1-ทศวรรษ-ศอ.บต

ปี

หน่วยน�ำการพัฒนา เป็นทีพ่ ่ึงพาของประชาชน

“เราจะสบื สาน รักษา และต่อยอด และครองแผน่ ดินโดยธรรม
เพ่อื ประโยชน์สุขแหง่ อาณาราษฎรตลอดไป”

พระปฐมบรมราชโองการในพระราชพธิ บี รมราชาภิเษก ในหลวงรัชกาลท่ี 10
วันท่ี 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

หลักรฐั ประศาสโนบาย
ส�ำหรบั ปฏิบตั ิราชการในมณฑลปตั ตานี

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยูห่ วั รชั กาลท่ี 6

ซ่งึ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ วางไว้สำ� หรับปฏิบัติราชการในมณฑลปตั ตานี
โดยพระราชหตั ถเลขาท่ี 3/78 ลงวันท่ี 6 กรกฎาคม 2466

ข้อ 1 ระเบียบการหรือวิธีปฏิบัติการอย่างใด เป็นทาง แก่ราษฎร ต้องระวังอย่าให้ราษฎรขัดข้องเสียเวลาเสียการ
ใหพ้ ลเมอื งรูส้ กึ เหน็ ไปวา่ เปน็ การเบยี ดเบยี นกดขศี่ าสนาอสิ ลาม ในทางหาเลี้ยงชีพของเขาเกินสมควร แม้จะเป็นการจ�ำเป็น
ต้องยกเลกิ หรอื แกไ้ ขเสยี ทันที การใดจะจัดข้นึ ใหมต่ ้องอยา่ ให้ โดยระเบียบการก็ดี เจ้าหน้าท่ีพึงสอดส่องแก้ไขอยู่เสมอ
ขดั กับลทั ธนิ ยิ มของอิสลาม หรอื ยง่ิ ท�ำใหเ้ หน็ เปน็ การอุดหนนุ เท่าท่ีสุดจะท�ำได้
ศาสนามหมดั ได้ยิง่ ดี
ข้อ 5 ข้าราชการท่ีจะแต่งต้ังออกไปประจ�ำต�ำแหน่ง
ข้อ 2 การกะเกณฑ์อยา่ งใดๆ ก็ดี การเก็บภาษีอากรหรอื ในมณฑลปตั ตานี พงึ เลือกเฟ้นแต่คนท่ีมนี สิ ยั ซ่อื สัตย์ สุจรติ
พลีอย่างใดๆ ก็ดี เม่ือพิจารณาโดยส่วนรวมเทียบกัน ต้อง สงบเสงี่ยมเยอื กเยน็ ไมใ่ ชส่ กั แต่ว่าสง่ ไปบรรจุใหเ้ ต็มต�ำแหนง่
อย่าใหย้ ิ่งกว่าท่ีพลเมอื งในแว่นแคว้นของต่างประเทศ ซ่งึ อยู่ หรือสง่ ไปเปน็ ทางลงโทษเพราะเลว
ใกลเ้ คียงติดต่อกันนัน้ ต้องเกณฑ์ต้องเสยี อยูเ่ ปน็ ธรรมดา เม่อื
พจิ ารณาเทียบกันแต่เฉพาะอยา่ งต้องอยา่ ใหย้ ง่ิ หยอ่ นกว่ากนั เม่อื จะสง่ ไปต้องสัง่ สอนชแี้ จงใหร้ ูล้ กั ษณะทางการอันจะ
จนถึงเหตุเสียหายในทางปกครอง พงึ ปฏิบตั ิระมดั ระวัง โดยหลกั การที่กลา่ วไว้ในขอ้ 1 ขอ้ 3 และ
ขอ้ 4 ขา้ งบนนน้ั แล้ว ผใู้ หญใ่ นท้องท่ีพงึ สอดสอ่ งฝกึ ฝนอบรม
ขอ้ 3 การกดขบี่ บี ค้ันแกเ่ จ้าพนกั งานของรฐั บาล เน่อื งแต่ กนั ตอ่ ๆ ไปในคณุ ธรรมเหลา่ นน้ั เนอื งๆ ไมใ่ ชแ่ ตค่ อยใหพ้ ลาดพลง้ั
การใช้อ�ำนาจในทางท่ีผิดมเิ ป็นธรรมก็ดี เน่อื งจากดูหมิ่นหลู่ ลงไปก่อน แล้วจึงกล่าวลงโทษ
ดแู คลนพลเมอื งชาติแขกโดยฐานที่เปน็ คนต่างชาติกด็ ี เน่อื งแต่
การหนว่ งเหนยี่ วชกั ชา้ ในกจิ การตามหนา้ ที่ เปน็ เหตใุ หร้ าษฎร ข้อ 6 เจ้ากระทรวงท้ังหลายจะจัดวางระเบียบการ
เสยี ความสะดวกในทางหาเลยี้ งชพี กด็ ี พงึ ต้องแกไ้ ขระมดั ระวัง อยา่ งใดขน้ึ ใหมห่ รอื บงั คบั การใดในมณฑลปตั ตานี อนั จะเปน็ การ
มใิ หม้ ขี ้นึ เม่อื เกดิ ข้นึ แลว้ ต้องใหผ้ ทู้ ำ� ผดิ รองรบั ผลตามความผดิ พาดพาลถึงสขุ ทกุ ขข์ องราษฎร กค็ วรพจิ ารณาหาเหตผุ ลแกไ้ ข
โดยยุติธรรมไม่ใช่สักแต่ว่าจัดการกลบเกล่ือนให้เงียบไปเสีย หรอื ยบั ยง้ั ถา้ ไมเ่ หน็ ดว้ ยวา่ มมี ลู ขดั ขอ้ ง กค็ วรหารอื กบั กระทรวง
เพ่ือจะไว้หนา้ สงวนศกั ดิ์ของข้าราชการ มหาดไทย แมย้ งั ไมต่ กลงกนั ในระหว่างกระทรวง กพ็ งึ นำ� ความ
ขน้ึ กราบบงั คมทลู ทราบ ฝา่ ละอองธลุ พี ระบาท ขอพระราชทาน
ข้อ 4 กิจการใดท้ังหมดอันเจ้าพนักงานจะต้องบังคับ พระบรมราชวินจิ ฉยั

หน่วยน�ำการพัฒนา เป็นท่ีพ่ึงพาของประชาชน

ผลงานครบรอบ 10 ปี (พ.ศ.2553-2563) ศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต้

ศาสตร์พระราชทาน

“เขา้ ใจ เข้าถึง พฒั นา”

หลักการทรงงาน ตามแนวพระราชด�ำริ
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร

กษัตรยิ ์นักพัฒนา สกู่ ารพัฒนาท่ีย่งั ยนื และม่ังคง

สาร

พลเอก ประยุทธ์ จนั ทรโ์ อชา นายกรฐั มนตรี

เน่อื งในโอกาสครบรอบ 10 ปี
ศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวดั ชายแดนภาคใต้

พุทธศักราช 2564

รฐั บาลมเี ปา้ หมายในการพฒั นาประเทศใหม้ คี วามมนั่ คง มง่ั ค่ัง ยง่ั ยนื โดยมงุ่ หวังใหพ้ น่ี อ้ งประชาชน
มคี ณุ ภาพชวี ิตท่ีดี มคี วามสขุ โดยเพาะอยา่ งยิง่ การพฒั นาพ้นื ท่ีจังหวัดชายแดนภาคใต้ใหม้ คี วามเจรญิ ก้าวหนา้
ตามแนวทางสนั ติวิธผี า่ นกลไกต่าง ๆ เพ่อื ใหพ้ นี่ อ้ งประชาชนทกุ เช้อื ชาติศาสนา สามารถอยูร่ ว่ มกันได้โดยรกั ษา
อัตลักษณ์ วัฒนธรรม และการมคี ุณภาพชวี ิตท่ีดีอย่างเท่าเทียมกัน ผมขอช่ืนชมศนู ย์อ�ำนวยการบริหารจังหวัด
ชายแดนภาคใต้ท่ีตลอดระยะเวลา 10 ปี ท่ีได้ด�ำเนนิ การขบั เคล่ือนการพฒั นาพ้นื ท่ีจังหวัดชายแดนภาคใต้ทกุ มติ ิ
เพ่ือยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และมีผลส�ำเร็จเป็นรูปธรรม ผมขอเป็นก�ำลังใจและขอให้ทุกทน
ร่วมกันบูรณาการขับเคล่ือนนโยบายของภาครัฐไปสู่การปฏิบัติให้เกิดประสิทธภิ าพสูงสุด โดยน้อมนำ� ศาสตร์
พระราชา “เขา้ ใจ เขา้ ถึง พฒั นา” และแนวทางการพฒั นาประเทศตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง และ
การพัฒนาภูมิสังคม เพ่ือการพัฒนาท่ียั่งยืนของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร รวมท้ังนอ้ มนำ� แนวทางการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หวั ในการสบื สาน
รักษา และต่อยอดโครงการอันเน่อื งมาจากพระราชดำ� ริ และโครงการจิตอาสาพระราชทานมาใช้ในการพัฒนา
พ้นื ท่ี ซ่งึ จะชว่ ยสง่ เสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของภาคประชาสงั คมในการสรา้ งประโยชนส์ ขุ แกพ่ น่ี อ้ งประชาชน เพ่อื การ
อยูร่ ่วมกันภายใต้สังคมพหวุ ัฒนธรรมได้อยา่ งสงบสันติสุขตลอดไป

เน่ืองในโอกาสครบรอบ 10 ปี ศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผมขอส่งความ
ระลึกถึงและความปรารถนาดีมายงั ขา้ ราชการ บุคลากร รวมถึงพนี่ อ้ งประชาชนทกุ คนในฟ้ นื ที่จังหวัดชายแดน
ภาคใต้ พร้อมท้ังขออ�ำนาจสิ่งศักดิ์สิทธท์ิ ้ังหลายที่ทุกท่านเคารพนับถือ อีกท้ังพระบารมีของพระบาทสมเด็จ
พระจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี ได้โปรดดลบันดาลประทานพรให้ทุกท่านประสบ
แต่ความสุข ความเจริญ มีก�ำลังกาย ก�ำลังใจที่เข้มแข็ง เพ่ือร่วมกันขับเคล่ือนพัฒนางานยุทธศาสตร์ด้าน
ความม่นั คงของชาติใหเ้ กิดผลสมั ฤทธติ์ ่อไป

พลเอก

(ประยุทธ์ จันทร์โอชา)
นายกรฐั มนตรี

สาร

พลเอก ประวติ ร วงษ์สวุ รรณ รองนายกรฐั มนตรี

เน่ืองในโอกาสครบรอบ 10 ปี
ศูนย์อำ� นวยการบรหิ ารจงั หวดั ชายแดนภาคใต้

พุทธศักราช 2564

จังหวัดชายแดนภาคได้เปน็ พ้นื ท่ีที่มเี อกลักษณ์เฉพาะ มคี วามหลากหลายของวัฒนธรรมเช้อื ชาติ
ศาสนา และภาษาถิ่น รัฐบาลได้ให้ความส�ำคัญกับการบริหารพ้ืนท่ีจังหวัดชายแดนภาคใต้อย่างต่อเน่ือง
โดยศนู ยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต้เปน็ หนว่ ยงานอ�ำนวยการระดับพ้นื ท่ี ท่ีเปน็ สว่ นส�ำคัญในการ
พัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และความม่ันคงในพ้ืนท่ี รวมท้ังเสริมสร้างความเข้าใจอันดีของประชาชนในท้องถิ่น
ตลอดจนสนบั สนนุ ความรว่ มมอื ระดับท้องถ่ินและประเทศเพ่อื นบา้ น

ตลอดระยะเวลา 10 ปที ่ีผา่ นมา ศนู ยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต้ มบี ทบาทสำ� คัญ
ในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมระดับท้องถิ่นในพ้ืนท่ี โดยส่งเสริมให้มีการสร้างงาน สร้างอาชีพแก่พี่น้อง
ประชาชน รวมทั้งพัฒนาศักยภาพของผู้ประกอบการในพ้ืนที่ชายแดนภาคใต้ ตลอดจนขับเคล่ือนงานต่างๆ
ตามมติคณะรฐั มนตรี อีกท้ังยงั ใหก้ ารสง่ เสรมิ ความเขม้ แขง็ ของสงั คมพหวุ ัฒนธรรม เพ่อื ใหป้ ระชาชนทกุ เช้อื ชาติ
ทุกศาสนา อยู่ร่วมกันด้วยความเข้าใจอันดี มีชีวิตท่ีปกติสุข ผมเช่ือม่นั ว่าการสร้างความปลอดภัยและสันติสุข
อย่างถาวรในพ้ืนท่ีจังหวัดชายแดนภาคใต้ และการพัฒนาเศรษฐกิจให้มั่นคงจะเป็นรากฐานส�ำคัญของการ
สร้างความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน และคุณภาพชีวิตท่ีดีของพี่นอ้ งประขาชน ซ่งึ ท�ำให้พ่ีน้องประชาชน
ในพ้ืนที่สามารถด�ำเนินชีวิตได้อย่างมีความสุข และหวังเป็นอย่างยิ่งว่าทุกคนจะได้ร่วมกันขับเคล่ือนพัฒนา
จังหวัดชายแดนภาคใต้ ใหม้ คี วามเจรญิ กา้ วหนา้ และสรา้ งสรรค์พฒั นาความอยูด่ ีกนิ ดีของคนในพ้นื ที่ตามแนวทาง
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง เพ่ือการอยู่ร่วมกันอยา่ งสนั ติในสังคมพหวุ ัฒนธรรมตลอดไป

เน่อื งในโอกาสครบรอบ 10 ปี ศนู ยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผมขอสง่ ความระลกึ ถึง
และความปรารถนาดมี ายงั ผบู้ รหิ าร ขา้ ราชการ เจา้ หนา้ ทท่ี เี่ กยี่ วขอ้ ง และประชาชนในพ้นื ทจ่ี งั หวตั ชายแดนภาคใต้
ทุกคน พร้อมท้ังขออ�ำนาจสิ่งศกั ดิ์สิทธทิ์ ้ังหลายท่ีท่านเคารพนบั ถือ อีกท้ังเดชะพระบารมขี องพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ได้โปรดดลบันดาลประทานพรให้ทุกทน ประสบแต่
ความสุข ความเจริญ มกี �ำลังกาย ก�ำลังใจท่ีเขม้ แขง็ และสมั ฤทธผ์ิ ลในส่ิงท่ีพึงปรารถนาทกุ ประการโดยท่ัวกัน

พลเอก

(ประวิตร วงษ์สวุ รรณ)
รองนายกรฐั มนตรี

ศอ.บต. สารบญั

ศูนยอ์ ำ� นวยกำรบริหำรจังหวดั ชำยแดนภำคใต้ 08 วิวัฒนาการของ ศอ.บต. (จากอดีตสู่ปจั จุบนั )
‫ن‬So‫ات‬u‫ل‬t‫س‬he‫ن‬rn‫دا‬B‫ف‬o‫م‬r‫س‬de‫ه‬r ‫ي‬P‫ا‬r‫ول‬ov‫ن‬in‫را‬c‫ي‬e‫ب‬s‫د‬A‫نت‬d‫ف‬m‫ت‬ini‫س‬st‫و‬ra‫ف‬tive Centre 12 วิสัยทัศน์ / บทบาท / ภารกิจ ศอ.บต.ในปจั จุบนั

ปี ผลงาน / การพัฒนาในแต่ละยุคสมยั

ศอ.บต. 13 นายภาณุ อุทัยรตั น์ หว้ ง 21 เม.ย. 2554 - 3 พ.ย. 2554

หนว่ ยนำ� กำรพัฒนำ เป็นท่พี ่ึงพำของประชำชน หว้ ง 27 ม.ิ ย. 2557-30 ก.ย. 2559

ผลงานครบรอบ 10 ปี (พ.ศ.2553-2563) ศูนย์อ�านวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต้ 17 พนั ต�ำรวจเอก ทวี สอดสอ่ ง 4 พ.ย. 2554 - 24 พ.ค. 2557
21 นายศภุ ณัฐ สิรนั ทวิเนติ
หนังสอื ผลงานครบรอบ 10 ปี (พ.ศ.2553-2563) 1 ต.ค. 2559 - 30 ก.ย. 2561
ศูนยอ์ �ำนายการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต้
25 พลเรอื ตรี สมเกียรติ ผลประยูร 9 เม.ย. 2562 - ปัจจุบนั
เจ้าของ 29 ท �ำเนยี บสมาชิกสภาที่ปรกึ ษาการบรหิ ารและการพฒั นาจังหวัด

ศนู ย์อ�ำนายการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ ชายแดนภาคใต้ (2553 - คณะรกั ษาความสงบแหง่ ชาติ)
60 ถ.สุขยางค์ ต.สะเตง อ.เมอื ง จ.ยะลา 95000
โทรศพั ท์ 0-7320-3872 โทรสาร 073-203873 31 ท�ำเนยี บกรรมการท่ีปรกึ ษาการบรหิ ารและการพฒั นาจังหวัด

อีเมล์: [email protected] ชายแดนภาคใต้ (พ.ศ.2563)
www.sbpac.go.th
เสียงจากตวั แทนภาคประชาชน
คณะกรรมการจัดท�ำหนังสอื
33 น ายแวดือราแม มะมงิ จิ ประธานคณะกรรมการอิสลาม
พลเรอื ตรี สมเกียรติ ผลประยูร
เลขาธกิ าร ศอ.บต. ประจ�ำจังหวัดปัตตาน ี

นายธรรมรงค์ คงวัดใหม่ 35 พระครูสนุ ทรเทพวิมล เจ้าอาวาสวัดโก-ลกเทพวิมล
รองเลขาธกิ าร ศอ.บต. 37 นายไชยยงค์ มณรี ุง่ สกลุ นายกสมาคมหนังสอื พมิ พภ์ าคใต้
นายชนธัญ แสงพุม่
รองเลขาธกิ าร ศอ.บต. แหง่ ประเทศไทย
ผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร ศอ.บต.
ผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร ศอ.บต. (กระทรวง,กรม) 39 น.ส.ปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ นายกสมาคมผหู้ ญงิ เพ่อื สันติภาพ
ผอ.ส�ำนกั กอง สถาบัน และกลุ่มข้นึ ตรง
เจ้าหนา้ ท่ีกล่มุ บรหิ ารยุทธศาสตร์ บุคคลส�ำคัญทม่ี บี ทบาทส�ำคญั ในการ ผลักดนั
การส่ือสร้างความเข้าใจท่ีดี กบย. พ.ร.บ. การบรหิ ารราชการจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ พ.ศ.2553

กองบรรณาธิการ 41 นายอภิสทิ ธิ์ เวชชาชวี ะ อดีตนายกรฐั มนตรี
43 นายถาวร เสนเนยี ม รมช.คมนาคม
บรรณาธิการ
นายธรี พงศ์ เพชรรัตน์ บุคคลส�ำคญั ทีม่ บี ทบาทส�ำคัญในการขับเคล่อื นการด�ำเนินงาน
ผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร ศอ.บต. (กสป.) ของ ศอ.บต.

กองบรรณาธิการ 45 พลเอกชยั ชาญ ช้างมงคล รมช.กลาโหม
นาวาเอกจักรพงษ์ อภิมหาธรรม 46 นายนิพนธ์ บุญญามณี รมช.มหาดไทย

นายนพิ นธ์ ชายใหญ่ อดตี ผ้บู รหิ าร, ข้าราชการ ทีม่ ีส่วนขบั เคล่อื นงาน ศอ.บต.
นายมฮู มั หมดั ซับรี มซู อดี ในอดีต

นายเอกราช มเู ก็ม 47 นายวิสทุ ธิ์ สงิ หข์ จรวรกลุ อดีต ผอ.ศอ.บต.
นายเอลิยา มเู ก็ม 48 นายประมขุ ลมลุ อดีตรองเลขาธิการ ศอ.บต.
กราฟฟกิ คอมพวิ เตอร์ 49 ผศ.ปิยะ กิจถาวร อดีตรองเลขาธิการ ศอ.บต.
นายอติชาติ ประทาน 50 นายกิตติ สุระค�ำแหง อดีตรองเลขาธิการ ศอ.บต.
51 นายทรงพล สวาสดิ์ธรรม ผวู้ ่าราชการจังหวัดล�ำปาง
ออกแบบ 52 อนาคตของ ศอ.บต.ในมมุ มองของเลขาธิการคนปจั จุบนั
55 น ายเศรษฐ์ อัลยุฟรี ประธานกรรมการท่ีปรกึ ษาการบรหิ ารและการ
บรษิ ัท บลอู ิมเมจ จ�ำกัด โทร. 074-464401
พฒั นาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (พ.ศ.2563)
จัดพิมพ์
58 ปฏิทิน / แผนการด�ำเนินงาน
บริษัท เอส อินสไปร์ จ�ำกัด โทร. 081-0995530

ภาพปก : ชาวบา้ นเกาะยาว อ.ตากใบ จ.นราธวิ าส
(เกาะสดุ ท้ายปลายด้ามขวาน) ช่วยกันข้นึ
ธงชาติไทยผนื ใหญเ่ พ่ือแสดงถึงความสามคั คี
ในกิจกรรม “Big cleaning Day หาดเกาะยาว”
โดย : รชั ตะ หะยมี ามุ

รู้จกั ศอ.บต.

ววิ ัฒนาการของ ศอ.บต.

ก่อนเกดิ พ.ร.บ. จนถงึ ยคุ คณะรักษาความสงบแห่งชาติ

จากจดุ เริ่มต้น

วัฒนธรรมท่ีเปน็ อัตลกั ษณ์ ภาพลกั ษณข์ องพ้นื ที่ โดยมชี ่วงเวลาสำ� คัญ ดังนี้
ที่มคี วามไมส่ งบ สภาพปญั หาที่มคี วามละเอียดอ่อน
ซบั ซอ้ น โดยเฉพาะความไมเ่ ขา้ ใจกนั และหวาดระแวง •  ปี 2521 สมยั ท่ี พลเอกเปรม ติณสลู านน์ ดำ� รง
ในความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเจา้ หนา้ ทข่ี องรฐั กบั ประชาชน ต�ำแหน่งนายกรัฐมนตรี ได้เร่ิมพิจารณาก�ำหนด
ท�ำให้รัฐบาลมีนโยบายในการแก้ไขปัญหา จชต. นโยบายในการแก้ไขปัญหาความมั่นคงของ จชต.
เปน็ การเฉพาะ หรอื นโยบายที่ก�ำหนดข้นึ เพ่อื มงุ่ แกไ้ ข เพ่อื ใหค้ รอบคลมุ การแกไ้ ขปญั หาทกุ ด้าน สอดคลอ้ ง
ปญั หาเฉพาะเร่ือง และเปน็ ไปในทิศทางเดียวกัน

08   

•  24 มกราคม ปี 2521 คณะรฐั มนตรมี มี ติ ก�ำเนดิ ศอ.บต. : จดุ เริม่ ต้น
เหน็ ชอบนโยบายฉบบั แรกท่ีครอบคลมุ การแกไ้ ข ความไวว้ างใจของประชาชน
ปัญหาทุกด้านใน จชต. เพ่ือมุ่งให้เกิดการ สู่ปจั จบุ ัน
ประสานงานระหว่างส่วนราชการที่ด�ำเนินการ
แกไ้ ขปญั หาของพ้นื ท่ี ใหเ้ ปน็ ไปในทิศทางเดียวกนั •  ปี 2524 ศนู ยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดน
โดยมีวัตถุประสงค์ส�ำคัญ ก็คือ การเสริมสร้าง ภาคใต้ (ศอ.บต.) ก�ำเนิดข้ึนโดยพัฒนาจากศูนย์
ความสงบสุขในพ้นื ที่ และสรา้ งความเข้าใจอันดี ประสานงานการปกครองจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศปต.)
กับประเทศมสุ ลิม ของกรมการปกครองที่มอี ยูเ่ ดิม ท�ำหนา้ ที่เรง่ รดั ก�ำกับ
ดูแล ประสานงาน ผนกึ ก�ำลัง และติดตามประเมนิ ผล
•  16 ธันวาคม 2523 คณะรัฐมนตรีสมัย การปฏบิ ตั ขิ องหนว่ ยงานฝา่ ยพลเรอื นและต�ำรวจในพ้นื ท่ี
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ มคี �ำส่ังส�ำนกั นายก ใหบ้ รรลวุ ัตถปุ ระสงค์และเปา้ หมายของนโยบายความ
รฐั มนตรี ท่ี 8/2524 ลงวันที่ 20 มกราคม 2524 ม่ันคงแห่งชาติเก่ียวกับ จชต.เน้นหนักงานด้านสังคม
เร่อื ง การแกไ้ ขปญั หาการบรหิ ารราชการใน จงั หวดั จติ วิทยา การเมอื ง การปกครอง การพฒั นาประสทิ ธภิ าพ
ชายแดนภาคใต้กำ� หนดขอบเขตและอ�ำนาจหนา้ ท่ี ข้าราชการ การพัฒนาเศรษฐกิจสังคม การเสริมสร้าง
ของ ศอ.บต. และพตท. 43 (กองบญั ชาการผสม ความเขา้ ใจอันดี และความรว่ มมอื ในระดับท้องถิ่นกับ
พลเรือน ต�ำรวจ ทหารที่ 43) โดยให้กระทรวง ประเทศเพ่อื นบา้ น โดยผอู้ �ำนวยการ ศอ.บต. คนแรก
ทบวง กรม ต่าง ๆ สนบั สนนุ การดำ� เนนิ งานท้ังปวง คือ นายเจริญจิตต์ ณ สงขลา
ใหบ้ รรลุผล

