/fd|f]
gk] fnL
sIff $
nv] g tyf ;Dkfbg
a]u]Gb| ;'Aaf
/fdrGb| vgfn
k':ts k|sfzg ux[ kf| = ln=
sf7df8f}, gk] fn
kmf]gM )!–$$^%*!)
nv] g tyf ;Dkfbg
a]u]Gb| ;A' af
/fdrGb| vgfn
klxnf] ;:+ s/0f M @)^%
bf;] f| ] ;:+ s/0f M @)&!
kg' d'b|0f M @)&@
t;] f| ] ;+:s/0f M @)&%
;jf{lwsf/
k|sfzs tyf n]vsx¿df
u|flkmS;M
jL/]Gb| >]i7
lrqfªs\ g
af;' lIflth
ISBN : 978-9937-8129-2-4
k|sfzs
k':ts k|sfzg u[x k|f= ln=
sf7df8f}“, g]kfn
kmf]gM )!–$$^%*!)
g]kfndf dl' bt|
xfd|f] egfO
/fd|f] g]kfnL g]kfnL efiffnfO{ dft[efiff tyf dfWod efiffsf ¿kdf k|of]u ug]{
ljBfnotxsf ljBfyL{x¿sf nflu g]kfnL efifflzIf0f u/fpg] p2]Zon] tof/
kfl/Psf kf7\ok:' tsx¿sf] z[ª\vnf xf] . oL kf7\ok':tsx¿df /flvPsf
kf7\o;fdu|Lsf] ljifoj:t' / ltgsf] ljGof;²ddf ljBfyL{x¿sf] pd]/, dgf]lj1fg,
jftfj/0f tyf kj" {1fgsf] Vofn ul/Psf] 5 / ltgnfO{ efifflzIf0fsf cfwf/e"t
l;4fGtcg;' f/ Joj:yfkg ul/Psf] 5 . oxL sf/0fn] ubf{ of] z[ª\vnf
ljBfnotxsf ljBfyL{x¿nfO{ k|efjsf/L 9ª\un] g]kfnL efifflzIf0f u/fpg]
cfwf/et" lzIf0f;fdu|L aGg] s/' fdf xfdL cfzfjfbL 5f}F .
/fdf| ] g]kfnL sIff $ gf}b]lv b; jif{ pd]/;dx" sf afnaflnsfx¿sf nflu g]kfnL
efifflzIf0f u/fpg] p2]Zon] tof/ kfl/Psf] kf7\ok':ts xf] . o; kf7\ok':tsdf
;f]/ cf]6f kf7x¿ 5g\ / x/]s kf7nfO{ kf7 ;?' ug'{cl3b]lv ;?' ul/Psf] 5
/ dn" kf7, ljleGg lsl;dsf cEof;, cEof;leqsf] kf7 x'“b}, l;h{gfTds
n]vg;Dd cfOkU' bf b; k[i7df Jojl:yt ul/Psf] 5 . ljBfyL{nfO{ d"n kf7k|lt
cled'v u/fpg lrqdo l²ofsnfksf] Joj:yf ul/Psf] 5 . efiffsf rf/
cf]6} l;knfO{ ;/n 9ª\un] l;sfpg] cEof;x¿ 5g\ / To;/L l;s]sf s'/fnfO{
lr/:yfoL agfpg x/]s kf7df k'ga{nsf cEof;x¿ /flvPsf 5g\ . o;sf ;fy}
l;sfOnfO{ k|efjsf/L agfpg cfsif{s lnlk tyf /ª;+of]hgdf kf7fg'sn" sf
afndgf]lj1fgnfO{ ljrf/ k'¥ofOPsf afnlk|o tyf /ª\uLg lrqx¿ /flvPsf
5g\ .
cGTodf, o; k':tssf] n]vg tyf ;Dkfbgsf ²ddf k|ToIf jf k/f]If¿kdf
;xof]u ug'{x'g] ;Dk"0f{ dxfge' fjk|lt xflb{s s[t1tf 1fkg ub}{ k:' tssf lrqsf/
af;' lIflth, l8hfOg/ jL/]Gb| >]i7 tyf k|sfzg / ljt/0fsf] lhDdf lng] k':ts
k|sfzg u[xk|lt cfef/ k|s6 ub{5f}“ . o; k:' tsnfO{ cem ;/n, ;/;, q'l6xLg /
p2]Zok"0f{ agfpg ;x[boL ljifolj1 tyf lzIfsju{sf] cd"No ;Nnfx / ;'emfjsf]
ck]Iff ub{5f}“ .
n]vs tyf ;Dkfbsåo
dª\l;/ @)^%
ljifo–;r" L
!= /fd/}| fd|f -sljtf_ !
@= df}sfdf lx/f kmfg] '{ -syf_ !!
#= PsfGtk|]dL hgfj/M efn' -lgaGw_ @!
$= cN5L eP vfg kfOb“ g} -syf_ #!
%= df6f] eGg' l;h{gf xf] -sljtf_ $!
^= ;fOdgsf a'afsf] lrgf/L -lgaGw_ %!
&= cflv/ /fhf dv" { ;flat eof] -syf_ ^!
*= ;fOsn -lgaGw_ &!
(= cfpm † ;u“ } hfcf}“ -sljtf_ *!
!)= hª\unL l6p/fsf] Ps lbg -syf_ (!
!!= k5t' f] -gf6s_ !)!
!@= cfsfz 5g' ] /x/ -syf_ !!!
!#= kfgL -sljtf_ !@!
!$= labfsf nflu lgjb] g -lr7L_ !#!
!%= dg' f / dfa] fOn kmf]g -syf_ !$!
!^= oftfoftsf ;fwg / logsf] dxŒj -lgaGw_ !%#
kf7 ;'? ug{c' l3 kf7 !
/fd}|/fdf|
õ ltdf| ] 3/ lxdfnL es] , kxf8L es] / t/fO{ es] dWo] sxf“ 5 <
õ ltdLnfO{ lxdfnL e]s, kxf8L es] / t/fO{ e]sdWo] sg' dg k5{ < lsg <
zLtn – l7Ss vfnsf] lr;f] zAb / cy{
hntfn – kfgLsf] tfn n]s – kxf8sf] dflyNnf] efu
5xf/L – ?v cflbsf] 5fof aF];L – kxf8sf] tNnf] efu
:jKg – ;kgf 5fuF f – 5x/fÙ em/gf
ub'F /L – u'Gb|LÙ ;'sn' es] – 7fpFÙ If]q
1/fd|f] gk] fnL sIff $
dn" kf7 –s[i0fk|;fb k/fhn' L
/fd/}| fd|f
gk] fnsf] zLtn 7fp“ /fdf| ]
;fg} eP tfklg ufp“ /fdf| ]
lxdfn /fd|f,] hntfn /fd|f]
5f“uf–5xf/L ;a nfU5 /fd|f] .
vN' bf laxfgL;“u 3fd /fd|f]
;GWof ;'gf}nf /ª nfU5 /fdf| ]
:jKg l;u“ fbf{ lgb/L 5 /fdf| ]
laDem]/ a:bf ub'“ /L 5 /fd|f] .
2 /fdf| ] g]kfnL sIff $
rf/}“ L r¥of] pQ/ ns] /fdf| ]
afnL em'Nof] blIf0f es] /fdf| ]
d]rL / sfnL;“u vN] g' /fdf| ]
of] lhGbuL wKwk aNg' /fd|f] .
cfsfz v'Nbf lbg xG' 5 /fd|f]
km'Nbf u'/f“;} jg x'G5 /fdf| ]
xf“:g] / vN] g] w/tL 5 /fd|f]
dfG5]x¿s} dg nfU5 /fd|f] .
