PP&P Excellence บท2ท่ี
ตารางที่ 1 จานวนผู้สงู อายรุ ายอาเภอ และจาแนกตาม ADL index
DB POP ปี 61 ประเมนิ กลุ่ม 1 (ตดิ สังคม) กล่มุ 2 (ติดบา้ น) กลมุ่ 3 (ตดิ เตยี ง)
ADL
อาเภอ จานวน ร้อยละ จานวน ร้อยละ จานวน ร้อยละ จานวน ร้อยละ
29,195 21.43 จานวน 26,518 96.72 657 2.40 242 0.88
เมืองสุพรรณบรุ ี 14,651 27.06 27,417 13,892 97.72 211 1.48 113 0.79
เดิมบางนางบวช 8,617 17.34 14,216 7,360 97.03 187 2.46 38 0.50
ด่านชา้ ง 14,436 24.35 7,585 10,829 97.59 199 1.79 68 0.61
บางปลามา้ 12,163 24.14 11,096 9,737 96.77 234 2.32 91 0.90
ศรปี ระจนั ต์ 7,773 20.75 10,062 6,089 99 1.59 27 0.43
ดอนเจดยี ์ 18,016 18.32 6,215 13,945 97.97 577 3.95 74 0.51
สองพี่นอ้ ง 10,326 24.85 14,596 9,077 510 5.28 69 0.71
สามชกุ 20,168 20.40 9,656 15,174 95.54 113 2.53 113 0.72
อทู่ อง 8,583 22.16 15,684 7,019 59 2.97 59 0.80
หนองหญา้ ไซ 143,928 21.65 7,295 119,640 94.00 3288 2.66 894 0.72
123,822
รวม 96.75
96.22
96.62
ทม่ี า : จาก HDC ณ เดอื น กันยายน 2560
ผลการดาเนนิ งานตามโครงการและงบประมาณที่ไดร้ บั ในปี 2561 และผลการดาเนนิ ตามโครงการ
โครงการ พัฒนาระบบการดแู ลผสู้ ูงอายรุ ะยะยาวจงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2561
1). มาตรการที่ 1 พฒั นามาตรฐานบริการ (ระบบคดั กรองสุขภาพผสู้ ูงอายุ คลนิ กิ ผสู้ งู อายุ )
2). มาตรการที่ 2 พฒั นาระบบข้อมูล
3). มาตรการท่ี 3 พฒั นาศักยภาพชมรมผสู้ งู อายุ
4) มาตรการที่ 4 พัฒนาตาบลดูแลระยะยาวดา้ นสาธารณสุข สาหรบั ผู้สงู อายทุ ่ีมีภาวะพ่งึ พิง
งบประมาณตามโครงการ จานวน 48,300 บาท (สีห่ ม่นื แปดพนั สามร้อยบาทถว้ น)
1). มาตรการท่ี 1 พัฒนามาตรฐานบริการ (ระบบคัดกรองสขุ ภาพผู้สงู อายุ คลนิ ิกผสู้ ูงอายุ )
1.1. จดั ประชุมเชิงปฏิบตั ิการ ผูร้ บั ผิดชอบงานผู้สงู อายุ/PM การประเมินสมรรถนะ
การดาเนนิ ชีวติ ประจาวนั และการประเมนิ ภาวะสขุ ภาพผ้สู ูงอายุ
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจังหวดั สพุ รรณบุรี ปี 2561 89
PP&P Excellence บท2ที่
บทบาทการคัดกรอง ในพนื้ ที่ แบ่งเปน็ 2 ระดับ ดงั นี้
ระดบั รพสต./อสม. คัดกรองเบ้ืองตน้ พบผดิ ปกต/ิ สงสัย ส่งตรวจ รพช (หรือรพท./รพศ) ในเครือขา่ ย
ระดับ รพช. รพท. รพศ. ทาหน้าที่ 3 บทบาท คือ
- คัดกรองเบอ้ื งต้น กรณผี ้สู ูงอายุทีอ่ ยู่ในเขตพนื้ ทรี่ บั ผดิ ชอบโรงพยาบาล
- คัดกรองตามแบบประเมินผู้สูงอายุ สาหรับ รพ. (Geriatic Assessment : GA) ในรายท่ี
ผิดปกติ/สงสยั ซ่ึงส่งต่อมาจาก รพ.สต. หรือรายทค่ี ดั กรองในโรงพยาบาลพบผดิ ปกติ
- รพช. ให้การวนิ จิ ฉัย รักษาเบ้ืองต้น และส่งตอ่ ในรายท่เี กินขีดความสามารถ โดยกาหนดให้มี
พยาบาลผู้รับผิดชอบการคัดกรอง อย่างน้อย รพช. ละ 2 คน เพ่ือประสานการคัดกรองและการส่งต่อ
กบั รพ.สต. ในอาเภอ
- รพท./รพศ. วินิจฉัยโรค ให้การรักษาผสู้ ูงอายุรายท่ผี ดิ ปกติ ซึง่ ส่งต่อมาจาก รพช. หรอื รายที่
คัดกรองในรพ.พบผิดปกติ โดยกาหนดให้มีแพทย์อย่างน้อย 1 คน และพยาบาลอย่างน้อย 2 คน และ
ทีมสหวิชาชีพ เป็น Case Manager เพื่อประสานการคัดกรองและส่งต่อกับ รพ.สต. ในอาเภอ และ
รพช.
1.2 นิเทศติดตามและสุ่มประเมนิ ผลการคัดกรอง ในพ้ืนที่ 10 อาเภอ
2) มาตรการที่ 2 พัฒนาระบบขอ้ มูล
ประชุมชี้แจง การใช้ข้อมูลจาก HDC และการบนั ทึกผลการคดั กรองสุขภาพผสู้ ูงอายุ
จากรายงานผลการคัดกรองปัญหาสุขภาพผู้สูงอายุ ในปี 2561 พบผู้สูงอายุมีภาวะเสี่ยง ดัชนีมวลกาย
(BMI) (ร้อยละ 31.48) มากที่สุด รองลงมาได้แก่ ความดันโลหิตสูง (ร้อยละ 31.40) และหลอดเลือดสมอง (ร้อยละ
11.61) ตามลาดับ ดังแสดงตารางที่ 2, 3, 4
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 90
PP&P Excellence บท2ที่
ตารางที่ 2 ร้อยละของผู้สงู อายทุ ่มี ีภาวะเส่ียงปญั หาสุขภาพ
ที่ อาเภอ HT DM CVD
คดั กรอง เส่ียง ร้อยละ คัดกรอง เสีย่ ง ร้อยละ คัดกรอง เส่ียง ร้อยละ
1 เมอื งสุพรรณบรุ ี 14,663 6293 42.92 18,394 2,674 14.54 10,295 6,721 65.28
2 เดมิ บางนางบวช 7,628 1637 21.46 9,137 570 6.24 3,936 2,136 54.26
3 ดา่ นช้าง 4,869 821 16.86 6,194 480 7.75 2,775 1,454 52.39
4 บางปลาม้า 6,107 3490 57.14 8,793 959 10.91 4,291 2,587 60.28
5 ศรปี ระจนั ต์ 6,252 2308 36.92 8,564 986 11.51 4,757 2,515 52.86
6 ดอนเจดีย์ 3,840 1568 40.83 5,577 971 17.41 2,544 1,225 48.15
7 สองพนี่ อ้ ง 8,975 2855 31.81 12,277 1,155 9.41 7,169 3,662 51.08
8 สามชกุ 5,110 914 17.88 6,933 206 2.97 3,481 1,535 44.09
9 อ่ทู อง 9,665 3453 35.72 13,146 1,320 10.04 5,730 2,924 51.02
10 หนองหญ้าไซ 3,977 2468 62.05 5,500 862 15.67 3,423 1,805 52.73
รวม 71,013 25807 36.34 94,515 10,183 10.77 48,401 26,564 54.88
ตารางที่ 3 ร้อยละของผูส้ ูงอายทุ มี่ ภี าวะเส่ยี งปัญหาสุขภาพ
ที่ อาเภอ สุขภาพชอ่ งปาก AMT 2Q
คัดกรอง เสี่ยง รอ้ ยละ คัดกรอง เสยี่ ง ร้อยละ คดั กรอง เสย่ี ง รอ้ ยละ
1 เมอื งสพุ รรณบรุ ี 26,613 933 3.50 26,670 453 1.69 26,605 64 0.24
2 เดิมบางนางบวช 13,667 343 2.50 13,592 63 0.46 12,615 5 0.03
3 ดา่ นชา้ ง 7,175 369 5.14 7,165 74 1.03 6,664 12 0.18
4 บางปลามา้ 11,072 637 5.75 11,063 456 4.12 10,695 32 0.29
5 ศรีประจันต์ 9,470 711 7.5 9,471 304 3.20 8,904 52 0.58
6 ดอนเจดีย์ 5,165 970 18.78 5,101 69 1.35 4,717 33 0.69
7 สองพ่นี ้อง 12,868 943 7.3 12,212 75 0.61 11,349 28 0.24
8 สามชกุ 8,216 51 0.62 8,214 18 0.21 8,929 1 0.01
9 อู่ทอง 13,959 1,152 8.25 13,965 125 0.89 14,673 49 0.33
10 หนองหญา้ ไซ 6,599 603 9.13 7,317 120 1.64 7,342 24 0.32
รวม 114,804 6,712 5.84 114,770 1,757 1.53 112,493 300 0.26
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจังหวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561 91
PP&P Excellence บท2ท่ี
ตารางที่ 4 รอ้ ยละของผ้สู งู อายุทีม่ ีภาวะเสี่ยงปญั หาสุขภาพ
ท่ี อาเภอ ข้อเขา่ หกลม้ BMI
คดั กรอง เสยี่ ง ร้อยละ คัดกรอง เส่ียง รอ้ ยละ คดั กรอง เส่ยี ง รอ้ ยละ
1 เมืองสพุ รรณบรุ ี 26,583 1,736 6.53 26,669 883 3.58 26,319 8,559 32.52
2 เดิมบางนางบวช 13,532 465 3.43 13,701 222 9.75 13,361 3,451 25.82
3 ด่านช้าง 7,220 674 9.33 7,271 296 9.75 7,858 1,699 21.62
4 บางปลาม้า 10,979 1,232 11.22 11,011 1,017 9.91 12,197 3,820 31.31
5 ศรีประจนั ต์ 9,445 926 9.80 9,394 629 3.12 11,084 3,534 31.88
6 ดอนเจดีย์ 4,421 592 13.39 4,991 230 9.63 7,163 2,014 28.11
7 สองพี่น้อง 12,551 1,166 9.29 12,125 380 4.20 16,855 5,225 30.99
8 สามชุก 7,588 172 2.26 8,200 116 4.93 9,246 2,795 30.22
9 อู่ทอง 13,878 516 3.71 13,858 431 3.70 17,340 4,851 27.97
10 หนองหญ้าไซ 7,311 1,056 14.44 7,330 446 1.48 7,519 2,151 28.60
รวม 113,508 8,535 7.51 114,550 4,650 5.66 128,942 38,126 29.56
3). มาตรการที่ 3 พัฒนาศักยภาพชมรมผสู้ ูงอายุ
- สนบั สนุนการดาเนินงานของชมรมผสู้ ูงอายุในพน้ื ท่ี ในการจัดกิจกรรมส่งเสริมให้มพี ฤติกรรม สุขภาพ
ท่ีพึงประสงค์ สร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในกิจกรรม ไม่ล้ม ไม่ลืม ไม่ซึมเศร้า กินข้าวอร่อย จานวน 10 ชมรม
ในพนื้ ท่ี 10 อาเภอ
- สนับสนุนสาขาสมาคมสภาผู้สูงอายุแห่งประเทศไทยฯ จังหวัดสุพรรณบุรี ในการดาเนินกิจกรรม
สง่ เสริมสขุ ภาพผสู้ งู อายุ
4) มาตรการท่ี 4 พัฒนาตาบลดแู ลระยะยาวด้านสาธารณสขุ สาหรับผูส้ ูงอายทุ ี่มภี าวะพึง่ พิง
กจิ กรรมหลกั สาคัญทีไ่ ดด้ าเนินการ ดงั นี้
4.1 พ้ืนที่ดาเนินการตาบลดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข สาหรับผู้สูงอายุท่ีมีภาวะพ่ึงพิง ปี 2561
จานวน 110 ตาบล ดงั แสดงในตารางที่ 5
ตารางท่ี 5 จานวนตาบลดาเนนิ การ LTC แยกรายอาเภอ
อาเภอ เมือง เดิมบางฯ ดา่ นชา้ ง บาง ศรี ดอน สอง สามชุก อทู่ อง หนอง รวม
จานวน (ตาบล 22 ปลาม้า ประจนั ต์ เจดีย์ พน่ี ้อง หญา้ ไซ
110
14 7 14 9 5 15 7 13 6
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 92
PP&P Excellence บท2ที่
4.2 สร้างผู้จัดการการดูแลผู้สูงอายุ (Care manager) โดยส่งบุคลากรเข้ารับการอบรมหลักสูตร
ผู้จัดการการดูแลผู้สูงอายุ (Care manager) 70 ช่ัวโมง ของกรมอนามัย ณ ศูนย์อนามัยท่ี 5 ราชบุรี ระหว่าง
วันท่ี 20-24 กุมภาพนั ธ์ และ 6-10 มีนาคม 2560 จานวน 68 คน ดังตารางที่ 6
ตารางท่ี 6 จานวนผู้จดั การการดแู ลผ้สู ูงอายุ (Care manager)
อาเภอ จานวน (คน)
เมอื ง 16
เดิมบางฯ 16
ดา่ นชา้ ง 12
บางปลามา้ 11
ศรีประจนั ต์ 3
ดอนเจดยี ์ 5
สองพี่นอ้ ง 14
สามชุก 8
อู่ทอง 16
หนองหญา้ ไซ 6
รวม 107
4.3 สนับสนนุ การอบรมผดู้ แู ลผู้สูงอายุ (Care giver) ในพื้นท่ี 10 อาเภอ จานวน 222 คน ดงั ตารางที่ 7
ตารางที่ 7 จานวนผ้ดู ูแลผูส้ งู อายุ (Care giver) ทผี่ า่ นการอบรม
อาเภอ จานวน (คน)
เมอื ง 42
เดิมบางฯ 35
ด่านช้าง 10
บางปลามา้ 30
ศรีประจนั ต์ 10
ดอนเจดีย์ 5
สองพ่นี ้อง 30
สามชกุ 15
อทู่ อง 35
หนองหญา้ ไซ 10
รวม 222
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561 93
PP&P Excellence บท2ท่ี
ผลการดาเนนิ งานทันตสาธารณสุข จังหวดั สุพรรณบรุ ี ปงี บประมาณ 2561
1.1 สถานการณ์สขุ ภาพช่องปาก
กลมุ่ อายุ สภาวะทนั ตสุขภาพ จงั หวัดสพุ รรณบรุ ี ประเทศ
ปี ปี ปี
2558 2559 2560 เป้าหมาย ปี
90.1 88.9 93.4 2560 2560
เดก็ อายุ ปราศจากฟนั น้านมผุ 0.2 0.6 0.3 --
18 เดอื น คา่ เฉลี่ยฟนั ผุ อุด ถอน (dmft) (ซ/ี่ คน)
ปราศจากฟันนา้ นมผุ 50.9 53.2 62.7 --
เด็กอายุ คา่ เฉลยี่ ฟันผุ อดุ ถอน (dmft) ( ซ/่ี คน)
3 ปี 1.8 2.3 1.6 ≥ 52 47.1
2.8
เดก็ อายุ ปราศจากฟนั แท้ผุ 68.0 63.0 64.3 เพิ่มขึ้น 48.0
ร้อยละ 1 1.4
12 ปี ค่าเฉล่ยี ฟนั ผุ อุด ถอน (DMFT) (ซ/่ี คน) 0.7 0.9 0.8
78.7 -
44.9
ฟันดี ไมม่ ผี ุ (Cavity Free) 81.5 74.6 30.5 ≥ 54 66.7
ผู้สูงอายุ มีฟนั แท้ใชง้ านอยา่ งน้อย 20 ซี่ ขึ้นไป 42.9 46.9 30.2 ≥ 60 56.1
27.5 28.0
มคี ่สู บฟันหลงั อย่านอ้ ย 4 ค่สู บ (ฟนั แท)้ 40.2
มสี ขุ ภาพชอ่ งปากดี มฟี ันใชง้ านไดอ้ ย่างเหมาะสม - -
(20 ซี่ และ 4 คสู่ บ) 39.4
หมายเหตุ : สารวจสภาวะชอ่ งปากของประชาชน จงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2560
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจังหวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 94
PP&P Excellence บท2ท่ี
รายงานผลการสารวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครง้ั ท่ี 8 ประเทศไทย พ.ศ.2560
(สานักทนั ตสาธารณสขุ )
แผนภูมทิ ่ี 1 ร้อยละของเด็กอายุ 3 ปี ปราศจากฟนั ผุ (Caries Free) ในฟนั น้านม ปี พ.ศ. 2558-2560
เด็กอายุ 3 ปี ปราศจากฟันผุ (Caries Free) ในฟันน้านม ร้อยละ 62.7 (การสารวจสภาวะช่องปาก
ของประชาชนจังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2560) มีแนวโน้มเพิ่มข้ึนเม่ือเทียบกับปีที่ผ่านมา ผ่านเกณฑ์เป้าหมายท่ี
กาหนด (ร้อยละ 52, ประเทศไทย) และมีค่าเฉลี่ยปราศจากฟันผสุ ูงกวา่ ระดบั ประเทศ (ร้อยละ 47.1) อาเภอที่
มีอายุ 3 ปี ปราศจากฟันผุสูงท่ีสุดคือ อ.บางปลาม้า ร้อยละ 74.3 รองลงมาคือ อ.ดอนเจดีย์ และ อ.สองพ่นี ้อง
ร้อยละ 72.2 และ 66.5 ตามลาดับ อาเภอท่ีปราศจากฟันผุน้อยที่สุดคือ อ.อู่ทอง ร้อยละ 50.2 รองลงมาคือ
อ.หนองหญ้าไซ ร้อยละ 51.1
แผนภูมิที่ 2 ร้อยละเด็กอายุ 12 ปี ปราศจากฟันผุ (Caries Free) ในฟันแท้ จังหวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2558-2560
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 95
PP&P Excellence บท2ท่ี
จังหวัดสุพรรณบุรี เด็กอายุ 12 ปี ปราศจากฟันผุ (Caries Free) ในฟันแท้ ร้อยละ 64.3 (สารวจ
สภาวะช่องปากของประชาชน จงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2560) อาเภอทีม่ ีเด็กปราศจากฟนั ผุ (Caries Free) ในฟัน
แท้สูงที่สุดคือ อ.อู่ทอง ร้อยละ 83.3 รองลงมาคือ อ.หนองหญ้าไซ และ อ.ดอนเจดีย์ ร้อยละ 81.5 และ 66.5
ตามลาดับ อาเภอที่ปราศจากฟันผุ (Caries Free) ในฟันแท้น้อยท่ีสุดคือ อ.สองพี่น้อง ร้อยละ 51.5 รองลงมา
คือ อ.เมือง ร้อยละ 56.5
แผนภมู ทิ ่ี 3 รอ้ ยละเด็กอายุ 12 ปี ฟนั ดีไมม่ ผี ุ (Cavity Free) จงั หวัดสุพรรณบรุ ี จาแนกรายอาเภอ ปี 2560
เด็กอายุ 12 ปี ฟันดีไม่มีผุ (Cavity Free) ในฟันแท้ร้อยละ 74.6 (สารวจสภาวะช่องปากของ
ประชาชน จังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2559) ผ่านเกณฑ์เป้าหมายที่กาหนด (ร้อยละ 52, สานักทันตสาธารณสุข)
อาเภอท่ีมีเด็กฟันดีไม่มีผุ (Cavity Free) สูงที่สุดคือ อ.อู่ทอง ร้อยละ 98.9 รองลงมาคือ อ.หนองหญ้าไซ และ
อ.สามชุก ร้อยละ 90.7 และ ร้อยละ 76.9 ตามลาดับ อาเภอที่มีเด็กฟันดีไม่มีผุ (Cavity Free) น้อยที่สุดคือ
อ.เดิมบางนางบวช ร้อยละ 56.1 รองลงมาคือ อ.สองพ่ีน้อง และ อ.ศรีประจันต์ ร้อยละ 62.6 และ ร้อยละ
67.1 ตามลาดับ
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวดั สุพรรณบุรี ปี 2561 96
PP&P Excellence บท2ท่ี
1.2. สถานการณ์ทรพั ยากรบุคล (อัตรากาลังการใหบ้ รกิ ารสขุ ภาพช่องปาก) จังหวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561
ระดบั ผู้ให้บรกิ าร ระดับทตุ ิภมู ิ – ตติยภูมิ ระดับปฐมภมู ิ
CUP หนว่ ย ทั้งหมด โรงพยาบาล (คน) รพ.สต./ศสม. (คน)
บริการ (คน) ทนั ตแพทย์ ทนั ตาภบิ าล/นวก. รวม จานวน ทนั ตาภบิ าล/นวก.
(แห่ง)
รพ.เจา้ พระยายมราช A 44 22 5 27 31 17
รพ.สมเดจ็ ฯ องคท์ ี1่ 7 M1 27 11 2 12 26 15
รพ.อู่ทอง M2 21 10 2 12 22 9
รพ.ดา่ นชา้ ง F1 15 6 3 9 16 6
รพ.เดมิ บางนางบวช F2 16 6 2 8 20 8
รพ.บางปลามา้ F2 15 5 3 8 17 7
รพ.ศรีประจนั ต์ F2 12 5 2 7 14 5
รพ.ดอนเจดีย์ F2 12 4 4 89 4
รพ.สามชกุ F2 15 6 3 9 13 6
รพ.หนองหญา้ ไซ F2 13 6 3 99 4
รวม 190 81 29 109 177 81
จังหวัดสุพรรณบุรี มีทันตบุคลากรผู้ให้บริการสุขภาพช่องปาก (ส่งเสริม ป้องกัน รักษา และฟื้นฟู
สภาพ) จานวนทั้งสิ้น 190 คน ประกอบด้วย ทันตแพทย์ในโรงพยาบาล 10 แห่ง จานวน 81 คน ทันตาภิบาล
ในโรงพยาบาล 29 คน และทันตาภิบาล/นักวิชาการสาธารณสุข (ทันตสาธารณสุข) ในหน่วยบริการปฐมภูมิ
(รพ.สต.) 81 คน ประจาใน รพ.สต. 81 แหง่ คดิ เป็นรอ้ ยละ 46.5 (พ.สต.ทง้ั หมด 174 แห่ง)
2. ผลการดาเนนิ งานทนั ตสาธารณสขุ ปีงบประมาณ 2561
สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี ดาเนินงานครอบคลุมการบริการส่งเสริม ป้องกัน รักษาและ
ฟ้ืนฟูสภาพเพื่อเก็บรักษาฟันในทุกกลุ่มอายุ และพัฒนาระบบบริการ สาขาสุขภาพช่องปาก ให้ครอบคลุม
กลุ่มเป้าหมายและมาตรการเชิงรุกให้กับกลุ่มท่ีเข้าไม่ถึงบริการ บูรณาการและปรับปรุงระบบสนับสนุนการ
ปฏิบัติงานให้เอ้ือต่อการดาเนินงานและสอดคล้องกับปัญหาของพ้ืนท่ี เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ระบบติดตาม
ประเมินผลเพื่อพัฒนาระบบสุขภาพ เพ่ือการมีสภาวะสุขภาพช่องปากท่ีดีอย่างต่อเน่ือง มีความคุ้มค่าสามารถ
ลดช่องว่างของความไม่เท่าเทียมทางสขุ ภาพชอ่ งปาก ทุกกลมุ่ วัยมีสภาวะสุขภาพชอ่ งปากทด่ี ี ส่งผลตอ่ คุณภาพ
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 97
PP&P Excellence บท2ที่
ชีวิตที่ดี ได้ดาเนินนโยบายที่ครอบคลุมทั้งนี้เพื่อลดอัตราการเกิดโรคฟันผุและเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพ
ช่องปาก ดงั น้ี
2.1 งานส่งเสริมสุขภาพป้องกันและคุ้มครองผ้บู ริโภคเปน็ เลิศ (PP&P Excellence) ด้านสุขภาพช่องปาก
2.1.1 กลมุ่ สตรีและเดก็ ปฐมวัย
2.1.1.1 กลุม่ หญงิ ตั้งครรภ์
กิจกรรม เมอื ง เดมิ บาง ด่าน บาง ศรี ดอน สองพี่ สาม อู่ หนอง สุพรรณบุรี
นางบวช ช้าง ปลาม้า ประจนั ต์ เจดีย์ นอ้ ง ชกุ ทอง หญา้ ไซ
1. หญงิ ตั้งครรภ์ หญงิ ที่ 994 309 386 371 303 242 813 212 636 248 4,514
ไดร้ ับการตรวจ คลอด
สุขภาพช่องปาก ผลงาน 94 213 124 122 160 154 285 116 368 75 1,711
รอ้ ยละ 9.46 68.9 32.1 32.8 52.8 63.6 35.1 54.7 57.8 30.2 37.9
2. หญิงตั้งครรภ์ หญงิ ท่ี 3,574 1,542 1,978 1,619 1,379 1,184 3,114 1,008 2,963 1,152 19,513
ได้รบั การฝึกแปรงฟัน คลอด
แบบลงมือปฏบิ ตั ิ, ผลงาน 1,709 661 603 635 774 771 1,736 714 1,906 669 10,178
Plaque control รอ้ ยละ 47.8 42.8 30.4 39.2 56.1 65.1 55.7 70.8 64.3 58.1 52.2
3. หญงิ ตงั้ ครรภ์ หญงิ 94 213 124 122 161 154 288 116 368 76 1,716
ได้รบั บรกิ าร ตงั้ ครรภ์
ทันตกรรม ผลงาน 71 201 101 29 139 115 236 111 329 72 1,404
ร้อยละ 75.5 94.3 81.4 23.7 86.3 74.6 81.9 95.6 89.4 94.7 81.8
แผนภูมิท่ี 4 กลุ่มหญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลสุขภาพช่องปาก จังหวัดสุพรรณบุรี ปีงบประมาณ 2561
100 94.3 86.3 95.6 89.4 94.7
81.9
80 81.8 53.0 81.4
74.6
37.9 52.8 54.7 57.8
60 52.2 56.1 35.1 70.8 64.3 30.2
55.7 58.1
47.8 63.6
68.9 65.1
42.8 32.8
39.2
40 32.1
30.4
23.7
20
9.4
0
จังหวัด เมือง เดมิ บางฯ ด่านช้าง บางปลามา้ ศรปี ระจันต์ ดอนเจดีย์ สองพ่นี อ้ ง สามชุก อู่ทอง หนองหญ้าไซ
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จงั หวัดสพุ รรณบุรี ปี 2561 98
PP&P Excellence บท2ที่
หญิงต้ังครรภไ์ ดร้ ับการตรวจสขุ ภาพช่องปาก ร้อยละ 3 7 . 9 ได้รบั การฝกึ แปรงฟันแบบลงมือปฏบิ ัติ
รอ้ ยละ 52.2 และได้รับบรกิ ารทันตกรรม ร้อยละ 81.8 (นับหญงิ หลงั คอดที่ไดร้ ับการตรวจสขุ ภาพช่องปากและ
วางแผนการรักษา) อาเภอท่ีให้บริการตรวจสุขภาพชอ่ งปากไดส้ งู ที่สุดคือ อ.เดมิ บางนางบวช รอ้ ยละ 6 8 . 9
รองลงมาคือ อ.ดอนเจดีย์ และ อ.อทู่ อง รอ้ ยละ 63.6 และ 57.8 ตามลาดับ น้อยที่สดุ คือ อ.เมือง ร้อยละ 9.4
รองลงมาคือ อ.หนองหญ้าไซ และ อ.ด่านช้าง ร้อยละ 30.2 และ 32.1 ตามลาดับ และอาเภอท่ีหญงิ ตั้งครรภ์
ได้รับบรกิ ารทันตกรรมมากท่ีสุดคอื อ.สามชุก ร้อยละ 9 5 . 6 นอ้ ยที่สดุ คือ อ.บางปลามา้ ร้อยละ 2 3 . 7
2.1.1.2 กลุ่มเด็กอายุ 0-2 ปี
กิจกรรม เมือง เดมิ บาง ด่าน บางปลา ศรี ดอน สองพ่ี สาม อู่ หนอง สพุ รรณบุรี
นางบวช ช้าง มา้ ประจันต์ เจดยี ์ น้อง ชุก ทอง หญา้ ไซ
1. เด็กอายุ 0-2 ปี เป้าหมาย 3,574 1,542 1,978 1,619 1,379 1,184 3,114 1,008 2,963 1,152 19,513
ไดร้ ับการตรวจ ผลงาน 1,038 488 370 381 658 448 1,514 512 1,242 424 7,075
สุขภาพช่องปาก
ร้อยละ 29.0 31.6 18.7 23.5 47.7 37.8 48.6 50.7 41.9 36.8 36.2
2. ผ้ปู กครองเดก็ 0-2 ปี ผลงาน 1,709 661 603 635 774 771 1,736 714 1,906 669 10,178
ไดร้ บั การฝึกแปรงฟัน
แบบลงมอื ปฏบิ ตั ิ รอ้ ยละ 47.8 42.8 30.4 39.2 56.1 65.1 55.7 70.8 64.3 58.0 52.1
3. เดก็ อายุ 0-2 ปี ผลงาน 982 464 499 488 505 603 1,572 563 1,312 559 7,547
ได้รับการเคลือบ/ รอ้ ยละ 27.4 30.0 25.2 30.1 36.6 50.9 50.4 55.8 44.2 48.5 38.6
ทาฟลอู อไรด์
4. เดก็ อายุ 0-2 ปี ผลงาน 1,782 752 777 748 841 804 1,915 755 1,932 694 11,000
ได้รบั บริการทนั ตกรรม รอ้ ยละ 49.8 48.7 39.2 46.2 60.9 67.9 61.5 74.9 65.2 60.2 56.3
(รวมตรวจ Dental)
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2561 99
PP&P Excellence บท2ที่
แผนภูมิที่ 5 กลมุ่ เดก็ อายุ 0-2 ปี ไดร้ บั การดูแลสขุ ภาพช่องปาก จังหวัดสุพรรณบรุ ี ปีงบประมาณ 2561
ตรวจสขุ ภาพชอ่ งปาก ฝึกผูป้ กครองแปรงฟนั ทา/เคลือบฟลูออไรด์
เด็กอายุ 0-2 ปี จัดให้มีการบริการตรวจคัดกรองสภาวะสุขภาพเด็กและประเมินกลุ่มเสี่ยง โดยทันต
บคุ ลากร และเจ้าหน้าท่ีสาธารณสุขท่ีผ่านการอบรม (เพ่ือเพ่ิมความครอบคลุม) ฝึกทักษะการแปรงฟันแบบลง
มือปฏิบตั ิแก่ผู้เลยี้ งดเู ด็กเพื่อการแปรงฟันใหเ้ ด็ก ทาฟลูออไรดว์ านิชป้องกันฟันผุ และการจดั การกลุ่มเสย่ี งฟันผุ
สูงให้ได้รับการทาฟลูออไรด์วานิช มีการติดตามอย่างต่อเนื่องโดยการดาเนินงานบูรณาการสหวิชาชีพ และ
เครือข่าย อสม.ในการจัดการสุขภาพในชุมชน ผลการดาเนินงานเด็กอายุ 0-2 ปี ได้รับบริการตรวจสุขภาพ
ช่องปาก ครอบคลุมร้อยละ 36.2 และฝึกทักษะผู้ปกครองเด็กอายุ 0-2 ปี แปรงฟันให้เด็กแบบลงมือปฏิบัติ
(Hand on) ร้อยละ 52.1 ทาฟลูออไรด์วานิชป้องกันฟันผุ ร้อยละ 38.6 และเด็กได้รับบริการทันตกรรม
(รวมตรวจสขุ ภาพช่องปาก) รอ้ ยละ 56.3
2.1.1.3 กลุ่มเดก็ อายุ 3-5 ปี
กิจกรรม เมือง เดิมบาง ดา่ น บางปลา ศรี ดอน สองพ่ี สาม อู่ หนอง สพุ รรณบุรี
นางบวช ช้าง ม้า ประจันต์ เจดีย์ นอ้ ง ชกุ ทอง หญา้ ไซ
เปา้ หมาย 3,413 1,528 1,909 1,571 1,327 1,152 3,239 1,115 2,904 1,252 19,410
1. เดก็ 3-5 ปี ไดร้ บั การ ผลงาน 1,400 502 379 327 611 544 1,572 671 1,431 549 7,986
ตรวจสุขภาพชอ่ งปาก รอ้ ยละ 41.0 32.8 19.8 20.8 46.0 47.2 48.5 60.1 49.2 43.8 41.1
2. เดก็ 3-5 ปี ได้รับการ ผลงาน 1,018 545 442 356 501 438 1,812 689 908 649 7,358
เคลอื บ/ทาฟลอู อไรด์ รอ้ ยละ 29.8 35.6 23.1 22.6 37.7 38.0 55.9 61.7 31.2 51.8 37.9
3. เด็ก 3-5 ปี ได้รับ ผลงาน 1,949 858 820 588 761 699 2,127 900 2,077 833 11,612
บรกิ ารทันตกรรม รอ้ ยละ 57.1 56.1 42.9 37.4 57.3 60.6 65.6 80.7 71.5 66.5 59.8
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561 100
PP&P Excellence บท2ท่ี
แผนภูมทิ ี่ 6 เดก็ อายุ 3-5 ปี ไดร้ บั การตรวจสขุ ภาพช่องปาก เคลือบ/ทาฟลูออไรด์ และบริการทนั ตกรรม
ปีงบประมาณ 2561
ตรวจสุขภาพช่องปาก ทา/เคลอื บฟลอู อไรด์ บรกิ ารทนั ตกรรม
สร้างเสริมสุขภาพช่องปากและบริการทันตกรรมในกลุ่มเด็กอายุ 3-5 ปี ซ่ึงส่วนใหญ่อยู่ในศูนย์พัฒนา
เด็กเล็ก มีการดาเนินกิจกรรมส่งเสริมทันตสุขภาพ เช่น การตรวจและเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพช่องปาก โดย
ทันตบุคลากร การแปรงฟันหลังอาหารกลางวันทุกวัน การจัดอาหารว่างที่มีคุณค่าทางโภชนาการและไม่เสี่ยง
