แผนผลิตชิ้นส่วนเครื่องมือกล3 2-64

แผนการจดั การเรียนรู้มงุ่ เนน้ สมรรถนะ

ชื่อวชิ า ผลิตชนิ้ สว่ นด้วยเครอื่ งมือก 3 รหสั วิชา 20102-2103 ทฤษฎี 2 ปฏิบัติ 6
หนวยกิต 4

หลักสตู รประกาศนียบัตรวิชาชพี หลักสตู รประกาศนียบตั รวชิ าชีพ
ชั้นสูง

ประเภทวชิ า อตุ สาหกรรม สาขาวชิ า ชา่ งกลโรงงาน
สาขางาน เครือ่ งมอื กล

จัดทําโดย

นายชัยวฒั น์ ภริ มยก์ ลํา่

วิทยาลยั เทคนิคนิคมอตุ สาหกรรมระยอง
สํานกั งานคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

รายการตรวจสอบและอนญุ าตใหใ้ ช้

 ควรอนญุ าตใหใ้ ช้ในการสอนได้
 ควรปรับปรุงเกย่ี วกบั
......................................................................................................................................................................

……………………………………….
(นายชัยวฒั น์ ภิรมย์กล่ํา)

หัวหน้าแผนกวิชาช่างกลโรงงาน
............/............./.............

 เหน็ สมควรอนุญาตให้ใช้ในการสอนได้
 ควรปรบั ปรุงเกยี่ วกบั
.........................................................................................................................................................

……………………………………….
(นายชนินทร ตอ่ พงศกร)
หวั หนา้ งานพัฒนาหลักสตู รการเรียนการสอน
............/............./.............
 เหน็ สมควรอนญุ าตใหใ้ ช้ในการสอนได้
 ควรปรบั ปรุงดังเสนอ
อืน่ ๆ
....................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
……………………………………….
(นายไชยป์ ัญญา ทองอนิ ทร์)
รองผอู้ าํ นวยการฝา่ ยวิชาการ
............/............./.............
 อนญุ าตให้ใช้ในการสอนได้
อนื่ ๆ
.....................................................................................................................................................................
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………….
(นายกติ ติพงศ์ อุตตมะเวทนิ )
ผอู้ ํานวยการวทิ ยาลัยเทคนิคนคิ มอตุ สาหกรรมระยอง

............/............./.............

แผนการจัดกาเรยี นรู้

คาอธิบายรายวิชา
รหัส 20102-2103 วชิ า ผลิตชิน้ สว่ นดว้ ยเคร่ืองมือกล 3 4 หน่วยกิต 8 ชั่วโมง/สปั ดาห์

รหัส 20102-2103 วิชา ผลิตชน้ิ สว่ นด้วยเครอื่ งมือกล 3
หลกั สตู ร ประกาศนียบัตรวิชาชีพ พุทธศักราช 2562

ประเภทวิชาอุตสาหกรรม สาขาวิชา เครื่องมือกลและซอ่ มบารงุ

จุดประสงค์รายวชิ า
1.เพื่อใหม้ ีความเข้าใจวิธีการใช้อปุ กรณ์พเิ ศษของเครอื่ งกลึง เครอื่ งไส เครือ่ งกดั เครื่องเจียระไนวธิ ีการ

ทํางานของเครอ่ื งรบั คมตัด เครอ่ื งกลึงก่ึงอตั โนมัติ
2.เพ่อื ให้สามารถใช้อุปกรณพ์ เิ ศษสําหรับงานกลึง งานกดั งานไส งานเจยี ระไน การใช้
3.เพ่ือให้มีกิจนสิ ยั ในการทาํ งานท่มี รี ะเบียบแบบแผน มคี วามรับผิดชอบต่อตนเองและสว่ นรวม

มาตรฐานรายวชิ า
1.เข้าใจหลักการใชอ้ ุปกรณ์พิเศษในงานเคร่ืองกลึง เครอื่ งไส เครือ่ งกดั เครื่องเจียระไน เครื่องลบั คมตัด

เครอ่ื งกลึงกงึ่ อตั โนมัติ
2.สร้างช้ินส่วนเครอื่ งกลโดยการใชอ้ ปุ กรณ์พิเศษสําหรับงานกลงึ งานไส งานกัด งานเจียระไน
3.ลับดอกสวา่ น กดั เฟืองเฉยี ง วัดตรวจสอบชน้ิ งานและการบํารงุ รักษาเครอ่ื งลบั คมตัด

คาอธบิ ายวชิ า
ศึกษาเกี่ยวกับอุปกรณ์พิเศษของเครื่องกลึง เคร่ืองไส เคร่ืองกัด เคร่ืองเจียระไน ส่วนประกอบและ

วิธีการใช้งานของเคร่ืองกลึงก่ึงอัตโนมัติ เครื่องลับคมมีด ชนิดของหินลับคมตัด การคํานวณการกัดร่องเฉียง
ความปลอดภัยและการบํารงุ รกั ษาเครื่องจักรกล

ปฏิบตั ิงานกลงึ ด้วยหนา้ จาน (Face Plate) งานกลึงดว้ ยเครอ่ื งกลึงก่งึ อตั โนมัติ (Turret Lathe) งานกัด
เฟืองเฉียง งานไสรูปทรง งานไสร่องสไปรย์ งานเจียระไนเรียว งานเจียระไนมุม งานเจียระไนบ่าฉาก งานลับ
ดอกกดั งานวดั และงานตรวจสอบชน้ิ งาน และการบาํ รงุ รักษาเครื่องจกั รกล

หนว่ ยการสอน
รหัส 20102-2103 วชิ า ผลติ ช้ินสว่ นดว้ ยเคร่อื งมอื กล 3

จาํ นวน 8 ช่ัวโมง/สปั ดาห์

หนว่ ยท่ี รายการ จํานวนชว่ั โมง
หนว่ ยที่ 1 ศกึ ษาเกยี่ วกับอปุ กรณพ์ เิ ศษของเคร่อื งกลงึ เครื่องไส 8
เครอ่ื งกัด เคร่อื งเจียระไน
หน่วยที่ 2 วิธการใช้งานของเครือ่ งกลงึ อตั โนมัติ เครอ่ื งลับคมตัด ชนิด 16
ของหนิ ลบั คมตัด การคาํ นวณการกัดรอ่ งเฉียง
หนว่ ยท่ี 3 ปฏบิ ตั งิ านกลงึ ด้วยหน้าจาน และเครื่องกลงึ อัตโนมตั ิ 16
หน่วยท่ี 4 ปฏิบตั ิงานกัดเฟืองเฉยี ง 32
หน่วยที่ 5 ปฏิบัตงิ านไสรูปทรงและงานไสรอ่ งสไปรย์ 16
หน่วยที่ 6 ปฏิบัติงานเจยี ระไนรูในและเจียระไนเอียง 16
หนว่ ยท่ี 7 ปฏบิ ตั ิงานเจยี ระไนบ่าฉากและงานเจียระไนมุม 16
หน่วยที่ 8 ปฏบิ ัตงิ านวดั และตรวจสอบชน้ิ งาน 16
หน่วยที่ 9 ปฏิบัติงานบาํ รุงรักษาเคร่อื งจักรกล 16

รวม 144

กาํ หนดการสอน
รหัส 20102-2103 วชิ าผลิตช้ินส่วนด้วยเคร่อื งมือกล 3 หนว่ ยกิต 4

หนว่ ยท่ี ชอื่ หนว่ ย/รายการสอน จานวน

สปั ดาหท์ ่ี ช่ัวโมงท่ี

1 อุปกรณ์พเิ ศษของเคร่ืองกลงึ เครอื่ งไส 1 1-8
เคร่ืองกัด เครื่องเจยี ระไน
2 9 - 24
2 เครอ่ื งลับคมตัด 3-4 25 - 40
3 เครอ่ื งกลงึ อัตโนมัติ 5-7 41 - 72
4 การปฏบิ ัตงิ านด้วยหน้าจาน และ
8-10 66 - 88
เคร่ืองกลึงอัตโนมตั ิ 11-13 89 - 99
5 การกัดเฟอื งเฉียง 14-17 100 - 105
6 การไสรูปทรงและงานไสร่องสไปรย์
7 การเจยี ระไนรูใน เจียระไนเอียง เจียระไน 18 106 - 121
18 122 -144
บา่ ฉากและงานเจียระไนมมุ
8 การวัดและตรวจสอบช้นิ งาน
9 การบาํ รุงรักษาเครือ่ งจกั รกล

ตารางวเิ คราะหส์ มรรถนะรายวชิ า
รหัส 20102-2103 งานผลิตชนิ้ สว่ นด้วยเครื่องมือกล 3 4 หน่วยกิต 8 ชว่ั โมง/สัปดาห์

หนว่ ย หนว่ ยการเรยี นร/ู้ หวั ข้อยอ่ ย คร้งั ที่ เวลา สมรรถนะรายวิชา
ท่ี
1. อปุ กรณพ์ ิเศษของเคร่อื งกลึง เครื่องไส (ช.ม.)
เครอ่ื งกดั เครือ่ งเจยี ระไน
1.1 อปุ กรณ์ประกอบเครื่องกลงึ 1 8 แสดงความรเู้ กี่ยวกบั การ
1.2 อุปกรณป์ ระกอบของเครอื่ งไส
1.3 อุปกรณป์ ระกอบเครื่องกัด จําแนกประเภท และการใช้
1.4 อุปกรณ์ประกอบของเครื่อง
เจยี ระไน งานอุปกรณป์ ระกอบของ
2. เคร่อื งกลงึ อตั โนมตั ิ
2.1 ลักษณะของเครอื่ งกลึงอตั โนมัติ เครอ่ื งกลึง เคร่ืองไส
2.2 ส่วนประกอบที่สาํ คัญของเ
เครื่องกลงึ อัตโนมตั ิ เครื่องกัด เครื่องเจยี ระไน
2.3 การใชง้ านเครอ่ื งกลงึ อัตโนมัติ
2.4 การบํารงุ รกั ษาเครือ่ งกลงึ อตั โนมตั ิ การเลือกใช้อปุ กรณ์ประกอบ
3. เครอ่ื งลับคมตัด
3.1 ลกั ษณะเครอ่ื งลบั คมตัด ตา่ ง ๆ ได้เหมาะสม
3.2 สว่ นประกอบทสี่ าํ คัญของเครอ่ื งลับ
คมตัด 2 16 แสดงความร้เู ก่ียวกบั ลกั ษณะ
3.3 การใชง้ านเครือ่ งลบั คมตดั
3.4 การบาํ รุงรักษาเครือ่ งลบั คมตดั ส่วนประกอบ รวมถึงการใช้
3.5 ปฏิบัติงานลบั คมตัด
งานและการบํารงุ รักษา

เครอ่ื งกลงึ อตั โนมัตไิ ดอ้ ยา่ ง

ถูกตอ้ ง

3-4 16 แสดงความรูเ้ กย่ี วกับ ลกั ษณะ
ส่วนประกอบ การใช้งาน
เครอ่ื งลบั คมตัดในการลบั คม
ตดั และการบาํ รุงรักษาและ
การปฏบิ ัตงิ านลบั คมไดอ้ ย่าง
ถกู ต้อง ปลอดภยั

หนว่ ย หนว่ ยการเรียนร/ู้ หัวข้อยอ่ ย ครัง้ ที่ เวลา สมรรถนะรายวชิ า
ท่ี 5-7 (ช.ม.)
4. การปฏบิ ัตงิ านดว้ ยหนา้ จานและ 16 แสดงความรูเ้ กีย่ วกับ ลกั ษณะ
เคร่ืองกลึงอัตโนมัติ 8-10
4.1 หนา้ จาน ของหน้าจาน และปฏบิ ตั ิงาน
4.2 ปฏบิ ัติงานด้วยหนา้ จาน กลึงด้วยหน้าจานได้อยา่ ง
5. การกดั เฟอื งเฉยี ง ถูกต้องปลอดภัย
5.1 เฟืองเฉยี ง 32 แสดงความรูเ้ กี่ยวกบั เฟือง
5.2 ปฏบิ ตั ิงานกัดเฟืองเฉยี ง เฉียง ปละ การปฏิบัตงิ านกดั
เฟอื งเฉียงได้อยา่ งถูกต้อง
6. การไสรูปทรงและงานไสรอ่ งสไปรย์ 11-13 ปลอดภัย
16 แสดงความรเู้ กย่ี วกับ ลกั ษณะ
6.1 รอ่ งสไปรย์ งานตา่ ง ๆ ท่ีเกดิ จากการใช้
เครอ่ื งไส และ ปฏิบตั ิงานไส
6.2 รปู ทรงตา่ ง ๆ งานไส ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งปลอดภยั
16 แสดงความรู้เก่ียวกับ การ
6.3 ปฏิบตั งิ านไส เจยี ระไนในรู เจยี ระไนเอยี ง
เจยี ระไนบ่าฉาก และ
7. การเจยี ระไนรูใน เจียระไนเอยี ง เจยี ระไน 14-16 เจยี ระไนมมุ และปฏิบตั ิงาน
เจียระไนได้อยา่ งถูกต้องและ
บ่าฉากและงานเจยี ระไนมุม ปลอดภัย
16 แสดงความร้เู ก่ยี วกบั
7.1 เคร่ืองเจยี ระไน เครอื่ งมือท่ีใชใ้ นการวดั และ
ตรวจสอบ
7.2 ปฏบิ ัติงานเจยี ระไน 16 แสดงความรู้เกี่ยวกบั การ
บํารุงรกั ษาเครื่องกลงึ เคร่ือง
8. การวัดและตรวจสอบช้ินงาน 17 ไส เครอื่ งกัด และเครื่อง
8.1 เคร่อื งมอื ท่ใี ช้งานวดั และตรวจสอบ 18 เจียระไน