3/fdf| ] g]kfnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb k9 / sfkLdf nv] M
zLtn, hntfn, 5f“uf5xf/L, ;GWof, :jKg, u'“b/L, e]s, wKwk
@= zAb / cy{sf] hf]8f ldnfpm M
zLtn ?v cflbsf] 5fof
hntfn em/gfÙ 5x/f
5f“uf l7Ss vfnsf] lr;f]
5xf/L 7fp“Ù If]q
;'gf}nf kfgLsf] tfn
n]s kxf8sf] dflysf] If]q
e]s ;'g h:tf] rDsg]
#= pxL cy{ lbg] zAb 5fg/] ;“u} nv] M
w/tL Ö ÒÒÒÒÒÒ :jKg Ö ÒÒÒÒÒÒ
jg Ö ÒÒÒÒÒÒ lgb/L Ö ÒÒÒÒÒÒ
lhGbuL Ö ÒÒÒÒÒÒ u“'b/L Ö ÒÒÒÒÒÒ
e]s Ö ÒÒÒÒÒÒ 5f“uf Ö ÒÒÒÒÒÒ
;GWof Ö ÒÒÒÒÒÒ 5xf/L Ö ÒÒÒÒÒÒ
5fof, ;fe“ m, If]q, em/gf, u'GbL| , hLjg, hªu\ n, kY[ jL, ;kgf, lgbf|
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb kf7af6 vfh] /] n]v M
;x/ Ö ÒÒÒÒÒÒ ljkgf Ö ÒÒÒÒÒÒ
kfgL Ö ÒÒÒÒÒÒ blIf0f Ö ÒÒÒÒÒÒ
k|eft Ö ÒÒÒÒÒÒ w/tL Ö ÒÒÒÒÒÒ
a]F;L Ö ÒÒÒÒÒÒ /ft Ö ÒÒÒÒÒÒ
4 /fdf| ] gk] fnL sIff $
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–! ;g' / nv] snfO{ /fd|f] nfUg] b; cf]6f s/' fsf] ;"rL agfpm M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ r_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ h_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
em_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ `_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ;g' fO kf7–! kg' M ;'g . To;kl5 ltdLnfO{ klg /fd|f nfUg] lgDg s'/fx¿ n]vL
sIffsf ;fyLnfO{ atfpm M
s_ 7fpF M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ hgfj/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ kmn" M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ oftfoftsf] ;fwg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ v]nsb' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= /fd}/| fdf| ] eGg] sljtf no xfn/] k9 .
$= kf7af6 cfwf cIf/ nfus] f rGbl| aGb' nfu]sf zAb l6k M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
%= kf7sf] s'g} Pp6f Znfs] s07 kf/ / gx]/L tnsf] 7fpdF f /fd|f cIf/n] nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5/fd|f] gk] fnL sIff $
^= sljtf k"/f u/ M
g]kfnsf] ÒÒÒÒÒÒ 7fpF ÒÒÒÒÒÒ
;fg} ÒÒÒÒÒÒ tfklg ÒÒÒÒÒÒ /fd|f]
ÒÒÒÒÒÒ /fd|f], ÒÒÒÒÒÒ /fd|f]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;a nfU5 ÒÒÒÒÒÒ .
&= l7s pQ/df l7s lrgf] -á_ nufpm M
s_ /fd/|} fdf| sljtf s;n] /rgf u/]sf x'g\ <
c_ s[i0fk|;fb k/fh'nL cf_ s[i0f g]kfn O_ zLtn k/fhn' L
O_ sljtfsf/
v_ sljtf /rgf ug]{nfO{ s] elgG5 < O_ kfgLsf] tfn
O_ lxdfn
c_ syfsf/ cf_ slj
u_ hntfn eg]sf] s] xf] <
c_ lxdfnsf] tfn cf_ vf]nf
3_ g]kfnsf] blIf0f e]slt/ s] kb{5 <
c_ kxf8 cf_ t/fO{
*= pQ/ bp] m M
s_ g]kfnsf] zLtn 7fpF s:tf] 5 <
v_ ;GWofdf s:tf] /ª /fd|f] nfU5 <
u_ a:gnfO{ s] /fd|f] x'G5 <
3_ rf}F/L sxfF rb{5 <
ª_ lbg s'g ;dodf /fd|f] x'G5 <
r_ s:tf] w/tL /fd|f] x'G5 <
(= g]kfnsf sg' s'g s'/f /fdf| 5g\ < nv] .
!)= a9fP/ nv] M
cfsfz vN' bf lbg xG' 5 /fd|f]
km'Nbf u'/fF;} jg x'G5 /fd|f]
xfF:g] / v]Ng] w/tL 5 /fd|f]
dfG5]x¿s} dg nfU5 /fd|f] .
6 /fd|f] g]kfnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= kf7af6 bL3{ -O{_ k|ofu] ePsf zAb gbfx] f]¥ofO{ nv] .
@= gfd n]v M
s_ g]kfnsf kfFr cf]6f 7fpF
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ g]kfnsf kfFr cf]6f gbL
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ kfFr hgf ;fyLsf gfd
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ kfFr dlxgfsf gfd
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ kfFr cf]6f rf8af8sf gfd
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
#= gldNg] zAbdf ufn] f] 3/] f - _ nufpm M
s_ /fd ;Ltf uLtf Zofd dfG5]
v_ sf];L s0ff{nL gbL d]rL dxfsfnL
u_ bof dfof dfG5] 3[0ff ysfO
3_ df6f] /fd 9'ª\uf sf7 ;g'
ª_ t]n hgfj/ kfgL b'w d;L
r_ xn' le8 em'Kkf] kmf}h 3/
$= pbfx/0f x/] L gof“ zAb nufpm M
v]n\ Ö v]Ng' xfF;\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3d' \ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ x]/\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
k9\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ an\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
%= pbfx/0fdf b]vfPh;/L gof“ zAb agfpm M
k9\ Ö k9\bf v]n\ Ö v]Nbf
x]/\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ 3'd\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
;g' \ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ xf“;\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
7/fdf| ] gk] fnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
g]kfn ;;+ f/s} Pp6f ;G' b/ b]z xf]
g]kfnsf] pQ/L e]sdf kj" { d]rLb]lv klZrddf dxfsfnL;Dd} ;'Gb/ lxdfnx¿ 5g\ .
;jf]{Rr r'nL ;u/dfyf 5 . dgdf]xs cGgk"0f{ / wjnflul/ 5g\ . oxf“ zLtn xfjf
kfgL x'G5 / ;'uGwL s:t"/Lsf] af; x'G5 .
g]kfnsf] dWo es] df kxf8 / pkTosfx¿ 5g\ . oxf“ snsn aUg] vfn] fgfnf /
5ª5ªfp“b} aUg] 5fu“ f5x/f 5g\ . af/} dlxgf xl/ofnL 5fO/xg] kfvfkv/] f 5g\ .
dg} nfE] ofpg] t/n] L / yD' sfx¿ 5g\ .
gk] fnsf] blIf0f e]snfO{ cGgsf] e08f/ dflgG5 . oxf“ ;g' h:t} kxn“] f wfg kmNg]
kmf6“ x¿ 5g\ . af3, u“}8f, xfQLh:tf bn' e{ hgfj/x¿sf] af;:yfgsf ¿kdf /xs] f
3gf hª\unx¿ 5g\ . 7n' f7'nf a:tL / pBf]uwGbfx¿ 5g\ .
!= tnsf zAb / cy{sf] hf]8f ldnfpm M
;jf]{Rr r'nL rf/}lt/ kxf8n] 3]l/Psf] ;dy/ e"efu
dgdf]xs ;fgf;fgf kxf8
pkTosf ;a}eGbf cUnf] rr' '/f]
y'Dsf ;dy/ ee" fu
t/]nL dg g} nf]Eofpg]
kmfF6 ;lhn} kfpg g;lsg]
b'n{e txtx k/]sf] kfvf]
8 /fd|f] g]kfnL sIff $
@= cEof;leqsf] kf7sf] bf;] |f] cg'R5]b lzIfsaf6 ;'g . tnsf dWo] sg' s'/f
To; cg'R5]bdf 5}g, kQf nufpm M
s_ kxf8 / pkTosf
v_ vf]nfgfnf / 5fFuf5x/f
u_ ;db' |
3_ kfvfkv]/f
#= ltdL g]kfnsf] s'g e]sdf 5f} < To; e]sdf ss] :tf cGgx¿ kfOG5g\ <
sIffdf atfpm .
$= tnsf k|Zgsf] pQ/ nv] M
s_ g]kfnsf] pQ/L e]sdf s]s] 5g\ <
v_ t/fO{nfO{ lsg cGgsf] e08f/ elgPsf] xf] <
u_ g]kfn /fd|f] xg' ] sf/0f s] xf] <
%= cEof;leqsf] kf7af6 t];f| ] cgR' 5]b ;kmf;u“ sfkLdf ;f/ .
^= tnsf zAbx¿ s;/L ags] f xg' ,\ bv] fpm M
xfjfkfgL M ÒÒÒÒfÒÒfÒÒÒÒkÒfgÒÒLÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5fFuf5x/f M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kfvfkv]/f M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
b]zljb]z M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ufFpa:tL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
9/fdf| ] gk] fnL sIff $
;fd"lxs lqmofsnfk
õ kf“rkf“r hgfsf] ;d"x ag . ca x/]s ;d"xn] tnsf] vfnL 7fpd“ f g]kfnsf
lhNnfx¿sf] gfd n]v . b; ldg6] df sg' ;dx" n] ;aeGbf a9L lhNnfx¿sf]
gfd nV] g ;Sof] < -lstfax¿ xg] { kfOg5] g} ._
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬
l;h{gfTds nv] g
õ dnfO{ dg kg]{ 7fp“ eGg] zLifs{ df c;L zAb;Ddsf] Pp6f cg'R5]b nv] M
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
10 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 ;'? ugc{' l3 kf7 @
df}sfdf lx/f kmf]g'{
õ kfr“ kf08j / ltgsL kTgLsf] gfd eg .
