The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by totvcr, 2021-10-18 00:50:27

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

@I'/.é >/& @I#I .A è &10(ğ E%< ğ%*&*1 = J7Ğ 3>- @ #AQ 9Ğ %9.LĞE %!3= D
&= D 7% = 6C9*= %> 3>- @ #QA6-&E/ JĢ && J1< >. A#Q6A D

success publisher
COMPARATIVE THINKING

/E7ğ 1= @ I#A.& M Iğ '/é.&#D 6">% >/ Ģ %TD6W

@VC@ 'EhS*9Wg ³

4• /•I /é. 4= U@ I /sè 3 4Ģ4 = U@

ขอมอบแ ‹ด
I
success publisher

อาจหมายถึงถคŒาหุณยกดุ ําคลิดัง!เดินถอยหลงั

9% > @ I! è10(E ğ %< @ ğ%*&*1= J7Ğ 3>- @ #AQ 9Ğ %9.ĞEL%!3= D 10(Eğ %< @ ğ%*&*1 = J7 Ğ 3>- @ #AQ 9Ğ %9.ĞLE %!3= D 1>/ .@ #D I $è Ģ10(ğ E%< @ ğ%*&*1= J7Ğ 3>- @ #AQ 9Ğ %9.ĞLE %!3= D
&= D 7% = 6C9* = %> 3>- @ #QA6-&E/ ĢJ&& J1< >. #A A6Q D =& D 7%= 6C9*= %> 3>- @ #6AQ -&E JĢ && J1< >. #A 6AQ D &= D 7%= 6C9*= %> 3>- @ #AQ6-&E JĢ && J1< >. #A Q6A D

@ I è 6/>ğ 6// Ģ

­ ¼ » ¼ ¹ ° º » ° ª » ¯ ° µ ² ° µ ® STRATEGIC TH INKING

success publisher %TD6W %TD6W %TD6W

@VC@' E*hS 9 Wg ´ @CV @ 'E*hS 9Wg ®¯ @VC@ 'E*hS 9gW ®­

I/-èQ > 9 A! I ğ>L 'ģ D&%= /Eğ#%= 9%> ! . @ď 3Ğ> @ J'1 J73 J%3 6 ĞE >/I'ĥ%% = @ 6/>ğ 6// #Ģ IQA 7%C9 3>Ğ ••6/>ğ 3>-I'ĥ%!Ğ9 3ğ . =Đ%I è 3>- @

4• /•I /.é 4 = @U I /sè 3 44Ģ = U@ 4• /•I /.é 4 = @U I /ès3 44Ģ = @U 4• /•I /é. 4 = @U I /ès3 44Ģ = U@

ลายแทงนักคดิ แหล‹งแหง‹ ปญ˜ ญาลาํ้ ค‹าท่หี าไดŒในตัวคณุ เอง
การคิดเชงิ พากษ กลาŒ คิด กลาŒ สงสยั กลŒาทŒาทาย เพ่ือพิสูจนขŒอเท็จจรงิ
การคิดกลยุทธ สรŒางความเปนš ต‹อดวŒ ยชั้นเชงิ ความคดิ
การคดิ เชิงสราŒ งสรรค ยงิ่ กวา‹ การคดิ แปลกแหวกแนว สก‹ู ารเปนš นกั คดิ สราŒ งสรรคท เี่ หนอื กวา‹
การคดิ เชิงมโนทัศน เมอ่ื ความคดิ จบั ตอŒ งไดŒ อะไรกง็ า‹ ย
การคิดเชิงประยกุ ต เคลด็ ลบั การปรบั ความคดิ ใหกŒ บั ชวี ติ และสถานการณ
การคดิ เชิงเปรียบเทียบ รหŒู ลกั คดิ เทยี บ ไดเŒ ปรยี บทกุ สถานการณ
การคิดเชิงวิเคราะห ตใี หแŒ ตก แยกแยะถงึ แกน‹
การคิดเชิงสังเคราะห พลานภุ าพแหง‹ การผสานความคดิ
การคิดเชงิ อนาคต เรมิ่ จากอดตี เขาŒ ใจปจ˜ จบุ นั รทŒู นั อนาคต
การคิดเชงิ บูรณาการ มองรอบทศิ คดิ รอบดาŒ น

II

สงวนลขิ สิทธต์ิ ามพระราชบญั ญตั ิลิขสทิ ธ์ิ พ.ศ. 2537success publisher
โดย บริษัท ซคั เซส พบั ลิชชงิ่ จํากัด

หา มลอกเลียนแบบ หรือดดั แปลงสว นใดสว นหน่ึงของ
หนังสือเลม น้ี รวมทง้ั การจัดเก็บ ถายทอด สแกน
บันทกึ ถา ยภาพ ไมว า ในรปู แบบหรือวิธีการใดๆ
ในกระบวนการอเิ ลก็ ทรอนิกสโดยไมไ ดรับอนญุ าต
เปนลายลักษณอ ักษรจากทางเจา ของสิทธิ
ยกเวน เพือ่ การประชาสมั พนั ธ เทา น้นั

ชองทางการตดิ ตอ 095-714-8737
@Successpublisher
Successpublisher
www.successpublisher.com

การคิดเชิงเปรียบเทียบ
ศาสตราจารย ดร.เกรยี งศกั ดิ์ เจริญวงศศ กั ด์ิ

พิมพครง้ั ท่ี 1 ตุลาคม ป‚ 2545 พมิ พค รั้งที่ 2 กรกฎาคม ป‚ 2546
พมิ พคร้ังท่ี 3 ตุลาคม ป‚ 2549 พิมพค ร้ังที่ 4 ตุลาคม ป‚ 2555
พิมพค รั้งท่ี 5 มิถุนายน ป‚ 2561 พมิ พคร้ังท่ี 6 พฤษภาคม ป‚ 2563

TP0090003060076
สงวนลขิ สิทธิ์ © ตาม พ.ร.บ. ลขิ สิทธิ์ พ.ศ. 2558
หŒามคัดลอก ถา‹ ยเอกสาร หรอื พมิ พ หรือนําไปเก็บในระบบทส่ี ามารถถา‹ ยเทขŒอมลู ไดŒ
ไมว‹ า‹ บางสว‹ นหรอื ทง้ั หมดของหนังสอื นี้ โดยไมไ‹ ดŒรบั อนุญาตจากบริษทั ซคั เซส พับลิชช่ิง จํากัด
success publisher
จดั พมิ พโ ดยและจดั จําหนา ยโดย
บริษทั ซคั เซส พับลชิ ช่งิ จํากัด
87/110 ซ. สขุ มุ วทิ 63 (เอกมัย) แขวงคลองตนั เหนือ เขตวัฒนา
กรุงเทพฯ 10110 โทร 095-7148-737
Successpublisher @Successpublisher

สําหรับหองสมุด
เกรยี งศกั ดิ์ เจริญวงศศ กั ด.ิ์
การคดิ เชงิ เปรียบเทียบ.-- พิมพคร้ังท่ี 6.-- กรุงเทพฯ : ซคั เซส, 2563.
179 หนา.-- (คิด 4 ทิศ).

1. ความคิดและการคดิ . I. ชอื่ เรอ่ื ง.

153.42
ISBN 978-616-8198-41-4

IV ขอขอบคุณ f0nt.com เอ้อื เฟ„อœ ฟอนตสวยๆ ในเลม‹ น้ี

สารบญั

success publisherคํานิยมโดย VII
ศาสตราจารย ดร. บญุ ทนั ดอกไธสง VIII
ดร. กนั ตธรี  ศภุ มงคล IX
ยวุ รัตน กมลเวชช XI
สมบรู ณ วรพงษ XIV
ผูŒชว‹ ยศาสตราจารย ดร.ธนวรรธน พลวิชยั XVI
คํานํา
บทท่ี 1 ความหมายของการเปรียบเทยี บ 1
บทท่ี 2 ความหมายของการคดิ เชงิ เปรียบเทียบ 15
บทท่ี 3 เหตุใดเราตอŒ งคดิ เชิงเปรียบเทยี บ ? 19
บทท่ี 4 “หลกั คิด” ของนักคิดเชิงเปรยี บเทียบ 35
บทที่ 5 กระบวนการคนŒ หาความเหมอื น/ตา‹ ง 57
บทที่ 6 กระบวนการหาทางเลือก…ท่ีดกี วา‹ 75
บทที่ 7 ฝกƒ ใชสŒ มองเปรียบเทยี บแบบ “เปรยี บเปรย” 89
บทท่ี 8 เปรียบเปรยเพือ่ สื่อสารและสราŒ งสรรค 109
บทท่ี 9 การพฒั นานิสัยนักคิดเชิงเปรียบเทยี บ 131
บทส‹งทŒาย 143
บรรณานุกรม 147

V

success publisher
ดวยระลึกถึง
ศาสตราจารย ดร. ปวย อ๊งึ ภากรณ

คนดขี องแผน ดนิ

VI

success publisher คาํ นยิ มโดย

ศาสตราจารย ดร. บญุ ทัน ดอกไธสง

อดตี รองประธานวฒุ สิ ภา
และอดตี สมาชกิ วฒุ สิ ภาจงั หวดั นครราชสมี า

ดร.เกรียงศักด์ิ เจรญิ วงศศักดิ์ เสนอหนงั สือการคิดเชิงเปรยี บเทยี บ
ชใ้ี หเŒ หน็ วา‹ มนษุ ยม คี วามคดิ เปนš เขม็ ทศิ และรจŒู กั คดิ ทจี่ ะนาํ ไปพฒั นาสมอง
ใหŒสามารถพฒั นาตนและสงั คมใหกŒ ŒาวหนาŒ เพอ่ื บรรลจุ ดุ ประสงคด ังกล‹าว
จะตŒองเขŒาใจความคดิ เชิงเปรียบเทยี บ เพอ่ื ฝƒกสมองใหŒเหน็ ความแตกต‹าง
และความไม‹ลงตัวในแต‹ละจุด โดยชี้ใหŒเห็นความคิดเชื่อมโยงและการ
บูรณาการความคดิ การรจŒู กั คดิ และแสวงหาทางเลอื กหรอื ทางออกโดยรจŒู กั
การตั้งเกณฑ หรือแนวทางหาสมมติฐานแลŒวหาเหตุผลและหลักการมา
สนบั สนนุ รวมทง้ั การหาคา‹ การเปรยี บเทยี บเพอ่ื การสอื่ สารและสราŒ งสรรค
เปšนภาพแห‹งความคิดอย‹างเปšนระบบ มีตัวอย‹างเปšนขŒอ ๆ โดยนําแนว
ความคิดเชงิ คณุ ภาพมาสกู‹ ารช้ใี หเŒ ห็นเปนš เชงิ ปรมิ าณ สามารถวัดและจบั
ตŒองไดŒอย‹างชัดเจน จึงนับว‹าท‹านอาจารยเสนอตัวแบบแนวความคิดเชิง
ระบบบรู ณาการความคิด

Awareness เปšนพลังขับท่ีสําคัญมากในดŒานนําความคิด ไปสู‹การ
สรŒางศกั ยภาพสูงสดุ

หนังสือเล‹มนเี้ ปนš เข็มทศิ ทด่ี ใี นโลกวิชาการ เปนš มิติแหง‹ ความคิด 10
ประการ ทส่ี ามารถเปนš กญุ แจไขป˜ญหาโลกในยุคการแข‹งขันไรŒพรมแดน

ศาสตราจารย ดร.บุญทนั ดอกไธสง

VII

success publisher คาํ นยิ มโดย

ดร. กันตธีร ศุภมงคล

อดตี รฐั มนตรวี า‹ การกระทรวงการตา‹ งประเทศ

ผมไดŒแนวความคิด และมุมมองที่เปšนประโยชนหลากหลายจาก
หนังสือ “การคิดเชิงเปรียบเทียบ” ของศาสตราจารย ดร. เกรียงศักด์ิ
เจริญวงศศักดิ์ ซึ่งช‹วยใหŒพัฒนานิสัยนักคิดเชิงเปรียบเทียบท่ีดี และเปšน
คู‹คิดที่ดีของตนเองในมิติอื่นไดŒดียิ่งข้ึน ทําใหŒผมมีความสามารถวินิจฉัย
ความเหมอื นและความแตกตา‹ ง และเขาŒ ใจสงิ่ ตา‹ ง ๆ กระจา‹ งชดั ขน้ึ แมแŒ ต‹
เปšนสิง่ เลก็ ๆ นŒอย ๆ ก็ทําใหมŒ คี วามสังเกตไดดŒ ี

หนงั สอื “การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ” เปนš คณุ ประโยชนย งิ่ แกผ‹ อŒู ‹านทจี่ ะ
นํามาประยุกตใ ชŒ สามารถทาํ ใหŒเห็นสิง่ หนงึ่ ในลักษณะความเชื่อมโยงเชงิ
มโนทศั น ดึงลักษณะเดน‹ ของส่ิงทเ่ี ปรียบเทียบนํามาแกŒไขปญ˜ หาไดŒ

การนาํ ศาสตรความคดิ เชงิ เปรียบเทียบมาเรียบเรยี ง และสอดแทรก
ตวั อยา‹ งทาํ ใหผŒ อŒู า‹ นสามารถนาํ ไปประยกุ ตใ ชปŒ ระโยชนใ นชวี ติ จรงิ ไดŒ เปนš
ความสามารถอยา‹ งยิ่งของศาสตราจารย ดร.เกรียงศกั ด์ิ เจรญิ วงศศักดิ์ ท่ี
จะหาผูŒทีม่ ีความสามารถเทียบเคยี งเช‹นนี้ไดŒยากยิ่ง

ผมขอชน่ื ชม และยอมรบั วา‹ “การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ” นน้ั เปนš หนงั สอื
ทมี่ คี ณุ คา‹ ยง่ิ ทคี่ วรใชเŒ ปนš เครอ่ื งนาํ ทาง เพอื่ การดาํ รงชวี ติ ของทา‹ นผอŒู า‹ นไดŒ
อย‹างดี

ดร.กนั ตธีร ศุภมงคล

VIII

success publisher คาํ นยิ มโดย

ยุวรตั น กมลเวชช

ประธานคณะกรรมการสง‹ เสรมิ ความโปรง‹ ใส
และธรรมภบิ าลของกรมศลุ กากร (กปธ.)