ต่อฟันผุ การเลิกดูดนมจาก ตรวจคัดกรองสุขภาพช่องปาก และทาฟลูออไรด์วานิชเพื่อป้องกันฟันผุ บริการ
ทันตกรรมเพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการ สุขภาพช่องปากในกลุ่มเด็กเล็ก ลดการสูญเสียฟันก่อนวัยอันควร และลด
การสะสมเชื้อแบคทีเรีย ความครอบคลุมเด็กอายุ 3-5 ปี ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก ร้อยละ 41.4 และ
ได้รับการทาฟลูออไรด์วานิช ร้อยละ 37.9 และได้รับบริการทันตกรรมร้อยละ 59.8 อาเภอท่ีจัดบริการทันตก
รรมไดค้ รอบคลมุ มากท่ีสุดคือ อ.สามชุก ร้อยละ 80.7 รองลงมาคือ อ.อูท่ อง ร้อยละ 71.5 และ อ.หนองหญ้าไซ
รอ้ ยละ 66.5
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจงั หวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 101
PP&P Excellence บท2ท่ี
2.1.2 กลมุ่ วยั เรียนและวัยรุ่น
2.1.2.1 กลมุ่ เดก็ ประถมศึกษา (6-12 ปี)
กิจกรรม เมือง เดิมบาง ด่าน บางปลา ศรี ดอน สองพี่ สาม อู่ หนอง สพุ รรณ
นางบวช ช้าง มา้ ประจนั ต์ เจดีย์ น้อง ชุก ทอง หญา้ ไซ บรุ ี
1. นกั เรียน ป.1 ได้รับ เป้าหมาย 2,224 735 544 549 528 573 1,145 506 1,477 344 8,952
การตรวจสขุ ภาพ ผลงาน 1,634 690 883 503 511 534 1,229 484 1,413 269 8,150
ช่องปาก
(ปีการศึกษา 2560) ร้อยละ 73.5 93.9 162.3 91.6 96.8 93.2 85.1 95.7 95.7 78.2 93.1
2. นกั เรยี น ป.1 ได้รบั ผลงาน 783 405 473 217 304 314 583 256 686 193 4,214
การเคลือบหลุมร่องฟัน
(ปีการศกึ ษา 2560) ร้อยละ 35.2 55.1 86.9 39.5 57.6 54.8 40.3 50.6 46.4 56.1 47.2
3. เดก็ อายุ 6-12 ปี เป้าหมาย 10,639 4,543 4,804 4,741 3,935 3,296 9,703 3,079 8,527 3,405 56,672
ไดร้ บั บริการทนั ตกรรม ผลงาน 6,091 3,059 2,422 2,164 2,091 1,828 5,402 2,367 5,557 2,025 33,006
รอ้ ยละ 57.2 67.3 50.4 45.6 53.1 55.4 55.6 76.8 65.1 59.4 58.2
4. โรงเรยี นประถมศกึ ษา เป้าหมาย 66 45 38 49 33 23 65 28 56 24 432
ปลอดน้าอดั ลม ผลงาน 64 37 37 47 29 17 58 22 51 21 388
ร้อยละ 97.0 82.2 97.4 95.9 87.9 73.9 89.2 78.6 91.1 87.5 89.8
แผนภมู ิที่ 7 นักเรียนชน้ั ป.1 ไดร้ บั การตรวจสุขภาพช่องปากและได้รบั บริการเคลอื บหลุมร่องฟัน
ปงี บประมาณ 2561 (ปกี ารศกึ ษา 2560)
ตรวจสุขภาพชอ่ งปาก ตรวจสขุ ภาพชอ่ งปาก บริการทันตกรรม
120 93.9 91.6 96.8 93.2 95.7 95.7
93.1 86.9 85.1
100
80 73.5 67.3 76.8 78.2
60 58.2 53.0 55.1 57.6 53.1 55.4 55.6 50.6 65.1 56.1 59.4
47.2 54.8 40.3 46.4
50.4 45.6
35.2 39.5
40
20
0 เมือง เดมิ บางฯ ดา่ นช้าง บางปลาม้า ศรปี ระจนั ต์ ดอนเจดีย์ สองพน่ี ้อง สามชุก อู่ทอง หนองหญา้ ไซ
จงั หวดั
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 102
PP&P Excellence บท2ที่
การสง่ เสริมทันตสขุ ภาพเด็กวัยเรียนในโรงเรียนประถมศกึ ษา เน้นบริการสง่ เสริมปอ้ งกนั โรคในช่องปาก
โดยตรวจสุขภาพชอ่ งปาก และบริการเคลอื บหลุมร่องฟันกรามแทน้ ักเรียนชน้ั ป.1 และบริการรักษาทนั ตกรรม
เพ่ือรองรับระบบเฝ้าระวังทันตสุขภาพในนักเรียน ป.1-6 และสนับสนุนกิจกรรมในโรงเรียน ได้แก่ กิจกรรม
แปรงฟันหลังอาหารกลางวันทุกวัน จัดการเรียนรู้เกี่ยวกับทันตสุขภาพ ควบคุมการจาหน่วยขนม ลูกอม
น้าหวาน น้าอัดลม เครื่องดื่มท่ีมีน้าตาลเกิน5% เป็นมาตรการกลางที่แนะนาโดยกรมอนามัย จากการสารวจ
กิจกรรมส่งเสริมทันตสุขภาพในโรงเรียนประถมศึกษา ปี 2560 พบว่า โรงเรียนประถมศึกษาจานวน 432 แห่ง
(ทสี่ ารวจ) ไมม่ กี ารจาหนา่ ยนา้ อดั ลม ในโรงเรยี นร้อยละ 89.8 (388 แห่ง)
ดาเนินโครงการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคด้านทันตกรรมสาหรับเด็ก “ยิ้มสดใส เด็กไทยฟันดี”
นักเรียนช้ัน ป.1 ได้รับการตรวจสุขภาพช่องปาก ร้อยละ 93.1 (เกณฑ์ ร้อยละ 85) และได้รับการเคลือบหลุม
รอ่ งฟัน รอ้ ยละ 47.2 (เกณฑ์ ร้อยละ 50) และเด็กอายุ 6-12 ปี ได้รับบรกิ ารทันตกรรมครอบคลมุ รอ้ ยละ 58.2
พัฒนาเชิงรกุ โรงเรียนในฝันด้านทันตสุขภาพ เป้าหมายคือ โรงเรียนประถมศึกษาในทุกอาเภอ อาเภอ
ละ 1 โรงเรียน โดยโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการฯ จะต้องมีการพัฒนา ปรับปรุงการดาเนินกิจกรรมตามเกณฑ์
มาตรฐานการดาเนินกิจกรรมในโรงเรียนท่ีกาหนดใน 4 หมวดคือ การตรวจสุขภาพช่องปากนักเรียน การให้
ทันตสุขศึกษา การแก้ไขปัญหาทันตสุขภาพและการจัดสภาพแวดล้อมท่ีเหมาะสม โดยคณะกรรมการระดับ
จังหวัด จะติดตามและประเมินผลการดาเนินกิจกรรมของโรงเรียน โรงเรียนที่สามารถดาเนินกิจกรรมผ่าน
เกณฑ์โรงเรียนในฝันด้านทันตสุขภาพ ระดับอาเภอ จะเข้าร่วมประกวดโรงเรียนดีเด่นด้านส่งเสริมทันตสุขภาพ
ระดับจงั หวัด ปี 2561 ผลการประกวด ดังนี้
รางวัลชนะเลศิ โรงเรียนวัดสานักตะฆา่ อาเภอเมืองสุพรรณบุรี
รางวัลรองชนะเลศิ อันดับ 1 โรงเรียนบ้านหนองแขม อาเภอสามชกุ
รางวัลรองชนะเลศิ อันดบั 2 โรงเรยี นวัดพังม่วง อาเภอศรีประจันต์
รางวลั รองชนะเลศิ อนั ดบั 2 โรงเรียนบางปลาม้า อาเภอบางปลามา้
รางวัลชมเชย โรงเรยี นวดั วังสาเภาลม่ อาเภอเดิมบางนางบวช
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2561 103
PP&P Excellence บท2ท่ี
2.1.3 กลุ่มผู้สูงอายุ
กิจกรรม เมอื ง เดิมบาง ด่าน บาง ศรี ดอน สองพี่ สาม อ่ทู อง หนอง สพุ รรณบุรี
นางบวช ช้าง ปลาม้า ประจนั ต์ เจดยี ์ น้อง ชุก หญ้าไซ
1. ผู้สูงอายุ ไดร้ ับ เป้าหมาย 90 60 70 60 100 45 75 85 75 50 710
การใสฟ่ นั เทยี ม
ทง้ั ปาก และ ผลงาน 115 63 80 119 87 50 77 79 87 63 860
มากกวา่ 16 ซี่ รอ้ ยละ 100 100 100 100 87.0 100 100 92.9 100 100 121.1
2. ผูส้ ูงอายุไดร้ ับ จานวน 28,694 14,352 8,416 14,083 11,901 7,592 17,729 10,077 19,274 8,323 140,441
การตรวจสุขภาพ
ผลงาน 5,220 1,670 2,996 2,379 3,141 1,539 2,526 2,379 3,413 747 8.89
ชอ่ งปาก
(Dental) ร้อยละ 18.1 11.6 35.6 16.8 26.3 20.2 14.2 23.6 17.7 8.9 18.5
3. ผสู้ ูงอายุได้รบั ผลงาน 6,634 2,892 3,432 2,956 5,025 3,002 5,950 3,370 5,319 3,064 41,644
บรกิ ารทนั ตกรรม ร้อยละ 23.1 20.1 40.7 20.9 42.2 39.5 33.5 33.4 27.6 36.8 36.8
หมายเหตุ : ผลงานจาก HDC กลมุ่ รายงานมาตรฐาน >> ขอ้ มลู เพอื่ ตอบสนอง Service Plan สาขาสุขภาพช่องปาก
จัดให้มีบรกิ ารส่งเสริม ป้องกัน รักษา และฟื้นฟูสภาพ แก่ผู้สูงอายุ สนบั สนุนให้ผสู้ ูงอายุเกิดพฤติกรรม
ดูแลสุขภาพช่องปากพ้ืนฐานท่ีถูกต้องด้วยตนเอง สามารถเข้าถึงบริการที่จาเป็นได้ทันเวลา รวมท้ังการส่งต่อ
และรับกลับดูแลต่อเนื่อง เน้นการให้บริการในสถานบริการใกล้บ้าน จัดบริการส่งเสริมป้องกันโรคในช่องปาก
ตามชุดสิทธิประโยชน์ทางทันตกรรม ดาเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุ จัดระบบส่งต่อ
ผู้สูงอายุเข้ารับบริการใส่ฟันเทียม ในปีงบประมาณ 2561 มีผู้สูงอายุได้รับบริการใส่ฟันเทียมในโครงการฟัน
เทียมพระราชทาน โดยการใส่ฟันเทียมท้ังปากหรือ 16 ซ่ีขึ้นไป สามารถดาเนินการได้มากกว่าเป้าหมายที่
กาหนด ร้อยละ 121.1 (เกณฑร์ ้อยละ 100) บรกิ ารตรวจสขุ ภาพช่องปากผู้สูงอายุ ครอบคลุมร้อยละ 18.5 และ
ผ้สู งู อายุได้รับบรกิ ารทันตกรรม รอ้ ยละ 36.5
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวดั สพุ รรณบุรี ปี 2561 104
PP&P Excellence บท2ท่ี
สานักงานสาธารณสุขจังหวดั สุพรรณบุรี ร่วมกับศูนย์อนามัยที่ 4 ราชบุรี ได้จัดประกวดชมรมผู้สูงอายุ
ดีเด่นด้านส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ปีงบประมาณ 2561 มีวัตถุประสงค์เพ่ือส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้รูปแบบ
กิจกรรมในชมรมผสู้ ูงอายุและขยายผลการดาเนินงานของชมรม ผลการประกวดดงั น้ี
ชนะเลศิ ชมรมผ้สู งู อายตุ าบลวัดดาว อ.บางปลามา้
รองชนะเลิศอันดบั 1 ชมรมผูส้ ูงอายุ รพ.สต.บา้ นช่องพกิ ลุ อ.ดอนเจดีย์
รองชนะเลศิ อันดบั 2 ชมรมผสู้ ูงอายตุ าบลบ้านกมุ่ อ.สองพน่ี ้อง
ปอ้ งกนั ควบคุมโรคและภัยสุขภาพ
การป้องกันและแกไ้ ขปัญหาเอดส์ จังหวดั สุพรรณบุรี ปีงบประมาณ 2561
สภาพปญั หาเอดส์
จังหวัดสุพรรณบุรี พบผู้ป่วยรายแรกของเช้ือเอชไอวี ในปี พ.ศ. 2533 และได้มีการติดเชื้อ เอชไอวี
เรือ่ ยมาจนถึงปัจจุบันรวมเป็นระยะเวลา ประมาณ 27 ปี โดยเร่ิมพบการแพร่ระบาดในกลุ่มผู้ติดยาเสพติดก่อน
หลังจากน้ันประมาณ 1 ปี พบการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวีในกลุ่มหญิงต้ังครรภ์ ในปัจจุบันสถานการณ์การ
ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์เปลยี่ นไปพบการติดเช้ือสูงข้ึนในกลุ่มของชายท่ีมีเพศสัมพันธ์กบั ชาย พบการติดเชื้อเอชไอ
วีในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์อายุนอ้ ยลงอตั ราการติดเชือ้ สูงข้นึ รายละเอียดดังน้ี
1. สถานการณก์ ารเจบ็ ปว่ ยดว้ ยโรคเอดส์
จังหวัดสุพรรณบุรี พบผู้ป่วยเอดส์รายแรก ปี พ.ศ. 2533 จนถึงปัจจุบัน (30 กันยายน 2561 ) พบ
ผปู้ ่วยเอดส์ จานวน 5,832 ราย เสียชีวิตไปแลว้ 1,748 ราย ผู้ติดเช้ือปรากฏอาการและไม่ปรากฎอาการ 2,753
ราย เสียชีวิต 403 ราย คดิ เป็นร้อยละ 14.6 โดยการติดเชื้อมาจากการมเี พศสัมพันธ์กับผู้ท่ีมีเชื้อเอดส์โดยไม่ได้
ปอ้ งกัน กลุ่มอายุท่ปี ่วยมากท่สี ุด ได้แก่กลมุ่ อายุ 25-34 ปี (ร้อยละ 39.8) และส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง (รอ้ ยละ
52.3 ) อัตราส่วนระหวา่ งเพศ ชายต่อเพศหญิง เท่ากับ 2.0:1.5
อาเภอท่ีมีอตั ราป่วยตอ่ ประชากรแสนคนสงู สดุ ในปี พ.ศ. 2560 3 อันดับแรก คอื อาเภอเมืองอัตราป่วย
เทา่ กบั 8.40 ตอ่ ประชากรแสนคน รองลงมาได้แก่ อาเภอ สองพี่นอ้ ง 6.9 ตอ่ แสนประชากร และ อ.สามชุก 5.7
ตอ่ แสนประชากร
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 105
PP&P Excellence บท2ท่ี
โรคติดเช้ือฉวยโอกาสในผู้ป่วยเอดส์ ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2533 จนถึง 30 กันยายน 2561 ท่ีได้รับรายงาน
มากที่สุด 5 อันดับแรกคือ Mycobacterium tuberculosis, Pulmonary or extrapulmonary 2,014 ราย
(ร้อยละ 34.6) รองลงมาคือ โรคปอดบวมจากเชื้อ Penicillium carinii 981 ราย (ร้อยละ 16.7) โรค Wasting
syndrome 855 ราย (ร้อยละ 14.7) โรค Cryptococcosis 792 ราย (ร้อยละ 13.6), โรค Candidiasis ของ
หลอดอาหารหลอดลม หรือปอด 283 ราย (ร้อยละ 4.9) และโรค Pneumonia recurrent (Bacteria)
มากกวา่ 1 ครัง้ ใน 1 ปี 228 ราย (รอ้ ยละ 3.9) ตามลาดับ
ตารางท่ี 1 จานวนผู้ปว่ ยเอดสแ์ ละผตู้ ิดเชอ้ื เอดสป์ รากฏอาการ จาแนกตามสภาพผปู้ ว่ ยขณะรายงาน ต้ังแต่
พ.ศ. 2533 ถึง 30 กนั ยายน 25561 จ. สพุ รรณบรุ ี
ประเภทผู้ปว่ ย/เสียชวี ติ พ.ศ. 2533 2557 2558 2559 2560 2561
- ก.ย.61
เอดส์ /เสียชีวิต 5,832/1,748 48/3 36/2 23/2 18/1 16/1
ผู้ตดิ เชือ้ ท้ังหมด/เสียชีวติ 2,753/403 242/0 254/0 212/0 281/0 369/0
รวม 8,585/2,151 290/3 290/2 235/2 299/1 385/1
ทม่ี า รง.506/1 จากโปรแกรม Aids oi V.2และโปรแกรม NAP สปสช.