9. การบาํ รุงรักษาเครอื่ งจักรกล
9.1 การบํารงุ รักษาเครื่องกลงึ
9.2 การบาํ รงุ รักษาเครื่องไส
9.3 การบํารงุ รกั ษาเครอื่ งกัด
9.4 การบํารุงรักษาเครอื่ งเจยี ระไน

ตารางวเิ คราะหห์ ลกั สูตร
รหสั 20102-2103 วชิ า งานผลติ ช้ินสว่ นด้วยเคร่ืองมอื กล 3 หนว่ ยกติ 4

ระดบั ชั้น ปวช. สาขาวชิ า ช่างกลโรงงาน

พุทธิพสิ ยั

พฤติกรรม ความรู้
ความเ ้ขาใจ
หน่วยการเรียนรู้/หวั ขอ้ ยอ่ ย นําไปใ ้ช
วิเคราะ ์ห
สังเคราะ ์ห
ระเ ิมน ่คา
ทักษะพิ ัสย
ิจตพิ ัสย
รวม
ลํา ัดบความสํา ัคญ
ํจานวน ั่ชวโมง

1.อุปกรณพ์ ิเศษของ 8

เคร่อื งกลงึ เครือ่ งไส0

เครอ่ื งกดั เครอ่ื งเจยี ระไน

1.1 อปุ กรณ์ประกอบของ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 2

เครอื่ งกลึง

1.2 อุปกรณ์ประกอบของ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 2

เครอื่ งไส

1.3 อุปกรณ์ประกอบของ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 2

เคร่อื งกดั

1.4 อปุ กรณข์ องเครือ่ ง ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 2

เจยี ระไน

2.เครอ่ื งกลงึ อัตโนมตั ิ 16

2.1 ลกั ษณะของเคร่ืองกลึง ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 4

อตั โนมัติ

2.2 สว่ นประกอบทีสาํ คญั ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 4

ของเครือ่ งกลงึ อตั โนมตั ิ

2.3 การใช้งานเครอ่ื งกลงึ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 2 4

อัตโนมัติ

2.4 การบํารงุ รกั ษา ✓✓✓ - - - - - 4 2 4

เคร่อื งกลึงอตั โนมตั ิ

ตารางวิเคราะห์หลักสูตร
รหสั 20102-2103 วชิ า งานผลิตชน้ิ ส่วนดว้ ยเคร่ืองมือกล 3 หน่วยกติ 4

ระดบั ช้นั ปวช. สาขาวชิ า ช่างกลโรงงาน

พุทธพิ สิ ัย

พฤตกิ รรม

หน่วยการเรียนร/ู้ หัวข้อยอ่ ย ความรู้
ความเ ้ขาใจ
3.เคร่อื งลบั คมตัด นําไปใ ้ช
3.1 ลกั ษณะเคร่อื งลบั คมตัด วิเคราะ ์ห
สังเคราะ ์ห
ระเ ิมน ่คา
ทักษะพิ ัสย
ิจตพิ ัสย
รวม
ลํา ัดบความสํา ัคญ
ํจานวน ั่ชวโมง

✓ ✓✓- - 16
- - ✓4 2 3
3.2 สว่ นประกอบท่สี าํ คัญของเคร่อื ง ✓ ✓✓- -
3.3 การใชง้ านเครอื่ งลับคมตัด ✓ ✓✓- - - - ✓4 2 3
3.4 การบาํ รุงรกั ษาเครอื่ งลบั คมตัด ✓ ✓✓- - - - ✓4 2 3
3.5 ปฏบิ ตั ิงานลบั คมตดั - - ✓✓- - - ✓4 2 3
4. การปฏบิ ัติงานดว้ ยหน้าจานและ - ✓✓4 4 4
เครอ่ื งกลึงอตั โนมตั ิ ✓ ✓✓- -
4.1 หน้าจาน - - ✓✓- 16
4.2 ปฏิบัติงานดว้ ยหนา้ จาน
5. การกัดเฟืองเฉยี ง ✓ ✓✓- - - - ✓4 2 2
5.1 เฟืองเฉียง - - ✓✓- - ✓ ✓ 4 4 14
5.2 ปฏบิ ัตงิ านกดั เฟืองเฉียง
32
- - ✓4 2 4
- ✓ ✓ 4 4 28

ตารางวิเคราะหห์ ลกั สูตร
รหสั 20102-2103 วิชา งานผลติ ช้ินส่วนดว้ ยเครื่องมือกล 3 หนว่ ยกติ 4

ระดับชั้น ปวช. สาขาวชิ า ช่างกลโรงงาน

พุทธิพสิ ยั

พฤตกิ รรม ความรู้
ความเข้าใจ
หน่วยการเรยี นร/ู้ หัวขอ้ ยอ่ ย นําไปใ ้ช
วิเคราะ ์ห
สังเคราะห์
ประเมิน ่คา
ัทกษะพิสัย
ิจตพิสัย
รวม
ลํา ัดบความสํา ัคญ
ํจานวน ่ัชวโมง

6.การไสรปู ทรงและงานใสร่อง 16

สไปรย์

6.1 รอ่ งสไปรย์ ✓ ✓✓- - - - ✓ 4 2 2

6.2 รปู ทรงต่าง ๆ งานไส ✓ ✓✓- - - - ✓ 4 2 2

6.3 ปฏบิ ตั งิ านไส - - ✓ ✓ - - ✓ ✓ 4 4 12

7. การเจยี ระไนรูใน เจยี ระไนเอียง 16

เจียระไนบ่าฉากและงานเจยี ระไน

มมุ

7.1 เครอื่ งเจียระไน ✓ ✓✓- - - - ✓ 4 2 2

7.2 ปฏิบัติงานเจียระไน - - ✓ ✓ - - ✓ ✓ 4 4 14

8.การลับดอกสว่าน 16

8.1 ดอกสว่าน ✓ ✓✓- - - - ✓ 4 2 2

8.2 ปฏิบตั ิงานลบั ดอกสว่าน - - ✓ ✓ - - ✓ ✓ 4 4 10

9. การวัดและตรวจสอบชิ้นงาน 2

9.1 เครื่องมอื ท่ใี ช้ในงานวัดและ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 4 2

ตรวจสอบ

ตารางวิเคราะห์หลักสูตร
รหัส 20102-2103 วชิ า งานผลติ ชนิ้ ส่วนด้วยเครื่องมอื กล 3 หนว่ ยกิต 4

ระดับชน้ั ปวช. สาขาวิชา ช่างกลโรงงาน

พทุ ธพิ ิสัย
ความรู้
พฤตกิ รรม ความเข้าใจ
นําไปใ ้ช
หนว่ ยการเรยี นร/ู้ หัวข้อยอ่ ย วิเคราะ ์ห
สังเคราะ ์ห
ประเมิน ่คา

ัทกษะพิสัย
ิจตพิสัย
รวม
ลํา ัดบความสํา ัคญ
ํจานวน ่ัชวโมง

10. การบํารุงรกั ษาเครื่องจักรกล 16

10.1 การบํารงุ รกั ษาเครื่องกลงึ ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 4 4

10.2 การบาํ รงุ รกั ษาเครอื่ งไส ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 4 4

10.3 การบาํ รุงรักษาเครื่องกดั ✓ ✓ ✓ - - - - ✓ 4 4 4

10.4 การบาํ รงุ รักษาเคร่อื ง ✓✓✓- - - - ✓ 4 4 4

เจียระไน

รวม 36 30 36 10 - - 12 20 144

ลาํ ดับความสําคัญ 2323- - 43

เกณฑ์การวดั และประเมนิ ผลวิชางานเครอ่ื งมอื กลเบื้องต้น

การวดั และประเมนิ ผลรายวชิ าปฏิบตั หิ ลักสตู รประกาศนยี บัตรวิชาชพี (ปวช.) ได้

กําหนดให้ใช้สดั สว่ นของคะแนนระหวา่ งภาคตอ่ คะแนนสอบกลางภาคและปลายภาคเท่ากบั

80 : 20 ซึ่งมี รายละเอียดดงั น้ี

80 คะแนน

1. คะแนนระหวา่ งภาค

1.1 คะแนนความตง้ั ใจและกจิ นิสัยการปฏิบัตงิ านแต่ละครง้ั 10 คะแนน

1.2 คะแนนฝึกปฏิบัตงิ านตามชดุ การเรียน 40 คะแนน

1.3 คะแนนสอบปฏิบัตจิ ากใบทดสอบท้ายชดุ การเรยี น 10 คะแนน

1.4 คะแนนงานท่ีมอบหมายให้คน้ คว้า 10 คะแนน

1.5 คะแนนงานทีม่ อบหมายให้คน้ คว้า 10 คะแนน

2.คะแนนสอบ 2 คะแนน
2.1 คะแนนสอบทฤษฎีกลางภาค 8 คะแนน
2.2 คะแนนสอบปฏบิ ัติกลางภาค 2 คะแนน
2.3 คะแนนสอบทฤษฎีปลายภาค 8 คะแนน
2.4 คะแนนสอบปฏิบัติปลายภาค

3.เกณฑก์ ารประเมินผล
ใช้เกณฑก์ ารประเมนิ แบบองิ เกณฑ์ มีระดับดังน้ี

80-100 คะแนน ไดร้ บั คะแนน 4
75-89 คะแนน ได้รบั คะแนน 3.5
70-74 คะแนน ได้รบั คะแนน 3
65-69 คะแนน ได้รบั คะแนน 2.5
60-64 คะแนน ได้รบั คะแนน 1.5
55-59 คะแนน ได้รับคะแนน 1
0-49 คะแนน ได้รบั คะแนน 0

ตารางกําหนดนาํ้ หนักคะแนน

น้ําหนกั คะแนน
พุทธิพิสยั

เลข ่ีทหน่วยชอ่ื หน่วย
คะแนนรายหน่วย
ความรู้-ความเ ้ขา
ความเ ้ขาใจ
การนําไปใ ้ช
วิเคราะ ์ห
สังเคราะ ์ห
ประเ ิมน ่คา
ัทกษะพิสัย
ิจตพิสัย

1 อปุ กรณพ์ เิ ศษของเครอ่ื งกลึง เคร่อื งไส 10 3 3 3 - - - - 1

เคร่อื งกดั เคร่อื งเจียระไน

2 เครือ่ งกลึงอัตโนมัติ 10 1 2 4 2 - - - 1

3 เครอ่ื งลบั คมตัด 10 1 1 2 - - - 5 1

4 การปฏิบัตรงานด้วยหน้าจาน และ 10 1 1 1 1 - - 5 1

เคร่ืองกลงึ อตั โนมัติ

5 การกัดเฟอื งเฉียง 10 1 1 1 1 - - 5 1

6 การไสรูปทรงและงานไสร่องสไปรย์ 10 1 1 1 1 - - 5 1

7 การเจยี ระไนรใู น เจียระในเอยี ง 10 1 1 1 1 - - 5 1

เจียระไนบ่าฉากและงานเจียระไนมมุ

8 การลบั ดอกสว่าน 10 1 1 1 1 - - 5 1

9 การวัดและตรวจสอบชน้ิ งาน 10 1 1 1 1 - - 5 1

10 การบํารุงรกั ษาเคร่อื งจกั รกล 10 2 2 2 - - - 3 1

ก คะแนนภาควิชาการ 50
ข คะแนนผลงาน 40
ค คะแนนภาคจติ พิสัย 10
100
รวมทั้งสิน้

แผนการสอน ครั้งที่ 18

ช่ือวชิ า งานผลิตชน้ิ สว่ นดว้ ยเครือ่ งมือกล 3 หนว่ ยท่ี 9

ชือ่ หน่วย - ปฏิบตั งิ านบาํ รุงรักษาเครอื่ งจักรกล จํานวนชั่วโมง

16

สาระสาํ คญั

เคร่ืองจกั รกลแต่ละชนดิ เม่อื ได้ใช้งานไปเป็นระยะเวลานาน ๆ ยอ่ มจะเกดิ ความเสยี หายเครือ่ งตวั เคร่อื งหรอื