õ dxfef/tdf b'of]{wg, bf| ]0f, w[t/fi6« / PsnJosf] klg rrf{ cfp“5 . pgLx¿
sfs] f] xg' \ <
zAb / cy{
;j] f – ;xof]u uf8f – uf]?, /fFuf clbn] tfGg] dfn;fdfg
kTof/ – ljZjf;Ù kTofpg] sfd
hfaf] – clt ;fdfGoÙ dfd'nLÙ tR' 5 af]Sg] ;fwg
sGh'; – nf]eL c;kmL{ – ;g' sf] ?k}ofF
cjZo – lgZroÙ kSsf 8]s grNg' – 7fpF g;g{'Ù gxlNng'
9s' 6' L – cGg, axd' "No j:t' /fVg] 7fpF cgdf]n – w]/} d"No kg]{
11/fd|f] g]kfnL sIff $
dn" kf7
dfs} fdf lx/f kmf]g'{
sg' } an] f /fhf ol' wli7/ cfkm" efOx¿;lxt jgaf;df lyP . Toxf“ pgnfO{
Pp6f o1 ug{ dg nfUof] . o1 ugn{ fO{ yk' f| ] k};f rflxGYof] . t/ ;fydf
Ps k};f klg lyPg . ol' wli7/n] efOx¿nfO{ afn] fP . eLd;]g, ch{g' ,
gs'n / ;xbj] ;a} Toxf“ pkl:yt eP . ;Nnfx / 5nkmnkl5 nfvf“} ?lkof“
nfUg] lgwf] eof] . cflv/ olt w]/} k;} f s;n] lbg ;Snf eg]/ ljrf/
ubfu{ b{} ;an] s'a/] nfO{ ;Dem] . ;asf] ;Nnfxaf6 eLd;g] nfO{ pgLsxf“
k7fpg] lgwf] eof] .
eLd;]g sa' ]/ sxf“ k'u] . Toxf“ Ps hgf dflg; cf“ugdf a;/] cfn“} fdf
ys' nufp“b} kfl] vPsf tf]/Lsf u]8f l6Kg nfus] f lyP . ToxL dfG5]n]
eLd;g] nfO{ s] ;]jf u/f}“ < eg/] ;fw] ] . eLd;g] nfO{ kTof/ nfu]g . hfaf]
tf]/Lsf] u8] fdf klg o:tf] lxl/Ss x'g] sGh';n] v} s] k;} f bn] fg\ eGg]
pgnfO{ nfUof] / cfºgf] s'/} gatfO{ pgL km/Ss kms{] .
eLd;]gn] ;a} s'/f bfh'nfO{ atfP . s'a]/nfO{ pgn] dfvfsf] lkQeGbf
klg ;fgf] dg ePsf] dfG5] egL l;4 ug{ vf]h] . t/ o'lwli7/n]
eLd;]gnfO{ ;Demfp“b} eg], æs'a]/sf] wg To;} hDdf ePsf] xf]Og .
hfaf] u]8f t xf] lg eg]/ l/Tofpg]n] slxNo} wg sdfpg ;Sb}g . Ps
l5g t xf] lg eg]/ ;do v]/ kmfNg]n] ljBf sdfpg ;Sb}g . of] s'/f
ltdLn] u'?af6 ;'g]s} 5f} . ca ltdL km]l/ hfpm . xfdLnfO{ rflxg]
k};f pgn] cjZo lbg]5g\ .Æ
eLd;g] km]l/ s'a]/sxf“ uP . pgL clxn];Dd klg tf]/Lsf u]8f l6Kb}
lbP . o; k6s eLd;]gn] bfh'sf] ;dfrf/ ;g' fP . tkfO{“n] klxNo} of] s/' f
lsg atfpge' Pg eGb} s'a/] n] b'Mvdgfp u/] / pgnfO{ cfºgf] 9's'6Ldf
nu] . sa' ]/sf] 9's6' L b]v/] eLd;g] sf] lrt vfof] . pgsf] 9's'6Ldf ;'g,
rf“bL / lx/fdft] Lh:tf cgdfn] vhfgfsf] sx] L nv] fhf]vf lyPg . sa' /] n]
12 /fdf| ] gk] fnL sIff $
t'?Gt ;of“} af/] f c;kmL{n] el/lbP . To;kl5 tL af/] fnfO{ uf8fdf xfNg
nufOof] . nfvf}“ ?lkof“n] uf8f el/of] .
;a} s/' f l7s ePkl5 uf8f u8' fpg yfn] t/ u8' g] . eLd;g] / sa' /] ba' n} ]
ePe/sf] an nufP/ uf8fnfO{ 3r6] ,] tk} lg uf8f 8u] rng] . af6fdf 7n' f
vfN6fvN' 6L ePsfn] kfªu\ f| c8s\ s] f lyP . clg sa' /] n] Ps af/] f tf/] L
eO' d“{ f kfl] vlbP . PsPs u8] f u/L l6ks] f] tf/] L sa' /] n] eO' d“{ f kfv] s] f] bv] /]
eLd;g] sf] dg lvGg eof] . of] s/' f ae' m/] sa' /] n] eg,] æu/s] f] s/' f slxNo}
v/] hfb“ g} . dn} ] uf8f u8' fpgnfO{ o;/L eO' d“{ f tf/] L vGofPsf] x“' . an] fdf
PsPs u8] f tf/] L l6k/] g/fvs] f] eP clxn] uf8f u8' fpg] tf/] L s;/L hDdf
xG' Yof] . o;n} ] an] favtdf wg hfu] fO/fv] dfs} fdf sfd cfp5“ egs] f] xf] .
nf} t uf8f wsn] f,“} ca u8' 5\ .Æ
o;k6s uf8fnfO{ 5fP] sf dfq s] lyP, tf/] Ln] af6f] lrKnf] ePsfn]
ul' 8xfNof] . eLd;g] b; nfv ?lkof“ lnP/ kms{] .
dfs} fdf lx/f kmfg] {' ad] fs} fdf sf8} L g5f8] g\ ' .
;fef/M dxG] bd| fnf–$
13/fd|f] g]kfnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
o'lwli7/, y'k|f], cf“ug, lxl/Ss, sGh;' , hfaf], c;kmL{, kfª\u|f
@= tnsf zAb / cy{sf] hf]8f ldnfpm M
;]jf lgZroÙ kSsf
kTof/ ;'gsf] ?k}of“
hfaf] ;xof]u
sGh'; uf]?, /f“uf cflbn] tfGg] dfn;fdfg af]Sg] ;fwg
cjZo ljZjf;
9s' '6L clt ;fdfGoÙ clt tR' 5
uf8f cGg, ax'd"No j:t' /fVg] 7fp“
c;kmL{ nf]eLÙ dVvLr';
#= tnsf kbfjnL / ltgsf cys{ f] hf]8f ldnfpm M
nfvf}“ ?lkof“ dg{ vf]Hg'
lgwf] ug{' w]/} nf]e ug'{
lxl/Ss xg' ' b'Mv kf]Vg'
dfvfsf] lkQ crDddf kg'{
bM' vdgfp ug'{ w]/} dN" o kg]{ j:t'
5Ss kg'{ 7fp“ g;g'{
cgdf]n vhfgf w]/} ?k}of“
8]u grNg' lgZro ug{'
$= s;nfO{ a'emfp5“ < nv] M
wgsf dflns Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ afac' fdfsf eStÖ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
:ju{sf /fhf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljBfsL dftf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
s/' f}6] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ wgsL b]jL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
14 /fdf| ] gk] fnL sIff $
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–@ ;g' / ;fl] wPsf kZ| gsf] pQ/ atfpm M
s_ k|ldy; sxfFaf6 k[YjLsf] e|d0fdf cfP <
v_ k[YjLsf dfG5]x¿ s:tf lyP <
u_ k|ldy;n] :ju{af6 s] rf]/]/ NofP <
3_ :ju{sf /fhf Ho;' k|ldy;;Fu lsg l/;fP <
ª_ k|ldy;nfO{ sxfF em'G8\ofOof]<
@= ;'gfO kf7–@ kml] / ;g' / tnsf 36gfx¿nfO{ qmddf /fv M
- _ dfG5]x¿ hf8f]n] s7\ofª\lu|Psf] b]Vg'
- _ /fHosf] cg'dltlagf cfuf] k[YjLdf NofPsfn] Ho'; k|ldy;;Fu
l/;fpg'
- _ dfpG6 cf]nDk;af6 cfuf] rf]/]/ k[YjLdf Nofpg'
- _ Ho';n] k|ldy;nfO{ ss];; kj{tdf emG' 8\ofpg] cfb]z lbg'
- _ cfuf] kfPkl5 dfG5]x¿ v';L xg' '
- _ k|ldy; dfpG6 cf]nDk;af6 k[YjLsf] e|d0fdf cfpg'
#= kl| dy; s:tf] kfq xf] < sIffdf 5nkmn u/ .
