14/10/66227บทที่ 9 จากการดําเนินการอะพอลโล ก็ไดมีมนุษยชุดแรกที่สามารถขึ้น ไปเหยียบผิวดวงจันทรดังภาพที่ 9.5 ที่ขึ้นไปกับยานอะพอลโล 11 นั่นก็ คือ นีล เอ อารมสตรอง เปนพลเรือนที่ซึ่งเปนผูเหยียบผิวดวงจันทรคน แรกของโลก ในวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2512 ตามมาดวยนาวาอากาศ เอก เอ็ดวิน อี แอสตริน และมีนาวาอากาศโท ไมเคิล คอลลินสเปนผู ควบคมุยาน จากการลงสํารวจดวงจันทรของอารมสตรอง และแอสครีม ก็ได นําดิน และหินตัวอยางจากดวงจันทรกลับมายังโลกเพื่อทําการศึกษาถึง ลักษณะองคประกอบตาง ๆ ของดวงจันทร ภาพที่ 9.5 รอยเทาของนักบนิอวกาศจากยานอะพอลโล 11 ที่มา : ระวี ภาวิไล, 2522, หนา 94 453บทที่ 9 โครงการสกายแล็บ เปนโครงการที่นํามนุษยขึ้นไปคนควา ทดลองทางดานวทิยาศาสตรบนสถานีลอยฟา หรือเรียกวาเปนสถานีวิจัยลอยฟา ดงัภาพที่9.6 ทําการศึกษาในแขนงทรัพยากรธรรมชาติการแพทย ฟสิกส เกี่ยวกับดาราศาสตร และดวงอาทิตย ศึกษา ผลกระทบของสภาพไรแรงดึงดูดท่มีีตอวัตถุยานสกายแล็บมีน้ําหนัก ถึง 85,000 กิโลกรัม (85 ตัน) โคจรสูงจากพื้นโลก 435 กิโลเมตร ใช เวลาในการโคจรรอบโลก 93 นาทีตอ 1 รอบ สงขึ้นไปเมื่อ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 25161 มนุษยชุดแรกของสกายแล็บ ไดแก นาวาเอก ชาลส คอนแรด นาวา โท พอล เจ. ไวทซ และนาวาโท โจเซฟ เดอวิน ถูกสงขึ้นไปโคจรรอบโลกวนัที่25 พฤษภาคม พ.ศ. 2516 และกลบัคืนสูพื้นโลกในวันที่22 มิถุนายน พ.ศ. 2516 ภาพที่ 9.6 ยานอวกาศสกายแล็บ ที่มา : Britannica, 2561, p. 15 454227
14/10/66228บทที่ 9 โครงการขนสงอวกาศ เปนโครงการที่ถูกวางแผนและพัฒนาขึ้นมา เพื่อใชเปนพาหนะสําหรับ บรรทุกสิ่งของ และมนุษยขึ้นไปปฏิบัติหนาที่ในอวกาศ มวีัตถปุระสงคเพื่อลดคาใชจาย และเพิ่มสมรรถนะในการใชประโยชนจากอวกาศ ใหไดมากที่สุด ทั้งในดานการพาณิชย ดานวิทยาศาสตร และการปองกันประเทศชาติ ยานขนสงอวกาศออกแบบมาเพื่อ นําลูกเรอืขึ้นไปปฏิบัติในอวกาศไดมมากถึง 7-10 คน และยังนําหองปฏิบัติการคนควาสเปลแล็บ (Spacelab) ขึ้นไปดวย ดงัภาพที่9.7 ภาพท่ี9.7 หองปฏิบัติการคนควาสเปสแล็บ ที่มา : Nasa. 2015, p. 2 455บทที่ 9 การปฏิบัติงานของยานขนสงอวกาศจะเริ่มจากการสงยานจากฐานสงโดยมีจรวดเชื้อเพลิงแข็ง 2 เครื่องเปน ตัว สงยานขึ้นไปที่ระดับความสูงประมาณ 40 กิโลเมตรจากพื้นดิน แลวจากนั้นจะทําการปลดแยกจรวดเชื้อเพลิงออกใหตกลง สูพื้นมหาสมุทรโดยมีรมชูชีพประคองตัวลงมา ซึ่งในขณะนี้ยานขนสงอวกาศก็จะลอยอยูในวงโคจร เพื่อใหนักบินอวกาศ ปฏิบัติหนาที่ตาง ๆ ภาพท่ี9.8 หลักการสงยาน ที่มา : ศูนยการเรียนรูโลกและดาราศาสตร, 2561, หนา 18 ในตอนกลับลงมายังโลกหลังจากเขาสูชั้น บรรยากาศแลว ยานขนสงอวกาศจะใชระบบควบคุมการ ทรงตัวแบบเครื่องบิน แลนจอดลงบนพื้นสนามบินใกลกับ บริเวณฐานสงอยางปลอดภัย 456228
14/10/66229บทที่ 9 โครงการสํารวจดาวเคราะห โครงการสํารวจดาวเคราะหของสหรัฐอเมริกา จะใชยานอวกาศที่ไมมีมนุษยเปนผูควบคุม ไดแก โครงการ ไพโอเนียร(Pioneer) โครงการมารเีนอร(Mariner) โครงการไวกิง (Viking) โครงการวอยเอเจอร (Vovager) โครงการ ไพโอเนียร-วนีสั (Pioneer-Venus) และโครงการกาลิเลโอ (Galileo) โดยโครงการตาง ๆ จะทําการสงยานอวกาศขึ้น ไปสํารวจดาวเคราะห ซึ่งในทีนี้จะกลาวถึงการสํารวจดาวพุธ ดาวศุกร ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร ดงัตอไปนี้ 457บทที่ 9 การสาํรวจดาวพุธ การสํารวจดาวพุธคร้ังแรกเริ่มจากยานอวกาศมารีเนอร-10 เมื่อวันที่9 มีนาคม พ.ศ. 2517 ที่โคจรหางจาก ดาวพุธ 693.479 กิโลเมตร สงภาพถายดาวพุธกลับมายังโลก 5,000 ภาพ ซึ่งแสดงใหเห็นถึงแองปลอยเครเตอรพ้ืนที่เนินสูง สันเขา และที่ราบ ดังภาพที่ 9.9 ประกอบกับการทําแผนที่ดาวพุธกวา 1 ใน 3 ของดาวพุธทั้งดวง ภาพท่ี9.9 พ้นืผิวดาวพุธที่มา : Seeds and Backman. 2010, p. 123 458229
