^= l7s pQ/df l7s lrgf] nufpm M
s_ xf“;sf aRrfnfO{ s] elgG5 <
c_ ar/f cf_ l6p/f O_ ls/f
v_ l6p/fx¿ slt a]nf ;'/lIft xG' 5g\ <
c_ cfdfsf vf]lsnfdf 3'l;|Fbf cf_ kf}8L v]Nbf O_ 3'Dg hf“bf
u_ kfgLdf l6p/f] s] u5{ <
c_ 8A' 5 cf_ plk|mG5 O_ kf}l8G5
3_ l;sf/ ug'{ eg]sf] s] xf] <
c_ x]g'{ cf_ sg' } hgfj/sf] ;'/Iff ug{' O_ sg' } hgfj/ dfg'{
ª_ l6p/fx¿sf] ;/' Iff s;n] u5{ <
c_ dfpn] cf_ 7n' f] r/fn] O_ ;fgf] l6p/fn]
&= d'v}n] pQ/ b]pm M
s_ dn" kf7sf] klxnf] lrqdf slt cf]6f l6p/fx¿ 5g\ <
v_ l6p/fx¿ lsg cflQPsf] :j/df s/fpF5g\ <
u_ kf7df slt cf]6f kf]v/Lsf] s/' f ul/Psf] 5 <
3_ l6p/fx¿n] hlGdg]lalQs} l;s]sf] s'/f s] xf] <
ª_ l6p/fx¿ sxfF ;'T5g\ <
*= pQ/ b]pm M
s_ l6p/fx¿n] vfgf vf]Hg] tl/sf sf]af6 l;S5g\ <
v_ l6p/fsf cfdfaa' fn] l6p/fx¿nfO{ s]s] l;sfp“5g\ <
u_ Pp6f ;fgf] l6p/fn] 7n' f] kf]v/Ldf s]s] b]Vof] <
3_ 7n' f] r/fsf] bfp s] lyof] <
ª_ ;fgf] l6p/f] kfgLaf6 lsg lg:sg rfxFb}g <
96 /fdf| ] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿nfO{ k|Too nufO{ gof“ zAb agfpm M
hª\un ± O{ Ö hª\unL 9's9's ± O{ Ö ÒÒÒÒÒÒ
g]kfn ± O{ Ö ÒÒÒÒÒÒ 7n' f] ± O{ Ö ÒÒÒÒÒÒ
;fgf] ± O{ Ö ÒÒÒÒÒÒ af7f] ± O{ Ö ÒÒÒÒÒÒ
@= zAb hf8] ]/ Pp6} zAb agfpm M
cfdf / a'af Ö cfdfa'af afa' / 5f]/f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
bfh' / efO Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ cfdf / 5f]/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
lbbL / alxgL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ dfdf / dfOh" Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
s]6f / s]6L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ a]x'nf / a]x'nL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= s] s;/L s/fp“5, n]v M
Eofut' f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 9s' /' s/'
xf“; Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 6o\ f/6{ \of/{
efn] s'v'/f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ cfOc“ fO“
ufO{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ e'se's
ss' '/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ afa“ f“
d;' f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ lr“lr“
9's/' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ s'v/' L sf“
e}“;L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ Sjfs“ Sjf“s
$= …x¿Ú nufP/ axj' rg agfpm M
l6p/f] Ö l6p/fx¿ la/fnf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
d;' f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ kf8f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
af5f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ kf7f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= kf7af6 …lt/Ú / …lalQsÚ} nfu]sf zAbx¿ vf]h]/ nv] . tL zAbx¿nfO{
jfSodf k|of]u u/ .
97/fd|f] gk] fnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
!= 3f8] f aRrf a58] f] @= ufO{ aRrf af5f]
xfQL aRrf 5fjf afvf| aRrf kf7f]
e“};L aRrf kf8f] af3 aRrf 8d?
dfG5] aRrf afns d † dfG5] aRrf afns d .
#= u“8} f aRrf s]6fs6] L $= xf;“ aRrf l6p/f]
uwf aRrf uf“8' df5f aRrf e'/f
e]8f aRrf 5tf}/f] Eofu'tf aRrf r]kfuf“8f
dfG5] aRrf afns d . dfG5] aRrf afns d .
;fef/ M dfG5] aRrf afns d †
!= ss] f aRrfnfO{ s] elgG5 < n]v M
3f]8fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ e]8fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ
xfQLsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ ufO{sf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ
e}“;Lsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ afv|fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ
u}“8fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ Eofut' fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ
uwfsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ df5fsf aRrf M ÒÒÒÒÒÒÒ
98 /fdf| ] gk] fnL sIff $
@= l7s zAb 5fgL nv] M
s_ af3sf aRrfnfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 . -kf7f÷8d?_
v_ s's/' sf aRrfnfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 . -5fp/f÷ª\ofp/f_
u_ p“6sf aRrfnfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 . -5fjf÷pNn_'
3_ s'v'/fsf aRrfnfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 . -rNnf÷ar]/f_
ª_ la/fnfsf aRrfnfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 . -ar]/f÷ª\ofp/f_
#= dflysf] sljtf no xfn/] k9 .
$= cEof;leqsf] kf7sf] clGtd Znf]s /fdf| cIf/df ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= tnsf zAbx¿ /fvL jfSo agfpm M
s_ a5]8f] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ 5tf}/f] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ 8d? M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ afns M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ r]kfuf“8f M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
99/fd|f] gk] fnL sIff $
;fd"lxs lqmofsnfk
õ kf“rkf“r hgfsf] ;dx" ag . ca x/]s ;d"xn] sDtLdf !% cf6] f hgfj/sf]
gfd n]v . tL hgfj/ s;/L s/fp5“ g\ < Tof] klg nv] M
hgfj/sf] gfd ltgsf] cfjfh hgfj/sf] gfd ltgsf] cfjfh
! ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ( ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !) ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
# ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !! ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
$ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !@ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
% ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !# ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
^ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !$ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
& ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ !% ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
* ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds n]vg
õ ltdLnfO{ cgf7} f] nfUg] sg' } hgfj/sf] lrq 6f“; . ca To; hgfj/sf] af/d] f
*) zAb;Dddf j0fg{ u/ . ltdLnfO{ Tof] hgfj/ lsg cgf7} f] nfU5 < sf/0f
klg n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
100 /fdf| ] g]kfnL sIff $
kf7 !!
k5'tf]
kf7 ;'? ug{'cl3
õ dflysf lrq x/] L Toxf“ ePsf] s'/fx¿nfO{ qmdzM atfpm .
õ ltdLn] slxNo} s]xL lauf/ u/s] f] x'g'k5{ . Tof] lauf/ ltdLn] s;/L u¥of} <
To;kl5 s] eof] < ;fyLx¿nfO{ kfnk} fnf] ;g' fpm .
zAb / cy{
k5t' f] – kZrfQfkÙ sg' } uNtL u/]kl5 bu/' ]/ – s'b]/Ù bf}l8P/
s[kf – s;}dfly ul/g] bofdfof
cfkm"nfO{ nfUg] b'Mv
;f/} – sl7g}Ù ufx|} bofn' – bof ug]{
rfVg' – ld7f] gld7f] s:tf] /x]5 egL
vfP/ :jfb lng'
101/fd|f] gk] fnL sIff $
dn" kf7
k5'tf]
– lnof] 6N;6fo
-cf7 aif{sL af]Nof vfnL yfn lnP/ ?Fb} af6fdf pleO/x]sL 5] . b; jif{sL
lkmlbof bu'b}{ ToxfF kU' 5] / lkmlbofnfO{ b]v]kl5 af]Nof emg\ ?G5] ._
lkmlbof M– cfdfn] ltdLnfO{ xg] { egL dnfO{ k7fpge' Psf] . lsg /fO] /xs] L <
bfOnfO{ vfgf nlulbof} t < -vfnL yfn b]v]kl5_ vfgf vf]O t <
af]Nof M– xf,] d}n] nlulbg rfx]sL lyP“ t/ ====t/ ====== d}n] vfg x'GgYof=] ==== t/
vfP“ †
lkmlbof M– P, bfOsxf“ gnu/] ;a} cfkm“}n] vfof} < Sof uha † cfdfn] ptf ltdLn]
bfOnfO{ vfgf nlulbPsL xf}nL eg/] ;f]lr/xg'ePsf] 5 .
afN] of M– xf], d}n] nlulbg vfh] y] ]“ t/ s] eGg] † dn} ] To;f] ul/g“, cfx] f] †
lkmlbof M– ltdLn] af6fdf cln–cln ub}{ rfVof} xf]nf clg To;/L g} hDd} vfof},
xg} t < -xf“:5]_
af]Nof M– ltdL t xf:“ of,} xf:“ g ;S5f} . l7s 5, t/ dn} ] bfOnfO{ ca s] eGg] <
s;/L eGg] < kml] / cfdfnfO{ ==<
lkmlbof M– xf=== xf === To;f] eP ltdLn] g}
;a} vfof,} x}g t < ca /fP] /
s] kmfObf < ca t s] ug{] eg/]
;f]Rgk' ¥of] .
afN] of M– s] ;fR] g] < nf}g, ca dn} ] s]
u¿“ <
lkmlbof M– xf,] cK7/] } 5 . -xf“;f] /f]Sg
vf]Hb}_
af]Nof M– ca s] ug{] xfn] f < d}n] ;f/}
g/fd|f] u/“] . -;'Ss;S' s u5]{_
lkmlbof M– lsg 8/fPsL, ef] g/fp] m .
l;w} uP/ ;a s/' f cfdfnfO{
eGg] lg, d}n] g} vfP“ eg/]
eGg] lg .
afN] of M– Toxf“ uP/ d t eGg} ;lStg“ .