อ‹านหนังสือ “การคิดเชิงเปรียบเทียบ” ของ ศาสตราจารย ดร.
เกรยี งศกั ด์ิ เจรญิ วงศศ กั ดิ์ หนง่ึ ในหนงั สอื ชดุ “ผŒชู นะ 10 คดิ ” ของสถาบนั
อนาคตศกึ ษาเพอื่ การพฒั นา ดวŒ ยความรสŒู กึ สมใจ เราŒ ใจ สราŒ งสรรคต งั้ แต‹
หนาŒ แรกไปจนถงึ หนาŒ สดุ ทาŒ ย ทม่ี ที งั้ รายละเอยี ดการเขยี นใหเŒ หน็ ภาพอยา‹ ง
ชดั เจน พอเพยี งทจ่ี ะใหผŒ อŒู า‹ นสามารถเปนš นกั คดิ เชงิ เปรยี บเทยี บไดเŒ มอ่ื จบ
การอา‹ น เพราะผŒเู ขยี นไดเŒ รียบเรยี งเนือ้ เรือ่ งดวŒ ยการอธิบายวา‹ การคิดเชงิ
เปรยี บเทยี บคอื อะไร หลกั เกณฑส าระสาํ คญั อะไร เพอ่ื นาํ ไปสก‹ู ระบวนการ
คŒนหาและวิธกี ารเปรียบเทยี บ แลŒวจบดŒวยการนาํ ผลไปใชŒ

ผมเองมีความรูŒสึกทั้งนิยมชมชอบและดีใจที่เห็นผลงานของ ศ.ดร.
เกรียงศักดิ์ ครั้งน้ี ท่ีนําเอาธรรมชาติของมนุษยในการเรียนรูŒตั้งแต‹ยังไรŒ
เดยี งสา จนถงึ จวบวันสนิ้ อายขุ ยั ดŒวยการรŒจู ักแยกแยะส่ิงท่เี หมอื น เชน‹
พ‹อแม‹เปšนคน แมวหมาเปšนสัตว แลŒวหาความแตกต‹างออกไปอีกว‹าเปšน
เพศหญิงเพศชาย จึงแทบกล‹าวว‹า หลักการคิดเชิงเปรียบเทียบเปšนของ
ดั้งเดมิ ท่ีทกุ คนมีอยก‹ู ับตัว

นอกจากนั้น หนังสือเล‹มนี้ไดŒนําหลักเปรียบเทียบว‹าเหมือนหรือไม‹
เหมือนมาใชŒในเชิงความคิด จึงทําใหŒเปšนการเลือกระหว‹าง เหมือน กับ
แตกตา‹ ง (คอื ไมเ‹ หมือน) เปนš การนาํ หลักคดิ เลขมาใชเŒ พียงสองหลกั (ใช‹
หรอื ไมใ‹ ช)‹ ท่เี รียกกนั วา‹ “หลักสอง” ทีน่ ํามาเปšนหวั ใจของระบบสมองกล
คือ คอมพิวเตอร ซง่ึ ท้ังระบบหลังจากบรรจขุ Œอมูลลงไปทงั้ หมดแลวŒ กต็ Œอง
นาํ ออกมาใชŒดŒวย ระบบหลกั สอง (Binary System) เพ่ือคŒนหาคาํ ตอบดวŒ ย

IX

success publisherคําวา‹ ใช‹ หรอื ไมใ‹ ช‹ จนหมดขอŒ มูล เพ่ือไดผŒ ลถึงความเหมือน และความ
แตกตา‹ งในสงิ่ น้นั ๆ

การศกึ ษาเปรยี บเทยี บเพอื่ ใหไŒ ดคŒ วามเหมอื นและความแตกตา‹ ง เปนš
วธิ กี ารทไี่ มจ‹ บสน้ิ เพราะธรรมชาตไิ มส‹ ามารถจะสราŒ งสง่ิ ทเี่ หมอื นกนั ไดทŒ กุ
อย‹าง จึงเปนš ความจรงิ ท่ี ศ.ดร. เกรยี งศกั ดิ์ นาํ ข้นึ มาแสดงใหŒเห็นว‹า ถาŒ
มีความละเอียดรอบคอบแลŒว จะหาความแตกต‹างออกไปไดŒอีกในราย
ละเอียดของแต‹ละขŒอมูลหรือลักษณะ ผมเองก็ตŒองยอมแนวความคิดน้ี
เพราะใบไมŒตŒนเดียวกัน ก่ิงเดียวกันยังไม‹เหมือนกัน แมŒจะเปšนใบไมŒดวŒ ย
กนั แตก‹ ย็ งั แตกตา‹ ง สามารถชหี้ รอื แยกแยะไดŒ ทาํ ใหเŒ ขาŒ ใจสงั คมทปี่ ระกอบ
ดวŒ ยคนไดวŒ ‹า คนจะไมเ‹ หมือนกันไปหมดทกุ อยา‹ ง แต‹ละคนย‹อมแตกตา‹ ง
กนั แต‹อาจอยู‹รว‹ มกันเพราะอาจมสี ิง่ ทเี่ หมือนกนั ในความแตกตา‹ งนน้ั

สดุ ทŒาย ศ.ดร. เกรยี งศกั ดิ์ ไมป‹ ล‹อยใหŒทา‹ นผูอŒ ‹านคŒางเติง่ หรอื วาŒ วนุ‹
หวั ใจดŒวยความคดิ หรือบทเขยี น เพราะการคิดเชิงเปรียบเทยี บเปšนวธิ ีการ
ท่ีไม‹จบสิ้น ถŒาลุ‹มหลงอยู‹ในภาวะคิดแลŒวคิดอีก ก็ไม‹สามารถจบไดŒ
ดร. เกรียงศักด์ิ จงึ กล‹าวในบทหนงั สือชว‹ งกอ‹ นจบว‹า การนาํ ผลจากการ
คดิ เชงิ เปรยี บเทยี บไปใชใŒ หไŒ ดผŒ ล ไมใ‹ ชส‹ อนใหเŒ ปนš คนทนี่ งั่ แตค‹ ดิ วนั คนื ไม‹
ทําอะไร เอาแต‹นง่ั คดิ จนไมม‹ ผี ลงานหรอื การตัดสนิ ใจจากการคดิ เปรยี บ
เทยี บ จึงตอŒ งอาศัยว‹าจดุ ไหนเพยี งพอและพอใจ ก็จะไดŒผลจากวิธกี ารคิด
เชิงเปรยี บเทียบไปใชไŒ ดŒ

หนงั สอื เลม‹ นจี้ งึ มคี ณุ คา‹ สาํ หรบั นกั อา‹ นทกุ คน อยา‹ งนอŒ ยกช็ ว‹ ยพฒั นา
สมองใหคŒ ิดเปšน ทําเปนš

ยวุ รัตน กมลเวชช

X

success publisher คาํ นยิ มโดย

สมบรู ณ วรพงษ

นกั หนงั สอื พมิ พอ าวโุ ส

ศ.ดร. เกรยี งศักดิ์ เจรญิ วงศศักดิ์ กรรมการทา‹ นหน่ึงของสมาคม
นักเขยี นแหง‹ ประเทศไทย สง‹ ตŒนฉบบั หนงั สือทางวิชาการช่อื “การคิดเชงิ
เปรยี บเทยี บ” ซ่งึ เปšนหนงั สอื ชดุ “ผูŒชนะ 10 คิด” มาใหผŒ มอา‹ นเพอื่ เขยี น
“คาํ นยิ ม” กอ‹ นอา‹ นจากตนŒ ฉบบั ผมตกใจทเี่ หน็ นกั วชิ าการระดบั ดอกเตอร
นําหนงั สอื ทางวชิ าการมาใหŒอ‹าน พรอŒ มกบั ขอใหŒเขยี นคํานยิ ม

เพราะชอ่ื เสยี ง ศ.ดร. เกรยี งศักดิ์ เจริญวงศศักดิ์ ในแวดวงวชิ าการ
และสังคมรูŒจักท‹านดีในฐานะผูŒก‹อตั้ง “สถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการ
พฒั นา” ชอ่ื นแ้ี รก ๆ มคี นเยาะเยยŒ วา‹ เปนš เพยี งสถาบนั ดาŒ นพยากรณศ าสตร
หรือโหราศาสตรเท‹าน้ัน แต‹แทŒท่ีจริงหากสัมผัสกับ ศ.ดร. เกรียงศักด์ิ
เจริญวงศศ กั ด์ิ แลวŒ จะเหน็ วา‹ ทา‹ นผนŒู มี้ องออกไปสอ‹ู นาคต และศกึ ษาวา‹ ใน
อนาคตจะเปšนอยา‹ งไร โดยใชวŒ ทิ ยาศาสตร สังคมศาสตร ประวัตศิ าสตร
เปนš องคประกอบ ดจู ะกอ‹ นหนŒานักการเมอื งทงั้ หลายท่ีจะมองอนาคตของ
ประเทศ ไมว‹ ‹าดาŒ นการเมอื ง เศรษฐกจิ สังคม โดยเฉพาะการศกึ ษา จนถงึ
กบั มีการกลา‹ วถึงปฏริ ปู ระบบราชการ ปฏริ ูปการศึกษาในขณะนม้ี ากมาย
และรฐั บาลถอื วา‹ เปนš ส่ิงสําคญั ตอ‹ การพฒั นาประเทศ

หนังสือเล‹มน้ี จึงไม‹เปšนเพียงการแนะนําเชิงเปรียบเทียบทาง
สังคมศาสตรเท‹าน้ัน หากแต‹ไดŒนําเอาสิ่งที่เปšนจริงในประวัติศาสตรของ
การคดิ คนŒ ตา‹ ง ๆ มาเปรยี บเทยี บใหเŒ หน็ เดน‹ ชดั โดยเฉพาะอยา‹ งยง่ิ ผเŒู ขยี น
ใชŒช้ันเชิงการประพันธมาเปšนจุดเด‹นในการเขียน หนังสือเล‹มนี้ ใหŒอ‹าน

XI

success publisherเขาŒ ใจงา‹ ยตอ‹ การนาํ ไปคดิ ตอ‹ แมใŒ คร ๆ อาจจะเขาŒ ใจวา‹ แวดวงนกั วชิ าการ
เทา‹ นน้ั จะอ‹านไดŒ

ผมขอยกประโยคหนง่ึ ทต่ี ดิ ใจมากมากลา‹ วคอื ประโยคทว่ี า‹ “ศกั ยภาพ
ของสมองในการเปรียบเทียบและเชื่อมโยงมโนทัศนนี้ มิใช‹เปšนพรสวรรค
พเิ ศษสาํ หรับนกั ประดิษฐท ีย่ ิ่งใหญ‹เทา‹ น้นั แตเ‹ ราต‹างมศี ักยภาพนี้ ซึง่ หาก
เราเรียนรูŒและฝƒกฝนใหŒสามารถใชŒไดŒเปšนอย‹างเต็มศักยภาพ ย‹อมเปšน
ประโยชนอย‹างยิ่งในการช‹วยใหŒเราคŒนพบทางออกของป˜ญหา นําเราไปสู‹
การประดิษฐใ หม‹ ๆ”

จากแนวคิดนี้เองนําไปสู‹ประวัติการคิดคŒนของนักประดิษฐ นัก
วทิ ยาศาสตรในอดีตมากมาย ไม‹วา‹ จะเปšนอารค ิเมดิส (Archimedes) ผูŒ
คŒนพบหลักการหาปริมาตรเม่ือเกือบ 2,000 ป‚มาแลŒว มาจนกระทั่งการ
คิดคนŒ ของ รูดอลฟ ดีเซล (Rudolf Diesel) ผูŒท่ีชาวไร‹ชาวนา และผูŒใชŒรถ
ทั้งหลายท่ีใชŒเครื่องยนตดีเซลเปšนหนี้บุญคุณในป˜จจุบัน ก็พบการใชŒ
เคร่ืองยนตดีเซลโดยบังเอิญ รวมอีกหลายท‹าน แมŒแต‹เฮนรี ฟอรด ที่นŒอย
คนนักจะไม‹รูŒจักท‹าน ก็พบการใชŒเคร่ืองยนตที่กลายมาเปšนพาหนะนานา
ชนิดโดยบังเอิญ คราวที่ไปโรงนา และกลายมาเปšนตŒนแบบของรถยนต
คันแรก

จะว‹านักคิด นักประดิษฐ หรือนักวิทยาศาสตร แพทย คŒนพบ
ประดษิ ฐกรรม หรอื ยารกั ษาโรคจะโดยบงั เอญิ กอ็ าจจะวา‹ ไดŒ หากทวา‹ ความ
บังเอิญน้ันนําไปสู‹การคิดเชิงเปรียบเทียบกับส่ิงท่ีพบจนกลายมาเปšน
คณุ ปู การแก‹ชาวโลกในยคุ ตอ‹ ๆ มา