2. สถานการณก์ ารแพร่ระบาดของเช้ือเอชไอวี
จากการเฝ้าระวังการติดเช้ือเอชไอวีของจังหวัดสุพรรณบุรีตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2533 จนถึงปัจจุบัน
(มิถุนายน 2561) ในกลุ่มประชากรท่ีเป็นตัวแทนของประชากรทกกลุ่มโดยแยกออกดังนี้ กลุ่มหญิงตั้งครรภ์กับ
กลุ่มเลือดบริจาค พบว่ากลุ่มหญิงตั้งครรภ์มีแนวโน้มลดลงในปี 2556– ปี 2558 (2.6 1.3 และ 0.3) ส่วนในปี
2559 เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน จากปี 2558 คือจากร้อยละ 0.3 เป็นร้อยละ 3.6 ในปี 2560 ลดลงและในปี
2561 เพม่ิ สงู ข้ึน จากรอ้ ยละ 2.3 เป็นร้อยละ 3.1
สาหรับอัตราการติดเชื้อเอชไอในกลุ่มเลือดบริจาค มีแนวโน้มลดลงถึงปี 2558 และในปี 2559 มีการ
ติดเช้ือเพ่ิมสูงข้ึนเล็กน้อย จาก ร้อยละ 0.21 เป็นร้อยละ 0.4 ส่วนในปี 2560 ลดลงเล็กน้อยและในปี 2561
เพ่ิมขน้ึ เลก็ นอ้ ย ดังรูปท่ี 2
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 106
PP&P Excellence บท2ที่
รปู ท่ี 2 อัตราการตดิ เช้ือเอชไอวี กลุ่มหญงิ ต้ังครรภ์ และกลมุ่ เลือดบรจิ าค จังหวัด สุพรรณบุรี พ.ศ.2556-2561
ประชากรกลมุ่ เสย่ี งไดแ้ ก่ กลุ่มหญิงบริการตรง หญิงบรกิ ารแฝง ในชว่ ง 23 ปีท่ีผ่านมา หญงิ บรกิ ารตรง
มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง เม่ือมาดูความชุกใน 6 ปี ย้อนหลังพบว่าปี 2556-2561 พบความชุกของการติด
เชอื้ เอชไอวีในกลุ่มพนักงานบริการตรงมีแนวโน้มลดลงและสูงข้ึนสลับกันและในปี2561พบการติดเชื้อสูงข้นึ จาร
ร้อยละ 2.2 ในปี 2560 เป็นร้อยละ 8.3 ซึ่งถือว่ายังคงต้องเรง่ ค้นหาและดาเนินการควบคุมป้องกันในกลุ่มนี้ให้
เพิ่มมากข้ึน และท้าทายต่อเร่ืองของกฎหมายจึงมีการเข้าถึงกลุ่มบริการนี้ได้ยากและคนที่ได้รับการตรวจก็จะ
เป็นพนักงานบรกิ ารคนเดิมๆ ท่ีเข้าอย่รู ะระบบดแู ลรักษาของดา้ นสาธารณสุข และจานวนพนักงานบริการตรงก็
เปล่ียนรูปแบบใหม่เป็นการบริกาแฝงเพ่ิมข้ึน เนื่องจากกฎหมายการค้ามนุษย์มีความรุนแรงและอัตราการใช้
ถุงยางอนามัยในกลุ่มหญิงขายบริการตรงก็ลดลงเช่นกันการเข้าถึงถุงยางอนามัยก็ยากขึ้นและการเข้าถึงกลุ่ม
ประชากรกลุ่มนี้ก็กลุ่มประชากรหลักเข้าถึงยาก ส่วนกลุ่มพนักงานบริการแฝง มีแนวโน้มของความชุกการติด
เชอ้ื เอชไอวีใน 6 ปีย้อนหลังมีแนวโน้มสงู ข้ึนและลดลงทุกปจี นถงึ ปี สว่ นในปี 2560 พบความชุกของการติดเช้ือ
ลดลงจากร้อยละ 4.1 ส่วนในปี 2561 พบอัตราการติดเชื้อเอชไอวีเพิ่มสูงข้ึนเช่นกัน และมีอัตราการใช้ถุงยาง
อนามยั ในกล่มุ หญิงขายบริการแฝงลดลงจากปที ีผ่ า่ นมา เชน่ กัน ดงั รูปท่ี 3
รูปท่ี 3 อตั ราการตดิ เชอ้ื เอชไอวี ในกลุม่ พนักงานบริการตรงและแฝง จังหวดั สพุ รรณบรุ ี พ.ศ.2556-2561
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวัดสพุ รรณบุรี ปี 2561 107
PP&P Excellence บท2ท่ี
ประชากรกลุ่มเสี่ยงอีกกลุ่มหนึ่งคือ ผู้ติดยาเสพติดกับกลุ่มชายท่ีมาขอตรวจกามโรคในโรงพยาบาล
โดยการเปรยี บเทียบ 6 ปยี อ้ นหลัง ชายที่ใชส้ ารเสพติดมแี นวโน้มเพิ่มขนึ้ และลดลงสลบั กันทกุ ปี และในปี 2561
เพิ่มข้ึนจากปี 2560 เป็น ร้อยละ 4.1 ส่วนผู้ชายท่ีมาขอตรวจกามโรคพบอัตราการติดเช้ือเอชไอวีเพ่ิมข้ึนในปี
2557 และลดลงมาโดยตลอดจนถึงปี 2560 ส่วนในปี 2561 มีอัตราการติดเช้ือเพิ่มสูงขึ้น จากร้อยละ 1.3
(2560) เปน็ รอ้ ยละ 3.6 ดงั รปู ที่ 4
รูปท่ี 4 อัตราความชุกการติดเช้ือเอชไอวี กลุ่ม ผู้ติดยาเสพติดและชายท่ีมาตรวจกามโรค จังหวัดสุพรรณบุรี
พ.ศ.2556-2561
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวดั สพุ รรณบุรี ปี 2561 108
PP&P Excellence บท2ท่ี
3. สรุปสถานการณโ์ รคตดิ ตอ่ ทางเพศสัมพันธ์
สถานการณ์โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของจังหวัดสุพรรณบุรี ปี พ.ศ. 2551- 2561 และเมื่อพิจารณา
เปรียบเทียบแนวโน้ม 6 ปีย้อนหลัง พบว่า ช่วง ปี 2556-2561 มีแนวโน้มเพ่ิมขี้นทุกปี คืออัตรา 10.5, 11.3,
13.1, 13.6, 14.7 และ15.3 ต่อประชากรแสนคน เมื่อพิจารณาเป็นรายโรค 5 โรค ได้แก่ ซิฟิลิส, นองใน,
แผลริมอ่อน, กามโรคของต่อมและท่อน้าเหลือง และหนองในเทียม พบว่า โรคหนองในมีอัตราการติดเชื้อ
เพมิ่ ขน้ึ ทุกปี คืออตั รา 6.7, 6.2, 6.7, 7.4, 8.4 และ 8.9 ตอ่ ประชากรแสนคน ตามตารางท่ี 2 และ รูปที่ 5
ตารางที่ 2 จานวนและอัตราป่วยต่อแสนประชากร ด้วยโรคตดิ ตอ่ ทางเพศสมั พันธ์ จาแนกตามชนิดโรค 5 โรค
ปีงบประมาณ 2551-2561 จงั หวดั สพุ รรณบุรี
จาแนก 2551 2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561
โรค/ปี 8.9
1.6
หนองใน 6.1 5.6 5.2 4.8 5.2 6.7 6.2 6.7 7.4 8.4 2.6
0
ซฟิ ิลิส 1.3 2 1.4 2 1.1 1.4 1.7 1.9 2 1.6
2.2
หนองใน 0.8 0.2 0.3 0.2 0.7 1.3 2.1 3.2 2.6 3.5
เทยี ม 15.3
แผลรมิ
ออ่ น 0 0 1.1 0.6 0.3 0.2 0.4 0.2 0.2 0
กามโรค 0 0.1 0.6 0.9 0.9 1.1 1.4 1.2
ของต่อม 0.2 0.2
ฯ
กามโรค
รวม 8.5 8 8 7.7 7.9 10.5 11.3 13.1 13.6 14.7
ทม่ี า : จากการระบาดวทิ ยา รายงาน 506 สานกั งานสาธารณสขุ จังหวดั สุพรรณบรุ แี ละรายงาน ก. 1 กรมควบคุมโรค
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 109
PP&P Excellence บท2ท่ี
รูปที่ 5 อตั ราป่วยต่อแสนประชากร ดว้ ยโรคกามโรค จาแนกตามชนดิ และภาพรวม ปีงบประมาณ 2556 –
2561 จังหวัดสพุ รรณบรุ ี
ต่อแสนประชากร
การสารวจพฤติกรรม(Cross sectional Survey) ในกลมุ่ ประชากร 6 กลุ่ม ได้แก่ กล่มุ นักเรียนชายชั้น
มัธยมศึกษาปีท่ี 2 กลุ่มนักเรยี นหญิงช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 กลุ่มนักเรียนชายช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 5 กลุ่มนักเรียน
หญิงช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 5และกลุม่ นักเรยี นอาชีวศึกษาชาย (ปวช.ปี 2) กลุ่มนักเรียนอาชีวศึกษาหญงิ (ปวช ปี 2)
ในทุกกลุ่มประชากร จานวนตัวอย่างอยู่ที่กลุ่มละ 400 - 600 ตัวอย่าง ผลการเฝ้าระวังพฤติกรรมฯ ทางสานัก
ระบาดมีการดูแนวโน้มแนวการเปลี่ยนแปลง และให้ทุกจังหวัดถือเป็นมาตรฐานเดียวกันเพื่อให้รู้สถานการณ์
ทางเพศและปัญหาในวัยรุ่นโดยแบ่งออกเป็นสถานการณ์หลักๆดังน้ี การมีเพศสัมพันธ์ในกลุ่มวัยรุ่น ชาย/หญิง
อตั ราการใช้ถุงยางอนามัยในกลุ่มวัยรุ่น โดยใช้ตอบตวั ชี้วัดเรื่องการใช้ถุงยางอนามัยในวัยรุ่น โดยใช้ข้อมูล ของ
นกั เรยี นชาย มัธยมปที ่ี 5 และชายในระดบั ช้ัน ปวช. 2 จากการตอบแบบสอบถามเรอ่ื งของการใชถ้ ุงยางอนามัย
ในกลุ่มตัวแทนของวัยรุ่นกับทุกคู่นอนคร้ังล่าสุด การได้รับความรู้และความตระหนักในเรื่องของโรคเอดส์และ
โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การใช้สารเสพติดในวัยรุ่นและชนิดของสารเสพติด การเข้าถึงส่ือสารทาง
อินเทอร์เน็ตในการดูส่ือลามกอนาจาร การใช้สารเสพติดร่วมกับการมีเพศสัมพันธ์ อัตราการออกกาลังกายใน
วยั รนุ่ การใช้รถมอเตอร์ไซด์และการสวมหมวกกันน็อค โดยการวิเคราะห์และแยกออกมาเป็นอัตราร้อยละตาม
การบรรยายและรูปด้านล่างนี้
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจงั หวดั สุพรรณบุรี ปี 2561 110
PP&P Excellence บท2ท่ี
จากการดาเนินงานการสารวจพฤติกรรมท่ีสัมพันธ์กับการติดเช้ือเอชไอวีในกลุ่มนักเรียนที่ใช้เป็น
ตัวแทนของวยั รุ่นจังหวดั สพุ รรณบรุ ี พบวา่ วยั รุ่นจังหวัดสุพรรณบุรมี เี พศสัมพนั ธ์เพิ่มขึ้นทกุ ปีในทกุ กล่มนกั เรียน
ท่เี ป็นตัวแทนตั่งแตป่ ี 2555 – 2561 มอี ัตราการมีเพศสัมพนั ธ์เพิ่มข้ึนในทุกกลุม่ มคี ู่นอนในรอบปีมากขึ้น เฉลี่ย
ปี 2 พบคู่นอนเฉลี่ยในรอบปี 4 คนต่อปีในกลุ่มนักเรียนชาย นักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 5และนักเรียน
อาชีวศึกษาชาย ปวช.ปีท่ี 2 ส่วนในนักเรียนหญิงพบการมีคู่นอนมากกว่า1 คนอยู่ท่ีร้อยละ 14.3 ของจานวน
ผใู้ หป้ ระวัติมเี พศสมั พนั ธ์แลว้
อายุเฉลี่ยของการมีเพศสัมพันธ์คร้ังแรก ในปี 2561 พบว่า นักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 ชาย อายุ
เฉลี่ยที่ 13 ปี นักเรียนหญิง อายุเฉล่ียอยู่ท่ี 14 ปี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ชาย 14 ปี และ หญิง 13 ปี อายุเฉล่ีย
อย่ทู ี่ และ นักเรียนอาชีวศกึ ษา ปวช.ปีที่ 2 เพศชายและกลมุ่ นักเรียนหญิง อยู่ทอี่ ายุ 13 ปี เท่ากบั ปีทีผ่ ่านมาทั้ง
สามกลมุ่ จะมชี ่วงอายขุ องการมเี พศสมั พนั ธ์ของวยั รุ่นใกล้เคยี งกนั คือ 13- 14 ปี ดงั รปู ที่ 6 และ 7 อายุ ปี
รปู ที่ 6 รอ้ ยละของอายเุ ฉลี่ยการมเี พศสมั พันธ์ครั้งแรกกลุ่มนกั เรียนชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 2, 5 ปวช. ชาย/หญงิ ,
จ.สุพรรณบุรี 2555 –2561
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 111
PP&P Excellence บท2ท่ี
รูปท่ี 7 ร้อยละของการมเี พศสัมพนั ธ์ครัง้ แรกของกล่มุ นักเรยี นชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 ชาย/หญงิ , นกั เรยี นชน้ั
มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 ชาย/หญิง นักเรยี นอาชวี ศกึ ษา ปวช.2 ชาย/หญิง จ.สุพรรณบุรี 2555-2561
คนู่ อนในรอบปีท่ผี ่านมาปี 2561 พบว่า มากกว่าร้อยละ 60 เปน็ ค่นู อนท่ีเปน็ แฟนหรือคนรัก รองลงมา
เป็นหญิงอ่ืน และชายอื่นนอกจากนั้นยังพบว่าการมีคู่นอนในกลุ่มชายกับชายและกลุ่มหญิงกับหญิงในทุกกลุ่ม
เฝ้าระวังมีแนวโน้มสูงข้ึน โดยเฉพาะในกลุ่มนักเรียนหญิง ปวช. 2 พบว่าการมีคู่นอนที่เป็นลักษณะของการมี
เพศสัมพันธก์ ับผู้หญิงเพ่ิมสูงขึ้น ส่วนกลุ่มชาย มัธยมปีท่ี 5 และ ปวช.ปี 2 พบการมีเพศสัมพันธ์กับชายก็สูงขึ้น
อย่างชัดเจน และยังพบว่า ผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์กันไม่พบการใช้ถุงยางอนามัยในการป้องกันโรค รวมถึงกลุ่ม
ชายกับชายก็ไม่นิยมใช้ถุงยางอนามัยในการป้องกันโรค โดยเฉพาะกลุ่มนี้จะเป็นกลุ่มท่ีรับเชื้อถ่ายทอดตอ่ กันได้
รนุ แรงทีส่ ดุ
อัตราการใช้ถุงยางอนามัยในรอบปีที่ผ่านมาคร้ังล่าสุดกับทุกคู่นอน พบว่า อัตราการใช้ถุงยางอนามัย
เพ่ิมข้ึนในกลุ่มนักเรียน โดยกลุ่มนักเรียนชาย/หญิง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 และกลุ่ม ปวช.2 ชาย มีอัตราการใช้
