The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by totvcr, 2021-10-18 00:50:27

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

5.การคิดเชิงเปรียบเทียบ - ลายน้ำ

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เรารทŒู นั ทวี า‹ เมอ่ื เกดิ ปญ˜ หาแลวŒ จงึ คอ‹ ยมกี ารปอ‡ งกนั ซง่ึ ไมม‹ ปี ระโยชน
เพราะไม‹มีส่งิ ใดเหลอื ไวŒใหŒปอ‡ งกันอกี แลวŒ

เพ่อื จูงใจใหเกดิ การคลอยตาม

นอกจากการเปรยี บเทยี บจะใชใŒ นการอธบิ ายใหเŒ กดิ ความเขาŒ ใจทแ่ี จม‹
ชัดขึ้นแลŒว เรายังใชŒคําเปรียบเทียบเพื่อสรŒางแรงจูงใจ เพราะการเปรียบ
เทยี บจะเปนš เหมอื นการเนนŒ ใหคŒ นสะดดุ ใจ ใหเŒ หน็ ภาพทชี่ ดั เจน และเขาŒ ใจ
ถึงความสําคัญของเนื้อหาท่ีตŒองการสื่อสาร อันจะช‹วยในการจูงใจใหŒคน
คลอŒ ยตามในการกระทาํ บางส่งิ บางอย‹างไดŒเปนš อยา‹ งดี ยกตัวอยา‹ งเช‹น

àÃÒμÍŒ §¡ÒÃÊÃÒŒ §á稧٠ã¨ãˤŒ ¹·Òí ʧèÔ ·´Õè Õ ËÒ¡àÃÒ¾´Ù ÇÒ‹ “·Òí ´Õä´Œ
´Õ ·Òí ªÇÑè ä´ªŒ ÇÑè ” ËÃÍ× ¡ÅÒ‹ ÇÇÒ‹ “¶ÒŒ àÃÒ·Òí ʧèÔ ·´èÕ Õ àÃÒÂÍ‹ Áä´ÃŒ ºÑ ʧèÔ ·´èÕ ”Õ
¡ÒáÅÒ‹ Çહ‹ ¹áéÕ ÁÇŒ Ò‹ ໹š ¤ÇÒÁ¨Ã§Ô áμà‹ »¹š ¤Òí ¡ÅÒ‹ Ç·μÕè Ã§à¡¹Ô ä» «§Öè
¹Í¡¨Ò¡¼ÃŒÙ ºÑ ¨ÐäÁà‹ ¡´Ô ¨¹Ô μ¹Ò¡Ò÷àÕè »¹š àËÁÍ× ¹á稧٠ã¨ãˤŒ ÅÍŒ ÂμÒÁ
áÅÇŒ 处 ÍÒ¨¨Ðâμጠ§Œ ¡ÅºÑ ÇÒ‹ “·Òí ªÇèÑ ä´´Œ ÁÕ ¶Õ Áä»” ·Òí ãË¡Œ Òè§Ù ã¨äÁ‹
»ÃÐʺ¤ÇÒÁÊÒí àèç

หากเราเปลี่ยนมาใชŒคําเปรียบเทียบท่ีใหŒความหมายเดียวกัน เช‹น
กลา‹ ววา‹ “ถาŒ เราหวา‹ นสงิ่ ทดี่ ี เรายอ‹ มเกบ็ เกย่ี วผลทดี่ ”ี เราจะสมั ผสั ถงึ ความ
เปšนเหตเุ ปšนผลท่ซี ‹อนอยูใ‹ นคาํ ว‹า “หว‹าน” การหว‹านเปšนการลงแรงทีต่ Œอง
คอ‹ ย ๆ ทาํ ไป โดยทไี่ มไ‹ ดรŒ บั ผลทนั ที เชน‹ เดยี วกบั การหวา‹ นขาŒ วในนา ตอŒ ง
มกี ารรอคอยผลทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ในอนาคต และโดยธรรมชาตแิ ลวŒ เปนš ไปไมไ‹ ดทŒ ่ี
เราจะรับผลรŒาย เพราะเปšนหลักของการปลูกและการเก็บเกี่ยวผลที่ไดŒรับ
ซึ่งเปนš สัจธรรมสากลอย‹แู ลŒว

32

เหตุใดเราตŒองคิดเชิงเปรียบเทียบ ? 03

คําเปรียบเทียบดังกล‹าว จะช‹วยใหŒผูŒรับเกิดจินตนาการตามความ
เขาŒ ใจทต่ี รงกบั สง่ิ ทผี่ สŒู อ่ื สารตอŒ งการสอ่ื สาร และเกดิ การจงู ใจใหคŒ ลอŒ ยตาม
ในการทาํ ดีไดŒง‹ายกวา‹ การทีเ่ ราพูดตรง ๆ