102 /fd|f] gk] fnL sIff $
lkmlbof M– To;f] eP bfOsxf“F uP/ dn} ] o;fo] ;f] u/“] egL ;g' fpg hfg" lg .
afN] of M– Toxf“ klg d s;/L hfg] x'n“ f †
lkmlbof M– To;f] xf] eg] ltdL oxL“ al;/fVg," d bfOnfO{ ;a s'/f eg]/ cfp“5' .
bfOn] ltdLnfO{ sx] L ug'{x'Gg .
af]Nof M– gfOF, pxf“nfO{ of] s'/f g;'gfpg", o:tf] s/' f s;/L eGg] .
lkmlbof M– s:tf] dfG5] † cfkmn}“ ] ug{ gxg' ] ug{] /], kml] / geGg] /] . To;f] eP s]
ug]{ t < d t uP“, d t ;'gfpg uP“ .
af]Nof M– lkmlbof, lkmlbof † ghfpm eGof † nf} pm t uOxfnL dn} ] clnslt
dfq rfVg vf]Hof lyP,“ To;kl5 s] eof] yfx} ePg . yfx} gkfO{ ;a
vfOl;WofP“ . ca d}n] s] ug{] < -;“'Ss ;“'Ss u5]{, lkmlbof plTgv]/}
bu/' ]/ cfOk'U5]_
lkmlbof M– nf}, eof,] w]/} /f]O;Sof} . d}n] t klxNo} eg]sL lyP,“ bfOn] eOxfNof]
eGg'xG' 5 eg]/, pxf“n] t vfnL …d/] L Kof/L alxgLÚ dfq eGg'eof] .
af]Nof M– pxf“ l/;fpg'ePg / <
lkmlbof M– lsg l/;fpg'x'GYof] /, bfOn] s] eGg'eof] yfxf 5 < pxfn“ ] eGg'eof]
æd/] L alxgLn] vfgfsf] ;fy} O{Zj/sf] s[kf klg kfpmg\ . d t cfkm}“
d]/L alxgLnfO{ vfgf lbGy“] lg †Æ
afN] of M– ltdLnfO{ t yfxf 5,
xls < d ;fR“ r} vfg
rfxGgy]“ ===-km]l/ ?g
yfN5]_
lkmlbof M– n, kml] / lsg /fP] sL <
of] s/' f xfdL cfdfnfO{
gegfn“} f . bfOn]
eOxfNof] elg;Sge' Ps}
5.
afN] of M– xf] bfOn] eGge' of],
bfO t bofn' / c;n
x'g'x'G5 t/ d eg]
v/fa, v/fa alxgL .
To;n} ] dnfO{ ?g dg
nfU5 † cg'jfbs– sb] f/ >i] 7
103/fd|f] g]kfnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ kf7 x]/L z'4 u/L nv] M
nuLbLg, x'g lyof], bfO{nfO{, a;L/fVg', axLlg, O:j/
@= tn cy{ 5g\ . ldNg] zAb kf7af6 vfh] ]/ n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö kZrfQfkÙ sg' } uNtL u/]kl5 cfkm"nfO{ nfUg] b'Mv
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö sl7g}Ù ufx|}
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö ld7f] gld7f] s:tf] /x]5 egL vfP/ :jfb lng'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö sb' ]/Ù bf}l8P/
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö s;}dfly ul/g] bofdfof
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö bof ug]{
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö g/fd|f] :jefj ePsf]
#= p:t} cy{ lbg] zAb;“u hf8] f ldnfpm M
k5t' f] dfgj
cfdf ufx|f]
O{Zj/ kZrfQfk
dfG5] dftf
cK7\of/f] eujfg\
$= tnsf zAb k|ofu] u/L jfSo agfpm M
k5t' f], O{Zj/, uha, cK7\of/f], bofn'
104 /fdf| ] g]kfnL sIff $
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–!! Wofgk"js{ ;'g / ca kf7sf cfwf/df l7sal] 7s 5'6o\ fpm M
s_ syfdf rf/ hgf kfqx¿ 5g\ .
v_ syf eGg] kfqsf] gfd dgf]h xf] .
u_ dgf]hsf] 3/ k|tfksf] 3/eGbf dfl:t/ 5 .
3_ efO AoFe' m]kl5 vf6af6 n8\of] .
ª_ efOnfO{ vf6af6 v;]kl5 6fpsfdf rf]6 nfUof] .
@= ;g' fO–!! sf cfwf/df pQ/ eg M
s_ efO sxfF ;'lt/x]sf] lyof] <
v_ cfdfn] 3/leq hfg] a]nfdf s] eGg'eof] <
u_ dgf]h / k|tfk s] v]Ng yfn] <
3_ cfdf s;/L 3/aflx/ lg:sg'eof] <
ª_ k|tfknfO{ cfh klg lsg k5'tf] nfU5 <
#= ;'gfO kf7sf] k|tfkh:t} s] ltdLnfO{ sg' } s/' fsf] k5'tf] nfU5 < nfU5 eg]
pQm s'/f sIffsf ;fyLx¿nfO{ ;g' fpm .
$= k5t' f] syf b'O{ hgf ldn/] k9 . o;/L k9b\ f Ps hgf afN] of / csf{] lkmlbof
ag/] k|:t't u/ .
%= kf7af6 rGb|laGb' nfu]sf af/ cf6] f zAb gbfx] f¥] ofO{ nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
105/fd|f] gk] fnL sIff $
^= sfi] 7df lbOPsf s'/fx¿ ;'g/] n]v .
&= s;n] eg]sf] xf] < nv] M
s_ l7s 5, t/ d}n] bfOnfO{ ca s] eGg] < ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ca t s] ug]{ eg]/ ;f]Rg'k¥of] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ d bfhn' fO{ ;a s'/f eg]/ cfpF5' . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ pm t uOxfnL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ yfx} gkfO{ ;a vfOl;WofPF . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
*= dv' }n] hafkm b]pm M
s_ of] ;+jfb s;n] n]v]sf] xf] <
v_ of] ;j+ fb g]kfnLdf cg'jfb ug]{ sf] xg' \ <
u_ af]NofeGbf lkmlbof slt jif{n] 7n' L 5] <
3_ af]Nofn] bfOnfO{ vfgf s]df nlulbPsL lyO{ <
ª_ af]Nofn] bfOnfO{ s] lbO{ <
r_ af]Nof lsg /f]O/x]sL lyO{ <
(= pQ/ b]pm M
s_ af]Nofn] s;/L bfOnfO{ nu]sf] ;a} vfgf vfO{ <
v_ af]NofnfO{ lsg cK7\of/f] eO/x]sf] 5 <
u_ lkmlbofn] af]Nofsf] ;d:of s;/L ;dfwfg u/L <
3_ bfOn] af]NofnfO{ s] eGge' of] <
ª_ af]Nofn] lsg cfkm"nfO{ v/fa alxgL egL <
106 /fdf| ] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0fdf lbPh:t} gof“ zAb agfpm M
bof ± cfn' Ö bofn' dfof ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
bw' ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ emu8f ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
vr{ ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ a}F; ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
gzf ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ Ov ± cfn' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
@= zAbnfO{ l7s qmddf /fvL jfSo agfpm M
s_ d}n] u/]F g/fd|f] ;f/} sfd .
v_ bfO c;n x'g'xG' 5 bofn' / t .
u_ nfUof] dnfO{ ?g dg .
3_ eGg] s] ca d}n] bfOnfO{ <
ª_ ;lStg“ eGg d t .
#= 5'6\6f56' 6\ } nV] gk' g]{ zAb Ps} 7fpd“ f 5g\ . 56' \ofP/ nv] M
s_ d}n]t klxNo} eg]sLlyPF, bfOn]eOxfNof] eGg'eof] .
v_ dt cfkm}Fd]/L alxgLnfO{ vfgflbGy]F .
u_ bfOt bofn'/c;n xg' 'xG' 5 t/ deg] v/fa .
3_ ltdLn] dnfO{klg of]s'/f eGgk' Yof]{ .
ª_ ltdL/d ;“u} 3/uP/ vfgfvfcf}F .
$= ;“u} nV] gk' g]{ zAb 5'66\ f56' 6\ } 5g\ . tL zAb ;“u} n]v M
s_ cfdf n] ltdL nfO{ x]g{ egL d nfO{ k7fpg' ePsf] .
v_ ltdL n] bfO nfO{ vfgf nlu lbPsL xf] cf}nL eg]/ ;f]lr /xg'
ePsf] 5 .
u_ 3/ leq a;]/ cfºgf] sfd v'? v'? u/ .