ถุงยางอนามมัยลดลงจากปที ีผ่ ่านมาร้อยละ 74.5 ในปี 2560 ปี 2561 ร้อยละ 59.1 * ในปี 2560 ใช้เฉพาะชาย
มาคานวณ ในปี 2561 รวมทกุ กลุม่ วัยรุ่นในการคานวณทั้งชายและหญิง และเป็นตัวช้ีวัดระดับกระทรวงในกลุ่ม
วัยรุ่น (ไมต่ า่ กวา่ รอ้ ยละ 70 ) สว่ นใหญ่นักเรยี นชายชน้ั ปวช.2 จะมอี ัตราการใช้ถุงยางสูงกว่ากลมุ่ นกั เรียนอ่นื ๆ
ความรู้เรื่องโรคเอดส์ พบว่า ทุกกลุ่มตัวอย่างสามารถตอบข้อคาถามถูกครบทุกข้อ (6 ข้อ) มีสัดส่วน
ค่าอยู่ในระดับปานกลางไม่เกินร้อยละ 60 กลุ่มนักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 มีสัดส่วนตอบถูกครบทุกข้อ
ตา่ ที่สดุ แต่ในภาพรวมทกุ กลุ่มตวั อย่างสามารถตอบข้อคาถามถูกครบทกุ ข้อ (6 ขอ้ ) เพิ่มขึน้ จากรอบสารวจของ
ปที ีผ่ า่ นมา เฉลย่ี อยูท่ ่ี ร้อยละ 54.3 ดังรปู ที่ 12
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 112
PP&P Excellence บท2ท่ี
ในปี 2556 มีการปรับปรุงแบบสอบถามข้ึนใหม่ และยังคงใช้คาถามตามหลักสากล (UNGASS) ซ่ึงมี 5
ข้อคาถามที่เป็นตัววัดความรู้เร่ืองเอดส์ในทั่วโลก พบว่าการตอบคาถามถูกต้องครบ 5 ข้อมีอัตราการตอบถูก
สูงข้ึนในจากในปีที่ผ่านมาทุกกลุ่มเป้าหมาย แต่ก็ยังไม่ผ่านเกณฑ์ของสานักนักโรคเอดส์ ท่ีต้องตอบถูกต้องทุก
ขอ้ ไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 50
รูปที่ 12 ร้อยละความรู้เรื่องโรคเอดส์ตอบถูกครบ 5 ข้อ ของกลุ่มนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 2 ชาย/หญิง
นักเรยี นชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 ชาย/หญงิ นักเรยี นอาชีวศกึ ษา ปวช.
2 ชาย/หญงิ จ.สพุ รรณบรุ ี 2555 –2561
พฤติกรรมการเข้าถึงสื่อลามกอนาจารในกลุ่มส่ือต่างๆ จากการให้ประวัติของนักเรียนท่ีตอบ
แบบสอบถามในทุกกลุ่มจานวนมากกว่า 6,000 ตัวอย่าง โดยสามารถตอบได้มากกว่า 1 ข้อ โดย แยกออกตาม
สื่อต่างๆ ที่เข้าถึงสื่อที่วัยรุ่นในสถานศึกษาทั้งชายและหญิงเข้าได้ง่ายสุดคือ คลิปมือถือ ร้อยละ 94.7 ใน
ปี 2561 รองลงมาคือ เว็ปไซด์ ร้อยละ 82.0 และพฤติกรรมของการใช้สารเสพติดในกลุ่มนักเรียนที่ใหป้ ระวัตวิ ่า
มีการใช้สารเสพติดแล้วนั้น ร้อยละ 77.3 ส่วนใหญ่ เคยใช้ บุหรี่ ร้อยละ 81.4 รองลงมา คือเครื่องด่ืมแอลกอฮอร์
รอ้ ยละ 71.5 มีการใช้ยาบ้า ร้อยละ 38.6 จะเห็นได้ว่าวัยร่นุ ปัจจุบันมีปัจจัยเสี่ยงเข้ามาทาให้ใช้สารเสพติดเพ่ิม
มากข้ึนและสามารถเกดิ ปัญหาในเยาวชนไดใ้ นทกุ กลมุ่
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 113
PP&P Excellence บท2ท่ี
จากการรายงานข้อมูลผ้ตู ดิ เช้ือรายใหมใ่ นระบบโปรแกรม NAP Program ปี 2556- 2561 ทีน่ า่ สนใจดงั นี้
1. กลมุ่ ของหญิงตัง้ ครรภ์ที่มารับฝากครรภใ์ นโรงพยาบาลพบว่ามอี ายุลดน้อยลงและพบการติดเช้ือ
ไอวีสูงขึ้นละสงู กวา่ ในกล่มุ อายุ 24 ปีขน้ึ ไป ดงั รูปที่ 13
รปู ที่ 13 รอ้ ยละของหญิงตัง้ ครรภ์ทีฝ่ ากครรภใ์ นโรงพยาบาลแยกตามกลุม่ อายแุ ละรายปี จงั หวดั สุพรรณบรุ ี
2. การติดเช้อื เอชไอวีรายใหม่ในกลุม่ วัยรุ่นชายอายุ 10 – 24 ปี ยอ้ นหลงั ตั่งแตป่ ี 2556- 2561
รูปที่ 14 รอ้ ยละการตดิ เชอื้ เอชไอวรี ายใหม่ในกลุ่มวัยร่นุ ชายอายุ 10 – 24 ปี พ.ศ. 2556- 2561 จงั หวดั
สุพรรณบุรี
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 114
PP&P Excellence บท2ท่ี
รูปที่ 15 ร้อยละการติดเชื้อเอชไอวีรายใหม่ในกลุ่มวัยรุ่นหญิง อายุ 10 – 24 ปี พ.ศ. 2556- 2561 จังหวัด
สุพรรณบุรี
จากสภาพปัญหาเอดส์ การเฝ้าระวังพฤติกรรม ที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อเอชไอวี และการเฝ้าระวังโรค
เอดสเ์ ฉพาะพ้ืนท่ีปี 2561 ทาให้ทราบว่าประชากรสว่ นหน่ึงมีพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการติดเช้ือเอชไอวี โดยเฉพาะ
วยั รุ่นทม่ี เี พศสัมพันธต์ ั้งแตอ่ ายุยังน้อย และยังมกี ารเปล่ียนคู่นอนบ่อยๆ มกี ารเปลี่ยนคู่นอนเฉลี่ยมากกว่า 4 คน
โดยคู่นอนต่าสุด 1 คน และสูงสุด 9 คน ในรอบปี ส่วนใหญ่จะไม่นิยมการใช้ถุงยางอนามัยในกลุ่มแฟนและคน
รัก และการใช้ถุงยางอนามัยกับหญิงอื่นก็ลดลง ส่วนตัวช้ีวัดของการใช้ถุงยางอนามัยในกลุ่มวัยรุ่นโดยใช้
นักเรียนชาย ม.5 กับนักเรียนชายระดับ ปวช 2.ทั้งชายและหญิงเป็นตัวแทนเร่ืองของการใช้ถุงยางอนามัยคร้ัง
ล่าสุดกับทุกคู่นอนในรอบปี ต้องไม่ต่ากว่าร้อยละ 70 จังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561 อยู่ท่ีร้อยละ 59.1 ส่วนใหญ่
หันไปใช้วิธีการใช้ยาเม็ดชนิดฉุกเฉินแทนถุงยางอนามัยและคิดว่าหาซ้ือได้ง่ายกว่าอีกทั้ งยังคงพบกับปัญหาของ
การแพร่ระบาดโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ มีความรู้เรื่องโรคเอดส์ระดับปานกลาง นอกจาก
พฤติกรรมเหล่านี้ยังพบวัยรุ่นในกลุ่มนี้ยังคงใช้สารเสพติดร่วมกับการมีเพศสัมพันธ์สูงถึงร้อยละ 38.4 และพบ
อัตราการต้ังครรภ์ในวัยรุ่นที่กาลังศึกษาเพิ่มข้ึนและติดเช้ือเอชไอวีเพิ่มขึ้นด้วย ในปี 2561 พบวัยรุ่นหญิง
ตง้ั ครรภ์ตดิ เชอ้ื เอชไอวี ร้อยละ 8.0 ในกลมุ่ อายุ15-19 ปี (75/6) นอกจากนี้ปจั จยั แวดล้อมท่ีทาให้มีอารมณ์ทาง
เพศได้จากการเข้าถึงส่ือลามกอนาจารของนักเรียนกลุ่มน้ีก็สูงข้ึนด้วยโดยเฉพาะการใช้สื่อสารท่ีทันสมัย เช่น
โทรศัพท์มือถือ การใช้โปรแกรมที่ทันสมัยในการเลือกคนคุย สื่อสารโดยเห็นหน้าตากัน เช่นโปรแกรม หาคู่
กะเทย หาคตู่ า่ งชาติ คู่ทอม เป็นตน้
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 115
PP&P Excellence บท2ท่ี
การป้องกันและควบคุมโรคเอดส์ในพ้ืนท่ีอีกหน่ึงกลุ่มท่ีต้องดาเนินการอย่างเข้าถึงคือกลุ่มหญิงขาย
บริการทางเพศ โดยเฉพาะหญิงขายบริการทางเพศแฝง ในปีนี้พบอัตราการติดเชือ้ เอชไอวี สูงข้ึน และอัตราการ
ใช้ทุกยางอนามัยในกลุ่มน้ีก็ยังคงไม่ถึงร้อยละ 100 (ตามตัวช้ีวัด) ดังนั้น จะต้องสร้างความรู้ ความเข้าใจท่ี
ถูกต้อง เพราะการประเมินความรู้ของกลุ่มนี้คงยังค่อนข้างต่า ไม่ถึงร้อยละ 40 ในการตอบถูกทุกข้อ และอีก
ลุ่มหนึ่งท่ีทาการสารวจและเป็นกลุ่มที่เข้าถึงยากนั้นคือกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายของจังหวัดสุพรรณบุรี
โดยการทาแบบสอบถามพฤติกรรมที่สมั พันธ์กับการติดเช้ือเอชไอวีคกู่ ับการเจาะโลหิตของผทู้ ่ีให้ประวัติของการ
มีเพศสัมพันธ์กับเพศเดียวกัน จังหวัดสุพรรณบุรีปี 2561 พบการติดเชื้อ ร้อยละ 13.6 ซึ่งการทางานในกลุ่มน้ี
ถือว่าเป็นกลุ่มทที่ ้าทายและเป็นกลุ่มที่มรการติดต่อของเชื้อได้สูงสุดเพราะการมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักและ
ทางช่องปากซึ่งเป็นช่องทางที่มีการฉีกขาดได้งา่ ยและเป็นเนื้อเย่ือท่ีบาง อีกโรคหนึง่ ที่มีโอกาสเกิดได้คือมะเร็งท่ี
ปลายลาไสใ้ หญ่ บคุ คลกลุม่ นี้ต้องมีการตรวจมะเรง็ ทวารหนักร่วมดว้ ยทุกครั้งที่มารบั บริการในคลินกิ กามโรค
ดงั น้ัน ประชาชนทุกกลุ่มควรไดร้ ับความรู้และการปอ้ งกันอยา่ งท่วั ถงึ โดยเฉพาะกลมุ่ วยั รุ่นให้มีความรู้
เร่ืองเอดส์ อนามัยการเจริญพันธ์ุ และการไม่มีเพศสัมพันธ์ก่อนถึงวัยอันควร อย่างต่อเนื่อง เพ่ือลดปัญหาการ
ต้ังครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์ การต้ังครรภ์อายุน้อย การทาแท้งแบบผิดๆ หรือการท่ีมีสถิติทารกที่คลอดและถูก
ทอดทิง้ สงู ข้ึน รวมถงึ ลดการติดโรคติดตอ่ ทางเพศสัมพันธแ์ ละ เอชไอวี ของจงั หวดั สุพรรณบรุ ี
ปัจจุบันจังหวัดสุพรรณบุรีมีโครงการที่ดาเนินการกับเยาวชนมากมายหลายหน่วยงาน แต่เรื่องของ
พฤติกรรมทีไ่ ม่ปลอดภัยกลบั สูงขึน้ ความรู้เรือ่ งโรคเอดส์ในทุกกลุ่มนกั เรียนยังคงอยูใ่ นระดับปานกลาง ดงั น้ันใน
ฐานะที่กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ เป็นหน่วยงานหลักของการดาเนินงานโรคเอดส์และโรคติดต่อทาง
เพศสัมพันธ์และการสารวจพฤติกรรมเหลา่ นี้ และเปน็ งานทีท่ ้าทายในเรือ่ งพฤตกิ รรมของคน จึงควรกลับมามอง
และทบทวนว่ากระบวนใดที่ยังคงเป็นจุดอ่อนและกระบวนการใดหรือตรงจุดใดที่จะทาให้พฤติกรรมการใช้
ถุงยางอนามัยดีขึ้น นักเรียนมีความตระหนักในการป้องกันโรคมากข้ึนและส่งผลไปถึงการมีความรู้ในเรื่องของ
การป้องกันโรคเอดส์สูงขึ้นด้วย และกรมหรือกระทรวงควรมองภาพรวมในแต่ละพ้ืนท่ีว่าปัญหาเกิดในกลุ่ม
ใดบ้างเร่งรัดนโยบาย การวางแผนงานและบทควบคุมให้เหมาะสมพร้อมช่วยจัดสรรงบประมาณตรงลงพ้ืนท่ี
บา้ งเพ่ือสร้างกระแสสร้างความต่ืนตัวให้มากกว่านี้ หากเอดส์ยังคงคุกคามแบบเงียบๆตอนนี้วันขา้ งหน้าคงปะทุ
ดงั ภูเขาไฟระเบิด ซึ่งงบประมาณทใ่ี ชใ้ นผู้ป่วยหนึง่ คนคงหลายล้านบาทหากควบคุมพฤติกรรมไดท้ ุกคนตระหนัก
ก็ลดงบประมาณเหล่าน้ีได้ “คนติดเอดส์ไม่ได้สิ้นหวัง ทุกกาลังใจจะส่งปให้คุณ ตรวจเลือด รู้ผล รับยา
คณุ ค่าในตัวคณุ คงอยู่”
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวดั สุพรรณบุรี ปี 2561 116
PP&P Excellence บท2ท่ี
การควบคุมและป้องกันวัณโรค ประจาปีงบประมาณ 2561
วิเคราะห์สถานการณ์สภาพปญั หาของพนื้ ท่ี
องค์การอนามัยโลกได้จัดกลมุ่ ประเทศท่ีมีภาระวัณโรคสูง (High Burden Country Lists เป็น 3 กลุ่ม
ได้แก่ 1) กลุ่มที่มีจานวนและอัตราป่วยวัณโรคสูง (TB) 2) กลุ่มที่มีจานวนและอัตราป่วยวณั โรคท่ีติดเช้ือ เอช ไอ วี
สูง (TB/HIV) และ 3) กลุ่มที่มีจานวนและอัตราป่วยด้ือยาหลายขนานสูง (MDR-TB) ซ่ึงประเทศไทยเป็น 1 ใน
14 ประเทศ ที่มีปัญหาวัณโรคสูงทั้ง 3 กลุ่มดังกล่าวมา โดยปี พ.ศ.2559 องค์การอนามัยโลกได้กาหนด
ยุทธศาสตร์ยุติวัณโรค (The End TB Strategy) มีเป้าหมายลดอุบัติการณ์วัณโรค (Incidence) ให้ต่ากว่า 10
ต่อแสนประชากรโลกภายในปี พ.ศ. 2578 (2035) กระทรวงสาธารณสุขได้เห็นชอบแผนยุทธศาสตร์วัณโรค
ระดับชาติ พ.ศ. 2560-2564 เพ่ือเป็นกรอบการดาเนินงานโดยมีมาตรการหลักในการจะบรรลเุ ป้าหมายการลด
อบุ ตั กิ ารณ์ดงั กล่าวขา้ งตน้ จาเป็นต้อง
1. เร่งรัดการค้นหา วินิจฉัย และรายงานให้มีความครอบคลุมการรักษา (Treatment Coverage) ร้อยละ
90 ของจานวนผู้ปว่ ยทคี่ าดประมาณจากอบุ ตั ิการณ์
2. เร่งรดั การเข้าถงึ บริการตรวจวนิ จิ ฉยั ในประชากรกลมุ่ เปราะบางและกลมุ่ เสีย่ งวัณโรค เช่น ผ้สู มั ผัส