เพ่ือจุดประกายความคดิ สรา งสรรคส ่ิงใหม ๆ

success publisher
การเปรยี บเทยี บมปี ระโยชนอ ยา‹ งมากในการนาํ มาใชเŒ พอื่ จดุ ประกาย
ความคดิ ใหม‹ ๆ และเปšนองคป ระกอบสาํ คญั สาํ หรบั การคดิ เชงิ สรŒางสรรค
โดยใชŒหลักการที่ว‹า โดยธรรมชาติของมนุษยมักจะมีแนวโนŒมตัดสินส่ิง
ต‹าง ๆ ตามประสบการณเ ดมิ (previous experiences) และคดิ ตีความ
แกปŒ ญ˜ หาตา‹ ง ๆ ตามความเคยชนิ จนกลายเปนš นิสยั ทําใหหŒ ลายคร้ังตŒอง
ประสบกับปญ˜ หาทแี่ กไŒ มไ‹ ดŒ หากไมใ‹ ชวŒ ิธีการทแี่ หวกแนวไปจากเดิม

วิธหี นงึ่ ท่ชี ‹วยไดŒคอื พจิ ารณาจากสง่ิ ตา‹ ง ๆ รอบตัว แลวŒ ดูว‹า มีสง่ิ
ใดบŒางท่ีพอจะเปšนทางออกของป˜ญหาที่เรากําลังเผชิญอยู‹บŒาง วิธีน้ีทําใหŒ
เราตอŒ งคิดเชิงเปรยี บเทียบ ยกตวั อยา‹ งเชน‹

• àÃÒÍÂÒ¡º¹Ô ä´àŒ ËÁÍ× ¹¹¡ àÃÒ¨§Ö à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡Òú¹Ô ¢Í§¹¡ ¡ºÑ
¤ÇÒÁÊÒÁÒö㹡ÒúԹ¢Í§Á¹ØÉ à¾×è;Ѳ¹ÒÊÙ‹à¤Ãè×ͧË͹·Õè
Á¹ÉØ Âº §Ñ ¤ºÑ ·ÈÔ ·Ò§ä´Œ

• àÃÒÍÂÒ¡à´¹Ô º¹¼ÇÔ ¹Òíé ä´Œ àÃÒ¨§Ö à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡ÒÃà´¹Ô º¹¼ÇÔ ¹Òíé ¢Í§
áÁŧºÒ§ª¹´Ô ÀÒª¹Ð·ÅÕè ͹Òíé ¡ºÑ ¤ÇÒÁÊÒÁÒö㹡ÒÃà´¹Ô º¹
¼ÇÔ ¹Òéí ¢Í§Á¹ÉØ Â à¾Í×è ¾²Ñ ¹ÒÊË٠ͧà·ÒŒ ·ÊÕè ÒÁÒÃ¶à´¹Ô º¹¹Òéí ä´Œ

33

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

• 㹡ÒÃÊÃÒŒ §ÀÒ¾àÊÁÍ× ¹¨Ã§Ô 㹤ÍÁ¾ÇÔ àμÍÏ ä´àŒ »ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡ÒÃ
à˹ç ÀÒ¾·ÕèäÁà‹ ËÁÍ× ¹¡¹Ñ ¢Í§ÊÒÂμÒ·§éÑ Êͧ¢ÒŒ §¢Í§Á¹ÉØ Â ¡ºÑ ¡ÒÃ
ãªÀŒ Ò¾«ÍŒ ¹¡¹Ñ º¹¨Í¤ÍÁ¾ÇÔ àμÍÏ à¾Íè× ¾²Ñ ¹ÒÊ¡‹Ù ÒÃÊÃÒŒ §ÀÒ¾ÊÒÁ
ÁμÔ ·Ô èÕ ãˤŒ ÇÒÁÃʌ٠¡Ö àÊÁÍ× ¹¨Ã§Ô Áҡ§èÔ ¢¹éÖ

การคิดเชิงเปรียบเทียบจะช‹วยฝƒกใหŒเราเปšนคนท่ีมีเหตุมีผล เปšนคน
รจูŒ กั ชา‹ งสังเกต ช‹างคิดสราŒ งสรรค และเปšนคนทีม่ คี วามคิดเฉียบแหลมคม
ชัด เพราะการเปรียบเทียบช‹วยใหŒเห็นภาพ และมีความเขŒาใจในสิ่งท่ีคิด
และสิ่งทต่ี อŒ งการส่ือสารอยา‹ งลึกซง้ึ และชดั เจน