$= ltdLnfO{ dg kg]{ sg' } 5f]6f] syf sIffsf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpm .
%= dfs} fdf lx/f kmfg] '{ eGg] syf kfnk} fnf] k9 .
^= kf7 k9L vfnL 7fpF e/ M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒ nfO{ o1 ug{ dg nfUof] .
v_ o'lwli7/n] ÒÒÒÒÒÒÒ nfO{ k};f lng k7fP .
u_ eLd;]g km]l/ ÒÒÒÒÒÒÒ sxfF uP .
15/fd|f] gk] fnL sIff $
3_ s'a]/n] ÒÒÒÒÒÒÒ b]v]/ eLd;]gsf] lrQ vfof] .
ª_ s'a]/n] ÒÒÒÒÒÒÒ e'O{Fdf kf]lvlbP .
&= l7s eP l7s / al] 7s eP al] 7s nv] M
s_ eLd;]gsf efOsf] gfd ol' wli7/ xf] . ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ch{'g s'a]/sxfF uP . ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ eLd;]g kU' bf sa' ]/ tf]/L l6Kb} lyP . ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ s'a]/sf] 9's'6Ldf cgdf]n vhfgf lyP . ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ eLd;]gn] s'a]/nfO{ ;xof]u u/] . ÒÒÒÒÒÒÒ
*= df}sfdf lx/f kmfg] '{ eGg] syfaf6 /]km - { _ nfus] f zAbx¿ tnsf] vfnL 7fpdF f
l6k M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
(= pQ/ bp] m M
s_ o'lwli7/n] eLd;]gnfO{ lsg sa' ]/sxfF k7fP <
v_ eLd;]g s'a]/sxfF hfFbf sa' ]/ s] ub{} lyP <
u_ ol' wli7/n] eLd;]gnfO{ s] eg]/ km]l/ s'a]/sxfF k7fP <
3_ s'a]/sf] 9s' '6L b]v]/ eLd;]g lsg 5Ss k/] <
ª_ s'a]/n] Ps af]/f tf]/L lsg uf8fd'lg vGofOlbP <
!)= cy{ vn' fP/ nv] M
s_ df}sfdf lx/f kmf]g{,' a]df}sfdf sf}8L g5f]8\g' .
v_ Ps l5g t xf] lg eg]/ ;do v]/ kmfNg]n] ljBf sdfpg ;Sb}g .
16 /fd|f] g]kfnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0fdf lbPh:t} gof“ lqmofkb agfpm M
hfg' – hfG5' hfG5f}F hfG5;\ hfG5f} hfG5g\
vfg' – ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
x]g'{ – ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
k9\g' – ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
@= pbfx/0fdf lbPh:t} zAb hf]8]/ gof“ zAb agfpm M
jgsf] af; Ö ÒÒÒgÒÒÒfÒÒÒÒ
jgdf ef]h Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ds}sf] af/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
wfgsf] v]t Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ljBfsf] cfno Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= tnsf cg's/0ffTds zAb / lqmofd"nsf] hf8] f ldnfpm M
lxl/Ss kms{g'
km/Ss ?g'
yrSs xf“:g'
d';S' s xg' '
w'?w'? a:g'
$= dflysf hf8] L ldnfPsf zAbnfO{ jfSodf ko| fu] u/ .
%= zAb hf8] L Pp6} zAb agfpm M
;g' / rfFbL Ö ;g' rfFbL hUuf / hldg Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
bf}/f / ;'?jfn Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ af]6 / la?jf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lx/f / df]tL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/ / af/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
9'ª\uf] / df6f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lstfa / sfkL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
17/fd|f] g]kfnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
dxfef/t eGg] Pp6f 7n' f] dxfsfJo 5 . o;sf /rgfsf/ dxlif{ jb] Jof; xg' \ .
o; dxfsfJodf kf08j / sf}/jlarsf] n8fOs“ f] rrf{ ul/Psf] 5 .
kf08j / sf/} jx¿ bO' { bfhe' fOsf 5f]/fx¿ lyP . kf08jx¿ kf08'sf 5f]/fx¿
lyP . pgLx¿ ol' wli7/, eLd;]g, ch'{g, gs'n / ;xb]j u/L kfr“ hgf lyP .
sf}/jx¿ wt[ /fi6«sf 5f]/fx¿ lyP . pgLx¿ bo' fw{] g, bM' zf;g cflb u//] ;o hgf
lyP . kf08j / sf}/jx¿lar c+zj08fsf] lgxd'“ f 7'nf] n8fO“ ePsf] lyof] .
kf08jx¿ sG' tL / dfbL| sf 5f/] fx¿ lyP . ol' wli7/, eLd;g] / ch'{g sG' tLsf
5f]/fx¿ lyP . gsn' / ;xbj] dfbL| sf 5f]/fx¿ lyP . sf}/jx¿sL cfdfsf] gfd
rflx“ ufGwf/L lyof] .
!= tnsf zAbx¿sf] cy{ k9 M
dxfsfJo M sg' } ljz]if JolSt / ;dfhsf] af/]df n]lvPsf] sljtfsf] 7'nf]
lstfa
dxlif{ M 7'nf ClifÙ dxfg\ Clif
18 /fd|f] g]kfnL sIff $
@= cEof;leqsf] kf7 lzIfsaf6 ;g' / l7sa]l7s 56' \ofpm M
s_ dxfef/tdf kf08j / sf}/jlarsf] n8fOFsf] rrf{ 5 . ÒÒÒÒÒÒ
v_ kf08s' f 5f]/fx¿nfO{ kf08j elgG5 . ÒÒÒÒÒÒ
u_ j]bJof;sf 5f]/fx¿nfO{ sf}/j elgG5 . ÒÒÒÒÒÒ
3_ o'lwli7/sL dftfsf] gfd dfb|L lyof] . ÒÒÒÒÒÒ
ª_ sf}/jx¿sL dftfsf] gfd ufGwf/L lyof] . ÒÒÒÒÒÒ
#= ltdLn] ;g' s] f] dxfef/t;DaGwL s'g} syf sIffdf ;fyLx¿nfO{ ;g' fpm .
$= cEof;leqsf] kf7sf] bf];f| ] cgR' 5]b dgdg} k9 .
%= tnsf kZ| gx¿sf] pQ/ n]v M
s_ …dxfef/tÚ sf /rgfsf/ sf] x'g\ <
v_ …dxfef/tÚ s'g ljifodf n]lvPsf] 5 <
u_ kf08jx¿ s;sf 5f]/fx¿ xg' \ <
3_ b'of]{wgsL cfdfsf] gfd s] xf] <
ª_ ch{'gsL cfdfsf] gfd s] xf] <
^= pbfx/0f x]/L gofF zAb agfpm M
dxf ± Clif Ö dxlif{ /fhf ± Clif Ö /fhlif{
b]j ± Clif Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dxf ± O{z Ö dx]z
g/ ± O{z Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dxf ± OGb| Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
wd{ ± OGb| Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ b]j ± OGb| Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;/' ± OGb| Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ef]u ± OGb| Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
19/fd|f] gk] fnL sIff $
;fdl" xs lqmofsnfk
õ rf/rf/ hgfsf] ;dx" ag . ca kT| o]s ;dx" n] tnsf cIf/af6 ;'? xg' ]
rf/rf/ cf6] f zAb n]v . s'g ;dx" n] ;a}eGbf klxn] n]lv;Sof] < cfÎgf]
;d"xn] n]v]sf zAbx¿ c¿nfO{ ;'gfpm M
k| ;' lj lg
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds n]vg
õ kf}/fl0fs sfndf s'a]/nfO{ ;;+ f/sf] ;a}eGbf wgL JolSt dflgGYof] . pgL;uF
k|z:t wg;DklQ lyof] . jtd{ fgdf ltdL s'a/] hlQs} ;DkGg eP ltdL s]
uYof{} . krxQ/ zAb;Dddf j0fg{ u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
20 /fd|f] gk] fnL sIff $
kf7 #
PsfGtk|d] L hgfj/ M efn'
kf7 ;?' ugc'{ l3
õ dflysf hgfj/x¿sf] gfd nv] .