14/10/66230บทที่ 9 การสาํรวจดาวศุกร ยานอวกาศที่ไปสํารวจดาวศุกรเปนลําแรกคือยานอวกาศมารีเนอร-1 วนัที่22 กรกฎาคม พ.ศ. 2505 แตก็ไมประสบผลสําเร็จ จากนั้นก็เปนยานอวกาศมารีเนอร-2 สงขึ้นไปวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2505 ที่โคจรผานหางจากดาว ศุกรเปนระยะทาง 34,831,632 กิโลเมตร ไดทําการรายงานอุณหภูมิพื้นผิวของดาวศุกร และพบวาดาวศุกรไมมี สนามแมเหล็ก และแถบรังสีเหมอืนกับโลก ยานอวกาศมารีเนอร-5 ถูกสงขึ้นไปวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2510 ไดทําการสํารวจดาวศุกรพบวาความกดดัน ของบรรยากาศบนดาวศุกรมีคาเกือบ 100 เทาของโลก และอุณหภูมิพื้นผิวของดาวศุกรวามีคาเทากับ 810.93 เคลวิน อีกทั้งองคประกอบของบรรยากาศดาวศุกรที่ประกอบไปดวยคารบอนไดออกไซดเปนสวนใหญ 459บทที่ 9 ยานอวกาศมารีเนอร-10 ที่ไดนําอุปกรณถายภาพขึ้นไปดวย ไดถายภาพและสงภาพถายดาวศุกรกลับมายัง โลกกวา 4,000 ภาพ ซึ่งเปนสิ่งที่บงบอกวาบรรยากาศบนดาวศุกรมีการเคลื่อนไหวคลายกับบรรยากาศของโลก แตกตางกันตรงที่ไมมีลักษณะพายุปรากฏอยูที่เมฆดาวศุกรและภาพถายท่กีรองแสงอัลตราไวโอเลตยังแสดงใหเห็นถึง ยอดเมฆท่มีีหยดน้ํา และกรดกาํมะถันปนอยู อวกาศไพเนียรลําที่ 12 และ 13 ถูกสงไปสํารวจดาวศุกรในนามของโครงการไพโอเนียร วีนัส จึงเปลี่ยนเปน ชื่อยานอวกาศไพโอเนียร-วีนัส-1 ที่ถูกสงขึ้นไปวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2521 โดยไดโคจรรอบดาวศุกร 1 รอบ ใน เวลา 24 ชั่วโมง นานถึง 243 วัน พบวาดาวศุกรมีหุบเหวที่ยาว และมีเทือกเขาหลายแหง 460230
14/10/66231บทที่ 9 ยานอวกาศไพโอเนียรวนีสั-27 สิงหาคม ในปเดียวกัน ทําการสงคาอุณหภูมิของดาวศุกรที่ระดับความสูง 15 กิโลเมตรเหนือพื้นผิวดาวศุกรมีคาเทากับ 650 เคลวิน และขอมูลอื่น ๆ จนกระท่ังยานแตะพื้นดาวศุกรซึ่งก็ไดขอมูล เพ่ิมเติมคือระยะเหนือพื้นดินขึ้นมาจนถึงระดับความสูง 49 กิโลเมตร ดาวศุกรมีบรรยากาศแจมใสตลอด และยังพบ กาซอารกอนในบรรยากาศของดาวศุกรที่มีมากกวาบรรยากาศของโลก 200 - 300 เทา 461บทที่ 9 การสาํรวจดาวอังคาร สํารวจครั้งแรกโดยยานมารีเนอร 4 ที่ถูกสงขึ้นไปวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 ผานดาวอังคารที่ระดับ ความสูง 9,843,862 กิโลเมตร ไดถายภาพ และสงภาพถายมายังโลกจํานวน 22 ภาพ ที่แสดงถึงปลองเล็ก ๆ ที่อยูใน ปลองใหญบนดาวอังคาร และไดรายงานเกี่ยวกับบรรยากาศดาวอังคาร ประกอบไปดวย คารบอนไดออกไซตกับ อารกอน ยานมาริเนอร-6 ขึ้นไปในวันท่ี25 กุมภาพันธพ.ศ. 2512 ไดโคจรผานดาว การที่ระดับความสูง 3218 กิโลเมตร จากพื้นผิวดาวอังคาร ไดสงภาพถายดาวอังคารมายังโลก 74 ภาพ 462231
14/10/66232บทที่ 9 ยานมาริเนอร-7 วันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2512 ไดโคจรผานดาวอังคารที่ความสูง 3,057.1 กิโลเมตร ไดสง ภาพถายขั้วใตของดาวอังคารมา 124 ภาพ แสดงขนาดความกวางของปลองที่เล็กที่สุดเทากับ 304.8 เมตร และใหญ ที่สุดขนาด 38.616 กิโลเมตร วัดอุณหภูมิตอนเที่ยงวัน 290 คน คนกลางคืนได 200 เคลวิน ไมพบ ไนโตรเจน ในขณะ ที่มีน้ําแข็ง หรือคารบอนไดออกไซดแข็งปกคลุม ยานมารีเนอร-8 ถูกสงข้นึไปวันที่8 พฤษภาคม พ.