ผตู้ ดิ เช้อื HIV ผู้ปว่ ยเบาหวาน ผตู้ ้องขัง และแรงงานข้ามชาติให้ครอบคลมุ รอ้ ยละ 90
3. ดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคท่ีตรวจพบทุกรายด้วยแนวทางการดูแลผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง (Patient
center care) ให้มีอัตราความสาเร็จการรักษาไม่ต่ากว่าร้อยละ 90 ด้วยผลการดาเนินงานที่บรรลุเป้าหมายทั้ง
3 ทีส่ าคัญนี้
สาหรับผลการดาเนนิ งานวัณโรคในปี 2560 (ประเมินผลงานจากผู้ปว่ ยวัณโรคที่ข้ึนทะเบยี น 1 ตุลาคม
2559 – 30 กันยายน 2560) พบว่าจากข้อมูลภาพรวม อัตราป่วยด้วยวัณโรค 95.95 ต่อประชากรแสนคน
มีผู้ป่วยวัณโรคทุกประเภท 842 ราย เป็นผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ (เสมหะพบเชื้อ เสมหะไม่พบเชื้อ และวัณโรค
นอกปอด) จานวน 783 ราย ผู้ป่วยวัณโรคกลับเป็นซ้า (เสมหะพบเช้ือ เสมหะไม่พบเช้ือ และวัณโรคนอกปอด)
53 ราย และผู้ป่วย วัณโรคที่เคยรักษามาก่อนไม่รวมกลับเป็นซ้าจานวน 26 ราย นอกจากน้ี ยังพบว่ามีผู้ป่วย
วัณโรคเช้ือดื้อยาหลายขนาน รวมท้ังส้ิน 9 รายซึ่งจากจานวนผู้ป่วยท้ังหมด 842 ราย มีผู้ป่วยท่ีนามาประเมิน
ผลการรักษา 779 ราย (ไม่นับรวมผู้ป่วยประเภทอื่นๆ และท่ีเปลี่ยนวินิจฉัย) โดยผู้ป่วยที่มีผลการรักษาสาเร็จ
คิดเป็นอัตราร้อยละ 83.95 อัตราการเสียชีวิตสูงถึงร้อยละ 12.20 อัตราการขาดยา 1.03 อัตราการรักษา
ลม้ เหลวรอ้ ยละ 0.77 รายละเอียดดังตารางที่ 1
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561 117
PP&P Excellence บท2ที่
ตารางที่ 1 แสดงผลงานวัณโรค ปีงบประมาณ 2560 (ประเมินผลงานจากผู้ป่วยวัณโรคที่ขึ้นทะเบียน 1 ตุลาคม
2559 – 30 กนั ยายน 2560)
ทม่ี า : การจดั เกบ็ ข้อมลู จากระบบรายงานTBCM Online ณ วนั ท่ี 5 พฤศจิกายน 2561
ปีงบประมาณ 2561 งานวัณโรคถูกกาหนดให้เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดตามคารับรองการปฏิบัติราชการ
(Performance Agreement : PA) ประจาปีงบประมาณ พ.ศ.2561 “อัตราความสาเร็จการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด
รายใหม่” (ประเมินผลงานจากผู้ป่วยวัณโรคที่ขึ้นทะเบียน 1 ตุลาคม 2560 – 31ธันวาคม 2560) พบว่าจาก
ขอ้ มูลมีผ้ปู ว่ ยวณั โรคปอดรายใหม่จานวน 128 ราย มีผู้ป่วยท่ีนามาประเมนิ ผลการรกั ษา 125 ราย เน่อื งจากอีก
3 รายเป็นผู้ป่วยที่เปลี่ยนวินิจฉัยไปจากวัณโรคจึงไม่นับรวม โดยผู้ป่วยที่มีผลการรักษาสาเร็จคิดเป็นอัตรา
ร้อยละ 87.20 อัตราการเสียชีวิตสูงถึงร้อยละ 8.80 แต่ไม่มีการขาดยา และรักษาล้มเหลว รายละเอียด
ดงั ตารางที่ 2
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2561 118
PP&P Excellence บท2ท่ี
ตารางที่ 2 แสดงผลงานวัณโรค (PA) ปีงบประมาณ 2561 (ประเมินผลงานจากผู้ป่วยวัณโรคที่ขึ้นทะเบียน 1
ตลุ าคม 2560 – 31ธนั วาคม 2560)
ท่มี า : การจดั เก็บขอ้ มูลจากระบบรายงานTBCM Online ณ วนั ที่ 5 พฤศจิกายน 2561
มาตรการสาคญั และกลวธิ ีดาเนนิ งาน
1.การค้นหาเชิงรุกใน 7กลุ่มเส่ียง ได้แก่ ผูป้ ่วยที่ตอ้ งขงั ออกมาจากเรือนจา ผู้สัมผัสวัณโรคโรครว่ มบา้ น
ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้ป่วย COPD ผู้สูงอายุ และแรงงานต่างด้าว และบุคลากรสาธารณสุขซึ่งในปี2561 ได้รับ
งบสนับสนุนจากสานักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (PPA) ในการคัดกรองด้วยรถ x-ray เคลื่อนท่ีในกลุ่ม
ผู้ต้องขังในเรือนจาจานวน 3,831 ราย พบผู้ป่วยจานวน 28 ราย (ร้อยละ0.73) และในประชากรกลุ่มเสี่ยง
จานวนอาเภอละ 2,000 ราย ใน 3 อาเภอที่มีอัตราป่วยสูงในจังหวัดสุพรรณบุรี ได้แก่อาเภอเมือง อาเภอสองพี่
น้อง และอาเภออทู่ อง พบผู้ป่วยจานวน 31 ราย (รอ้ ยละ0.52)
2.การพัฒนาคุณภาพการตรวจหาเชือ้ วัณโรคดื้อยาทางหอ้ งปฏิบตั ิการ
2.1 การสนับสนุนใหก้ ลุ่มเป้าหมายท่ไี ด้รบั การคัดกรองด้วยการ X-ray ที่มีผลเข้าได้กับวณั โรค
แต่ผลเสมหะเป็นลบ ได้ส่งตรวจเพ่ือวินิจฉัยวัณโรคและวัณโรคด้ือยาหลายขนานด้วยวิธีอณูชี ววิทยา
(MolecularTesting) Xpert MTB/RIF โดยได้รับสนับสนุนจากกองทุนวัณโรค และเคร่ือง Xpert นี้ตั้งไว้ที่
โรงพยาบาลเจา้ พระยายมราช อีกทัง้ การสง่ ตรวจไมต่ อ้ งเสียคา่ ใช้จ่ายใดๆ
2.2 การสง่ เสมหะเพอ่ื ทดสอบความไวต่อยาวณั โรค ผ้ปู ่วยวณั โรครายใหมเ่ น้นในกล่มุ ผู้เคย
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561 119
PP&P Excellence บท2ที่
ถกู ต้องขัง ผู้ติดเชื้อ HIV ผู้ป่วยเบาหวาน บุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขท่ีป่วยเป็นวัณโรค และผู้มีประวัติ
สัมผสั วัณโรคเช้ือด้ือยาหลายขนาน สว่ นผู้ป่วยท่มี ีประวัติการเคยเป็นวัณโรคมากอ่ นส่งตรวจทดสอบความไวต่อ
ยาวณั โรคทุกราย
3. การพฒั นาคุณภาพการดูแลการรกั ษาวัณโรค เน้นใชย้ าที่มีคุณภาพและมาตรฐานร่วมกบั
3.1 การจึงจัดตั้ง “ศูนย์ปฏิบัติการยุติวัณโรคระดับจังหวัด (National Operation Center
for Ending TB : NOC-TB )เพอ่ื ขับเคลอื่ นการดาเนินงานวณั โรค
3.2 ผู้ป่วยวัณโรคทุกราย case manager เป็น จนท.สธ.ร่วมกับ อสม.โดยจังหวัดจะติดตาม
การกากับดูแลผู้ป่วยกนิ ยาเป็นประจาทุกสัปดาหท์ าง Line Conference
3.3 คลินิกวัณโรคได้รับการพัฒนาและผ่านตามเกณฑ์มาตรฐานโรงพยาบาลคุณภาพการดูแล
รกั ษาวัณโรคซ่ึงในปี 2561 มีโรงพยาบาลท่ีได้รบั การประเมนิ จากสานักงานป้องกันและควบคุมโรคท่ี 5 จังหวัด
ราชบุรี จานวน 2 แห่ง และผลการประเมินปรากฏว่าผ่านการประเมินดังกล่าวท้ัง 2 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาล
ด่านชา้ ง และโรงพยาบาลเดิมบางนางบวช
4. ส่งเสริมการมสี ่วนร่วมของชุมชนและภาคประชาสังคมและการดาเนนิ งานอาเภอควบคมุ โรคเขม้ แข็ง
ด้านวณั โรค
5. การพัฒนาศักยภาพการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคและวัณโรคเชื้อดื้อยาหลายขนาน (MDR-TB)
แก่บคุ ลากรสาธารณสุขและอาสาสมคั รสาธารณสุขประจาหมบู่ ้าน
ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ
1. อัตราผู้ป่วยเสียชีวิต ส่วนใหญ่พบในกลุ่มผู้ป่วยสูงอายุที่มีโรคร่วม เช่น โรคเบาหวาน ดังน้ันควรมี
การกากับการกินยาอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะในช่วง 2 เดือนแรกซ่ึงเป็นระยะเข้มข้นของการรักษา ซึ่งจากการ
วเิ คราะหช์ ว่ งเวลาทผี่ ู้ปว่ ยเสียชีวิตมักจะเสียชีวิตสงู ในช่วง 2 เดือนแรก การเย่ียมติดตามผปู้ ่วยของโรงพยาบาล/
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลท่ีดูแลผู้ป่วยอย่างเข้มงวดและต่อเน่ืองจึงเป็นมาตรการสาคัญที่จะช่วยลด
อัตราการเสียชวี ติ ลงได้
2. คุณภาพของการคัดกรอง ส่วนใหญ่เป็น verbal การ X-ray ต่าสุดเม่ือเปรียบเทียบในกลุ่มเขต
สุขภาพที่ 5 จังหวัดสุพรรณบุรีมีร้อยละการคัดกรองด้วยวิธี x-ray เพียงร้อยละ 15.4 และยังไม่ครอบคลุมใน
ประชากรกลมุ่ เสย่ี งรายละเอยี ดดงั รปู ภาพท่ี 1
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 120
PP&P Excellence บท2ท่ี
ท่มี า : รายงานการคดั กรองฯจากสสจ. 8 จงั หวดั ณ 27 ส.ค. 61
โครงการสตั ว์ปลอดโรค คนปลอดภัย จากโรคพษิ สนุ ัขบ้า จังหวดั สพุ รรณบรุ ี ปงี บประมาณ 2561
สถานการณ์การการป่วยและเสียชีวิตด้วยโรคพิษสุนัขบ้าในจังหวัดสุพรรณบุรี ต้ังแต่ปี 2546 ถึง
ปัจจุบัน พบผู้ป่วยในปี 2550 จานวน 1 ราย ปี 2552 จานวน 2 รายและปี 2553 จานวน 1 ราย หลังจากนั้น
ไม่พบผู้ป่วยและเสยี ชวี ิต โดยในปี 2550 พบผู้ป่วยเพศหญิงอายุ 52 ปี อาชีพรับจา้ ง อาศยั อย่บู ้านไมม่ ีเลขท่ี หมู่
ที่ 10 บ้านดงเย็น ตาบลอู่ทอง อาเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เร่ิมป่วยวันที่ 20 เมษายน 2550 เข้ารับการ
รกั ษาวันที่ 24 เมษายน 2550 เสียชีวิตในเวลาต่อมา ในปี 2552 พบผปู้ ่วย 2 รายในอาเภออู่ทอง รายแรกเป็น
ผู้ป่วยเพศหญิงอายุ 37 ปี อาชีพรับจ้าง พักอาศัยที่ หมู่ที่ 3 บ้านโคก ตาบลอู่ทอง อาเภออู่ทอง จังหวัด
สุพรรณบุรี เร่ิมป่วยวันท่ี 20 มิถุนายน 2552 เข้ารับการรักษาในวันเดียวกัน เสียชีวิตในเวลาต่อมา รายที่สอง
เป็นผู้ป่วยเพศหญิงอายุ 10 ปี อาชีพนักเรียน พักอาศัยที่ หมู่ที่ 7 บ้านดอนตะเคียน ตาบลยุ้งทะลาย อาเภออู่
ทอง จังหวัดสุพรรณบรุ ี เริ่มป่วยวันท่ี 12 กันยายน 2552 เข้ารับการรักษาวนั ที่ 19 กันยายน 2552 เสียชีวิตใน
เวลาต่อมา ในปี 2553 พบผปู้ ่วยเพศชาย อายุ 54 ปี อาชีพเลี้ยงสัตว์ พักอาศัยอยู่หมู่ที่ 1 บา้ นศรสี าราญ ตาบล
ศรีสาราญ อาเภอสองพ่ีน้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เริ่มป่วยวันที่ 3 เมษายน 2553 เข้ารับการรักษาวันที่ 6
เมษายน 2553 เสยี ชวี ิตในเวลาต่อมา หลงั จากนน้ั ไม่มีผปู้ ่วยหรอื ผ้เู สยี ชวี ติ ด้วยโรคพษิ สุนขั บ้า
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจังหวัดสพุ รรณบุรี ปี 2561 121
PP&P Excellence บท2ที่
รายงานผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ(หัวสัตว์พบผลบวก) พบในเดือนกันยายน 2558 จานวน 1 หัว
และเดือนมีนาคม 2559 จานวน 1 หัว ในปี 2561 พบหัวสตั ว์พบผลบวก ในตาบลศรีสาราญ อาเภอสองพี่น้อง
จานวน 2 หัว ตาบลแจงงาม อาเภอหนองหญ้าไซและตาบลอู่ทอง อาเภออู่ทอง แห่งละ 1 หัว จึงทาให้จังหวัด
สุพรรณบุรี มอี าเภอเส่ยี ง จานวน 3 อาเภอและพน้ื ทีเ่ ฝ้าระวงั จานวน 7 อาเภอ
โดยสานกั งานสาธารณสุขจงั หวดั สุพรรณบุรีไดด้ าเนนิ การดังตอ่ ไปนี้
1. ประชุมถ่ายทอดโครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัย จากโรคพิษสนุ ัขบา้ ตามพระปณิธานฯ ให้กับ
บคุ ลากรและหนว่ ยงานท่ี เก่ยี วขอ้ ง
2. ทาแผนป้องกนั ควบคมุ โรคพษิ สุนขั บา้ ตามมาตรการเชิงรุกทก่ี ระทรวงสาธารณสุขกาหนด
3. จัดอบรมโปรแกรม ร.36
4. ส่ือสารความเส่ียงเรื่องการป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าแก่ประชาชน โดยจัดกิจกรรมรณรงค์วัน
ป้องกันโรคพิษสุนขั บา้ โลก เผยแพร่ความรู้ ประชาสัมพันธแ์ ละสนับสนุนส่ือความรู้
5. ติดตามประเมินผลความก้าวหน้าการดาเนินโครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัย จากโรคพิษสุนัข
บ้า ตามพระปณิธานฯ