ช้นิ สว่ นตา่ ง ๆ อาจเกดิ การชํารุดเสยี หายได้ หรอื อาจเนื่องดว้ ยการใชง้ านไม่ถูกวิธีหรอื การใช้งานอยา่ งผิดประเภท ก็

อาจสง่ ผลใหเ้ ครอ่ื งจักรเกดิ การเสยี หายไดเ้ ชน่ กัน

จุดประสงคก์ ารสอน

1.เขา้ ใจวิธกี ารวเิ คราะห์ถึงลกั ษณะของการเกิดการเสยี หาย

2.เข้าใจสาเหตทุ ่ีทําให้เกิดการเสยี หาย

3.เข้าใจวธิ กี ารบาํ รงุ รักษาเครื่องจักรกล

4.ปฏิบตั ิงานบํารุงรกั ษาเครอื่ งจักรกล

จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1.บอกวธิ กี ารวเิ คราะหถ์ ึงลักษณะของการเกิดการเสียหาย
2.บอกสาเหตุทท่ี ําใหเ้ กิดการเสยี หาย
3.บอกวธิ ีการบํารุงรักษาเครอ่ื งจักรกล
4.ปฏิบตั งิ านบาํ รุงรักษาเคร่ืองจกั รกล

คุณลักษณะทต่ี อ้ งการบูรณาการ
1.ความตรงต่อเวลา
2.ความซ่อื สัตย์
3.ความรบั ผดิ ชอบต่อหน้าท่ี
4.สามารถปฏิบัตงิ านบาํ รงุ รักษาเคร่ืองจักรกลได้

เนื้อหาสาระ

เน้อื หาความรู้เกี่ยวกับความสามารถในการทํางานของเครือ่ งจักรกล สาเหตุทอ่ี าจกอ่ ใหเ้ กดิ การ

เสยี หายแก่เคร่ืองจักรกล การวเิ คราะหถ์ งึ สาเหตุท่ีทําใหเ้ กิดความเสยี หาย และการบาํ รงุ รักษา

เคร่อื งจกั รกล

กจิ กรรมการเรยี นการสอน

ข้นั ตอนการสอนหรอื กิจกรรมของครู ข้ันตอนการเรยี นหรอื กิจกรรมของนักเรยี น

1.นําเข้าสบู่ ทเรยี นด้วยเนือ้ หาสาระเก่ียวกบั - รบั ฟัง

ความสามารถในการทาํ งานของเครอื่ งจักรกล

สาเหตุท่อี าจก่อใหเ้ กดิ ความเสยี หายแก่

เครอ่ื งจักรกล

- รบั ฟัง

2. อธิบายเนือ้ หาเกยี่ วกับการ วิเคราะหถ์ ึงสาเหตุ

ท่ีทาํ ใหเ้ กดิ การเสยี หาย และการบาํ รงุ รักษา - ปฏบิ ตั ิงานบํารุงรักษาเครอ่ื งจักรกล
เคร่ืองจักรกล

3.ให้นักเรยี นปฏิบัติ
ตงิ านบาํ รงุ รักษาเครอื่ งจักรกล

งานทม่ี อบหมายหรอื กิจกรรม(ก่อนเรยี น, ขณะเรยี น, หลงั เรยี น)
กอ่ นเรยี น
- ไมม่ ี
ขณะเรยี น
- ไมม่ ี
หลงั เรียน

- ปฏบิ ตั ิงานบํารงุ รักษาเครอื่ งจักรกล

ส่อื การเรยี นการสอน ( สื่อสิง่ พิมพ์ , ส่ือโสตทัศน(์ ถ้ามี) , ห่นุ จําลองหรอื ของจรงิ (ถ้าม)ี ,
-แผนการสอน วิชา งานผลิตเคร่อื งมอื กล 1 ชัยนาท 2541
-ใบความรู้
-ใบงาน

การประเมินผล (กอ่ นเรยี น, ขณะเรียน, หลงั เรียน )
วิธวี ดั ผล
1.สังเกตพฤตกิ รรมการปฏบิ ตั ิงานรายบุคคล
2.สงั เกตพฤติกรรมการเข้ารว่ มกจิ กรรมกลมุ่
3.การสงั เกตและประเมินผลพฤติกรรมดา้ นคุณธรรม จริยธรรมค่านยิ มและลักษณะอนั พงึ ประสงค์

เครื่องมอื วดั
1.แบบสังเกตพฤติกรรมการปฏิบตั ิงานรายบุคคล (ดูภาคผนวก ข )
2.แบบสงั เกตพฤตกิ รรมการเขา้ รว่ มกจิ กรรมกลมุ่ (ดภู าคผนวก ค )
3.แบบประเมินคุณธรรม จริยธรรม นยิ ม และคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์ โดยครูและนักศกึ ษา
รว่ มกัน

ประเมิน (ดภู าคผนวก ง)

เกณฑ์การประเมินผล
1.เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติงานรายบุคคล ต้องไมม่ ีชอ่ งปรับปรงุ
2.เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤตกิ รรมการเข้ารว่ มกจิ กรรมกลุม่ คือ ปานกลาง (50% ข้นึ ไป)
3.แบบประเมินคุณธรรม จรยิ ธรรม ค่านิยม และคณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ คะแนนขน้ึ อยู่กับการ
ประเมิน
ตามสภาพจรงิ

บรรณานุกรม
ชะลอ การทวี เคร่ืองมือกลเบอื้ งต้น สาํ นักพิมพเ์ อมพนั ธ์ พมิ พ์ครงั้ ที่ 1
กรงุ เทพ ฯ 2546

แผนการสอน คร้ังที่ 1

ชื่อวชิ า งานผลิตชิน้ สว่ นดว้ ยเครื่องมอื กล3 Iรหสั วิชา20102-2103 หน่วยที่ 1

ช่ือหนว่ ย - ศกึ ษาเก่ียวกบั อุปกรณพ์ ิเศษของเครอ่ื งกลึง เคร่ืองไส จํานวนคาบ 12

เคร่ืองกดั เคร่ืองเจียระไน

สาระสาํ คัญ

การปฏิบตั ิงานบนเคร่อื งจักรกลพ้นื ฐานได้อยา่ งมปี ระสิทธภิ าพ ผู้ปฏิบัติงานจะตอ้ งร้จู กั และใช้อุปกรณ์

ตา่ งๆ ท่ีมใี นเครอ่ื งจักรกลแต่ละชนิดได้อย่างถูกต้อง เชน่ การจับงานด้วยปากกาจะตอ้ งจับใหแ้ นน่ มนั่ คง ได้

ฉากและขนานกับมีดตัด ( cutting tool ) นอกจากน้ยี ังมอี ุปกรณ์อ่ืนๆ อกี เช่น หัวจับ จําปา ห่วงพา กนั สะทา้ น

อปุ กรณ์จับยดึ งานตา่ งๆ

จดุ ประสงคก์ ารสอน

1.เข้าใจลักษณะการจับงานด้วยจานพาและลกั ษณะของการจบั งานดว้ ยจําปา

2.เขา้ ใจลักษณะและหน้าทก่ี ารทํางานของหว่ งพาและคุณสมบัตขิ องการสะท้าน

3.เขา้ ใจลกั ษณะการทาํ งานและการใช้งานของเพลาอัด

4.เขา้ ใจลกั ษณะการเจาะรูยนั ศนู ย์บนเครอื่ งกลึง

5.เขา้ ใจลักษณะและการใช้งานของปากกาจบั งานและคุณสมบตั ิของอุปกรณ์ชว่ ยจับยดึ

6.เข้าใจวธิ ีการทดสอบความขนานหรือได้ฉากของปากกาจับงาน

7.เข้าใจลักษณะและหน้าที่การทํางานของป้อมมีด

จุดประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม

1.สามารถบอกลักษณะการจบั งานดว้ ยงานพาและลักษณะการจบั งานด้วยจําปา

2.สามารถบอกลกั ษณะและหนา้ ทกี่ ารทํางานของห่วงพาและคุณสมบัติของกันสะท้าน

3.สามารถบอกลักษณะการทํางานและการใชง้ านของเพลาอดั

4.สามารถบอกลกั ษณะการเจาะรูยนั ศนู ย์บนเครือ่ งกลึง

5.สามารถบอกลักษณะและการใชง้ านของปากกาจับงานและคุณสมบัติของอปุ กรณช์ ่วยจบั ยึด

6.สามารถบอกวธิ กี ารทดสอบความขนานหรอื ไดฉ้ ากของปากกาจบั งาน

7.สามารถบอกลกั ษณะและหน้าทก่ี ารทาํ งานของปอ้ มมดี

คุณลักษณะที่ตอ้ งบรู ณาการ

1.ความตรงต่อเวลา

2.ความซอื่ สัตย์

3.การมีมนุษยสัมพันธ์

4.ความรบั ผิดชอบต่อหนา้ ที่

เนือ้ หาสาระ
เน้อื หาเกยี่ วกับการจับงานดว้ ยจานพา การจับงานด้วยจําปา หว่ งพา กนั สะทา้ น เพลาอดั การเจาะรูยนั

ศูนย์บนเคร่ืองกลึง ปากกาจับงาน อปุ กรณช์ ว่ ยจับยึด การทดสอบความขนานหรือได้ฉากของปากกาจับ

งาน ป้อมมดี

กจิ กรรมการเรยี นการสอน

ขัน้ ตอนการสอนหรอื กิจกรรมของครู ข้นั ตอนการเรียนหรอื กิจกรรมของนกั เรยี น

1.นาํ เข้าสู่บทเรียนดว้ ยเนอ้ื หาสาระเก่ียวกบั - รับฟัง

ความรแู้ ละวธิ ีการใช้งานอุปกรณ์ประกอบพิเศษ

ในงานกลึง กัด ไส และเจยี ระไน ความรเู้ กี่ยวกบั

ความปลอดภยั การตรวจสอบความปลอดภัย การ - รบั ฟงั
บาํ รงุ รักษาเครื่องจักกล

2.อธบิ ายเก่ียวกบั วิธกี ารใช้งานอุปกรณป์ ระกอบ - ชว่ ยกันวเิ คราะหแ์ ละสรปุ
พิเศษในงานกลึง กดั ไส และเจยี ระไน เช่น การ
จับงานดว้ ยจานพา การจบั งานดว้ ยจาํ ปา ห่วงพา
กันสะทา้ น
เพลาอดั การเจาะรยู นั ศูนย์บนเคร่ืองกลงึ
ปากกาจับงาน อุปกรณ์ชว่ ยจบั ยึด การทดสอบ
ความขนานหรอื ไดฉ้ ากของปากกาจบั งาน ป้อม
มีด

3.ใหน้ กั เรียนวิเคราะหแ์ ละช่วยกนั สรุปถึง - รับฟัง
ประโยชน์ของอุปกรณ์ประกอบพิเศษ และ
อุปกรณช์ ว่ ยต่างๆ วา่
มีประโยชน์มากน้อยเพยี งใดในการทาํ งาน และ
ควรจะใช้อปุ กรณ์เหล่านัน้ อยา่ งไรจงึ จะเกดิ
ประโยชนแ์ ละชว่ ยรักษาอายุการใช้งานของ
อปุ กรณเ์ หล่านนั้ ได้ดที ี่สดุ

4.แสดงความคิดเห็นในหัวขอ้ การสรปุ ของ
นักเรยี นและให้ความรเู้ พิม่ เติมในสว่ นที่ขาด
หายไปเพ่ือให้นักเรียนได้เข้าใจได้ดขี ้นึ

ใบความรู้

รหัสวิชา20102- ชอ่ื วิชา งานผลิตช้ินส่วนด้วยเครอื่ งมือกล 3

2103

หน่วยท่ี 1 ช่ือหน่วย อปุ กรณ์พเิ ศษของเครือ่ งกลึง ใส กดั เจียระไน

หน่วยย่อยที่ 1 งานผลติ ช้นิ ส่วนดว้ ยเครือ่ งมือกล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

1.อุปกรณ์พเิ ศษของเครือ่ งกลึง

อุปกรณพ์ เิ ศษเครือ่ งกลึง นนั้ มีหนา้ ท่ชี ว่ ยในการปฏิบัติงานเพื่อใหส้ ามารถปฏิบัติงานในลักษณะตา่ ง ๆ

ทีต่ อ้ งการได้ เช่น การกลงึ ชิน้ งานที่มลี กั ษณะรูปร่างท่ไี ม่สามารถจับยึดด้วยหัวจับ แบบสามฟนั จบั หรือสพี่ นั

จับไดก้ ็จําเป็นจะตอ้ งใช้อุปกรณ์พเิ ศษช่วย เชน่ จานพาและห่วงพา ในบทเรียนจะขอยกตัวอยา่ งอปุ กรณ์

พิเศษในงานเครอื่ งเพียงครา่ ว ๆ เทา่ ท่ีมีการนาํ มาใชง้ านกันมากทีส่ ุดและเปน็ อปุ กรณ์ทน่ี ักศกึ ษาจาํ เปน็