ศ. 2514 แตไมประสบความสําเร็จในการสาํรวจ ยานมารีเนอร-9 วันท่ี30 พฤษภาคม ในเทียวกันไปโคจรรอบดาวอังคาร สามารถเขาใกลทีคในระยะความ สูง 1,386,958 กิโลเมตรจากพื้นผิว ไดสงภาพถายกวา 7,000 ภาพมายังโลก ซึ่งพบวาพื้นผิวดาวอังคารมีลักษณะโปง ออกมาที่บริเวณใกลเสนศูนยสูตร 1.9308 กิโลเมตร พบแรหลายชนิด เชน ควอตซ แกรนิต และอะ นอ ไฟล พบ หลักฐานการมีอยูของปลอมภูเขาไฟ มคีวามกวาง 112.63 กิโลเมตร ใกลเสนศูนยสตูร 463บทที่ 9 ปจจุบัน Perseverance คือ หุนยนตโรเวอรสํารวจผิวดาวเคราะหที่ทันสมัยที่สุด ออกเดินทางจากโลกเมื่อ 30 กรกฎาคม 2563 โดยจรวด Atlas V ของ ULA ใชเวลา 7 เดือน ถึงดาวอังคาร ที่ผานมา มียานสํารวจดาวอังคาร เพียง 8 ลําเทานั้นท่ลีงจอดสําเร็จ Perseverance กลายเปนยานลําท่ี9 ของสหรัฐฯ ท่ลีงจอดบนผวิดาวอังคารไดและ สงภาพถายพื้นผวิดาวอังคารที่แสดงถึงกอนหินบนดาวอังคาร ดังภาพที่9.10 ภาพท่ี9.10 พื้นผิวดาวอังคารจากยานอวกาศ Perseverance ที่มา : Nasa, 2561, หนา 30 464232
14/10/66233บทที่ 9 Perseverance ลงจอดบริเวณหลุมอุกกาบาต Jezero ความกวาง 45 กิโลเมตร ซึ่งเคยเปนทะเลสาบที่มีทาง น้ํา ไหลเขาออกเมื่อราว 3,500 ลานปที่แลว ดังภาพที่ 9.11 เปนบริเวณที่มีความเปนไปไดสูงที่อาจจะไดพบรองรอย ของจุลชพีโบราณ เปนที่มาของภารกิจหลักของยานโรเวอรกึ่งหุนยนตPerseverance นั่นคือการสํารวจรองรอยชีวิต ดวยวธิีการขดุเจาะและเก็บตัวอยางดินและหิน ภาพที่ 9.11 หลุมอุกกาบาต Jezero ที่มา : Nasa, 2561, หนา 4 465บทที่ 9 การสํารวจดาวพฤหัสบดี ยานอวกาศลําแรกที่สํารวจดาวพฤหัสบดีคือ ยานไพโอเนียร-10 และ 11 วันที่ 5 มีนาคม พ.ศ.2515 พบวามี การปลอยกระแสไฟฟาออกมา และสงภาพถายดวงจันทรบริวารของดาวพฤหัสบดีมาดวย ไดแกดวงจันทรแกนิมีด ดวง จันทรยูโรปา แสดงใหเหน็วาดวงจนัทรเหลานี้มบีรรยากาศ โดยเฉพาะดวงจันทรแกนิมีดที่มีพื้นราบหรือทะเล ยานวอยเอจเยอร 2 ลํา คือ ยานอวกาศวอยเอจเยอร 1 และ 2 พบวาดวงจันทรไอโอของดาวพฤหัสบดีมี ภูเขาไฟที่กําลังระเบิดอยูรวม 8 แหง ซึ่งถือวาเปนครั้งแรกที่มนุษยรูวายังมีภูเขาไฟนอกโลก สวนดวงจันทรแกนิมีดมี พ้ืนผิวที่ผสมกันระหวางหินกับน้ําแข็ง มีแอง และภูเขา ดวงจันทรคัลลิสโตมีปลองเครเตอรคอนขางเยอะ และเต็มไป ดวย ตลอดจนสํารวจพบวงแหวนของดาวพฤหัสบดอีีกดวย ยานกาลิเลโอ ที่สามารถเขาใกลดาวพฤหัสบดี ใชเวลาเดินทางจากวงโคจรของโลกไปถึงดาวพฤหัสบดีกวา 1,000 วัน ไดสาํรวจพ้นืผิวของดาวพฤหัสบดีจากวงโคจร ตลอดจนสํารวจดวงจันทรแกนิมดีและดวงจันทรคัลลิสโต รวม 11 คร้งั 466233
14/10/66234บทที่ 9 ยานสํารวจจูโนขององคการนาซา ซึ่งอยรูะหวางปฏิบัติภารกิจสํารวจ ดาวพฤหัสบดีเผยภาพที่นาตื่นตาตนื่ใจบริเวณข้วัเหนือและขั้วใตของดาว โดย พบวามีกลุมพายุหมุนที่พายุแตละลูกมีขนาดใหญโตเทากับโลก รวมกลุมพัด หมุนอยูชิดกันหนาแนน ซึ่งปรากฏการณนี้เปล่ียนความรูความเขาใจที่นัก ดาราศาสตรเคยมีตอดาวพฤหัสบดีไปอยางสิ้นเชิง ดังภาพที่ 9.12ภาพท่ี9.12 กลุมเมฆที่ขั้วใตของดาวพฤหัสบดี ที่มา : Nasa, 2561, หนา 16 467บทที่ 9 กลมุพายุหมุนขนาดยักษบนดาวพฤหัสบดีไดรับการ สังเกตและบันทึกภาพอยางใกลชิดที่สุดเทาที่เคยมีมา โดยเฉพาะอยางยิ่งที่ขั้วเหนือ เนื่องจากยานจูโนโคจร เขา ใกลบริเวณดังกลาวเปนครั้งแรก แตนักวิทยาศาสตรยังไม ทราบไดวา กลุมพายุหมุนเหลานี้เคลื่อนไหวและคงตัวอยูไดนานเพียงใด หรืออาจจะสลายตัวไปกอนเมื่อเทียบกับอายุ ของพายุหมุนตรงจุดสีแดงยักษสวนกลางของดาว ซ่ึงคงอยูมานานหลายรอยปแลว ดังภาพที่ 9.13 ภาพท่ี9.13 กลุมเมฆน้ําแข็งบนดาวพฤหสับดีที่มา : Nasa, 2561, หนา 10 468234