6. รับการตรวจราชการจากผ้ตู รวจราชการกระทรวงมหาดไทยและผ้ตู รวจราชการสานกั นายกรฐั มนตรี
งานไข้เลือดออก จงั หวัดสพุ รรณบรุ ี ปีงบประมาณ 2561
นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2561 ถึงวันท่ี 31 ธันวาคม 2561 สสจ.สุพรรณบุรี ได้รับรายงานผู้ป่วยโรค
ไข้เลือดออก จานวนท้ังส้ิน 1,497 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 175.70 ต่อประชากรแสนคน มีรายงานผู้เสียชีวิต 2
ราย อัตราตายต่อประชากรแสนคน เท่ากับ 0.23 อัตราผู้ป่วยตายเท่ากับร้อยละ 0.13พบผู้ป่วยเพศชาย
มากกวา่ เพศหญิง โดยพบเพศชาย 802 ราย เพศหญิง 695 ราย อัตราส่วนเพศชาย ตอ่ เพศหญิง เท่ากับ 1.15
: 1 กลุ่มอายุท่ีพบสูงสุดคือกลุ่มอายุ 10 - 14 ปี อัตราป่วยต่อประชากรแสนคนเท่ากับ 612.38 รองลงมาคือ
กลุ่มอายุ 5 - 9 ปี, 15 - 24 ปี, 25 - 34 ปี, 0 - 4 ปี, 35 - 44 ปี, 45 - 54 ปี, 55 - 64 ปี, 65 ปี ขึ้นไป อัตรา
ป่วยเท่ากับ 405.59, 365.07, 213.21, 152.10, 108.48, 61.74, 33.56 และ 25.10 ตามลาดับ อาชีพที่มี
จานวนผู้ป่วยสูงสุดคือนักเรียน จานวนผู้ป่วยเท่ากบั 682 ราย รองลงมาคือรบั จ้าง, ไม่ทราบอาชีพ/ในปกครอง,
เกษตร, ค้าขาย, งานบ้าน, ราชการ, นักบวช, ทหาร/ตารวจ, บุคคลากรสาธารณสุข, อ่ืนๆ, ครู, อาชีพพิเศษ,
เล้ียงสัตว์ และ ประมง จานวนผู้ป่วยเท่ากับ 446, 183, 72, 46, 28, 19, 8, 4, 3, 3, 3, 0, 0 และ 0 ราย
ตามลาดบั พบผูป้ ่วยสงู สุดในเดอื น กนั ยายน จานวนผ้ปู ่วย เทา่ กับ 226 ราย โดยมรี ายงานผู้ปว่ ยเดอื น มกราคม
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 122
PP&P Excellence บท2ท่ี
48 ราย กุมภาพันธ์ 22 ราย มีนาคม 31 ราย เมษายน 49 ราย พฤษภาคม 95 ราย มิถุนายน 149 ราย
กรกฎาคม 171 ราย สิงหาคม 197 ราย กันยายน 226 ราย ตุลาคม 211 ราย พฤศจิกายน 181 ราย ธันวาคม
117 ราย ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลศูนย์ เท่ากับ 686 ราย โรงพยาบาลท่ัวไป เท่ากับ 399 ราย
โรงพยาบาลชุมชน เท่ากับ 329 ราย คลินิก โรงพยาบาลเอกชน เท่ากับ 83 ราย อาเภอท่ีมีอัตราป่วยต่อ
ประชากรแสนคนสูงสุดคือ อาเภอเมือง อัตราป่วยเท่ากับ 309.00 ต่อประชากรแสนคน รองลงมาคือ สองพ่ีน้อง,
บางปลามา้ , หนองหญา้ ไซ, ด่านชา้ ง, อู่ทอง, ดอนเจดีย์, ศรีประจันต์, สามชกุ และ เดิมบางนางบวช อัตราป่วย
เทา่ กบั 284.13, 274.48, 121.55, 111.09, 109.30, 95.18, 68.37, 38.57 และ 27.57 ตามลาดับ
จังหวดั สพุ รรณบุรี ได้ดาเนนิ กิจกรรมก่อนเกดิ โรค ดงั ตอ่ ไปนี้
1. อบรมแพทย์ พยาบาล เจา้ หน้าท่สี าธารณสุขเรอ่ื งเวชปฏิบตั โิ รคไขเ้ ลือดออก
2. แจง้ คลนิ กิ เอกชนและรา้ นขายยา งดจา่ ยยากลุ่ม NSAID ในผปู้ ่วยท่มี ไี ขส้ ูงเกนิ สองวนั
3. นาแผนปฏิบัติการไขเ้ ลอื ดออกเขา้ พิจารณาในท่ีประชุมคณะกรรมการโรคติดต่อเพอื่ ขบั เคลื่อน
4. เร่งรดั รณรงค์ประชาสมั พันธ์ทกุ หมบู่ า้ น ชมุ ชน
5. ดาเนินการตามโครงการสาธารณสุข 100 ปี หมออนามัยห่วงใยประชาชน สร้างชุมชนปลอดขยะ
รว่ มขจัดภัยไข้เลือดออกและไข้มาลาเรยี ปงี บประมาณ พ.ศ. 2562
6. ดาเนินการตามกิจกรรมโครงการจิตอาสา เราทาความดีด้วยหัวใจ (จิตอาสาพัฒนาสิ่งแวดล้อมเพื่อ
กาจัดแหล่งเพาะพันธ์ุยงุ ลาย) จานวน 3 รอบ
ในระยะเกิดโรค
1. ดาเนินการควบคุมโรค ตามมาตรการ 3-3-1 สารวจและทาลายแหล่งเพาะพันธ์ุยุงลาย ให้สุขศึกษา
กับประชาชนในพื้นท่ีเกิดโรค พ่นสารเคมีกาจัดยุงตัวแก่ในวันท่ี 0-3-7 โดยสานักงานสาธารณสุขจังหวัดและ
สานักงานสาธารณสขุ อาเภอ ควบคมุ กากับการควบคุมโรคไขเ้ ลือดออกในพืน้ ทท่ี ่มี ีผู้ป่วยระรอกท่ีสอง
2. รายงานสถานการณใ์ นการประชุม เปดิ EOC
3. ติดตามผลการดาเนนิ งาน โดยการสารวจดัชนลี ูกน้ายงุ ลาย
4. ปฏิบัติการรักษาผู้ป่วย ผู้ป่วยช็อค ให้เป็นไปตามคู่มือการรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกฉบับเฉลิมพระ
เกียรติ 80 พรรษา มหาราชินีของกรมการแพทย์ และฉบับของกรมควบคุมโรค ปี 2558 ฉบับล่าสุด กรณีมี
ผปู้ ว่ ยเสียชวี ิต โรงพยาบาลที่ผูป้ ว่ ยเสียชวี ิต จัดประชุม Dead case Conference ทกุ รายและส่งตรวจเพื่อแยก
Serotype ตามแนวทางฯ
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสขุ จังหวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 123
PP&P Excellence บท2ที่
สรปุ ผลการดาเนินงาน งานสร้างเสริมภมู ิคุ้มกนั โรค จงั หวัดสุพรรณบุรี ปีงบประมาณ 2561
1.วิเคราะหส์ ถานการณ์ สภาพปญั หาของพน้ื ที่
สถานการณป์ ัญหาระดับจงั หวดั
จากข้อมูลการเฝ้าระวังโรคท่ีป้องกันด้วยวัคซีน ตั้งแต่วันท่ี 1 มกราคม 2561– 15พฤศจิกายน 2561
พบว่า มีผปู้ ่วยโรคหดั 2 ราย คิดเป็นอตั ราการป่วย 0.24 ตอ่ ประชากรแสนคน ไม่มีผูเ้ สียชีวิต มีผู้ป่วยโรคคางทูม
1 ราย คิดเป็นอัตราป่วย 0.12 ต่อแสนประชากร ไม่มีผู้เสียชีวิต สาหรับโรคหัด ได้มีการระบาดเกิดข้ึนใน
โรงเรียน 2 แห่ง และเรือนจาสุพรรณบุรี 1 แห่ง รวมจานวน 53 ราย คิดเป็นอัตราการป่วย 6.26 ต่อประชากร
แสนคน ได้ดาเนินการสอบสวนโรค ให้วัคซีนกระตุ้น และเฝ้าระวังโรค จนสถานการณ์ของโรคสงบลง และ
พบว่า กลุ่มป่วยและกลมุ่ เสยี่ งมีประวัติการได้รับวัคซีนไม่ชัดเจนดังน้นั การจัดบริการวัคซีนขน้ั พื้นฐานยงั มีความ
จาเป็นอย่างมาก ทต่ี ้องให้บริการครอบคลมุ ตามกลุ่มเปา้ หมายอย่างทั่วถงึ มีคุณภาพสว่ นการพบผู้ป่วยก็ต้องเร่ง
ติดตามหาสาเหตกุ ารเกิดโรคเฝ้าระวังตอ่ ไป
ตารางที่ 1 แสดงผลการดาเนินงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกนั โรคในเด็กแรกเกดิ – 5 ปี (3 ปี ย้อนหลัง)
ประเด็น/ตัวชวี้ ัด ปี 2559 ปี 2560 ปี 2561
เด็กอายุ 1 ปี ท่ไี ด้รับวัคซีน BCG ผลงาน ร้อยละ ผลงาน รอ้ ยละ ผลงาน ร้อยละ
5,743 97.22 5,241 96.41 5,050 96.76
ไม่นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 90
5,842 98.90 5,311 97.68 5,129 98.28
เด็กอายุ 1 ปี ทไ่ี ดร้ ับวคั ซีน HBV1
ไมน่ ้อยกว่าร้อยละ 90 5,737 97.12 5,074 93.32 4,937 94.60
เดก็ อายุ 1 ปี ท่ีไดร้ ับวคั ซนี DTP-HB3
5,739 97.16 5,066 93.17 4,933 94.52
ไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 90
5,598 94.77 4,996 91.89 4,895 93.79
เดก็ อายุ 1 ปี ท่ไี ด้รับวคั ซีนOPV3
5849 93.15 5,372 92.24 5,080 93.35
ไม่น้อยกวา่ ร้อยละ 90
5848 93.14 5,367 92.15 5,074 93.24
เดก็ อายุ 1 ปี ทไ่ี ดร้ บั วคั ซีนMMR1 ไม่
น้อยกวา่ ร้อยละ 95
เดก็ อายุ 2 ปี ท่ีไดร้ บั วคั ซีน DTP4
ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90
เดก็ อายุ 2 ปี ทไี่ ด้รับวัคซนี OPV4
ไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 90
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวัดสพุ รรณบุรี ปี 2561 124
PP&P Excellence บท2ที่
ตารางท่ี 1 (ตอ่ ) ปี 2559 ปี 2560 ปี 2561
ประเดน็ /ตัวชี้วัด ผลงาน ร้อยละ ผลงาน ร้อยละ ผลงาน รอ้ ยละ
5,017 92.19
เด็กอายุ 2 ปี ท่ไี ด้รบั วัคซนี JE1 5,553 88.44 5,313 91.23
5,842 90.46
ไมน่ อ้ ยกว่าร้อยละ 90 6,168 89.99 6,346 88.97
5,840 90.43
เดก็ อายุ 5 ปี ทไ่ี ดร้ บั วัคซีน DTP5 6,154 89.79 6,338 88.85
4,960 86.28
ไม่นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 90 5,517 84.55 5,301 85.75
5,242 91.18
เด็กอายุ 5 ปี ทไ่ี ดร้ บั วัคซนี OPV5 ไม่ 6,291 96.41 5,564 90.00
ไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 90
เด็กอายุ 3 ปี ทไ่ี ดร้ ับวัคซีน JE2
ไมน่ ้อยกวา่ ร้อยละ 90
เดก็ อายุ 3 ปี ที่ไดร้ ับวัคซนี MMR2
นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 95
จากตารางแสดงผลการดาเนินงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันในเด็กแรกเกิด -5 ปี ( 3 ปีย้อนหลัง ) พบว่า
ความครอบคลุมของกลุ่มเป้าหมายท่ีได้รับวัคซีนชนิดต่าง ๆ เฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 92.92 มีความครอบคลุมผ่าน
เกณฑ์มาตรฐานที่กาหนดสูงขน้ึ กว่าปีท่ีผ่านมา โดยเฉพาะวัคซีน BCG , HBV1 มีผลงานมากกว่าร้อยละ 95 แต่
มีวัคซีน JE ยังต่ากว่าร้อยละ 90 และวัคซีน MMR ท่ียังต่ากว่าร้อยละ 95 ยังต้องติดตามดาเนินงานได้ตาม
ตวั ชี้วัดท่ีกาหนดไว้ตอ่ ไป
เม่ือจาแนกเป็นรายอาเภอ ในจังหวัดสุพรรณบุรี ในเด็กอายุ 1 ปี ท่ีได้รับวัคซีน BCG ท่ีมีผลงานอยู่ใน
เกณฑ์ดี มีผล งานมากกว่าร้อยละ 95 คือ อาเภอสองพ่ีน้อง เมือง สามชุก ดอนเจดีย์ ด่านช้าง อู่ทอง เดิมบาง
นางบวช หนองหญ้าไซ รองลงมาคือ อาเภอบางปลาม้า ศรีประจันต์ ภาพรวมเฉลี่ยอยู่ท่ีร้อยละ 96.76สาหรับ
วัคซีน HBV ท่ีมีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ ทุกอาเภออยู่ในเกณฑ์ดีมากมีผลงานมากว่าร้อยละ 95 ภาพรวมเฉล่ีย
อยู่ท่ีร้อยละ 98.28 สาหรับวัคซีน DTP-HB3 ที่มีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ อาเภอสองพี่น้อง รองลงมาคือ
อาเภอเมือง และอู่ทอง ภาพรวมเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 94.60 สาหรับวัคซีน OPV3 ที่มีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ
อาเภอสองพ่ีน้อง รองลงมา คือ อาเภออู่ทอง และเดิมบางนางบวช ภาพรวมเฉล่ียอยู่ท่ีร้อยละ 94.52 วัคซีน
MMR1 ท่มี ีผลงานอยู่ในเกณฑด์ ี คือ อาเภอสองพนี่ ้อง รองลงมาคือ อาเภอเดิมบางนางบวชและสามชุกภาพรวม
เฉล่ียอยู่ที่ร้อยละ 93.79 ในกลมุ่ อายุ 2 ปี ทีไ่ ด้วคั ซีน DTP4 ท่ีมีผลงานอยู่ในเกณฑด์ ี คือ อาเภอสองพีน่ อ้ ง
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 125
PP&P Excellence บท2ท่ี
รองลงมาคือ อาเภอสามชกุ ภาพรวมเฉล่ียอยทู่ ่ีรอ้ ยละ 93.35 สาหรับวัคซีน OPV4 ท่มี ีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ
อาเภอสองพ่ีน้อง สามชกุ ดอนเจดีย์ รองลงมา คอื อาเภอมือง และเดมิ บางนางบวช ภาพรวมเฉลีย่ อย่ทู ร่ี ้อยละ
93.24 สาหรบั วัคซีน JE1 ท่ีมีผลงานอยใู่ นเกณฑ์ดี คือ อาเภอสามชุก และสองพี่น้อง รองลงมาคือ อาเภอเมือง
ภาพรวมเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 92.19 ในเด็กอายุ 3 ปี ท่ีได้รับวัคซีน JE2 ที่มีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ อาเภอสองพ่ี