จะต้องใช้ในงานปฏบิ ัติในวิชาเรยี นนีด้ ว้ ย

1.1 ยนั ศนู ยท์ ้ายแทน่ (Tail Stock)

ยันศนู ย์ทา้ ยแท่นเป็นเครือ่ งมอื ท่ีมคี วามสําคัญในงานกลึงเน่อื งจากในการกลึงงานทุกครงั้

ผปู้ ฏบิ ตั ิงานจําเปน็ ตอ้ งใช้ยันศูนยท์ า้ ยแทน่ เพ่อื ทาํ การต้ังศนู ย์มดี กลึง การยันศนู ยช์ ้ินงานในการกลงึ ปลอก

และการเจาะรูบนช้นิ งานกลึงลักษณะต่าง

รปู ที่ 1 ยันศนู ย์ท้ายแท่น

1.2 หัวจับแบบสามพนั จับฟนั พรอ้ ม (Dependent Chuck)
หวั จับเปน็ เครอ่ื งมือชนิดหน่ึงทีใ่ ช้สําหรับจับยึดชน้ิ งานกลึงสว่ นใหญจ่ ะใช้สําหรบั จับยดึ ชิ้นงาน

ทรงกระบอก ทรงกลม ลกั ษณะของหวั จับแบบสามฟันจับ ในการเคล่ือนที่จัดยึดชิ้นงานฟันจบั แต่ละฟนั จะ
เคล่ือนทไี่ ปพรอ้ ม ๆ กัน ซึ่งจะทาํ ใหส้ ามารถจับยดึ งานกลมไดด้ ี

ใบความรู้

รหัสวิชา20102- ชอ่ื วชิ า งานผลิตชิ้นส่วนดว้ ยเครอื่ งมือกล 3

2103

หนว่ ยที่ 1 ช่ือหน่วย อปุ กรณ์พิเศษของเคร่ืองกลึง ใส กดั เจียระไน

หน่วยยอ่ ยที่ 1 งานผลติ ช้นิ ส่วนด้วยเคร่ืองมือกล 3 จํานวน 2 ชัว่ โมง

รปู ท่ี 2 หวั จบั แบบสามฟนั จบั

1.3 หวั จับแบบสามพนั จับอิสระ (Independent Four Jaw Chuck)
หวั จบั แบบสฟ่ี นั จบั อสิ ระเป็นหัวจับที่มลี ักษณะการใชเ้ หมือนกบั หวั จบั แบบสามฟนั จับ

แตกต่างกนั ท่กี ารเคล่อื นท่ีของฟนั จบั ของหัวจับส่ีฟันจับอสิ ระจะไมเ่ คลอ่ื นที่พร้อมกนั ต่างฟันตา่ งอิสระตอ่ กนั
เหมาะสําหรับงานจบั ยึดชิ้นงานทรงส่เี หล่ียม หรอื งานเหลย่ี มลกั ษณะอ่นื ๆ การจับยึดจะต้องอาศัยความ
ชาํ นาญมากกวา่ การจัดยดึ ดว้ ยหวั จับแบบสามพนั จับ

รูปที่ 3 หัวจับแบบสี่ฟันจบั อสิ ระ

ใบความรู้

รหัสวชิ า20102- ชอ่ื วชิ า งานผลิตชิน้ ส่วนดว้ ยเครอื่ งมอื กล 3

2103

หน่วยที่ 1 ชอื่ หนว่ ย อุปกรณพ์ ิเศษของเครือ่ งกลึง ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยท่ี 1 งานผลติ ชนิ้ สว่ นด้วยเคร่อื งมอื กล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

1.4 กันสะท้าน (Steady Rest)
กันสะท้านเป็นอุปกรณ์ทีใ่ ช้สําหรับการกลงึ ชนิดงานท่ีมีความยาวมาก ๆ ทาํ ห้าทปี ระคองชิ้นงาน

ไมใ่ ห้ช้นิ งานแกว่งในขณะทชี่ ้ินงานกําลังหมุน เปน็ การรกั ษาศนู ย์ของชน้ิ งานในขณะกลงึ และยงั ช่วยปอ้ งกันการ
เกดิ อบุ ตั เิ หตุท่ีอาจเกิดขึน้ เน่ืองจากชน้ งานแกว่งมาก ๆ อีกดว้ ย

รปู ที่ 4 กันสะทา้ น
1.5 แผ่นจาน (Face Plate)

เปน็ อปุ กรณจ์ ับยดึ ชนิ้ งานอกี ประเภทหนงึ่ ใชส้ ําหรบั การจบั ยดึ ชน้ิ งานทม่ี รี ูปร่างลักษณะท่ไี ม่
สามารถจับยดึ ด้วยหัวจับแบบธรรมดา ได้ เชน่ ชน้ิ งานท่ีมีขนาดความโตเกินพิกดั การจบั ยึดของหัว
จบั ชนิ้ งานที่มรี ปู รา่ งทซ่ี บั ซอ้ นซงึ่ ไม่สามารถจับยดึ ด้วยหัวจบั แบบธรรมดาได้

รูปที่ 5 แผ่

ใบความรู้

รหสั วชิ า20102- ชือ่ วชิ า งานผลิตช้นิ สว่ นด้วยเคร่ืองมอื กล 3

2103

หน่วยที่ 1 ชอื่ หน่วย อุปกรณพ์ เิ ศษของเครือ่ งกลึง ใส กัด เจียระไน

หน่วยย่อยท่ี 1 งานผลิตชน้ิ ส่วนด้วยเคร่อื งมือกล 3 จาํ นวน 2 ช่ัวโมง

1.6 หว่ งพา (Lathe Dog)

ห่วงพาเป็นอปุ กรณ์ทม่ี ักใช้รว่ มกบั จานพา ในการจับชิ้นงานและพาชน้ิ งานให้เคลอ่ื นท่ีไปตามจาน

พาส่วนใหญ่มักใชก้ ับชิ้นงานที่มีความจําเปน็ จะต้องจับยึดดว้ ยห่วงพา เชน่ การกลึงเย้อื งศนู ยช์ น้ิ งาน การกลึงลูก

เบีย้ ว เป็นตน้

รปู ที่ 6 ห่วงพา
1.7 ยนั ศนู ย์ (Live Center)

ยนั ศูนยเ์ ปน็ อปุ กรณ์ทม่ี ักใช้ประกอบควบคู่ไปกบั ศนู ย์ท้ายแทน่ เป็นอปุ กรณท์ ่ใี ชส้ ําหรบั การต้ัง
ศนู ย์มดี กลึง การยันศูนยช์ ้นิ งานกลงึ ที่มีขนาดความยาวมาก ๆ เพื่อปอ้ งกันการแกว่ง และการหนีศูนยข์ องชิ้นงาน
ในกรณีท่ชี นิ้ งานมีความยาวมาก ๆ จะใชค้ วบค่กู ับ กันสะทา้ นด้วย

รปู ที่ 7 ยนั ศนู ย์

ใบความรู้

รหสั วิชา20102-2103 ช่อื วิชา งานผลิตชนิ้ สว่ นดว้ ยเคร่อื งมือกล 3

หน่วยท่ี 1 ชื่อหน่วย อปุ กรณพ์ เิ ศษของเครื่องกลึง ใส กัด เจียระไน

หน่วยย่อยท่ี 1 งานผลติ ช้นิ ส่วนด้วยเคร่ืองมือกล 3 จํานวน 2 ชั่วโมง

1.8 หัวจับดอกสวา่ น (Drill Chuck)

หัวจบั ดอกสว่านเป็นเครอ่ื งมอื จบั ยึดดอกเจาะนาํ ศนู ย์ และดอกสวา่ นก้านตรงเทา่ น้นั ไม่สามารถ

นํามาจับยึดดอกสวา่ นก้านเรียวได้ จะใชส้ ําหรับงานเจาะรบู นเครื่องกลงึ และบนเครื่องเจาะ

หัวจบั ดอกสว่านจะมฟี นั จับอย่สู ามฟนั จับคลา้ ยกับหวั จบั แบบสามฟนั จบั ของเคร่ืองกลึง ฟันจับทัง้ สาม

จะเคล่ือนท่จี ับยดึ ชิ้นงานพร้อมทั้งสามฟันพรอ้ มกนั

รปู ที่ 8 หวั จับดอกสว่าน
2.อปุ กรณพ์ เิ ศษของเครอื่ งไส

2.1 ปากกาจับยึดชิน้ งาน (Vise Machine)
ปากกาจับยดึ ชิ้นงานท่นี าํ มาใชใ้ นงานไสเพ่ือจบั ยึดงานในขณะการทํางานนน้ั ก็เปน็ ปากกาจับ

ยึดท่ัว ๆ ไปที่นิยมใช้ในการจับยึด ต่างกนั ท่ีปากกาจบั ยดึ บางตวั สามารถท่ีจะหมนุ ปรับต้งั องศาเพ่ือการทํางาน
เฉพาะอย่างได้ ปากกาจับยึดชน้ิ งานน้ันจะถกู ยึดตดิ ต่ออยูก่ บั โตะ๊ งานไสด้วยนอตและสกรู เพ่อื ลอ็ กตําแหนง่ ของ
ปากกา ไม่ใหส้ ามารถเคลอื่ นที่ในขณะปฏิบตั ิงานได้

รูปท่ี 9 ปากกาจบั ยึดชิ้นงาน

ใบความรู้

รหัสวชิ า20102- ช่ือวิชา งานผลิตชิ้นสว่ นดว้ ยเครอ่ื งมอื กล 3

2103

หน่วยท่ี 1 ชือ่ หนว่ ย อปุ กรณพ์ ิเศษของเครอ่ื งกลงึ ใส กดั เจียระไน

หน่วยยอ่ ยท่ี 1 งานผลติ ช้ินสว่ นด้วยเครอ่ื งมอื กล 3 จํานวน 2 ชั่วโมง

2.2 เหล็กแท่งขนาน (Parallels)

เหล็กแทง่ ขนานเป็นเคร่ืองมืออกี ชนดิ หนึง่ ท่ีที่ใช้รว่ มกบั การปฏิบัติงานไสแทบจะทุกคร้ัง

มหี นา้ ท่ีรองช้ินงานเพอื่ ใหช้ น้ิ งานทีน่ าํ มาจบั ยึดบนปากกานั้นได้ฉาก ขนานกัน ลักษณะของการใช้เหลก็ แทง่ ขนานรองช้นิ งาน

จะรองอยดู่ า้ นล่างของช้นิ งานบนปากกาจบั งาน ผปู้ ฏิบตั งิ านจะตอ้ งทําความสะอาดปากกาจบั ยดึ ชน้ิ งานให้สะอาดไม่มีเศษ

เหลก็ ตกค้าง ซ่งึ จะส่งผลให้การวางเหล็กแทง่ ขนานน้ันเอียงเนื่องจากมีเศษวัสดชุ ิน้ งานก็จะเอียงไปดว้ ย

รูปที่ 10 เหล็กแท่งขนาน
2.3 มีดไส

มีดไสเป็นเครือ่ งมือตัดทีใ่ ช้สาํ หรบั การตดั เฉอื นชนิ้ งานสว่ นใหญ่มกั มรี ูปร่างคล้ายกบั มดี กลงึ ท่วั ๆไป ผปู้ ฏิบตั งิ าน
จะต้องทาํ การลบั คมตดั ลักษณะต่าง ๆ ตามการใชง้ านเอง อาจใชร้ ่วมกับด้ามจับมดี ไสดว้ ยกไ็ ด้

รูปท่ี 11 ดา้ มมีดไส

2.4 อุปกรณป์ ระกอบเครอ่ื งไสชนิดอ่ืนๆ
นอกจากปากกาจับชน้ิ งานท่ีใช้ในการจบั ยึดช้ินงานแล้วยังมีอปุ กรณ์อีกหลายชนดิ ที่สามารถนาํ มาจับยึดชน้ิ งาน

ได้ ซ่ึงการใชอ้ ปุ กรณเ์ หลา่ น้นั จะใช้เม่ือชน้ิ งานน้นั มีรูปร่างทีซ่ ับซ้อนไม่สามารถจับยึดดว้ ยปากกาจบั ยดึ งานได้เช่น Step
Clamp และ C-Clamp เป็นต้น การใชอ้ ปุ กรณ์เหล่าน้ีขึ้นอยู่กบั ผ้ปู ฏิบัตงิ านว่าจะนาํ มาประยุกต์ใช้งานได้ในลกั ษณะใด

ใบความรู้

รหสั วิชา20102-2103 ชื่อวชิ า งานผลิตชิ้นสว่ นด้วยเครื่องมือกล 3

หนว่ ยท่ี 1 ชอ่ื หนว่ ย อปุ กรณพ์ ิเศษของเครือ่ งกลึง ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยที่ 1 งานผลติ ชิน้ ส่วนด้วยเครอื่ งมือกล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