14/10/66235บทที่ 9 การสํารวจดาวเสาร ยานอวกาศที่สํารวจดาวเสารครั้งแรกคือยานไพโอเนียร-11 ที่โคจรผานเหนือกลุมเมฆดาวเสาร แลวไดสง ภาพถายดาวเสารมายังโลกพบวาดาวเสารมวีงแหวนใหม 2 วง คือ วงแหวนเอฟ และวงแหวนจีซึ่งวงแหวนท้ังสองนี้มีความหนาแนนต่ํา เชื่อกันวาประกอบดวยน้ําแข็ง และยังคนพบดวงจันทรดวงที่ 11 ชื่อวา 19795) บริเวณ ขอบนอก ของวงแหวน และยังพบวาดาวเสารมีสนามแมเหล็กและแถบรังสี เชนเดียวกับโลกที่มีมากกวาโลกถึง 1,000 เทา ตอจากนั้นยานอวกาศวอยเอจเยอร-1 เปนยานอวกาศลําท่ีสองที่ไปสํารวจดาวเสารไดสงขอมูลภาพถายกวา 18,000 ภาพ ซึ่งจากขอมูลพบวาวงแหวนของดาวเสารประกอบไปดวยวงแหวนซอนกันอยูหลายรอยจนถึงพันวง ซึ่ง องคประกอบของวงแหวนจะประกอบไปดวยอนุภาคขนาดเล็กไปจนถึงของแข็งเปนฝุนและกอนที่อยูภายใตกฎของ แรงโนมถวง และยังคนพบดวงจนัทรของดาวเสารเพิ่มอีก 4 ดวง ยานวอยเอจเยอร-2 ที่ทําให ไดขอมูลเพิ่มเติมมากมาย ไมวาจะเปนวงแหวนของดาวเสาร ลักษณะของดาวเสาร การเคลื่อนตัวของกลุมกาซบนดาวเสาร เปนตน 469บทที่ 9 ยานแคสสินี ( Cassini,พ.ศ.2540 - 2551 ) โครงการแคสสินีประกอบดวยยานโคจรกับยานลําลูกไฮเกนส เปน ความรวมมือของหลายประเทศ ระหวางนาซา สหรัฐอเมริกา องคการอวกาศยุโรป และองคการอวกาศอิตาลี สรางยาน อวกาศ ลําใหญที่สุด น้ําหนักมากท่สีุด ดวยวิทยาศาสตรท ันสมยัและซับซอนที่สุดเทาที่เคยเปนมา ยานถูกสงเมื่อเดือนตุลาคม 2540 กําหนดถึงและสํารวจ ดาวเสาร ในป 2548-2551 ยานแคสสินีไดชื่อตามนัก ดาราศาสตร ชาวฝรั่งเศส จีน โดมินิค แคสสินี (Jean Dominique Cassini) ผูคนพบชองวางระหวางวงแหวน และพบดวงจันทร 4 ดวง ของ ดาวเสารดังภาพที่ 9.14ภาพท่ี9.14 ยานแคสสินี ที่มา : Nasa, 2561, หนา 15 470235
14/10/66236บทที่ 9 เปาหมายโครงการ เพื่อสํารวจระบบของดาวเสารทั้งหมด คือ ตัวดาวเสาร วงแหวน บริวารบางดวง สนามแมเหล็ก บรรยากาศ ของดาวเสาร และปลอยยานไฮเกนสฝาบรรยากาศของไททันลงสูพื้นผิว ระหวางรอนลง ยานศึกษา บรรยากาศนาน 3 ชั่วโมง หลังจากลงแตะพ้ืนผิวแลว ยานจะสงขอมูลเก่ียวกับสภาวะอากาศและลักษณะ พ้นืผิว เพ่อืคนหาคําตอบเกี่ยวกับสภาวะที่ทําใหเกิดสิ่งมีชีวิต 471บทที่ 9 ประโยชนจากเทคโนโลยีอวกาศ ปจจุบันไดมีการนําเอาเทคโนโลยีอวกาศที่มีการพัฒนามาอยางตอเนื่องมาใชประโยชนดวยกันหลายดาน ไมวาจะเปนทางดานการส่อืสาร การสํารวจทรัพยากรโลก หรือแมแตทางดานอุตุนิยมวิทยา ซึ่งลวนเปนประโยชนตอ การศึกษา และพัฒนาองคความรูตาง ๆ ไดเปนอยางดี 472236
14/10/66237บทที่ 9 การสํารวจทรัพยากรโลก ดาวเทียมถูกพัฒนาใหสามารถสํารวจทรัพยากรของโลกไดหรือเรียกวา Earth Resource Technology Setallite (ERTS) ซึ่งตอมาไดตั้งชื่อใหมวาแลนแซท (Landsat) ดังภาพที่9.15 ที่ไดทําการถายภาพพื้นผิวโลก ในชวง คลื่นที่แตกตางกันเพื่อนํามาเปรียบเทียบและวิเคราะหขอมูล ซึ่งเปนประโยชนมากตอการเกษตรกรรม ทรัพยากรไม ทรัพยากรแรทรัพยากรทะเล แหลงน้ําและพื้นดิน ตลอดจนแผนท่แีละสิ่งแวดลอม ภาพที่ 9.15 ดาวเทยีมแลนแซท (Landsat) ที่มา : Eos, 2561, หนา 5 473บทที่ 9 ดานอุตุนยิมวิทยา เปนดาวเทียมที่ใชสังเกตการณดานอุตุนิยมวิทยาของโลก เชน การเรียงตัวและการเคลื่อนที่ของเมฆ ใน บริเวณกวางเหนือมหาสมุทรและเหนือทวีปตางๆ นับวาเปนประโยชนอยางมากในการพยากรณสภาพลม ฟา อากาศ ตัวอยางดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาชุดแรกไดแก ดาวเทียม SMS-1 และ SMS-2 ที่ถูกสงขึ้นสูอวกาศเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ.1974 และวนัที่6 กุมภาพนัธค.ศ.1975 รุนที่2 คือดาวเทียม NOAA-4 และ NOAA-5 สงขึ้นไปวงโคจรเมื่อวันท่ี15 พฤศจิกายน ค.ศ.1974 และวันที่ 29 กรกฎาคม ค.ศ. 1976 และประเทศญี่ปุน มีดาวเทียมดานอุตุนิยมวิทยาชื่อ หิมาวารี (Himawari) สงขึ้นเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน ค.ศ. 1977 สวนในทวีปยุโรปมีดาวเทียมดานอุตุนิยมวิทยาชื่อ เมธิโอ แสง (Meteosat) ที่สงขึ้นไปวันที่23 พฤศจิกายน ค.ศ. 1977 ดงัภาพที่9.16ภาพท่ี9.14 ยานแคสสินี ที่มา : Nasa, 2561, หนา 15 474237