%= pbfx/0fdf h:t} lqmofkb agfpm M
hf Ö hfg" vf Ö vfg" k9\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
x]/\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ;g' \ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ n]v\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
;'t\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ p7\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ a;\ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
107/fd|f] g]kfnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
;fgLsf] Pp6f cf“vf km'nf] k/s] f] 5 . pm
Pp6f cfv“ fn] dfq bV] g ;S5] . Pp6f
cfv“ fn] dfq b]Vg ;Sgn] fO{ sfgf] elgG5 .
;fgL ;ft jif{;Dd ba' } cf“vfn] bV] yL . Ps
lbg tNnf 3/sf] e/} j;“u wn' f] v]Nb} ubf{
;fgLsf] cf“vfdf sx] L w'nf] k¥of] . ;fgL ?“b}
cfv“ f ldRg yfnL . e/} jn] ;fgLnfO{ eGof],
æTo;/L cf“vf gldr g .Æ
;fgLn] emg hf8] n] ldRg yfnL / egL,
ældR5'ldR5' † d]/f] cf“vf laluo| f] eg]
ltdLn] agfOlbgk' 5{ .Æ
e/} jn] gldRg ;Demfof] . kfgLn] kvfNg
cfu|x u¥of] . t/ lh2Ljfn ;fgLn] c6/] ul//xL . cfv“ f ldlr/xL .
clxn] ;fgLnfO{ cfºgf] cafw] kg;u“ l/; dfq p75\ . cfºgf] ;fgf] uNtLkl| t
kZrfQfk dfq eO/xG5 .
!= tnsf zAbfy{ k9 M
kmn' f] kg{' M cf“vfsf] gfgL lalu|P/ b]Vg g;Sg] u/L ;]tf] x'g'
sfgf] M Pp6f cf“vf lalu|P/, Pp6f cf“vfn] dfq b]Vg ;Sg] JolQm
cfu|x ug'{ M cg'/f]w ug{'Ù laGtL ug{'
caf]wkg M c1fgtf
kZrfQfk M k5t' f]
@= cEof;leqsf] kf7 b|'tk7g u/ .
108 /fdf| ] gk] fnL sIff $
#= pQ/ nv] M
s_ Pp6f dfq cfFvfn] b]Vg ;Sg]nfO{ s] elgG5 <
v_ ;fgL slt jif{;Dd b'a} cfFvfn] b]Vg ;SyL <
u_ e}/jn] ;fgLnfO{ s] eGof] <
3_ ;fgLn] e}/jnfO{ s] egL <
ª_ ;fgLsf] cfFvf s] eP/ lalu|of] <
$= tnsf jfSox¿ sg' cg'R5]baf6 lgsflnPsf xg' \ < kQf nufpm M
s_ ;fgL ?“b} cf“vf ldRg yfnL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ lh2Ljfn ;fgLn] c6]/ ul//xL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ pm Pp6f cf“vfn] dfq b]Vg ;S5] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ ldR5'ldR5' † ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ cfºgf] ;fgf] uNtLk|lt kZrfQfk dfq eO/xG5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= tnsf jfSox¿ kl' nª\u eP :qLlnª\udf / :qLlnªu\ eP kl' nªu\ df abn M
s_ ;fgLn] cf“vf ldrL . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ efOn] 3/ agfof] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ a'af ahf/ hfgx' 'G5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ d]/L 5f]/L 1fgL 5] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ 7n' f sfsfx¿ l/;fpge' Psf] 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
109/fdf| ] gk] fnL sIff $
;fdl" xs lqmofsnfk
õ rf/rf/ hgfsf] ;dx" ag . ca sfkLsf] kfgf jf kmf]6f]skL k]k/sf bO' { OGr
hltsf] rf}8fO / 5 OGr hltsf nDafOsf 6'qmfx¿ agfpm . To;kl5 cfºgf]
;dx" sf] klxnf] ;b:on] ;d"xsf] s;}n] gb]Vg] u/L sg' } gfddf …n]Ú yk/] nv]
-h:t} M efOn_] / cfkmn" ] nv] ]sf] s;}n] gb]Vg] u/L k6o\ fP/ bf];f| ] ;b:onfO{
b]pm . bf];f| ] ;b:on] klg s;n} ] gb]Vg] u/L s'g} gfddf …nfO{Ú yk/] n]v .
-h:t} M s6] fnfO{_ / klxnf] ;b:on] h:t} u/L k6o\ fP/ t;] f| ] ;b:onfO{ b]pm .
t];|f] ;b:on] klg s;n} ] gbV] g] u/L s'g} gfd ljelQm gykL n]v -h:t} M cf“k_
/ k6o\ fP/ rfy} f] ;b:onfO{ bp] m . rfy} f] ;b:on] clGtddf s'g} et" sfnsf]
lqmofkb n]v -h:t} M lbof_] . ca ;an} ] ldn/] nv] ]sf zAbx¿ vfn] ]/ x/] .
ltdLx¿n] n]v]sf zAbx¿ ldn]/ cy{k"0f{ jfSo ag] ls agg] g\ <
gfdn] gfdnfO{ gfd lqmof
efOn] s6] fnfO{ cfkF lbof] .
l;h{gfTds nv] g
õ hLjgdf w]/} uNtLx¿ xG' 5g\ . ltdLn] klg cjZo g} sg' } uNtL u/]sf xg' 'k5{ .
ltdLn] u/]sf] s'g} Pp6f uNtLnfO{ c;L zAb;Dd j0f{g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
110 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 !@
cfsfz 5'g] /x/
kf7 ;?' ug{'cl3
õ dflysf] lrqdf s]s] ePsf] 5 < atfpm .
zAb / cy{
a6' \ofg – ;fgf] ?v bl' awf – bf]wf/Ù zª\sfpkzª\sfÙ låljwf
phf8 – p/f7nfUbf]Ù ?vkft gePsf] lIflth – cfsfz / wtL{ hf]l8Ph:tf] b]lvg]
pbf; – dg lvGg ePsfÙ] sx] L ug{ dg gnfUg]
xf8vf]/ – xf85fnf cflb cjz]if 7fpF
du[ fn} f – z/L/sf] /ut 5fGg] Ps dxQjk0" f{ dWofGx – lbgsf] af/ ah]
k/jfx – jf:tf
cª\u ed| – gePsf] s/' f klg ePh:tf] nfUg] cj:yf
111/fdf| ] g]kfnL sIff $
dn" kf7
cfsfz 5'g] /x/
– cgGtk|;fb jfUn]
clj/fd x/fof] . pm ljBfno uPsf] klg 5g} , 3/df klg 5}g . cfh tLgtLg lbg
eO;Sof,] clj/fdsf] cQfk] Qf] 5g} . aa' fcfdf, ;fyLefO / 5/l5ds] Lsf] cf7] d'v
;l' s;Sof] .
pgLx¿n] clj/fdnfO{ vfH] g s] dfq} u/g] g\ < 3/af/L, jgkfvf emf8L–a6' o\ fg ;al} t/
vfl] h;s] . kx| /LnfO{ klg va/ u/] . ljBfnoaf6 klg clj/fdsf] va' vfh] L ul/of] .
clj/fd x/fpb“ f p;sf] 3/ phf8 ePsf] 5, p;sf] cf“ug pbf; ePsf] 5 .
ToxL pbf; cf“ugdf bM' vL ufp“n]x¿ e]nf ePsf 5g\ . lk“h8fdf al;/xs] f ;u' f
/ uf]7cufl8 pu|fO/x]sf ufO{ klg b'MvL bl] vG5g\ . alxgL clbtL bfO x/fPb]lv
/f]O/x]sL 5 .
æaf3n] g} nu]sf] eP klg xf8vf/] , sk8f s]xL t km]nf kYof]{ . crDd eof] af †Æ
eL/f8fn] sf sfsfn] eGge' of] .
yD' sfnL xh'/afn] yKg'eof–] æg 8'a]sf] kf] 5 ls eg/] kf]v/Lsf] lk“w lkw“ 5fld;lsof] .
s] Tof] kmR' r] wtLd{ } 5}g t <Æ
æwtLd{ f t cjZo 5, t/ st} d[uf}nf aR] g] lgbo{ Ln] t nug] <Æ zld{nf lbbLn] zª\sf
JoSt ug{ gkfp“b} rDkmf cfdn} ] b'lawf b]vfpge' of–] æg efu]/ ;x/ k:of,] g sg' }
km;' ]| -hf]uL_ sf xft k¥of]====== .Æ
olQs}df lkh“ 8fsf] ;u' f s/fpg yfNof]–
æc=== lj/fd, c=== lj/fd †Æ ;as} f] Wofg
Tot} df]l8of] . geGb} ;Nnf3f/LsL ;G' tnL
lbbLsf] cl3cl3 nfu]/ clj/fd cf“ugdf
cfOkU' of] . ;as} f] cgx' f/df xf“;f] / v';L
b]lvof] . clbtL bub' {} cfO{ / clj/fdnfO{
c“ufnf] xfnL .