“สําคัญคือการอธิบายนิยามน้ี ผูŒรับสารจะตŒองตีความคําอธิบาย
ทซ่ี บั ซอŒ นกวา‹ จะเขาŒ ใจ” ซง่ึ ผเŒู ขยี นยกเอา มโนทศั น (Concepts) มาอธบิ าย
เชิงเปรียบเทียบ ตัวอย‹างนี้จะเห็นว‹า นักประดิษฐไทยเราเอง ผูŒจบเพียง

XII

success publisherป.4 ก็ไดปŒ ระดิษฐเครือ่ งยนตเ รือหางยาวออกมาใชŒไดทŒ ุกวนั น้ี เพราะมอง
เหน็ มโนทัศนดŒวยภมู ิปญ˜ ญา

อา‹ นหนงั สอื เลม‹ นแ้ี ลวŒ ไมเ‹ พยี งแตท‹ ราบแนวคดิ ของ ศ.ดร. เกรยี งศกั ดิ์
เจรญิ วงศศ กั ด์ิ ทอี่ ยากจะเหน็ แผน‹ ดนิ ไทยเกดิ นกั ประดษิ ฐ นกั วทิ ยาศาสตร
ขน้ึ มาเทา‹ นั้น หากยงั แสดงความหว‹ งใยตอ‹ “อนาคตประเทศชาติ” ดวŒ ย

ผมคิดวา‹ หนงั สอื “การคดิ เชงิ เปรียบเทยี บ” ไมเ‹ พียงเปšนหนังสอื อา‹ น
ของผูŒรักการอ‹านอย‹างเดียว หากทุกท‹านควรอ‹านดŒวยการไตร‹ตรองถึง
อนาคตของประเทศ โดยเฉพาะนกั การเมอื ง ผบŒู รหิ ารทงั้ ภาครฐั และเอกชน
รวมถงึ นกั การศกึ ษาทกี่ าํ ลงั ปฏริ ปู การศกึ ษาควรจะไดอŒ า‹ น เพอ่ื เปรยี บเทยี บ
ดูวา‹ “วิสยั ทศั น” หรือ “มโนทัศน” ของทา‹ นจะนาํ ไปส‹คู วามสาํ เรจ็ ต‹อการ
พัฒนาประเทศไทยไปสŒกู ับยุคโลกาภวิ ตั นไ ดอŒ ย‹างไร ?

สมบรู ณ วรพงษ

XIII

success publisher คาํ นยิ มโดย

ผชŒู ว‹ ยศาสตราจารย ดร.ธนวรรธน พลวชิ ยั

รองอธกิ ารบดฝี า† ยวจิ ยั มหาวทิ ยาลยั หอการคาŒ ไทย

ศาสตราจารย ดร. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศศักด์ิ เปšนอาจารย นัก
วชิ าการ นักเศรษฐศาสตร นกั คดิ และนกั วางแผน ที่ผมไดตŒ ิดตามผลงาน
มาเปนš ระยะเวลายาวนานต้ังแตเ‹ ปšนนกั ศกึ ษาจนถงึ ป˜จจุบัน ผา‹ นบทความ
และขอŒ เขียนตลอดจนการนาํ เสนอแนวความคดิ ต‹าง ๆ ผา‹ นรายการทาง
สอื่ วทิ ยแุ ละโทรทศั น ผลงานทกุ ชน้ิ ของอาจารยเ กรยี งศกั ดไ์ิ ดสŒ ะทอŒ นใหเŒ หน็
แนวความคิดและเจตจํานงท่ีชัดเจนในการนําเสนอถึงการพัฒนาแนวคิด
และแนวปฏบิ ัตเิ พือ่ นําไปสูก‹ ารพัฒนาดาŒ นต‹าง ๆ ใหŒดขี ้ึนในอนาคต

ในโอกาสที่ผมไดŒมีโอกาสเขียนคํานิยมใหŒกับหนังสือ “การคิดเชิง
เปรียบเทยี บ” ซึง่ เปšนหนังสอื เล‹มหน่งึ ในหนงั สอื ชุด “ผชูŒ นะ 10 คิด” ผม
รŒูสกึ เปšนเกยี รติและยินดีเปšนอย‹างยิ่ง เนอ่ื งจากโดยสว‹ นตัวแลŒว เปšนแฟน
ประจําของหนังสือชุดน้ี และเห็นว‹าหนังสือชุดนี้ไดŒสรŒางความรูŒความ
เขŒาใจตลอดจนแนวทางในการปฏิบัติฝƒกฝนแนวคิดดŒานต‹าง ๆ ไดŒเด‹น
ชัดเปšนรูปธรรม

หนงั สอื เรื่อง “การคิดเชงิ เปรยี บเทยี บ” เปนš หนงั สอื ท่ีอา‹ นแลŒวตŒอง
บอกว‹า “เพยี งเร่มิ อา‹ นหนŒาแรก กว็ างไมล‹ งแลวŒ ” เนื้อหาในหนังสอื เรยี บ
ง‹ายแต‹แฝงไวŒดŒวยลีลาและความลุ‹มลึกในการนําเสนอ กอปรกับการใชŒ
ถŒอยคําง‹าย ๆ พรŒอมทั้งยกตัวอย‹างประกอบท่ีชัดเจน เขŒาใจง‹าย ผ‹าน
ถอŒ ยคาํ หรอื รปู ภาพ ทาํ ใหหŒ นงั สอื เลม‹ นเี้ ปนš คมั ภรี ส าํ หรบั การสราŒ งความคดิ
เชิงเปรียบเทียบสาํ หรับทุกเพศทุกวัย

XIV

success publisherในโลกแหง‹ ความจริงทุกวินาที ทุกคนตŒองใชŒหลักการเปรียบเทยี บอย‹ู
ตลอดเวลา เพ่ือประโยชนในการส่อื สาร นําเสนอเรอ่ื งยากผา‹ นการเปรียบ
เทียบใหŒกลายเปšนเรื่องง‹าย หรือเพ่ือประโยชนในการตัดสินใจเลือกส่ิงที่ดี
ท่ีสุดหลังไดŒมีการเปรียบเทียบจากสิ่งของหลายส่ิงแลŒว ดั่งขŒอเท็จจริงท่ีว‹า
“ทกุ สงิ่ ในโลกลวŒ นมจี าํ กดั ควรเลอื กทาํ สง่ิ ทดี่ ที สี่ ดุ เสมอ” การคดิ เชงิ เปรยี บ
เทยี บไมอ‹ าจใชไŒ ดเŒ ฉพาะศาสตรเ ทา‹ นนั้ แตจ‹ ะตอŒ งมศี ลิ ปสŠ าํ หรบั การคดิ ดวŒ ย
เช‹นกัน ซ่ึงศาสตรและศิลปŠสําหรับการคิดเชิงเปรียบเทียบมีพรŒอมอยู‹ใน
หนังสอื เล‹มน้แี ลŒว

ผูŒช‹วยศาสตราจารย ดร. ธนวรรธน พลวิชัย

XV

success publisherคํานํา

การคิดเชิงเปรยี บเทยี บ นับเปšนการคดิ ที่ยังไมม‹ คี นกล‹าวถงึ มากนัก
อาจจะมีการกล‹าวรวม ๆ กันไปกับการวิเคราะหบŒาง การอุปมาอุปไมย
บŒาง ส‹งผลใหŒความรูŒความเขŒาใจในการคิดเชิงเปรียบเทียบของคนท่ัวไป
คอ‹ นขŒางจํากดั ทั้ง ๆ ทีใ่ นความเปšนจรงิ การคิดในมติ ินี้มคี วามสําคญั และ
มบี ทบาทอยา‹ งย่ิงในชวี ิตประจาํ วนั ไม‹วา‹ จะเปšนการแกปŒ ญ˜ หา การตรวจ
สอบความจรงิ การตดั สนิ ใจ การอธบิ าย การประยกุ ตใ ชแŒ ละการสราŒ งสรรค
สงิ่ ใหม‹ ๆ การคดิ เหลา‹ นลี้ วŒ นแต‹ ตอŒ งผสมผสานมติ กิ ารคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ
รว‹ มดวŒ ยเสมอ ความชาํ นาญในการเปรยี บเทยี บจะชว‹ ยใหเŒ ปา‡ หมายการคดิ
ทตี่ ง้ั ใจไวปŒ ระสบความสําเรจ็

การคดิ เชิงเปรยี บเทียบเล‹มน้ี จงึ เปนš หนงั สอื เพือ่ พฒั นาทักษะการคิด
อกี มติ หิ นง่ึ ทค่ี นทกุ ระดบั ในสงั คมควรเรยี นรŒู เพอื่ ใหสŒ ามารถ นาํ ไปประยกุ ต
ใชปŒ ระโยชนใ นชวี ติ จริงไดŒอยา‹ งมปี ระสิทธภิ าพ โดยเปนš หน่ึงในหนงั สอื ชดุ
“ผŒูชนะ 10 คดิ ” ซ่งึ ผมไดŒนําเสนอวิธกี ารคดิ 10 มิติ ท่หี วงั จะช‹วยพัฒนา
ใหคŒ นในสังคม “คิดเปšน” การคิดเชงิ เปรยี บเทยี บจะชว‹ ยฝƒกใหŒเราเปšนคน
ทม่ี เี หตมุ ผี ล ไมด‹ ‹วนสรปุ ตดั สนิ ตามอารมณ ความรสŒู กึ หรอื พจิ ารณาอยา‹ ง
ผิวเผิน แตจ‹ ะชว‹ ยใหทŒ ราบว‹าเรอื่ งใดและเม่ือใดควรเปรยี บเทยี บ และควร
เปรยี บเทยี บอยา‹ งไร นอกจากนใี้ นอกี มมุ หนง่ึ การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บยงั ชว‹ ย
กระตนŒุ ใหเŒ กดิ การใชศŒ กั ยภาพของสมองในการเชอื่ มโยงมโนทศั นเ พอื่ ใชใŒ น
การอธิบายและแกปŒ ญ˜ หาอย‹างสราŒ งสรรค

ในสว‹ นของมติ กิ ารคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บเลม‹ นมี้ ง‹ุ หมายใหผŒ อŒู า‹ นสามารถ
พฒั นาตนเองสก‹ู ารเปนš “นกั คดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ” ไดŒ เรมิ่ ตง้ั แตเ‹ ขาŒ ใจความ
หมายของการเปรียบเทียบ การคิดเชิงเปรียบเทยี บ การฝƒกยดื หยน‹ุ ความ
คดิ เพอื่ มง‹ุ สก‹ู ารเปนš นกั คดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ และการพฒั นาทกั ษะการคดิ เชงิ
เปรยี บเทียบในสถานการณต ‹าง ๆ เพือ่ ใหŒสามารถใชŒศกั ยภาพของสมอง

XVI

success publisherในการพจิ ารณาเทยี บเคยี งความเหมอื นและ/หรอื ความแตกตา‹ งระหวา‹ งสงิ่
หนึ่งกับส่ิงอ่ืน ๆ เพื่อใหŒไดŒผลลัพธที่พึงประสงคตอบสนองเป‡าหมายท่ี
ตอŒ งการ

การคดิ เชงิ เปรยี บเทียบเปนš ทักษะการคิดทเ่ี ปšนประโยชน อย‹างมาก
เพราะสามารถนําไปใชŒประโยชนในชีวิตจริง การพัฒนาทักษะการคิดเชิง
เปรียบเทยี บจงึ เหมาะสําหรบั ทกุ กลุม‹ คน ทกุ เพศ และทกุ วยั

เกรยี งศักดิ์ เจรญิ วงศศ ักด์ิ

XVII

success publisher XVIII

success publisher ความหมายของการเปรียบเทียบ

COMPARATIVE
THINKING

ความหมายของ
การเปรียบเทียบ

1

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

success publisher
การเปรยี บเทยี บโดยทั่วไปสอ่ื ความหมายได 2 ลักษณะ อันไดแก การ
เปรียบเทียบในลักษณะ “เทียบเคียง” และการเปรียบเทียบในลักษณะ
“เปรียบเปรย”

การเปรียบเทยี บในลักษณะ “เทยี บเคยี ง”

ความหมาย การเปรียบเทียบในลักษณะนี้ หมายถึง การพิจารณา
เทยี บเคยี งสงิ่ ตา‹ ง ๆ ตงั้ แตส‹ ององคป ระกอบขนึ้ ไป เพอื่
ใหเŒ หน็ ลกั ษณะทเ่ี หมอื นกนั และแตกตา‹ งกนั ระหวา‹ งสง่ิ
เหลา‹ นนั้

ส่ิงต‹าง ๆ ท่ีนํามาเปรียบเทียบอาจเปšนแนวความคิด การกระทํา
เหตกุ ารณ คน วัตถุ หรอื สิ่งของ ฯลฯ ต้ังแตส‹ องสง่ิ ขึน้ ไป จดุ ม‹งุ หมาย
เพื่อจําแนกแจกแจงใหŒเห็นความเหมือนและ/หรือความแตกต‹างกัน อาจ
แสดงเปšนภาพการเปรยี บเทียบไดดŒ งั น้ี

2

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

ส่ิงท่ี สง่ิ คน, วัตถ,ุ สงิ่ ที่
แตก คน, วัตถุ, ท่ี ส่ิงของ, แตก
ตา่ ง สงิ่ ของ, เหมือน แนวคิด ตา่ ง
กัน แนวคิด กนั กนั

success publisher
การเปรยี บเทียบเปนš การตอบคาํ ถามวา‹ “สงิ่ น้เี หมือนหรอื แตกต‹าง
จากสง่ิ น้นั อย‹างไร ?” ยกตัวอยา‹ งเชน‹

ภาชนะ 2 ใบทดี่ คู ลาŒ ย ๆ กนั น้ี เหมอื นกนั หรอื แตกตา‹ งกนั อยา‹ งไร ?

