ตอ่ อายุ ณ สถานท่เี ดยี วกับทีข่ อใบอนุญา

• กฎระเบียบกาหนดให้ชาระค่าธรรมเนยี ม
• กฎหมายกาหนดใหส้ ่งหนังสอื หรอื เอกสา
• กฎหมายกาหนดใหแ้ สดงใบอนญุ าตไว้ใน

/ แสดงเอกสารหลักฐานตอ่ พนักงานเจ้าห

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

8 กันยายน 2563 (ต่อ)

ยบท่เี ปน็ อปุ สรรค e-Service

กสาร ณ สถานที่ทาการของรัฐ หรือยื่นคาขอ
าตครงั้ แรก
มต่อเจา้ พนกั งาน
ารโดยทางไปรษณยี ์
นที่เปิดเผยและเหน็ ไดง้ า่ ย ณ สถานประกอบการ
หน้าท่ี

11

12

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

ความเปน็ มา (ต่อ)

• คณะกรรมการพัฒนากฎหมาย สานักง
การแก้ไขกฎหมายท่ีเป็นอุปสรรคต่อการ
(e-Service) ท่สี านักงาน ก.พ.ร. เสนอแล

• อย่างไรก็ดี การแก้ไขกฎหมายและกฎระ
อาจไมค่ รอบคลมุ ครบถ้วน จงึ เห็นควรจดั

• (ตัวอย่างเช่น กฎหมายที่กาหนดให้ผู้ร
และเห็นไดง้ ่ายทสี่ ถานประกอบการ มีปร

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

งานคณะกรรมการกฤษฎีกา พิจารณาหลักการ
รให้บริการประชาชนในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์
ล้ว เห็นชอบในหลักการแก้ไขกฎหมายดังกล่าว
ะเบียบรายฉบับจะเป็นการยุ่งยากมาก รวมทั้ง
ดทาเป็นกฎหมายกลางเพียงฉบับเดียว
รับใบอนุญาตแสดงใบอนุญาตไว้โดยเปิดเผย
ระมาณ 40 - 50 ฉบับ)

12

13

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

• มตคิ ณะรัฐมนตรเี มื่อวันท่ี 8 ธนั วาคม 2
“กฎหมายกลางท่ีเปลี่ยนการทางานของภ
เพื่อให้เป็นไปตามมาตรา 258 ข. (1
โดยกฎหมายดังกล่าวอยา่ งนอ้ ยตอ้ งมีหลัก

• ประการท่ีหน่ึง ให้การอนุมัติอนุญาต ก
ท่ีมีอยู่นั้น สามารถดาเนินการโดยวิธีการ
ดาเนินการโดยชอบด้วยกฎหมายนนั้ แลว้

• ประการท่ีสอง ให้การรับส่งข้อมูลระห
ตอ้ งสามารถกระทาโดยวธิ ีการทางอเิ ล็กท

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

2563 คณะรัฐมนตรีเห็นสมควรท่ีจะต้องจัดให้มี
ภาครัฐตามกฎหมายต่าง ๆ ให้เป็นระบบดิจิทัล”
1) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
กการสาคญั 2 ประการ ได้แก่

การจดทะเบียน การแจ้งตามกฎหมายต่าง ๆ
รทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ด้วย โดยถือว่าเป็นการ
ว

หว่างหน่วยงานของรัฐทั้งภายในและภายนอก
ทรอนกิ ส์ท่มี ีความมั่นคงปลอดภัย

13

14

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

• ซ่ึงปัจจุบัน สานักงานคณะกรรมการกฤ
ในการดาเนนิ การประการทส่ี องแล้ว...