รูปท่ี 12 Step Camp
3. อปุ กรณ์พิเศษของเคร่ืองกัด

3.1 อปุ กรณ์พเิ ศษของเคร่อื งกัดเพลาต้งั
ชดุ หัวกดั ของเคร่ืองกัดเป็นสว่ นที่มคี วามสาํ คัญมากสําหรับงานกดั เนอื่ งจากเปน็ ส่วนที่พาคม

ตัดเคลอ่ื นที่ตัดเฉือนชน้ิ งานออก ชุดหัวกัดจะแบ่งออกเป็น 2 ชดุ คอื ชุดหวั กดั สําหรับเครื่องกดั เพลาต้ังและ
ชุดหัวกัด เพลานอน

3.1.1 ชุดหัวกดั เพลาตัง้ (Arbor)
ชุดหัวกดั เพลาตั้งจะประกอบด้วย หวั กดั คอลเลต (Collet) และ ฝาครอบคอลเลต

ซ่งึ ทัง้ หมดจะตอ้ งประกอบเขา้ ดว้ ยกันเป็นชดุ มีลักษณะการทํางานในลักษณะแนวตงั้ ฉากกับชน้ิ งาน

รปู ท่ี 13 หวั จับคอลเลต
หัวจบั คอลเลตเปน็ สว่ นท่ีใช้ในการตอ่ เข้ากับเพลากดั ของเครื่องกดั เพลาตัง้ และจับยึดหัวคอลเลตเพอื่ ใหท้ ําการ
จับยึดหวั มดี กดั

ใบความรู้

รหสั วชิ า20102-2103 ชอ่ื วชิ า งานผลิตชิ้นส่วนดว้ ยเครอ่ื งมือกล 3

หน่วยที่ 1 ชอ่ื หนว่ ย อุปกรณพ์ เิ ศษของเครือ่ งกลึง ใส กัด เจียระไน

หน่วยยอ่ ยที่ 1 งานผลิตชน้ิ ส่วนด้วยเครือ่ งมอื กล 3 จาํ นวน 2 ชั่วโมง

รปู ท่ี 14 คอลเลต
คอลเลตเป็นอปุ กรณท์ ใ่ี ชใ้ นการจับยึดหัวมดี กัด ดอกกัดเอ็นมิล
ฝาครอบหัวกัดทําหน้าทจี่ ับยึดคอลเลตกบั หวั จับคอลเลตเขา้ ดว้ ยกันอีกทั้งยังชว่ ยใหค้ อลเลตจับ
ยึดเครือ่ งมือตดั ไดแ้ น่นยิง่ ขนึ้ อกี ดว้ ย

รปู ท่ี 15 ฝาครอบหวั กัด

รูปท่ี 16 ภาพประกอบชุดหวั กัดเพลาต้ัง

ใบความรู้

รหสั วิชา 20102-2103 ชอ่ื วชิ า งานผลิตชนิ้ สว่ นดว้ ยเครอ่ื งมือกล 3

หน่วยท่ี 1 ชอ่ื หน่วย อุปกรณ์พิเศษของเครือ่ งกลงึ ใส กดั เจียระไน

หน่วยยอ่ ยที่ 1 งานผลติ ชิ้นสว่ นดว้ ยเครื่องมือกล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

3.1.2 เครือ่ งมือกัด (Cutting Tool)

เคร่ืองมือตดั ทนี่ ยิ มใชก้ ันมาก

รปู ท่ี 17 ดอกกดั End Mill
ดอกกัด End Mill นนั้ จะมีลักษณะท่ีคล้ายกันแตจ่ ะแตกตา่ งกนั ที่จํานวนของคมตดั ซึ่งจะมีท้งั ชนดิ แบบ 2 คม
ตดั และ 4 คมตัด ดอกกัด End Mill ชนดิ หยาบและชนิดละเอยี ด ลกั ษณะของคมตัดจะบิดเป็นเกลียวคล้ายกบั
ดอกสว่าน แต่ละมคี มตัดอยู่ด้านลา่ งดว้ ย ซ่งึ จะสามารถตดั เฉอื นช้นิ งานในแนวดิง่ หรือเจาะรูต้นื ๆ ได้

3.2 อปุ กรณพ์ ิเศษของเครื่องกลัดเพลานอน
เคร่อื งกลัดเพลานอนจะมลี ักษณะการทาํ งานที่ต่างจากเครื่องกัดเพลาตั้งตรงท่เี พลากดั ชิน้ งานจะ
ทาํ งานในลักษณะขนาดกบั พื้น เปน็ เครอื่ งกดั ทนี่ ยิ มใชง้ านกดั เฟืองชนดิ ตา่ ง ๆ

3.2.1 คานจับยดึ มีดกดั (Arbor Style A)
คานจับยดึ มดี กัดจะทาํ หนา้ ทเี่ พ่ือจบั ยึดมดี กัดคล้ายกับเครอ่ื งกัดเพลาตั้ง ลกั ษณะเป็นคานยาวในแนวขนานกับพนื้
สําหรบั จับยึดมีดกัดเฟอื งชนดิ ต่าง ๆ ดงั รูป

คานจบั
ยดึ มีดกดั

คตั เตอร์
กดั เฟือง

รูปท่ี 18 คานจบั ยดึ มดี กัดเครอ่ื งกดั เพลานอน

ใบความรู้

รหัสวิชา 20102-2103 ช่อื วชิ า งานผลิตชิ้นสว่ นดว้ ยเคร่ืองมอื กล 3

หน่วยท่ี 1 ชื่อหน่วย อปุ กรณ์พิเศษของเคร่อื งกลึง ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยท่ี 1 งานผลิตชิ้นสว่ นดว้ ยเครือ่ งมอื กล 3 จาํ นวน 2 ช่ัวโมง

3.2.2 คัตเตอร์กดั งานชนิดต่าง ๆ

คัตเตอรก์ ดั งานหรอื มดี กดั สําหรบั กัดงานนั้นมอี ย่หู ลายชนิด หลายขนาด ข้นึ อยูก่ บั ลักษณะของ

งานซง่ึ ผู้ปฏบิ ตั ิงานนน้ั จะตอ้ งเลอื กชนดิ ของคตั เตอร์ให้เหมาะสมกับชนิดของงานเพือ่ ให้สามารถกดั งานไดต้ ามชนิด

และลักษณะของงาน ลักษณะของมดี กัดแสดงไว้ ดังรูป

มีดกัดร่องราบ มดี กัดเฟอื ง

มีดกัดโค้งเวา้ มีดกดั คมข้างเดยี ว

รูปท่ี 19 ชนิดของมดี กดั
มดี กัดสําหรับเคร่ืองกัดเพลานอนนน้ั จะมีรูอยตู่ รงกลางเพื่อใช้สําหรบั สวมเขา้ กบั คานจบั ยึดของเครื่องกัดและจะมี
ปลอกรอง (Spacing Collar) ประกบเพ่อื ลอ็ คมีดกดั ให้เคลื่อนท่ตี ามคานจับยึดมีดลักษณะดังรปู

ใบความรู้

รหัสวิชา20102-2103 ชื่อวชิ า งานผลิตช้ินส่วนด้วยเครื่องมอื กล 3

หนว่ ยท่ี 1 ช่ือหนว่ ย อปุ กรณ์พเิ ศษของเคร่ืองกลงึ ใส กัด เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยท่ี 1 งานผลิตช้นิ ส่วนด้วยเคร่ืองมอื กล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

ปลอก
รอง

คาน
จบั มีด

มดี กดั

รปู ที่ 20 ภาพประกอบมดี กดั กบั เพลาจบั มีด
3.2.3 ชุดหวั แบ่ง (Indexing Head)
หัวแบ่งเปน็ เคร่ืองมอื ทใ่ี ชส้ าํ หรับการหมุนกัดเฟือง ใหม้ ขี นาดของรอ่ งฟนั เฟืองแตล่ ะรอ่ งนั้นมี
ขนาดความห่างที่เท่าๆ กนั หวั แบ่งที่นยิ มใชน้ น้ั มีอยู่ 2 ชนิด คือ ชดุ หัวแบ่งท่มี อี ัตราทด 40:1 และอัตราทด 80:1
ดงั รูป

รูปท่ี 21 ชุดหัวแบ่ง
ทีห่ นา้ จานแบง่ น้ันจะมรี เู จาะลักษณะเปน็ แถวๆ ซึ่งในแต่ละแถวนนั้ จะมีจาํ นวนรเู จาะทีไ่ ม่เท่ากันขึ้นอยกู่ บั ลกั ษณะ
ของการแบง่ และการใชง้ านทไ่ี ด้มาจากการคาํ นวณ

ใบความรู้

รหสั วชิ า20102-2103 ชอ่ื วชิ า งานผลิตชิน้ ส่วนด้วยเครื่องมอื กล 3

หนว่ ยท่ี 1 ชือ่ หนว่ ย อุปกรณพ์ เิ ศษของเคร่ืองกลงึ ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยย่อยที่ 1 งานผลิตช้ินสว่ นด้วยเครอ่ื งมือกล 3 จํานวน 2 ช่วั โมง

ลักษณะของการแบง่ โดยใช้หวั แบง่ น้ันจะประกอบไปดว้ ย 4 วธิ หี ลัก ๆ ดงั นี้ คือ
1.การแบง่ ตรง
2.การแบง่ แบบธรรมดา
3.การแบง่ แบบซับซ้อน
4.การแบ่งมมุ

ส่วนวธิ ีการคํานวณหาค่าต่าง ๆ ในการแบง่ ดว้ ยหัวแบง่ นั้นจะอธิบายในหน่วยการเรยี นต่อไปในเร่อื งของการกัด
เฟือง

3.2.4 ยันศูนย์งานกัด
อันศนู ยข์ องงานกัดมลี กั ษณะคล้ายกบั ยันศูนยท์ ีใ่ ช้สาํ หรบั งานกลงึ คอื มีหน้าที่สําหรับจบั ยดึ และ
ประคองช้ินงานใหร้ ่วมศนู ย์กนั ตลอดความยาวของชนิ้ งานและป้องกนั การแกวง่ ตัวของชิน้ งาน แต่แตกตา่ งกันที่
ขนาดเพยี งเทา่ นนั้ เอง

รปู ท่ี 22. ยันศูนยง์ านกดั
4.อุปกรณ์ประกอบของเครอื่ งเจยี ระไน

4.1 เครอื่ งเจยี ระไน (Grinding Machine)
เครอ่ื งเจียระไนนนั้ สามารถแบ่งออกได้ 2 ชนิด คอื เครือ่ งเจยี ระไนเพลากลม และเคร่อื งเจยี ระไนราบ ซงึ่ ทั้ง

สองชนิดมีหลักการทาํ งานท่ีคล้ายกนั คือ ทาํ หน้าทีส่ ําหรับวานเจียระไนผวิ ชิน้ งาน ใหเ้ รยี บสําหรับงานท่คี วามเรียบ
ผิวในการใชง้ าน

ใบความรู้

รหสั วิชา20102- ช่อื วิชา งานผลิตชนิ้ สว่ นด้วยเครื่องมือกล 3

2103

หนว่ ยที่ 1 ชอ่ื หน่วย อปุ กรณ์พเิ ศษของเครอื่ งกลงึ ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยท่ี 1 งานผลิตช้นิ สว่ นด้วยเคร่ืองมอื กล 3 จํานวน 2 ชั่วโมง

รูปท่ี 23. เคร่ืองเจียระไนเพลากลม

รปู ที่ 24. เครื่องเจียระไนราบ

ใบความรู้

รหัสวชิ า20102-2103 ชอ่ื วิชา งานผลิตชิน้ สว่ นดว้ ยเคร่ืองมือกล 3

หนว่ ยที่ 1 ช่ือหน่วย อุปกรณพ์ ิเศษของเคร่อื งกลงึ ใส กัด เจียระไน

หน่วยย่อยท่ี 1 งานผลติ ช้ินส่วนดว้ ยเครอื่ งมือกล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

4.2 หวั จับยึดช้นิ งานของเครอ่ื งเจียระไน
หวั จับยึดช้นิ งานของเครอื่ งเจยี ระไนนน้ั จะมเี ฉพาะเครื่องเจยี ระไนเพลากลมเท่านนั้ ซึ่งในขณะที่

เจยี ระไนผิวชน้ิ งาน ช้นิ งานจะต้องหมุนตามไปด้วยเพ่ือใหส้ ามารถเจยี ระไนไดร้ อบชิน้ งานและสมา่ํ เสมอ ดังนนั้ ที่หวั
จับจะมมี อเตอรข์ ับเคลื่อนหัวจับซึ่งใชอ้ ัตราทดเพอ่ื ทาํ ใหห้ วั จบั หมุนไปอย่างช้า ๆ