;an} ] 3/] /] clj/fdnfO{ ljleGg s/' f ;fW] g
yfn] . pgLx¿n] ;G' tnL lbbLnfO{ w/] w} /] } wGojfb
lbP . ;G' tnL lbbL / clj/fd :jods\ f] s/' f
;l' g;sk] l5 kf] yfxf eof,] s/' f] o:tf] /x5] –
112 /fd|f] gk] fnL sIff $
jl/kl/sf 8f“8fx¿nfO{ 3KnSs 5fk] ]/ a;]sf] cfsfz b]Vbf clj/fd bªu\ kbf]{
/x]5– æTof] af6'nf] lIflthdf r9g\ kfP=== clg cfºg} xftn] cfsfz 5'g kfP s:tf]
dhf x'GYof] xfn] f †Æ
clj/fdnfO{ cfsfz 5g' ] 7'nf] /x/ /x]5 . To;n} ] tLg lbgcl3sf] Tof] laxfg clj/fd
s;}nfO{ gegL 3/af6 lg:Sof] . a'af kh" fsf]7fdf / cfdf efG;fdf xg' 'xG' Yof] . alxgL
clblt kmnr“} fdf a;]/ ux[ sfo{ ub}{ lyO{ .
3/af6 xb] f{ gfNb'd 8f“8f;“u cfsfz hfl] 8Ph:t} bl] vGYof] . To;}n] clj/fd gfNb'dlt/
nlDsof] . lx“8\bf–lx“8\bf ;fe“ mkv pm gfNb'dsf] 6'Kkfdf k'Uof], t/ Toxfa“ f6 p;n]
cfsfz 5'g ;sg] .
clj/fdnfO{ nfUof], cfsfz t ;flvg] 8f8“ f“;“u kf] /fd|/L hf]l8Psf] /x5] . Tof] lbg
ca/] eO;s]sfn] tn em/]/ pm ;'zfGtsf] 3/df a:of] . ef]lnkN6 ;z' fGtsxfa“ f6
lg:Sof] / ;flvgl] t/ lx8“ o\ f] .
dWofxg\ d} ;flvg]sf] lzv/ 6]Sbf clj/fdnfO{ cfgGb nfUof] . t/ Toxf“ klg cfsfz
gel] 6b“ f pm lvGg eof] . Toxfa“ f6 cfsfzn] kfl/sf] ;Nnf3f/LnfO{ 5fP] sf] bl] vof] .
ef]s–ltvfs{ f] k/jfx gu/L clj/fd ;flvg]af6 em¥of] . clg ;Nnf3f/Lsf] psfnf]
nfUof] . ;Nnfsf afSnf ?vx¿n] Toxf“ lbp;“ } klg cW“ of/fh] :t} xG' Yof] . o;n] ubf{
clj/fdnfO{ lbg 9ns] f] kQ} ePg .
pm ;Nnf3f/Lsf] yfKnfd] f kU' bf emdSs ;f“em
kl/;ss] f] lyof] . Toxf“ klg cfsfz e]l6Pg .
af;df kms{]sf r/fx¿ s/fO/xs] f lyP .
c“Wof/f] a9\b} lyof] . ef]s, ltvf{ / ysfOn]
kLl8t clj/fd ?g yfNof] .
;'GtnL lbbL bfp/f afs] /] xtf/xtf/ emb}{
lyOg\ . afns /f]Psf] cfjfh ;'g]/ pgL 8/fOg\
klg . s]xL kfOnf lx“8]kl5 pgn] clj/fdnfO{
bl] vg\ / cfkm" ;u“ } 3/df nlug\ .
clxn;] Dd clj/fdn] al' em;ss] f] lyof]–
æcfsfz zG" o 5 . xfdL hxf“ /x] klg cfsfznfO{
5fO] /x]5f}“ . jl/kl/sf] lIflthn] dfq cfsfz
5f]Psf] b]Vg' xfdf| ] ed| xf] .Æ of] s'/f yfxf
kfPkl5 ufp“n]x¿ xf:“ b} 3/ kmlsP{ . To;kl5
clj/fdn] slxNo} klg cfsfz 5g' ] /x/ u/]g .
113/fd|f] g]kfnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ z4' ;u“ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
cQfk] Qf,] cfuF g, xf8vf/] , 3KnSs, lIflth, lzv/
@= s, v, u ====== nv] L zAb / cy{sf] hf]8f ldnfpm M
s_ a6' \ofg - _ xf85fnf cflb cjz]if
v_ phf8 - _ z/L/sf] /ut 5fGg] Ps dxŒjk"0f{ cª\u
u_ pbf; - _ gePsf] s/' f klg ePh:t} nfUg'
3_ xf8vf]/ - _ jf:tf
ª_ d[uf}nf - _ ;fgf] ?v
r_ b'lawf - _ p/f7nfUbf]Ù ?vkft gePsf]
5_ lIflth - _ lbgsf] af/ ah]
h_ dWofx\g - _ bf]wf/Ù zª\sfpkzª\sfÙ låljwf
em_ k/jfx - _ cfsfz / wtL{ hf]l8Ph:tf] b]lvg] 7fpF
`_ e|d - _ dg lvGg ePsf]Ù s]xL ug{ dg gnfUg]
#= tnsf kbfjnL / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
cf]7d'v ;S' g' zª\sf ug'{
bª\u kg{' ufO{a:t'n] s]xL rkfP/ a:g'
lbg 9Ng' yfxfkQf] gxg' '
cQf]kQf] gx'g' Hofb} lrlGtt xg' '
ufO{a:t' pu|fpg' dVv kg{'
zª\sf JoSt ug{' lbg laTb} hfg'
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb kf7af6 vfh] /] n]v M
kl5, ufpF, laxfg, kftfn, km]b, kftnf, pHofnf], xfF:g
114 /fd|f] g]kfnL sIff $
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–!@ Wofgk"j{s ;g' / lbOPsf zAbx¿sf] km/skm/s cy{ nv] M
s_ /x/ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
/x/ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ pQ/ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pQ/ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ;fFrf] != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fFrf] @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ k'tnL != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k'tnL @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ;fn != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fn @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= dfly gcfPsf t/ To:t} w]/} cy{ ePsf s'g} bO' { cf6] f zAb 5nkmn u/]/
l6k / ltgsf cy{ klg n]v M
s_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= ltdLnfO{ ug{ dg nfu]sf] t/ ug{ g;s]sf] s'/f s] xf]nf < sIffdf ;fyLx¿nfO{
;g' fpm .
$= tnsf zAbx¿ z'4;uF k9 M
pu|fO/x]sf wtL{ d[uf}nf zld{nf km;' |] lgb{oL
k¥of] bu'b{} u[xsfo{ ltvf{ e|d kms{]sf
115/fdf| ] g]kfnL sIff $
%= kf7 k9 / s;n] egs] f] xf], n]v M
s_ sk8f s]xL t km]nf kYof]{ . ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ s] Tof] km'Rr] wtL{d} 5}g t < ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ g efu]/ ;x/ k:of] . ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ st} d[uf}nf a]Rg] lgb{oLn] t nu]g . ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ cfºg} xftn] cfsfz 5'g kfP s:tf] dHhf x'GYof] xf]nf . ÒÒÒÒÒÒÒ
^= pQ/ bp] m M
s_ clj/fdsf cfdfa'af, 5/l5d]s, ;fyLefOsf] lsg cf]7d'v ;S' of] <
v_ clj/fdsf] vf]hL sxfFsxfF ul/of] <
u_ clj/fd lsg gfNbd' 8fF8flt/ nlDsof] <
3_ ;Nnf3f/L s:tf] lyof] <
ª_ ;G' tnL lbbLn] clj/fdnfO{ s;/L e]l6g\ <
r_ ;G' tnL lbbLnfO{ ;a}n] lsg wGojfb lbP <
&= nfdf] pQ/ n]v M
s_ clj/fd lsg x/fPsf] /x]5 <
v_ clj/fd s;/L ;Nnf3f/L;Dd kU' of] <
u_ cfsfz 5g' ] /x/ ubf{ clj/fdn] s] yfxf kfof] / s;/L <
*= a9fP/ n]v M
cfsfz z"Go 5 . xfdL hxfF /x] klg cfsfznfO{ 5f]O/xG5f}F . jl/kl/sf]
lIflthn] dfq cfsfz 5f]Psf] b]Vg' xfd|f] e|d xf] .
(= kf7sf] klxnf] / bf;] |f] cg'R5]b ;'g]/ nv] .