เราไมเ‹ พยี งแตบ‹ อกวา‹ เปนš ถวŒ ยใสน‹ า้ํ ดม่ื เหมอื นกนั แตจ‹ ะนาํ ทง้ั สองสง่ิ
น้ีมาพิจารณาส‹วนประกอบต‹าง ๆ เทียบเคียงกัน และแจกแจงความ
เหมือน/ความแตกต‹างออกมา เช‹น ถวŒ ยสองใบนี้เปนš ภาชนะสาํ หรบั ใสน‹ ํา้
เหมอื นกัน แตท‹ าํ ขนึ้ จากวัสดุทตี่ า‹ งกันและมีราคาทีต่ า‹ งกนั

ทาํ จากแกว้ ใส่นาํ้ ทาํ จากพลาสตกิ
ราคาแพง 1 2 ราคาถูก

ต่าง เหมอื น ตา่ ง

3

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การเปรยี บเทยี บในลกั ษณะนอี้ าจเรยี กวา‹ เปนš ขนั้ ตอนการคดิ ทตี่ อ‹ ออก
มาจากการคิดวิเคราะหรูปแบบหนึ่ง หลังจากการวิเคราะหหรือจําแนก
แจกแจงสงิ่ ทตี่ อŒ งการเปรยี บเทยี บ ใหเŒ หน็ องคป ระกอบภายในอยา‹ งกระจา‹ ง
แลŒวจึงนําไปเปรียบเทียบ โดยนําความคลุมเครือของส่ิงที่ถูกเปดออกมา
เทียบเคียงกันดูเพ่ือคŒนหาความเหมือน ความคลŒาย และความแตกต‹าง
ระหวา‹ งกนั วธิ กี ารเปรยี บเทยี บมกั เปนš การนาํ ขอŒ มลู ของสง่ิ ทต่ี อŒ งการเปรยี บ
เทยี บมาวางเทยี บเคยี งกนั อาจจะจดั ทาํ ในรปู ของตารางเปรยี บเทยี บ กราฟ
แผนภมู ิ หรอื ภาพเปรียบเทยี บอืน่ ๆ อนั จะชว‹ ยใหเŒ ห็นภาพความเหมอื น
และแตกต‹างกนั อยา‹ งชดั เจน

การเปรียบเทียบมีประโยชนอย‹างมากในชีวิตประจําวัน เพราะเรา
จําเปšนตŒองเปรยี บเทียบเม่อื

ตอ งการหาทางเลอื ก
จากตวั เลอื กท่ีมีมากกวา หนงึ่

เชน‹ เปรียบเทยี บเสŒนทางสองเสŒนทางวา‹ ทางใดจงึ จะถงึ จดุ หมายไดŒ
เรว็ กว‹ากนั เปรียบเทยี บคณุ ภาพและราคาของสนิ คŒาประเภทเดียวกันเพ่อื
ดวู า‹ ยห่ี อŒ ใดคมŒุ คา‹ มากทส่ี ดุ เปรยี บเทยี บทางเลอื กตา‹ ง ๆ มากกวา‹ หนงึ่ ทาง
เลือกเพ่ือใหŒสามารถตัดสินใจเลือกทางท่ีตอบสนองเป‡าหมายไดŒมากท่ีสุด
เปนš ตนŒ การเปรียบเทียบช‹วยใหŒเราเห็นวา‹ สิ่งหน่ึงดกี วา‹ หรือดอŒ ยกวา‹ อกี สง่ิ
หนึง่ อย‹างไรบŒาง

4

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

ตอ งการเหน็ ความชัดเจนวาสง่ิ ตา ง ๆ นั้น
เหมอื นหรือแตกตางกันอยางไร

เช‹น

ความเหมือนและความแตกตา งของส่ิงทต่ี รงขา มกนั

success publisher
ซึ่งถŒาไม‹นํามาเปรียบเทียบอาจไม‹เห็นความชัดเจนพอท่ีจะแยกแยะ
ความแตกต‹าง เช‹น เปรียบเทียบแนวคิดทางการเมืองสามแนวคิด
อันไดŒแก‹ แนวคิดประชาธิปไตย แนวคิดคอมมิวนิสต และแนวคิด
สมบรู ณาญาสทิ ธิราชย วา‹ มคี วามแตกตา‹ งกันอย‹างไร เปรียบเทยี บความ
แตกต‹างระหว‹างพระเอกกับผูŒรŒาย เปรียบเทียบความแตกต‹างระหว‹างคืน
เดอื นมืดกบั คืนเดอื นหงาย เปนš ตŒน

ความเหมือนและความแตกตางในสงิ่ ท่ีคลา ย ๆ กัน

การเปรยี บเทียบชว‹ ยใหŒเราทราบว‹า ส่งิ ทด่ี ูราวกับเปšนสง่ิ เดียวกันน้ัน
เมื่อนาํ มาเทียบเคยี งอาจมีความแตกตา‹ งอยา‹ งมาก การนํามาเปรยี บเทียบ
จะชว‹ ยแยกแยะใหเŒ หน็ สว‹ นทเี่ หมอื นกนั และสว‹ นทแี่ ตกตา‹ งกนั ไดชŒ ดั เจนขน้ึ
เชน‹ ความแตกตา‹ งระหวา‹ งฝาแฝด การแยกแยะความแตกตา‹ งระหวา‹ งของ
จริงกับของปลอม เปนš ตนŒ

ตองการทราบการเปลี่ยนแปลง
ของสง่ิ เดยี วกนั

เมอ่ื มกี ารเปลย่ี นแปลงบางดาŒ น เชน‹ การเปลย่ี นแปลงของสงิ่ นนั้ ตาม
ระยะเวลา อาจเปšนการเปรียบเทียบสิ่งเดียวกัน คนเดียวกัน เหตุการณ
เดียวกันแต‹ต‹างเวลากัน เพื่อดูการเปล่ียนแปลงของสิ่งน้ันเปรียบเทียบ

5

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ระหว‹างช‹วงเวลา เช‹น เปรียบเทียบพัฒนาการของเด็กในแต‹ละช‹วงวัย
เปรยี บเทยี บภาวะอารมณข องผปŒู ว† ยเมอื่ ชว่ั โมงทแี่ ลวŒ กบั ชวั่ โมงนว้ี า‹ มคี วาม
แตกตา‹ งกันอยา‹ งไร เปšนตŒน

นอกจากนีย้ งั มเี รือ่ งต‹าง ๆ อกี เปนš จาํ นวนมากท่จี าํ เปนš ตŒองใชŒการ
เปรยี บเทยี บเขาŒ มาชว‹ ยในการจาํ แนกแยกแยะใหเŒ หน็ ความเหมอื นหรอื ความ
แตกต‹าง การเปรียบเทียบช‹วยลดการสรุปแบบเดาสุ‹มหรือสรุปโดยใชŒ
อารมณค วามรสŒู กึ หรอื อคตเิ ปนš หลกั เพราะเปนš การแสดงขอŒ เทจ็ จรงิ เปรยี บ
เทียบในรายละเอียด อันช‹วยใหŒเราสามารถประเมินสิ่งท่ีเกิดข้ึนไดŒอย‹าง
ชัดเจนมากยิ่งขึน้

การเปรียบเทยี บในลกั ษณะ “เปรยี บเปรย”
success publisher
ความหมาย การเปรยี บเปรยสง่ิ หนง่ึ เปนš อกี สง่ิ หนง่ึ เฉพาะสว‹ นทม่ี ี
ความคลาŒ ยคลงึ กนั ในบางดาŒ น มกั จะใชเŒ พอ่ื ชว‹ ยในการ
อธิบายส่ิงที่ผูŒฟ˜งไม‹รูŒ โดยนําเอาสิ่งที่ผูŒฟ˜งรูŒมาเปรียบ
เทียบใหŒเห็น เพื่อใหŒผูŒฟ˜งเกิดภาพในความคิดช‹วยใหŒ
เขาŒ ใจไดงŒ า‹ ยขน้ึ

ในภาษาไทยอาจเรียกว‹า การอปุ มา หมายความวา‹ ส่ิงหรอื ขอŒ ความ
ทยี่ กมาเปรยี บ มกั ใชคŒ ก‹ู บั อปุ ไมยในประโยค เรยี ก “อปุ มาอปุ ไมย” อปุ ไมย
หมายถึง สง่ิ หรือขอŒ ความทพ่ี ึงเปรยี บเทียบกบั สง่ิ อน่ื เพือ่ ใหŒเขาŒ ใจแจ‹มแจงŒ
(ราชบณั ฑติ ยสถาน, 2538) การเปรยี บเทยี บลกั ษณะนเี้ ปนš การเปรยี บเทยี บ
โดยนัย โดยใชŒคําหรือวลีแทนส่ิงใดส่ิงหน่ึง ซึ่งไม‹ไดŒหมายความตามตัว
อักษรหรือไมไ‹ ดŒหมายถึงสง่ิ น้ันจริง ๆ

6

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

การเปรียบเทียบในลักษณะนี้ ผูŒเปรียบเทียบจะใชŒความสามารถใน
การจินตนาการ และใชŒความสามารถของสมองในการเช่ือมโยงมโนทัศน
จากส่ิงหนึ่งสู‹อีกส่ิงหน่ึงที่มีความคลŒายคลึงกันในลักษณะเด‹นที่ตŒองการ
เปรยี บเทยี บ เปนš การเปรยี บบางสว‹ นของบางสงิ่ เปนš การดงึ ความคลาŒ ยกนั
ของบางประเด็นเจาะจง ของสงิ่ หนึ่งไปเทยี บกับส่ิงอ่ืน แต‹ไม‹ไดŒครอบคลมุ
ว‹าสง่ิ ที่เปรยี บเทยี บกันนนั้ จะมีความเหมือนกันในทุกจุด จดุ มง‹ุ หมายของ
การเปรยี บเทยี บในลักษณะเปรยี บเปรยนี้มหี ลายประการ อาทิ
success publisher
เพ่อื อธบิ าย
สงิ่ ทีต่ องการสือ่ สารไดง า ยขนึ้

โดยการเปรียบเทียบเรอ่ื งราวหรือของส่งิ หนึง่ กับอีกสิง่ หนง่ึ ทัง้ น้ีเพ่ือ
ใหŒลกั ษณะของเรอื่ งราวหรอื ส่งิ ของน้ัน ๆ มีความเดน‹ ชัดเปนš ท่เี ขาŒ ใจแจม‹
แจŒงขน้ึ เน่อื งจากในบางเรือ่ งที่เราตŒองการสื่อสารนนั้ เปนš เร่ืองทเี่ ขŒาใจยาก
ซบั ซอŒ น หรอื มลี กั ษณะเปนš นามธรรม ซง่ึ การอธบิ ายดวŒ ยภาษาพดู หรอื ภาษา
เขียนเท‹านั้น อาจไม‹ช‹วยใหŒเกิดความเขŒาใจไดŒอย‹างแจ‹มชัด ทางออกที่ดี
กวา‹ คอื การอธิบายดวŒ ยภาพหรอื ขŒอความท่ใี หŒความหมายใกลŒเคียงกบั สงิ่
ท่ีเราตŒองการอธิบาย และเปšนสิ่งที่คนในบริบทน้ันคุŒนเคย ทําใหŒผูŒรับเกิด
จนิ ตภาพท่ีคนŒุ เคย และเกิดความเขŒาใจในส่ิงทต่ี อŒ งการอธบิ ายไดŒง‹ายและ
ชัดเจนขึ้น ยกตัวอยา‹ งเชน‹

...¸¹·Ù ¾èÕ §‹Ø ÍÍ¡¨Ò¡áŧ‹ áÅÇŒ ÂÍ‹ Á¾§‹Ø μÃ§ä» ¨Ðà¢ÒŒ Êà‹Ù »Ò‡ ËÁÒÂ
ËÃ×ÍäÃŒ·Ôȷҧ‹ÍÁ¢Öé¹ÍÂÙ‹¡Ñº¤¹·èÕÂÔ§Áѹ §Ò¹·Õè¤Ø³·íÒÍÂÙ‹¹Õé¡çઋ¹
à´ÂÕ Ç¡¹Ñ

7

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

...ÊÁͧÁÊÕ Ç‹ ¹·ÊÕè ÒÁÒöº¹Ñ ·¡Ö ¤ÇÒÁ·Ã§¨Òí ä´ÁŒ Ò¡ÁÒ à·Ò‹ ¡ºÑ
ÊÒÃÒ¹¡Ø ÃÁ¨Òí ¹Ç¹ 100 ÅÒŒ ¹àÅÁ‹ áÅФÇÒÁÊÒÁÒö㹡Ò÷Òí §Ò¹¢Í§
ÊÁͧ¾Í æ ¡Ñº»ÃÐÊÔ·¸ÔÀÒ¾¡Ò÷íÒ§Ò¹¢Í§à¤Ã×èͧ¤ÍÁ¾ÔÇàμÍÏ
10,000 à¤ÃÍè× §·àÕ ´ÂÕ Ç

...àÃÒμÍŒ §ÃÇ‹ ÁÁÍ× ¡¹Ñ Á©Ô й¹Ñé ¨Ð·Òí §Ò¹äÁÊ‹ Òí àèç àËÁÍ× ¹μÐà¡ÂÕ º
·μÕè ÍŒ §ãª·Œ §Ñé Êͧ¢ÒŒ § Ëҡ㪢Œ ÒŒ §à´ÂÕ ÇÂÍ‹ ÁäÁÊ‹ ÒÁÒö¤ºÕ ÍÒËÒÃä´Œ