รปู ท่ี 25. หัวจับชิ้นงานเครอื่ งเจยี ระไนเพลากลม
4.3 ยนั ศนู ย์ชนิ้ งาน

ยันศนู ย์ชิ้นงานของเคร่อื งเจยี ระไนเพลากลมทําหน้าทเ่ี ชน่ เดยี วกนั กับยนั ศนู ย์ทั่ว ๆ ไปที่ใชใ้ นการ
ยึดและประคองชน้ิ งานไม่ให้แกวง่ ตัวในขณะทําการเจยี ระไน

รปู ที่ 26. ยันศูนยเ์ ครอ่ื งเจียระไนในเพลากลม

ใบความรู้

รหสั วชิ า20102-2103 ช่อื วชิ า งานผลิตช้นิ สว่ นดว้ ยเครอ่ื งมอื กล 3

หนว่ ยท่ี 1 ชือ่ หน่วย อุปกรณ์พิเศษของเครื่องกลึง ใส กดั เจียระไน

หนว่ ยยอ่ ยท่ี 1 งานผลิตชิน้ สว่ นด้วยเครอื่ งมือกล 3 จาํ นวน 2 ชว่ั โมง

4.4 โต๊ะแมเ่ หล็ก
ในการเจยี ระไนผวิ ชิน้ งานสาํ หรับเคร่ืองเจยี ระไนราบน้นั จะมีการจบั ยึดชน้ิ งานโดยการใช้โตะ๊ แม่เหล็กใน

การจดั ยึดช้ินงาน เนือ่ งจากชน้ิ งานทนี่ ํามาเจียระไนมักจะเปน็ ช้นิ งานทรงสเ่ี หล่ียมจะทําใหม้ พี ืน้ ท่ใี นการจบั ยึดมาก

รปู ท่ี 27. โต๊ะแมเ่ หล็ก
4.5 ลอ้ หนิ เจยี ระไน (Grinding Wheel)

ล้อหินเจยี ระไนท่ใี ช้กับเคร่อื งเจียระไนเพลากลมและเครอ่ื งเจยี ระไนราบน้ันเปน็ ล้อหนิ ทีใ่ ช้งานใน
งานเจยี ระไนทัว่ ๆ ไป ซง่ึ ที่ตัวล้อหนิ นั้นประกอบไปด้วย

กระดาษบอกรายละเอยี ด ปลอกพลาสติก

เมด็ หิน ขนาดลอ้ หิน

รูปที่ 28. ลอ้ หินเจยี ระไน

ใบความรู้ ชือ่ วิชา งานผลติ ชน้ิ ส่วนประกอบดว้ ยเครอ่ื งมอื กล 3
รหัสวชิ า 20102-2103 ชอื่ หนว่ ยงาน อปุ กรณพ์ เิ ศษของเครื่องกลึงไส กัด เจียระไน
หน่วยท่ี 1

หนว่ ยย่อยที่ 1 งานเคร่อื งมอื กล 3 จํานวน 2 ช่ัวโมง

1.ขนาดเสน้ ผ่านศนู ย์กลางของล้อหิน 2.ความกวา้ งของหน้าล้อหิน

3.ขนาดรูเจาะของล้อหนิ 4.ค่าความแข็งของลอ้ หนิ

5.ระบบมาตรฐานของล้อหนิ

ท่ีลอ้ หินเจยี ระไนจะบอกค่าตา่ ง ๆ ที่สําคัญท่ีจะตอ้ งทราบว่าลอ้ หนิ ทซ่ี ื้อมาน้ันจะสามารถใช้งาน

กบั งานลักษณะใดและสามารถประกอบเขา้ กบั แกนของเครื่องเจยี ระไนทีต่ ้องการใส่ไดห้ รือไม่ ซง่ึ จําเปน็

ทจี่ ะต้องศกึ ษารายละเอียดของตัวเลขและสัญลักษณ์ตา่ ง ๆ เพื่อใหส้ ามารถเลือกลอ้ หินนาํ ไปใช้งานได้

อยา่ งถกู ต้อง

4.5.1 องค์ประกอบของลอ้ หนิ เจยี ระไน

1.เมลด็ สารเชิงทราย เป็นวสั ดทุ ใ่ี ช้ทาํ ล้อหินเจียระไน ประกอบดว้ ยสารเชิง

ทราย 2 ประเภท

คอื สารเชงิ ทรายจากธรรมชาติ ไดแ้ ก่ หินควอตซ์ โครนั ดมั และ เพชร สารเชิงทรายอีกประเภทหนึ่ง

คือ

สารเชิงทรายจากการสังเคราะห์ ไดแ้ ก่ อะลูมนิ ัมออกไซด์ ซลิ กิ อน สารคารไ์ บด์ ซง่ึ หนิ เจียระไนสว่ น

ใหญม่ กั จะทํามาจาก อะลูมินัมออกไซด์ และ ซิลิกอนคาร์ไบด์

คุณสมบัติของเมล็ดของสารเชงิ ทรายทด่ี มี ีดังนี้ คอื

1.ต้องมีความแข็งกว่าวัสดชุ นิ้ งานที่ต้องการเจยี ระไน

2.มีความแข็งพอต่อการกดในการเจียระไน

3.สามารถทนตอ่ ความรอ้ นในขณะเจยี ระไนไดด้ ี

4.ตอ้ งมกี ารหลุดตัดไดด้ ีในขณะทาํ การเจยี ระไน เพอื่ ให้เกดิ คมตัดใหม่

2.ขนาดเกรน เกรน หมายถงึ ขนาดของสารเชิงทราย ซ่ึงจะมกี ารแบง่ ตง้ั แต่ขนาด 10 (หยาบ)
จนถึง ขนาด 600 อง(ละเอยี ดมาก) ซ่ึงขนาดของสารเชงิ ทรายท่ีนยิ มใชง้ านเจยี ระไนคมตัด สาํ หรบั จะใช้
ตั้งแต่ขนาด 14 สําหรบั งานหยาบ จนถงึ ขนาด 80 สาํ หรบั งานลบั คมตดั ขนาดเลก็

3.ตัวประสาน จะทําหน้าท่จี บั ยึดสารเชิงทรายใหเ้ กาะตดิ กนั เป็นลอ้ หนิ เจียระไน ซ่งึ ตวั
ประสานทนี่ ิยมใช้และจะเปน็ ตัวประสานทม่ี ีความโปรง่ แขง็ แรง สามารถแตกตวั ได้ดี ซ่งึ ทาํ ใหเ้ กิดคมตดั
ใหม่ในขณะเจียระไนทนต่อนาํ้ มนั กรด และการกัดกร่อน ทนความรอ้ นท่อี ณุ หภมู ิสูง ๆ ได้ดี

รหสั วชิ า 20102- แบบฝกึ หดั
2103
หนว่ ยท่ี 1 งานผลติ ชิ้นส่วนด้วยเครือ่ งมือกล 3

คาํ ชแี้ จง
ให้นักศกึ ษาตอบคาํ ถามต่อไปนี้

1. ประโยชนข์ องยนั ศนู ยท์ ้ายแทน่ (Tail Stock) ของเครื่องกลงึ
2. สามจับฟันพร้อม (Dependent Chuck) และสีจ่ ับอิสระ (Independent Four Jaw Chuck)

ใช้งานตา่ งกนั อย่างไร
3. แผ่นจาน (Face Plate) ใช้จบั งานอยา่ งไร
4. อนั ศูนยท์ า้ ย (Live Center) มีประโยชน์อย่างไร
5. หวั จับดอกสวา่ ง (Drill Chuck) ใช้งานอย่างไร
6. ห่วงพา (Lathe dog) ใช้งานอยา่ งไร
7. ปากกาจับงานไส (Vise Machine) ใชง้ านอย่างไร
8. ชุดหัวกัดเพลาต้ัง (Arbor) ประกอบดว้ ยอะไรบ้าง
9. จงอธบิ ายประโยชน์ของชดุ หัวแบ่ง (Indexing Head)
10.จงอธิบายองค์ประกอบของลอ้ หนิ เจยี ระไน(Grinding Machine)

งานที่มอบหมายหรอื กิจกรรม (กอ่ นเรียน, ขณะเรยี น ,หลังเรยี น )
กอ่ นเรียน
- ไมม่ ี
ขณะเรียน
- ไม่มี
หลงั เรยี น
- ให้นกั ศึกษาชว่ ยกนั วิเคราะห์ละสรุปถึงประโยชนข์ องอุปกรณ์พเิ ศษของเครอ่ื งกลึง

เครอ่ื งไส และเคร่ืองเจยี ระไน

สื่อการเรียนการสอน (สื่อส่ิงพิมพ์ , ส่อื โสตทัศน(์ ถ้ามี) , หนุ่ จาํ ลองหรอื ของจริง (ถ้ามี),
- หนังสือเรยี นวิชา งานเคร่อื งมือกล 2 สาํ นักพิมพ์ศูนย์สง่ เสริมวิชาการ
- ใบความรู้

การประเมิน ( กอ่ นเรียน, ขณะเรียน, หลงั เรียน )
วธิ วี ดั ผล
1. สังเกตพฤติกรรมการปฏบิ ัติงานรายบุคคล
2. สังเกตพฤตกิ รรมการเขา้ รว่ มกิจกรรมกลุ่ม
3. แบบประเมินคุณธรรม จรยิ ธรรม นยิ ม และคณุ ลักษณะอันพงึ ประสงค์ โดยครแู ละนกั ศึกษา
ร่วมกันประเมนิ

เครอื่ งมือวัด
1.แบบสงั เกตพฤติกรรมการปฏบิ ตั ิงานรายบุคคล
2.แบบฝึกหัด
3.แบบประเมนิ คุณธรรม จริยธรรม คา่ นยิ ม และคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ คะแนนข้ึนอยู่กับการ

ประเมิน
ตามสภาพจริง

บรรณานกุ รม

ประเวศ ยอดยิ่ง งานเครื่องมือกล 2 , ศนู ย์สง่ เสรมิ วชิ าการ, กรุงเทพ ฯ , 2545
อาชีวศกึ ษา, กรม แผนการสอนวิชา 2102-2107 งานเครอ่ื งมือกล 2. ชัยนาท;

วิทยาลัยเทคนคิ ชัยนาท, 2541.

บันทกึ หลังการสอน
ผลการใชแ้ ผนการสอน (ช่วั โมงการสอบ , จุดประสงค์เชงิ พฤตกิ รรม , กจิ กรรมและส่ือ)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
ผลการเรียนของนักเรียน (สนใจเนื้อหา , ส่ือ , กิจกรรม , ผลสัมฤทธ์ิทางการเรยี น)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
ผลการสอนของครู (ครบจุดประสงคข์ องหน่วยการสอนตามเวลาทีก่ ําหนดในแผนการสอน)
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………....

แผนการสอน ครงั้ ท่ี 2

ชอื่ วิชา ผลิตชิ้นส่วนดว้ ยเคร่อื งมอื กล 3 หน่วยที่ 2

ช่ือหน่วย – วธิ กี ารใช้งานของเคร่อื งกลงึ กึ่งอตั โนมตั ิ เครอื่ งลับ

คมตัด ชนดิ ของหินลับคมตัด การคํานวณการกดั ร่องเฉียง

สาระสาํ คัญ

เคร่ืองกลึงเป็นเครื่องจักรท่ีสําคญั ของช่างกลโรงงาน สามารถทํางานไดม้ ากมายหลายชนิด เชน่ กลึง

ปาดหนา้ กลึงปอก กลึงข้ึนรปู กลงึ เกลียว กลึงเรยี ว ควา้ นรู นอกจากงานกลึงแล้วยงั ใช้เจาะรู พมิ พล์ าย การควา้ น

ละเอียด และถ้านําอปุ กรณพ์ เิ ศษมาติดตง้ั ยงั สามารถทํางานอย่างอ่นื ไดอ้ ีก เชน่ ติดต้งั อปุ กรณ์เจยี ระไนก็สามารถ

เจียระไนบนเคร่อื งกลึงได้

เครอ่ื งลับคมตดั เปน็ เคร่อื งมือกลพน้ื ฐานชนดิ หนง่ึ ทีม่ ปี ระโยชน์มากสามารถทํางานไดอ้ ยา่ ง

กวา้ งขวาง เช่น ใชส้ ําหรับลับคมตัดต่าง ๆ ของเครื่องมดื ตดั ไดแ้ ก่ มดี กลึง มดี ไส ดอกสวา่ น และยังสามารถ

เจียระไนตกแต่งชิ้นงานต่าง ๆ ได้โดยคํานึงถึงเรื่องความปลอดภยั

จุดประสงคก์ ารสอน

1.เข้าใจชนิดของเครื่องมือและอปุ กรณท์ ใ่ี ชก้ ับเครื่องกลึงและวธิ กี ารใชง้ านเครอ่ื งกลงึ อตั โนมัติ

2.เขา้ ใจข้นั ตอนการทํางานของเครอ่ื งกลงึ และความปลอดภยั ในการใช้เคร่ืองกลึงอัตโนมตั ิ

3.เข้าใจชนิดของเครอื่ งลับคมตัดและส่วนประกอบทีส่ ําคญั ของเครอื่ งลับคมตัด

4.เขา้ ใจขน้ั ตอนการทํางานของเครอ่ื งลับคมตดั และความปลอดภยั ในการใช้เครอ่ื งลับคมตดั