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต ้   09

•  มีสถานะเป็นด่ัง “องค์กรเฉพาะกิจ” เพราะ •  ปี 2547 ค�ำส่ัง นร. ท่ี 69/2547 ลงวันท่ี 24
ไมม่ กี ฎหมายรองรบั นอกจากคำ� สง่ั สำ� นกั นายกรฐั มนตรี ม.ี ค. 2547 ใหจ้ ัดต้ังกองอ�ำนวยการเสรมิ สรา้ งสนั ติสขุ
เท่าน้นั จังหวัดชายแดนภาคใต้ (กอ.สสส.) รับผิดชอบ
โดยเปน็ หนว่ ยงานที่ข้นึ ตรงต่อนายกรฐั มนตรี
• ทำ� หนา้ ทปี่ ระสานการปฏบิ ตั งิ านกบั สว่ นราชการ
ฝา่ ยทหาร และกองบญั ชาการผสม พลเรอื น ต�ำรวจ •  ปี 2549 ตามค�ำส่ังส�ำนักนายกรัฐมนตรี
ทหารที่ 43 (พตท.43) ภายใต้การก�ำกับดูแลของ ท่ี 207 / 2549 เร่ือง การบริหารราชการในจังหวัด
แม่ทัพภาคท่ี 4 มีคณะกรรมการแก้ไขปัญหาความ ชายแดนภาคใต้ โดย พลเอก สรุ ยุทธ์ จุลานนท์ นายก
มน่ั คงจงั หวัดชายแดนภาคใต้ ซง่ึ มเี ลขาธกิ ารสำ� นกั งาน รัฐมนตรี ให้จัดต้ังศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวัด
สภาความม่ันคงแห่งชาติ (สมช.) เป็นประธาน ชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) เปน็ หนว่ ยงานภายในสำ� นกั
ผอ.ศอ.บต. และแม่ทัพภาคที่ 4 เป็นรองประธาน นายกรัฐมนตรี ภายใต้การก�ำกับดูแลของ กอ.รมน.
รวมถึงผแู้ ทนหนว่ ยงานท่ีเก่ียวข้องเปน็ กรรมการ และใหร้ องปลดั กระทรวงมหาดไทย เปน็ ผอ.ศอ.บต.
รับผิดชอบบัญชาการข้าราชการและติดตามงาน
•  การบรหิ ารงานจะอยู่ภายใต้การท�ำงาน ก็คือ ของ ศอ.บต.
ศอ.บต.รับผิดชอบงานการพัฒนาและการให้ความ
เป็นธรรม ส่วน พตท.43 จะเป็นงานปราบปราม สู่ยคุ พ.ร.บ.การบริหารราชการ
ผกู้ ่อความไมส่ งบ จังหวดั ชายแดนภาคใต้

•  ศอ.บต.ข้นึ ตรงกบั นายกรฐั มนตรี โดยสามารถ •  ปลายปี 2551 ในยุคที่นายอภิสทิ ธิ์ เวชชาชวี ะ
สง่ั ยา้ ยขา้ ราชการไมด่ ีใหอ้ อกนอกพ้นื ท่ีได้ ยงั ท�ำหนา้ ที่ ด�ำรงต�ำแหนง่ นายกรฐั มนตรี ได้ผลกั ดันใหม้ กี ฎหมาย
คลา้ ยศนู ยร์ บั เร่อื งรอ้ งทกุ ขจ์ ากชาวบา้ นไปด้วยในตัว รองรับองค์กร ศอ.บต. และได้จัดท�ำ ร่าง พ.ร.บ.การ
นับเป็นยุทธศาสตร์ลดเง่ือนไขความไม่เป็นธรรม บริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ.... ซึ่ง
ท่ีได้ผลดียิ่งในยุคน้นั รา่ งกฎหมายดังกล่าวคณะรฐั มนตรมี มี ติรบั หลักการ
เม่อื วันที่ 18 สิงหาคม 2552 และอนมุ ตั ิใหเ้ สนอต่อ
•  ปี 2539 ค�ำส่งั สร. ท่ี 56/2539 ลงวันท่ี 23 สภาผแู้ ทนราษฎรในวันท่ี 20 ตุลาคม 2552
เม.ย. 2539 ใหข้ ้ึนตรงต่อนายกรัฐมนตรี
•  พ.ร.บ.ได้ประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา
•  ปี 2545 ตามค�ำส่ังส�ำนักนายกรัฐมนตรี ในปี พ.ศ. 2553
ที่ 123 / 2545 เร่อื ง การปรบั ปรุงการบรหิ ารราชการ
ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ลงวันท่ี 30 เมษายน 2545 •  พ.ร.บ.ฉบับนี้ เปลี่ยนนิยามจังหวัดชายแดน
ยกเลิกค�ำส่ังส�ำนกั นายกรัฐมนตรี ท่ี 56 / 2539 และ ภาคใตจ้ าก 3 จงั หวดั เดมิ (ปตั ตานี ยะลา และนราธวิ าส)
ค�ำส่ังอ่ืนท่ีเก่ียวข้อง ท�ำให้ ศอ.บต. และ พตท.43 มาเปน็ 5 จังหวัด คือ ยะลา ปตั ตานี นราธวิ าส สตูล
สิน้ สดุ ลงต้ังแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2545 สงขลา

10   

•  เปน็ หนว่ ยงานท่ีเทียบเท่า กอ.รมน. ศอ.บต.ในยุค
เพราะใหน้ ายกรฐั มนตรเี ปน็ ผบู้ รหิ ารสงู สดุ คณะรักษาความสงบแหง่ ชาติ
ของฝา่ ยขา้ ราชการประจำ� เปลย่ี นช่อื ตำ� แหนง่
เปลยี่ นเปน็ “เลขาธกิ าร ศอ.บต.” ทั้งสามารถ •  ค�ำส่งั คณะรกั ษาความสงบแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 11/2557
เสนอยา้ ยขา้ ราชการแทบทกุ หนว่ ยพน้ พ้นื ท่ี ให้นายภาณุ อุทัยรัตน์ ผู้ตรวจราชการกระทรวงมหาดไทย
(ท้งั แบบยา้ ยไดท้ นั ที และแจง้ ไปยงั ตน้ สงั กดั ), มาปฏิบัติหนา้ ท่ีเลขาธกิ าร ศอ.บต.
ยังสามารถเรียกส�ำนวนการสอบสวนคดีท่ี
ถกู รอ้ งเรยี นจากประชาชนว่าไมไ่ ด้รบั ความ •  มีคณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนา
เปน็ ธรรมมาตรวจสอบได้ ฯลฯ จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่ถกู แต่งต้ังข้นึ ใหม่ เม่อื วันที่ 24 มนี าคม
2563 โดยค�ำสง่ั ของนายกรฐั มนตรี พล.อ.ประยุทธ์ จันทรโ์ อชา
•  มนี ายภาณุ อุทัยรตั น์ ก็ได้รบั แต่งต้ัง จ�ำนวน 60 คน รว่ มกันขับเคล่ือนงานพัฒนา
ให้เป็นเลขาธิการ (ระดับ 11) นับเป็น
เลขาธกิ าร ศอ.บต.คนแรกตามกฎหมายใหม่ •  ก�ำหนดให้ ศอ.บต. มีหน้าที่จัดท�ำยุทธศาสตร์ด้าน
การพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้สอดคล้องกับนโยบาย
•  มีหน้าที่จัดท�ำ “แผนยุทธศาสตร์ การบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตาม
ด้านการพัฒนา จังหวัดชายแดนภาคใต้” ข้อเสนอแนะจากเวทีแสดงความคิดเห็นของภาคประชาชน
ให้สอดคล้องกับนโยบายการบริหารและ ในทิศทางการพฒั นา 5 จชต.ตาม พ.ร.บ.การบรหิ ารราชการ
การพัฒนา จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ
เสนอใหค้ ณะกรรมการยุทธศาสตรด์ ้านการ ....จังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553 มาตรา 9 (1)
พัฒนาหรือ กพต. (คณะกรรมการระดับ
รฐั บาล) พจิ ารณาด้วย โดยด�ำเนนิ การควบคู่
กับ “แผนยุทธศาสตร์ด้านความม่ันคง”
ท่ีรบั ผดิ ชอบโดย กอ.รมน.

• มีคณะกรรมการสภาท่ีปรึกษาการ
บริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดน
ภาคใต้ ท่ีมาจากตัวแทนทุกภาคส่วนของ
ประชาชน 49 คน ช่วยกับขับเคล่ือนการ
ด�ำเนนิ งาน เพ่ือให้ ศอ.บต.ได้รบั รูถ้ ึงสภาพ
ท่ีเปน็ ขอ้ เท็จจรงิ ในพ้นื ท่ี และความต้องการ
ของประชาชน เพ่อื ที่จะได้ท�ำการพฒั นาได้
ถกู ทิศทาง ตามความต้องการของพ้นื ที่ และ
ของประชาชน

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ ำ� นวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   11

10ปี พันธกิจ
ศูนย์อำ� นวยการบริหาร
จงั หวัดชายแดนภาคใต้ ปฏิ บัติ งานตามอ� ำนาจหน้าท่ี ที่ ก�ำหนดใน
วิสัยทัศน์ พระราชบญั ญตั ิการบรหิ ารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้
เปน็ องคก์ รดา้ นการพัฒนา พ.ศ.2553
เพื่อลดความเหลอ่ื มลำ้�
สร้างความเปน็ ธรรม บูรณาการและเช่ือมโยงหน่วยงานและแผนงาน
น�ำสันตสิ ุขสู่ชายแดนภาคใต้ ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาและพัฒนาจังหวัดชายแดน
อย่างยั่งยนื ภาคใต้ ตามยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาจังหวัดชายแดน
ภาคใต้
12    1 ทศวรรษ ศอ.บต.
ติดตาม เรง่ รดั ผลกั ดันการด�ำเนนิ งานของทกุ หนว่ ย
ใหเ้ ปน็ ไปตามแผน และระยะเวลาที่ก�ำหนด

หนนุ เสริมการท�ำงานของหน่วยต่างๆ ให้ต่อเน่อื ง
ครบวงจร ไมใ่ หเ้ กดิ ชอ่ งว่างในลกั ษณะของโครงการน�ำรอ่ ง
และโครงการท่ียงั ไมม่ หี นว่ ยงานเจ้าภาพ

ส นั บ ส นุ น ก า ร พั ฒ น า เ ส ริ ม ค ว า ม มั่ น ค ง
ของกองอำ� นวยการรกั ษาความมน่ั คงภายใน ภาค 4 สว่ นหนา้

ค่านยิ ม

หนว่ ยนำ� การพฒั นา เปน็ ท่ีพ่ึงพาของประชาชน

เปา้ ประสงคร์ วม

พฒั นาแบบไรร้ อยต่อ (Seamless Development)
เช่ือมโยงการพัฒนาในทุกมิติ ให้มีความต่อเน่ือง ย่งั ยืน
สอดคล้องกับความต้องการ อัตลักษณ์ และวิถีชุมชนของ
ประชาชน โดยประชาชนได้รับการพัฒนาศักยภาพให้
สามารถพ่งึ ตนเอง

การสรา้ งความเขา้ ใจเพ่อื ใหเ้ กดิ การมสี ว่ นรว่ มของ
ภาคประชาชน และภาคประชาสงั คมในกระบวนการแกไ้ ข
และพฒั นาพ้นื ทจี่ งั หวดั ชายแดนภาคใต้ รวมทั้ง ตา่ งประเทศ
และองค์กรระหว่างประเทศ เขา้ ใจสถานการณ์ท่ีเปน็ จริง
และสนบั สนนุ การแก้ไขปญั หา

ประชาชนในพ้ืนที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ รู้สึกถึง
ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน รู้สึกถึงความม่นั คง
และสังคม สามารถป้องกันและขจัดปัจจัยสนับสนุนการ
ก่อความไมส่ งบในพ้นื ท่ีได้

ผลงานการพัฒนาในแต่ละยุคสมยั

6 ปี ศอ.บต.   นายภาณุ อทุ ยั รัตน์ 
ภายใตห้ วั ขบวน
‘ภาณุ อุทัยรตั น’์   อดตี ผ้บู ริหาร ศอ.บต. 2 สมัย
  ระหว่าง 21 เม.ย. - 3 พ.ย. 2554 
พ่ีนอ้ งเรากลบั มารักกนั เหมือนเดมิ   ระหวา่ ง 27 ม.ิ ย. 2557- 30 ก.ย. 2559 

ถ้าแบ่งยุคการบริหารงาน ศอ.บต. ต้ังแต่เริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน น่าจะแบ่งได้เป็น 3 ยุค
ยุคยังไร้ พ.ร.บ.ฯ, ยุค พ.ร.บ.ฯ, และยุค คสช. กล่าวได้ว่ามีเพียง “ท่านภาณุ อุทัยรัตน์”
ท่านเดยี วเท่าน้ันทร่ี บั บทบาทหวั เรอื บรหิ าร ศอ.บต. ท่ีคาบเกี่ยวกันใน 2 ยุค คือในยุคทีม่ ี พ.ร.บ.ฯ
และ ยุค คสช. โดยด�ำรงต�ำแหน่งท้ังผอู้ �ำนวยการ ศอ.บต. และเลขาธิการ ศอ.บต.

...ระยะเวลายาวนานถึง 6 ปี เกิดอะไรข้ึนบา้ งกับองค์กรแหง่ น้ี

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อำ� นวยการบริหารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   13

ผมบอกเพื่อนคนท�ำงานด้วย
กนั ว่า เราช่วยชาวบา้ น

ไม่ใช่เฉพาะสง่ิ ท่ีเขาหวิ เทา่ นั้น
แตเ่ ราให้ในสงิ่ ทเ่ี ขาหวังดว้ ย
ผมม่นั ใจว่าในชว่ งนัน้ เราท�ำได้

จริงๆ

จาก “ลกู ท”่ี สงู่ านพฒั นา - แก้ปัญหา ยุทธศาสตรห์ รอื เปา้ หมายหลัก คือ ศอ.บต.ต้องเปน็
ชายแดนใต้ ท่ีพ่งึ ของประชาชน และก�ำหนดแนวทางการท�ำงาน
ตามอักษร ศอ.บต.คือ ศ.- ศาสนสัมพันธ,์ อ.- เอ้ือ
ขอเลา่ หลกั การของการ “ท�ำงานบา้ นเอง” กอ่ นวา่ อาทรสร้างความอบอุ่นใจ, บ.-บูรณาการงาน
ผมเปน็ คนตานี เปน็ ผวู้ ่าราชการจังหวัดปตั ตานี หรอื ส่วนราชการ และ ต.- ตรวจสอบติดตามงาน
เป็นเลขาธิการ ศอ.บต.ท่ีรับผิดชอบดูแลพ้ืนท่ี
บ้านเกิด ทุกแนวทางเราได้ก�ำหนดกิจกรรมไว้ชัดเจน
เราได้เพม่ิ ช่องทางใหพ้ ี่นอ้ งประชาชนรอ้ งเรียน โดย
เราท�ำงานด้วยความส�ำนึกเป็นพิเศษเพราะ เปดิ ศนู ยอ์ ำ� นวยความเปน็ ธรรมภาคประชาชน ก�ำหนด
ผูกพันในฐานะเป็นคน “ลูกที่” เพราะบทบาทใน หมายเลขร้องเรียน ร้องทุกข์ แจ้งเหตุ คือ 1880
ต�ำแหน่งเปล่ียนแปลงได้ แต่การเป็นคนพ้ืนท่ีจะ สายด่วน 24 ช่วั โมง รบั รูก้ ันว่า 1880 ชว่ ยได้ ชว่ ยจรงิ
ลาออกหรือปลดย้ายไม่ได้ เราต้องอยู่ที่น่ี ต้อง รกั ษาความลบั คนรอ้ งเรยี นไมเ่ ดือดรอ้ น จนถึงตอนน้ี
รบั ผดิ ชอบกบั ช่อื เสยี งวงศต์ ระกลู และท�ำหนา้ ที่ท่ีต้อง ชาวบ้านยงั ใชง้ านอยู่
ตอบแทนบุญคณุ แผน่ ดินถ่ินเกิด
กลไกคนในทุกพ้ืนท่ี “บัณฑิตอาสา” บวกกับ
ท้ังชวี ิตราชการผมอยูใ่ นชายแดนใต้มาโดยตลอด พี่น้องฝ่ายปกครองของผมคือก�ำนันผู้ใหญ่บ้าน
เฉพาะท่ี ศอ.บต.อยูถ่ ึง 4 รอบ ทราบดีถึงความส�ำคัญ พวกเขาคือสถานรี บั ความเดือดรอ้ นและสถานสี ่อื สาร
ของหน่วยงานนี้ที่ต้ังข้ึนมาเพ่ือแก้ไขปัญหา ไม่ใช่ สร้างความเข้าใจ เราให้เขาเป็น “เจ้าภาพ” ดูแล
สร้างปญั หา องค์กรท่ีต้ังข้นึ มาเพ่อื สร้างความเขา้ ใจ หมู่บ้าน กระท่ังมีผลการส�ำรวจความคิดเห็นของ
ใหเ้ กิดความรักสามคั คีในพหสุ ังคม คนในพ้ืนที่โดย สกว.ในปี 2553 ได้ความว่า พี่น้อง
ประชาชนใหค้ วามเช่อื ถือกับ ศอ.บต.เปน็ ล�ำดับที่ 2
ในห้วงปี 2554 - 2559 ผมด�ำรงต�ำแหน่ง รองจากศาลยุติธรรม
ท่ามกลางเหตกุ ารณร์ า้ ยท่ีแนวโนม้ สงู ข้นึ เรากำ� หนด

14   

บรหิ ารจัดการในแบบ “ขา้ ราชการวันน้ี วางใจ ประชาสมั พนั ธข์ อ้ เท็จจรงิ ของ จชต.เปน็ 4 ภาษาคือ
พึง่ ได้” ไทย อังกฤษ มาเลย์ และอาหรบั

ช่วงท่ี 2 ปี 2557- 2559 ต้องเข้าใจว่าตอนนี้ ท่าทีท่ีสำ� คัญ คือ ประเทศในโลกมสุ ลิมประกาศ
ศอ.บต.มฐี านะเปน็ หนว่ ยงานเฉพาะ ข้ึนตรงกบั นายก ชดั เจนสนบั สนนุ การแก้ปญั หา จชต.ของรฐั บาลไทย
รฐั มนตรี และรฐั บาลวันนน้ั คือรฐั บาล คสช.ผมมาอยู่ ชุด คสช.เปน็ แนวทางที่ถกู ต้อง และเปน็ ตัวอยา่ งแก่
ศอ.บต.รอบ 2 ยังเช่ือมือคนของ ศอ.บต. แนวคิด ประเทศอ่ืนๆ ท่ีมมี สุ ลิมเปน็ ชนกลุ่มนอ้ ย
ทิศทางเพ่ือการแก้ปัญหาวันน้ันคือ “สร้างความ
เป็นธรรม เสริมความเป็นไทย” เพ่ือนข้าราชการ ปี 2559 ประกาศ “พ้ืนท่ี 3 จชต.ปลอดจาก
เจ้าหนา้ ท่ีของรฐั คือ “ขา้ ราชการวันนี้ วางใจ พ่งึ ได้” ความไม่เป็นธรรม” “
และในหมู่พี่น้องประชาชนคือ “เรากลับมารักกัน
เหมอื นเดิม” ปี 2559 รฐั บาลไดป้ ระกาศยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นา
พ้นื ท่ี คือ สามเหลี่ยมม่นั คง ม่งั ค่ัง ย่งั ยืน ซ่ึงถือเปน็
ผมและ ศอ.บต.ก�ำหนดกลยุทธ์ 3 ข.เพ่อื แก้ไข ปั จ จั ย ห ลั ก น� ำ ไ ป สู่ ส ถ า น ก า ร ณ์ เ ห ตุ ร้ า ย ล ด ล ง
ปญั หาและพฒั นา จชต.คือ ข (1) - แขง็ แรง คือคน งานพฒั นาเพิม่ ข้นึ สนั ติสขุ เกิดชดั เจนตามล�ำดับมา
แขง็ แรง เนน้ การพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ สขุ ภาพ การศกึ ษา
งานอาชีพ ข (2) - เข้มแข็ง คือชุมชนเข็มแข็ง ผลการด�ำเนนิ การในเวลานั้น สง่ ผลถึงทกุ อยา่ ง
เ น้ น ส ร้ า ง ชุ ม ช น ผ่ า น ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร ห มู่ บ้ า น ท้ังความปลอดภัย การลดเง่ือนไขต่างๆ ที่มี
ต�ำบลเข้มแขง็ ข (3) - เขา้ ใจ การกลา่ วอา้ ง เชน่ การพดู ถึงเง่อื นไขความไมเ่ ปน็ ธรรม
ผมบอกต้ังแต่ต้นแล้วว่า หนา้ ที่เราคือ “เราต้องสรา้ ง
หมายถึงประชาชนคนไทย ประชาคมโลกเขา้ ใจ ความเป็นธรรม เสริมความเป็นไทย” ผมต้องการ
เนน้ ใหค้ นในพ้นื ท่ีรบั รูแ้ ละรูท้ ันในปญั หา สรา้ งความ สรา้ งความเขา้ ใจเร่อื งนใ้ี หช้ ดั เจน ผมใชบ้ ณั ฑิตอาสา
รักสามัคคีในสังคมพหุวัฒนธรรม ให้ชาวไทยและ คนของศอ.บต.ท่ีอยู่กับชาวบ้าน และส่ือมวลชน
นานาชาติได้รบั ขอ้ มลู ท่ีถกู ต้อง กจิ กรรมของ ศอ.บต. ส่อื ชาวบา้ น ออกตรวจสอบทกุ ครอบครวั ใคร กลมุ่ ไหน
วันนน้ั ท่ีประชาชนรบั รูก้ นั เชน่ การจัดชุดอาสาสมคั ร ปัญหาเร่ืองอะไรที่ติดใจ เข้าใจว่าน่ันคือความ
ช่วยคนไข้ติดเตียง คนพิการ การพัฒนาคุณภาพ ไมเ่ ปน็ ธรรม
การศึกษา โครงการตาตีกา การันตี / สนับสนุน
การเรียนต่อท้ังไทยต่างประเทศท่ัวหนา้ ท้ังนกั เรยี น จนสุดท้ายมีอยู่ 11 กรณี ตรวจแล้วพบว่าเป็น
ไทยพทุ ธ-มสุ ลิมท้ังพ้นื ที่ ความเขา้ ใจผดิ อธบิ ายชแ้ี จงและชว่ ยเหลอื เสรจ็ สรรพ
จนเม่ือ 24 พฤษภาคม 2559 เราถึงประกาศได้ว่า
งานชุมชนเนน้ การใช้แนวทางศาสนชุมชน ท้ัง “พ้นื ท่ี 3 จชต.ปลอดจากความไมเ่ ปน็ ธรรม”
สภาซูรอ กำ� ปงตักวา และสรา้ งชุมชนหมบู่ า้ นสนั ติสขุ
พ้นื ท่ีปลอดเหตุ - คนปลอดภัย ต�ำบลสนั ติสขุ กจิ กรรม และย้�ำให้ข้าราชการไม่สร้างเง่ือนไข แต่เป็น
น�ำสู่การสร้างความรักความเข้าใจในความรู้สึกร่วม ผู้บริการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพ่ีน้อง
คือ “พี่น้องเรากลับมารักกันเหมือนเดิม” กิจกรรม ประชาชน โดยไมเ่ ลอื กปฏิบตั ิ “ขา้ ราชการชายแดนใต้
สนั ทนาการของคนในกลมุ่ เองและต่างกลมุ่ เชน่ กลมุ่ วันนี้ ดีเกินคาด”
คนไทยเช้ือสายจีน การน�ำเสนอเป็นเอกสาร

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบริหารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   15

ในอีกด้านหน่ึงเราก็ดูแลด้านขวัญก�ำลังใจแก่ สอนศาสนาอสิ ลามในเครอื ขา่ ยโครงการพระราชดำ� ริ
ฝ่ายเจ้าหน้าท่ีรัฐด้วย การคัดเลือกผู้มีผลงานดีเด่น
ประจ�ำ 3 เดือน / ประจ�ำปี การดูแลความก้าวหนา้ โครงการจากครวั โรงเรยี นสู่ครวั บ้าน ซ่ึงพระองค์
ในต�ำแหนง่ หนา้ ที่ กล่มุ บุคคลผไู้ ด้รบั ผลกระทบจาก
เหตุการณ์ความไม่สงบ จะได้รับการดูแลเป็นพิเศษ ท่านเสด็จต่อเน่ืองทกุ ปมี า ผมว่านคี่ ือโจทยใ์ หญท่ ่ี
การก�ำหนดแนวทาง 3 ท.ทันที ท่ัวถึง เท่าเทียม และ
ได้กำ� หนดจัดท�ำประกาศเกยี รติคณุ และการดแู ลสทิ ธิ ผู้บรหิ าร ศอ.บต.ต้องคิดถึงงานท่ีจะท�ำเพ่ือถวาย
ประโยชน์ผู้เสียชีวิตให้ญาติและคนท่ัวไปทราบ
ยังมกี ารติดตามดแู ลครอบครวั เยยี วยาในทกุ มติ ิ รายงานในทกุ ปี ....