นักวิทยาศาสตรจํานวนมากจัดอันดับใหŒการอุปมาเปšนหนึ่งในทักษะ
ของความคดิ ทส่ี าํ คญั มากทส่ี ดุ เพราะเปนš เครอื่ งมอื ทจี่ ะชว‹ ยในการอธบิ าย
สิ่งท่ีไม‹เคยพบมาก‹อนไดŒดีท่ีสุด เช‹น นักวิทยาศาสตรคŒนพบเช้ือโรคชนิด
ใหม‹ การทจ่ี ะอธบิ ายใหคŒ นเขาŒ ใจลกั ษณะของมนั จาํ เปนš ตอŒ งใชกŒ ารเปรยี บ
เปรยวา‹ เปนš อกี สงิ่ หนง่ึ ในหนงั สอื เรอื่ งMentalLeaps:AnalogyinCreative
Thought เขยี นโดย Keith Holyoak and Paul Thagard ไดŒยกตัวอย‹างการ
เปรียบเทียบในลักษณะอุปมาสิ่งใหม‹ ๆ ในยุคนั้นที่ตŒองอธิบายดŒวยการ
เปรยี บกบั สิ่งท่คี นในบริบทน้นั รจŒู กั กนั ดี อาทิ

...ªÒÇ¡Ã¡Õ à»ÃÂÕ ºàÊÂÕ §·èÕä´ÂŒ ¹Ô àËÁÍ× ¹¡ºÑ ¤Å¹è× ¢Í§¹Òéí
...ªÒÇÂâØ Ã»à»ÃÂÕ ºáʧÊÇÒ‹ §à»¹š àËÁÍ× ¹àÊÂÕ §
...ÇÅÔ àÅÂÕ Á ÎÒÃǏ Õ (William Harvey) Í»Ø ÁÒËÇÑ ã¨àËÁÍ× ¹¡ºÑ
à¤ÃÍè× §ÊºÙ (pump)
...ÊÁͧ¢Í§Á¹ÉØ Âà »ÃÂÕ ºàËÁÍ× ¹¤ÍÁ¾ÇÔ àμÍÏ

8

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

เพื่อสราง
อารมณความรสู กึ ใหผูร ับ

การเปรยี บเทยี บในลกั ษณะนจ้ี ะใชมŒ ากในเรอ่ื งของการเขยี นกวนี พิ นธ
เพราะนอกจากจะทําใหŒขŒอความสละสลวยและเห็นภาพที่ชัดเจนแลŒว ยัง
สะทŒอนใหเŒ หน็ ถึงอารมณค วามรูŒสึกของผŒูประพนั ธท่มี ีต‹อเรอื่ งนั้น อนั ทําใหŒ
ผูฟŒ ˜งเกิดอารมณค วามรูสŒ ึกทค่ี ลŒอยตามในความไพเราะของคาํ เปรียบเปรย
นนั้ โดยมกั จะใชคŒ าํ ทแี่ สดงความรสŒู กึ และทาํ ใหเŒ กดิ อารมณร ว‹ ม ยกตวั อยา‹ ง
เชน‹
success publisher
...à¸Íà»ÃÂÕ ºàÊÁÍ× ¹¹Òíé ¤ÒŒ §ÂÒÁàªÒŒ ªâÅÁËÇÑ ã¨μ¹Œ ËÞÒŒ ÃÁÔ ·Ò§
ã˪Œ Á‹Ø ª¹è× áÅÐÁ¡Õ Òí Å§Ñ ¾ÃÍŒ ÁÃºÑ Ç¹Ñ ãËÁ‹ãˤŒ ¹¼Ò‹ ¹ä»ÁÒàËÂÂÕ ºÂÒíè ÍÂÒ‹ §
àÂÍ× ¡à¹ç à¸Í໹š ¤ÇÒÁËÇ§Ñ à´ÂÕ Ç··èÕ Òí ãËμŒ ¹Œ ËÞÒŒ ääŒ Ò‹ હ‹ ¼ÁÁªÕ ÇÕ μÔ
ÍÂÁ‹Ù Òä´¨Œ ¹·¡Ø Ç¹Ñ ¹Õé

จากขอŒ ความขาŒ งตนŒ เราจะสามารถเหน็ ภาพเปรยี บเปรยทเ่ี ตม็ ไปดวŒ ย
ความรูŒสกึ และสามารถแปลความหมายไดŒถึงกําลงั ใจและการเห็นคณุ คา‹
ที่ชายผูŒที่มีแต‹ความทุกขระทมคนหน่ึงไดŒรับจากหญิงสาวคนหนึ่ง หรือ
ตัวอย‹างของกวีนพิ นธบ ทหน่ึง

“Í¹Ñ ÇÒ‹ ¤ÇÒÁ¡Ã³Ø Ò»ÃÒ¹Õ ¨ÐÁÕã¤Ãº§Ñ ¤ºÑ ¡Ëç ÒäÁ‹
ËŧèÑ ÁÒàͧàËÁÍ× ¹½¹Í¹Ñ ª¹×è 㨠¨Ò¡¿Ò¡¿Ò‡ ÊÃØ ÒÅÂÑ Êá‹Ù ´¹´¹Ô ”

(»ÃÐÁÇÅÊÀØ ÒÉμÔ ¾ÃÐÃÒª¹¾Ô ¹¸ Ã. 6)

9

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

กวนี พิ นธน ท้ี าํ ใหผŒ อŒู า‹ นรสŒู กึ ซาบซงึ้ ในคณุ คา‹ ของความกรณุ าปรานี ซงึ่
เกดิ จากความเมตตาไมใ‹ ชก‹ ารบงั คบั เหมอื นกบั ฝนทต่ี กลงมาสพ‹ู นื้ ดนิ ตาม
ธรรมชาติ ใหŒแผ‹นดนิ ไดŒรบั ความชุ‹มช่ืน

หรอื ตวั อยา‹ งเนอื้ เพลงมกั จะมกี ารใชอŒ ปุ มาเพอื่ เปรยี บเปรย เปนš อกี สง่ิ
หนงึ่ ทมี่ ลี กั ษณะนามธรรม ชว‹ ยใหกŒ ารรบั รขŒู องผรŒู บั เกดิ ภาพเปรยี บเทยี บใน
ความคิดและสราŒ งอารมณค วามรŒสู กึ เชน‹ จากเพลงน้ี

“¸ÃÃÁ´ÒàÇÅÒ¿Ò‡ ¤ÃÁéÖ àÁ¦ËÁ¹‹
¾ÒÂ½Ø ¹Íº‹Ù ¹¿Ò¡¿Ò‡
¤§äÁ¹‹ Ò¹μÐÇ¹Ñ ÊÒ´áʧáç¡ÅÒŒ
ÊÍ‹ §ãË¿Œ Ò‡ §´§ÒÁ
ËÒ¡μÐÇ¹Ñ Â§Ñ à¤ÂÕ §¤¿‹Ù Ò‡
¨ÐÁÇÑ ÁÒʹéÔ ËÇ§Ñ ·Òí äÁ
àÁÍ×è 处 Á¾Õ ç‹Ø ¹éÕãËàŒ ´¹Ô àÃÁèÔ ãËÁ‹
Á¹Ñè ¤§äÇ´Œ §Ñ હ‹ μÐÇ¹Ñ ”
(à¾Å§à¡ºç μÐÇ¹Ñ , ¤Òí ÃÍŒ §: ¸¹¾Å Í¹Ô ·Ä·¸,ìÔ ¢ºÑ ÃÍŒ §: Í·Ô ¸Ô ¾ÅÒ§¡ÃÙ )

เนื้อหาเพลงน้ีไม‹ไดŒหมายถึงปรากฏการณธรรมชาติตามท่ีกล‹าว แต‹
เปนš ภาพเปรยี บเทยี บกบั ชวี ติ ของคน มง‹ุ หมายเพอื่ ใหกŒ าํ ลงั ใจ โดยใชวŒ ฏั จกั ร
การวนซา้ํ ของปรากฏการณธ รรมชาตมิ าเปนš ตวั เปรยี บเทยี บกบั วถิ ชี วี ติ เมอื่
ฝนตกแลวŒ ย‹อมมีแดดออก เช‹นเดียวกับชวี ิต มลี งแลวŒ ย‹อมมีขึ้นไดŒ เพ่อื ใหŒ
ผฟŒู ˜งรŒสู ึกมีความหวงั ในการสูชŒ ีวติ ตอ‹ ไป

10

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

นอกจากนใี้ นชวี ติ ประจาํ วนั เราสามารถใชคŒ าํ เปรยี บเทยี บเพอ่ื สะทอŒ น
อารมณค วามรสŒู กึ ไดอŒ ยา‹ งมาก เชน‹ แทนทจี่ ะกลา‹ ววา‹ “กติ มิ าเปนš คนทไี่ มม‹ ี
ใครอยากคบดวŒ ย” อาจกลา‹ ววา‹ “เธอเปนš เหมอื นวชั พชื ทไ่ี มม‹ ใี ครตอŒ งการ”
หรอื “เธอเปนš เหมอื นแมลงสาบทใ่ี คร ๆ เหน็ กต็ อŒ งรอŒ งย้ี ดวŒ ยความรงั เกยี จ”

เพอ่ื จดุ ประกาย
การคิดสรา งสรรคส่ิงใหม ๆ
success publisher
การอปุ มาเปนš เครอื่ งมอื หนงึ่ ทใ่ี ชเŒ พอ่ื สราŒ งผลผลติ ความคดิ สราŒ งสรรค
การเปรียบเทียบเชิงอุปมามีส‹วนสําคัญต‹อการสรŒางสรรคสิ่งใหม‹ เพราะ
เปนš การขบั เคลอื่ นจนิ ตนาการใหสŒ ามารถเชอ่ื มโยงความสมั พนั ธร ะหวา‹ งสงิ่
หนง่ึ กบั อีกสงิ่ หน่งึ ไดŒ ในรูปลักษณท ไ่ี ม‹เคยปรากฏมากอ‹ น

ในงานออกแบบสรŒางสรรคส่ิงใหม‹ ๆ การคิดเชิงอุปมาจะมีความ
สาํ คญั มาก ทง้ั วศิ วกรและนกั วทิ ยาศาสตร ศลิ ปน ชา‹ งเทคนคิ นกั ประดษิ ฐ
เช‹น สิ่งประดิษฐทางวิศวกรรมจํานวนไม‹นŒอยลŒวนไดŒรับการออกแบบโดย
เลยี นแบบจากธรรมชาติ

…ลโี อนาโด ดา วนิ ซี นอกจากจะเปนš จติ รกรเอกของโลกแลŒว แทŒจรงิ
เขายังเปšนนักคิดและนักประดิษฐผูŒย่ิงใหญ‹อีกดŒวย ส่ิงประดิษฐท่ีเขาไดŒ
ออกแบบไวจŒ าํ นวนไมน‹ อŒ ยเกดิ ขน้ึ จากการคดิ เปรยี บเทยี บเชงิ สราŒ งสรรคข อง
เขา เชน‹ ออกแบบจาํ ลองเครอ่ื งรอ‹ น โดยสงั เกตจากการบนิ ของนก ออกแบบ
เรือดํานํา้ โดยศึกษาจากการวา‹ ยนํา้ ของปลา เปšนตŒน

…คริส วิลคินสัน (Chris Wilkinson) สถาปนิกคนหน่ึงในประเทศ
อังกฤษ ไดอŒ อกแบบสะพานขŒามแมน‹ ํ้าแหง‹ หนึ่ง โดยไดŒแนวคดิ มาจากการ
กะพริบตา สง่ิ ทเ่ี ขาออกแบบคอื สะพานท่ีเปด -ปด ไดŒในลักษณะเดยี วกับ

11

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การกะพริบตา เมื่อกะพริบตาลงหมายถึงสะพานปด คนและรถสามารถ
ขŒามสะพานไปไดŒ และเม่อื มเี รอื ลาํ ใหญ‹แลน‹ มา สะพานจะเปดเหมือนกับ
ตาทเี่ ปด ข้นึ หลังจากกะพริบตาลงแลวŒ

…มันฝร่ังย่ีหŒอ Pringles มันฝรั่งแผ‹นบาง
เฉียบท่ีซŒอนกันแน‹นอยู‹ในกระป‰องทรงกระบอก
แนวคิดนี้เกิดจากผูŒผลิตมันฝร่ังกําลังตŒองการแกŒ
ป˜ญหามันฝรั่งทอดในสมัยก‹อน ซึ่งทอดออกมา
แบน ๆ ใส‹ถุงพลาสตกิ ทาํ ใหแŒ ตกหักง‹าย มกี าร
จาŒ งนกั วจิ ัยเพ่ือแกŒป˜ญหา แต‹คิดไมอ‹ อกวา‹ จะทํา
อยา‹ งไร วันหนึ่งนักวิจัยไดŒไปน่ังท่ีสวนสาธารณะ
มองดูคนสวนเก็บใบไมŒมาวางซŒอน ๆ กนั จากนน้ั คอ‹ ยยกไปทงิ้ ทน่ี า‹ สนใจ
คอื ใบไมแŒ หŒงท่ซี Œอน ๆ กนั กลับไมห‹ ัก จึงคดิ ไดŒวา‹ ธรรมชาตอิ อกแบบใบไมŒ
มาเปนš แผน‹ เรียบ แต‹มีคลืน่ มลี อนทําใหŒเมื่อเอามาซอŒ น ๆ กันจึงไม‹หกั เขา
จงึ นาํ ใบไมเŒ หลา‹ นมี้ าซอŒ นในกระปอ‰ งลกู เทนนสิ ปรากฏวา‹ ใบไมไŒ มห‹ กั จาก
นนั้ ไดŒลองทําวิธีเดยี วกนั น้ีกบั มันฝรั่งบาŒ งปรากฏวา‹ ไดผŒ ลเช‹นเดียวกัน