• คณะรฐั มนตรจี ึงมมี ตเิ ม่อื วนั ที่ 8 ธนั วาค

• (1) ให้สานักงานคณะกรรมการกฤษฎ
คณะรัฐมนตรีโดยเร็ว และให้ปฏิบัติตา
กฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธ
กฎหมายเพ่ือการปฏิรปู ตามรัฐธรรมนูญ

• (2) รับทราบการจัดทาบันทึกข้อตกลงร
ของสานกั งานคณะกรรมการกฤษฎีกาแล

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

ฤษฎีกาได้ร่วมกับหน่วยงานกลางท่ีเกี่ยวข้อง

คม 2563 ดังนี้
ฎีการับไปจัดทากฎหมายกลางตามคาส่ังของ
ามกฎหมายว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดทาร่าง
ธ์ิของกฎหมายด้วย ทั้งน้ี โดยให้ถือว่าเป็น
ญแห่งราชอาณาจกั รไทย
ร่วมกันพัฒนาระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์
ละหน่วยงานทีเ่ ก่ียวข้อง

14

15

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

สาระสาคัญ : 1. การรับรองผลทาง
อิเล็กทรอนิกส์

• 1.1 กาหนดให้บรรดาการใด ๆ
ผู้ขออนุญาตจะเลือกยื่นคาขออนุญา
หรือสาเนาเอกสารหลักฐานประกอ
ทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ และให้ถือว
ด้วยกฎหมายน้ัน ๆ แล้ว โดยเจ้าห
การขออนุญาตนั้นเพียงเพราะเห
อเิ ล็กทรอนกิ สม์ ิได้ (มาตรา 7)

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

งกฎหมายของการติดต่อราชการทาง

ท่ีกฎหมายกาหนดให้ต้องขออนุญาต
าตดังกล่าวรวมถึงนาส่งเอกสารหลักฐาน
อบคาขออนุญาตต่อผู้อนุญาต โดยวิธีการ
ว่าการยื่นคาขออนุญาตน้ันเป็นการชอบ
หน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องจะปฏิเสธไม่รับ
หตุท่ีผู้ขออนุญาตได้ยื่นโดยวิธีการทาง

15

16

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏิบตั ิราชก

สาระสาคัญ : 1. การรบั รองผลทางกฎห
• 1.1 ประชาชนขออนญุ าตโดยวิธีการท

เพื่อส่งเสรมิ ใหป้ ระชาชนติดตอ่ ราชกา
• ไมต่ อ้ งลงนามรบั รองสาเนาเอกสารห
• กรณีกฎหมายกาหนดแบบไว้ การยืน่ ค

โดยมีขอ้ ความตรงตามแบบ ให้ถอื ว
• กรณีที่กฎหมายหรือกฎกาหนดให้ย

โดยวิธีการทางอเิ ล็กทรอนิกส์ใหถ้ ือว

การทางอิเลก็ ทรอนิกส์ พ.ศ. ....

หมาย (ตอ่ )
ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ (ต่อ) : การแก้ปัญหา
ารโดยวิธีการทางอเิ ลก็ ทรอนิกส์
หลักฐานที่ส่งโดยวิธกี ารทางอิเลก็ ทรอนกิ ส์
คาขออนญุ าตโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนกิ ส์
วา่ ย่นื ถกู ตอ้ งตามแบบนน้ั แล้ว
ยื่นหรือส่งเอกสารมากกว่าหน่ึงชุด การส่ง
วา่ ครบจานวนแลว้ (มาตรา 7 วรรค 2-3)

16

17

รา่ งพระราชบญั ญตั ิการปฏบิ ตั ิราชก

สาระสาคัญ : 1. การรับรองผลทาง
อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์

• 1.2 ในกรณีที่ผู้ขออนุญาตได้ยื่นค
หรือหน่วยงานของรัฐโดยใช้วิธีก
หรือออกเอกสารหลักฐานใด ๆ
ทางอเิ ล็กทรอนกิ ส์ เว้นแตผ่ นู้ น้ั จะไ

• หมายเหตุ ถึงแม้กฎหมายจะ set ค
ขอรับการตดิ ตอ่ กลับด้วยวธิ กี ารใดก็ได

การทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....

งกฎหมายของการติดต่อราชการทาง

คาขออนุญาตหรือติดต่อกับผู้อนุญาต
การทางอิเล็กทรอนิกส์แล้ว การติดต่อ
ที่เก่ียวข้องกับผู้นั้น ให้ทาโดยวิธีการ
ได้ระบุไวเ้ ปน็ ประการอ่ืน (มาตรา 11)

ค่า default ไว้ แต่ประชาชนสามารถแจ้ง
ด้ ซงึ่ ชอบดว้ ยกฎหมายเชน่ เดยี วกนั

17