ผมบอกเพ่ือนคนท�ำงานด้วยกันว่า เราช่วย นโยบายโดดเด่นในยุคสมัย
ชาวบ้านไมใ่ ชเ่ ฉพาะสง่ิ ท่ีเขา “หวิ ”เท่าน้นั แต่เราให้
ในสง่ิ ท่ีเขา “หวัง” ด้วย • สายด่วน 1880 (24 ช่ัวโมง)
• บ ัณฑิตอาสาพัฒนามาตุภูมิ ซ่ึงถือเป็น
ผมเข้าใจว่าวันนี้ทุกอย่างเปล่ียนแปลงไป ทั้ง
โครงสรา้ ง บทบาทหนา้ ท่ี แต่สงิ่ หน่งึ ท่ีอยากใหค้ ิดกนั ผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร ศอ.บต. ในการรบั เร่อื ง
คือ (1) งาน ศอ.บต.คือการช่วยชาวบ้าน ท�ำให้ รอ้ งทกุ ข์ และดูแลประชาชนในพ้ืนที่
ชาวบา้ นชอบ น�ำมาสคู่ วามวางใจศรทั ธา ชว่ ย-ชอบ- • ชุดอาสาสมัครช่วยคนไข้ติดเตียง / คน
เช่ือ ท�ำได้จริง พวก ศอ.บต.คนศอ.บต.เพิ่มข้ึน (2) พกิ าร
หากมีคน ศอ.บต.อยู่เต็มพ้ืนที่ คนเหล่านี้มีปัญญา • พฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษา เชน่ โครงการ
รูจ้ กั คดิ ตอ่ ตา้ นการใชค้ วามรุนแรงไมย่ อมเปน็ เคร่อื งมอื ตาตีกา การนั ตี สนบั สนนุ การศกึ ษาต่อ
ใคร (3) ทุกกิจกรรม / โครงการ / ความคิด หากเรา ของเยาวชนทั้งไทยและต่างประเทศ
นกึ ถึงผลที่เกิด ก็ควรสานต่อ (พุทธ-มสุ ลิม)
• เ น้นแนวทางศาสนชุมชน ท้ังสภาซูรอ
แต่อยา่ งไรก็ตาม ผมอยากใหค้ น ศอ.บต.ยดึ ถึง ก�ำปงตักวา สรา้ งชุมชนหมบู่ า้ นสนั ติสุข
อุดมการณก์ ารเกิดหนว่ ยงานพเิ ศษแหง่ นี้ ที่ต้ังข้นึ มา พ้ืนที่ปลอดเหตุ - คนปลอดภัย ต�ำบล
เพ่อื แก้ไขปญั หาและรกั ษาเกยี รติภมู คิ วามภาคภมู ใิ จ สันติสุข กิจกรรม “พ่ีน้องเรากลับมา
เพราะ ศอ.บต.คือ ที่พ่งึ ของประชาชน รกั กันเหมอื นเดิม” กิจกรรมสนั ทนาการ
ของคนในกลุ่มเอง / ต่างกล่มุ เชน่ กลุ่ม
สิ่ ง ท่ี ส� ำ คั ญ ท่ี สุ ด แ ล ะ เ ป็ น คุ ณ ค่ า แ ล ะ คนไทยเช้ือสายจีน ยังมีการน�ำเสนอ
เป็นมหามงคลของ ศอ.บต.วันน้ี เริ่มต้นข้ึนเม่ือปี เอกสารประชาสัมพันธ์ข้อเท็จจริงของ
2558 คือการรบั เสด็จ สมเด็จพระกนิษฐาธริ าชเจ้า จชต.เปน็ 4 ภาษา (ไทย อังกฤษ มาเลย์
กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราช และอาหรบั )
กมุ ารี โดย ศอ.บต.ไดม้ โี อกาสถวายงานพระองคท์ า่ น • ป ระกาศ “พ้นื ที่ 3 จชต.ปลอดจากความ
งานทที่ รงสนพระทยั คอื งานดแู ลกลมุ่ คนผดู้ อ้ ยโอกาส ไมเ่ ปน็ ธรรม “
เสรมิ โครงการโรงเรยี น ตชด.และโรงเรยี นเอกชน • ค ัดเลือกผมู้ ผี ลงานดีเด่นประจ�ำ 3 เดือน
/ ประจ�ำปี เพ่ือดูแลขวัญและก�ำลังใจ
16    เจ้าหนา้ ที่รฐั

ฯลฯ

ผลงานการพัฒนาในแต่ละยคุ สมัย

แก้ปัญหาชายแดนใต้   พันต�ำรวจเอก ทวี สอดส่อง  
ต้องสานเสวนา
เพ่ือสรา้ งสันตภิ าพ   อดีตเลขาธิการ ศอ.บต. 
บนพ้ืนฐานของ   ระหว่างวันท่ี 4 พ.ย. 2554 - 24 พ.ค. 2557 
ประชาชาตไิ ทย
ปลายปี 2554 ที่ผม
เขา้ มารบั ต�ำแหนง่ เลขาธกิ าร
ศ อ . บ ต . ถื อ เ ป็ น ช่ ว ง ท่ี
ข่าวคราวเหตุการณ์ความ
ไมส่ งบนำ� หนา้ เหตกุ ารณอ์ ่นื ๆ
ในพ้นื ท่ีชายแดนใต้

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   17

ศอ.บต.ก็ยังเป็นหนว่ ยงานท่ีมีหน้าที่บูรณาการ สง่ิ ที่คิดอยูต่ ลอดเวลา ก็คือ ท�ำอยา่ งไรท่ีจะให้
รว่ มกบั หนว่ ยงานภาครฐั ในพ้นื ที่ อันเปน็ เจตนารมณ์ ศอ.บต.ไม่ถูกมองเป็น ศอ.บต.ของรัฐ แต่ต้องเป็น
ของ พ.ร.บ. จะมเี ง่อื นไขพเิ ศษเน่อื งจากวา่ พ้นื ทีจ่ งั หวัด ศอ.บต.ของเราทกุ คน เรานไ้ี มใ่ ชห่ มายถึงมสุ ลมิ ไมใ่ ช่
ชายแดนภาคใต้ เปน็ พ้นื ที่ที่มคี วามแตกต่าง มคี วาม พทุ ธ ไมใ่ ชท่ ่ีเปน็ ครสิ ต์ หรอื เราที่เปน็ คนไทยเช้อื สาย
หลากหลายทางความเช่อื ทางศาสนาและวัฒนธรรม จีน แต่เปน็ ของคนไทยทกุ คน อันนค้ี ือเปา้ หมายที่เรา
ต้องท�ำได้ ไมใ่ ชท่ �ำเพยี งแค่ค�ำพดู แต่ต้องปฏิบตั ิด้วย
เพราะฉะน้นั การเอาความคิดของพ้ืนท่ีหน่งึ ไป ความจริงใจและต่อเน่ือง หนีไม่พ้นหลักการ
บงั คับในอีกพ้นื ที่หน่งึ จะท�ำไมไ่ ด้ ดังน้นั เจตนารมณ์ “ทกุ คนเปน็ พนี่ อ้ งและมคี วามเสมอภาค”
ของ ศอ.บต.ก็คือ เราต้องเอาปัญหาท่ีเกิดข้ึนมา
ร่วมกันแก้ เรียกว่าการมสี ่วนรว่ มจากทกุ ภาคสว่ น จึงมาคิดว่าปัญหาที่เกิดข้ึนหนีไม่พ้นที่จะต้อง
พบปะพูดคุยกัน เพราะทุกคนมีอุดมการณ์ มีความ
ทีน้ีการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ไม่ใช่ว่าคน ความคิดและความเช่ือต่างกัน เราจึงใหม้ กี ารพดู คยุ
ที่มจี �ำนวนมากจะเสยี งดังกว่าคนจ�ำนวนนอ้ ย แต่เรา กนั ชว่ งท่ีไปอยูก่ ท็ ำ� ต่อเน่อื ง เปดิ โอกาสใหม้ กี ารพดู คยุ
จะต้องอยู่ร่วมกันให้ได้ พ่ีน้องมุสลิมแม้จะเป็นคน เพ่ือสันติภาพ ตอนหลังเปล่ียนมาใช้ค�ำว่าสันติสุข
ส่วนน้อยของสังคมไทย แต่เขาก็ต้องอยู่ได้ในสังคม สง่ิ สำ� คัญคือท�ำอยา่ งไรใหท้ กุ คนเขา้ มารว่ มกนั พฒั นา
ไทยตามวิถีท่ีเขานับถือ ขณะเดียวกัน เราก็จะท�ำ จังหวัดชายแดนภาคใต้บ้านเรา ท�ำอย่างจะให้พ้ืนที่
อย่างไรให้พ่ีน้องพุทธศาสนิกชนที่อาศัยอยู่ท่ีน่ี นี้เป็นโอกาสในการพัฒนาให้ดีย่ิงข้ึน อันน้ีก็เป็น
มานมนาน ได้อยู่อย่างสังคมพุทธ โดยท่ีทุกคนก็มี จุดหน่ึงท่ีเริ่มต้นการพูดคุยกัน แต่ก็ต้องยอมรับว่า
เสรภี าพ ใหเ้ กยี รตซิ ง่ึ กนั และกนั อนั นกี้ ค็ อื เปา้ หมายหลกั ท่ีผ่านมาก็มีบาดแผลเยอะจากทุกฝ่าย ข้าราชการ
ของเรา ภายใต้การด�ำเนนิ งานของ ศอ.บต. เสยี ชีวิตเยอะ ประชาชนยง่ิ เยอะกว่า ไมว่ ่าพุทธหรอื
มสุ ลิม
สถานการณ์ตอนน้ันยอมรับว่ามีความขัดแย้ง
ค่อนข้างสูง แต่ในความขัดแย้งค่อนข้างสูงนั้น เรา ท�ำอย่างไรให้ผ่านจากสังคมความขัดแย้งไปสู่
ต้องยอมรับว่าทุกคนอยู่ในประชาชาติเดียวกัน ซ่ึง สงั คมสนั ติสขุ หน่งึ ต้องสรา้ งความยุติธรรมตามความ
หมายถึงประชาชนพลเมอื งของประเทศ เม่อื เราเปน็ เปน็ จรงิ ไมใ่ ชค่ วามยุติธรรมทางกฎหมายอยา่ งเดียว
คนพลเมืองด้วยกัน ทุกคนก็คือเป็นคนไทยด้วยกัน การเยียวยาจึงเป็นค�ำตอบท่ีชัดเจน เราก็จะเห็นว่า
แต่หากจะมอี ดุ มการณท์ ่ีตา่ งกนั ในฐานะของท่ี ศอ.บต. เหตุการณ์ตากใบ กรือเซะ ไอร์ปาแย แม้เหตุการณ์
กเ็ ปน็ ตัวแทนของภาครฐั ภารกจิ หลกั กค็ ือทำ� อยา่ งไร เหลา่ นจี้ บในกระบวนการยุติธรรมแลว้ แต่ประชาชน
จะให้ทุกคนต้องได้รับสิ่งท่ีเหมือนกัน น่ันคือความ ยังมองว่ายังไม่ยุติธรรม เพราะเป็นความยุติธรรม
ยุติธรรม ความเสมอภาค ความเท่าเทียม ท�ำยงั ไงจะ ตามกระบวนการยุติธรรม ไม่ใช่ความยุติธรรมตาม
ต้องไม่ไปท�ำลายศักด์ิศรีความเป็นมนุษย์ หรือไป ความจริง
ด้อยค่าพนี่ อ้ งประชาชนด้วยนโยบายที่เปน็ ชาตินยิ ม
วัฒนธรรมนิยม หรือถ่ินก�ำเนิดนิยม ท�ำอย่างไรให้ เราจึงได้น�ำเร่ืองพวกนี้มาต้ังกรรมการ มา
ทกุ คนอยู่ร่วมกันบนพ้นื ฐานของความหลากหลาย ตรวจสอบว่าจะน�ำไปสู่การฟ้ ืนฟูเยียวยาได้อย่างไร

18   

เหมอื นกับว่ามาดขู อ้ เท็จจรงิ ใหมห่ มด เรามกี ฎหมาย ใหค้ นเหน็ ต่าง มีพ้ืนท่ีแห่งสันติภาพ และมาร่วมกัน
อะไรก็ตามกฎหมายจะยุติธรรมได้ ผู้ใช้ต้องมีความ คิดพฒั นาชายแดนใต้
เที่ยงธรรม แต่การท่ีจะบอกว่าใครเที่ยงธรรมกว่าใคร
กจ็ ะขาดความเช่อื มน่ั จากพน่ี อ้ งประชาชน เพราะฉะนน้ั เห็นด้วยว่าวันนี้ท่ีประเทศไทยต้องกระจาย
การมีส่วนร่วมจากภาคประชาชนจึงตอบโจทย์น้ี งบประมาณ กระจายอ�ำนาจ กระจายการปกครอง
ได้ดีท่ีสดุ และการพฒั นาไปใหถ้ ึงชุมชน ท้องถ่ิน ดังนน้ั นโยบาย
ที่สำ� คัญ กค็ ือ การมสี ว่ นรว่ มของภาคประชาชน ไมใ่ ช่
เราจึงแต่งต้ังคณะกรรมการทั้งจากภาครัฐ ผู้ท่ี ส่วนร่วมเฉพาะตัวหนังสือ แต่ต้องร่วมคิด ร่วมใช้
ได้รบั ผลกระทบ นกั สทิ ธมิ นษุ ยชน ผทู้ ่ีเหน็ ต่างเขา้ มา งบประมาณ ร่วมตัดสินใจ ร่วมติดตามประเมินผล
เพราะฉะนน้ั ตรงนจ้ี ึงเปน็ การฟ้ นื ฟเู ยยี วยาครงั้ สำ� คัญ นโยบายหลักอีกอันคือต้องใช้หลักสิทธิมนุษยชน
ในช่วงท่ีผมด�ำรงต�ำแหน่งเลขาธกิ าร แม้จะเปน็ การ มนุษย์ทุกคนต้องมีสิทธิเสรีภาพ มีความเสมอภาค
เยียวยาด้านวัตถุ เงิน แต่ส่ิงท่ียังต้องเข้มข้นข้ึนไป มคี วามยุติธรรม และมศี กั ด์ิศรขี องความเปน็ มนษุ ย์
ก็คือการเยียวยาด้านจิตใจ ส่วนการเยียวยาชุมชน
ก็มีความส�ำคัญไม่ย่ิงหย่อนไปกว่ากัน เพ่ือให้พ้ืนที่ ตอนน้นั เราใชห้ ลักการท�ำงาน “เอา 5 อ ไมเ่ อา
กลับมาเป็นพ้ืนที่แห่งสันติภาพ เป็นพ้ืนท่ีสันติสุข 1 อ” อ.1 ทกุ คนต้องมอี าหารกิน ต้องไมย่ ากจน อ 2
เปน็ พ้นื ที่โอกาสอีกคร้งั ทุกคนต้องมอี าชีพและต้องพฒั นาอาชีพ อ 3 ทุกคน
ต้องมีอนามัยมีสุขภาพที่ดี อ 4 ทุกคนต้องมีโอกาส
ยุทธศาสตร์ส�ำคัญของเราในขณะนั้น ก็ต้อง โอกาสคือการศึกษา โอกาสคือได้ใช้สติปัญญาตาม
ยอมรับว่าใน พ.ร.บ.ระบุไว้ว่าการจัดท�ำยุทธศาสตร์ ศกั ยภาพตัวเอง อ 5 จะมคี วามส�ำคัญอยา่ งยงิ่ ซ่งึ เปน็
ศอ.บต.น้นั หน่งึ จะต้องมาจากสภาความม่นั คงแหง่ ชนวนน�ำไปสู่การขัดแย้ง น่ันคือ อัตลักษณ์ จะต้อง
ชาติ (สมช.) ที่วางนโยบายในการพัฒนาจังหวัด ไม่เอาค่านิยมและวัฒนธรรมของคนส่วนใหญ่ไป
ชายแดนภาคใต้ไว้ ซ่งึ ชว่ งน้นั เปน็ ชว่ งเปลี่ยนผา่ นมา บังคับใหค้ นส่วนนอ้ ยมาคิดเหมอื นกัน
สู่รัฐบาลประชาธิปไตย ก็เลยเปิดโอกาสให้ทุกภาค
ส่วนเข้ามารว่ มท�ำงาน เรามสี ภาท่ีปรกึ ษาฯ ท่ีเขา้ มา สว่ น อ. ท่ีไมเ่ อา คือความ “อยุติธรรม” ความ
รว่ มและเหน็ ตรงกันว่านโยบายหลักๆ ก็คือเปดิ พ้นื ที่ ไมเ่ ปน็ ธรรม นค่ี ือหลักการง่ายๆ ที่ผมนำ� มาใชใ้ นการ
บรหิ ารงาน

ส่ิงหน่งึ ก็อยากเรยี นว่าเราไปท�ำงานท่ีไหน
ต้องท�ำความเขา้ ใจกับสถานการณ์สถานที่และเวลา
ด้วย เราตอ้ งทำ� ใหป้ ระชาชนเช่อื ถือผนู้ ำ� แลว้ ในจงั หวัด
ชายแดนภาคใต้จะท�ำอย่างไร ?

อันดับแรก ต้องปรับทัศนคติคนเป็นผู้น�ำ คน
เป็นข้าราชการก่อน ว่าคุณต้องมีความเช่ือม่ันต่อ
พ่ีน้องประชาชน ดังน้ัน โครงการต่างๆ ที่เกิดข้ึน

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบริหารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   19

ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ในยุคน้นั ก็เปน็ โครงการที่ แพก้ นั คือ ผนู้ ำ� ต้องมคี วามความเขม้ แขง็ ท่ีจะต้องให้
เกิดจากประชาชนคิด ความยุติธรรมกับพีน่ อ้ งประชาชน

อยา่ งไรก็ตาม ปญั หาใหญ่ๆ ในจังหวัดชายแดน วันนเี้ ราจะหนไี มพ่ น้ ความคิดในเร่อื งท�ำอยา่ งไร
ภาคใต้ มีอยู่ 3 ประการ หน่ึง ปัญหาของคนไม่รู้ ให้ให้จังหวัดชายแดนภาคใต้พัฒนาขึ้น อนาคต
สอง ปญั หาของคนยากจน สาม ปญั หาของคนเจบ็ ปว่ ย การเมืองการปกครองในพ้ืนที่ก็อาจปรับเปล่ียนไป
ตามสถานการณ์ อาจมกี ารเลอื กต้ังเลขาธกิ าร ศอ.บต.
แล้วเราจะเดินไปในทิศทางไหน ? ก็เดินไปใน หรือผวู้ ่าราชการจังหวัดใน 3 จังหวัด ถ้าท่ีนม่ี ปี ญั หา
เร่อื งการแกป้ ญั หาเร่อื งคนกอ่ น คือคนไมร่ ูต้ ้องใหเ้ ปน็ กส็ ามารถเลอื กต้ังที่อ่ืนก่อนก็ได้ ยงั ไงแล้วอนาคตเรา
คนท่ีมีความรู้ เพราะความรู้จะแก้ปัญหาต่างๆ ได้ ก็ต้องไปสูจ่ ุดน้นั อยูแ่ ล้ว
ดังน้ัน ในยุคน้ันเร่ืองการศึกษาเราก็จะส่งเสริม
ทำ� อยา่ งไรใหค้ ดิ ว่ามนษุ ยท์ กุ คนมคี วามสำ� คัญ มคี ณุ คา่ สง่ิ ทต่ี ้องท�ำใหไ้ ด้ คือ ต้องสานเสวนาเพ่อื สรา้ ง
และมีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกัน และการศึกษา การให้
ความรู้ ไมใ่ ช่เปน็ ปจั จัยของการพัฒนา แต่เปน็ เร่ือง สนั ติภาพบนพ้นื ฐานของประชาชาติไทย เปดิ พ้นื ท่ี
ท่ีต้องพฒั นา ดังนน้ั เราจึงไมม่ องว่าอันนเี้ ปน็ โรงเรยี น
เอกชน อันนี้เป็นโรงเรียนรัฐ ใครก็ตามที่มาท�ำให้ ใหท้ กุ ภาคสว่ นมสี ว่ นรว่ ม ชว่ ยกันคิด ชว่ ยกันพฒั นา
พน่ี อ้ งเรามคี วามรู้ เราต้องส่งเสริม อีกประการหน่งึ
เม่อื ทุกคนมคี วามรู้ ประชาชนได้ใชส้ ติปญั ญา เขาก็ พ้นื ทบ่ี นพ้นื ฐานทไ่ี มท่ �ำใหเ้ อกราชของประเทศเสยี
จะหาอาชพี ของเขาเอง
ไป และต้องสรา้ งความเจรญิ รุง่ เรอื งบนพ้นื ฐานทาง
เร่ืองของความไม่เป็นธรรม อันนี้เราถือว่า
เป็นหน้าท่ีของเราอยู่แล้ว เราต้องสร้างความเป็น พหสุ ังคมด้วย ....
ธรรม เราเคยพูดว่าเราต้องเป็นน้�ำเย็นให้กับทุกคน
เข้ามา ไมว่ ่าฝา่ ยใด ไมใ่ ชเ่ ปน็ น้ำ� ร้อน นโยบายโดดเดน่ ในยุคสมัย

ท่ีส�ำคัญ ศอ.บต.ก็ต้องพยายามใช้งบประมาณ • สง่ เสรมิ ทัศนคติคนเปน็ ผนู้ ำ� / ขา้ ราชการ
ลงไปให้ตรงจุด ตรงเป้าหมาย และต้องดูแลบริบท ใหม้ คี วามเช่อื ม่นั ต่อพี่นอ้ งประชาชน
ทางความเช่อื ของคนในพ้นื ที่ด้วย เชน่ การดแู ลพนี่ อ้ ง
มสุ ลิมท่ีไปประกอบพิธฮี ัจญ์ ฯลฯ • เปิดพ้ืนท่ีให้ผู้เห็นต่างร่วมกันพัฒนา
ชายแดนใต้ผา่ นการพดู คยุ เพ่อื สนั ติภาพ
ผมกค็ ิดว่าในบรรดาคณุ สมบตั ิที่ส�ำคัญที่สดุ ของ
การแก้ปัญหาชายแดนภาคใต้ คือ หน่ึง ต้องท�ำให้ • ดูแลพี่นอ้ งมสุ ลิมที่ไปประกอบพิธฮี ัจญ์
ประชาชนอยูด่ ีมสี ขุ ท�ำใหป้ ระชาชนมปี ระชาธปิ ไตย • สนับสนุน “สภาซูรอ” ร่วมคิดร่วมคุย
เพราะประชาธิปไตยกับหลักศาสนาอิสลามจะ
คล้ายคลึงกับ “สภาซูรอ” สอง ซ่ึงท่ีความสำ� คัญไม่ เพ่อื พัฒนาพ้ืนที่
• อ �ำนวยความเป็นธรรมส�ำหรับผู้ท่ีได้รับ

ผลกระทบจากเหตุการณค์ วามไมส่ งบ
• สนบั สนนุ ผนู้ ำ� ทางศาสนาภายใตพ้ หสุ งั คม

ในชายแดนใต้
ฯลฯ

20   

ผลงานการพัฒนาในแตล่ ะยุคสมยั

  นายศุภณัฐ สิรันทวเิ นติ ชาวบา้ น
อยดู่ ีกินดีมรี ายได้
  อดตี เลขาธิการ ศอ.บต.
  ระหว่างวนั ที่ 1 ต.ค. 2559-30 ก.ย. 2561 ความมั่นคงกจ็ ะตามมาเอง

ผมเปน็ ชาวนครศรธี รรมราช มาโตและเรยี นหนังสอื ที่รอื เสาะ (นราธิวาส) จึงมเี พ่อื น
มสุ ลิมเยอะ หลังเรยี นจบก็รบั ราชการคร้งั แรกท่ีนราธิวาส ท�ำงานในจังหวัดภาคใต้มากว่า
30 ปี จนพดู ยาวีได้ ท้ังนี้ ก่อนท่ีจะเขา้ มารบั ต�ำแหน่งเลขาธิการ ศอ.บต. ต�ำแหน่งสุดท้าย
คือผอู้ �ำนวยการกองฯ

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   21

แมจ้ ะพดู ไมช่ ดั นกั แต่เท่าที่รูใ้ นตำ� แหนง่ ผอ.หรอื แมท่ ัพภาค 4 แต่กระนน้ั ชาวบา้ นกย็ งั มคี �ำถามว่า เม่อื
เลขาธกิ าร ศอ.บต.นา่ จะมผี มคนเดียวที่พดู ยาวีได้ แต่ เหตกุ ารณล์ ดลงแลว้ ท�ำไมยงั ยากจน สง่ ลกู เรยี นไมไ่ ด้
หลายท่านก็สามารถฟังและส่ือสารกับชาวบ้านได้ ความรบั ผดิ ชอบจึงตกมาอยู่ท่ีเรา
อย่างท่านภาณุ นา่ จะพูดและฟังได้ เพียงแต่ไมค่ ่อย
ได้พูด ช่วงน้ันเราจึงเน้นไปที่การส่งเสริมเศรษฐกิจ
ฐานราก โดยเฉพาะสนิ ค้าโอทอป สนบั สนนุ ทั้งต้นน้ำ�
อยา่ งไรกต็ าม การที่เราสามารถส่อื สารภาษาถิ่น กลางน้�ำ และปลายน้�ำ โดยเฉพาะการตลาดซ่ึงมี
กบั ชาวบา้ นได้กม็ ผี ลต่อการทำ� งานตรงนม้ี าก นอกจาก ปัญหามาก เพราะชาวบ้านท�ำแล้วไม่รู้จะขายยังไง
ง่ายต่อการส่ือสารแล้ว ยังเป็นเร่ืองของเช่ือม พ่อค้าไม่กล้าเข้ามารับซ้ือ เราจึงต้องเน้นย้�ำในเร่ือง
ความสัมพันธแ์ ละความไว้เน้อื เช่ือใจด้วย ท่านนายกฯ ประยุทธิ์ ก็ย้ำ� ในเร่อื งนดี้ ้วย อันเปน็ การ
ด�ำเนินงานภายใต้ความร่วมมือของสถาบันพัฒนา
“จ�ำได้ว่าในยุคแรกๆ ของ ศอ.บต.มีการต้ัง เศรษฐกิจภาคใต้ ในที่สุดก็ดีข้ึน
งบประมาณให้กับข้าราชการที่พูดยาวีได้ คนละ
10 บาท/ เดือน”

หลายคนบอกวา่ โครงการเราดีมาก
ทำ� ใหเ้ ขามีรายไดเ้ พิ่มข้ึนจากเดิมอยา่ งเห็นไดช้ ัด

ซ่ึงท่ีจริงแล้ว ศอ.บต.มุ่งเน้นเพ่ือพัฒนาใน
หนว่ ยงานความมั่นคง เราเปน็ หนว่ ยงานพฒั นาของ
กลุ่มจังหวัด พัฒนาใหเ้ ปน็ ไปตามความต้องการของ
ประชาชนในพ้นื ท่ี ภารกิจจะแตกต่างจากหนว่ ยงาน
อ่ืน เพราะต้องท�ำงานเสรมิ ความม่งั คง อยา่ งในพ้นื ที่
บางแหง่ ท่ีมปี ญั หากองกำ� ลงั ทหารต�ำรวจกเ็ ขา้ ไปกอ่ น
หนา้ ท่ีของเรากต็ ้องไปดแู ลตามมา มปี ญั หาเร่อื งอะไร
ต้องการอะไรก็ว่ากันไป จะเลี้ยงเปด็ เลี้ยงไก่ เลี้ยงวัว
ฯลฯ

ชว่ งท่ีผมเขา้ รบั ต�ำแหนง่ เหตกุ ารณค์ วามรุนแรง
ลดลงเยอะมาก ท้ังนี้เพราะการท�ำงานหนักของ