การเปรยี บเทยี บเชงิ อปุ มาเพอ่ื การสราŒ งสรรคแ ละพฒั นาสงิ่ ตา‹ ง ๆ นบั
เปšนส่ิงท่ีจําเปšน เพราะจะช‹วยขยายขอบเขตความคิดของเราออกไปสู‹สิ่ง
ใหม‹ ๆ ไดŒอย‹างไมห‹ ยุดยัง้

12

ความหมายของการเปรียบเทียบ 01

การเปรียบเทียบแทŒจริงแลŒว เรียกไดŒว‹าเปšนพื้นฐานการทํางานของ
สมองทั้งในสว‹ นของความทรงจํา ความคิดและอารมณค วามรูสŒ ึก เพราะ
เม่ือสมองรับขŒอมลู ใหม‹ ๆ เขาŒ ไปจะนาํ ไปเกบ็ ไวเŒ ปนš ความทรงจํา และจะ
นําออกมาใชŒเปรียบเทียบกับขŒอมูลท่ีเขŒามาใหม‹โดยอัตโนมัติเพ่ือทําความ
เขาŒ ใจหรอื แปลความหมายวา‹ ขอŒ มลู ทร่ี บั มาใหมน‹ นั้ คอื อะไร เพอ่ื นาํ ไปสก‹ู าร
ตอบสนองขŒอมูลท่ีรับเขŒามาไดŒอย‹างถูกตŒอง อย‹างไรก็ตามความสามารถ
ในการเปรียบเทียบของคนเราโดยท่ัวไปยังมีความจํากัด จําเปšนที่จะตŒอง
เรยี นรทŒู จ่ี ะพฒั นาศกั ยภาพการคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บทง้ั ในสว‹ นของ “การเทยี บ
เคียง” และ “การเปรียบเปรย” เพ่ือใหเŒ ป‡าหมายท่เี ราปรารถนาจะคิดใหŒ
บรรลนุ น้ั ประสบความสาํ เรจ็ ตามทีต่ ้ังใจไวŒ
success publisher

13

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

¡ÒÃ¤Ô´àª§Ô à»ÃÂÕ ºà·Õº໹š àËÁ×͹
“à¤Ã×Íè §ÁÍ× ”
㹡ÒùÒí ä»Ê‹àÙ »Ò‡ ËÁÒ¡Òä´Ô ·μÕè ŒÍ§¡ÒÃ

14

success publisher ความหมายของการคิดเชิงเปรียบเทียบ

COMPARATIVE
THINKING

ความหมายของ
การคดิ เชงิ เปรยี บเทียบ

15

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

success publisherความหมายการคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ หมายถงึ ความสามารถในการ
พจิ ารณาเทยี บเคยี งความเหมอื นและ/หรอื ความแตก
ตา‹ งระหวา‹ งสงิ่ หนง่ึ กบั สง่ิ อนื่ ๆ รวมทง้ั ความสามารถ
ในการเปรียบเปรยสิ่งหน่ึงเปšนอีกสิ่งหน่ึง เพ่ือใหŒไดŒ
ผลลพั ธท พี่ งึ ประสงคต อบสนองเปา‡ หมายทต่ี อŒ งการ

การคิดเชิงเปรียบเทียบเปšนเหมือน “เครื่องมือ” ในการนําไปสู‹เป‡า
หมายการคิดทต่ี อŒ งการ การพฒั นาทักษะการคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บจะชว‹ ย
ใหŒเรารูŒว‹าเรื่องใดควรเปรียบเทียบ และเปรียบเทียบอย‹างไร จึงทําใหŒไดŒ
ผลลพั ธทจี่ ะนําไปใชŒประโยชนต ามเปา‡ หมายท่ีกําหนดไดŒ

ลักษณะการคดิ เชิงเปรียบเทยี บแบง‹ ออกกวาŒ ง ๆ ไดเŒ ปนš 2 ลักษณะ
อันไดแŒ ก‹

16

ความหมายของการคิดเชิงเปรียบเทียบ 02

การคดิ เชิงเปรยี บเทียบในลกั ษณะวเิ คราะห

การคิดเชิงเปรียบเทียบในลักษณะวิเคราะห หมายถึง การจําแนก
แจกแจงความเหมือนกันและความแตกต‹างกันระหว‹างวัตถุ ส่ิงของ คน
หรอื แนวคดิ ตงั้ แต‹ 2 สง่ิ ขน้ึ ไป โดยกาํ หนดเกณฑก ารวเิ คราะหเ ปรยี บเทยี บ
เกณฑเ ดยี วกนั อนั จะทาํ ใหเŒ มอื่ นาํ มาเปรยี บเทยี บกนั แลวŒ ไดเŒ หน็ ขอŒ เทจ็ จรงิ
ท่ีกระจา‹ งข้ึน เกิดความเขาŒ ใจส่งิ ทเี่ กิดขึน้ อย‹างชัดเจน สามารถอธิบายไดŒ
นอกจากนี้ยังช‹วยในการประเมินและตัดสินใจ คัดเลือกสิ่งที่ตรงกับเป‡า
หมายหรอื ความตอŒ งการของเราไดŒ มากกวา‹ การตดั สนิ ใจโดยปราศจากการ
เปรียบเทียบ

¢¹Ñé μ͹ËÅ¡Ñ æ 㹡Òä´Ô àª§Ô à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÅ¡Ñ ɳйÕé ä´áŒ ¡‹
1. ¡Òí ˹´à»Ò‡ ËÁÒ¡Òä´Ô
2. ¡Òí ˹´à¡³±¡ ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º
3. ¹Òí ¢ÍŒ ÁÅÙ ¢Í§Ê§Ôè ·μèÕ ÍŒ §¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÁÒà·ÂÕ ºà¤ÂÕ §μÒÁࡳ±
4. »ÃÐàÁ¹Ô ¼Å¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º
5. ¹Òí ¼Å¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºä»ãª»Œ ÃÐâª¹μ ÒÁà»Ò‡ ËÁÒ¡Òä´Ô
success publisher
การคิดเชิงเปรยี บเทียบในลกั ษณะสรา งสรรค

การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บในลกั ษณะสราŒ งสรรค หมายถงึ การคดิ เปรยี บ
เทยี บในลักษณะ “อปุ มา” โดยใหŒความสําคญั กับการกระตุŒนใหเŒ กดิ การนาํ
จินตนาการมาใชŒประโยชน เช‹น พัฒนาทักษะการเปรียบเปรยส่ิงท่ีเปšน
นามธรรมกบั สงิ่ ทเี่ ปนš รปู ธรรม ซงึ่ มมี โนทศั นบ างอยา‹ งรว‹ มกนั หรอื ตรงขาŒ ม

17

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

กนั ทง้ั น้ี เพอ่ื ประโยชนใ นการอธบิ ายสงิ่ ทยี่ าก หรอื เรอ่ื งทเี่ ปนš นามธรรมใหŒ
ผูŒรับสารเขŒาใจความหมายที่ตŒองการสื่อสารไดŒอย‹างชัดเจน หรือเพ่ือการ
พฒั นาทกั ษะการสื่อสารทีก่ อ‹ ใหเŒ กิดภาพ และอารมณความรŒสู ึก นอกจาก
น้ียังสามารถนํามาใชŒเพื่อสรŒางสรรค สิ่งใหม‹โดยใชŒการเปรียบเปรยเชื่อม
โยงส่งิ ทไ่ี มเ‹ คยเชอ่ื มโยงกันมากอ‹ น

¢¹Ñé μ͹¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºã¹Å¡Ñ ɳйéÕ ä´áŒ ¡‹
1. ¡Òí ˹´Ê§èÔ ·μèÕ ÍŒ §¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºáÅд§Ö Å¡Ñ É³Ðà´¹‹ ÍÍ¡ÁÒ
2. à·ÂÕ ºà¤ÂÕ §Ê§èÔ Í¹è× à¾Í×è ËÒÁâ¹·ÈÑ ¹Ã Ç‹ Á
3. ¾¨Ô ÒóҤÇÒÁàËÁÒÐÊÁ㹡ÒÃá·¹·Õè
4. »ÃÐÂ¡Ø μ ãËàŒ ËÁÒÐÊÁ¡ºÑ à»Ò‡ ËÁÒÂ㹡ÒùÒí ÁÒ㪌

การพัฒนาทักษะการคิดเชิงเปรียบเทียบจะช‹วยใหŒเราไม‹ด‹วนสรุป
ตัดสนิ ตามอารมณความรูสŒ ึก หรอื พจิ ารณาอยา‹ งผิวเผินและดว‹ นสรปุ แต‹
จะชว‹ ยใหทŒ ราบวา‹ เรอื่ งใดควรเปรยี บเทยี บ เมอื่ ใดควรเปรยี บเทยี บ และควร
เปรียบเทียบอย‹างไร นอกจากนี้ในอีกมุมหนึ่ง การคิดเชิงเปรียบเทียบจะ
ช‹วยกระตุŒนใหŒเราใชŒจินตนาการและความสามารถเชื่อมโยงมโนทัศนของ
สมองออกมาเปนš ส่งิ สราŒ งสรรคและประยกุ ตใชปŒ ระโยชนไดŒ

18

success publisher เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ?

COMPARATIVE
THINKING

เหตใุ ดเราตอŒ ง
คดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ ?

19

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การคิดเชิงเปรียบเทียบมีความสําคัญในกระบวนการคิด หากจะ
ประมวลเหตุผลวา เหตุใดเราจึงตองคิดเชิงเปรียบเทียบ พบวามีเหตุผล
ตาง ๆ มากมาย อาทิ

เพื่อชว ยใหเ หน็ ความตา งในความคลา ย
การคิดเปรียบเทียบเปšนธรรมชาติการคิดโดยปกติของคนเรา เมื่อ

สมองรบั รูขŒ อŒ มูลใหม‹ ๆ ขอŒ มูลเหล‹าน้จี ะถูกนํามาเปรยี บเทยี บกบั เรือ่ งราว
ทาํ นองเดยี วกนั ในอดตี ทเี่ ราเกบ็ บนั ทกึ ไวทŒ ง้ั ในรปู ของมโนทศั น(concepts)
ภาพเหตุการณ หรอื ความรŒูทีไ่ ดŒรับ เหตกุ ารณในอดีตเหล‹านจี้ ะชว‹ ยสรŒาง
ความเขŒาใจ และทําใหŒตัดสินใจเรอ่ื งท่เี ขาŒ มาใหม‹ ๆ ไดŒอย‹างง‹ายดายและ
แม‹นยาํ ขึน้ แต‹สงิ่ ที่ดูคลาŒ ย ๆ กัน ถŒาไมน‹ ํามาเปรียบเทยี บกนั เราจะไม‹
สามารถจําแนกแยกแยะความแตกต‹างระหว‹างสิ่งเหล‹าน้ันไดŒ และอาจ
ตัดสนิ หรอื ใหขŒ อŒ สรุปอย‹างรวบรดั วา‹ เปนš สิง่ เดียวกัน

20

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

เปนš ความจรงิ ทว่ี า‹ ในหลายสง่ิ ทดี่ คู ลาŒ ย ๆ กนั นน้ั แทจŒ รงิ แลวŒ มคี วาม
แตกต‹างกนั อย‹ภู ายใน ซง่ึ เราจะไมส‹ ามารถจําแนกระดับหรอื สัดส‹วนของ
ความแตกตา‹ งนนั้ ไดŒ ถŒาไมน‹ าํ มาเปรียบเทยี บกนั

ลองพจิ ารณาด…ู ใหเŒ ราตอบวา‹ สที อี่ ยใ‹ู นสเี่ หลยี่ มดาŒ นในเปนš สอี ะไร ?

success publisher
Ê.Õ ..... Ê.Õ .....

ab

เราคงตอบไดอŒ ยา‹ งง‹าย ๆ วา‹ ภาพ a คือสเี ทา ส‹วนภาพ b คอื สีดาํ
เอาละ‹ …
ลองดูเมื่อนําภาพท้ังสองมาเปรียบเทียบกับภาพที่ใกลŒเคียงกันอีก
4 ภาพ

ab

à·Ò à·Ò à·Ò à·Ò ´Òí
25% 40% 50% 80%

21

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

จากภาพเปรยี บเทียบนี้ เราจะเห็นไดวŒ า‹ ภาพ a แมŒเปนš สเี ทา แตเ‹ ม่อื
มีภาพส่ีเหลี่ยมสีเทาท่ีมีระดับความเขŒมมากกว‹ามาเทียบเคียง เราอาจจะ
ตŒองเปลีย่ นคําเรียกของภาพ a ใหŒเฉพาะเจาะจงขน้ึ เชน‹ อาจจะเรียกวา‹
เทาอ‹อน ขาวอมเทา หรอื เทา 25% ส‹วนภาพ b ท่เี ราเหน็ เปนš สดี าํ เมอื่ นาํ
มาเทยี บในลกั ษณะนี้ เราจะเหน็ เปนš สเี ทาอมดาํ มากกวา‹ สดี าํ