14/10/66238บทที่ 9 ดานการสื่อสาร ดาวเทียมสื่อสาร (Communication satellite) เปนระบบเทคโนโลยีอวกาศประเภทแรก และยังสงผลถึง ทางดานเศรษฐกิจการคา ในระยะเริ่มแรกการทดลองสงดาวเทียมจาํพวกสะทอนคลื่นวิทยุเปนบอลลูนขนาดใหญฉาบ ผิวโลหะ มีชื่อวา เอคโก-1 (Echo-1) ดังภาพที่ 9.17 ซึ่งมีขนาดเสนผานศูนยกลาง 30 เมตร ในป ค.ศ.1960 สามารถ สะทอนสัญญาณคลื่นวิทยุระหวางสถานีรับ-สงบนพื้นโลก ในชวงความถี่สูงถึง ประมาณ 10,000 เมกกะเฮรติซ (MHz) ที่มีประสิทธิภาพถึง 98 เปอรเซ็นต ภาพท่ี9.17 ดาวเทยีมสื่อสาร เอคโก-1 (Echo-1) ที่มา : Space, 2561, หนา 20 475บทที่ 9 ปจจุบันดาวเทียมส่ือสารถูกสงข้ึนไปสูงถึง 35,680 กิโลเมตร ในวงโคจรตามระนาบศูนยสูตรที่มีคาบวง โคจรเทากบัการหมุนรอบตัวเองของโลก ซึ่งจะปรากฏอยูจุดเดียวกันบนเสนศูนยสูตรของโลกตลอดเวลา และเรียก วงโคจรแบบน้วีา วงโคจรเขาจังหวะ (Synchronous orbit) ถามีดาวเทียมชนิดนี้3 ดวง ในวงโคจรและทํามุม 120 องศาแกกันรอบโลก นั่นก็หมายความวาโลกจะมีสถานถายทอดคลื่นวิทยุ หรือโทรทัศนจากทุกจุดบนโลกถึงกันได ปจจุบันดาวเทียมอินเทลแซท (Intelsat)ใชระบบปฏิบัติการนี้อยู ซึ่งสามารถถายทอดสัญญาณโทรศัพทไมต่ํากวา 6,000 คูสาย และถายทอดสัญญาณโทรทัศนไมนอยกวา 2 ชอง ซึ่งประเทศไทยไดเขารวมในกิจการดาวเทียมอิน เทลแสทดวย 476238
14/10/66239บทสรุปประจําบทที่ 9 การสํารวจอวกาศ การสํารวจอวกาศเกิดขึ้นครั้งแรกโดยประเทศรัสเซยีสงดาวเทียมดวงแรกของโลกชื่อวาสปุตนิกขึ้นสูอวกาศโคจรรอบ โลก หลังจากนั้นก็ไดสงสุนัขชื่อไลกา สิ่งมีชวีิตตัวแรกของโลกข้นึไปบนอวกาศกับดาวเทียมสปตนิุ ก 2 และสงยานอวกาศลูนา 1 ไปบนอวกาศ และไดสงสัญญาณวิทยุมายังโลก และยานอวกาศลูนา 2 ไปดวงจันทรนับวาเปนยานอวกาศลําแรกของโลกที่ สามารถข้นึไปสูดวงจันทรไดจนกระท่งัพ.ศ.2504 ประเทศรัสเซียสามารถสงมนุษยที่มีชื่อวา ยูริกาการิน ขึ้นสูอวกาศเปนคน แรกของโลกกับยานวอสตอก 1 ดาวเทียม เปนสิ่งประดิษฐที่มนุษยไดสรางขึ้นเพื่อใชประโยชนในดานตาง ๆ เปรียบเสมือนเปนหองทดลองที่เต็มไปดวยอุปกรณทางวิทยาศาสตรที่ถูกสงขึ้นไปโคจรรอบโลก ซึ่งหนาที่ของดาวเทียมสวนใหญแบงออกเปน 4 ประเภท ไดแกดาวเทียมสื่อสาร ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา ดาวเทียมเพื่อการเดินเรือ และดาวเทียมวทิยาศาสตรยานอวกาศ เปนสิ่งประดิษฐที่ถูกสรางขึ้นเพ่ือใชในการสํารวจอวกาศ เชน สํารวจดวงจันทรดวงอาทิตยดาวเคราะหหรือวัตถุอื่น ๆ ที่ไกลออกไปจากชั้นบรรยากาศของโลก ซึ่งยานอวกาศแบงไดเปน 2 ประเภท ไดแก ยานอวกาศที่ไมมีมนุษยควบคุม และยานอวกาศท่มีมีนุษยควบคุม 477บทสรุปประจําบทที่ 9 โครงการการสํารวจดาวเคราะห สวนใหญเปนโครงการสํารวจดาวเคราะหของสหรัฐอเมริกา ซึ่งจะใชยานอวกาศที่ไมมีมนุษยเปนผูควบคุม ไดแก โครงการไพโอเนียร (Pioneer) โครงการมารีเนอร (Mariner) โครงการไวกิง (Viking) โครงการวอยเอเจอร (Voyager) โครงการไพโอเนียร-วีนัส (Pioneer-Venus) และโครงการกาลิเลโอ (Galileo) เปนตน ประโยชนจากเทคโนโลยี เทคโนโลยีอวกาศที่มีการพัฒนามาอยางตอเนื่องมาใชประโยชนดวยกันหลายดาน ไมวาจะเปนทางดานการสื่อสาร การสํารวจทรัพยากรโลก และดานอุตุนิยมวิทยา ซ่งึเปนประโยชนตอการศึกษา และพฒันาองคความรูตาง ๆ ไดเปนอยางดี 478239