õ dflysf hgfj/x¿dWo] ;aeGbf l56f] bf8} g ;Sg] hgfj/ sg' xfn] f <
zAb / cy{
hLjhGt' – ljleGg hgfj/x¿ df+;fxf/L – df5fdf;' vfg]
;femf – ;a}sf] l;kfn' – l;k ePsf]
sL6ktªu\ – ;fgf;fgf ls/fx¿Ù PsfGt – sf]xL gePsf] 7fpFÙ Psnf;
t;fp{ g' – 8/ b]vfpg'
ls/fkm6\ofª\u|f k|hflt – k|sf/Ù lsl;d
lx;+ s| – lx;+ f ug]{Ù hgfj/sf] l;sf/ ug]{
lryfg] ]{ – gª\u|fn] sf]tg]{
21/fd|f] gk] fnL sIff $
d"n kf7
PsfGtk]d| L hgfj/ M efn'
of] ;+;f/ c;ª\Vo hLjhGts' f] ;femf 3/ xf] . oxf“ cfv“ fn] b]Vg g;lsg]
sL6ktª\ubl] v lnP/ dflg;eGbf ;of}“ u'0ff 7'nf hgfj/x¿ kfOG5g\ .
o:tf hgfj/x¿dWo] efn' klg Pp6f ;G' b/ t/ lgs} lx+;|s hgfj/ xf] .
efn' cfsf/df lgs} 7n' f] x'G5 . of] gf}b; km6' ;Dd nfdf] x'g ;S5 /
kfr“ ;o s]hL;Dd ux|f}“ xg' ;S5 . o;sf cf“vfx¿ z/L/sf t'ngfdf lgs}
;fgf xG' 5g\ . o;n] w/] } 6f9f;Dd bV] g ;Stg} . o;sf] sfgn] klg w/] }
6f9fsf] cfjfh ;G' g ;St}g t/ o;sf] gfs eg] cToGt zlStzfnL xG' 5 .
o;n] ;3'“ /] } w/] } k/k/;Ddsf] hLjhGt' jf jg:kltsf] af/]df yfxf kfpg
;S5 . o;sf] kGhf klg zlStzfnL xG' 5 . kGhfdf nfdfnfdf gª\u|f
x'G5g\ . o;n] ToxL gªu\ |fsf] ;xfotfn] vGg] / lryf]g{] sfd u5{ . o;sf]
6fpsf] s's/' sf] h:t} x'G5 / uwg{ df6] f] x'G5 . o;sf] z/L/ e'Tn}eT' nfn]
9flsPsf] xG' 5 .
22 /fd|f] gk] fnL sIff $
efn' Pl;of, o/' fk] , blIf0f cdl] /sf tyf
pQ/ dxfbz] x¿df kfOG5 . of] lxdfnL
tyf kxf8L ee" fux¿sf] ;fy} pRr 3f;“ ]
db} fgx¿df kfOG5 . of] kf| oh;f] cf9] f/
x¿df a:g dg k/fp5“ . of] af3, l;x+ ,
Ajf;“ fh] :t} df;+ fxf/L hgfj/ xf] . tk} lg
o;n] sltko af6] la?jfsf] kmn, tfhf
h/f / kftx¿ klg vfG5 . o;n] sldnf,
df/} Lh:tf ;;fgf sL6ktªu\ x¿ klg
vfG5 . o;n] dV' o u/L dl;gf hgfj/x¿
/ df5f vfg dg k/fp5“ .
efn' w/] } lsl;dsf xG' 5g\ . lxp“ efn,' v/} f] efn' / sfnf] efn' efns' f dV' o
ks| f/x¿ xg' \ . xfa]| klg efns' } kh| flt xf] . lxp“ efns' f] /ª ;t] f] xG' 5 .
of] cToGt lr;f] xfjfkfgL ePsf] ;db' L| lsgf/f tyf pRr lxdfnL ee" fudf
kfOG5 . of] ;ae} Gbf 7n' f] ks| f/sf] efn' xf] . v/} f efnx' ¿ vfn] fdf df5f
;dfTg / df/} Lsf] dx lgsfn/] vfg l;kfn' xG' 5g\ . sfnf efnx' ¿ cfsf/df
sx] L ;fgf xG' 5g\ .
efn' PsfGtkd]| L hgfj/ xf] . of] 5f6] f]
;dosf nflu rfln; lsnfl] d6/
kl| t306fsf] ultdf bf8} g ;S5 .
ljleGg hLjhGtn' fO{ t;fp{ gk' bf{ bO' {
v6' 6\ fn] pleg ;S5 . o;/L pleb“ f of]
b; km6' eGbf cUnf] xg' ;S5 . o;n] Ps
at] df tLgrf/ cf6] f;Dd aRrf hGdfpg
;S5 . of] klRr;lt; jif;{ Dd afR“ 5 .
efn' k|s[ltsf] Pp6f ;'Gb/ pkxf/
xf] . o;sf] ;+/If0fdf xfdL dflg;n]
rf;f] bv] fpg'k5{ . cGoyf of] nfk]
eP/ hfg] cj:yfdf 5 .
23/fd|f] gk] fnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
hLjhGt' sL6ktª\u lx;+ |s zlStzfnL gª\u|f
e"efu df+;fxf/L lxp“efn' ;/+ If0f PsfGtk|]dL
@= cy;{ u“ ldNg] zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
dfgj hLjhGt' – ljleGg hgfj/x¿
;femf Psn – ;a}sf]
sL6ktª\u hgfj/ – ls/fkm6\ofª\u|f
lx+;|s zfsfxf/L – lx;+ f ug]{Ù hgfj/sf] l;sf/ ug]{
xft kGhf – cf}“nf;lxtsf] xTs]nf]
lryf]g]{ lrRRofpg] – gª\u|fn] sf]tg]{
df+;fxf/L zfsfxf/L – df5fdf;' vfg]
l;kfn' cf1fsf/L – l;k ePsf]
xf]xNnf PsfGt – sf]xL s]xL gePsf]
t;f{pg' ttfpg' – 8/ b]vfpg'
#= pbfx/0fdf h:t} u/L hf8] f ldnfpm M
zlStzfnL :j/ lsl;d
k|hflt k[YjL Wjlg
;;+ f/ anjfg\ s]z
lsgf/ k|sf/ kz'
cfjfh /f}“ lt/
e'Tnf hLjhGt' zlStjfg\
hgfj/ 5]p ljZj
$= tnsf zAb /fvL jfSo agfpm M
zlStzfnL, hLjhGt,' df+;fxf/L, z/L/, l;kfn', ;+/If0f, lxpFefn'
24 /fd|f] gk] fnL sIff $
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–# Wofgk"js{ ;'g / l7sal] 7s 56' o\ fpm M
s_ efn'sf] 3|f0fzlQm sdhf]/ xG' 5 . ÒÒÒÒÒÒ
v_ lxpF efn' -kfn] / lao/_ g/fl] sOs{ g %^ lsnfl] d6/ kf8} g ;S5 . ÒÒÒÒÒÒ
u_ v}/f] efn' lkmgNofG8sf] /fli6«o hgfj/ xf] . ÒÒÒÒÒÒ
3_ efnn' ] s]jn 3fF; dfq vfG5 . ÒÒÒÒÒÒ
ª_ efn'x¿ Pp6f ?vdf PskN6 dfq 9f8 sGofpF5g\ . ÒÒÒÒÒÒ
@= ;g' fO kf7–# kml] / ;'g / pQ/ eg M
s_ efns' f] 3|f0fzlSt s:tf] xG' 5 <
v_ lxpF efn'sf] 5fnf s:tf] xG' 5 <
u_ lxpF efn' g/f]lsO{sg slt lsnf]ld6/;Dd kf}8g ;S5 <
3_ efn' cfºgf] dg kg{] ?vdf s] u5{ <
ª_ efnn' ] s]s] vfG5 <
#= ltdLnfO{ dg kg{] hgfj/ s'g xf] < To;sf af/d] f sIffsf ;fyLx¿nfO{
atfpm .
$= PsfGtkd]| L hgfj/ M efn' eGg] kf7 sIffdf ;an} ] kfnk} fnf] k9 .