จุดประสงคเ์ ชิงพฤตกิ รรม
1.บอกชนดิ ของเครือ่ งมอื และอปุ กรณ์ท่ใี ช้กับเคร่อื งกลึงและวิธีการใช้งานเครื่องกลงึ อตั โนมตั ิ
2.บอกขน้ั ตอนการทํางานของเครื่องกลึงและความปลอดภัยในการใชเ้ ครอื่ งกลงึ อัตโนมตั ิ
3.บอกชนดิ ของเครอื่ งลับคมตัดและส่วนประกอบที่สําคัญของเครอื่ งลับคมตดั
4.บอกข้นั ตอนการทํางานของเครือ่ งลบั คมตัดและความปลอดภัยในการใช้เครือ่ งลับคมตดั

คณุ ลกั ษณะทตี่ อ้ งการบรู ณาการ
1.ความตรงต่อเวลา
2.ความซ่ือสัตย์
3.ความรบั ผดิ ต่อหน้าที่

เนอ้ื หาสาระ

เนื้อหาเกีย่ วกบั เครอ่ื งมือและอปุ กรณ์ท่ีใช้กบั เครอ่ื งกลึง วธิ กี ารใชง้ านเครอื่ งกลงึ อัตโนมตั ิ ขน้ั ตอนการ

ทาํ งานของเครือ่ งกลงึ ความปลอดภัยในการใช้เครอื่ งกลงึ อตั โนมตั ิ ชนดิ ของเครือ่ งลบั คมตัด

ส่วนประกอบทีส่ ําคญั ของเคร่ืองลบั คมตัด ขัน้ ตอนการทํางานของเครอ่ื งลบั คมตดั ความปลอดภยั ใน

การใชเ้ ครอื่ งลบั คมตัด

กจิ กรรมการเรยี นการสอน

ขน้ั ตอนการสอนหรือกจิ กรรมของครู ข้ันตอนการเรยี นหรอื กิจกรรมของนกั เรียน

1. นําเข้าสบู่ ทเรยี นดว้ ยเนอ้ื หาสาระ - รับฟัง
เกีย่ วกับความรู้เครอ่ื งมือและอปุ กรณท์ ี่
ใชก้ ับเคร่ืองกลึง วธิ กี ารใช้งานเครอ่ื งกลงึ
อตั โนมตั ิ ความปลอดภัยในการใช้
เครือ่ งกลึงอัตโนมัติ ชนิดของเคร่อื งลับ
คมตัด สว่ นประกอบที่สําคัญของเคร่ือง
ลับคมตัด ความปลอดภัยในการเคร่อื ง
ลบั คมตัด

2. อธบิ ายเนอื้ หาเก่ยี วกบั ขัน้ ตอนการ - รับฟัง
ทํางานของเครอื่ งกลงึ

ขนั้ ตอน การทาํ งานของเคร่ืองลบั คมตัด และ
ความปลอดภัยในการใชง้ านเครอื่ งกลงึ
อัตโนมัตแิ ละเคร่ืองลับคมตัด

3. ใหน้ ักเรียนตอบคาํ ถามว่า เคร่อื งกลงึ -ตอบคําถาม
อัตโนมตั แิ ละเคร่อื งลับคมตัดนนั้ มี
ประโยชนแ์ ละมกี ารบํารุงรักษาอยา่ งไร

4. ให้ความรู้เพ่ิมเติมจากทีน่ ักเรียนไดต้ อบ
คาํ ถามว่าเครอ่ื งกลงึ อัตโนมัตแิ ละเคร่อื ง
ลับคมตัดนนั้ มีประโยชน์และมีการ

5. บาํ รงุ รกั ษาอยา่ งไร

- รับฟัง

ใบความรู้

รหสั วชิ า 20102-2103 ชอ่ื วชิ า งานผลติ ชิ้นสว่ นด้วยเคร่อื งกล 3

หนว่ ยที่ 2 ชื่อหน่วย เคร่ืองกลึงกง่ึ อตั โนมัติ

หนว่ ยย่อยที่ 2 งานผลติ ช้นิ ส่วนด้วยเคร่ืองกล 3 จาํ นวน 2 ชั่วโมง

เคร่ืองกลึง (Lathe) เปน็ เคร่ืองจักรกลที่ทํางานโดยการจับยึดชิน้ งานใหแ้ น่นและหมุนขณะท่ที ําการ

ตดั เฉอื น ช้ินงานทถี่ ูกตดั เฉือนด้วยมดี กลงึ ซง่ึ จะเคลอื่ นทีไ่ ปตามความยาวของชน้ิ งาน ชิน้ งานจะถกู ตดั เฉือน

ออกเปน็ รูปกทรงกระบอกเรยี กการกลงึ ชนดิ นว้ี า่ การกลึงปอกผวิ หรือมดี กลงึ เคล่อื นทีต่ ดั เฉือนช้นิ งานตามแนว

ขวาง เรียกการกลึงชนดิ นี้วา่ การกลึงปาดหน้า นอกจากจะทาํ งานได้ในรูปทรงกระบอกแลว้ ยังสามารถข้ึน

รปู ทรงต่าง ๆ บนชิ้นงานได้ โดยอาศยั อุปกรณ์พเิ ศษตา่ ง ๆ รว่ มกับระบบขับเคลอ่ื นของเครือ่ ง เช่น การเจาะซงึ่

ตอ้ งอาศัยสว่าน การพมิ พ์ลาย การกลึงเกลยี ว โดยต้องให้ความเรว็ ในการตัดเฉือนสมั พนั ธ์กบั การทํางาน

ชนดิ ของเครอ่ื งกลงึ

1. เครอ่ื งกลงึ ยนั ศูนย์ (Engine Lathe) เปน็ เครือ่ งกลึงความเร็วรอบสูง ใชก้ ลึงงานไดห้ ลายขนาดทีม่ เี ส้น

ผา่ นศนู ย์กลางไม่ใหญเ่ กินไป และกลึงงานไดห้ ลากหลาย นยิ มใชใ้ นโรงงานทั่วไป

2. เครื่องกลงึ เทอร์เรท (Turret Lathe) เปน็ เครอื่ งกลึงท่มี ีหัวจบั มีดตดั หลายหวั เช่น จับมดี กลึงปากหนา้

มดี กลงึ ปอก มีดกลึงเกลียว จบั ดอกเจาะยนั ศูนย์ เปน็ ตน้ ทาํ ให้การกลงึ งานทมี่ รี ูปทรงเดยี วกันและมี

จาํ นวนมาก ๆ ได้อย่างรวดเร็ว เช่น การกลงึ เกลียว กลึงบูซ๊ เปน็ ตน้

3. เครื่องกลึงตั้ง (Vertical Lathe) เปน็ เครือ่ งกลึงทีใ่ ชใ้ นงานกลงึ ปอก งานควา้ นชิ้นงานทม่ี ีขนาดใหญ่

เช่น เสื้อสบู เป็นตน้

4. เครื่องกลงึ หน้าจาน (Facing Lathe) เปน็ เครอื่ งกลงึ ทใี่ ช้ในการปาดหนา้ ช้นิ งานทีม่ ขี นาดใหญ่ เชน่ ล้อ

รถไฟ เปน็ ต้น

รูปที่ 2.1 เครอื่ งกลึงชนิดต่าง ๆ

ใบความรู้

รหัสวชิ า 20102-2103 ชื่องาน งานผลิตชิน้ ส่วนด้วยเครื่องจกั รกล 3

หนว่ ยท่ี 2 ชื่อหน่วย เครื่องกลึงก่ึงอตั โนมตั ิ

หน่วยย่อยที่ 2 งานเครื่องมือกล 3 จาํ นวน 2 ช่ัวโมง

สว่ นต่าง ๆ ของเคร่ืองกลึง

เครือ่ งกลงึ จะแบง่ ส่วนใหญ่ออกไปได้ 5 ส่วนใหญ่ ๆ ทีส่ ําคญั ไดแ้ ก่

1. สะพานแท่นเคร่ือง (BED WAY)

2. หัวแท่น (HEAD STOCK)

3. ระบบป้อน (FEED MECHANISM)

4. ชดุ ทา้ ยแท่น (TAIL STOCK)

5. ชดุ แท่นเลื่อน (CARRIAGE)

รปู ที่ 2.2 ส่วนตา่ ง ๆ ของเครือ่ งกลงึ
1.สะพานแท่นเคร่ือง (Bed Way) ทํามาจากเหลก็ หลอ่ แข็ง ทาํ หน้าทเ่ี ปน็ ฐานรองรับชุดแทน่ เล่อื นและชดุ ท้าย
แท่นใหเ้ ล่อื นไป-มาบนสันตวั วี ซง่ึ จะมคี รบี ยดึ ให้ความแขง็ แรง บางบรษิ ทั จะผลติ ออกมาเป็นสันแบบเรยี บ

รูปที่ 2.3 สะพานแท่นเครอ่ื งของเครอื่ งกลงึ แบบตัววี รปู ท่ี 2.4 สะพานแท่นเคร่ืองของเคร่ืองกลงึ แบบแบนเรียบ

2.ชุดหวั แทน่ (HEAD STOCK) จัดเป็นชุดท่มี ีระบบกลไกต่าง ๆ ทําใหเ้ กดิ การขับเคลอ่ื น บางคร้ังจะเรยี กว่า

ระบบสง่ กําลัง ซง่ึ ทาํ ให้งานเกิดการหมนุ และสมั พันธ์กับการเคลอ่ื นทขี่ องชดุ แท่นเลอื่ นในขณะทํางาน

สว่ นประกอบทีส่ ําคัญ ๆ ไดแ้ ก่

ใบความรู้

รหัสวชิ า 20102-2103 ชอื่ งาน งานผลติ ชนิ้ สว่ นด้วยเครอื่ งจักรกล 3

หนว่ ยที่ 2 ชอ่ื หนว่ ย เครื่องกลึงกึง่ อัตโนมตั ิ

หน่วยย่อยท่ี 2 งานเคร่อื งมือกล 3 จาํ นวน 2 ช่วั โมง

2.1 ระบบเฟืองขับ (FEED DRIVE MECHANISM)

2.2 คันโยกเปลย่ี นทิศทางการป้อน (FEED DIRECTION LEVEL)

2.3 คันปรบั ความเร็ว (SPINDLE SPEED SELECTER)

2.4 คลตั ช์ (CLUCTH)

2.5 เพลางาน (LATHE SPINDLE)

2.6 สวิตซ์มอเตอร์ (MOTOR SWITCHES)

2.7 สวติ ซเ์ ครือ่ งทาํ งาน (POWER ISOLATING SWICTH)

2.8 ระบบเฟืองปอ้ น (FEED GEAR BOX)

2.9 ระบบเฟอื งขบั ในหัวเครือ่ ง (DRIVER GEAR HEADSTOCK)

ส่วนต่าง ๆ ของเคร่ืองกลงึ

เครอื่ งกลึงจะแบง่ สว่ นใหญ่ออกไปได้ 5 ส่วนใหญ่ ๆ ท่ีสําคัญ ไดแ้ ก่

1.สะพานแท่นเครื่อง (BEN)

2.หวั แท่น (HEAD STOCK)

3.ระบบปอ้ น (FEED MECHANISM)

4.ชุดทา้ ยแท่น (TAIL STOCK)

5.ชุดแท่นเล่ือน (CARRIAGE)

รปู ท่ี 2.5 ส่วนต่าง ๆ ของเครือ่ งกลึง

ใบความรู้

รหสั วิชา 20102-2103 ชอื่ งาน งานผลติ ชน้ิ สว่ นดว้ ยเครอ่ื งจักรกล 3

หนว่ ยที่ 2 ช่อื หนว่ ย เครอื่ งกลึงก่งึ อัตโนมตั ิ

หนว่ ยย่อยที่ 2 งานเครื่องมอื กล 3 จาํ นวน 2 ช่วั โมง

3.ระบบปอ้ น (Feed Mechanism) เปน็ ชุดเกย่ี วกับระบบสง่ กําลังทํางานประกอบไปดว้ ย

3.1.ชุดเฟอื งป้อน(Feed Gear)

3.2.ชุดเฟอ่ื งขับ(Drive Gear)

3.3.เพลาปอ้ น(Feed Shaft)

3.4.เพลานาํ (Lead Screw)