14/10/66240แบบฝกหัดทายบทที่ 9 1. การสํารวจอวกาศมีประโยชนตอมนุษยอยางไร 2. ถาคนพบดาวเคราะหนอยที่มีรศัมีวงโคจร 30 กิโลเมตร รอบวัตถุมวล 4×1017 กิโลกรัม จงหาคาความเร็วในการ โคจรเปนวงกลมของดาวเคราะหน อยนี้3. ความเร็วเทาใดท่ีดาวเทียมใชเวลาในการโคจรรอบโลกเปนวงกลมที่ระดับความสูงจากพื้นดิน 1,000 กิโลเมตร เมื่อพิจารณาจากจุดศูนยกลางโลก ถาโลกมีรัศมีกับ 6,570 กิโลเมตร 4. จงคํานวณหาคาอัตราเร็วที่ทําใหดวงจันทรโคจรรอบโลกเปนวงกลม เมื่อพิจารณาวาโลกเปนจุดศูนยกลาง กําหนดใหมวลโลกเทากับ 5.98×1024 กิโลกรัม และรัศมีวงโคจรของดวงจันทรรอบโลกเทากบั 3.84×10 8 เมตร 5. ดาวเทียมหนึ่งโคจรรอบโลกที่ระดับความสูง 200 กิโลเมตร เปนวงกลม ถาโลกมีรัศมีเทากับ 6,570 กิโลเมตร จงคํานวณหาอัตราเร็วและคาบเวลาของดาวเทียม กําหนดใหมวลของโลกเทากับ 6×1024 กิโลเมตร 6. โครงการสกายแล็บมีวัตถุประสงคเพื่อศึกษาอะไร 7. การสํารวจดาวเคราะหมีประโยชนอยางไรตอมนุษย 8. เพราะเหตุใดถึงตองสํารวจอากาศ 9. นักศกึษามีความคิดเหน็อยางไรตอการทดลองทางดานวิทยาศาสตรบนอากาศมุมมองเทาใด และถาเปลี่ยนเลนสตา ที่มีมุมมองภาพ 80 องศา จะเห็นภาพที่มุมมองมากกวา หรือนอยกวาเลนสตาชิ้นแรก 479เอกสารอา งองิประจําบทที่9 ประพันธ เตละกุล. (2542). ดาราศาสตรและอวกาศ. (พิมพครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: บริษัทโรงพิมพ ไทยวัฒนาพานิช จํากัด. ระวี ภาวิไล. (2522). ดาราศาสตรและอวกาศ. (พิมพครั้งที่1). กรุงเทพฯ: บริษัทศกึษิตสยาม จํากัด.ศูนยการเรียนรูโลกและดาราศาสตร (LESA). ดาวเทียม. สืบคน 28 มีนาคม 2561, จาก http://www.lesa.biz/space-technology/satellite. ศูนยการเรียนรูโลกและดาราศาสตร (LESA). หลักการสงยาน. สืบคน 2 กันยายน 2561, จาก http://www.lesa.biz/space-technology/satellite Britannica. Skylab. สืบคน 15 กันยายน 2561, จาก https://www.britannica.com/topic/Skylab Eos. landsat-8. สืบคน 25 กันยายน 2561, จาก https://eos.com/find-satellite/landsat-8 Nasa. Cassini. สืบคน 25 กันยายน 2561, จาก https://solarsystem.nasa.gov/missions/cassini/ mission/grand-finale/overview Nasa. Gagarin. สืบคน 2 กนัยายน 2561, จาก https://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/ sts1/gagarin_anniversary.html 480240
14/10/66241เอกสารอา งองิประจําบทที่9 Nasa. Jupiter. สืบคน 20 กันยายน 2561, จาก https://www.jpl.nasa.gov/missions/galileo Nasa. Mars. สืบคน 15 กันยายน 2561, จาก: https://www.jpl.nasa.gov/missions?mission_ target=Mars Nasa. Spacelab. สืบคน 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.nasa.gov/centers/marshall/news/ news/releases/2013/13-131.html Seeds, A., & Backman, E. (2010). Astronomy: The Solar System and Beyond. (6th ed.). United States of America.: Nelson Education, Ltd. Space. Communications satellite. สืบคน 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.space.com/ 16546-photos-telstar communications-satellite-anniversary.html Thalesgroup. Meteosat. สืบคน 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.thalesgroup.com/en/ worldwide/space/news/happy-birthday-meteosat 481241