116 /fdf| ] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf hf]l8Psf zAb 56' o\ fP/ bv] fpm M
afac' fdf Ö afa' / cfdf ;fyLefO Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
afa'5f]/f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ efOax' f/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
b]zljb]z Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfds/' f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
bofdfof Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfsfsfsL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
8/qf; Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ef]sltvf{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= hf8] f ldnfpm M
lbpF;f]sf] ;do ;fFem
a]ns' fsf] ;do k|eft
/ftsf] ;do dWofxg\
laxfgsf] ;do dWo/ft
#= z'4 zAbdf uf]nf] 3]/f nufpm M
s_ ;flyefO ;fyLefO{ ;fyLefO ;flyefO{
v_ jlxgL alxgL axLgL alxlg
u_ z+sf zª\sf ifª\sf ;s+ f
3_ l5lth 5Llth IftLh lIflth
ª_ j/Lk/L jl/k/L jl/kl/ jl/k/L
$= zAb bf]xf¥] ofP/ nv] M
w]/} Ö w]/}w]/}
xtf/, dfly, tn, j/, k/, 8/, l56f]
%= stf{cg';f/ sf]i7df lbOPsf wfta' f6 lqmofkb agfpm M
clj/fd 3/af6 lx8\of] . -lxF8\_
s_ ;a}n] clj/fdnfO{ ÒÒÒÒÒÒ . -vf]h\_
v_ ;'GtnL lbbLn] clj/fdnfO{ ÒÒÒÒÒÒ . -e]6\_
u_ 3/sf] ;'uf klg ÒÒÒÒÒÒ . -s/fp_
3_ ;a} hgf clj/fdnfO{ vf]Hg ÒÒÒÒÒÒ . -lxF8\_
ª_ clj/fdn] cfsfz 5g' ] /x/ ÒÒÒÒÒÒ . -u/\_
117/fdf| ] g]kfnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
afns x/fPsf] ;r" gf
dGynL–!, /fd]5fk 3/ eO{ xfn d}h'axfndf a:b}
u/]sf], kz'klt ldq df=lj= df sIff rf/df k9\b}
u/]sf], clj/fd gfd u/]sf] !) jif{sf], ux“'uf]/f]
j0f{sf], csf;] /ªsf] ;6{ / lgnf] k]G6 nufPsf]
s]6f] ldlt @)&$.)!.)# ut]b]lv x/fO/x]sf] 5 .
pko{'lNnlvt x'lnof ePsf] s]6f] st} km]nf kfg{'eof]
eg] kmf]g – $$((@*% df cyjf glhs}sf] k|x/L
rf}sLdf ;r" gf lbgx' 'g xflb{s cg'/f]w ul/G5 .
!= tnsf zAbfy{ k9 M
;r" gf M hfgsf/L
xfn M clxn]
j0f{ M /ª
pko{'lNnlvt M dfly elgPsf]
xl' nof M 9ª\u9fFrfÙ ¿k/ª cflbsf] aofg
@= dflysf] afns x/fPsf] ;"rgf k|:6 cfjfhdf k9 .
#= dflysf] kf7df tnsf] cª\sx¿ lsg ko| f]u ePsf 5g\ < atfpm M
s_ !
v_ !)
u_ @)&$÷)!÷)#
3_ $$((@*%
118 /fd|f] g]kfnL sIff $
$= pQ/ n]v M
s_ clj/fdsf] :yfoL 7]ufgf sxfF /x]5 <
v_ clj/fd k9\g] ljBfnosf] gfd atfpm .
u_ clj/fd slxn]b]lv x/fPsf] /x]5 <
3_ clj/fd clxn] sxfF a:b} /x]5 <
ª_ clj/fdnfO{ e]6]df sxfF ;r" gf lbg ;lsg] /x]5 <
%= dflysf] ;r" gf ;kmf;uF cgn' v] g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
^= tnsf lqmofkb /fvL PsPs cf]6f jfSo agfpm M
s_ ul/G5 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ kl9G5 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ al;G5 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ x]l/G5 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ uOG5 M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
119/fd|f] gk] fnL sIff $
;fd"lxs lqmofsnfk
õ bO' {bO' { hgfsf] ;d"x ag . ca x/s] ;d"xn] tnsf vfnL 7fp“df cfºgf]
ljBfnodf ePsf t/ Pp6} sIffdf gk9\g] ljBfyL{x¿sf] gfd n]v . kf“r
ldg]6df sg' ;dx" n] ;ae} Gbf a9L ljBfyLs{ f] gfd nV] of] <
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds n]vg
õ cEof;leqsf] kf7 sf] h:t} s'g} …aflnsf x/fPsf] ;"rgfÚ agfpm M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
120 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 ;'? ug'{cl3 kf7 !#
kfgL
õ dflysf dWo] ;aeGbf a9L kfgL xg' ] vfgs] /' f s] xf] <
õ dflysf dWo] ;aeGbf sd kfgL x'g] vfg]s'/f s] xf] <
õ kfgLsf sg' } rf/ cf]6f ;f| ]tsf] gfd nv] .
zAb / cy{
dlnnf] – dn ePsf]Ù pAhfp xg' ] 7f]; – 5'g / b]Vg ;lsg] j:t'
9'ªu\ ] – 9'ª\u}9'ª\uf ePsf] /;do – /;}/; ePsf]Ù /l;nf]
sxfgL – syf xf]; – sg' } s/' fsf] ;fr] ljrf/ k¥' ofpg] sfd
;fu/ – ;dG' b|Ù ;db' | wldnf] – lxnf]d}nf] ldl;Psf]Ù ;ª\nf] gePsf]
:j/ – cfjfh ylRrG5 – a:5
121/fd|f] gk] fnL sIff $
dn" kf7
kfgL
– /fdafa' ;j' ]bL
¿k cg]s kfgL Ps
o} wtL{df dlnnf] df6f]
o} wtLd{ f 9'ªu\ ] af6f]
o} wtL{df kfgLkfgL
o} kfgLsf], eG5' sxfgL .
;fu/, s'jf, tfn, Ogf/
kfv] /Lsf 5g\, lxn] lsgf/
vf]nfgfnf, gbL cgs]
¿k cgs] kfgL Ps .
snsn sfxL,“ sn' s'n sfxL“
5n5n sfxL,“ emn' emn' sfxL“
5ª5ª :jfxf † :j/ cg]s
:j/ cgs] , kfgL Ps .
122 /fdf| ] gk] fnL sIff $
x] hn † t/] f] syf oxL xf] †
slxn] afkm, slxn] 7f;]
slxn] snsn, aUg] xf];
xf]; x'g' g}, /;do x'g' xf]
kfgL † t]/f], syf oxL xf] †
hnsf] hLjg, /“lunf]–/“lunf]
slxn] ;ª\nf,] slxn] wldnf]
wldnf] xg' ' g}, glgsf] xg' ' xf] †
kfgL † t/] f,] syf oxL xf] †
cfuf] a;] /L, ha tflQG5
kfgL 5s]k{ l5, Tof] ylRrG5
kfgL xg' ' g}, zLtn x'g' xf]
x] hn † t]/f], syf oxL xf] †
123/fd|f] gk] fnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= kf7 x]/L tnsf zAb z4' u/ / sfkLdf ;f/ M
wlt{, dnLnf], O{gf/, 6fn, ;j' fxfF, lhjg, ;Ltn, a];l/, ;n+ f], wdLnf]
@= tn cy{ lbOPsf 5g\ . l7s zAb kf7af6 vfh] /] nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö dn ePsf]Ù pAhfp x'g]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö 9ª' \u}9ª' \uf ePsf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö syf
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö ;db' |
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö lxn}lxnf] ePsf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö 5]p
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö w]/}
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö cfjfh
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö 5'g / b]Vg ;lsg] j:t'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö /;}/; ePsf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö sg' } s'/fsf] ;f]rljrf/ k¥' ofpg'
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö lxnf]d}nf] ldl;Psf]Ù ;ª\nf] gePsf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Ö a:5
#= Pp6} cy{ glbg] zAbdf uf]nf] 3]/f - _ nufpm M
s_ wtL{ cfsfz k[YjL w/0fL
v_ af6f] 3/ /:tf ky
u_ hn kfgL en kmn
3_ ;fn tfn kf]v/L bx
ª_ gbL kfgL vf]nf kf]v/L
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb;“u hf8] f ldnfpm M
cfuf] wldnf] lgsf] cg]s
udL{ hLjg Ps glgsf]
d/0f zLtn 3fd df6f]
;ª\nf] kfgL 9ª' \uf kfgL
124 /fd|f] gk] fnL sIff $
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–!# sf tYox¿ Wofgkj" {s ;'g / l7sal] 7s 5'6o\ fpm M
s_ k[YjLsf] ()=( k|ltzt ;tx kfgLn] 9flsPsf] 5 . ÒÒÒÒÒ
v_ ;;+ f/sf] ;aeGbf 7'n]f dxf;fu/ k|zfGt dxf;fu/ xf] . ÒÒÒÒÒ
u_ ;+;f/sf] ;aeGbf nfdf] gbL a|x\dkq' xf] . ÒÒÒÒÒ
3_ cGw uN5L wf}nflul/ / cGgk"0f{sf] lardf /x]sf] 5 . ÒÒÒÒÒ
ª_ /f/f tfn ;;+ f/s} ;a}eGbf cUnf] 7fpFdf /x]sf] tfn xf] .ÒÒÒÒÒ
@= ;g' fO kf7–!# sf cfwf/df tnsf] vfnL 7fpF e/ M
s_ jo:s dfG5]sf] z/L/df nueu ÒÒÒÒÒÒÒ kfgL xG' 5 .
v_ kfgLsf tLg cf]6f ÒÒÒÒÒÒÒ xG' 5g\ .
u_ ;+;f/sf] ;aeGbf nfdf] gbL ÒÒÒÒÒÒÒ xf] .
3_ z'4 kfgLsf] ÒÒÒÒÒÒÒ / ÒÒÒÒÒÒÒ xF'b}g .
ª_ ;+;f/s} ;aeGbf cUnf] 7fpFdf /x]sf] ÒÒÒÒÒ tfn ÒÒÒÒÒ lhNnfdf
/x]sf] 5 .
#= kfgL sljtf no xfn]/ k9 .