รูปที่ 2.6 ระบบปอ้ น
ชดุ เฟืองขับจะสง่ กําลงั ขบั ไปใหก้ บั เพลางาน ในขณะเดียวกนั ก็จะสง่ กาํ ลงั ขับไปยังเพลานําและเพลา
ป้อนใหท้ ํางานไปพร้อมๆกันได้ตามความต้องการในการทํางาน โดยตง้ั ค่าตา่ งๆ ตามตารางท่ตี ิดไว้กบั
เครื่อง เช่น อตั ราปอ้ น ทิศทางการทาํ การตัดเฉือน ความเร็วรอบในข้ันต่างๆ การเดนิ ตดั เฉอื นดว้ ยระบบ
อัตโนมตั ิ เพ่อื ให้การทํางานตดั เฉือนได้อยา่ งสม่าํ เสมอ
4. ชดุ ท้ายแท่น (TAIL STOCK) ชุดท้ายแทน่ สามารถเลื่อนไป-มาบนสะพานเล่ือนได้ ทําหน้าทีป่ ระคอง
ช้นิ งานหรือเจาะควา้ นงาน โดยอาศัยเคร่ืองมอื ประกอบช่วยชุดทา้ ยแทน่ ประกอบด้วยสว่ นตา่ งๆ ดังนี้

รูปที่ 2.7 ชุดทา้ ยแทน่

ใบความรู้

รหสั วชิ า 20102-2103 ช่ืองาน งานผลิตช้นิ ส่วนดว้ ยเคร่อื งจกั รกล 3

หนว่ ยที่ 2 ช่อื หนว่ ย เครื่องกลงึ กงึ่ อตั โนมัติ

หน่วยย่อยท่ี 2 งานเครื่องมือกล 3 จาํ นวน 2 ชวั่ โมง

ชุดท้ายแท่นสามารถเล่ือนไป-มาบนสะพานเครอื่ ง เมือ่ ขยับให้อยู่ในตําแหนง่ ท่ีตอ้ งการแลว้ ปรบั แขน

โยกใหไ้ ปในทศิ ทางทา้ ยแท่นจะทําให้ชุดท้ายแทน่ ถกู ยดึ อยูก่ ับท่ี การหมนุ ปรับเพลาท้ายแทน่ จะทําให้

เกิดการเคลือ่ นทีอ่ อกไดด้ ้วยการหมนุ ของมอื หมนุ และสามารถปรับล็อคให้อยกู่ บั ท่ีไดโ้ ดยการดันคัน

ลอ็ ค

5. ชุดแท่นเลอ่ื น (Carriage) เป็นชุดทใี่ ชส้ ําหรับจับยดึ พวกเครอื่ งมอื ตัด (Tool) ให้เลื่อนไปทาํ งานใน

ทิศทางทีต่ อ้ งการ การเคล่อื นที่ของชดุ แท่นเลอ่ื น (Carriage) จะเล่ือนไปได้ 2 ทศิ ทางโดยการหมุนของ

มือหมนุ ในกรณที ี่หมนุ ตามเข็มนาฬิกาชุดแท่นเล่อื นจะเลอ่ื นไปทางทา้ ยแท่น ในกรณที ห่ี มุนทวนเขม็

นาฬกิ าชุดแท่นเลือ่ นจะเล่ือนเขา้ หาแทน่ เครื่อง (Head Stock)

รูปท่ี 2.8 ชุดแทน่ เล่ือน
ชุดแท่นเล่ือนจะประกอบไปดว้ ยส่วนใหญ่ ๆ 2 สว่ น
1. กล่องเฟือง (Apron) จะประกอบดว้ ยสว่ นท่ีสําคญั ดังน้ี
- มอื หมุน (Traversing Hand Wheel)
-ปอ้ นอัตโนมตั ิ (Feed Selector)
-ปรบั หมนุ เปลยี่ นทิศทางของเพลางาน(Feed Lever)
-คนั โยกกลึงเกลยี ว(Lead Screw Engagement Lever)
Feed Shaft Lever เปน็ ตวั บังคับเพลางานใหต้ ัดได้ 2 ทิศทาง
Lead Screw Lever เปน็ ตัวบังคบั ในการเดินตดั เกลียว สามารถเดินตัดเกลียวไดท้ ง้ั เกลยี วซา้ ยและ
เกลียวขวา
2. แคร่ครอ่ ม(Saddle) จะเปน็ ชดุ ที่ใช้จับยดึ คมตดั (Tool)ประกอบดว้ ย
-ปอ้ มมีด (Tool Post)
-แท่นเลื่อนบน (Top Slide)
-แท่นเล่อื นขวาง (Cross Slide)
-แท่นปรบั มุม (Compound Rest)
-ตัวลอ็ ค (Saddle Lock)

หน่วยย่อยท่ี 2 รหสั วชิ า 20102-2103 ใบความรู้
หน่วยท่ี 2 ช่ืองาน งานผลติ ชน้ิ สว่ นดว้ ยเครื่องจกั รกล 3
งานเคร่ืองมอื กล 3 ช่ือหนว่ ย เครื่องกลึงก่งึ อัตโนมัติ

จาํ นวน 2 ชวั่ โมง

4.เพลาทา้ ยแทน่ (Spindle)
5.รูเพลาเอียง (Tapered Bore)
6.ตัวแทน่ (Body)

รุปท่ี 2.9 ชุดแคร่ครอ่ ม
อปุ กรณ์จบั ชิ้นงาน
1.หัวจับงาน ที่ใช้กนั ปรกติจะเป็นชนิด 3 ฟันจับ หมุนเขา้ จบั งานพรอ้ มๆกันท้ัง 3 ฟนั และคลายออกพรอ้ มๆ
กนั เช่นกัน ร่องทางเดินของฟนั จบั จะต้องสะอาดอยเู่ สมอ อย่าใหม้ เี ศษหรือผงโลหะเข้าไปอยู่ จะทาํ ให้การ
เคลื่อนเขา้ หรอื คลายออกเปน็ ไปอยา่ งไมส่ มํา่ เสมอ จะทาํ ใหก้ ารจบั งานไมไ่ ด้ศนู ย์และการหมุนฟันจบั เขา้ จับงาน
จะใช้ประแจขนั และยงั มีหัวจับอีกชนิดหน่ึงทน่ี ยิ มใชค้ อื หวั จับแบบฟนั อสิ ระ เหมาะสาํ หรบั จับงานกลม
งานทีไ่ ม่เรียบงานเหลี่ยมหรอื หลายเหล่ยี มกไ็ ด้ หรอื จะเปน็ รปู ทรงอื่นๆ ท่ใี ชก้ ารกดจับแบบสี่จดุ
แล้วสามารถจับชิ้นงานไดแ้ นน่ พอทีจ่ ะทําการตัดเฉือนได้ หัวจับแบบน้ีฟันจับแต่ละอันปรบั ได้อย่างอิสระ
จบั งานไดแ้ น่น ฟันจบั สามารถจะถอดกลับจบั ชิ้นงานทมี่ ีขนาดต่างๆ ไดต้ ามความเหมาะสม
3. คนั ลอ็ คเพลา(SPINDLE CLAMP)

รูปที่ 2.10 หัวจับแบบฟันพรอ้ มและหัวจับแบบฟนั อิสระ

รหัสวชิ า 20102-2103 ใบความรู้
หน่วยที่ 2 ชื่องาน งานผลิตชิน้ สว่ นดว้ ยเครอื่ งจักรกล 3
ชอื่ หนว่ ย เครอ่ื งกลงึ ก่งึ อัตโนมัติ

หน่วยย่อยที่ 2 งานเครอื่ งมอื กล 3 จาํ นวน 2 ชว่ั โมง

1.1 การจบั งานด้วยหวั จับแบบฟันพร้อมและหวั จับแบบฟนั อิสระ

1.เปน็ การจับงานทรงกระบอกที่ผวิ ภายนอกใส่งานเขา้ ไปขันหัวจบั ฟันท้ัง 3 จะเคลือ่ นท่จี ับงานพรอ้ ม ๆ กนั

ทําใหง้ านได้ศูนย์ด้วย

2.งานท่ีมขี นาดใหญจ่ ะถอดสลักและกลับฟันจบั หรอื ถอดออกเปลย่ี นฟนั ชดุ ใหม่ท้งั 3 ฟนั

3.งานท่ีมรี คู วา้ นใด ๆ กใ็ ชฟ้ ันจบั จับยดึ รูภายในของช้ินงาน

2.ยนั ศูนยห์ วั และยนั ศนู ย์ท้าย กรณที ใ่ี ช้ศูนยด์ า้ นหวั เครื่องประกอบเขา้ กับเพลา โดยอาศัยปลอกยันศูนย์และตัวยัน
ศนู ย์ซ่งึ จะต้องเป็นเรียวมาตรฐานเดียวกนั เม่ือทาํ การตรวจสอบศูนย์เรยี บร้อยแลว้ จะใชป้ ลายแหลมของยนั ศูนยน์ ี้
ชว่ ยในการตดิ ต้งั มดี กลงึ ส่วนยันศนู ย์ทา้ ยน้นั จะใช้เปน็ ตวั ประคองชิ้นงานท่ีไมม่ ่นั คง โดยมักจะใช้
ศูนยต์ าย ซ่ึงจะมมี ุมแหลมของเรยี วโตประมาณ 60 องศา

รูปที่ 2.11 ยันศนู ย์หวั และยันศูนยท์ า้ ย

มีดกลึง (Tool Lathe)
การกลึงงานใหเ้ ป็นรูปร่างลักษณะตามแบบท่กี ําหนด จาํ เปน็ ตอ้ งอาศยั มีดกลงึ ทําหนา้ ทีต่ ดั เฉอื นออกในขณะหมุน
งาน มดี กลึงมีหลายลักษณะ รูปร่างแตกตา่ งกันออกไปตามการปฏิบตั งิ าน

หน่วยย่อยท่ี 2 รหัสวชิ า 20102-2103 ใบความรู้
หน่วยท่ี 2 ช่อื งาน งานผลิตชน้ิ ส่วนดว้ ยเครือ่ งจกั รกล 3
งานเคร่อื งมือกล 3 ช่อื หน่วย เคร่อื งกลึงก่งึ อัตโนมัติ

จํานวน 2 ช่วั โมง

รูปที่ 2.12 ชนิดของคมตัดเฉอื นบนเคร่ืองกลงึ ท่ใี ช้กันท่ัว ๆ ไป
ชนิดของด้ามจบั มีดกลงึ และการทางานของมีดกลงึ
รูปรา่ งลกั ษณะมีดกลงึ ท่ีทาํ มาจากเหลก็ High speed steel ชนิดนีม้ ีขนาดเล็ก ซ่ึงจะต้องใช้ร่วมกบั
ดา้ มจบั สว่ นชนิดทเ่ี ป็นแทง่ ใหญ่ไมต่ ้องใช้ด้ามจบั

รูปท่ี 2.13 มีดกลึง
ลกั ษณะของดา้ มจับซ่ึงมีมีดจับอยู่ดว้ ย มีดจะโผลอ่ อกเฉพาะคมตัด ตอ้ งไม่โผลอ่ อกมามากเกนิ ไป
เพราะจําทําให้แตกหกั ได้ใหข้ ณะใชง้ าน

รูปท่ี 2.14 ดา้ มจับและมดี กลงึ

หน่วยยอ่ ยที่ 2 รหัสวชิ า 20102-2103 ใบความรู้
หน่วยท่ี 2 ชื่องาน งานผลิตช้นิ สว่ นดว้ ยเครื่องจักรกล 3
งานเครอ่ื งมือกล 3 ชอื่ หน่วย เคร่อื งกลงึ กง่ึ อัตโนมตั ิ

จํานวน 2 ช่วั โมง

ลักษณะของมีดเลบ็ (Tipped tool) จะเป็นช้ินเลก็ ๆ บาง ๆซง่ึ มีความแข็งสงู มีราคาแพง
เหมาะกับงานท่ีมคี วามแขง็ มาก ๆ การลบั คมจะแตกต่างไปกวา่ มีดกลึงทวั่ ๆ ไป

รปู ท่ี 2.15 มีดเล็บ
ลกั ษณะของดา้ มจบั จะมชี อื่ เรียกแตกต่างกนั ออกไปตามรปู รา่ งและการใชง้ าน
1.ดา้ มมีดจบั ตรง (Straight tool holder)
2.ด้ามมดี จับเอยี งขวา (Right hand tool holder)
3.ด้ามมดี จับเอยี งซา้ ย (Left hand tool holder)

รปู ท่ี 2.16 ดา้ มจับตรง รูปท่ี 2.17 ด้ามมีดจบั เอียงขวา รูปที่ 2.18 ด้ามจบั
เอยี งซ้าย

ดา้ มมดี ท้ัง 3 แบบนยิ มใช้กลงึ งานท่วั ๆ ไปและใช้กันมาก ด้ามมดี จะถูกเจาะเอียงทาํ มมุ ประมาณ 15-
20 องศา เพื่อให้คมมีดสูงและไม่เกิดการเสียดสีขณะทํางานนอกจากเฉพาะคมเทา่ น้นั
การประกอบมีดกลึงเข้ากันด้ามจบั
การประกอบมีด (Tool) เข้ากบั ด้ามมีด (Tool holder) เมอื่ นําไปจบั ยึดด้วยป้องมีด (Tool post)
และป้อมมีดนจี้ ะถูกจับยดึ อยู่บน Compound reset