243 บรรณานุกรม ภาษาไทย กรกมล ศรีบุญเรือง, และประณิตา เสพปันค า. (2256). ระบบสุริยะ (Solar System). เชียงใหม่: สถาบันวิจัย ดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์กรมหาชน). เกริกฤทธี ไทคูนธนภพ. (2555). พระนารายณ์มหาราช ยุคอารยธรรมความรุ่งเรืองแห่งสยามประเทศ. กรุงเทพฯ : ส านักพิมพ์สยามความรู้. นิรันดร์ แนบชิด. (2523). แสงประยุกต์. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามค าแหง. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วน จ ากัด โรงพิมพ์ชวนพิมพ์ บัญชา ธนบุญสมบัติ. (2555). พายุสุริยะ. กรุงเทพฯ: ส านักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.). บุญรักษา สุนทรธรรม. (2532). ดาราศาสตร์ทั่วไป เล่ม 1. เชียงใหม่: ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. บุญรักษา สุนทรธรรม. (2550). ดาราศาสตร์ฟิสิกส์. (พิมพ์ครั้งที่ 1). เชียงใหม่: หน่วยพิมพ์เอกสารวิชาการ คณะ วิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ประธาน พัฒนธิยานนท์ และพิทักษ์ รักษพลเดช. (2505). ต าราวิชาชุดครูประกาศนียบัตรวิชาการศึกษา วิทยาศาสตร์ ตอน 4 แสง. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา ประพันธ์ เตละกุล. (2542). ดาราศาสตร์และอวกาศ. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: บริษัทโรงพิมพ์ไทยวัฒนา พานิช จ ากัด. ระวี ภาวิไล. (2522). ดาราศาสตร์และอวกาศ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: บริษัทศึกษิตสยาม จ ากัด. วิภู รุโจปการ. (2557). เอกภพ เพื่อความเข้าใจในธรรมชาติของจักรวาล. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพฯ: นาม มีบุ๊ค พับลิเคชั่นส์. วิภู รุโจปการ. (2557). เอกภพ เพื่อความเข้าใจในธรรมชาติของจักรวาล. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: นาม มีบุ๊ค พับลิเคชั่นส์. ศราวุฒิ ชูโลก, ยามีล๊ะ มะโร๊ะ, และสุณีรัตน์ ลารีนู. (2558). การศึกษาการเปลี่ยนแปลงคาบการโคจรของ ระบบดาวคู่ V2799 Ori. วารสารมหาวิทยาลัยทักษิณ, 18(23), 265-272. ศูนย์การเรียนรู้โลกและดาราศาสตร์ (LESA). ดาวเทียม. สืบค้น 28 มีนาคม 2561, จาก http://www.lesa.biz/space-technology/satellite. ศูนย์การเรียนรู้โลกและดาราศาสตร์ (LESA). หลักการส่งยาน. สืบค้น 2 กันยายน 2561, จาก http://www.lesa.biz/space-technology/satellite
244 สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์กรมหาชน). (ม.ป.ป.). หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ. สืบค้น 24 มิถุนายน 2561, จาก http://www.narit.or.th สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์กรมหาชน). ดาวตกเจมินิดส์. สืบค้น 21 สิงหาคม 2561, จาก http://www.narit.or.th สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์กรมหาชน). ปรากฏการณ์แสงโลก. สืบค้น 24 ตุลาคม 2561, จาก http://www.narit.or.th สมาคมดาราศาสตร์ไทย. (ม.ป.ป.). สุริยุปราคาเต็มดวง. สืบค้น 25 มิถุนายน 2561, จาก http://thaiastro.nectec.or.th. ส านักหอสมุดและศูนย์สารสนเทศวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. Galileo Galilei. สืบค้น 13 มีนาคม 2561, จาก http://www.rmutphysics.com/charud/specialnews/2/scientist/scientist3/Galileo Galilei.html ภาษาอังกฤษ Bennett, J., & Shostak, S. (2012). Life in the universe. (3rd ed.). San Francisco: Pearson Education, Inc. Bennett, J., Donahues, M., Schneider, N., & Voit, M. (2012). The essential cosmic perspective. (6th ed.). San Francisco: Pearson Education, Inc. Britannica. Skylab. สืบค้น 15 กันยายน 2561, จาก https://www.britannica.com/topic/Skylab Eos. landsat-8. สืบค้น 25 กันยายน 2561, จาก https://eos.com/find-satellite/landsat-8 Fix, D. (2006). Astronomy Journey to The Cosmic Frontier. (4th ed.). New York: Mc