22   

อยา่ งที่ตาชี (อ.ยะหา จ.ยะลา) เราเขา้ ไปอุดหนนุ ฯลฯ มาชิมไก่เบตง เขาชอบมากถึงขนาดต้องการ
งบประมาณในการสร้างโรงงานยางพารา นี่เป็น เดือนละสองล้านตัวเลยทีเดียว แต่ปัญหาก็คือเรา
ตัวอยา่ งท่ี ศอ.บต.เขา้ ไปหนนุ เสรมิ ความมนั่ คง ภายใต้ ผลิ ตให้เขาได้ ไม่เพียงพอต่ อความต้ องการ
หลักคิด “ชาวบ้านอยู่ดีกินดี มีรายได้ ความมั่นคง คนคนุ หมงิ ชอบอาหารบา้ นเรามาก พอรูว้ ่าเปน็ อาหาร
ก็จะตามมาเอง” ฮาลาลก็ยิง่ ต้องการเพมิ่ ข้ึน

มกี ารนำ� พอ่ ค้าแมค้ ้าจากพ้นื ที่ไปขายสนิ ค้าตาม เร่ืองการศกึ ษา เราก็เนน้ ย้�ำมาตลอด เพราะท่ีน่ี
เมอื งใหญ่ๆ ในทกุ ภาค ซ่ึง ศอ.บต.ออกค่าใช้จ่ายให้ ชาวบา้ นส่อื สารด้วยภาษามลายูถิ่น ใชภ้ าษาไทยเปน็
ท้ังหมด ภาษาท่ีสอง เขาจึงมีปัญหาการเรียนรู้หลังออกไป
สัมผัสนอกพ้ืนที่ ช่วงนั้นเราจึงให้ทุนการศึกษาไป
ในต่างประเทศเราเน้นไปที่จีนโดยเฉพาะที่ เยอะมาก ท่ัวทุกภาคของประเทศ โดยน�ำอาจารย์
คุนหมงิ เพราะท่ีนมี่ สุ ลิมอาศยั อยูม่ าก ไปคุยแล้วพา จากมหาวิทยาลัยมาสอบเองถึงท่ี จนวันนห้ี ลายคนก็
เขาเขา้ มาเยอื นบา้ นเรา ผมพามาเท่ียวเบตง โคกโพธิ์ จบออกมาท�ำงานกันแล้ว

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   23

ยุคใหม่ จะต้องไม่ให้เขาเข้าไปอยู่กลุ่มโน้นอีก
ต้องไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด และต้องท�ำให้
ต่อเน่ือง อย่าปล่อย เราต้องให้ความรู้เขาให้มาก
เขาเรียนไม่ได้หรือไม่มีโอกาสได้เรียน ก็ต้องเข้าไป
จัดการดูแล จนถึงหาอาชีพให้เขา ซ่ึงบัณฑิตอาสา
ก็สามารถแก้ได้ในระดับหน่งึ ส่วนเร่ืองความคิดต่าง
ไมเ่ ปน็ ไร เราสามารถหาเวทีพดู คุยกันได้

ต้องส่งเสริมให้เขามีอาชีพโดยการพัฒนา
เศรษฐกิจฐานราก อันเป็นการพัฒนาต่อยอดใน
ภูมิปัญญาท่ีเขามีอยู่แล้ว ให้เขามีรายได้เพ่ิมข้ึน

....ถ้ารายได้เพมิ่ ข้นึ ความเป็นอยูก่ ็ดีข้ึน ความม่นั คง

ก็จะตามมาเอง

ในปีหน่ึงๆ ศอ.บต.ให้ทุนประมาณ 2,500 คน นโยบายโดดเดน่ ในยุคสมัย
ส่งไปเรียนยังมหาวิทยาลัยในประเทศ เข้ามาส
อบแขง่ ขนั จากพ้นื ท่ีต่างๆ พ้นื มสุ ลิมกไ็ ด้มสุ ลิม พ้นื ท่ี • จ ัดทนุ การศกึ ษา 2,500 ทุน แก่เยาวชน
ไทยพุทธก็ได้ไทยพุทธไป เขาดีใจมาก จบมาแล้ว ในพ้ืนท่ีชายแดนใต้เพ่ือไปศึกษาต่อยัง
ไม่อยากไปท�ำงานท่ีอ่ืนหรือตกงาน เราก็จ้างเป็น มหาวิทยาลัยต่างๆ ทั่วประเทศ เยาวชน
บัณฑิตอาสา แมค้ ่าจ้างจะนอ้ ย แต่ก็ท�ำงานในพ้ืนที่ ที่นบั ถืศาสนาพทุ ธและอิสลาม

คนท่ีนนี่ ยิ มสง่ ลกู หลานเรยี นปอเนาะ พอจบมา • ส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะ
ก็ไม่มีงานท�ำ เป็นอุซตาสได้อย่างเดียว ทางเราได้ สนิ ค้า OTOP ในพ้นื ท่ี ทั้งต้นน้ำ� กลางน้ำ�
เสนอไปว่าต้องส่งเสริมอาชีพด้วย พอจบมาก็ได้ท้ัง และปลายน้ำ� โดยเนน้ ในเร่อื งการตลาด
ศาสนาและอาชีพ พ่อแม่ก็พอใจ จะไปเรียน เชน่ นำ� พอ่ ค้าแมค้ ้าในพ้นื ที่ชายแดนใต้
ตา่ งประเทศเรากใ็ หท้ นุ ผมพาคณะไปเยยี่ มถงึ ประเทศ รว่ มออกบูธขายสนิ ค้าตามหวั เมอื งใหญๆ่
ซาอุดิอาระเบยี เขาดีใจมากที่ได้เจอเรา ในประเทศ รวมไปถึงต่างประเทศด้วย
เช่น ประเทศอาเซยี น และจีน
อีกเร่อื งก็คือ ปญั หายาเสพติด ถ้าแก้ได้ พ้นื ที่ก็ ฯลฯ
ไมม่ ปี ญั หา

มองในภาพรวม ยอ้ นไปยัง ศอ.บต.ยุคแรก จะ
ท�ำในเร่อื งของความมง่ั คง อบรมกบั ชาวบา้ น ณ วันนี้
งานท่ีเราท้ิงไม่ได้ ก็คือการท�ำความเข้าใจกับเด็ก

24   

ผลงานการพัฒนาในแต่ละยคุ สมัย

เขา้ สปู่ ที ี่ 3 แล้วที่ผมเขา้ มารบั ท�ำหนา้ ท่ี พล.ร.ต.สมเกียรติ ผลประยรู
ในการขบั เคล่ือนการดำ� เนนิ งานของ ศอ.บต.
ต่อจากท่านอ่ืนๆ เลขาธกิ าร ศอ.บต.

อยา่ งที่รบั รูก้ นั การกำ� เนดิ ข้นึ ของ ศอ.บต.
ก็เน่อื งจากความต้องการใหท้ ี่นเ่ี ปน็ ศนู ยก์ ลาง
ในการบริหารจัดการ ช่ือที่ตั้งข้ึนมาก็บ่งบอก
ถงึ การบรหิ ารราชการในจงั หวดั ชายแดนภาคใต้
น่ันหมายความว่ารัฐประสงค์ที่จะใช้ท่ีน่ีเป็น
ศูนย์กลางในการบริหารราชการในทุกๆ
ภาคสว่ น ค่านยิ มขององค์กรคือ “นำ� การพฒั นา
เปน็ ท่ีพ่ึงพาของประชาชน”

‘เช่ือมโยง ประสาน หนนุ เสรมิ ’

คอื บทบาทสำ� คัญของ ศอ.บต.

บทบาทในปัจจุบันของ ศอ.บต.คือการ บทบาทแรก คือการเช่อื มโยงยุทธศาสตรใ์ นการพฒั นา
เช่อื มโยงในการการพฒั นาทั้งปวง ใหก้ ารทำ� งาน จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่สอง คือหนนุ เสรมิ การพฒั นา โดย
ของทกุ ภาคสว่ นน้นั เปน็ ไปในทิศทางเดียวกัน ศอ.บต.ท�ำหน้าท่ีในการเติมเต็มในกรณีที่บางหน่วยงานยัง
ไม่มีแผนงาน ศอ.บต.จะเป็นหน่วยแรกในการน�ำร่อง เช่น
การเช่อื มโยงเช่อื มต่อก็จะมเี คร่อื งมอื อยู่ ท�ำโครงการน�ำร่องในเร่ืองการเกษตร แก้ปัญหาเร่ืองของ
หน่ึงชิ้น ก็คือ ยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด เร่อื งสขุ ภาพอนามยั ฯลฯ อันแรกจ�ำเปน็ ต้องใชใ้ นการเปดิ ทาง
ชายแดนภาคใต้ ซ่งึ เปน็ เคร่อื งมอื สำ� คัญท่ีท�ำให้ หรือน�ำร่อง ท�ำหน้าท่ีในการเติมช่องว่าง หรือหน่วยงานใด
องค์กรนสี้ ามารถเช่ือมโยงหนว่ ยงานอ่ืนๆ ได้ ที่ต้องการขยายพ้ืนท่ี ขยายเปา้ หมายของการพัฒนา เราก็
และมกี ลไกที่จะรองรบั ตรงนี้ ก็คือ คณะกรรม เขา้ ไปเติมเต็มให้
ยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาจังหวัดชายแดนภาคใต้
ท่ีมนี ายกรฐั มนตรี พลเอก ประยุทธ์ จันทรโ์ อชา บทบาทที่สอง คือหนุนเสริมการพัฒนา ส่วนท่ีสาม
เปน็ ประธาน ซ่ึงท่านได้มอบหมายให้ พลเอก กจ็ ะเปน็ การสนบั สนนุ การพฒั นาเพ่อื ความมน่ั คง ซง่ึ กอ.รมน.
ประวิตร วงศ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี ภาค 4 (สว่ นหนา้ ) ดูแลอยู่
ท�ำหนา้ ที่ประธานแทน

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวดั ชายแดนภาคใต ้   25

ในบทบาทท่ีสาม ถามว่าต่างกับการพัฒนาปกติ พัฒนาเศรษฐกิจฐานราก เศรษฐกิจชุมชน
ตรงไหน? อันน้ันก็จะมีเป้าหมายเฉพาะ พ้ืนที่เฉพาะ สรู่ ะดับอนุภมู ิภาค 5 จังหวัดชายแดนใต้
เช่น รอบๆ อุทยานแหง่ ชาติบูโด-สไุ หงปาดี พ้ืนท่ีไหนมี
ปญั หาก็ใหร้ บี เข้าไปแก้ก่อน อันท่ีสอง การพัฒนาเพ่ือน�ำไปสู่ความ “ม่ังค่ัง”
หรือกินดีอยูด่ ี ตามยุทธศาสตรช์ าติม่งั ค่ัง ย่งั ยนื ความ
กลไกสภาสนั ติสขุ ต�ำบล สยู่ ุทธศาสตรพ์ ัฒนาชาติ มง่ั ค่ังหรอื กนิ ดีอยูด่ ี จะครอบคลมุ เศรษฐกจิ สงั คม พฒั นา
“ม่นั คง ม่ังค่ัง และย่งั ยนื ” คน เปน็ การวางรากฐาน อันนชี้ ดั เจน พัฒนาเศรษฐกิจ
เพ่ือสร้างงานและกระจายรายได้ ระดับฐานรากคือ
งานท่ีเราท�ำไปจะสอดรับในยุทธศาสตร์ชาติ คือ ครัวเรือนและชุมชน ครัวเรือน ศอ.บต.ก็ร่วมกับหลาย
น�ำพาจังหวัดชายแดนภาคใต้ไปสู่ “ความม่นั คง ม่ังค่ัง หนว่ ยงานวางกรอบใหค้ รวั เรอื นสามารถพ่งึ พาตนเองได้
ย่ังยืน”
วันนเี้ ราเลยรว่ มกับกระทรวงเกษตร รว่ มกับหลาย
“ม่ันคง” หลักๆ ก็คือ กอ.รมน. โดยที่ ศอ.บต. หนว่ ยงานในการพฒั นารายได้ของพนี่ อ้ งประชาชน เพ่อื
จะหนนุ เสรมิ ความมน่ั คง ชว่ ยเติมเต็มว่าท�ำอะไรไปบา้ ง ท่ีจะสรา้ งลกั ษณะของครอบครวั ท่ีพ่งึ พาตนเองได้ มกี าร
การเสริมความม่ันคง หน่ึง คือสร้างฐานะระดับต�ำบล สง่ เสรมิ โครงการปลกู ปา่ 3 อยา่ งประโยชน์ 4 อยา่ ง เสรมิ
ใหเ้ ขม้ แข็ง โดยท่ีนจี่ ะเปน็ ศนู ยป์ ระสานงานใหท้ ้ังหมด ในเร่อื งของพชื เศรษฐกจิ ใหม่ เพ่อื ใหส้ อดคลอ้ งกบั ความ
ตามยุทธศาสตร์พัฒนาประเทศท่ีว่า “ต�ำบล ม่ังค่ัง เป็นจริง หนุนการปลูกพืชระยะสั้น เช่น กาแฟ ฯลฯ
ย่งั ยนื ” ซ่ึงเปน็ ยุทธศาสตรพ์ ฒั นาชาติ 20 ปี เร่อื งพลงั งานกเ็ ดินหนา้ ใหเ้ ต็มพ้นื ที่ชายแดนใต้ การฟ้ นื ฟู
ชายฝ่ งั ทะเลในภาพรวม การเลี้ยงปูทะเล เร่อื งปศสุ ตั ว์
ศอ.บต.ได้น�ำร่องในชายแดนใต้โดยใช้กลไกของ เร่อื งสตั ว์ปกี อันนคี้ ือฐานครวั เรอื นในชุมชน ยงั มสี นิ ค้า
สภาสนั ตสิ ขุ ตาํ บล มกี ารพฒั นาวางฐานทางดา้ นเศรษฐกจิ โอทอปที่เรายกระดับข้ึนมาประมาณ 30 กว่าแหง่ ที่เรา
ทางด้านโครงสรา้ งพ้นื ฐาน ศอ.บต.จะเปน็ ศนู ยป์ ระสาน เข้าไปช่วยให้เกิดความเข้มแข็งข้ึนมา ให้เป็นวิสาหกิจ
ในทุกหน่วยงาน เป็นการสร้างต�ำบลให้เข้มแข็ง อันนี้ ชุมชนในระดับอนภุ มู ภิ าค 5 จังหวัดชายแดน กม็ ตี ้นแบบ
เปน็ งานเสรมิ ช้นิ แรกท่ีส�ำคัญที่สุด เพ่อื ดึงดดู การลงทุนทีละจุดๆ

การอ�ำนวยความเป็นธรรม และการเยยี วยา ยังหนุนให้การเกิดโรงไฟฟ้าในพ้ืนที่ โดยเฉพาะ
เพ่อื เสรมิ ความม่นั คง โรงไฟฟา้ ชีวมวลตามพ้นื ที่ต่างๆ ที่หนองจิก (ปตั ตาน)ี
กม็ เี ร่อื งการเกษตรอุตสาหกรรมกา้ วหนา้ พฒั นาโรงงาน
สอง คือการอ�ำนวยความเปน็ ธรรม ทั้งผทู้ ่ีเกย่ี วขอ้ ง ปาล์มน้�ำมันที่มีอยู่เดิม โรงงานมะพร้าวครบวงจรที่
กบั ความมน่ั คงหรอื ประชาชนท่ัวไปใหเ้ ขา้ ถึงระบบความ หนองจิก หลงั ปใี หมก่ น็ า่ จะเปดิ ด�ำเนนิ การได้ ซ่งึ โรงงาน
เปน็ ธรรม มกี ารด�ำเนนิ งานด้านกองทนุ ยุติธรรม เร่อื งของ น้ีอยู่ติดกับโรงงานปาล์มซ่ึงเป็นโรงแรกในภาคใต้ตอน
คลายทุกข์ที่ต้นทาง จัดเจ้าหน้าที่ไปอยู่ตามสถานท่ี ล่าง ถ้าเดินเคร่อื งเต็มท่ีจะผลิตได้ประมาณ 1.6 แสนลกู
ราชการส�ำคัญๆ ฯลฯ / วนั อนั นน้ั จะเกดิ การสรา้ งงานในพ้นื ที่ เปน็ การยกระดบั
รายได้ของเกษตรกรเพราะวา่ ไมต่ อ้ งขนสง่ โรงงานทเุ รยี น
เร่ืองเยียวยา งานเยยี วยาใน 17 ปที ี่ผา่ นมา มผี ไู้ ด้ ก็ดี โรงงานเฟอรน์ เิ จอรก์ ็ดี ตรงนเ้ี ราก็ค่อยก้าวทีละก้าว
รบั ผลกระทบสรุปแลว้ เกอื บ 2 หม่นื คน เราต้องจัดระบบ
ในเร่ืองการช่วยเหลือเยียวยาเพราะต้องใช้เวลา อย่าง สว่ นเมอื งค้าชายแดนจะติดขดั ท่ีบา้ งท่ีสไุ หงโก-ลก
บุตรผเู้ สยี ชวี ิตเราต้องสง่ เสยี เลา่ เรยี นไปจนถึงอายุ 25 ปี เน่อื งจากว่าสถานการณโ์ ควิด เมอื งอุตสาหกรรมกา้ วหนา้
หรอื จบปรญิ ญาตรี นน่ั หมายความว่าเปน็ การชว่ ยเหลอื เมอื งจะนะ กเ็ ดินไปตามกรอบ นน่ั คือเศรษฐกจิ ในระดับ
ที่ยาวนาน

26   

อนภุ มู ภิ าค 5 จังหวัดชายแดน บูรณาการสรา้ งเอกภาพการจัดการน้�ำ
ในเร่ือง SME เราได้ต้ังศูนย์ประสานงานหรือ ชายแดนภาคใต้

ศูนย์กลางในการด�ำเนินการวิสาหกิจขนาดกลางและ โดยรวมของการพัฒนาเม่ือเข้าสู่ปีท่ี 3 เราก็ไม่ได้
ขนาดย่อมอยูท่ ี่ตึกศนู ย์บริหารราชการภาคใต้ตอนล่าง ละทิ้งส่ิงที่อดีต ผอ.หรือเลขาธิการท่ีได้วางรากฐานไว้
(ชางลีเดิม) ขณะน้ีก็มีกิจกรรมตลอด เพราะฉะน้ัน เรายังเดินตามไป เพียงแต่เป็นการเปิดทางให้กว้างข้ึน
ภาพเศรษฐกิจในขณะนเ้ี ลยเดินหนา้ กว่าเดิม มาวันนเ้ี ริ่มเหน็ ความเปลี่ยนแปลงที่ชดั เจนใน
ทุกมติ ิ
ชว่ ยกันดแู ลกล่มุ คนเปราะบาง ขาดโอกาส
และการศกึ ษาภาษาไทย อะไรที่คิดว่าเปน็ ความสำ� เรจ็ และเปน็ ความกา้ วหนา้
ที่ชดั เจน ? ก็อยากบอกว่ายอ้ นมาดู พ.ร.บ. ท่ีว่าด้วยการ
ในกลุ่มคนเปราะบาง ขาดโอกาส ศอ.บต.ท�ำให้ บริหารราชการ นั่นคือสิ่งท่ีเราคาดหวังคือการบริหาร
คนเหล่านเี้ ขา้ ถึงโอกาสด้วยการดแู ล ซึ่งเราท�ำก้าวหนา้ จัดการท่ีเปน็ เอกภาพและบูรณาการอยา่ งแท้จรงิ อันนี้
ไปเยอะมาก คือสงิ่ ที่เรยี กว่าความก้าวหนา้ เราเดินหนา้ ไปปรากฎว่า
ชว่ งว่างความเหล่ือมล้�ำลดลงไปมาก
เด็กพกิ าร ในจังหวัดชายแดนใต้ มอี ยู่ 7.5 หม่นื คน
3 หม่ืนกว่าคนดูแลตัวเองไม่ได้เลย ในจ�ำนวนน้ีมีเด็ก ยกตัวอยา่ งเชน่ การบรหิ ารจัดการน้ำ� มหี ลายองค์กร
พิการซ้�ำซ้อนเป็นจ�ำนวนมาก ก่อนหน้าน้ีหลาย มากเขา้ มารว่ มด�ำเนนิ การ เราได้นำ� ทกุ ภาคสว่ นมารว่ ม
หน่วยงานที่เก่ียวข้องร่วมกันช่วยเหลืออยู่แล้ว แต่เรา กนั บรหิ ารจดั การใหเ้ ปน็ ใหเ้ ปน็ หนง่ึ เดยี วกนั โดยที่ ศอ.บต.
มาจัดระบบรวมกันหมด มองภาพเดียวกัน ดูเร่ืองการ เป็นศูนย์กลาง ตอนน้ีเตรียมเปิดเป็นศูนย์สารสนเทศ
เคล่อื นไหวของเดก็ วา่ ทำ� อะไรไดบ้ า้ ง กรมสมเดจ็ พระเทพฯ เพ่อื การจัดการน้ำ� จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยท่ีทกุ ภาค
เสดจ็ มาทน่ี ที่ กุ ปีผมกถ็ วายรายงานพระองคท์ า่ นสนใจมาก ส่วนจะมารวมกันหมดที่ศูนย์ฯ ชางลี ซ่ึงตอนนี้เวลามี
การประชุมในเร่อื งน้ำ� ทกุ กระทรวงท่ีเกย่ี วขอ้ งจะมาหมด
มีการจัดท�ำ “เก้าอี้สุขใจ” โดยให้หมอท่ีมีความ
เช่ียวชาญตัดรองเท้าเด็กเฉพาะรายของ ตรงนี้จะใช้ วางระบบน้�ำ น้�ำแล้ง น้�ำท่วม น้�ำทะเล วันน้ี
เทคโนโลยีในระดับสูง สามารถวัดจากนี้แล้วส่งข้อมูล ทุกภาคส่วนมาน่ังมองภาพเดียวกันที่ ศอ.บต. เพราะ
ไปท่ี กทม.เป็นรองเท้าคู่แรก นั่งได้ ตรงน้ีเด็กเข้าสู่ ต้องวางระบบการจัดการในระยะยาวในล�ำน้ำ� ท้ัง 4 สาย
เครอื ขา่ ยนบั พนั คน ครนั้ เม่อื เด็กเรมิ่ ขยบั ตัวได้ เด็กนงั่ ได้ ล�ำน้ำ� ปตั ตานี ล�ำน้ำ� สายบุรี ล�ำน้ำ� บางนรา ล�ำน้ำ� โก-ลก
พ่อแมก่ ็มโี อกาสได้วางมอื บา้ ง ล่มุ น้ำ� ท้ังหลายต้องออกแบบและวางระบบท้งั ระยะส้นั
และยาว
เร่ืองสังคมในภาพรวมท�ำหลายด้านมาก เราเป็น
ศูนย์กลางประสานงาน ยกตัวอย่างเร่ืองภาวะ ต้ังศนู ยบ์ ูรณาการงานรว่ มทตี่ ึกชางลี (เดิม)
ทุพโภชนาการ มีการร่วมมือขับเคล่ือนในเร่ืองของ ศอ.บต.มีศูนย์บริหารราชการภาคใต้ตอนล่าง
สุขภาพเด็กท่ีมีปัญหากับ ม.อ.ปัตตานี กระทรวง
สาธารณสขุ และอีกหลายหนว่ ยงานที่รว่ มกบั ขบั เคล่อื น (ตึกชางลเี ดิม) เร่อื งของการค้าและการลงทนุ เรามศี นู ย์
ประสานงานเร่อื งของการสง่ เสรมิ การค้าและการลงทนุ
มาสู่ “ความยง่ั ยนื ” กค็ ือพฒั นาใหช้ ดั เจนและยง่ั ยนื แบบเบด็ เสรจ็ เริม่ ก้าวเขา้ มาหลายขั้นตอน ต่อไปนใ้ี คร
ท้งั หมด มติ คิ วามยง่ั ยนื ท้งั หมด หนง่ึ ทรพั ยากรตอ้ งอยยู่ าว จะมาลงทุนก็ไปท่ีตึกนั้นเลย สามารถประสานกับใคร
สอง การมีส่วนร่วมของประชาชนในพ้ืนท่ีเพ่ือให้เกิด อย่างไร แม้จะยังไม่เบ็ดเสร็จ 100% แต่ก็มีที่ท่ีท่าน
การพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื เรามกี ารด�ำเนนิ การในหลายเร่อื ง อยากจะท�ำ อยากจะลงทนุ อยากจะติดต่อ ท่ีนกี่ ็จะหา
ท้ังยังด�ำเนนิ การไปถึงพฒั นาบุคลากรเจ้าหนา้ ท่ีรฐั