น้อง รองลงมาคือ อาเภอหนองหญ้าไซภาพรวมเฉล่ียอยู่ที่ ร้อยละ 86.28 MMR2 ที่มีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ
อาเภอสองพี่น้อง รองลงมาคือ อาเภอสามชุก ภาพรวมเฉล่ียอยู่ท่ีร้อยละ 91.18 ในกลุ่มอายุ 5 ปี ท่ีได้รบั วัคซีน
DTP5 ท่ีมีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ อาเภอเมือง รองลงมาคือ อาเภอหนองหญ้าไซ และสองพี่น้อง ภาพรวม
เฉล่ียอยู่ท่ีร้อยละ 90.46 สาหรับ วัคซีน OPV5 ท่ีมีผลงานอยู่ในเกณฑ์ดี คือ อาเภอเมือง รองลงมาคือ อาเภอ
หนองหญา้ ไซ และสองพี่นอ้ ง ภาพรวมเฉล่ียอยู่ที่ร้อยละ 90.43 รายละเอยี ดดังตาราง 2
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จังหวดั สพุ รรณบุรี ปี 2561 126
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 PP&P Excellenceตารางท่ี 2 แสดงผลการดาเนนิ งานสร้างเสริมภูมคิ มุ้ กนั โรคจาแนกเป็นรายอาเภอ ในเด
8
ลาดับ รายการ/ตวั ชี้วดั เมือง เดมิ บาง ด่านช้าง บาง ศ
นางบวช ปลามา้
เดก็ อายุ 1 ปี เปา้ หมาย 911 401 520 455
ที่ได้รับ ผลงาน 898 383 508 430
1 วัคซนี BCG ร้อยละ 98.57 95.51 97.69 94.51
ไมน่ อ้ ยกว่า เปา้ หมาย 911 401 520 455
รอ้ ยละ 90 ผลงาน 901 392 516 442
รอ้ ยละ 98.9 97.76 99.23 97.14
เด็กอายุ 1 ปี เป้าหมาย 911 401 520 455
ที่ได้รบั ผลงาน 871 383 483 412
2 วคั ซีน HBV ร้อยละ 95.61 95.51 92.88 90.55
ไม่น้อยกว่า
127 รอ้ ยละ 90
เด็กอายุ 1 ปี
ท่ีไดร้ บั วคั ซนี
3 DTP-HB3
ไมน่ ้อยกวา่
ร้อยละ 90
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561
บทท2่ีดก็ แรกเกดิ – 5 ปี ในปงี บประมาณ 2561
อาเภอ
ศรีประจันต์ ดอนเจดีย์ สองพีน่ ้อง สามชุก อทู่ อง หนองหญา้ ไซ รวม
314 309 852 294 813 350 5,219
288 302 840 288 780 333 5,050
96.76
91.72 97.73 98.59 97.96 95.94 95.14 5,219
5,129
314 309 852 294 813 350 98.28
310 304 844 289 795 336 5,219
4,937
98.73 98.38 99.06 98.3 97.79 96 94.60
314 309 852 294 813 350
290 295 835 271 777 320
92.36 95.47 98 92.18 95.57 91.43
8
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 PตPาร&างทPี่ 2 E(ตx่อ)cellence
8
ลาดับ รายการ/ตัวช้วี ดั เมอื ง เดมิ บาง ด่านช้าง บาง ศ
นางบวช ปลามา้
เดก็ อายุ 1 ปี เป้าหมาย 911 401 520 455
ทไ่ี ด้รบั วคั ซนี ผลงาน 870 383 484 410
4 OPV3 รอ้ ยละ 95.5 95.51 93.08 90.11
ไมน่ อ้ ยกว่า 401 520 455
รอ้ ยละ 90 เป้าหมาย 911 380 490 401
94.76 94.23 88.13
เด็กอายุ 1 ปี ผลงาน 855 396 519 447
ที่ไดร้ ับวัคซนี 371 470 406
5 MMR1 รอ้ ยละ 93.85 93.69 90.56 90.83
ไม่นอ้ ยกว่า
รอ้ ยละ 95 เปา้ หมาย 1,013
เดก็ อายุ 2 ปี ผลงาน 959
ท่ีได้รบั
6 วคั ซนี DTP4 ร้อยละ 94.67
ไมน่ ้อยกว่า
รอ้ ยละ 90
128
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2561
บทท2ี่ รวม
อาเภอ
ศรีประจันต์ ดอนเจดยี ์ สองพ่ีนอ้ ง สามชุก อู่ทอง หนองหญ้าไซ
314 309 852 294 813 350 5,219
289 293 836 273 777 318 4,933
92.04 94.82 98.12 92.86 95.57 90.86 94.52
314 309 852 294 813 350 5,219
290 289 833 271 766 320 4,895
92.36 93.53 97.77 92.18 94.22 91.43 93.79
401 362 880 279 838 307 5,442
354 347 853 268 771 281 5,080
88.28 95.86 96.93 96.06 92 91.53 93.35
9
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 PP&P Excellence
8
ตารางท่ี 2 (ตอ่ )
ลาดบั รายการ/ เมอื ง เดิมบาง ด่านชา้ ง บาง
ตัวช้ีวัด นางบวช ปลามา้
เด็กอายุ 2 ปี เปา้ หมาย 1,013 396 519 447
ทีไ่ ดร้ บั วัคซนี
7 OPV4 ผลงาน 960 371 468 404
ไม่นอ้ ยกว่า รอ้ ยละ 94.77 93.69 90.17 90.38
รอ้ ยละ 90
เดก็ อายุ 2 ปี เปา้ หมาย 1,013 396 519 447
361 431 407
8 ท่ีได้รบั วัคซนี ผลงาน 959 91.16 83.04 91.05
JE1 ไม่นอ้ ยกว่า 458 600 465
รอ้ ยละ 94.67 391 477 346
ร้อยละ 90 85.37 79.5 74.41
เด็กอายุ 3 ปี เป้าหมาย 1,029
9 ทไี่ ดร้ ับวคั ซนี ผลงาน 925
JE2 ไม่นอ้ ยกวา่
ร้อยละ 89.89
ร้อยละ 90
129 รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจังหวัดสพุ รรณบรุ ี ปี 2561
บทท2่ี
อาเภอ รวม
ศรปี ระจนั ต์ ดอนเจดีย์ สองพ่นี อ้ ง สามชุก อทู่ อง หนองหญ้าไซ
401 362 880 279 838 307 5,442
353 347 851 268 772 280 5,074
88.03 95.86 96.7 96.06 92.12 91.21 93.24
401 362 880 279 838 307 5,442
340 343 848 271 773 284 5,017
84.79 94.75 96.36 97.13 92.24 92.51 92.19
402 322 945 302 864 362 5,749
293 286 898 271 745 328 4,960
72.89 88.82 95.03 89.74 86.23 90.61 86.28
10
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี ปี 2561 PตPาร&างทPี่ 2 E(ตx่อ)cellence
8
ลาดบั รายการ/ เมือง เดิมบาง ด่านช้าง บาง
ตัวช้ีวดั นางบวช 600 ปลามา้
524 465
เดก็ อายุ 3 ปี เป้าหมาย 1,029 458 87.33 396
ทไ่ี ดร้ ับวคั ซนี ผลงาน 962 414 600
10 MMR2 ร้อยละ 499 85.16
93.49 90.39 83.17
ไมน่ ้อยกว่า 600 486
ร้อยละ 95 เปา้ หมาย 1,158 535 499 413
ผลงาน 1,099 491 83.17
เด็กอายุ 5 ปี ร้อยละ 84.98
ท่ีไดร้ ับวัคซนี 94.91 91.78
11 DTP5 486
ไมน่ ้อยกวา่ เปา้ หมาย 1,158 535 412
รอ้ ยละ 90 ผลงาน 1,099 490
เด็กอายุ 5 ปี รอ้ ยละ 84.77
ท่ีไดร้ บั วัคซนี 94.91 91.59
12 OPV5
ไมน่ อ้ ยกว่า
ร้อยละ 90
130 ทีม่ า : HDC ระดับกระทรวงสาธารณสขุ วันที่ 16พฤศจิกายน 2561
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวัดสพุ รรณบุรี ปี 2561
บทท2่ี รวม
อาเภอ
ศรีประจนั ต์ ดอนเจดีย์ สองพน่ี อ้ ง สามชุก อู่ทอง หนองหญ้าไซ
402 322 945 302 864 362 5,749
311 302 918 286 787 342 5,242
77.36 93.79 97.14 94.7 91.09 94.48 91.18
457 384 1,076 355 980 427 6,458
378 354 1,018 329 857 404 5,842
82.71 92.19 94.61 92.68 87.45 94.61 90.46
457 384 1,076 355 980 427 6,458
379 354 1,017 328 858 404 5,840
82.93 92.19 94.52 92.39 87.55 94.61 90.43
11
PP&P Excellence บท2ที่
กลุม่ งานควบคมุ โรคไม่ตดิ ตอ่ สขุ ภาพจิตและยาเสพติด
งานสขุ ภาพจติ
1.วเิ คราะห์สถานการณ์และสภาพปญั หา
จากการสารวจสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยของกรมอนามัย พบว่าเด็กแรกเกิด-5 ปีมีพัฒนาการ
สมวัยลดลงจากร้อยละ 71.7 ใน พ.ศ. 2542เป็นร้อยละ67.3 ใน พ.ศ. 2553 และเพ่ิมข้ึนเป็นร้อยละ 72.5 ใน
ปี2557 กลุ่มเด็กวัยเรียน(5–14ปี) พบว่าปี 2554 เด็กใน จ.สุพรรณมี IQ เฉล่ีย 98.50 และปี 2559 IQ เฉลี่ย
100 (ค่ากลาง ร้อยละ 98.59) นอกจากนี้เด็กไทยอายุ 6 - 11 ปี มีความฉลาดทางอารมณ์เท่ากับ 45.12 ซึ่งจัด
อยู่ ในระดับต่ากว่าเกณฑ์ปกติ (50 - 100) กลุ่มเด็กวัยรุ่น (15 – 21 ปี) พบปัญหาการดื่มแอลกอฮอล์ในวัยรุ่น
15 - 24 ปี เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 21.6 ในพ.ศ. 2554 เป็นร้อยละ23.7 ความชุกของการสูบบุหร่ี ของวัยรุ่นเป็น
ร้อยละ 22.4 มีพฤติกรรมเส่ียงทางเพศของวัยรุ่นโดยพบว่าอายุเฉลี่ยของ การมีเพศสัมพันธ์คร้ังแรกมีอายุ
น้อยลง กลุ่มวัยทางาน (15 – 59 ปี)มีปัญหาเครียดซึมเศร้า โรคเร้ือรัง เพิ่มมากขึ้น โดยพบว่าร้อยละ 38 ของ
ผปู้ ว่ ยโรคซมึ เศรา้ เปน็ กลุ่มวัยทางาน และพบวา่ ผูป้ ่วยโรคซึมเศรา้ มีปัญหาการกลบั เป็นซา้ ร้อยละ 38.41
นอกจากน้ีข้อมูลการฆ่าตวั ตายสาเร็จในปี 60 ของจังหวดั สุพรรณบุรี ถึงร้อยละ 5.18 (เป้าหมายไม่เกิน
รอ้ ยละ 6.5ต่อ ปชก.1 แสนคน) ซ่ึงอาเภอศรีประจันต์ อาเภอด่านช้าง และอาเภอดอนเจดีย์ มีอัตราการฆ่าตัว
ตายสาเร็จสูงสุด มีอัตราเท่ากับ 9.63, 7.4 และ 6.51 ตามลาดับ โดยพบว่าผู้ที่ฆ่าตัวตายสาเร็จส่วนใหญ่เป็น
เพศชาย อยู่ช่วงวัยทางาน วิธีการท่ีใช้คือ ใช้ปืนยิง/แขวนคอ/ยาฆ่าหญ้า ปัจจัยกระตุ้นส่วนใหญ่คือเรื่อง
เศรษฐกิจและครอบครัว โดยผู้ที่ฆ่าตัวตาย ส่วนใหญ่มีภาวะซึมเศร้าร่วมด้วย และสถานการณ์ปัจจุบันพบว่ามี
เหตุวิกฤตต่างๆ ที่เกิดข้ึน เช่น ภัยธรรมชาติ อุบัติเหตุหมู่ ซึ่งจาเป็นต้องมีทีมท่ีเข้าไปดูแลเยียวยาจิตใจเพ่ิมมาก
ข้ึนเพือ่ เป็นการปอ้ งกันปญั หาสขุ ภาพจติ ท่รี ุนแรงต่อไปในอนาคต
2. การดาเนนิ งานใช้ 2 มาตรการหลกั
1. การสง่ เสริมสุขภาพจิตทุกกลมุ่ วยั โดยใชก้ รอบแนวทางการดาเนินงานตามที่จงั หวดสุพรรณบุรไี ด้
จัดทาไว้ (รายละเอียดตามกรอบงานดา้ นลา่ ง)
2. เพิ่มการเข้าถึงบริการของผู้ปว่ ยโรคหลักทางจติ เวช โดยทางโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช ซ่งึ เปน็
ทมี เลขา service plan สาขาสขุ ภาพจิตและจิตเวช ไดจ้ ัดใหม้ กี ารอบรมใหค้ วามร้เู รอ่ื งโรคทางจิตเวชเบ้ืองต้น
แก่ จนท.บคุ ลากรทรี่ ับผิดชอบงานในระดับ รพ./รพ.สต
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจังหวดั สุพรรณบรุ ี ปี 2561 131
PP&P Excellenceการดาเนินงานสง่ เสรมิ สุขภาพจติ ทกุ กลุ่มวัย โดยใชก้ รอบแนวทางการดาเนนิ งานต
รายงานประจาปี สานักงานสาธารณสุขจงั หวัดสุพรรณบรุ ี ปี 2561
บทท2ี่ตามที่จงั หวดั สุพรรณบุรีไดจ้ ดั ทาไว้ (รายละเอียดตามกรอบงานด้านลา่ ง)
8
PP&P Excellence บท2ท่ี
3.สรปุ ผลการดาเนินงาน
3.1.อตั ราการเขา้ ถงึ ของผปู้ ่วยโรคสมาธสิ ้นั เทา่ กบั 11.33 (เป้าหมายร้อยละ9)
3.2.อัตราการเข้าถงึ โรคซึมเศร้าและอัตราการฆา่ ตัวตายสาเร็จ
3.2.1 ข้อมลู การเขา้ ถึงโรคซมึ เศรา้ และอัตราการฆ่าตัวตายสาเร็จ ย้อนหลงั 4 ปี
รายการข้อมลู 2557 ผลงานยอ้ นหลัง 4 ปี 2560
เป้าหมาย ผลงาน 2558 2559 เป้าหมาย ผลงาน
1..ร้อยละของ รอ้ ยละ 33 39.22 เปา้ หมาย ผลงาน เปา้ หมาย ผลงาน รอ้ ยละ 53.81
ผู้ป่วยโรคซมึ เศรา้ รอ้ ยละ 37 57.38 รอ้ ยละ 43 36.31 50
เข้าถงึ บริการ ไม่เกิน 6.5 3.91
(ความชกุ ร้อยละ ตอ่ ปชก. (ฐาน รพ.) ไม่เกนิ 5.18
2.4) แสนคน 83.36 6.5 ตอ่
2.อัตราการฆา่ ตัว ปชก.แสน
ตายสาเรจ็ ไม่เกนิ (HDC) คน
6.5 ต่อปชก.
แสนคน ไมเ่ กนิ 6.5 8.82 ไม่เกนิ 6.5 7.06
ตอ่ ปชก. ตอ่ ปชก.
แสนคน แสนคน
รายงานประจาปี สานกั งานสาธารณสุขจงั หวดั สพุ รรณบุรี ปี 2561 133