%= kf7sf] clGtd cgR' 5b] lzIfsaf6 ;'g/] tnsf] vfnL 7fpdF f nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
25/fdf| ] gk] fnL sIff $
^= l7s pQ/df /h] f - á _ nufpm M
s_ ;+;f/ s;sf] ;femf 3/ xf] <
c_ dflg;sf] dfq cf_ hLjhGts' f] dfq O_ ;a} k|f0fLsf]
v_ efnn' ] s;/L w]/} s/' f yfxf kfp“5 <
c_ gfsn] ;“'3]/ cf_ sfgn] ;g' ]/ O_ cfFvfn] b]v]/
u_ lxp“ efns' f] /ª s:tf] x'G5 <
c_ sfnf] cf_ ;]tf] O_ v}/f]
3_ s:tf efn'x¿ cfsf/df ;fgf x'G5g\ <
c_ sfnf cf_ v}/f O_ ;]tf
ª_ ljleGg hLjhGtn' fO{ t;f{pgk' bf{ efn' s] u5{ <
c_ efU5 cf_ s/fp“5 O_ b'O{ v'6\6fn] pleG5
&= l7sal] 7s 5'6\ofpm M
s_ efn' hªunL hgfj/ xf] . ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ efnn' ] 6f9f6f9f;Dd b]Vg ;S5 . ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ efn'sf sfg ltvf xG' 5g\ . ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ efn' k|lt306f ;o lsnf]ld6/ bf}8g ;S5 . ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ efns' f] ;/+ If0f gug]{ xf] eg] nf]k xG' 5 . ÒÒÒÒÒÒÒ
*= pQ/ bp] m M
s_ ;+;f/ s;sf] ;femf 3/ xf] <
v_ efn' s:tf] xG' 5 <
u_ efn' sxf“sxf“ kfOG5 <
3_ efnx' ¿ s:tfs:tf xG' 5g\ <
ª_ efn'sf] ;+/If0f lsg ug{'k5{ <
26 /fd|f] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf ljelSt / gfdofu] L ko| fu] ePsf jfSo lstfaaf6 sfkLdf ;f/ / tL
zAbdf /v] fªs\ g u/ M
sf] M of] ;;+ f/ c;ª\Vo hLjhGt'sf] ;femf 3/ xf] .
dWo], df, ;Dd, sf, n], sf], nflu, eGbf
@= tnsf ljelSt /fvL PsPs cf6] f jfSo agfpm M
n], nfO{, df, sf], b]lv, af6
#= pbfx/0fdf bv] fPh;/L gof“ zAb agfpm M
xfjf ± kfgL Ö ÒxÒfÒjÒfkÒfgÒLÒÒÒ sL6 ± ktª\u Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
hLj ± hGt' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ls/f ± km6\ofª\u|f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
df5f ± df;' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ PsfGt ± k|]dL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
Gofo ± k|]dL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ hg ± k|]dL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= l;ª\uf] zAb nv] M
df5fdf;' vfg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ eg]sf] g6]g]{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
df5fdf;' gvfg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ k"hfkf7 ug]{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
cf“vf gb]Vg] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfg g;G' g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
bf“t gePsf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sg' } cªu\ /fdf| ] gePsf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= efn' zAb;Fu hf]8f ldnfO{ vfnL 7fp“df n]v M
sfnf] sfnf] efn'
/fd|f] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
s'b]sf] efn' ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
w]/} ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
klxnf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
xfd|f] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
^= jfSo agfpm M
c;n, kf“r, yf]/}, Tof], d]/f]
&= kf7 x/] L z'4 u/ M
lxD>s, zl//, rLyf]g]{, sL6ktu+ , k/hflt, zLkfn,' k/\qmLtL, ;/+ 5\o0f
27/fd|f] gk] fnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
kfG8f Pp6f nf]kf]Gd'v kf| 0fL xf] .
o;nfO{ gk] fnLdf xfa|] elgG5 . of]
efn'sf] Pp6f kh| flt xf] .
kfG8fsf] z/L/ sfnf] / ;]tf]
e'Tnfn] 9flsPsf] xG' 5 . o;sf]
6fpsf] / 3f“6L jl/kl/ ;t] f] eT' nf
xG' 5 . o;sf] cf“vf jl/kl/ /
sfg rflx“ sfnf] e'Tnfn] 9flsPsf]
xG' 5 . o;sf] v6' 6\ f sfnf] e'Tnfn]
9flsPsf] xG' 5 .
kfG8f zfsfxf/L hgfj/ xf] . o;n]
af“; tyf lgufnfsf] kft / 8f“7
vfG5 . of] lgs} lr;f] xfjfkfgLdf
kfOg] hgfj/ xf] . of] dV' otM
rLgsf] dWo efu tyf klZrdL efu / gk] fnsf lxdfnL es] lt/ kfOG5 . o;sf]
;ª\Vof lbgfg'lbg 36t\ f] 5 .
!= tnsf zAb / cy{ k9 M
nf]kf]Gd'v M nf]k xg' nfu]sf]
k|hflt M Pp6} dn" af6 pTklt ePsf]
zfsfxf/L M ;fukft dfq vfg]Ù df5fdf;' gvfg]
lgufnf] M af“;sf] h:t} kft ePsf] t/ af“;eGbf w]/} ;fgf] Ps jg:klt
dV' otM M d'Vo u/LÙ vf; u/L
lbgfg'lbg M lbglbg}
28 /fd|f] g]kfnL sIff $
@= cEof;leqsf] kf7 k|:6 cfjfhn] k9 . ;fyLn] k9s] f an] f Wofgkj" s{ ;'g .
#= l7s eP l7s / al] 7s eP a]l7s n]v M
s_ kfG8fnfO{ g]kfnLdf xfa|] elgG5 . ÒÒÒÒÒÒ
v_ kfG8fsf] lhpel/ ;]tf] eT' nf dfq x'G5 . ÒÒÒÒÒÒ
u_ kfG8fn] df5f / df;' vfG5 . ÒÒÒÒÒÒ
3_ kfG8f 7G8L xfjfkfgLdf kfOG5 . ÒÒÒÒÒÒ
ª_ kfG8f g]kfnsf] blIf0fL e]slt/ kfOG5 . ÒÒÒÒÒÒ
$= cEof;leqsf] kf7sf] clGtd cg'R5b] ;kmf;“u ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= cEof;leqsf] kf7af6 kf“r cf]6f ljzi] f0f l6k / ltgnfO{ jfSodf ko| f]u
u/ M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
29/fdf| ] g]kfnL sIff $
;fd"lxs lqmofsnfk
õ rf/rf/ hgfsf] ;dx" ag . ca x/]s ;d"xn] b; cf6] f ynr/, kfr“ cf]6f
peor/ / b; cf]6f hnr/ k|f0fLsf] gfd nv] . s'g ;dx" n] ;a}eGbf klxn]
n]lv;Sof] < cfkm\gf] ;d"xn] nv] ]sf kf| 0fLsf gfdx¿ ;a}n] ;'Gg] u/L k9 M
ynr/ peor/ hnr/
-hldgdf dfq a:g_] -kfgL / hldg -kfgLdf dfq a:g_]
ba' }df a:g_]
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds nv] g
õ ltdLnfO{ dg kg]{ hgfj/sf] lrq agfpm . ca pSt hgfj/sf] af/d] f &%
zAb;Dddf j0f{g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
30 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 $
cN5L eP vfg kfOb“ }g
kf7 ;'? ug'{cl3
õ dflysf] lrqcg';f/ l7s ;+jfb e/ M
zAb / cy{
cN5Lsf lk08 – cToGt cN5LÙ cN5Lsf] ;d"x emls{g' – l/;fP/ af]Ng'
h7] fa] f7f] – h]7f] klg af7f] klg – d:tLÙ dHhf
cfgGb – h'lStÙ o'lSt
cWF of/f] dv' – v';L gePsf] cg'xf/ pkfo
31/fdf| ] gk] fnL sIff $
d"n kf7
cN5L eP vfg kfO“bg}
– ljZjDe/ r~rn
Psfbz] df Pp6f 7n' f] hªu\ n lyof] . hªu\ ndf w]/} y/Lsf hgfj/x¿ a:y] . Toxf“
efn'sf] kl/jf/ klg a:Yof] . To; kl/jf/df 5fp/f efns' f bfhe' fO klg lyP .
tL bfhe' fO v'a cN5L lyP . o;}n] pgLx¿sL cfdfn] bfhn' fO{ h]7f] cN5L gfd
/fvs] L lyO{ . efOsf] gfd rflx“ sfG5f] cN5L lyof] .
udLs{ f] lbg lyof] . efnx' ¿nfO{ klg c;fWo udL{ eof] . sfG5f] cN5Ln] eGof],
æo:tf] udLd{ f t t/a'hf vfg kfP s:tf] dHhf cfp“Yof] †Æ
æxf] xlu, Sof dHhf cfp“Yof] †Æ h7] f] cN5Ln] s'/f yKof], æSof ul' nof] / ld7f]
xG' 5 t/a'hf . kml] / va' zLtn klg u5{ t/ah' fn] .Æ
æt/ lsGg hfg] sf] lg < b'O6} bfhe' fO cN5Lsf lk08 5f} .Æ, cfdfrflxn“ ] ;'gfO{ .
h7] fn] eGof,] æsf] hfG5, sfG5f] lg † d t h7] f]af7f] x“' . h7] fnfO{ dfGg' efOsf]
wd{ xf] .Æ
sfG5fn] eGof,] æjfx, Sof af7f s'/f u5f{} † cfkm"eGbf sfG5fnfO{ dfof ugk{' 5{
eGg] ltdLnfO{ yfxf 5}g < To;dfly ltdLeGbf d b'Anf], kftnf] / sdhf]/ 5' .
cfkm"eGbf sdhf/] nfO{ bM' v lbgx' “'bg} .