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวดั ชายแดนภาคใต ้   27

ค�ำตอบให้ให้ท่านว่าจะเดินหน้ายังไง อันนี้คือดึง คนไทยจากมาเลเซียในเร่ืองคนว่างงาน เราเลยใช้
ทุกภาคสว่ นเขา้ มารว่ ม บัณฑิตอาสาเดินทุกบ้านเพ่ือหาข้อมูล จนสามารถใช้
เปน็ ฐานขอ้ มลู เดียวกันหมด หมายพิกัด ลงแผนท่ี ฯลฯ
ศนู ยป์ ระสานงานด้านเด็กและสตรี ก็เปน็ แหง่ แรก อนั นคี้ อื การจดั การบรหิ ารดา้ นฐานขอ้ มลู เปน็ อกี หนง่ึ เร่อื ง
ของประเทศไทยอยู่ที่ศูนย์ฯ แห่งน้ีในชั้นล่าง องค์กร ท่ีเปน็ ความกา้ วหนา้ ที่เราท�ำงานรว่ มกนั อันนจ้ี ะน�ำไปสู่
ภาคประชาสังคมก็มาอยู่ร่วมกันหมด อันนี้คือความ การคลี่คลายปญั หาที่ตรงเปา้ และตรงจุดในวันหนา้
ก้าวหน้าในเร่ืองการบริหารจัดการ เร่ืองการแก้ปัญหา
ทพุ โภชนาการกท็ �ำกนั หลายหนว่ ยงาน ตอนนท้ี �ำในนาม หนุนเศรษฐกิจฐานรากโดยการผลักดัน
คณะท�ำงาน ท�ำในฐานะเป็นศูนย์กลาง ศูนย์ประสาน เศรษฐกิจท่องเทย่ี ว
งาน งานจึงเกิดข้นึ มาในหลายส่วนที่ ศอ.บต.
ถ้าเป็นชิ้นงานยกตัวอย่างที่ ศอ.บต.ท�ำร่วมกัน
จัดต้ัง Data Center ดูแลผทู้ ไ่ี ด้รบั ผลกระทบ อย่างไรกระทรวง ทบวง กรม คือเมืองท่องเท่ียวเบตง
จากเหตกุ ารณ์ความไม่สงบ ศอ.บต.เป็นฝ่ายประสานของเมืองต้นแบบ ท่ีนั่นเป็น
เมืองต้นแบบการท่องเที่ยวอย่างย่ังยืน ถามว่าเราท�ำ
ทน่ี ยี่ งั เปน็ ศนู ยข์ อ้ มลู การพฒั นาดว้ ย ซงึ่ เปน็ ชดุ แรกๆ อะไรบ้างที่จะช่วยกันท่องเท่ียวเพิ่มข้ึน? จากของเดิม
ของภาคใต้ท่ีก�ำลังขบั เคล่ือน ที่เพงิ่ หารอื และลงนามไป ก็มอี ยู่แล้ว
คือ ขอ้ มลู ผทู้ ี่ได้รบั ผลกระทบจากเหตกุ ารณค์ วามไมส่ งบ
เปน็ ระบบท่ีเช่อื มโยงกนั กบั พ้นื ท่ีในระดับตำ� บล หมบู่ า้ น ท่านจะเหน็ บ่อน้�ำร้อนนากอ (อ.เบตง) ท่ีสวยงาม
เปน็ Data center ของผทู้ ่ีได้รบั ผลกระทบ ต่อไปนเี้ รา คนเต็มไปหมด ท้ังๆ ที่เดิมเปน็ ปา่ รกชฏั หรอื ท่ีบา้ น 150
สามารถมองเห็นภาพเดียวกัน กระทรวงศึกษาธิการ ปี หมู่บ้านชุมชนจีนกิโล 4 ชุมชนจีนฮากกา (อ.เบตง)
จะมีอยู่หน่ึงชุดเพ่ือดูแลเร่ืองการศึกษาของผู้ท่ีได้รับ การสนับสนุนผลักดันให้เกิดการพัฒนาท่ีสกายวอร์ค
ผลกระทบ เม่ือข้อมูลล่าสุดก็จะปรากฏข้ึนท่ีเราทันที (อัยเยอร์เวง) มีจังหวัด อบต. ป่าไม้ ศอ.บต.ร่วมกัน
จะมองเห็นภาพเดียวกัน กระทรวงสาธารณสุข ผลักดันสารพัดข้ันตอนเพ่ือให้การท่องเท่ียวเกิดข้ึน
กรมสขุ ภาพจิต กล็ งนามความรว่ มมอื ต่อไปนก้ี จ็ ะได้รบั ในพ้ืนท่ี สนามบนิ เบตง หลายรอบมาก ศอ.บต.ก็เปน็
การดูแล ท่ีผ่านมาข้อมูลเหล่านี้ไม่เคยปรากฏ ข้อมูล ศนู ยก์ ลางในการผลกั ดันกบั หนว่ ยงานต่างๆ จนแลว้ เสรจ็
เพราะฉะน้นั เราอยากเหน็ นกั ท่องเที่ยวเดินทางเข้ามา
28    โดยท่องเท่ียวกระจายไปตามหมู่บ้าน ชุมชน ไปนอน
ตามโฮมสเตยท์ ่ีเกิดจากชาวบ้าน

จะเห็นได้ว่าตอนน้ีเส้นทางจากสงขลามาท่ีนี่
ร้านอาหารท่ียะลาเกิดเต็มพ้ืนท่ีเพราะนักท่องเท่ียว
ต้องแวะกินท่ีเมอื งยะลาก่อน เสน้ ทางไปธารโตตอนน้ี
เต็มไปด้วยร้านอาหาร ไม่ใช่เพียงแค่เบตง แต่คือ
เสน้ ทางท้งั หมด ชาวบา้ นตอนนก้ี ำ� ลังจะแหท่ ำ� โฮมสเตย์

....ข้ึนมา เพราะมนั คือรายได้ท้ังหมดของฐานราก

ท�ำเนียบสภาท่ีปรกึ ษา

การบริหารและการพัฒนาจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ (2553-2556)

นายอาซสิ เบญ็ หาวัน นายเศรษฐ์ อัลยุฟรี นายสมชาย ตันดิ์ศรีสกลุ นายวรรณชยั สุวรรณกาญจน์
ประธานสภาฯ รองประธานสภาฯ รองประธานสภาฯ เลขานกุ ารสภาฯ

สมาชกิ สภาท่ปี รึกษาการบรหิ ารและการพัฒนาจงั หวัดชายแดนภาคใต้

จ.ส.อ.ฮารสิ มะรือสะ นายสมทุ ร มอหาหมดั ดร.ไพร พัฒโน นายเสรี นมิ ะยุ นายสมาแอ ดอเลาะ นายสมมาศ มะมพุ ี

นายดลเลาะ เหล็มและ นายวีระ เพช็ รประดับ นายอับดุลอาซซิ เจ๊ะมามะ นายอัศมี โต๊ะมนี า นายรุสดี บาเกาะ นายมหุ รอด ใบสะมะอุ

นายย�ำอาด ลิงาลาห์ พระครูสุนทรเทพวิมล พระสริ จิ ริยาลังการ นายวิชัย เรอื งเรงิ กุลฤทธิ์ พระศรีรัตนวิมล พระครูโสภณบญั ญาสาร
(พิศลั ย์ สังขรตั น)์
(เสนอ นลิ ประเสริฐ)

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   29

รศ.ทพ.ดร.กรสั ไนย หวังรังสิมากุล นายอับดลุ เล๊าะ วาแม นายคอลีลือเราะมนั ดือราแม นายวรัตน์ แสงเจรญิ นายอาดุลย์ พรมแสง นายสุรศกั ด์ิ อินศรีไกร

นายเสริมสขุ สุวรรณกิจ นายนสิ ติ ชายภักตร์ นายอับดุลอาซิส ยานยา นายอับดลุ รอนิ กาหะมะ นางคอสหมะ๊ แลแมแน นางรชั นี เด่นกาญจนศกั ดิ์

นายพทิ ักษ์ ก่อเกียรติพทิ ักษ์ นายยู่สนิ จินตภากร ดร.สุรชยั จิตภักดีบดินทร์ นายไชยยงค์ มณรี ุง่ สกุล นายมะสาและ สามะ นายวิสทุ ธิ์ สิงหข์ จรวรกลุ

นายสุทธพิ นั ธ์ คณานรุ ักษ์ นางอังคณา นลี ะไพจิตร นายปกรณ์ ปรีชาวุฒเิ ดช นายดนพุ ล อ้นพวงรัตน์ นางรัตนา กาฬศริ ิ นางจินตนา จิโนวัฒน์

นายกิตติพล กอบวิทยา นายสมั ฤทธิ์ เลียงประสทิ ธิ์ นางเบญจวรรณ ซูสารอ

30   

ทำ� เนียบกรรมการที่ปรกึ ษาการบริหาร
และการพัฒนาจงั หวัดชายแดนภาคใต้ (พ.ศ.2563)

นายเศรษฐ์ อัลยุฟรี นายประมขุ ลมลุ นายแวฮามะ บากา นายไชยยงค์ มณรี ุง่ สกลุ
ประธานกรรมการ รองประธานกรรมการ คนท่ี 1 รองประธานกรรมการ คนท่ี 2 เลขานกุ ารกรรมการ

นายวิเชษฐ์ ไทยทองนมุ่ นายยาการยี า ซมิ ะ นายปญั ญา ศรที องสขุ นายศริ ิศกั ด์ิ ประทีปรศั มกี ุล นายอาซิ อะแซ นายบาฮารุดดีน ยูโซะ

นายไพศาล ตานเี หง็ นายอรุณ ขาวโอ นายอดลุ ย์ หมวดสง นายรุสดี บาเกาะ นายเจะฮูเซ็น เจะอุบง นายอับดลุ อาซิซ เจ๊ะมามะ

นายดนสุโกด ใหนเด นายยำ� อาด ลิงาลาห์ พระสนุ ทรวิสุทธานวุ ัตร พระสริ ิจรยิ าลังการ พระครูสุนทรเทพวิมล พระครูสวุ ัฒนาภรณ์
สิรวิ ัฒนะ นพรตั น์

พระครูโสภณปญั ญาสาร นายโมเสส เลิศพฤทธพิ ร นายวิสทุ ธ์ิ ชูมงั นางอ่ิมจิต เลิศพงษ์สมบตั ิ นายนอิ าแซ นมิ ะ นายเกษม บูหสั

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   31

นายสเุ ทพ หมาดแนง้ นายรอฮมิ แยนา นางสาวปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ นางเบญจวรรณ ซูสารอ นางเจ๊ะบีเด๊าะ อาบูบากา นางศรณั ยา หนเู ขียว

นางผกาพนั ธุ์ สรรค์สวาสดิ์ นายกวิศพงษ์ สริ ธิ นนนท์สกลุ นายวรุต ชคทิศ นางอันนเ์ กตุ ลีลาไพบูลย์ นายสุรพล ก�ำพลานนท์วัฒน์ นายตรีวุฒิ ศรีเกตุ

นายรพี มามะ นายอับดุลอาซสิ ยานยา นายอุสมาน ดาโอะ นายมหู มดั ครอสตัน หะยเี จ๊ะแล นายมฮู ัมหมดั อัสมี มามะ นางสาวอลิษา องศารา

นายกิจจา จันทสโิ ร นายทวีศกั ด์ิ ดาโอะ นายณฐั นนท์ พงษ์ธญั ญะวิรยิ า นายบุณยสทิ ธ์ิ สวุ รรณรตั น์ นายดลเดช พัฒนรัฐ นายศกั ดา วิทยาศริ กิ ุล

นางรัชนี เด่นกาญจนศกั ด์ิ นายสมหมาย ขวัญทองย้มิ พลโท โภชน์ นวลบุญ ว่าที่ ร.ต.สมโภชน์ สวุ รรณรัตน์ นายเดชรฐั สมิ ศริ ิ นายนมิ ุ มะกาเจ

นายอาบดี ีน มนญู ทวี

32   

เสียงจากตัวแทนภาคประชาชน

ตอนท่ี ศอ.บต.ก่อต้ังข้นึ ใน พ.ศ.
2524 นน้ั ผมยงั ไมม่ บี ทบาทในพ้นื ท่ี
เพียงแต่มองดูอยู่ในภาพกว้าง และ
ยอมรับว่าเป็นสิ่งที่ดีมาก เพราะ
ศอ.บต.เปน็ ตัวแทนในการแก้ปญั หา
การเข้าถึงกับประชาชนในพ้ืนท่ี
ในทุกๆ ด้าน ได้ดูแลท้ังภาครัฐ
ภาคเอกชน และภาคประชาชน ครั้น
เ ว ล า เ ป ลี่ ย น ไ ป ก า ร ท� ำ ง า น ก็
เปลี่ยนแปลงไปตามยุคตามสมยั

สว่ นตัวผมได้เขา้ มามบี ทบาทใน
ยุคของท่านทวี สอดสอ่ ง ในต�ำแหนง่
สภาที่ปรกึ ษาฯ ท่านได้เปดิ โอกาสให้
เขา้ ไปท�ำหนา้ ท่ีตรงน้ี ยงั เพม่ิ บุคลากร
ท่ีมศี กั ยภาพในด้านต่างๆ เขา้ มาด้วย
เชน่ เชญิ นกั วชิ าการจากมหาวิทยาลยั
ในพ้ืนท่ีเข้ามาเป็นรองเลขาธิการฯ
เพ่ือการจะเข้าถึงประชาชนให้มาก
ยง่ิ ข้นึ ฯลฯ สำ� หรบั ตัวผมจะคอยดแู ล

นายแวดือราแม มะมงิ จิ อยากให้ ศอ.บต.
ชว่ ยกันแก้ปัญหา 
ประธานคณะกรรมการอสิ ลามประจ�ำจงั หวดั ปัตตานี    ปากทอ้ งชาวบา้ น 

ผกู้ อ่ ต้งั ศอ.บต. คอื ปา๋ เปรม เพราะจงั หวดั
ช า ย แ ด น ภ า ค ใ ต้ มี ปั ญ ห า ไ ม่ เ ห มื อ น กั บ
ภูมิภาคอ่ืนๆ เพราะฉะน้ันทุกรัฐบาลจึงให้
ความสำ� คัญกับ ศอ.บต. รฐั บาลเองอยากให้
ศอ.บต.เป็นตัวแทนในการด�ำเนินการแก้ไข
ปัญหาและพฒั นาพ้นื ที่แถบนด้ี ้วย

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อำ� นวยการบรหิ ารจังหวดั ชายแดนภาคใต ้   33

เวลามีปัญหาในเร่ืองกิจการศาสนา การเดินทาง “ แนวคิดเหล่าน้สี ว่ นหนงึ่
ไปประกอบพิธีฮัจญ์ที่นครเมกกะฮ์ รวมถึงปรึกษา มาจากสภาท่ีปรกึ ษาฯ
หารอื ในเร่ืองของความม่นั คงด้วย ในขณะนั้น บวกกบั บุคลกิ และ
อุดมการณ์ของทา่ นด้วย
สมยั ท่านทวี มกี ารแต่งต้ังคณะกรรมการแต่ละ แตใ่ นภาพรวมมีผลมาจาก
ชุด ในสภาท่ีปรึกษาฯ เพ่ือน�ำเสนอปัญหาต่างๆ ท่ี พ.ร.บ.ศอ.บต. ท่ีเปิดกว้างอีก
ประชาชนร้องเรียนเข้ามา หรือที่เราไปประสบมา ดว้ ย”
ตอนนน้ั สภาท่ีปรกึ ษาฯ กไ็ ด้มกี ารแต่งต้ังอนกุ รรมการ
เพ่อื ดแู ลเร่อื งฮจั ญ์ เร่อื งของค่าตอบแทนผนู้ �ำศาสนา อย่างไรก็ตาม แนวคิดเหล่านี้ส่วนหน่ึงมาจาก
ซ่ึง ศอ.บต.ก็ดูแลอย่างเต็มที่จนสร้างความใกล้ชิด สภาท่ีปรึกษาฯ ในขณะน้ัน บวกกับบุคลิกและ
สนทิ สนมกับผนู้ ำ� ศาสนาเปน็ อยา่ งดี รวมถึงได้มกี าร อุดมการณข์ องท่านด้วย แต่ในภาพรวมมผี ลมาจาก
เชญิ ไปศกึ ษาดงู านในต่างประเทศในเร่อื งท่ีเกยี่ วขอ้ ง พ.ร.บ.ศอ.บต.ท่ีเปดิ กว้าง พอมายุคนกี้ รอบการทำ� งาน
กับบทบาทการบริหารจัดการของคณะกรรมการ จะแคบลงมา ท�ำให้เกิดช่องว่างระหว่าง ศอ.บต.กับ
อิสลามประจ�ำจังหวัดด้วย ชาวบ้าน

“เหตุที่ชาวบ้านชอบท่านมาก ผมคิดว่าอยู่ที่ ณ วันนอี้ ยากให้ ศอ.บต.ชว่ ยกันแก้ปญั หาปาก
บุคลิกของท่านด้วย ท่านเข้าถึงและพยายามเข้าใจ ท้องชาวบ้านก่อน เพราะหากชาวบ้านอ่ิมท้อง
ในจารีตประเพณีของพ้ืนที่ ถึงแม้ว่าท่านจะเป็น
พทุ ธศาสนกิ ชนกต็ าม ท่านยงั เปดิ โอกาสใหท้ กุ องค์กร ....ปัญหาความม่งั คง ปัญหาการสรู้ บกับรฐั ก็จะหาย
เข้าไปปรึกษาหารือกันท่ีส�ำนักงาน ทุกคนสามารถ
เข้าถึงท่านได้ง่าย โดยเฉพาะมีการพบปะเสวนากัน ไปเอง
เกือบทกุ เช้าก่อนถึงเวลาเขา้ งาน ได้พดู คุยกันแล้วมี
ปัญหาอะไรก็น�ำเสนอกันตรงนั้นเลย แม้จะไม่เป็น
ทางการก็ตาม แต่ก็สามารถแก้ปัญหาได้อย่าง
ทันท่วงที

ท่านได้เข้าถึงคนไทยใน โดยเฉพาะลูกหลานท่ี
ขาดการเรียนรู้เก่ียวกับภาษาไทย ท่านเองก็ได้เปิด
หลักสูตรให้เด็กเหล่านั้น ท้ังลงไปแก้ปัญหาสมาคม
ต้มย�ำ (ร้านอาหารของคนไทยในประเทศมาเลเซีย)
มปี ญั หาในเร่ืองเงินทนุ ค้าขายก็ใหก้ ้ยู มื กัน จนท�ำให้
สร้างความใกล้ชิดสนิทสนม เกิดความไว้วางใจใน
ซง่ึ กนั และกนั  และยงั ไดเ้ ดนิ ทางพบกบั สมาคมนกั ศกึ ษา
ในประเทศแถบอาหรบั ไปใหก้ ำ� ลงั ใจ ได้รบั รูแ้ ละรว่ ม
แก้ไขปญั หาต่างๆ ท่ีพวกเขาประสบอีกด้วย

34   

เสียงจากตวั แทนภาคประชาชน

อาตมาได้ รับคั ดเลือกเป็น
คณะกรรมการท่ีปรึกษาการบริหาร
และการพฒั นา จชต.ในสมยั นี้ ซ่ึงต่อ
ม า ไ ด้ รั บ ก า ร คั ด เ ลื อ ก ใ ห้ เ ป็ น
คณะกรรมการฝา่ ยการศกึ ษา ศาสนา
และวัฒนธรรม

เน่ืองจากคณะกรรมที่ปรึกษาฯ
เพ่ิงเข้ามาท�ำงานเพียง 1 ปี มีการ
ประชุมเพยี ง 4 ครง้ั จึงยงั ไมม่ บี ทบาท
เท่าใดนกั

อย่างไรก็ตาม ท่ีผ่านมามีการ
เสนอไปในเร่ืองของวันส�ำคัญทาง
พุทธศาสนาของปักษ์ใต้บ้านเรา
จากฝา่ ยการศกึ ษาฯ เร่อื งการใหห้ ยุด
ในวันสารทเดือนสิบ (หนหลัง)
เพราะว่าพ่ีน้องมุสลิมก็มีหยุดวันรา
ยอแล้ว พน่ี อ้ งชาวไทย-เช้อื สายจีนก็
หยุดวันตรุษจีนไปแลว้ ซ่ึงตอนนภ้ี าค
รฐั ก็ด�ำเนนิ การไปแล้ว

พระครูสนุ ทรเทพวมิ ล ควรเรง่ พัฒนา
เศรษฐกิจชายแดน 
เจ้าอาวาสวดั โก-ลกเทพวิมล อ.สุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส

พระครูสนุ ทรเทพวิมล เจ้าอาวาสวัดโก-ลก เพ่ื อสร้างงาน
เทพวิมล หรือท่ีชาวบ้านเรียกกันส้ันๆ ว่า สรา้ งอาชีพ 
“พ่อท่านเอียด” มองว่ารฐั ต้องเรง่ สรา้ งความ
สัมพันธ์ในระหว่างพนี่ ้องพทุ ธ-มสุ ลิม ใหก้ ลับ
มาสู่วิถีเดิมให้ได้เช่นคร้ังอดีตให้ได้ ก่อนท่ีจะ
สายเกินเยยี วยา และ ศอ.บต.ควรเปน็ ตัวกลาง
ในการเร่งรัดโครงการต่างๆ ท่ีเป็นประโยชน์
กับพน่ี ้องชายแดนใต้

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ ำ� นวยการบรหิ ารจงั หวัดชายแดนภาคใต ้   35

ส่วนตัวอยากให้ ศอ.บต. ร่วมผลักดันโครงการ “ด่านบูเกะตา ผ่านมาแล้ว 10 ปี ก็ยังไม่เสร็จ
ที่เปน็ โครงสรา้ งพ้นื ฐานสำ� คัญ และเกดิ ประโยชนก์ บั เพราะเปลี่ยนรฐั บาลบอ่ ย ความจรงิ อยากจะใหม้ อบ
พี่น้องประชาชนในพ้ืนท่ี เพราะหลายโครงการ อ�ำนาจเบ็ดเสร็จใหก้ ับ ศอ.บต.กับท้องถ่ินในจังหวัด
ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ยังไม่มีความคืบหน้า ไปเลย จะได้ท�ำเร็ว พฒั นาเรว็ ”
บางโครงการเพียงเริ่มไปได้นิดหน่อยก็ชลอลง
บางโครงการก็ยังไม่ได้ด�ำเนินการ เช่น โครงการ ส�ำหรบั ข้อแตกต่างระหว่างสภาที่ปรึกษาฯ กับ
กอ่ สรา้ งสะพานโกตาบารู ท่ีสไุ หงโก-ลก ซง่ึ เปน็ สะพาน คณะกรรมการที่ปรกึ ษา เจ้าอาวาสวัดโกลกเทพวิมล
เช่อื มไปยงั ประเทศมาเลเซยี แต่เน่อื งจากโรคระบาด ตอบว่า
โควิด ท�ำใหโ้ ครงการถูกพกั ไป ซ่ึงตอนนเี้ พยี งทราบ
ครา่ วๆ ว่า ทาง ศอ.บต.ได้สง่ เจ้าหนา้ ที่ลงพ้นื ที่ในการ ตนท�ำงานรว่ มกับ ศอ.บต.ต้ังแต่ปี 2545 ในสภา
จัดหาท่ีดินเพ่ือท่ีก่อสร้างอยู่ ท่ีปรึกษาฯ ด้วย

โครงการเหลา่ นเ้ี ปน็ เร่อื งใหญส่ �ำหรบั คนในพ้นื ที่ “สภาที่ปรกึ ษา มวี าระ 4 ปี แต่มอี �ำนาจมาก คือ
เพราะเศรษฐกจิ ของสไุ หงโก-ลก คอื การคา้ ขายระหวา่ ง สามารถเรียกข้าราชการมาช้ีแจงในปัญหาต่างๆ
ประเทศ หากโครงการนสี้ �ำเร็จจะสามารถสรา้ งงาน ที่เขารับผิดชอบได้ หากว่าด�ำเนินการโครงการใดๆ
สรา้ งอาชพี ใหก้ บั ชุมชนในจังหวัดนราธวิ าสได้ไมน่ อ้ ย แล้วมคี นร้องเรียนมายังเรา เช่น เร่อื งด่าน สมมตุ ิว่า
เลยทีเดียว มีคนร้องเรียนว่าด่านมีคิวยาวเกินไป ชาวบ้านต้อง
เขา้ แถวนาน สภาท่ีปรึกษาฯ สามารถเชญิ เจ้าหนา้ ที่
“ใ นพ้ืนท่ียังมชี ่องว่างในความ มาใหข้ ้อมลู ได้”
ไวเ้ น้ือเช่ือใจระหวา่ งกันอีกเยอะ
ซงึ่ ตรงน้ีเปน็ โจทย์ใหญ่ในการ “สมยั น้ี คณะกรรมการทปี่ รกึ ษาฯ เพยี งมาประชมุ
แกป้ ัญหาของ ศอ.บต.ต่อไป” เฉยๆ ท�ำอะไรก็ไมไ่ ด้ เพราะหนา้ ที่เพียงใหข้ อ้ เสนอ
แนะเพยี งอย่างเดียว ซ่งึ ศอ.บต.อาจจะนำ� ไปด�ำเนนิ
อยา่ งไรกต็ าม นอกจากนค้ี ณะกรรมการปรกึ ษาฯ การหรือไมท่ �ำก็ได้”
ตวั แทนของจงั หวดั นราธวิ าส ยงั ไดร้ บั เร่อื งราวรอ้ งเรยี น
ในกรณีโครงการก่อสร้างสะพานบูเกะตา ซึ่งเป็น อยา่ งไรกต็ าม มองวา่ ในพ้นื ทย่ี งั มชี อ่ งวา่ งในความ
สะพานที่เช่ือมไปยังประเทศมาเลเซีย ก็ยังมีปัญหา ไว้เน้อื เช่ือใจระหว่างกันอีกเยอะ ซ่งึ ตรงน้เี ปน็ โจทย์
ก็คือ มีการล๊อคท่ีดินเวนคืน จ�ำนวน 400 ไร่จาก ใหญ่ในการแก้ปญั หาของ ศอ.บต.ต่อไป  
ชาวบา้ น ไมใ่ หเ้ ขา้ ท�ำกนิ ท้ังๆ ที่ยงั ไมไ่ ด้จ่ายค่าเวนคืน
โดยชาวบา้ นเรยี กรอ้ งใหพ้ วกเขาสามารถใชป้ ระโยชน์ “สมยั เด็กๆ อาตมาอยูส่ ายบุรี ใชช้ วี ิตรว่ มกัน
ในที่ดินท่ีจะเวนคืนพลาง ได้เรยี นรว่ มกัน กับเพ่อื นมสุ ลิม มโี อกาสเรยี นภาษา
อาหรบั พ้นื ฐาน ตอนนก้ี ็ยงั จ�ำได้ อาลีฟ บา ตา ซาฯ
ซ่ึ ง ที่ ผ่ า น ม า มี ก า ร ร้ อ ง เ รี ย น ผ่ า น ม า ยั ง เพราะเม่ือก่อนครูก็เป็นมุสลิม อาตมาก็พูดภาษา
สภาท่ีปรกึ ษาฯ มกี ารนำ� เสนอไปยงั ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั มลายูได้ แถบนคี้ นอายุ 60 ปขี ้นึ ไปจะพดู ได้ แมพ้ ดู
แล้วก็ไปเสนอมายงั ศอ.บต.แล้ว
....ไมไ่ ด้ก็ส่ือสารกันได้รูเ้ ร่อื ง”

36   

เสียงจากตัวแทนภาคประชาชน

ในฐานะส่อื อาวุโสทคี่ ลกุ คลกี ับชายแดนใต้มานาน
ท้ังยงั ผา่ นรอ้ นผา่ นหนาวมากับ ศอ.บต.ต้ังแต่ยุคของ
ท่านอนันต์ อนันตกูล (อดีต ผอ.ศอ.บต.ระหว่าง
ปี 2525-2528) จวบจนปจั จุบนั “ไชยยงค์ มณรี ุง่ สกลุ ”
ยงั คงมองวา่ ยคุ ทองของ ศอ.บต.คอื ยคุ ทใี่ ช้ พ.ร.บ.บรหิ าร
จัดการองค์กรอยา่ งเต็มรูปแบบ