การคิดเชิงเปรียบเทียบจะช‹วยใหŒเราเห็นถึงระดับหรือสัดส‹วนท่ีแตก
ตา‹ งกนั ระหวา‹ งทสี่ ง่ิ คลาŒ ย ๆ หรอื สง่ิ ทมี่ คี วามแตกตา‹ งเพม่ิ หรอื ลดระดบั ลง
ทีละนŒอย ช‹วยใหŒเราจําแนกแยกแยะและเห็นระดับสัดส‹วนของความแตก
ตา‹ งทา‹ มกลางสงิ่ ทด่ี คู ลาŒ ย ๆ กนั ไดŒ ช‹วยใหŒมโนทศั นใ นการจาํ แนกหมวด
หมูข‹ องเราแยกยอ‹ ยและมีความคมชดั ในเรื่องนน้ั ๆ มากย่งิ ขึ้น

เพอ่ื ลดความผดิ พลาดในการอา งเหตผุ ลเปรียบเทยี บ
ลกั ษณะของการใชเŒ หตผุ ลเปรยี บเทยี บ มกั จะใชเŒ พอื่ หาเหตผุ ล หาขอŒ

สรุป หรือตัดสินใจเร่ืองใดเรื่องหน่ึง โดยเปรียบเทียบกับเรื่องท่ีเกิดข้ึนใน
อดีต แตก‹ ารเทียบเคียงกับสงิ่ ทีเ่ กดิ ขน้ึ ในอดีตอาจทําใหŒเราไดขŒ Œอสรุปทผี่ ิด
พลาดไดŒ เน่ืองจากเหตุการณแตล‹ ะเร่ืองที่เกิดขึ้น มกั จะมบี ริบทบางดŒานท่ี
แตกต‹างกัน ดงั นนั้ หากเราไม‹พิจารณาเปรยี บเทียบลักษณะต‹าง ๆ อย‹าง
รอบคอบ และไมไ‹ ดวŒ ินิจฉยั ความสมั พนั ธเชิงเหตุผลระหว‹างกนั โดยเพียง
แต‹นําลักษณะบางอย‹างที่เหมือนกันมาสรุปว‹าส‹วนท่ีเหลือย‹อมเหมือนกัน
ดวŒ ย เราอาจจะไดŒขอŒ สรุปทีผ่ ดิ พลาดไดŒ

ยกตัวอยา‹ งเช‹น

22

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

¹Ò ª. ¤¹·àÕè ÃÒèŒÙ ¡Ñ μ´Ô àªÍé× àͪäÍÇÕ à»¹š âäàʹʏ àÃÒà˹ç
ÍÒ¡Òâͧà¢Ò àÃÁèÔ ááà¢Ò¨Ð໹š ËÇ´Ñ ÁÍÕ Ò¡ÒÃ䢌 ¹Òíé ˹¡Ñ μÇÑ Å´Å§
¨Ò¡¹¹Ñé ¡àç »¹š âä¼ÇÔ Ë¹§Ñ ¾¾Ø ͧ Í¡Õ äÁ¹‹ Ò¹¡àç ÊÂÕ ªÇÕ μÔ ËÅ§Ñ ¨Ò¡¹¹éÑ àÁÍ×è
àÃÒ¾º¹Ò ©. «§èÖ à»¹š âä¼ÇÔ Ë¹§Ñ ¼¾Ø ͧ ÁÃÕ Ò‹ §¡Ò¼ÍÁºÒ§ ÁÍÕ Ò¡ÒÃ
äÍà¾ÃÒÐä¢ËŒ Ç´Ñ àÃÒ¨§Ö ÊÃ»Ø ÇÒ‹ ¹Ò ©. »Ç† Â໹š âäàʹʏ Í¡Õ äÁ¹‹ Ò¹
¡¨ç ÐàÊÂÕ ªÇÕ μÔ
success publisher
การเปรียบเทยี บเช‹นน้ี
ทําใหเŒ ราไดŒขอŒ สรปุ ทีถ่ กู ตอŒ งหรอื ไม‹ ?
ขŒอสรุปที่ไดŒจากการเปรียบเทียบเช‹นน้ี มีโอกาสผิดพลาดมาก จาก
เหตุการณข ŒางตŒน มโี อกาสเปนš ไปไดŒวา‹ นาย ฉ. อาจจะเปšนคนทมี่ รี ูปร‹าง
ผอมอยู‹แลŒว ขณะเดียวกันก็กําลังเปšนโรคผิวหนังและเปšนหวัดอยู‹ และท่ี
สาํ คญั นาย ฉ. อาจจะไม‹ไดรŒ ับเชอื้ เอชไอวีอยา‹ งท่ีเราเขาŒ ใจผิด แต‹อย‹างใด
ดงั นน้ั การเปรยี บเทยี บ นาย ฉ. กบั นาย ช. โดยดจู ากป˜จจัยบางอย‹างที่
เหมอื นกันจงึ ทาํ ใหŒขŒอสรุปของเราผดิ พลาด
ขอŒ สรปุ ลักษณะเช‹นนี้มกั เกดิ ขน้ึ เสมอ ๆ ในทางตรรกวทิ ยา เรียกวา‹
ความผดิ พลาดในการอาŒ งเหตผุ ลเปรยี บเทยี บ โดยสรปุ สงิ่ ทเี่ กดิ ขน้ึ จากการ
พจิ ารณาเปรียบเทียบ “ความเหมอื นกนั ” กับเหตุการณก‹อนหนาŒ เปนš หลกั
และพจิ ารณาเพยี งบางปจ˜ จยั เทา‹ นนั้ โดยไมไ‹ ดคŒ าํ นงึ ถงึ ความแตกตา‹ ง และ
ความสัมพันธเ ชิงเหตผุ ล ซึ่งในความเปนš จรงิ ยงั มเี หตผุ ลอกี หลายประการ
ที่ทําใหŒเหตุการณท้ังสองมีความแตกต‹างกันการเปรียบเทียบอย‹างไม‹ครบ
ถŒวน จงึ ทําใหเŒ ราด‹วนสรุปสถานการณต า‹ ง ๆ อยา‹ งไมร‹ อบคอบและผดิ
พลาดไดŒ

23

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ดงั นน้ั การใชเŒ หตผุ ลเปรยี บเทยี บจงึ จาํ เปนš ตอŒ งรวŒู ธิ คี ดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ
ดวŒ ย เพือ่ ใหขŒ Œอวนิ จิ ฉยั ของเรารอบคอบและสมเหตุสมผล

ชว ยใหเ ราคนพบขอเท็จจริงที่เปนประโยชน
การเปรียบเทียบส่ิงต‹าง ๆ จะช‹วยใหŒเราเห็นขŒอเท็จจริงว‹า สิ่งน้ัน

เหมือนและ/หรือแตกต‹างกันอย‹างไร อันจะช‹วยใหŒสามารถนําไปใชŒ
ประโยชนไดŒตามวัตถุประสงคท ตี่ อŒ งการ อาทิ

การเปรียบเทยี บ
ส่งิ ทเี่ กิดขนึ้ ในอดตี เทยี บกบั ปจจบุ ัน

เพ่ือใหŒเห็นความแตกต‹างหรือการเปลี่ยนแปลงท่ีเกิดขึ้น สามารถ
วิเคราะหไดŒว‹าส่ิงที่เกิดข้ึนในป˜จจุบันเปšนผลมาจากอดีตอย‹างไร สามารถ
ประเมินไดวŒ า‹ ถŒาเกดิ เหตกุ ารณเ ชน‹ นใี้ นปจ˜ จุบนั อาจจะมา จากสาเหตุเดียว
กับท่ีเคยเกิดขึ้นในอดีต เปšนประโยชนในการวินิจฉัยเพื่อหาเหตุผลหรือ
สาเหตขุ องสง่ิ ทีเ่ กิดขึ้นในป˜จจบุ ัน

การเปรียบเทียบ
หลักการ/กฎเกณฑ/มาตรฐานกับเหตกุ ารณ

เพื่อตรวจสอบว‹าเหตุการณหน่ึงสอดคลŒองหรือใกลŒเคียงกับหลักการ
ทมี่ อี ยม‹ู ากนอŒ ยเพยี งใด อนั จะเปนš ประโยชนใ นการนาํ มาใชŒ ในการประเมนิ

24

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

พัฒนาส่ิงใดส่ิงหน่ึงใหไŒ ปถึงหลกั การหรอื กฎเกณฑ มาตรฐาน ยกตัวอย‹าง
เช‹น การสอบย‹อมมีเกณฑมาตรฐาน ซึ่งตŒองนําผลสอบของนักเรียนมา
เปรยี บเทยี บเพอื่ สามารถทจ่ี ะประเมนิ ไดวŒ า‹ ผา‹ นเกณฑห รอื ไม‹ หรอื มาตรฐาน
การพฒั นาองคก ร จะมกี ารตงั้ เกณฑด าŒ นตา‹ ง ๆ เปรยี บเทยี บกบั สภาพของ
องคก รในขณะน้ัน เพอื่ ชว‹ ยใหเŒ ห็นภาพว‹าองคกรตอŒ งพฒั นาดาŒ นใดบาŒ ง

success publisher
การเปรยี บเทียบ
ผลด/ี ผลเสียของส่ิงหน่งึ หรอื หลายสิ่ง

เพอ่ื ชว‹ ยใหเŒ หน็ ขอŒ เทจ็ จรงิ ทง้ั สองดาŒ นปรากฏอยา‹ งชดั เจนขนึ้ ชว‹ ยลด
อคตใิ นการตัดสินเพยี งบางดาŒ น แต‹จะเหน็ ขอŒ มลู อย‹างครบถวŒ น อนั จะเปนš
ประโยชนใ นการประเมนิ และตัดสนิ ใจเลอื กส่ิงทเ่ี หมาะสมมากท่ีสดุ ไดŒ

การเปรียบเทียบ
สง่ิ เดียวกันแตต า งปจจยั

เชน‹ เปรยี บเทยี บระหวา‹ งเมอื่ มปี จ˜ จยั หนง่ึ กบั ไมม‹ ปี จ˜ จยั หนง่ึ เพอื่ ดวู า‹
มีการเปล่ยี นแปลงใด ๆ เกดิ ขน้ึ หรือไม‹ อันเปšนการหาสาเหตุวา‹ สงิ่ นั้นเกดิ
ขน้ึ จากปจ˜ จยั ดงั กลา‹ วหรอื ไม‹ ปจ˜ จยั ดงั กลา‹ วมผี ลตอ‹ การเปลยี่ นแปลงทเ่ี กดิ
ขึ้นหรือไม‹

25

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การเปรยี บเทียบ
สิง่ เดียวกันในชว งเวลาที่ตางกัน

เพ่ือเปรยี บเทียบใหเŒ หน็ ความเปลยี่ นแปลงของสิง่ นนั้ เมอื่ เวลาผ‹านไป
อันนําไปสู‹การวิเคราะหหาสาเหตุว‹าเหตุใดจึงเปšนเช‹นนั้น ช‹วยใหŒคŒนพบ
ความจรงิ บางอย‹าง

การเปรียบเทยี บ
ส่งิ ท่ีดคู ลายกันเพ่อื คนหาความแตกตาง

เพื่อช‹วยชะลอการด‹วนตัดสินว‹าเปšนส่ิงเดียวกัน แต‹ทําใหŒเกิดการ
สังเกตพิจารณาอย‹างรอบคอบเพ่ือคŒนหาขŒอแตกต‹างแมŒเพียงเล็ก ๆ
นŒอย ๆ ทอี่ าจจะมองไม‹เห็นถาŒ ไม‹ไดนŒ ํามาเทียบเคยี งกนั เปนš ประโยชนใ น
การจดั หมวดหมู‹ และการวิเคราะหส าเหตทุ แี่ ทŒจรงิ ของสง่ิ ทเ่ี กดิ ขึ้น

การเปรียบเทยี บ
สง่ิ ทีด่ แู ตกตา งกนั เพื่อคน หาความคลายคลงึ กนั

เพื่อช‹วยชะลอการด‹วนตัดสินว‹าแตกต‹างกัน เพราะส่ิงที่ดูภายนอก
บางสงิ่ อาจจะดแู ลวŒ มคี วามแตกตา‹ งกนั มาก แตแ‹ ทจŒ รงิ แลวŒ อาจจะมหี ลาย
อย‹างท่ีเหมอื นกนั และอาจจดั เขŒามาอยูใ‹ นหมวดหม‹เู ดยี วกนั ไดŒ

26

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

การเปรยี บเทยี บ
ตัวแบบกบั สิง่ ท่มี ีอยูอ ยางหลากหลายเพื่อการจับคูทีเ่ หมาะสม

เพ่ือจดั ใหเŒ ขŒาพวกเดียวกนั โดยมีเกณฑการพิจารณาวา‹ ทั้งสองสิ่งเขŒา
ค‹กู ันแลŒวเหมาะสมทสี่ ดุ เชน‹ เสือ้ ผŒาคู‹กบั รองเทŒา ยอ‹ มเหมาะสมกวา‹ เลอื ก
ผŒากบั เคร่อื งเรือน เปนš ตนŒ

success publisher
เปรยี บเทยี บ
เหตกุ ารณท ่มี รี ปู แบบคลา ย ๆ กนั

เพ่ือคŒนหาระเบียบหรือความเปšนไปของสิ่งน้ัน เปšนการเปรียบเทียบ
เพ่ือหาขŒอสรปุ ในลักษณะของการใชเŒ หตผุ ลเชงิ อปุ นัย (inductive) โดยใชŒ
เหตุการณห ลาย ๆ เหตกุ ารณท ม่ี รี ูปแบบการเกิดข้นึ ทคี่ ลŒาย ๆ กนั นาํ ไป
สู‹การหาความน‹าจะเปšนหรือคาดการณอนาคตในเร่ืองลักษณะเดียวกันท่ี
อาจเกิดขน้ึ ในอนาคต