of] s/' f klg ltdLnfO{ yfxf xg' k' 5{ .Æ
h]7fn] kmsfpb“ } eGof], æTo;f] xfO] g,
efO . ltdL deGbf l56f]5l/tf] 5f} .
deGbf rf“8f] bu'g{ ;S5f} . hlt rf“8f]
bu¥' of] Tolt rf8“ } t/ah' f 3/df
cfp“5 . rf8“ } vfg kfOG5 .Æ
tL cN5L bfhe' fOsf s'/fsfgL ;g' /]
pgLx¿sL cfdfn] l/;fpb“ } egL,
ægs/fcf,] ltdLx¿ ba' } plQs} cN5L
5f} . gfKof] eg] Ps/QL sd 5g} . ba' }
hgf ;u“ } ahf/ hfcf] . ;u“ } t/ah' f
lsg . ;“u} afs] /] lnP/ cfcf] .Æ
32 /fd|f] gk] fnL sIff $
ba' } hgf cW“ of/f] dv' nfpb“ } ahf/lt/ nfu] . hfb“ fhfb“ f ltgLx¿ s'g} aur“} fdf
ku' ] . aur“} f c;fWo} 7'nf] lyof] . Toxf“ y/Ly/Lsf kmnk"mn kmns] f lyP . au}r“ fsf]
dflns Pp6f a'9f] afs] f] lyof] . af]sfn] ;fW] of], æafa' xf], ltdLx¿ lsg cfof} <Æ
efn'sf bfh'efO gafn] Lsg a;] . klxnf bfh' afn] f];\ eGg] efO . efO afn] f;] \ eGg]
bfh' . af]Ng} klg pgLx¿ cN5L dfGg] . s:tf cN5L xf]nfg\ t ltgLx¿ †
afs] f] emlso{ f,] æs] tfnsf xf}, ltdLx¿ < lsg cfof,} eg g .Æ
ltgLx¿n] Ps;} fy eg,] æxfdL t/a'hf lsGg cfPsf . 7'nf] / ld7f] t/ah' f
lbgx' f];\ .Æ
Ps l5gkl5 afs] fn] t/a'hf Nofof] . cN5L bfh'efOn] k};f lt/] . km]l/ ;d:of
cfof] . ca Tof] t/a'hf s;n] af]Sg] < ba' } af]Sg tof/ ePgg\ . sfG5fn] hl' St
lgsfNb} eGof], æu8' fP/ n}hfcf,“} eGem6} vQd .Æ
o;df h]7f] cN5Ln] klg dGh'/ u¥of] . pgLx¿n] t/a'hf 3/;Dd g} u'8fP/ NofP .
3/ cfOk'Ugf;fy eg,] æcfdf, xg] x'{ f];\ t † xfdLn] slt 7'nf] / ld7f] t/a'hf
NofPsf 5f“} .Æ
æafa' xf], w]/} /fdf| ] u¥of} . ca d t/a'hf sf65\ ,' clg ;a} ldn/] ld7f] u/L
vfcf“n} f <Æ
To;kl5 cfdf efnn' ] t/ah' f sf6L . nf}vf † t/a'hf hlt t ;Kk} /ftf] kfgL g}
kfgL ePsf] /x5] . of] bv] /] cfdfn] ufnL u/L, æva' cN5L lyof} lg, u8' fP/
Nofof} . u'8fPsfn] t/a'hf kfgLkfgL eof] . o;}n] cN5L gagL sfd u/ egs] f] .
cN5L ePs} sf/0f tL bfh'efOn] t/a'hf vfg kfPgg\ .
;fef/M aneGbf a'l4 7n' f] -syf ;“ufnf]_
33/fdf| ] gk] fnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ z'4;“u pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
cN5L, c;fWo, h]7faf7f], plQs}, c“Wof/f], hf“bfhf“bf, emGem6
@= cy{;u“ ldNg] zAb 5fg]/ n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – eg]sf] ;'Gg'Ù cx|fPsf] 6]g{'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – aflx/ xl/of], leq /ftf] u'bL ePsf] Ps lsl;dsf]
vfg] kmn
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – h]7f] klg af7f] klg
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – v;' L gePsf] dv'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – l/;fP/ af]Ng'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – cToGt cN5LÙ cN5Lsf] ;d"x
cN5Lsf lk08, t/ah' f, h]7f]af7f], dfGg,' cFWof/f] dv' , emls{g'
#= pxL cy{ cfpg] zAb kf7df 5g\ . vfh] ]/ n]v M
s_ w]/} lgs} ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ cfgGb d:tL ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ lga{lnof] zlStxLg ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ s'b\g bf}8g ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ pkfo o'lSt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb kf7df 5g\ . vfh] ]/ nv] M
3[0ff Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ df]6f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
nf6f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ hfFu/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
sfG5f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;x/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kfk Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ hf8f]
bfh' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ l9nf]
%= tnsf zAb /fvL jfSo agfpm M
cN5L, emGem6, ;d:of, kmnk"mn, y/Ly/L
34 /fdf| ] gk] fnL sIff $
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–$ -s_ Wofgkj" s{ PskN6 dfq ;g' / ToxfF ;'g]sf hgfj/sf
gfdx¿ n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
;aeGbf a9L gfd s;n] n]Vg ;Sof] < lzIfsaf6 ;g' ]/ ?h' u/ .
@= ;g' fO kf7–$ -v_ Wofgkj" s{ ;'g . ca pQm zAbx¿nfO{ sd| zM / g5'6fO{
n]Vg] ko| f; u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= ltdLnfO{ yfxf ePsf] s'g} Pp6f r6' \lsnf sIffdf ;fyLx¿nfO{ ;g' fpm .
$= cN5L eP vfg kfObF g} eGg] syf dgdg} k9 .
%= cN5L eP vfg kfOFb}g eGg] syfaf6 cfwf cIf/ nfu]sf / rGbl| aGb' nfu]sf
b;b; cf6] f zAbx¿ l6k M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
35/fd|f] gk] fnL sIff $
^= l7sa]l7s 5'6o\ fpm M
s_ efns' L cfdf cN5L lyO{ . ÒÒÒÒÒ
v_ h]7f] cN5Ln] klxnf t/a'hf vfcf}“ eGof] . ÒÒÒÒÒ
u_ au}Frfsf] dflns Pp6f a'9f] af]sf] lyof] . ÒÒÒÒÒ
3_ efns' f 5f]/fx¿n] t/a'hf u'8fpFb} NofP . ÒÒÒÒÒ
ª_ efn'sf] kl/jf/n] t/ah' f ld7f] u/L vfP . ÒÒÒÒÒ
&= s;n] s;nfO{ eg]sf] xf,] n]v M
s_ o:tf] udLd{ f t t/ah' f vfg kfP s:tf] dHhf cfpYF of] † ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ Sof ul' nof] / ld7f] x'G5 t/ah' f . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ltdLx¿ ba' } plQs} cN5L 5f} . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ lsg cfof}, eg g . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ v'a cN5L lyof} lg, u8' fP/ Nofof} . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
*= pQ/ b]pm M
s_ efn'sf bfh'efO s:tf lyP <
v_ h]7f] efnn' ] sfG5f] efn'nfO{ s] eGof] <
u_ au}Frf s:tf] lyof] <
3_ af]sf] lsg emls{of] <
ª_ cN5L efn'x¿n] lsg t/a'hf vfg kfPgg\ <
(= tnsf zAb k|of]u ePsf jfSo kf7af6 vf]h]/ nv] M
dHhf, wd{, afa', ;Kk}, ;d:of, zLtn
!)= a9fP/ cfºg} efiffdf rf/kfr“ jfSodf nv] M
cfkm"eGbf sdhf]/nfO{ b'Mv lbg'x'Fb}g .
36 /fd|f] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= zAb hf8] L Pp6} zAb agfpm M
l56f] ± 5l/tf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ h]7f] ± af7f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
;fgf] ± sfG5f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ sfsf ± ;;'/f Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
bfh' ± efO Ö ÒÒÒÒÒÒÒ afa' ± 5f]/f Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
@= lqmofkbsf ;'?df …gÚ nufpm M
cfcf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ vfcf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
s/fcf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ hf Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
u/\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ hfnf Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
x]nf{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ lk6\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
#= lqmofkbsf lardf …gÚ nufpm M
u5{g\ Ö ÒÒuÒbÒ}{gÒgÒ\ Ò k9\5g\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
hfG5g\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ k9\g]5g\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
x]g]{5g\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ;T' 5g\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
k9\Yof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ cfpFYof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
$= lqmofkbsf] cGTodf …gÚ nufpm M
hfG5 Ö ÒÒhÒfÒFb}gÒÒÒ cfpF5 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
uof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ cfof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
lyof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ eP Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
a:of] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ eGof] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
%= kf7af6 …gÚ nfu]sf kfr“ cf]6f / …gÚ gnfus] f kfr“ cf]6f lqmofkb l6k .