ส่ืออาวุโสได้แบ่งการท�ำงานของ ศอ.บต. ช่วง 10 ปี
ท่ีผ่านมา เป็น 3 ช่วงด้วยกัน ช่วงแรก เป็นยุคก่อนมี
พ.ร.บ. ชว่ งมี พ.ร.บ. และช่วง คสช. ซ่ึงการด�ำเนนิ งาน
แต่ละชว่ งจะมคี วามแตกต่างกันอย่างชดั เจน

ชว่ งแรก ผนู้ ำ� และเจ้าหนา้ ท่ีสว่ นใหญ่ของ ศอ.บต.
จะมาจากกรมการปกครอง (กระทรวงมหาดไทย)

ศอ.บต.ควรเปิดพื้ นท่ี นายไชยยงค์ มณีรงุ่ สกุล

นายกสมาคมหนงั สือพิมพ์ภาคใตแ้ ห่งประเทศไทย 

ใหภ้ าคประชาชนรว่ มกันพัฒนา ”ชายแดนใต้”

นอกจากงานพฒั นาแล้ว ยงั มงี านอ่ืนอีกเยอะแยะที่ต้อง ศอ.บต.ในยุคน้ันประชาชนจึงเช่ือม่ันว่าทุกปัญหา
ด�ำเนนิ การ แต่เราเรยี กรวมๆ ว่าการพฒั นา ซึ่งท่ีจรงิ แลว้ ของเขาเม่ือมาที่ ศอ.บต จะได้รับการดูแลแก้ไข แล้วก็
มีท้ังเร่ืองความไม่เป็นธรรม เร่ืองการศึกษา และเร่ือง เปน็ ยุคที่การประสานงานระหว่าง ศอ.บต กบั หนว่ ยงาน
ของศาสนาด้วย ในพ้นื ที่ โดยเฉพาะฝา่ ยปกครองค่อนขา้ งดี เหตผุ ลก็คือ
เลขาธิการของ ศอ.บต รองเลขา ผอ.ส�ำนัก ส่วนใหญ่
อยา่ งไรก็ตาม ในความรู้สกึ ของประชาชน ทกุ เร่อื ง ท้ังหมดมาจากกรมการปกครอง มาจากนายอ�ำเภอ มา
ท่ีเขามปี ญั หา เขาจะนกึ ถึง ศอ.บต. เพราะเม่อื มาท่ีนก่ี ็ จากปลัดจังหวัด มาจากผวู้ ่าราชการจังหวัด แล้วมาอยู่
จะรับทุกเร่ือง ศอ.บต.เสมือนศูนย์ด�ำรงธรรมท่ีรับเร่ือง ที่ ศอ.บต
ร้องเรียนท่ีประชาชนคิดว่าเขาไม่ได้รับความเป็นธรรม
เร่ืองศาสนาเราก็เข้าไปยุ่งเก่ียวค่อนข้างมาก เพราะว่า การประสานงานระหว่าง ศอ.บต. กับฝา่ ยปกครอง
เราเป็นคนที่จัดสรรเงินให้โต๊ะอิหม่ามและค่าตอบแทน ฝา่ ยจังหวัด จึงแนบแนน่ เปน็ เน้อื เดียวกัน แล้วก็ ศอ.บต.
ท้ังหมด โดยเฉพาะเร่ืองที่ใหญ่ท่ีสดุ ก็คือเร่อื งในการสง่ เองกม็ ลี กั ษณะของการใชง้ บประมาณทน่ี อกจากสนบั สนนุ
คนไปประกอบพธิ ฮี ัจย์ ศอ.บต. ก็คือแมง่ านใหญ่ หน่วยงานอ่ืนในยุคน้ันแล้ว ก็ยังท�ำงานของตัวเองได้
เหมอื นกนั หมายถึงว่ามโี ครงการท่ีเปน็ ของตัวเองในการ
ในเร่ืองของศาสนาพุทธ เม่ือก่อนเราก็เปน็ แม่งาน ท่ีจะใช้เงินงบประมาณในการจัดซ้ือจัดจ้าง หรือจะท�ำ
ใหญ่เช่นกันท่ีจะต้องดูแลจัดสรรงบประมาณสนับสนุน อะไรกแ็ ลว้ แต่ ที่เหน็ ว่าสิง่ ที่ท�ำไปเปน็ ประโยชนก์ บั พ้นื ท่ี
วัด หรือกิจกรรมประเพณีต่างๆ เปน็ ประโยชนก์ ับประชาชน

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบริหารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   37

นอกจากนน้ั ศอ.บต.ยงั มกี ารจัดสรรงบประมาณไป เป็นเลขาธกิ ารของ ศอ.บต. ถือว่าเป็นยุคที่คนในพ้ืนที่
ให้กับหน่วยงานต่างๆ ท่ีเป็นของรัฐในพ้ืนท่ี เพ่ือการ ใหก้ ารยอมรบั ทั้งที่พนั ต�ำรวจเอก ทวี สอดสอ่ ง จะไมไ่ ด้
เติมเต็มในโครงการ สมมตุ ิว่าโครงการนเี้ ขามงี บประมาณ มาจากข้าราชการกรมการปกครอง
อยู่แล้วแต่งบประมาณเขาไม่พอ ศอ.บต ก็มีหน้าที่ไป
ต่อยอดให้ หรือว่าโครงการนี้เขาท�ำไปแล้วแต่อยากให้ สาเหตุที่ท่านทวี ได้ใจประชาชน ผมมองว่าบุคลิก
ดีกว่า เพราะว่าท�ำแล้วประชาชนได้ประโยชน์ แต่งบ ท่านเปน็ คนที่ยม้ิ แยม้ แจ่มใส ท่านมองประชาชนทกุ อยา่ ง
ประมาณเขาไมม่ ี ศอ.บต. ก็มหี น้าที่เอางบประมาณไป เปน็ คนดีหมด ท่านมองโลกในแง่ดี คือมองปญั หาใหไ้ ม่
ส่งเสริม ไปต่อยอดโครงการที่มันเป็นประโยชน์ต่อ เป็นปัญหา มองทุกคนด้วยความหวังดี แล้วก็ม่ันใจว่า
ประชาชนหรอื คนในพ้ืนท่ี ทุกคนเป็นคนดี อีกอย่างท่านใช้งบประมาณแบบได้ใจ
ประชาชน รวดเรว็ ถึงลูกถึงคน ลงทุกพ้นื ท่ีท่ีประชาชน
ศอ.บต. ในยุคนั้นจึงเปน็ ยุคที่งานพฒั นาสามารถท่ี เดือดร้อน
จะเดินไปได้เต็มที่ ยงั นกึ ว่ายังไงเสยี ศอ.บต. ต้องดีกว่า
นไ้ี ด้อีก เร่อื งนโยบายอ่ืนๆ ต้ังแต่เร่อื งของต่างประเทศ ท่าน
จะไปถึงท่ีไปดลู ึกจนถึงต้นตอ เปน็ เลขา ศอ.บต คนเดียว
เราต้องการท่ีจะให้ ศอ.บต. เปน็ หนว่ ยงานที่มอี ิสระ ที่ไปถึงประเทศซูดาน ไปดถู ึงความเปน็ อยูข่ องนกั ศกึ ษา
ข้นึ ตรงกบั สำ� นกั นายก แลว้ กม็ ี พ.ร.บ. ศอ.บต เอง เพราะ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ของทุกๆประเทศใน
ที่ผา่ นมาเราต้องยอมรบั ว่า ศอ.บต. ต้องท�ำงานค่กู บั ฝา่ ย ตะวันออกกลาง ไปแบบผหู้ วังดี
ความม่นั คง
ในยุคน้ันคนในพ้ืนท่ีมักจะมีค�ำพูดว่าเลขาของเรา
ก่อนท่ีจะมีเหตุการณ์ในปี 2547 ศอ.บต. ก็ต้อง ซ่ึงผมในฐานะนักหนังสือพิมพ์ยังพยายามส่ือออกไป
ท�ำงานร่วมกับ พตท. 43 ซ่งึ เปน็ หนว่ ยงานความม่นั คง บอกชาวบ้านว่า เราต้องท�ำใหช้ าวบา้ นบอกว่า “ศอ.บต
ท่ีมที หารเปน็ ผดู้ แู ล ซ่งึ จะท�ำงานค่กู นั มาตลอด จนกระท่ัง ของเรา” เพราะค�ำว่า “เลขาของเรา” เปน็ การยดึ ติดตัว
ตอนท่ีพรรคประชาธปิ ัตย์เสนอ พ.ร.บ. ศอ.บต เข้าไป บุคคล ไมใ่ ช่ยดึ ติดองค์กร
แลว้ กผ็ า่ นสภา ท�ำให้ ศอ.บต เปน็ หนว่ ยงานที่มี พ.ร.บ.เอง
เหมอื นกบั เปน็ หนว่ ยงานท่ีเปน็ เอกเทศ ไมข่ ้นึ กบั กอ.รมน. หลังจากเลขาฯ ทวี สอดส่อง ย้ายไปเปน็ ท่ีปรกึ ษา
โดยเด็ดขาดแล้ว นายกรัฐมนตรี ท่านภาณุ ก็กลับมาอีก ในยุคคร่งึ เทอม
ของท่านภาณุ และในยุคของเลขาฯ ทวี 3 ปี ศอ.บต มที ี่
หลัง พ.ร.บ. ศอ.บต ประกาศใช้ ต�ำแหนง่ ของผนู้ ำ� ยืนของประชาชน น่นั คือ สภาท่ีปรกึ ษาการบริหารและ
จากผู้อ�ำนวยฯ กลายเป็นเลขาธิการฯระดับของผู้ที่มา การพฒั นาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซ่งึ จ�ำลองมาจากสภา
เปน็ เลขาธกิ าร เปน็ ระดับ 11  เทียบเท่าปลัดกระทรวง ผู้แทน สภาท่ีปรึกษาฯ ซ่ึงคัดเลือกมาจากทุกภาคส่วน
แลว้ คนแรกท่ีเปล่ยี นจากผอู้ �ำนวยการมาเปน็ เลขาธกิ าร ประชาชน ทกุ สาขาอาชพี เปน็ ตัวแทนของภาคประชาชน
ก็คือ ท่านภาณุ อุทัยรัตน์ ซ่ึงท่านเปน็ ได้อยูร่ ะยะหน่งึ ก็ ในการที่จะน�ำเสนอสิ่งที่เราไปพบ ไปเห็น หรือพ่ีน้อง
มกี ารเปลี่ยนเปน็ พนั ต�ำรวจเอก ทวี สอดสอ่ ง ในยุคสมยั ประชาชนนำ� เสนอมาว่าปญั หานตี้ ้องแก้อยา่ งนนี้ ะ หรอื
ของนายกฯ ย่งิ ลักษณ์ ชนิ วัตร ปญั หานจ้ี ะแก้ยงั ไง

กลา่ วได้ว่า ยุคที่ ศอ.บต เปน็ ตัวของตัวเองท่ีสดุ กค็ ือ “ถามว่า  ศอ.บต.ในฝนั ของผม คืออะไร ? ตอบ
ยุคที่มี พ.ร.บ.ใช้ เพราะมงี บประมาณเปน็ ของตัวเอง เปน็ ว่าอยากให้ ศอ.บต.มอี ิสระตาม พ.ร.บ.มกี ารแบง่ เน้ือ
ยุคที่การท�ำงานที่สามารถทะลุทะลวงได้มีความเป็น งานใหช้ ดั เจน และมเี ปา้ หมายเดียวกัน คือ ดแู ลพน่ี อ้ ง
อิสระสงู มงี บประมาณ มนี โยบาย มยี ุทธศาสตรเ์ ปน็ ของ
ตัวเองถือเปน็ ยุค 4-5 ปี ที่งานของ ศอ.บต โดดเด่นมาก ....ประชาชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้”
โดยเฉพาะในยุคที่พันต�ำรวจเอก ทวี สอดส่อง

38   

เสียงจากตัวแทนภาคประชาชน

หญิงแกร่งอย่าง “ปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ”
นายกสมาคมผู้หญิงเพ่ือสันติภาพ มองว่า ศอ.บต.
ใน 10 ปีผ่าน ให้ความส�ำคัญกับผู้หญิงเพ่ิมข้ึนอย่าง
เหน็ ได้ชดั โดยเฉพาะสดั สว่ นในต�ำแหนง่ คณะกรรมการ
สว่ นต่างๆ เชน่ เดยี วกับสงั คมในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ที่ผหู้ ญงิ เรม่ิ เขา้ มามบี ทบาททางสังคมมากยงิ่ ข้ึน

สมาคมฯ ก่อต้ังมาต้ังแต่ปี 2547 มีเป้าหมาย
เพ่ือพัฒนาศักยภาพสตรีในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ท�ำ
ในเร่อื งของการเยยี วยา การปกปอ้ งค้มุ ครองสทิ ธผิ หู้ ญงิ
รวมถึงการสง่ เสรมิ ผหู้ ญงิ ใหเ้ ขา้ สกู่ ระบวนการสนั ติภาพ
หรือสันติสุขในพ้ืนที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซ่ึงเกิดข้ึน
ต้ังแต่ปี 2547 หลังเหตกุ ารณ์กรอื เซะ

สังคมชายแดนใต้ น.ส.ปาตีเมาะ เปาะอิแตดาโอะ

นายกสมาคมผูห้ ญิงเพ่ือสันตภิ าพ

ควรเพ่ิมบทบาทผูห้ ญงิ ใหม้ ากกวา่ ท่ีเป็นอยู่

ใ น ฐ า น ะ ท่ี ตั ว เ อ ง ก็ เ ป็ น ผู้ ที่ ไ ด้ รั บ ผ ล ก ร ะ ท บ ที่เราเองก็เปน็ คนที่สูญเสีย แล้วเราก็เหน็ เด็กท่ีต้องเสีย
จากเหตุการณ์ ครอบครัวสูญเสียพ่ีชาย 3 คน พี่สาว พอ่ เสียแม่ เหน็ ญาติพ่ีนอ้ งท่ีต้องเสียคนในครอบครัว
1 คน กับการท่ีออกมาท�ำงานเพ่อื สงั คมทั้งๆ ท่ีก่อนหนา้
น้นั ตัวเองเปน็ เพยี งครูระดับประถม (โรงเรยี นบา้ นโฉลง ท�ำให้เกิดค�ำถามว่ามันเกิดอะไรข้ึนในพ้ืนที่ ?
อ.กรงปนิ งั จ.ยะลา) เราจะรบั มอื กบั มนั ยงั ไง ? หลงั จากนนั้ กไ็ ด้รบั การประสาน
งานจากองค์กรที่ท�ำงานเร่ืองผู้หญิงจากส่วนกลางก็คือ
ปี 2547 เสียพีช่ ายคนแรก มาปี 2550 เสียพ่ีชาย เขามกี ารรวมตัวกันแล้วประสานงานมา ตัวเองก็ได้เปน็
คนที่สอง ปี 2552 เสยี อีก 1 คนคือพชี่ ายคนท่ีสาม ปี 2559 ตัวแทนของคนที่ได้รบั ผลกระทบในพ้นื ท่ี ข้นึ ไปประเมนิ
เสยี พีส่ าวอีก 1 คน สถานการณว์ ่าหลังจากที่สญู เสยี แลว้ เราจะรบั มอื กบั มนั
ยงั ไง แล้วกอ็ าสาเปน็ ผปู้ ระสานงานใหก้ บั ครอบครวั ของ
ค�ำถามในหวั คือท�ำไมครอบครวั เราต้องเสยี ศพแลว้ คนท่ีได้รับผลกระทบในพ้ืนที่
ศพเล่า เราไมร่ ูช้ ะตากรรมชวี ิตเราเลยว่าสดุ ท้ายแล้ววัน
นี้ หรอื พรุง่ น้ี เราจะมชี วี ติ รอดอยหู่ รอื เปลา่ ในสามจงั หวดั ? คร้ังแรกเราท�ำกิจกรรม “สานใจห่วงใยครอบครัว
แล้วเรารู้สึกว่าเราจะยอมเป็นเหย่ือท่ีเราไม่ได้ท�ำอะไร ชายแดนใต”้ มกี ลมุ่ องค์กรของผหู้ ญงิ ท่ที �ำงานทส่ี ว่ นกลาง
เลยหรอ? ลงมาท�ำในเร่ืองเยียวยา ซ่ึงเปน็ องค์กรแรกก่อนท่ีรัฐจะ
ท�ำเร่ืองเยียวยา มกี ารลงมาประเมนิ สถานการณ์ผหู้ ญิง
ก็เลยตัดสินใจลุกข้ึนมา งานของเราเป็นงานที่มี ว่าหลังจากที่ต้องสูญเสียคนในครอบครัวผู้หญิงจะอยู่
ความเสยี่ งตลอด จากนน้ั เหตกุ ารณเ์ ขาเรยี กว่าใบไมร้ ว่ ง อย่างไร ในฐานะของคนที่เปน็ แม่คน ผลกระทบที่ตาม
ก็คือเปน็ เหตุการณ์ที่สูญเสียวันละศพสองศพ ในฐานะ

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวดั ชายแดนภาคใต ้   39

“จ รงิ ๆ แลว้ เราไมไ่ ดจ้ ะไปขดั แยง้ รับผลกระทบจากเหตกุ ารณ์อีกที
กบั ผู้ชาย แต่เรามองเหน็ ว่าการ ชว่ งปี 2550 ศอ.บต. ช่วยต่อยอดจากฐานเดิม ซ่ึง
ทำ� หน้าท่นี ้กี ลบั เปน็ การช่วยกัน
มากกวา่ ” ตอนน้ันเราสร้างอาสาสมัครภายในพ้ืนที่ได้ประมาณ
100 กว่าคนแลว้ ซ่งึ เราคิดว่ายงั ไมค่ รอบคลมุ พ้นื ท่ี จำ� เปน็
มาคือเร่อื งอะไรบา้ ง เขารู้สกึ กังวลใจเร่ืองอะไรบา้ ง ท่ีต้องขยายอาสาสมคั รเขา้ ไปอยูใ่ นพ้นื ที่ต่างๆ ก็เลยรับ
สงิ่ หน่งึ ท่ีเรารูส้ กึ เร่อื งแรก กค็ ือ เร่อื งของการเยยี วยา ได้งบประมาณจาก ศอ.บต. สนบั สนนุ ในการสร้างอาสา
สมัครให้อยู่ในพ้ืนท่ีของเรา อีกส่วนเราก็ได้รับทุนจาก
สภาพจิตใจ อันที่สองคือเราท�ำในเร่ืองของเสริมอาชีพ องค์กรขา้ งนอก
ใหก้ บั แม่ ไมว่ ่าจะเปน็ เร่อื งของรา้ นขายของชำ� ในหมบู่ า้ น
ส่งเสรมิ อาชพี ล่าสุด เราก�ำลังท�ำในเร่ืองของการพฒั นาศกั ยภาพ
ผหู้ ญงิ เราก็ก�ำลังพดู ถึงในเร่อื งของภาวะผนู้ �ำ เพราะว่า
กรณีจาก 28 เมษายน 2547 (กรณีกรือเซะ) ส่วน โดยบริบทสังคมบริบทของจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผู้
ใหญจ่ ะมปี ญั หาในเร่อื งของการได้รบั หมายศาลตามมา หญิงไมก่ ล้าจะลกุ ข้ึนเปน็ ผนู้ ำ� จรงิ ๆ แล้วเราไมไ่ ด้จะไป
คือครอบครัวหรือภรรยาจะต้องไปข้ึนศาล ซ่ึงมันเป็น ขัดแย้งกับผู้ชาย แต่เรามองเห็นว่าการท�ำหน้าท่ีนี้กลับ
เร่อื งใหญม่ ากที่ผหู้ ญงิ คนหน่งึ ซ่งึ สว่ นใหญก่ ารที่ผหู้ ญงิ เปน็ การชว่ ยกันมากกว่า
จะเดินทางไปติดต่อราชการจะมีแค่ไม่ก่ีเร่ือง คือ แจ้ง
เกิด แจ้งตาย ถ่ายบัตรประชาชนเปน็ ต้น แล้วก็มปี ญั หา “ผหู้ ญิงมีส่วนร่วมเยอะมาก แต่การตัดสินใจไมใ่ ช่
เร่อื งภาษาในการติดต่อราชการ บางคร้งั การท่ีชาวบ้าน หนา้ ทขี่ องผหู้ ญงิ เรากเ็ ลยรูส้ กึ วา่ ถา้ อยา่ งนน้ั คณะกรรมการ
ต้องไปศาลท�ำใหเ้ ขารูส้ ึกเครียด ทุกชุดไม่ว่าจะเป็นระดับหมู่บ้านจนไปถึงระดับบริหาร
ระดับจังหวัดจังหวัดต้องมีสัดส่วนผู้หญิงไม่น้อยกว่า
ส่ิงหน่ึงท่ีเราท�ำ คือ ท�ำให้พวกเขามีความรู้เร่ือง 30/70 ความจริงเราขอ 50/50 แต่มันคงเป็นไปไม่ได้
กฎหมายเบ้ืองต้น จากน้ันเราก็พาเขาไปสร้างความคุ้น หรอก”
เคยกบั ศาล เวลามหี มายศาลขน้ึ มาเขาตอ้ งไปหอ้ งพจิ ารณา
คดีหอ้ งไหนบา้ ง กค็ ือพาไปเรยี นรู้ พาไปเจอพา ไปติดต่อ อย่างไรก็ตาม ในฐานะท่ีเป็นคณะท่ีปรึกษาฯ พบ
ให้เขารู้สึกมีความคุ้นเคย แล้วเวลาท่ีมีหมายศาลมาส่งิ ว่าสัดส่วนผู้หญิงยังน้อยมาก เขาให้โควตาในสัดส่วน
แรกที่เขาต้องไปเจอคือผู้น�ำชุมชน ก�ำนันผู้ใหญ่บ้าน ตัวแทน 60 คน มผี หู้ ญงิ อยูแ่ ค่ 7 คน แปลว่า 7 คนนเี้ รา
หรอื คนที่อ่านภาษาไทยได้ ใหเ้ ขาอ่านใหเ้ ขาแปลให้ หรอื ก�ำลังจะบอกว่า 5 คนมาจากตัวแทนสตรีแต่ละจังหวัด
ใหไ้ ปหาลกู หลานท่ีสามารถแปลใหเ้ ขาได้ ถ้าไมเ่ ขา้ ใจเรา จังหวัดละ 1 คน แต่อีก 2 คนเปน็ คนที่ผวู้ ่าราชการจังหวัด
จะมนี กั กฎหมาย ทนายที่คอยใหค้ �ำปรกึ ษาเร่ืองนี้ แล้ว เสนอข้ึนมา 1 คนแล้วรู้สึกว่าอีก 1 คนจะเป็นสายงาน
เราท�ำถึงข้ันว่าเวลามีหมายศาลมา จะพาพวกเขาหรือ เกี่ยวขอ้ งกับวัฒนธรรม
ครอบครวั เหลา่ นไ้ี ปข้นึ ศาลอยา่ งไรบา้ ง ซ่งึ ตอนนใ้ี นพ้นื ที่
เรามอี าสาสมคั รถึง 781 คน เพ่อื ใหค้ วามรู้การเยยี วยา “ความจรงิ แล้วเส้นทางการเดินทางขององค์กร
เบ้อื งต้น และอ่ืนๆ เรา 10 ปีท่ีผ่านมา เรามองศอ.บต. ต้ังแต่ต้น ผู้หญิง
กับการเข้ามาส่วนร่วมในการท�ำงานของ ศอ.บต.ยัง
อยา่ งไรก็ตาม สว่ นหน่ึงเราได้รบั การสนบั สนนุ จาก นอ้ ย ศอ.บต. เองก็ท�ำงานกับผหู้ ญงิ แค่มติ ิเดยี ว คือ มติ ิ
ศอ.บต. ในการสรา้ งอาสาสมคั รในพ้นื ที่ เร่อื งความรูข้ อง ของการเยยี วยา ท่ีเรมิ่ ต้นจากเหตกุ ารณ์ความไมส่ งบ
ข้อกฎหมาย เพ่ือส่งผา่ นความรู้ความเข้าใจไปยังผทู้ ่ีได้ มาปที ี่ 2 ปที ี่ 3 ปที ่ี 4 ศอ.บต. ก็มพี ฒั นาการเปดิ โอกาส

40    ....ในการเลือกสตรเี ขา้ มารว่ มกิจกรรมเพม่ิ ข้ึน”

บุคคลส�ำคัญทมี่ บี ทบาทในการผลกั ดัน
พ.ร.บ.การบรหิ ารราชการจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ พ.ศ.2553

เม่ือมีการเปล่ียนแปลงรัฐบาลและยุบ ศอ.บต. ซ่ึง
ตอนน้นั มี พตท.43 ประกอบกับสถานการณป์ ญั หาการ
ก่อการร้ายในระดับสากลยุคน้ันก็รุนแรงข้ึนมาระลอก
ใหม่ สถานการณก์ ลับเลวรา้ ยลง

หลังจากท่ีมีการเปล่ียนแปลงมาสู่ยุคของ คมช.
(คณะมนตรีความม่ันคงแห่งชาติ) ก็ดูเหมือน คมช.จะ
ยอมรับความจ�ำเปน็ ท่ีจะต้องร้ือฟ้ นื ศอ.บต.กลับเขา้ มา
ใหม่ เพียงแต่ว่าในยุค คมช.ก็ไปเอาเคร่ืองมอื ใหม่ ก็คือ
กฎหมายความม่ันคงใหม่ มาเป็นตัวน�ำการท�ำงานใน
พ้นื ที่ โดยน้ำ� หนกั การด�ำเนนิ งานจะอยูท่ ่ีฝา่ ยความมัน่ คง

ผมติดตามปญั หามาตลอด เช่อื ว่าปญั หาต่างๆ แกไ้ ข
ได้ แต่ตอ้ งมองมติ ิใหม้ ากกว่าความมนั่ คงในเชงิ ของต�ำรวจ
ทหาร โดยเฉพาะในเร่ืองเศรษฐกิจ การเมือง สังคม
วัฒนธรรมอะไรต่างๆ มากมาย และกลไก ศอ.บต.เป็น
กลไกที่เหมาะ เพราะจะสามารถที่จะประสานงานหรอื
บูรณาการงานของหนว่ ยงานต่างๆ ได้ แล้วก็เราก็คิดว่า
เม่อื มกี ารเปล่ียนแปลงนโยบาย นา่ จะถึงเวลาท่ีจะท�ำให้