เปรยี บเทียบ
ทางเลือกทีห่ ลากหลาย

เพอื่ เลอื กทางทด่ี ที ส่ี ดุ ถาŒ ไมม‹ กี ารเปรยี บเทยี บอาจทาํ ใหเŒ ราไมส‹ ามารถ
ตัดสินใจเลือกสิ่งท่ีเหมาะสมสอดคลŒองกับเป‡าหมายท่ีตŒองการไดŒ การ
เปรยี บเทยี บจะชว‹ ยใหเŒ ราสามารถใหนŒ ้ําหนกั ในทกุ ๆ เกณฑก ารตดั สนิ ใจ
ที่เราไดŒกําหนดขึ้น อันจะช‹วยใหŒเราสามารถตัดสินใจไดŒเมื่อช่ังน้ําหนัก
เปรยี บเทยี บแลวŒ

27

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การคดิ เชงิ เปรยี บเทียบจะช‹วยจําแนกแจกแจง โดยเอาขอŒ เทจ็ จริงมา
ใสต‹ ามเกณฑที่กาํ หนดในตารางเปรียบเทยี บ ยอ‹ มจะช‹วยใหŒเทียบเคียงขอŒ
เท็จจริงของส่ิงเหลา‹ น้ัน ทําใหŒเหน็ ความเหมอื นและความแตกตา‹ งระหว‹าง
กนั ไดอŒ ยา‹ งชดั เจน

เพอ่ื ทําใหเ ขาใจเรื่องที่ยากและซบั ซอ นไดงา ยขึ้น

การเปรียบเทยี บมีความสําคญั ในการอธิบายเรอ่ื งตา‹ ง ๆ เพราะโดย
ปกตริ ะบบความจาํ ของเราจะบนั ทกึ ประสบการณท เี่ ราเคยประสบไวŒ ทงั้ ใน
ลักษณะของมโนทัศน (concepts) และลักษณะของภาพเหตกุ ารณตา‹ ง ๆ
เม่ือสมองรับขŒอมูลใหม‹ ๆ เขŒามา ส่ิงที่เขŒามาใหม‹จะถูกนํามาเทียบกับ
มโนทัศนหรือเหตุการณเดิมที่มีอยู‹ หากขŒอมูลใหม‹มีลักษณะใกลŒเคียงกัน
จะทาํ ใหเŒ ขาŒ ใจเรอ่ื งนน้ั ไดทŒ นั ที แตห‹ ากเปนš สง่ิ ใหมท‹ ไี่ มเ‹ คยรบั รมŒู ากอ‹ น ผรŒู บั
จะตŒองจินตนาการ หรือสราŒ งภาพ ตามขอŒ มลู ทีไ่ ดŒรบั ซ่ึงในเรอ่ื งทีซ่ ับซอŒ น
หรอื ใชภŒ าษายาก ยอ‹ มทาํ ใหไŒ มเ‹ ขาŒ ใจชดั เจน ดงั นนั้ การอธบิ ายเรอื่ งนนั้ ดวŒ ย
การเปรียบเทียบกับส่ิงท่ีผูŒรับเคยรูŒเคยเห็นภาพที่เราเปรียบจะไปตรงกับ
กรอบความคิดเดิมที่มีอยู‹ ทําใหŒความเขŒาใจเร่ืองที่เราตŒองการอธิบายมี
ความแจม‹ กระจา‹ งมากขึ้น ยกตัวอย‹างเชน‹

àÃÒμÍŒ §¡ÒÃ͸ºÔ Ò¤Òí ÇÒ‹ ÇÊÔ ÂÑ ·ÈÑ ¹
“ÇÊÔ ÂÑ ·ÈÑ ¹ ËÁÒ¶§Ö ¨¹Ô μÀÒ¾ã¹Í¹Ò¤μ·àèÕ ´¹‹ ª´Ñ Í‹Ù㹤ÇÒÁ
¤´Ô ¢Í§º¤Ø ¤Å˹§Öè «§Öè μ§éÑ Íº‹Ù ¹¾¹é× °Ò¹¢Í§¤ÇÒÁà¢ÒŒ ã¨ÊÀÒ¾»¨˜ ¨ºØ ¹Ñ
áÅСÒÃà»ÅÂèÕ ¹á»Å§ã¹Í¹Ò¤μ ¨¹Ô μÀÒ¾´§Ñ ¡ÅÒ‹ ÇÁÍÕ ·Ô ¸¾Ô ÅμÍ‹ ¡ÒÃ
ÊÃÒŒ §áçº¹Ñ ´ÒÅ㨠ã˺Œ ¤Ø ¤Å¹¹Ñé Á§‹Ø Á¹Ñè ·Òí ã˨Œ ¹Ô μÀÒ¾¹¹éÑ à»¹š ¤ÇÒÁ¨Ã§Ô ”

28

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

การอธิบายนิยามเช‹นนี้ ผูŒรับสารจะตŒองตีความคําอธิบายที่ซับซŒอน
กวา‹ จะเขŒาใจ แต‹ถาŒ หากเราสามารถหาภาพเปรียบเทยี บไดตŒ รง หรอื ใกลŒ
เคยี งกับนยิ ามขาŒ งตŒนจะชว‹ ยใหเŒ กิดความเขŒาใจไดŒชัดเจนขึ้น เช‹น หากเรา
พูดว‹า วิสัยทัศนน้ันเปรียบเหมือนการเอาเป‡าไปต้ังไวŒแลŒวยิงธนูไปใหŒโดน
เปา‡ การพูดเปรียบเทยี บในประโยคน้ี คนฟง˜ จะเหน็ ภาพและเขาŒ ใจไดงŒ า‹ ย
กวา‹ และเรว็ กวา‹ การพดู ดวŒ ยคาํ พดู ทเี่ ปนš นามธรรม หรอื ในกรณที เี่ ราตอŒ งการ
อธบิ ายเรอื่ งทย่ี ากใหคŒ นอนื่ เขาŒ ใจ การเปรยี บเทยี บจะชว‹ ยใหเŒ กดิ ความเขาŒ ใจ
ไดงŒ ‹ายและแจม‹ ชัดขน้ึ
success publisher
เพือ่ ทําใหเขาใจตรงกันในมาตรฐานที่แตกตา ง

ในการอธบิ ายเรอ่ื งบางเรื่องทไี่ ม‹มีหน‹วยวัดเฉพาะเจาะจง โดยกลา‹ ว
เพียงว‹า มาก มากกวา‹ จาํ นวนมาก ไม‹มากเท‹าไร จํานวนนอŒ ย นิดหน‹อย
ดี ดีกวา‹ ดีจริง ๆ หรือการใชŒหน‹วยวดั ท่อี าจมคี น ไมเ‹ ขŒาใจ เช‹น ความดัง
ท่เี ปšนเดซิเบล บางคนอาจไมร‹ วŒู ‹าดงั อยา‹ งไร มากนอŒ ยเพยี งใด หรือการสน่ั
สะเทอื นของแผน‹ ดนิ ไหวทว่ี ัดเปนš รกิ เตอร เราอาจไมร‹ วŒู ‹าหนงึ่ ริกเตอรน นั้ มี
ความสนั่ สะเทอื นมากนอŒ ยเพยี งใด เปนš ตนŒ การวดั มาตรฐานทเ่ี ขาŒ ใจไมต‹ รง
กนั ระหวา‹ งผสŒู ง‹ สารกบั ผรŒู บั สารเชน‹ นี้ ทาํ ใหกŒ ารสอื่ สารเปนš ไปดวŒ ยความยาก
ลําบาก อาจเขŒาใจคลาดเคลื่อนจากความเปนš จริง ดังนนั้ ทางท่ีดีกวา‹ กค็ ือ
การใชŒภาพเปรยี บเทยี บ ที่คิดวา‹ ผŒูรับจะเขŒาใจสงิ่ ท่ีตŒองการสอ่ื สารไดŒทนั ที

ยกตวั อยา‹ งเช‹น

ËÒ¡àÃҨк͡ÇÒ‹ àÊÂÕ §ÃÍŒ §¢Í§·Òá¹¹éÑ ´§Ñ ÁÒ¡ ´§Ñ ä´¶Œ §Ö 100
à´«àÔ ºÅ ¤¹¿§˜ ÍÒ¨äÁà‹ ¢ÒŒ 㨠ËÒ¡à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÇÒ‹ ...«§èÖ à»¹š àÊÂÕ §·´èÕ §Ñ
à·Ò‹ ¡ºÑ àÊÂÕ §ÊÇÒ‹ ¹ÅÁ·àÕ ´ÂÕ Ç.. ¨Ð·Òí ãËÃŒ àŒÙ ÅÂÇÒ‹ ´§Ñ ÁÒ¡¨Ã§Ô æ

29

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

หรือตัวอย‹างในลักษณะน้ี เช‹น

...àʹŒ ¼Á¢Í§¤¹ æ ˹§èÖ à©ÅÂÕè áÅÇŒ Á¨Õ Òí ¹Ç¹ÃÒÇ æ 120,000
àʹŒ áÅШЧ͡¢¹Öé ·´á·¹àʹŒ ·ËèÕ Å´Ø ÃÇ‹ §ä»μÅÍ´ªÇÕ μÔ ¤Ò´ÇÒ‹ ¶ÒŒ àÍÒ
àʹŒ ¼ÁÁÒÊҹ໹š àªÍ× ¡ ¨ÐÊÒÁÒöÅÒ¡¢Í§ä´ËŒ ¹¡Ñ ¶§Ö 50,000 μ¹Ñ
â´ÂäÁ¢‹ Ò´

…ในหนงั สอื เรอื่ ง คา‹ เฉลย่ี รวบรวมโดย โรเบริ ต บอนด ชาว อเมรกิ นั
เขาไดŒรวบรวมเร่ืองราวเก่ียวกับค‹าเฉล่ียของร‹างกายมนุษย โดยเขียนใน
ลักษณะเปรียบเทียบเพื่อใหŒคนเห็นภาพว‹าในร‹างกายคน ๆ หนึ่งมีส‹วน
ประกอบของอะไร จาํ นวนเทา‹ ใด เช‹น

• มธี าตคุ ารบ อนอยม‹ู ากพอทจี่ ะนาํ มาทาํ ไสดŒ นิ สอไดถŒ งึ 9,000 แทง‹
• มฟี อสฟอรัสมากพอท่จี ะนาํ มาทําหวั ไมŒขดี ไฟไดŒ 2,000 กŒาน
• มไี ขมนั มากพอท่ีจะทาํ สบู‹ไดŒ 7 กŒอน
• สว‹ นธาตุเหลก็ นน้ั มีนŒอยมากจงึ ทําตะปูไดเŒ พยี งตวั เดยี ว
การอธิบายเช‹นนี้ช‹วยใหŒคนอ‹านเขŒาใจค‹ามาตรฐานท่ีตŒองการส่ือสาร
ไดอŒ ย‹างง‹าย ๆ เพราะนาํ ไปเปรยี บเทียบกบั ส่งิ ที่เขาคุนŒ เคยในชวี ติ ประจาํ
วนั

30

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

เพื่อชวยลดเวลาในการอธบิ าย

การอธิบายธรรมดาอาจไม‹สามารถเขŒาใจไดŒอย‹างชัดเจน จึงตŒอง
อธบิ ายดวŒ ยการใชภŒ าพเหตกุ ารณ หรอื คาํ พดู เปรยี บเทยี บ ซง่ึ จะชดั เจนและ
ชว‹ ยลดระยะเวลาในการอธบิ าย เพราะสง่ิ ทน่ี าํ มาเปรยี บเทยี บนน้ั จะทาํ ใหŒ
ผูŒรับเกิดจินตนาการ และเกิดความเขŒาใจไดŒรวดเร็วกว‹าการอธิบายดŒวย
ภาษาพดู หรือขŒอเขียนท่ียืดยาว

ยกตวั อยา‹ งสาํ นวนตา‹ ง ๆ ทนี่ าํ มาเปรยี บเปรย ทาํ ใหเŒ ราเหน็ ภาพ และ
เกิดความเขาŒ ใจโดยไมต‹ Œองอธิบาย เชน‹
success publisher
“...ʧÔè ·Õ¾è §ÉÈ¡Ñ ´·ìÔ Òí ÍÂÙ‹ã¹àÇÅÒ¹Õé
äÁμ‹ ‹Ò§ÍÐäáѺáÁ§àÁÒ‹ ·¡Õè Òí ÅѧºÔ¹à¢ÒŒ ¡Í§ä¿”

เรารไูŒ ดŒทันทีว‹า พงษศ ักดิ์กาํ ลังทําในสิ่งท่เี สยี่ งกบั อนั ตราย โดยทตี่ วั
เขาเองนน้ั รŒูเท‹าไม‹ถงึ การณ

“...¾ÍÁàÕ ÃÍ×è §¢¹éÖ ¨Ö§¤Í‹ ÂÁÕ¡ÒÃμÃǨμÃÒÍ‹ҧà¢ÁŒ §Ç´
¡ÒÃᡌ»˜ÞËÒẺÇÑÇËÒÂÅÍŒ Á¤Í¡àª¹‹ ¹éÕ
äÁÁ‹ Õ»ÃÐ⪹ËÃÍ¡

à¾ÃÒТͧÁÕ¤Ò‹ ä´Œ¶Ù¡¢âÁÂ仨¹à¡Í× ºËÁ´áÅŒÇ
·§Ñé æ ·è¹Õ Ò‹ ¨ÐÁ¡Õ ÒÃμÃǨμÃÒÍÂÒ‹ §Ãͺ¤ÍºÁÒμ§éÑ ¹Ò¹áÅÇŒ ”

31


Click to View FlipBook Version