^= tnsf ;jg{ fd k|of]u u/L jfSo agfpm M
d, xfdL, ltdLx¿, tF, ltdL, pm, Tof], ltgLx¿
&= tnsf ;j{gfdnfO{ axj' rg agfpm M
d Ö xfdL ÷ xfdLx¿
tF, Tof], pm, tkfO{F, pxfF, xh'/, pgL
37/fd|f] gk] fnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
Ps ;fe“ m rfd] / ufy}“ nLn] dd
vfg] ;Nnfx u/] . pgLx¿ b'a}
ldn/] dd agfP .
dd :jflbnf] lyof] . b'a}n] k]6el/
vfP t/ bO' { Kn6] hlt dd
vfO;s]gg\ . To;n} ] rfdn] ] eGof,]
æof] af“sL /x]sf] dd d efl] n
laxfg vfG5' .Æ
ufy“} nL klg s] sd < p;n] egL,
æxfO] g, d vfG5' .Æ
b'O{ nfU] g]:jf:gLlar w]/} a]/ jfbljjfb rNof] . cGTodf efl] n ;ae} Gbf l9nf]
p7\gn] ] dd vfg] lg0fo{ u/] / ;t' ] .
laxfg b'an} fO{ lgbf| n] 5f8] \of] t/ sfx] L klg p7g] . b; ahl] t/ l5ds] L sf]sn]
s/fp“b} cfOkU' of] . pgLx¿ ba' }n] sfs] n]n] af]nfPsf] ;g' ] tk} lg ba' } p7]gg\ .
sf]sn] s/fp“b} efG;fdf k:of] . Toxf“ p;nfO{ dg kg]{ dd lyof] . p;n] tL dd
skfsk vfof] . clg kf] ba' } nf]Ug]:jf:gL xtklt“b} p7] .
pgLx¿ efG;fdf cfOk'Ubf sf]sn]n] clGtd dd klg d'vdf xfln;s]sf] lyof] .
!= tnsf zAb / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
-s_ dd - _ 6'ª\uf]
-v_ jfbljjfb - _ vfgfÙ vfgf ksfpg] 7fpF
-u_ lg0f{o - _ Ps lsl;dsf] vfg]s'/f
-3_ efG;f - _ ts{ljts{Ù kIfljkIfsf] s/' fsfgL
-ª_ xtkltFb} - _ xtfl/Fb}
38 /fdf| ] gk] fnL sIff $
@= ltdLn] ;'g]sf] s'g} Pp6f dV' ofO{ Fsf] syf sIffdf ;'gfpm .
#= tnsf jfSox¿ sg' cgR' 5b] af6 lemlsPsf xg' ,\ kQf nufpm M
s_ xf]Og, d vfG5' . ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ p;n] tL dd skfsk vfof] . ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ dd :jflbnf] lyof] . ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ b; ah]lt/ l5d]sL sf]sn] s/fpFb} cfOk'Uof] . ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ pgLx¿ ba' } ldn]/ dd agfP . ÒÒÒÒÒÒÒ
$= cEof;leqsf] kf7 dgdg} k9 .
%= cEof;leqsf] kf7af6 Osf/ - l _ nfus] f zAbx¿ tnsf] vfnL 7fpdF f n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
^= cEof;leqsf] kf7af6 Os{ f/ - L _ nfu]sf zAbx¿ tnsf] vfnL 7fpFdf n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
&= cEof;leqsf] kf7af6 tnsf gfdof]uL nfus] f PsPs cf6] f jfSo l6k M
el/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
eGbf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lt/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lar M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
*= tnsf ljelStx¿ /fvL PsPs cf6] f jfSo agfpm M
n], nfO{, df, b]lv, sf]
39/fd|f] gk] fnL sIff $
;fdl" xs lqmofsnfk
õ b'O{b'O{ hgfsf] ;dx" ag . ca x/s] ;d"xn] …sÚ af6 ;'? x'g] zAbx¿ tnsf]
vfnL 7fpd“ f n]v . kf“r ldg6] df s'g ;dx" n] ;a}eGbf a9L zAb nV] g ;Sof] <
cfºgf] ;dx" n] nv] ]sf zAbx¿ ;an} fO{ ;g' fcf] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds n]vg
õ …kf7 ;'? ug'{cl3Ú sf] lrq x/] . pSt lrqdf s] eO/x]5 < !)) zAb;Dddf
n]v . To;nfO{ syfsf] ¿kdf n]Vg ;S5f} M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
40 /fdf| ] g]kfnL sIff $
kf7 %
df6f] eGg' l;hg{ f xf]
kf7 ;'? ug{c' l3
õ tnsf kZ| gx¿sf] pQ/ n]v M
s_ ;aeGbf 7'nf] sf] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ;aeGbf 7'nf] s] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ;aeGbf dN" ojfg\ s] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ ;aeGbf cUnf] s] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ;aeGbf Kof/f] s] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ ;aeGbf ;'Gb/ s] xf]nf <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
zAb / cy{
u/uxgf – ;g' , rfFbL cflb wft'af6 bfgL – w]/} bfg lbg]
l;hg{ f – gofF s/' f agfpg]Ù gofF s'/f l;h{g]
agfOPsf] j:t' lhGbufgL– hLjg
pj/{ f – w]/} cGg kmNg]Ù cGg pAhg]
lhdL – hldgÙ e"ldÙ v]taf/L
41/fd|f] g]kfnL sIff $
d"n kf7
df6f] eGg' l;hg{ f xf]
– bj} 1/fh Gofk} fg]
;fw] ]“ d}n] ;'gnfO{
ss] ] lbG5o\ f} gfgL
;g' gfgL d':s'/fO{
u/uxgf agL .
;fw] ]“ d}n] 9ª' \ufnfO{
s] lbG5f} nf} eg
p;n] eGof] dl" tl{ eq
lbG5' eujfg\ .
42 /fd|f] gk] fnL sIff $
df6f]nfO{ ;fw] ]“ clg
s] lbG5\of} lg ltdL
p;n] egL ;w}“ d]/f]
pj/{ f 5 lhdL .
jf:tjdf ;ae} Gbf
df6f] /Ú} 5 bfgL
df6f] eGg' l;hg{ f xf]
df6f] lhGbufgL .
43/fdf| ] gk] fnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb z4' ;“u pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
lbG5\of}, dl" t{, eujfg\, pj{/f, lhdL, jf:tjdf, l;h{gf
@= tn cy{ 5g\ . l7s zAb kf7af6 vfh] /] nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö ;g' , rfFbL cflb wft'af6 nufpg agfOPsf j:t'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö w]/} cGg kmNg]Ù cGg pAhg]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö hldgÙ el" dÙ v]taf/L
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö w]/} bfg lbg]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö gofF s'/f agfpg]Ù gofF s'/f l;h{g]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö hLjg
#= pN6f] cy{ n]v M
9'ª\uf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cfsfz Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
psfnf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ v]t Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
n]s Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3fd Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
hf8f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lr;f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tftf], df6f], kfgL, cf]/fnf], af/L, a]F;L, kftfn, udL{
$= gldNg] zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
s_ eujfg\ b]jtf O{Zj/ dfG5]
v_ lhdL ltdL hldg el" d
u_ dfG5] dfgj :s'n dg'io
3_ emf]nf lstfa k:' ts kf]:ts
ª_ ljBfno :s'n 3/ kf7zfnf
44 /fd|f] gk] fnL sIff $
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–% ;g' / vfnL 7fpF e/ M
s_ k[YjLdf lxdfn, ÒÒÒÒÒÒ / t/fO{ xG' 5g\ .
v_ ufpFxÁ / ÒÒÒÒÒÒ xG' 5g\ .
u_ dflg;, hgfj/, ÒÒÒÒÒÒ / sL6ktª\u x'G5g\ .
3_ k[YjLdf s'g} 7fpFdf cToGt ÒÒÒÒÒÒ xG' 5 .
ª_ k[YjLdf ;d'b|L cfFwLb]lv 7'nf7'nf ÒÒÒÒÒÒ km}nG5 .
@= ;g' fO kf7–% kml] / ;'g / k[YjLdf xg' ] sg' } kGw| cf6] f s/' f nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= ltdLnfO{ kY[ jLsf] s'g s/' f ;aeGbf cgf7} f] nfU5 < lsg <
$= kY[ jLdf ss] :tf cGgafnL xG' 5g\ < sIffdf 5nkmn u/L atfpm .
%= df6f] eGg' l;hg{ f xf] sljtf no ldnfP/ k9 .
^= vfnL 7fp“ e/L sljtf k"/f u/ M
;f]w]F ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;'gnfO{
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lbG5\of} ÒÒÒÒÒÒ
;g' ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ d:' s/' fO{
u/uxgf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ .
45/fdf| ] g]kfnL sIff $