นายอภิสิทธ์ิ เวชชาชวี ะ มุมคิด “อภิสิทธิ์ เวชชาชวี ะ”
การมีส่วนรว่ มของภาคประชาชน
อดีตนายกรฐั มนตรี คือการแก้ปัญหาชายแดนใต้ท่ดี ที ีส่ ุด

ชว่ ง 30 ปกี ่อนท่ีจะมกี ฎหมายฉบบั นี้ (พ.ร.บ.การ ศอ.บต.เกิดโครงสร้างที่ถาวร โดยผ่านกลไกของการมี
บริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553) กฎหมายรองรับ
รัฐบาลยุคน้ันมีปัญหาในเร่ืองคอมมิวนิสต์ด้วย ก็มี
แนวความคิดอยูแ่ ล้วในการที่จะสรา้ งหน่วยงานข้ึนมา นน่ั คือท่ีมาที่เราเสนอนโยบายต้งั แต่ปี 2550 แลว้ ว่า
เพ่ือที่จะสามารถเช่ือมโยงประสานงานกับหน่วยงาน จะต้องผลกั ดันใหเ้ กดิ กฎหมายนข้ี ้นึ มา เพ่อื ท�ำให้ ศอ.บต.
ต่างๆ ในภาครัฐเพ่ือดูแลพ้ืนท่ีในลักษณะท่ีเป็นพ้ืนที่ ใหเ้ ปน็ ระบบอีกคร้งั หน่งึ
พเิ ศษ
เม่อื ได้มโี อกาสเขา้ ไปเปน็ รฐั บาลเม่อื ปลายปี 2551
ไลเ่ รยี งมาต้ังแต่สมยั นายกฯ เปรม ติณสลู านนท์ กลไก กเ็ รม่ิ ต้นผลกั ดันกฎหมายฉบบั น้ี ซ่งึ ในท่ีสดุ กอ็ อกมาในปี
นกี้ ็เปน็ กลไกสำ� คัญที่ชว่ ยแก้ปญั หาความรุนแรงที่เกิดข้นึ 2553 อันเปน็ การยกระดับ ศอ.บต. จากเดิมใหม้ กี ฎหมาย
ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ แลว้ กป็ ระสบความสำ� เรจ็ ด้วยดี รองรับ มีคณะกรรมการ มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน
มาช่วงปี 2543-2544 เหตุการณ์ความไมส่ งบจึงเกิดข้นึ มีรัฐมนตรีหลายกระทรวงที่ต้องเข้ามาช่วยเหลือดูแล
นอ้ ยมาก น่นั คือประการแรก

ประการท่ีสอง คือการถ่วงน้�ำหนักกลับมาที่เร่ือง
ของการพฒั นา เร่อื งสงั คม เร่อื งเศรษฐกจิ เร่อื งการเมอื ง

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบรหิ ารจังหวัดชายแดนภาคใต ้   41

มากกว่าเร่อื งของความม่ันคง ประการที่สาม ยงั เปน็ ประการที่สอง ก็ต้องยอมรับว่าในฝ่ายของผู้ท่ี
ช่องทางท่ีเปิดให้มีสภาที่ปรึกษาฯ ซ่ึงมีตัวแทนจาก ก่อความไม่สงบเอง ก็ใช่ว่าจะมีเอกภาพเสียท้ังหมด
ภาคประชาชน แม้กระท่ังคนที่เห็นต่างก็สามารถ เพราะฉะนน้ั กจ็ ะมเี หตซุ ง่ึ บางทอี าจจะเกดิ จากบางกลมุ่
เข้ามาท�ำงานตรงนไ้ี ด้ เปน็ ความรุนแรงข้นึ มา และทุกคร้งั ท่ีมคี วามรุนแรง
เรากต็ ้องยอมรบั เชน่ เดียวกนั ว่ามนั จะมปี ฏิกริ ยิ าจาก
ลำ� พงั แค่โครงสรา้ งไมพ่ อ ต้องมนี โยบายท่ีรองรบั ประชาชนท่ัวไป จากชุมชนที่มีความหลากหลาย
ด้วย สิ่งท่ีส�ำคัญก็คือว่านโยบายหน่ึงที่เราพยายาม ตรงน้ีก็จะเป็นอุปสรรค เราจึงพยายามจะใช้กลไก
ผลักดันมากในช่วงน้นั คือการพัฒนาทางเศรษฐกิจ ของสภาที่ปรกึ ษาฯ เข้ามาช่วยด้วย
เพ่ือที่จะมีเป้าหมายชัดเจนในการระดับรายได้ของ
ชุมชน หมบู่ า้ น ใหพ้ ้นื ท่ีจังหวัดชายแดนใต้ ไมด่ ้อยกว่า อยา่ งไรก็ดี เปา้ หมายหลักของการท�ำงาน ซ่งึ ไม่
พ้ืนที่อ่ืนๆ ยังให้กลไกการขับเคล่ือนของ ศอ.บต. สามารถที่จะผลักดันให้การปฏิบัติงานง่ายเสมอไป
มปี ระสิทธภิ าพ ท้ังในแง่ของการจัดสรรและติดตาม โดยเฉพาะวัฒนธรรมการท�ำงานขององค์กรต่างๆ
การใช้งบประมาณ เปน็ ต้น รวมไปถึงการมสี ว่ นร่วม ปญั หาเร่ืองใครเป็นเจ้าของงบประมาณ แต่ละคนก็
ต่างๆ ด้วย มภี ารกจิ ตามกฎหมายของตัวเอง ซง่ึ เปน็ ภารกจิ เฉพาะ
แต่อาจจะไม่ได้มองเห็นภาพรวมผลกระทบว่าใน
แ ม้ ก ร ะ ท่ั ง ส า ม า ร ถ ดึ ง เ อ า ห น่ ว ย ง า น ด้ า น ภาพกว้างจะเกิดอะไรข้ึน ซ่ึงตรงนี้ก็ต้องอาศัยการ
ความม่นั คง ให้พลิกบทบาทได้ด้วย เช่น ใช้กองทัพ ทำ� งานท้งั ผบู้ รหิ าร ศอ.บต.นายกรฐั มนตรี และรฐั มนตรี
มาชว่ ยสร้างถนนท่ีผรู้ ับเหมาไมส่ ามารถท�ำได้ ท่ีเกี่ยวข้อง

เพราะฉะนน้ั กฎหมายฉบบั นก้ี เ็ ท่ากบั ว่าเปน็ การ ถามว่าความทับซ้อนของหน่วยงานรัฐท่ีลงไป
สร้างเคร่ืองมือในเชิงโครงสร้างของการบริหารงาน ดแู ล เปน็ อุปสรรคในการบรหิ ารจัดการหรอื ไม่ ตอบว่า
ให้มีประสิทธิภาพมากข้ึน การแก้ปัญหาน้ันก็ต้อง ปัญหาไม่จ�ำกัดเฉพาะจังหวัดชายแดนภาคใต้
มนี โยบายอ่ืนๆ รวมอยูด่ ้วย ซ่ึงในเร่อื งของเศรษฐกิจ ต้องยอมรับว่าปัญหาบูรณาการในการท�ำงาน
เป็นตัวอย่างหน่ึง อีกตัวอย่างหน่ึง ก็คือ การที่มี หลายปัญหาในปัจจุบัน เป็นปัญหาใหญ่ในระบบ
กระบวนการในการพูดคุยกับฝ่ายที่เห็นต่าง ซึ่ง ราชการอยูแ่ ลว้ ยงิ่ ในพ้นื ที่ท่ีมปี ญั หาพเิ ศษ ที่ต้องการ
ในรฐั บาลนายกฯ สรุ ยุทธ์ จุลานนท์ และในรฐั บาลผม ความละเอียดอ่อนเป็นพิเศษก็ยิ่งยาก ต้องอาศัย
กม็ กี ารด�ำเนนิ การอยู่ แต่เปน็ ด�ำเนนิ การในเชงิ ภายใน ท�ำความเข้าใจ
มารฐั บาลนายกฯ ยงิ่ ลกั ษณ์ กม็ าเปดิ เปน็ กระบวนการ
ที่เปิดเผย แล้วก็มีความพยายามสานต่อมาจนถึง พ.ร.บ.ฯ ฉบบั นผ้ี มวา่ เปน็ กลไกที่ยงั เปน็ ประโยชน์
ปจั จุบัน อยู่ แตว่ า่ ในแงข่ องการแกป้ ญั หาใหม้ นั ลลุ ว่ งไปมากกวา่
นี้ ก็ต้องคิดถึงนโยบายท่ีจะขา้ มาช่วยเสรมิ ด้วย
สว่ นปญั หาและอปุ สรรคหลงั จากการใชก้ ฎหมาย
ฉบบั นนี้ น้ั เราต้องยอมรบั ว่าแนวคิดในการแก้ปญั หา ยง่ิ ศอ.บต.ดงึ ใหค้ นเขา้ มามสี ว่ นรว่ มมากเทา่ ไหร่
จะมคี วามหลากหลายอยู่ แมจ้ ะมโี ครงสรา้ งตัวนแ้ี ต่ ประชาชนก็จะมีความเข้าใจและเห็นคุณค่าของ
การท�ำความเข้าใจระหว่างหนว่ ยงาน บทบาทต่างๆ กลไกนม้ี ากข้นึ อยูท่ คี่ วามสามารถของผบู้ รหิ ารเอง
ก็ต้องมกี ารบรหิ ารจัดการ อย่างเช่นในกระบวนการ ว่าใช้หลักการมีส่วนร่วมให้เข้ามาช่วยในการ
พดู คยุ เพ่อื ที่จะสรา้ งพ้นื ที่ปลอดภัย กต็ ้องได้รบั ความ
ร่วมมือจากต�ำรวจทหารด้วย ว่าแนวปฏิบัติตรงน้นั ....ด�ำเนินงานของ ศอ.บต.ได้มากน้อยแค่ไหน
จะเปน็ อยา่ งไร เพ่อื สรา้ งความไว้วางใจซ่งึ กันและกัน

42   

บุคคลส�ำคญั ทมี่ ีบทบาทในการผลักดัน
พ.ร.บ.การบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ.2553

ศาสตรพ์ ระราชทาน
“เขา้ ใจ เขา้ ถึง พัฒนา”
คือแนวทางแกป้ ัญหา
ชายแดนใต้

นายถาวร เสนเนยี ม กลบั มาสกู่ ารพฒั นาบา้ นเมอื ง ซ่งึ กใ็ ชไ้ ด้ผล จนในท่ีสดุ
สถานการณ์เร่ิมเบาบางลงอย่างเหน็ ได้ชดั
รมช.คมนาคม*
หลงั ปี 2547 เหตกุ ารณเ์ รมิ่ รุนแรงมากข้นึ เร่อื ยๆ
ใ น ฐ า น ะ ที่ เ ป็ น ส่ ว น ห น่ึ ง ใ น ก า ร ผ ลั ก ดั น เพราะเราท�ำงานล้มเหลว สถานการณ์ไม่ดีข้นึ มาปี
พ.ร.บ.การบรหิ ารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ 2551 ช่วงปลายปี ผมเข้ามารับต�ำแหน่งรัฐมนตรี
(พ.ศ.2553) หรือที่เรยี กกันว่า “พ.ร.บ.ศอ.บต.” ช่วยว่าการมหาดไทย ซ่ึงมีหน้าท่ีรับผิดชอบดูแล
ซ่ึงเกิดข้ึนในห้วงท่ีนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ศอ.บต. กไ็ ด้นำ� ศาสตรพ์ ระราชทานของพระองค์ท่าน
ด�ำรงต�ำแหน่งนายกรฐั มนตรี มาใช้ และคิดต่อไปว่าต้องให้พ่ีน้องประชาชนจาก
ทกุ ภาคสว่ นในพ้นื ที่เขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการแกป้ ญั หา
ประการแรก รฐั บาลในขณะนนั้ ค�ำนงึ ถึงแนวทาง ตรงนด้ี ้วย จึงเปน็ ที่มาของ พ.ร.บ.ศอ.บต. ที่ประกาศ
พระราชด�ำรัสของในหลวง รัชกาลท่ี 9 ท่ีว่า “เข้าใจ ใชใ้ นปี 2553 ขณะน้นั ผมเปน็ ประธานในการยกรา่ ง
เข้าถึง พัฒนา” ถ้าย้อนไปในอดีตภายใต้ค�ำส่ัง พ.ร.บ.ฉบบั นี้
นายกรฐั มนตรี 66/2523 โดยพลเอกเปรม ตณิ สลู านนท์
นายกฯ ในขณะนน้ั จัดการบรหิ ารจังหวัดชายแดนใต้ เป้าหมายต้องการให้ทุกฝ่ายทุกภาคส่วน
ในแบบ “การเมืองน�ำทหาร” โดยน�ำผู้ที่หลงผิด เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลจัดการจังหวัดชายแดน
ภาคใต้ และเพ่อื ให้ ศอ.บต.มเี อกภาพในการบรหิ ารงาน
นายกรฐั มนตรตี ้องรบั บทบาท ผอ.ศอ.บต.ด้วย จึงเกดิ
คณะกรรมยทุ ธศาสตรด์ า้ นการพฒั นาจงั หวดั ชายแดน
ภาคใต้ (กพต.) ท่ีมีนายกเป็นประธาน นอกนั้นมี
รฐั มนตรจี ากกระทรวงตา่ งๆ รวมถงึ บคุ ลากรทเ่ี กยี่ วขอ้ ง
เขา้ มาท�ำหนา้ ทค่ี ณะกรรมการ 30 กวา่ คน โดยผบู้ รหิ าร
ศอ.บต.มตี �ำแหนง่ เปน็ “เลขาธกิ าร”

การระดมความคิดเห็นจากทุกๆ ฝ่ายยังไม่พอ
ยงั ตอ้ งมาจากภาคประชาชนดว้ ย จงึ เพม่ิ “สภาทป่ี รกึ ษา

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจังหวดั ชายแดนภาคใต ้   43

“ก ารด�ำเนนิ งานของ ศอ.บต.

ในขณะนัน้ มงุ่ เนน้ ไปเร่ืองการ

เพ่ิมรายได้ใหก้ บั พ่ีนอ้ ง
ประชาชน”

การบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้” อยา่ งไรก็ตาม หลัง คสช.เข้ามา สภาท่ีปรึกษาฯ
เพ่อื มาเปน็ กระบอกเสยี งจากพน่ี อ้ งประชาชน มาจาก ก็ยุบไปและกลายมาเปน็ “สภาท่ีปรึกษาการบรหิ าร
ทุกสาขาอาชีพ แม้กระท่ังส่ือมวลชน ผู้น�ำศาสนา และการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้” ท่ีบทบาท
เข้ามาท�ำหนา้ ท่ีเปน็ ปากเสียง เปน็ พ่ีเล้ียง เสนอแนะ ลดลงไป และ กอ.รมน.ก็รับผดิ ชอบด้านการพฒั นา
ท้วงติง ท้ังด้านการพฒั นา ด้านศาสนาและวัฒนธรรม เพม่ิ ข้นึ ด้วย
รวมไปถึงการสรา้ งความเขา้ ใจอันดีในระหว่างภาครฐั
กับประชาชนด้วย ถามว่าท�ำไม ศอ.บต.ยุคมี พ.ร.บ. ท�ำงานสะดวก
คล่องแคล่ว ก็เพราะว่า หน่งึ ขา้ ราชการทกุ คนท่ีมา
ท้ังนี้ ศอ.บต.กย็ งั อยูภ่ ายใต้การดแู ลของ กอ.รมน. จากทนี่ ข่ี าดจากตน้ สงั กดั เดมิ สอง ศอ.บต.มงี บประมาณ
ภาค 4 สว่ นหนา้ เปน็ หนว่ ยงานพฒั นาท่ีท�ำหนา้ ท่ีรว่ ม ของตัวเอง สาม ท�ำจัดซ้ือจัดจ้างเองได้ และส่ี
กับฝ่ายความม่ันคง ซ่ึงในที่สุดส่งผลให้การด�ำเนิน สามารถคิดโครงการเองได้
การของ ศอ.บต.ที่ดีข้ึนอยา่ งเหน็ ได้ชัด
มาวันน้ีการด�ำเนินงานของ ศอ.บต.มีขั้นตอน
การด�ำเนนิ งานของ ศอ.บต. ในขณะน้ัน มงุ่ เนน้ เยอะมาก จึงเกิดความล่าชา้ ในการตัดสนิ ใจ และการ
ไปเร่ืองการเพิ่มรายได้ให้กับพ่ีน้องประชาชน เช่น ด�ำเนนิ งาน แมจ้ ะมคี วามต้งั ใจในการทำ� งานเหมอื นกนั
เราสำ� รวจพบว่าในพ้นื ที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ มคี น ก็ตาม แต่ข้นั ตอนการท�ำงานจะยาวข้ึน นคี่ ือปญั หา
ยากจนท่ีมรี ายได้ไมถ่ ึง 1 แสนบาท / คน / ปี เราจะ อุปสรรค เพราะโดยปกติเราต้องการใหก้ ารแกป้ ญั หา
ท�ำอยา่ งไร ? คนท่ีถกู เอารดั เอาเปรยี บเราจะแก้ยงั ไง และการพัฒนาจบท่ีน่นั เลย
? ผนู้ ำ� ศาสนาถกู มองในแงไ่ มด่ ีจะทำ� อยา่ งไร? ท้ังหลาย
ท้ังปวงนเี้ ปน็ แนวทางในการทำ� งานของเราในขณะนน้ั เพราะฉะน้ัน สิง่ ที่อยากฝากไว้ อยากให้ คสช.
ท้ังนี้ สภาท่ีปรึกษาฯ ก็ท�ำงานได้ผลตามเป้าหมาย คืนอ�ำนาจใหเ้ ลขาธิการ และ ศอ.บต. ผมม่นั ใจว่า
ท่ีวางไว้ เลขาท่านปจั จุบนั ท�ำงานได้ดี เพราะท่านผา่ นท้ังบู๊

....และบุน๊ มามากแล้ว ผมคิดว่าท่านเข้าใจตรงนดี้ ี

หมายเหตุ : สัมภาษณ์เม่อื ช่วงปลายเดือน
มกราคม 2564

44   

บคุ คลส�ำคญั ท่มี ีบทบาทส�ำคัญ
ในการขบั เคลือ่ นการดำ� เนินงานของ ศอ.บต

ในฐานะหวั หนา้ ผแู้ ทนพเิ ศษของรฐั บาล ซง่ึ จะต้องก�ำกับ
ดูแลภาพรวมการขับเคล่ือนงานในการแก้ไขปัญหา จชต.
ท้ังในส่วนของคณะผแู้ ทนพเิ ศษ และในส่วนของ ศอ.บต.

เร่ิมจากกลไกในการแก้ไขปัญหา จชต.ซ่ึงรัฐบาลได้
ก�ำหนดการบรหิ ารงานออกเปน็ 3 ระดับ ได้แก่ ระดับนโยบาย
ระดับแปลงนโยบายไปสูก่ ารปฏิบัติ และระดับหนว่ ยปฏิบัติ

ประสานงาน บรู ณาการงานร่วม พลเอก ชยั ชาญ ช้างมงคล
สู่เป้าหมาย “ม่ันคง มั่งคัง่ ยัง่ ยนื ”   
รมช.กลาโหม

ในระดับแปลงนโยบายไปสกู่ ารปฏิบตั ิ แบง่ ออกเปน็ 2 สว่ น ทผ่ี า่ นมาผแู้ ทนพเิ ศษไดส้ นบั สนนุ และสง่ เสรมิ
คือ คณะกรรมการขบั เคล่ือนการแก้ไขปญั หา จชต.หรอื คปต. โครงการต่างๆ ของ ศอ.บต. ผา่ นการขบั เคล่ือน
มอี ำ� นาจหนา้ ท่ีในการบูรณาการงานแกไ้ ขปญั หาจงั หวัดชายแดน กลุ่มงานต่างๆ เช่น โครงการเมืองต้นแบบ
ภาคใต้ของหน่วยงานต่างๆ ที่เก่ียวข้อง โดยมี กอ.รมน. และ “สามเหลยี่ ม มนั่ คง มง่ั ค่ัง ยง่ั ยนื ” ซ่งึ เปน็ โครงการ
ศอ.บต. เปน็ หนว่ ยงานหลกั ท่ีรว่ มกนั บูรณาการงานรว่ มกนั และ ท่ีช่วยใหป้ ระชาชนในพ้นื ท่ีมคี ณุ ภาพชวี ิตท่ีดีข้นึ
เพ่อื ใหม้ ปี ระสิทธภิ าพมากย่ิงข้ึน ตามมติคณะรัฐมนตรีท่ีได้ก�ำหนดโครงการ
เมืองต้นแบบ 3 เมือง คือ 1.เมืองต้นแบบการ
รฐั บาลจึงได้แต่งต้ัง “ผแู้ ทนพเิ ศษของรฐั บาล” มาทำ� หนา้ ที่ ท่องเที่ยวอย่างย่ังยืน ท่ี อ.เบตง จ.ยะลา โดย
ประสานงานกับหน่วยงานในพ้ืนที่ เพ่ือเช่ือมโยงให้เกิด พฒั นาแหล่งท่องเที่ยวใหม่ เชน่ SKYWALK
การบรู ณาการการปฏิบตั งิ านดา้ นความมน่ั คงและดา้ นการพฒั นา
ให้สอดคล้องกับอัตลักษณ์และความต้องการของประชาชน 2. เมืองต้นแบบการค้าชายแดนระหว่าง
ในพ้นื ท่ี ส่จู ุดหมายการแก้ไขปญั หาในทุกๆ ด้าน ประเทศ อ.สุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส ให้มีการ
พัฒนาเชงิ กายภาพหลายๆ ด้าน รวมท้ังได้เร่งรดั
ผแู้ ทนพเิ ศษ มหี นา้ ท่ีสนบั สนนุ การด�ำเนนิ งานของ ศอ.บต. การก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้�ำโก-ลก แห่งท่ี 2
ที่มงุ่ เนน้ การขบั เคล่อื นเพ่อื เช่อื มโยงงานดา้ นการพฒั นาศกั ยภาพ และการศึกษาความเป็นไปได้ในการเช่ือมการ
ทางเศรษฐกจิ ยกระดับความเปน็ อยูข่ องประชาชนใหส้ อดคลอ้ ง เดินรถไฟจากสุไหงโก-ลก ไปยัง โกตาบารู
กบั การพฒั นาทรพั ยากรมนษุ ย์ โดยใหป้ ระชาชนในพ้นื ท่ีสามารถ (มาเลเซีย) และการเตรียมพ้ืนที่เขตปลอดอากร
คงอัตลักษณ์ของตนเองไว้ภายใต้สังคมพหวุ ัฒนธรรม และ 3. เมอื งต้นแบบเกษตรอุตสาหกรรมแปรรูป
อ.หนองจิก จ.ปัตตานี ท่ีมีผู้ประกอบการเข้ามา
จึงได้กำ� หนดกล่มุ งานเพ่อื รบั ผดิ ชอบการดำ� เนนิ งานในมติ ิ ลงทนุ อาทิ โรงงานแปรรูปทเุ รยี น โรงงานแปรรูป
ด้านการพัฒนาโดยตรงไว้ ได้แก่ กล่มุ งานพฒั นาคุณภาพชีวิต มะพรา้ ว ซ่งึ เปน็ ผลจากการผลกั ดันมาตรการด้าน
และศกั ยภาพของพ้นื ที่ กล่มุ งานเสรมิ สรา้ งพหวุ ัฒนธรรม และ ภาษีและเงนิ กดู้ อกเบย้ี ต่�ำ และจากการจัดต้ังศนู ย์
กลุ่มงานเพิ่มประสิทธิภาพภาครัฐ ซ่ึงจะปฏิบัติงานร่วมกับ
ศอ.บต. อย่างใกล้ชิด เพ่ือประสานการขับเคล่ือนผลักดัน ....ประสานงานการค้าและการลงทนุ แบบเบด็ เสรจ็
งานด้านการพัฒนา ตามแผนงานโครงการท่ีเกี่ยวข้องให้
ประสบความส�ำเร็จเปน็ รูปธรรม เพ่ือนำ� ไปสสู่ ันติสขุ ของพ้ืนที่
ภายใต้กรอบยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี “ม่นั คง ม่งั ค่ัง ย่งั ยืน”

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบริหารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   45

บคุ คลส�ำคญั ทม่ี บี ทบาทส�ำคญั
ในการขบั เคลอื่ นการดำ� เนนิ งานของ ศอ.บต

“นิพนธ์ บุญญามณี” หน่ึงในแม่งานในการยกร่าง
พ.ร.บ.การบรหิ ารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซ่งึ เกิด
ข้นึ เม่อื ปี 2553 ในยุคนายกฯ อภิสทิ ธ์ ยงั คงใหค้ วามสำ� คัญ
กับ พ.ร.บ.ฉบับน้ี และม่ันใจว่าจะสามารถแก้ปัญหา
ชายแดนใต้ได้อย่างย่ังยืน ภายใต้แนวคิด “เศรษฐกิจดี
สามารถสร้างชุมชนได้” โดยแยกส่วนดูแลความม่ันคง
และงานพัฒนา

พ.ร.บ.ฯ เกิดข้ึนในช่วงปี 2552 - 25 53 ช่วงที่ นายนิพนธ์ บญุ ญามณี
นายอภิสทิ ธิ์ เวชชาชวี ะ ด�ำรงต�ำแหนง่ นายกร ฐั มนตรี ซ่งึ
รมช.มหาดไทย
กอ่ นหนา้ นน้ั ศอ.บต.ได้ถกู ยุบไป อยา่ งไรกต็ าม หลงั ศอ.บต.
จะแก้ปัญหาความมัน่ คง
ถกู ยุบสถานการณใ์ นขณะน้นั กลับทวีรุนแรงข้นึ เม่อื ก่อน ตอ้ งแกป้ ัญหาความจากจน