$= x] hn † t]/f] syf oxL xf] † zLifs{ sf tLg cf6] f Znfs] dWo] s'g} Pp6f Znfs]
s07:y kf/ . pQm Znf]s afGsL ldn]sf cIf/df tnsf] vfnL 7fpFdf ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
125/fdf| ] gk] fnL sIff $
%= sljtf k/" f u/ M
o} ÒÒÒÒÒÒ dlnnf] ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ wtL{df ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ
o} ÒÒÒÒÒÒÒÒ kfgLkfgL
ÒÒÒÒ kfgLsf] ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ .
^= sljtfdf p:tp} :t} ;l' gg] zAb gbfx] f¥] ofO{ ;u“ } nv] M
df6f] – af6f]
&= pQ/ bp] m M
s_ of] wtL{df s] 5 <
v_ kfgLsf ¿kx¿ s]s] xg' \ <
u_ kfgLsf :j/x¿ s:tfs:tf xG' 5g\ <
3_ xf]; xg' ' s:tf] x'G5 <
ª_ s:tf] kfgL glgsf] x'G5 <
r_ cfuf] slt a]nf ylRrG5 <
*= a9fP/ nv] M
s_ slxn] afkm, slxn] 7f];
slxn] snsn, aUg] xf];\
xf];\ x'g' g}, /;do xg' ' xf]
kfgL t]/f], syf oxL xf] .
v_ ;fu/ sj' f, tfn Ogf/
kf]v/Lsf 5g\, lxn] lsgf/
vf]nfgfnf, gbL cg]s
¿k cg]s, kfgL Ps .
126 /fd|f] g]kfnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= z4' zAb vfnL 7fpd“ f nv] / k9 M
dftf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ af6f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
df6f] aftf]
7f]; Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 6]/f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
yf]; t]/f]
@= tnsf zAbx¿ /fvL jfSo agfpm M
snsn, sn' s'n, 5nkmn, emndn, 5ª5ª, :jfxf“
#= tnsf lgkft /fvL jfSo agfpm M
t, lg, /, kf], n, g, /], Sof/], Aof/]
$= pbfx/0fdf lbPh:t} u/L zAb agfpm M
sf] ± n] Ö s;n] xfdL ± /f] Ö ÒÒÒÒÒÒ
pm ± n] Ö ÒÒÒÒÒÒ ltdL ± /f] Ö ÒÒÒÒÒÒ
of] ± nfO{ Ö ÒÒÒÒÒÒ cfkm" ± gf Ö ÒÒÒÒÒÒ
%= tnsf zAbsf b'O{b'O{ cy{ nv] M
tfn Ö kf]v/L w'g t/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;o+ f]hs, b'wsf]
;ª\uLtsf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 5fnL, k/fho,
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dfnf, emu8f,
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
xf/ Ö sn Ö dl] ;g, jif{,
?vsf] gfd, tkm{,
;fn Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lt/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ k;} f r'Stf ug{]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfd
^= tnsf zAbsf] cy{;“u hf]8f ldnfpm M
zLt hª\un
l;t kfgLsf] yf]kf
l;tf aGg] sfd u/
;Ltf ;Fu
jg eftsf] cz+
ag s'g} s]6Lsf] gfd
127/fd|f] g]kfnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
vfgs] '/f xfdf| vfgs] '/fdf ss] lt kfgL xG' 5 < kfgL kl| tzt
b'w *%
dx kfgL k|ltzt vfg]s/' f ($
lrgL ** s6x/ (^
t]n @) uf]ne]“8f *^
jg:klt l3p # sf“qmf] **
;'Gtnf # :s'; &)
va'{hf )=@% uf“h/ %$
:ofp *& s'v/' fsf] df;' !@
s]/f (@ xf“;sf] df;' #=%
*@ ds}sf] lk7f]
&% lrp/f
!= cEof;leqsf] kf7 lzIfsaf6 Wofgkj" {s ;'g .
@= cEof;leqsf] kf7sf cfwf/df tnsf] vfnL 7fp“ e/ M
s_ ;aeGbf a9L kfgL x'g] vfg]s'/f M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ;aeGbf sd kfgL xg' ] vfg]s/' f M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
128 /fdf| ] gk] fnL sIff $
u_ ** k|ltzt kfgL x'g] vfg]s'/fx¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ # k|ltzt kfgL xg' ] vfg]s/' fx¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ &% k|ltzt kfgL x'g] vfg]s/' f M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ dxdf kfgLsf] dfqf M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ ufne]F8fsf kfgLsf] dfqf M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
h_ ds}sf] lk7f]df kfgLsf] dfqf M ÒÒÒÒÒÒÒÒ
em_ vah'{ f / sfjF m| fd] f sg' w/] } kfgL xG' 5 < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
`_ ;'Gtnf / O:s;' dWo] sg' df w]/} kfgL xG' 5 < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= dfly gePsf t/ t/sf/Lsf ¿kdf vfOg] s'g} !@ cf6] f j:ts' f] gfd n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= cEof;leqsf] kf7 ;kmf;u“ sfkLdf ;f/ .
%= tnsf zAbx¿nfO{ cy{ v'Ng] u/L jfSodf k|of]u u/ M
zLt M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;t M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
b]lv M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
b]vL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
bLg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lbg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
129/fdf| ] g]kfnL sIff $
;fd"lxs lqmofsnfk
õ cfºgf] 5]pdf a:g] ;fyL;u“ ldn]/ kfgLdf /xg] hLjhGt'x¿sf] gfd nv] .
kf“r ldg]6df s'g ;dx" n] ;a}eGbf a9L hLjhGt'sf] gfd n]Vg ;Sof] < k|To]s
;dx" n] cfkmn" ] nv] ]sf hLjhGt'x¿sf] gfd sIffdf ;'gfpm M
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds nv] g
õ …kfgLÚ zLif{sdf Pp6f 5f6] f] sljtf n]v .
cyjf
…kfgLsf] dxŒjÚ zLifs{ df !)) zAb;Ddsf] 5f]6f] lgaGw n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
130 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 ;'? ugc{' l3 kf7 !$
labfsf nflu lgj]bg
gljgf >i] 7
9ª' u\ a|] f;, l;Gw'nL
bl[ i6 >i] 7
cgfdgu/, sf7df8f+}
õ dflysf] lrqdf ePsf s'/fx¿sf] gfd nv] .
õ kq k7fp“bf s]s] ug'{knf{ < dflysf lrqx¿sf ;xfotfn] qmdzM eg .
zAb / cy{
lgj]bg – laGtLkqÙ cg'/f]wkq qmdfª\s – qmd;ª\VofÙ sIffsf] /f]n g=+
;Dafw] g – lr7L, lgj]bg n]Vbf s;}nfO{ ul/g] pko'{St – dfly elgPsf]
xflh/L – pkl:ylt
cg'/f]w
dxfb] o – cfb/ u/L ul/g] ;Daf]wg >Ldfg;\ dIf – >Ldfg\;Fu
131/fd|f] gk] fnL sIff $
d"n kf7
labfsf nflu lgjb] g
efl] n kf;fªsL lbbLsf] lax] 5 . kf;fª cfºgL lbbLsf] lax]sf lbg :s'n
hfg ;Sbg} . :sn' hfg g;Sbf kw| fgfWofksnfO{ labfsf nflu lgjb] g n]Vgk' g]{
x'G5 . t/ kf;fªn] cl:t dfq} sIffdf lgjb] g n]Vg] tl/sf l;ss] f] 5 . ;l/tf
u'?cfdfn] l;sfpge' Psf] lgjb] g nV] g] tl/sf p;n] cfºgf] sfkLdf ;f/]sf] 5 .
Tof] o;k|sf/ /x]sf] 5 M
o; 7fpd“ f k|wfg o; 7fp“df lgj]bg
cWofksnfO{ nv] s] f] lbgsf] ldlt
;Daf]wg ub{} cfºgf] n]Vg'k5{ .
ljBfnosf] gfd /
7]ufgf nV] g'k5{ .
o; 7fp“df …dxfb] oÚ ! ÒÒÒÒÒÒÒ o; 7fpd“ f ljifo
n]Vg'k5{ . @ ÒÒÒÒÒÒÒ nV] g'k5{ .
o; 7fpd“ f lgj]bgsf]
ÒÒÒÒÒÒÒ dV' o s'/f nV] gk' 5{ .
ÒÒÒÒÒÒÒ
# ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$ ÒÒÒÒÒÒÒ
% ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
^ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ
o; 7fp“df gfd
sIff / qmdfª\s
n]Vg'k5{ .
kf;fªn] cfºgf] sfkLdf /xs] f] lgjb] gsf] 9f“rfcg';f/ n]vs] f] lgjb] g csf{] kfgfdf
/xs] f] 5 .