Graw Hill Higher Education. Fraknoi, A., Morrison, D., & Wolff, C. (2017). Astronomy. Texas: OpenStax. History of science. อาแนกซิแมนเดอร์. สืบค้น 2 กันยายน 2562, จาก https://geoffneilsen.wordpress.com/navigation/philosophy/anaximander-of-miletos-c611-c-547-bc/ Karttunen, H., Kröger, P., Oja, H., & Poutanen, M. (2012). Fundamental Astronomy. (5th ed.). New York: Springer Berlin Heidelberg. Kusky, T. (2010). Encyclopedia of Earth and Space Science. New York: Facts On File, Inc. LESA. Astronomy. สืบค้น 28 สิงหาคม 2561, จาก http://www.lesa.biz/astronomy/cosmos/geocentric Nasa. Cassini. สืบค้น 25 กันยายน 2561, จาก https://solarsystem.nasa.gov/missions/cassini/mission/grand-finale/overview
245 Nasa. Gagarin. สืบค้น 2 กันยายน 2561, จาก https://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/sts1/gagarin_anniversary.html Nasa. Jupiter. สืบค้น 20 กันยายน 2561, จาก https://www.jpl.nasa.gov/missions/galileo Nasa. Mars. สืบค้น 15 กันยายน 2561, จาก: https://www.jpl.nasa.gov/missions?mission_ target=Mars Nasa. Pluto. สืบค้น 28 พฤศจิกายน 2561, จาก https://solarsystem.nasa.gov/planets/dwarfplanets/pluto/overview Nasa. Spacelab. สืบค้น 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.nasa.gov/centers/marshall/news/news/releases/2013/13-131.html Sarawut, C., & Anucha, T. (2018). Analysis of Structure and Evolution of Binary System GV Leo. Journal of Physics. 1144. Seeds, A., & Backman, E. (2010). Astronomy: The Solar System and Beyond. (6th ed.). California: Nelson Education, Ltd. Serway,A., & Jewett,W. (2014). Principles of Physics. (3rd ed.). A Calculus-Based Text. Singapore : Harcourt, Inc. Space. Communications satellite. สืบค้น 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.space.com/16546- photos-telstar communications-satellite-anniversary.html Thalesgroup. Meteosat. สืบค้น 5 ตุลาคม 2561, จาก https://www.thalesgroup.com/en/worldwide/space/news/happy-birthday-meteosat Young, D., & Freedman, A. (2014). University Physics With Modern Physics. (10th ed.). United States of America. : Addition Wesley Longman, Inc
246
247 ประวัติผู้สอน ชื่อ – สกุล นายวีรวัฒน์ อินทรทัต การศึกษา ปี 2555 ปริญญาโท วท.ม. (ฟิสิกส์) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปี 2548 ปริญญาตรี วท.บ. (ฟิสิกส์) มหาวิทยาลัยทักษิณ ต าแหน่ง อาจารย์ หน่วยงาน คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ผลงาน - บทความวิจัยเรื่อง “Effect of Thickness on Electrical and Optical Properties of ZnO:Al Films”, SCOPUS (Q3). Trend in Science. 2023 - บทความวิจัยเรื่อง “สมบัติเชิงโครงสร้างและไฟฟ้าของฟิล์มบางซิงค์ออกไซด์ที่ เตรียมด้วยเทคนิคอาร์เอฟ สปัตเตอริง”, TCI1. มหาวิทยาลัยทักษิณ. 2563 - งานวิจัยเรื่อง “ศึกษาสมบัติของ ZnO Nanorod บนฟิล์ม ZnO:Al ที่เตรียมด้วย วิธี Chemical Bath Deposition (CBD) Physical Properties of ZnO Nanorod on ZnO:Al Films by Chemical Bath Deposition (CBD) methods”, มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต. 2563 - บทความวิจัยเรื่อง “การแยกระดับท้องไข่ในเมล็ดข้าวโดยการส่องผ่านของแสง เลเซอร์”, PKRU SciTech Journal. 2560