เรามี พตท. 43 มี ศอ.บต. มีคนดูแลเร่ืองความม่ันคง อย่างไรก็ตาม ในมาตรา 10 ซ่งึ ผมเปน็ คนแปรญตั ติ
เข้าไป ร่างเดิมจะไม่มี หลักๆ คือ ให้ ศอ.บต.สามารถ
มฝี า่ ยข่าว พอยุบไป ก็มปี ญั หาตามมาทันที ก�ำหนดพ้ืนท่ีเขตพัฒนาพิเศษได้ เพราะเราต้องการ
พรรคประชาธิปัตย์ในขณะนั้นได้มอบหมายให้ผม เสรมิ บทบาท ศอ.บต.ที่ชดั เจน ตรงไหนที่เหมาะสม ศอ.บต.
ก็สามารถเข้าไปพัฒนาเป็นพิเศษได้ ส่วนมาตรา 18
และทีมงาน สส.ซ่ึงดูแลพ้ืนที่แถบนี้คิดรูปแบบข้ึนมา สามารถโอนอ�ำนาจจากกระทรวงต่างๆ ให้ไป ศอ.บต.
เราจึงมาคิดว่า “จะแก้ปญั หาความม่นั คง ต้องแก้ปญั หา ด�ำเนนิ การต่อได้
ความยากจนไปพรอ้ มๆ กัน”
“นคี่ ือสง่ิ ที่เราสรา้ งเรยี กว่ากลไกพเิ ศษ เพ่อื การลงทนุ
เราคิดว่า กอ.รมน.มหี นา้ ท่ีในเร่อื งความมัง่ คง ข้นึ ตรง ใน จชต. อันเปน็ บทบาทหลกั ของ ศอ.บต.ในการแกป้ ญั หา
กับนายกรัฐมนตรี เราคิดต่อไปว่าองค์กรท่ีแก้ปัญหา ความยากจน ใหม้ กี ารจ้างงานเกิดข้นึ ท�ำอยา่ งไรจะสร้าง
ความยากจน ก็ต้องข้นึ ตรงกับนายกรฐั มนตรีด้วย น่นั คือ แรงจูงในใหก้ บั นกั ธรุ กจิ เขา้ มาลงทนุ เราจึงเขยี นกฎหมาย
หลักการในออกกฎหมาย ศอ.บต. มอบอ�ำนาจให”้

รา่ ง พ.ร.บ.ฯ ในขณะนน้ั เราได้หารอื กบั ผใู้ หญห่ ลายๆ “จะเห็นได้ว่ามี คกก.คปต.ท่ีมีนายกรัฐมนตรี เป็น
ท่าน เดิมผู้อ�ำนวยการ ศอ.บต.เป็นข้าราชการ ซี 10 ประธาน มคี ณะรฐั มนตรจี ากทกุ กระทรวงเปน็ คณะกรรมการ
ต�ำแหนง่ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย วันนัน้ เราคิดกันว่า เรียกว่า “ครม.น้อย” ก็ได้ เพราะเราต้องการให้เกิดการ
ถ้าจะให้ ศอ.บต.มอี �ำนาจเบด็ เสร็จ และสามารถรวมเอา ตัดสนิ ใจจากที่น่ี ไมต่ ้องเขา้ ครม.ใหญ่ เราต้องเขา้ ใจความ
ส่วนราชการอ่ืนๆ มาไว้ด้วย เราจึงใช้เป็นต�ำแหน่งเป็น เปน็ พิเศษตรงน”้ี
เลขาธิการ คล้ายๆ กับต�ำแหน่งเลขาธิการสภาพัฒน์ฯ
เลขาธิการความมั่งคง ซ่ึงเป็นซี 11 มีฐานะเท่ากับ “อยากให้ ศอ.บต.ท�ำเร่อื งใหญ่ คิดเร่อื งใหญ่ เพราะ
ปลัดกระทรวง ข้นึ ตรงกบั นายกรฐั มนตรี มคี ณะกรรมการ เร่อื งอ่ืนๆ มหี นว่ ยงานในพ้นื ทที่ �ำอยูแ่ ล้ว ท้ังท้องถ่ินและ
พัฒนา จชต. ท่ีมาจาก รมว.กระทรวงต่างๆ และนายก ท้องที่ ท�ำแล้วสามารถสรา้ งงาน สามารถแก้ปญั หาความ
รัฐมนตรเี ปน็ ประธานฯ คอยดูแล
....ยากจนได้ ก็สามารถแก้ปัญหาความม่งั คงได้”
เราออกแบบโครงสรา้ งอยา่ งนข้ี ้นึ มา เพราะต้องการ
ท่ีจะให้ ศอ.บต.มอี �ำนาจเบด็ เสรจ็ หรอื “One Stop Serv-
ice” ท่ีผา่ นมาเราพดู กันมากในเร่อื งน้ี แต่เราไมค่ ่อยยอม
ผอ่ งถ่ายอ�ำนาจกัน

46   

อดีตผบู้ รหิ าร, ขา้ ราชการ
ที่มสี ่วนขบั เคลือ่ นงาน ศอ.บต.ในอดตี

สรา้ งศรัทธากบั ประชาชน
คือการแกป้ ัญหาชายแดนใต้

เม่ือก่อน ศอ.บต.จะข้ึนตรงกับค�ำส่ังของนายก
รัฐมนตรี หรือสำ� นักนายกรัฐมนตรี ผอ.ศอ.บต. เป็นรอง
ปลัดกระทรวงมหาดไทย จึงเป็นผู้ท่ีต้องได้รับความ
เหน็ ชอบจากรฐั มนตรมี หาดไทย และจะต้องได้รบั ความ
เหน็ ชอบจากนายกรฐั มนตรี จึงจะมาเปน็ ผอ.ศอ.บต.ได้

ยุคแรกน้ันหน้าท่ีส�ำคัญ ก็คือ ควบคุมอ�ำนวยการ นายวสิ ทุ ธิ์ สิงห์ขจรวรกลุ
ประสานงานดแู ลการบรหิ ารราชการเกีย่ วกับสว่ นราชการ
ต่างๆ และประสานงานการปฏิบัติกับฝา่ ยความม่นั คง อดตี ผอ. ศอ.บต. (ปี 2536 - 2540)

ตอนน้ันไม่มีงบประมาณมากมายเหมือนทุกวันน้ี ตอนท่ีผมอยูป่ สี ดุ ท้าย ประมาณปี 2540 เหลอื อยูป่ ระมาณ
แค่ 35 ลา้ น / ปี แต่ว่ามเี งนิ เฉพาะกจิ ท่ีเขา้ มาชว่ ยด�ำเนนิ การ 40-50 คน มวลชนส่วนใหญ่จะเป็นฝ่ายเรา กระแสการ
ในแต่ละปกี ็ไมม่ ากนกั ซ่งึ เกดิ จากคณะกรรมการเฉพาะกจิ ยุยงปลุกป่ นั มนั ไมไ่ มร่ ุนแรงเหมอื นยุคนี้
เกยี่ วกบั การพฒั นาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประชุมปรกึ ษา
หารอื กันว่าแต่ละกระทรวง แต่ละหนว่ ยงาน มอี ะไรท่ีจะ ศอ.บต.จึงเปน็ ท่ีรกั ของทกุ คนในยุคนน้ั เพราะว่าผหู้ ลกั
ลงมาภาคใต้บ้างท่ีเก่ียวเน่อื งกับการพฒั นา ผใู้ หญใ่ น ศอ.บต.ท่ีมากอ่ นผมเขาท�ำไว้เยอะ ชาวบา้ นกเ็ ลย
ความศรทั ธา ใครจะยุบ ศอ.บต.ก็ไมย่ อม
การด�ำเนินงานของ ศอ.บต. สมัยน้นั ยึดหลักส�ำคัญ
ก็คือ นโยบายหรือยุทธศาสตร์การบริหารราชการจังหวัด มาปี 2553 ศอ.บต. มี พ.ร.บ.ฯ เข้ามารองรับการ
ชายแดนภาคใต้ ท่ีกำ� หนดข้นึ โดยสภาความมน่ั คงแหง่ ชาติ ด�ำเนินงาน เกิดจากฝ่ายการเมืองโดยเฉพาะพรรค
(สมช.) นโยบายหลักๆ มีอะไรบ้างท่ีส�ำคัญ สมช.ก็จะ ประชาธปิ ตั ย์ ที่คิดว่า ศอ.บต.จะต้องมี พ.ร.บ.ฯ มารองรบั
แบง่ ยอ่ ยออกเปน็ กลยุทธต์ ่างๆเพ่อื ด�ำเนนิ การ คอยชแี้ นะ เพ่ือท่ีจะไมย่ ุบง่ายๆ ต่อในอนาคต
ท้ังฝา่ ย ศอ.บต.และฝา่ ยทหาร
อย่างไรก็ตาม แต่ พ.ร.บ.ฯ ท่ีได้มาก็ไม่ได้ตรงใจนัก
ศอ.บต.ก็น�ำมาด�ำเนินตามแนวกลยุทธ์ โดยน�ำมา เชน่ ในเร่อื งของอ�ำนาจเด็ดขาด ก็ยงั ไมเ่ ด็ดขาดจรงิ ๆ บาง
แปลงออกมาเปน็ การปฏิบตั ิงาน มาเปน็ โครงการ งานสว่ น เร่อื งใหอ้ �ำนาจไมม่ าก บางเร่อื งมนั ควรจะมอี �ำนาจแต่กลบั
ใหญ่จะเก่ียวขอ้ งกับงานทางการเมอื ง ก็คือ การสรา้ งสภา ไมม่ ี
ประชาชนเป็นส่วนส�ำคัญ ให้ประชาชนรักต่อรัฐบาล
ต้องท�ำใหป้ ระชาชนศรทั ธา แล้วเราก็เปน็ หนว่ ยสนบั สนนุ “สงิ ที่ ศอ.บต.ตอ้ งท�ำ กค็ อื สรา้ งศรทั ธาตอ่ ประชาชน
ในเร่อื งการขา่ วต่างๆ ที่เก่ียวกับการก่อความไมส่ งบใหก้ ับ เดินกลยุทธ์ให้ดี เม่อื ก่อนใครจะมาล้ม ศอ.บต.ไมไ่ ด้ พี่
ฝ่ายทหารด้วย ยุคน้ันก็มกี ารประสานงานที่ดี ฝา่ ยทหาร
ก็ปฏิบัติงานในเชิงยุทธวิธไี ด้ดีมาก โดยเฉพาะของผมซึ่ง ....น้องมสุ ลิมก็จะออกมาต่อต้าน”
อยู่ในชว่ งท่านแมท่ ัพกิตติ รตั นฉายา (อดีตแมท่ ัพภาค 4)

ช่วงน้ันเหตุการณ์ต่างๆ เกิดข้ึนน้อยมาก เพราะรัฐ
ได้ปราบปรามจับกมุ มอบตัวไปเยอะ ถ้าจ�ำไมผ่ ดิ ขบวนการ

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนย์อ�ำนวยการบรหิ ารจงั หวดั ชายแดนภาคใต ้   47

อดีตผ้บู ริหาร, ข้าราชการ
ท่มี สี ่วนขบั เคลือ่ นงาน ศอ.บต.ในอดีต

ศอ.บต. ยังเป็น
องค์กรท่ีมคี วามจ�ำเป็น
ส�ำหรับพ้ืนท่ี

นายประมขุ ลมลุ ต่างประเทศ เร่อื งคณุ ภาพชวี ิตฯลฯ อันเปน็ การทำ� งาน
ท่ีหลากหลาย เพราะเป้าหมายหลักของเราคือการ
อดตี รองเลขาธิการ ศอ.บต. คุณภาพชวี ิตของพน่ี อ้ งประชาชน

ผมรบั ราชการในพ้นื ที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เหตุผลท่ีได้ใจกับชาวบ้าน คิดว่ามาจากการ
มาหลายสบิ ปี ผกู พนั และเขา้ ใจพ้นื ที่เปน็ อยา่ งดี ตอบสนองต่อความต้องการของพี่น้องประชาชน
และการเขา้ หาข้อเท็จจริง ท่ีสำ� คัญ มคี ณะกรรมการ
เขา้ มารบั ต�ำแหนง่ รองเลขาธกิ าร ศอ.บต.ในยุค ที่ปรึกษาฯ ซ่ึงมีบทบาทชัดเจน บุคลากรฝ่ายต่างๆ
ของท่านทวี สอดสอ่ ง ซ่งึ เปน็ ยุค หน่งึ ท่ี ศอ.บต.ท�ำงาน ของ ศอ.บต.ที่ลงไปสมั ผสั ใกลช้ ดิ กบั พน่ี อ้ งประชาชน
คลอ่ งแคลว่ ล่นื ไหล เขา้ กบั ชวาบา้ นได้ดี จนแกป้ ญั หา รับฟังปญั หา และหาแนวทางด�ำเนนิ การแก้ไขอย่าง
และพฒั นาพ้นื ที่ไปไดด้ ีในระดบั หนง่ึ กระท่งั ตอบโจทย์ ทันท่วงที รวมไปถึงมีแผนงานโครงการ ทั้งยังลงไป
ในการแก้ปญั หาความม่นั คงของรัฐได้ในหลายส่วน เติมเต็ม ต่อยอด และคอยประสานงานไปยงั หนว่ ยงาน
ท่ีเกย่ี วขอ้ งแบบเชงิ รุก จึงท�ำใหเ้ กดิ ความแนบแนน่ กนั
ท่ีเป็นเช่นนี้คิดว่าเป็นผลพวงมาจาก พ.ร.บ. ในระหว่างหน่วยงานท่ีมาท�ำงานร่วมกับ ศอ.บต.
ศอ.บต. ทกี่ ำ� หนดบทบาทหนา้ ทท่ี ชี่ ดั เจน และกวา้ งขวาง ท�ำให้สามารถลดช่องว่างในระหว่างรัฐกับพ่ีน้อง
การลงพ้นื ที่รบั ฟงั และลงไปดแู ลพน่ี อ้ งประชาชนได้ ประชาชนได้
อยา่ งท่วั ถงึ และครอบคลมุ ทกุ มติ ิ ไมว่ า่ จะเปน็ เร่อื งของ
ศาสนา วัฒนธรรม การพฒั นาในด้านต่างๆ เร่อื งของ เ ร า ม อ ง ว่ า ถ้ า แ ก้ ปั ญ ห า แ ล ะ พั ฒ น า แ บ บ
ถึงลกู ถึงคน ใหค้ วามสำ� คัญต่อทกุ มติ ิ ทกุ ปญั หาท่ีเปน็
“เ หตผุ ลท่ีไดใ้ จกับชาวบา้ น ภารกิจของ ศอ.บต.โดยตรง คิดว่าสิ่งเหล่าน้ีเป็น
คดิ วา่ มาจากการตอบสนอง รูปแบบที่ได้รับการยอมรับเพราะเราสามารถที่จะ
ต่อความตอ้ งการของพ่ีน้อง ตอบสนองแก่ชาวบ้านได้
ประชาชนและการเขา้ หา
ข้อเท็จจรงิ ” คิดว่า ศอ.บต.ยงั เปน็ องค์กรที่มคี วามจ�ำเปน็
สำ� หรบั พ้นื ท่ี ในทกุ มติ ิของงานพฒั นา เพ่อื มาเสรมิ
48    ความม่ันคง ศอ.บต.ยังนับเป็นองค์กรได้รับการ
ยอมรบั จากพน่ี ้องประชาชนมานาน การปรบั ปรุง
บทบาทอ�ำนาจหน้าท่ี หรือแม้แต่งบประมาณ
โครงการต่างๆ ก็ต้องสอดคล้องกับความต้องการ
ของพน่ี อ้ งประชาชน ถ้าท�ำงานตอบโจทยต์ รงนไี้ ด้

....ทกุ คนก็มคี วามสุข

อดตี ผูบ้ ริหาร, ขา้ ราชการ
ที่มสี ่วนขบั เคลื่อนงาน ศอ.บต.ในอดตี

  รฐั ควรมองเรอ่ื งการศึกษา 
  ให้เป็นความมน่ั คงของมนษุ ย์ 

ผมรว่ มงานกับ ศอ.บต.ต้ังแต่ยุคท่านเจรญิ จิตต์ ผศ.ปิยะ กจิ ถาวร
ณ สงขลา (ผอ.ศอ.บต.คนแรก) ซ่งึ ยุคน้ัน ศอ.บต.
ท�ำหน้าที่หลักๆ เพยี งเฝ้ามองเจ้าหน้าท่ีหน่วยงาน อดีตรองเลขาธิการ ศอ.บต.
รัฐไม่ให้ใช้อ�ำนาจเกินขอบเขต หากมีปัญหาก็
สามารถย้ายออกนอกพ้ืนที่ได้เลย ไม่ต้องกลับมา “ก ารช่วยเหลือเยียวยาผูท้ ่ีได้
ในพ้นื ทอ่ี กี อกี สว่ นเปน็ เร่อื งของการอบรมเจา้ หนา้ ท่ี ผลกระทบจากเหตุการณ์ความ
รฐั ใหเ้ ข้าใจในบรบิ ทของพ้นื ที่ ไมส่ งบนั้น วางอยบู่ นความ
จริงใจของภาครัฐในการชว่ ย
ในยุคของท่านทวี สอดสอ่ ง ก็เขา้ มารบั ต�ำแหนง่ เหลอื เพ่ือมนุษยธรรม”
รองเลขาธกิ าร ตอนนัน้ ผมเปน็ คณบดีคณะรฐั ศาสตร์
มอ.ปัตตานี ได้รับมอบให้ดูแลเร่ืองการอ�ำนวย “รฐั อยา่ ไปกลวั ว่าตาดีกาจะไปเพาะเช้อื แบง่ แยก
ความเปน็ ธรรม และงานเยียวยา แผนงานโครงการ ดินแดน ยนื ยนั ว่าไมใ่ ช่ เราเพยี งท�ำใหท้ กุ อยา่ งมนั สวา่ ง
ตอนหลังผมก็ขอท�ำเร่อื งด้านการศกึ ษา (ตาดีกา) ซ่ึง มนั เปดิ และใหเ้ ขามสี ว่ นรว่ ม หลกั คิดง่ายๆ ว่าพอ่ แม่
ยงั ไมป่ ระสบผลสำ� เรจ็ เพราะ ศอ.บต.มกี ารปรบั เปลยี่ น ทุกคนรักลูก อยากให้ลูกมีศาสนาที่ดี มีคุณธรรม
การบริหารจัดการภายใต้การด�ำเนนิ งานของ คสช. แค่น้ันเอง เราค่อยๆ สร้างระบบ ติดตาม ประเมิน
แต่หวั ใจหลักก็คือ เขาเปน็ เจ้าของ ท�ำเพ่อื ลกู หลาน
ส�ำหรับการช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ได้ผลกระทบ ท�ำเพ่ือความถกู ต้อง เขาก็ค่อยๆ พฒั นาไปเอง”
จากเหตกุ ารณค์ วามไมส่ งบนน้ั วางอยูบ่ นความจรงิ ใจ
ของภาครฐั ในการชว่ ยเหลือเพ่อื มนษุ ยธรรม ชว่ ยผทู้ ่ี “รฐั ควรมองเร่อื งการศกึ ษาใหเ้ ปน็ ความม่งั คง
ได้รบั ผลกระทบทกุ ฝา่ ย มกี ระบวนการตรวจท่ีชดั เจน ของมนุษย์ ไม่ใช่มองเพยี งความม่ันคงอย่างเดียว
และเปน็ ธรรม อย่างกรณกี รอื เซะและตากใบ ลงลึก ผมเป็นครู ผมรูว้ ่าต้องท�ำอย่างไรให้เด็กได้เรยี นรู้
ไปถึงรายละเอียดไปถึงการปรับปรุงบ้านเรือน การ
ชว่ ยวางแผนบรหิ ารเงินท่ีได้รบั เพ่อื ใหเ้ กิดประโยชน์ ....ตามศกั ยภาพของมนุษย”์
สูงสุด เช่น ซ้ือรถไถนา ซ้ือที่ดิน ฯลฯ ไปจนถึงการ
พฒั นาด้านการศกึ ษาบุตรหลาน

เร่อื งของตาดีกา มกี ารคยุ กันกับผนู้ ำ� ศาสนา ผรู้ ู้
อุซตาส ในพ้ืนท่ี โดยเฉพาะการพัฒนาหลักสูตร
ก็ลุล่วงไปด้วยดี เพียงรอให้กระทรวงประกาศใช้
เท่าน้ัน ผ่านมา 5-6 ปี ทราบว่ามีการประกาศจาก
กระทรวงแล้ว แต่ไม่รู้ว่าเน้ือหาด้านในเป็นอย่างไร
มกี ารปรบั เปล่ียนสาระส�ำคัญหรือไม่ อยา่ งไร ก็ต้อง
ติดตามกันต่อไป

ผลงานครบรอบ 10 (พ.ศ.2553-2563) ของศูนยอ์ �ำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต ้   49

อดตี ผูบ้ รหิ าร, ขา้ ราชการ
ท่ีมสี ่วนขบั เคลือ่ นงาน ศอ.บต.ในอดตี

อยากให้ ศอ.บต.
เป็นเสมอื นบ้านของทุกคน

ผมเขา้ มาท�ำงานกับ ศอ.บต. คร้งั แรกในต�ำแหนง่ นายกติ ติ สุระค�ำแหง
ผอ.สำ� นักบรหิ ารงานยุติธรรม กระท่ัง 9 ปหี ลังจากน้ัน
รบั ต�ำแหน่งรองเลขาธิการ ศอ.บต. ในยุคเลขาธิการฯ อดีตรองเลขาธกิ าร ศอ.บต.
ศภุ ณัฐ สิรนั ทวิเนติ
ขณะเดียวกันเราท�ำเร่ืองนิติวิทยาศาสตร์เข้าไป
ช่วงน้ันพ้ืนท่ีชายแดนใต้มีปัญหาหลักคือเร่ือง บรหิ ารจัดการคดีความต่างๆ ด้วย จนสามารถคล่ีคลาย
ความยุติธรรม ผลพวงมาจากการใชก้ ฎหมายพเิ ศษของ คดีความต่างๆ มากข้นึ ตามลำ� ดับ กระท่ังทกุ วันนสี้ ถาบนั
เจ้าหนา้ ที่ฝา่ ยความมั่นคง ซ่งึ เจ้าหนา้ ที่ฝา่ ยความมัน่ คง นติ ิวิทยาศาสตร์ของจังหวัดชายแดนใต้ ถือเปน็ สถาบนั
ยังไม่มีเข้าใจในกรอบของกฎหมายน้ีเท่าไดนัก เพราะ ท่ีมีความก้าวหน้ามากที่สุดของเมืองไทย ได้มาตรฐาน
เปน็ เร่อื งใหม่ น�ำไปสกู่ ารจัดการคดีความท่ียงั คงมคี วาม ISO 19000 แหง่ เดียวในไทย ท้ังเร่อื งการตรวจดีเอ็นเอ
หละหลวม คดีความต่างๆ ท่ีไมค่ ืบหนา้ ไมช่ ัดเจน ไมม่ ี กระสุนปืน ฯลฯ ยังท�ำงานร่วมกับองค์กรอ่ืนๆ อีกเช่น
การบูรณาการการท�ำงานในระหว่างหน่วยงานของรัฐ ส�ำนกั งานอัยการ ศาล ฯลฯ
ที่เกี่ยวขอ้ ง จนท�ำใหผ้ ตู้ ้องหาเดือดรอ้ น ยงั ลกุ ลามไปถึง
ปัญหาครอบครัวและสังคม จนกระทั่งกลุ่มก่อการ สดุ ท้ายแล้วรฐั ฟอ้ ง 100 คน ศาลตัดสนิ เหลือ 3 คน
นำ� ประเด็นนไี้ ปสร้างเง่ือนไขในการต่อสตู้ ามมา จนอัยการสงู สดุ ได้มกี ารจัดต้ังอัยการพเิ ศษฝา่ ยคดีอาญา
เพ่ือดูแลคดีความมั่งคงในจังหวัดชายแดนภาคใต้
เขา้ มารบั ต�ำแหนง่ ผอ.สำ� นกั ยุติธรรม ภารกจิ หนา้ ท่ี โดยเฉพาะ ปจั จุบนั สำ� นกั งานอยูท่ ่ีปตั ตานี มกี ารคัดสรร
ตอนนน้ั จึงหนกั หนาเปน็ พเิ ศษ เราท�ำทกุ เร่อื ง ท้ังรบั เร่อื ง อัยการท่ีช�ำนาญการเข้ามาท�ำงาน มีการแต่งต้ัง
สบื สวนสอบสวนขอ้ เท็จจรงิ เชน่ กรณซี อ้ มทรมาน ฯลฯ คณะกรรมการชุดพิเศษเพ่ือติดตามคดีต่างๆ ที่สังคม
งานคุ้มครองสิทธ์ิ งานเยียวยา และงานรับเร่ืองราว ให้ความสนใจ โดยแม่ทัพภาค 4 เป็นประธานในการ
ร้องทุกข์ โดยเฉพาะงานสอบสวนสืบสวน เรามี DSI ติดตามคดี ผมเปน็ เลขานกุ าร ประชุมกนั ทกุ เดือน มาวันน้ี
ประจ�ำการอยู่ 15 คน จากบุคลากรในสำ� นกั 30 กว่าคน การันตีได้เลยว่าคดีความท่ีเก่ียวข้องกับความม่ังคง
6 เดือนเปน็ อันจบสิน้
ช่วงน้ันงานร้องเรียนร้องทุกข์ท่ีมาจากชาวบ้าน
จะเข้ามามาก แม้สถานการณ์ตอนนั้นจะมีความ “งานอ�ำนวยความเป็นธรรมเป็นเร่อื งท่ี ศอ.บต.
หวาดระแวง ไมม่ ใี ครไว้ใจใคร แต่กม็ อี าสาสมคั รยุติธรรม ควรท�ำ ชาวบ้านจะได้มีที่พ่ึงยามมีปัญหา อยากให้
ชุมชนเขา้ มาชว่ ยด�ำเนนิ การ ซ่งึ กลุ่มอาสาฯ นก้ี ระทรวง ศอ.บต.เป็น เสมือนบา้ นของทุกคน เดินเข้าออกด้วย
ยุติธรรมได้จัดตั้งข้นึ ในชว่ งท่ีผมรบั ต�ำแหนง่ ผอู้ �ำนวยการ ความสะดวก เสมือนบ้านปู่บ้านย่า และ ศอ.บต.ก็
คุมประพฤติ ภาค 9 (ดูแล 7 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง)
พอผมเขา้ มาท�ำงานท่ี ศอ.บต. ก็ดึงกลุ่มอาสาฯ มาเปน็ ....สามารถเปน็ ตัวกลางในการจัดการปัญหาได้”
เครือข่าย โดยให้ความรู้เพิ่มเติม เร่ืองร้องเรียนก็เลย
เข้ามาเยอะมาก เพราะเครือข่ายอาสาฯ ช่วยได้เยอะ
จนกระท่ังชาวบ้านเริม่ ไว้วางใจรฐั มากข้ึน

50