132 /fdf| ] g]kfnL sIff $
d $$
Ldfg k| fgf fks
fg df f ds fn
fIfL fkf
f f gf g g
d f]
k df f] n d $ ] d/] L
Lsf] f sfn] g d fn f g
d s gsf nf d]/f] f /L
f fdf f gf g g Ldfg dIf f s g/f]
kf f ]kf
sIff $ s
df s
133/fdf| ] g]kfnL sIff $
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
lax], :s'n, k|wfgfWofks, qmdfª\s, pk/f]St, z'eljjfx, >Ldfg\;dIf
@= tnsf zAb / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
pko'{St ljGtLkqÙ cg/' f]wkq
;Daf]wg qmd;ª\VofÙ sIffsf] /f]n g=+
>Ldfg\;dIf lr7L, lgj]bg n]Vbf s;}nfO{ ul/g] cg/' f]w
dxf]bo cfb/ u/L ul/g] ;Daf]wg
lgj]bg dfly elgPsf]
qmdfª\s pkl:ylt
xflh/L >Ldfg\;“u
#= p:t} cy{ lbg] zAb nv] M
;dIf – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 5'6\6L – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
9fFrf – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dflysf] – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cg'/f]w – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljjfx – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf] ldltnfO{ cª\sdf nv] M
@)&$ ;fn j}zfv @^ ut] @)&$÷!!÷@^
@)&$ ;fn c;f]h !( ut] ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
ltd|f] hGd ldlt ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
ltd|L cfdfsf] hGd ldlt ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
ltd|f aa' fsf] hGd ldlt ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
ltd|f] sg' } Ps ;fyLsf] hGd ldlt ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
cfhsf] -u[xsfo{ ubf{sf]_ ldlt ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
%= k/" f ¿k n]v M
k|= c= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 8f= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l6= le= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ df= lj= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k|= d= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ k|f= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k|f= lj= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sf= d= kf= – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
134 /fdf| ] g]kfnL sIff $
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–!$ Wofgk"js{ ;'g / vfnL 7fpF e/ M
s_ cfof]hs M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ sfo{qmdsf] gfd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ sfo{qmd :yn M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ btf{ ldlt M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ 5gf]6 sfo{qmd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ k|ltof]lutf ldlt M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ btf{ z'Ns M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
h_ k|yd k/' :sf/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
em_ låtLo k'/:sf/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
`_ t[tLo k'/:sf/ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ljBfnodf jf ljBfnoaflx/ ltdLn] sg' } sfo{qmddf efu lnPsf] x'g'k5{ .
ltdLn] s:tf] sfo{qmddf efu lnPsf lyof} < Tof] slxn] / sxfF cfof]hgf
ePsf] lyof] < ltdLn] sg' :yfg k|fKt u¥of} < ;a} s/' f ;fyLx¿nfO{ atfpm .
#= ltdLn] 6l] nlehgdf sg' } afnsfoq{ md x/] s] f] xg' k' 5{ . 6]lnlehgdf cfpg]
afnsfoq{ mddWo] ltdLnfO{ ;aeGbf dg kg]{ sfo{qmd s'g xf] < To;sf af/]df
;fyLx¿nfO{ ;'gfpm .
$= dflysf] kf7df ko| 'St ldlt -!_ / ;Dafw] g -@_ afGsL ldns] f cIf/n] tnsf]
vfnL 7fpdF f e/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
135/fd|f] gk] fnL sIff $
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= d'v}n] hafkm b]pm M
s_ lgj]bg n]Vbf afofFk6\l6 l;/fgdf s] n]Vgk' 5{ <
v_ lgj]bg n]Vbf ldltdl' g s]s] n]Vg'k5{ <
u_ dxf]bo n]Vge' Gbf l7s dfly s] n]lvG5 <
3_ dxf]bodl' g s]s:tf s'/f n]lvG5 <
ª_ lgj]bssf] gfd / cGo kl/ro sxfF n]lvG5 <
^= lbOPsf] lgjb] g k9L pQ/ nv] M
s_ of] lgj]bg slxn] n]lvPsf] xf] <
v_ lgj]bg s;nfO{ n]lvPsf] 5 <
u_ kf;fª z]kf{sf] ljBfnosf] gfd s] xf] <
3_ kf;fª z]kf{sf] ljBfno sxfF 5 <
ª_ kf;fª z]kf{ slt sIffdf k9\5 <
r_ kf;fª z]kf{ slxn] / lsg ljBfno hfg ;St}g <
&= kf7sf] lgjb] g k9 . ltdL klg cfºgf] bfh'sf] j|taGw k/]sfn] Ps lbg
ljBfno cfpg ;lStg“ egL cfºgf] ljBfnosf kw| fgfWofksnfO{ lgjb] g
n]v .
*= sIff $ sf ljBfyL{ s'g} Ps dxŒjk"0f{ 7fp“df Ps lbgsf] nflu zl} Ifs ed| 0f
hfg rfxG5g\ . ca ljBfnosf kw| fgfWofksnfO{ sIff sKtfgn] nV] g] Pp6f
lgjb] g nv] .
(= ltd|f] ljBfnodf ePsf] cleefjs lbj;sf] hfgsf/L lbb“ } 6f9f a:g] cfºgf]
;fyLnfO{ Pp6f lr7L nv] .
136 /fdf| ] gk] fnL sIff $
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbnfO{ ldNg] sf7] fdf e/ M
ljBfno labf lj1fg ljsf; aofg
;fag' k/]jf
;a} jif{ efjgf dxŒj ljb]z
d]jf xfjf af6f] …jÚ afn] /] …jÚ gn} l] vg]
…aÚ afn] /] …aÚ nl] vg] …aÚ afn] /] …aÚ nl] vg]
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
@= tn pQ/ 5g\, ltgnfO{ ldNg] kZ| g agfpm M
s_ kf;fª efg' dfWolds ljBfnodf k9\5 .
v_ kf;fª rf/ sIffdf k9\5 .
u_ kf;fª lbbLsf] lax]sf] lbg ljBfno hfg ;St}g .
3_ efg' dfWolds ljBfno lzj;tfIfL– ! emfkfdf 5 .
ª_ kf;fªn] k|wfgWofksnfO{ lgj]bg n]Vof] .
#= ;jg{ fd a'emfpg] zAbdf ufn] f] 3]/f - _ nufpm M
d /d]z ltdL rLg ufO{ xfdL x'n
tF pm dfof ;g' pgLx¿ Tof] sf]
$= ltdLn] ufn] f] nufPsf zAb jfSodf k|of]u u/ .
%= tn gfd / ljzi] f0f 5g\ . ljzi] f0f zAbdf uf]nf] 3]/f - _ nufpm /
jfSodf k|ofu] u/ M
dfof c;n ljBfyL{ w]/} /fd|f]
krf; kmf}h Tof] lstfa clnslt
137/fd|f] g]kfnL sIff $
cEof;leqsf] kf7
d$
k| f /
gd sf/
d n] df| ] gfd / ] fgf dgf k sfdf kf dnf df| ]
gfd /fdf| ] nf f] n] dL k d f f g dg
nf f] / f] L n]
f / d sf df fsf] gfdg / d L kf fnfdf
sIff f/df k dnf k n / s] ] g dg
k g fnk sf k g / d k / g k g dg k
dLnf ss] ] dg k n] k f
df| ] f L g f g]
f
!= cEof;leqsf] kf7 k:| 6;Fu k9 .
@= tnsf ;jg{ fdx¿ k|ofu] u/L jfSo agfpm M
s_ xfdL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ tkfO{F M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ pgLx¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ pgL -:qL_ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ t}Fn] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
138 /fdf| ] gk] fnL sIff $
#= tnsf zAb / cy{sf] hf]8f ldnfpm M
s_ d}qL M - _ kqsf dfWodaf6 uf“l;g] ldqtf
v_ dg' f M - _ e|d0f
u_ kqldqtf M - _ d]nldnfk
3_ cgfdgu/l:yt M - _ sf]lknfÙ Pp6f afnklqsf
ª_ 3d' lkm/ M - _ cgfdgu/df /x]sf]
$= tnsf kZ| gsf] pQ/ n]v M
s_ dflysf] lr7L s;n] s;nfO{ n]v]sf] xf] <
v_ ou' xfªn] o'ufGt/sf] 7]ufgf sxf“ kfPsf] /x]5 <
u_ o'uxfª sxf“ k9\5 <
3_ o'uxfªnfO{ s]s] dg k5{ <
ª_ ou' xfªn] ou' fGt/nfO{ s] n]lvk7fpg eg]sf] 5 <
%= dflysf] lr7L ;kmf cIf/df sfkLdf ;f/ .
^= tnsf jfSox¿nfO{ pbfx/0fdf bv] fPh;/L cs/0fdf abn .
s_ dnfO{ lqms]6 v]Ng dg k5{ . dnfO{ lqms]6 v]Ng dg kb}{g .
v_ ltdLnfO{ s]s] dg k5{ < ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ d d}qL kf7zfnfdf k9\5' . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ d}n] ltd|f] 7]ufgf kfPF . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ ltd|f] dgsf] s/' f eg . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ ltdL d]/f] ufpF cfpm n . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
139/fdf| ] gk] fnL sIff $
;fdl" xs lqmofsnfk
õ cfºgf] sIffdf k9g\ ] rf/ hgf ;fyLx¿nfO{ ;fw] /] tnsf] vfnL 7fp“ e/ M
!= gfdM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @= gfdM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg kg]{ v]nM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dg kg]{ v]nM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg kg]{ vfg]s'/fM ÒÒÒÒÒÒÒÒ dg kg]{ vfg]s'/fM ÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg gkg]{ vfg]s/' fM ÒÒÒÒÒÒÒ dg gkg]{ vfg]s'/fM ÒÒÒÒÒÒÒ
#= gfdM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ $= gfdM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg kg]{ v]nM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ dg kg]{ v]nM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg kg]{ vfg]s'/fM ÒÒÒÒÒÒÒÒ dg kg]{ vfg]s/' fM ÒÒÒÒÒÒÒÒ
dg gkg]{ vfg]s'/fM ÒÒÒÒÒÒÒ dg gkg]{ vfg]s/' fM ÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds nv] g
õ cEof;leqsf] kf7sf] ou' fGt/ ag]/ ou' xfªnfO{ Pp6f lr7L n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
140 /fdf| ] gk] fnL sIff $
kf7 ;?' ug{c' l3 kf7 !%
dg' f / dfa] fOn kmfg]
õ dflysf j:t'x¿sf] gfd nv] .
õ dflysf ;a} j:tx' ¿df Pscfk;df ldNbfhN' bf b'O{ cf]6f s/' f atfpm .
6'ª\lug' – l;l4g' zAb / cy{
Jo:t – a]km';{b jf:tf – dtnaÙ VofnÙ ljrf/
;3fpg' – ;xof]u ug'{ s/fdt – rdTsf/Ù hfb'
d';fg{' – ;D' ;D' ofpg' lbSs – jfSsÙ lvGg
gd| – g/d :jefjÙ lzi6Ù ljgd|
141/fdf| ] gk] fnL sIff $
dn" kf7
dg' f / df]afOn kmfg]
– zfZjt k/fhn' L
æafaf †Æ d'gfn] sfdaf6 kms]{sf cfºgf] afan' fO{ c“ufnf] xfNb} egL .
t/ cfh d'gfsf afan' ] 5f/] Lsf] jf:t} u/]gg\ . pgsf] Pp6f xftdf sfuhkq
ePsf] emf]nf lyof] . csf]{ xftdf kmf]g lyof] . pgL kmf]gdf s'/f ub}{ cfPsf lyP .
d'gfn] s'/f a'emL– æafafn] dfa] fOn kmf]g Nofpg'ePsf] /x5] .Æ
lgs} a]/kl5 dg' f afa'sf] sf7] fdf ku' L . afa'rflxn“ ] kmf]g 5f8s] } lyPgg\ . d'gfnfO{
nfUof]– æcfh afaf;“u s/' } ug{ kfOPg, s:tf] g/dfOnf] †Æ
/flt vfgf vfg] an] fdf ;a} hgf ;“u} lyP . olt an] f t kSs} afaf;“u s/' f ug{
kfOG5 eg/] dg' f bª\u lyO{ .
142 /fdf| ] gk] fnL sIff $
p;n] b'O{ uf;“ eft vfPkl5 afa;' u“ s'/f ug{ dfq nfu]sL lyO{, df]afOn kmfg] sf]
306L aHof] . clg t km]l/ ;?' eof] afas' f] s'/fsfgL . d'gfn] vfgf vfP/
pl7;Sbf klg s'/f 6l' ªu\ Ps} x}g . dg' fn] lbSs dfgL .
cfh zlgaf/sf] laxfg . dg' f km?' ªu\ k/s] L 5] . lsgeg] cfh dg' fnfO{ p;sf
afan' ] 3'Dg nh} fg] afrf u/s] f lyP . dg' fn] dgdg} larf/ u/L– æslt lbg
eof] afaf;“u dHhfn] s'/} ug{ kfPsf] 5}g, 3'Dg} kfPsf] 5g} , cfh rflx“ /dfOnf]
ug}k{ 5{ .Æ
d'gf v';Ln] pk|mb“ } afas' f] sf7] fdf ku' L . p;sf afa' kmf]gdf Jo:t lyP . d'gfnfO{
dfa] fOn kmfg] ;u“ x'g;Dd l/; p7\of] . pm lrp“8f]df xft /fv]/ ;f]Rg yfnL– æo:tf]
kmfg] lsg Nofpg'ePsf] xfn] f afafn] < vfb“ f, a:bf, lx“8\bf Psl5g afafnfO{ 5f]8\g]
xfO] g . of] kmfg] NofPkl5 t afafn] d]/f] dtna} /fVg 5f]8g\ 'eof=] == . of] kmfg] nfO{
l7s gkf/L ePg af † a? l7s kfg]{ kf] s;/L < of] hg' an] f klg afafs} ;fydf
x'G5 .Æ
d'gf la/fnfsf] rfndf afa'sf] sf]7fdf l5/L . dg' fsf afa' sf7] fdf lyPgg\ . pgL
efG;fdf cfdfnfO{ ;3fp“b} lyP . dg' fn] b]vL– df]afOn kmf]g afa'sf] vf6;u“ }
6a] 'ndf lyof] . d'gfn] kmfg] xftdf lnP/ vn] fO{ . otfptf kN6fP/ x/] L . kmfg] df
;fgf] xl/of] aQL …lklns–lklnsÚ aNb–} lgEb} ul//xs] f] lyof] . d'gfnfO{ stfstf
kmfg] n] lh:sfPh:tf] klg nfUof] .
dg' fnfO{ kmf]g k6Ss} dg k/]g . p;nfO{ nfUof]– æa? ofe] Gbf t Kof66\ lxsf{pb“ f
uLt ufpg] efn' vn] fg} f NofPsf] eP slt hftL xG' Yof] . vN] g t kfOGYof] .Æ
GJ
I NPIJ@ [IWG` I DI@V@ eRIQ S@ FI2N
X/ S QI2 ^ QI8RI@ NPIJ@ eRIQDI
;8slt/} kf] kmflnlbpm“ ls <Ú km]l/ dgdg} ljrf/ u/L– …aa' fn] o;nfO{ slt w]/}
k;} f lbge' Psf] xf]nf .Æ
kmfg] NofPbl] v dg' fsf afa'n] d'gfsf] ufnf d';f/]sf lyPgg\ . sfvdf /fv/] ld7fO{
v'jfPsf klg lyPgg\ . d'gfnfO{ nfUof]– æof] ;Kk} kmfg] s} s/fdt xf] .Æ
143/fd|f] gk] fnL sIff $
d'gfn] kmf]g uf]hLdf ;6' S' s xfnL . pm tn ku' s] L dfq lyO,{ afa';u“ 9fs] }df
hDsfe6] eof] . æsxf“ lx8“ ]sL 5f]/L <Æ d'gfsf afafn] ;fw] ] .
æs=== sxL“ xfO] g afaf, v]Ng lx“8s] LÆ dg' fn] x8a8fp“b} egL .
afa' rflx“ dfly plSnP . dg' f e/ª] d'lg k'uL . Toxf“ yfq] f ;/;fdfg /fVg] sf]7f
lyof] . sf7] fdf Pp6f yf]qf] 8fnf] klg lyof] . dg' fn] uf]hLsf] dfa] fOn kmf]g lems/]
eO' d“{ f ykSs /fvL, clg 8fnfn] 5f]lklbO{ . To;kl5 9f]sf aGb u//] l5d]ssf]
3/df k'uL . pm ;fyL;u“ vN] gdf d:t eO{ .
144 /fdf| ] gk] fnL sIff $
3fd 8'Ag] an] fdf dg' f 3/ kmsL{ . p;n] afa'sf] cfjfh cf“ugaf6} ;g' L– ænf} x]/,
ca s] ug'{, sxf“ x/fof] xfn] f===<Æ
dg' fn] cfºgf] afan' ] ækmfg] sf] s'/f u/]sf] xf]Æ eGg] a'emL, tk} lg pm afas' f] sf]7fdf
guP/ cfºg} sf7] fdf al;/xL . p;n] ;f]rL– ækmf]gsf] s'/f afafnfO{ eGbe} lGbg,“
ToxL kmfg] n] ubf{ t xf] lg lrl8ofvfgf x]g{ hfg] s/' f klg lalu|of] .Æ
Ps}l5g kl5 cfdfsf] cfjfh ;l' gof]– æx}g, dg' fnfO{ kf] yfxf lyof,] ls < dg' f
klg bl] Vbg“ .Æ æd'gf, P d'gf †Æ dg' fsf afa' sf]7fdf cfOk'u,] dg' f em;ª\u eO{ .
pm cln tl;{PsL h:tL klg b]lvGyL .
æltdLn] æd]/f] dfa] fOn kmfg] b]Vof} 5f]/L <Æ afa'n] d'gfsf] skfn ;'d;D' ofp“b}
;f]w] . dg' fn] /ftf/] ftf] d'v nufO{ .
ædn} ] e/]ªd'lg /fvs] f] 5}g Sof/] †Æ dg' fn] clncln 8/fpb“ } / cflQFb} egL .
dg' fsf afa'nfO{ zªs\ f nfUof] . pgL e/]ªd'lg k'u] . pgn] 8fnf] kG5fP . cw“ /] f]
e'Od{“ f lklns–lklns ub}{ xl/of] aQL aln/xs] f] lyof] . pgL e'Os{“ f] kmf]g l6k]/
;/f;/ dg' fsf] sf7] fdf k'u] .
æabdf; †Æ dg' fsf afafn] dg' fnfO{ olQ dfq s] egs] f lyP, dg' fsf] cf“vfdf
cf;“ ' el/of] . pgn] cln gd| eP/ ;fw] ]– æltdLn] kmf]g lsg ns' fPsL 5f/] L <Æ
dg' fn] ;'Ss;'Ss ub}{ egL– æclg afaf d;“u lsg s'/f ugx{' 'Gg t, hlxn] .Æ
145/fdf| ] g]kfnL sIff $