34

success publisher “หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ

COMPARATIVE
THINKING

“หลกั คดิ ” ของ
นกั คิดเชงิ เปรยี บเทยี บ

35

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เราจะคิดเชิงเปรียบเทียบไดดี ถาเรารูหลักการพ้ืนฐานของการคิดเชิง
เปรียบเทียบ วาเราจะใชหลักอะไรมาเปรียบเทียบเมื่อเผชิญสถานการณท่ี
แตกตางกนั หลกั พ้นื ฐานการคดิ ของนักคดิ เชงิ เปรียบเทียบเพอื่ สืบคนความ
เหมอื นและ/หรือแตกตางของสิง่ ตา ง ๆ อาทิ

หลักเทยี บเคยี งและสังเกต
หลักเทยี บเคียงนบั เปนš พ้ืนฐานของการเปรยี บเทยี บ เปนš การ นาํ สงิ่ ท่ี

จะเปรยี บเทยี บมาวางเคยี งขาŒ งกนั เพอ่ื ใหสŒ ามารถสงั เกตเหน็ ความเหมอื น
และความแตกต‹างกันไดŒชัดเจนข้ึน การเทียบเคียงนับเปšนเครื่องมือช‹วย
ขยายความจาํ กดั ของความทรงจาํ ในขอŒ มลู ทไ่ี ดรŒ บั เพราะสมองไมส‹ ามารถ
จดจาํ รายละเอยี ดไดมŒ ากเพยี งพอทจ่ี ะแยกแยะความเหมอื นและความแตก
ต‹างออกจากกันไดŒอย‹างครบถŒวน การเทียบเคียงจะช‹วยใหŒเรามีเวลามาก
พอท่ีจะสังเกตว‹าจุดใดตําแหนง‹ ใดที่เหมือนหรือแตกตา‹ งกัน

การเทยี บเคียงจะเปนš ประโยชนในกรณขี องสิ่งทีด่ ูเผิน ๆ แลวŒ คดิ วา‹
เปšนส่ิงเดยี วกนั สิ่งทีค่ ลาŒ ยกนั จนแยกแยะความแตกต‹างไมไ‹ ดŒ ยิ่งหากเรา
มองสงิ่ ทค่ี ลาŒ ยคลงึ กนั นน้ั ทลี ะครงั้ ยงิ่ ไมส‹ ามารถจาํ แนกแยกแยะความแตก
ตา‹ งในรายละเอียดไดŒ

36

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

·´Êͺ´.Ù ..
ÅͧÁͧÀÒ¾¹éÕ
¹ºÑ 1 ¶§Ö 3
áÅÇŒ àÍÒÁÍ× »´ ÀÒ¾äÇŒ

success publisher
ขณะทีม่ อื ยังปด ภาพอย‹ู….ใหŒเรามองภาพทค่ี ลาŒ ย ๆ กนั ดŒานลา‹ งนี้
จากนัน้

(มือยงั ปดภาพอย‹ูนะ..)
คุณบอกไดŒหรอื ไม‹ว‹า ภาพดŒานลา‹ งนี้เหมือนกนั หรอื
แตกตา‹ งจากภาพดาŒ นบนทใี่ ดบาŒ ง ?

37

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เราจะพบว‹าสมองของเราจะพยายามขุดคŒนลิ้นชักความทรงจําจาก
เมื่อสักครู‹ท่ีไดŒดูภาพดŒานบนไป เราอาจสามารถเห็นความแตกต‹างไดŒใน
ตาํ แหนง‹ ท่ีมคี วามเดน‹ ชัดมากเพียงพอ เชน‹ สงั เกตเห็นระเบดิ ในมอื เห็นรู
หนู ส‹วนรายละเอียดปลกี ย‹อยอ่นื ๆ อาจจะมองไมเ‹ ห็น

ทางทด่ี กี วา‹ เพอื่ คนŒ หาความตา‹ งในความคลาŒ ยคอื การนาํ ทง้ั สองภาพ
มาวางเคียงกนั เพ่ือเปรียบเทียบหาขŒอแตกตา‹ ง โดยการพจิ ารณาสลบั ไป
มาท้ังสองภาพในตาํ แหนง‹ ต‹าง ๆ การวางเทียบเคียงกันจะช‹วยใหเŒ ห็นว‹า
มีตาํ แหน‹งใดบาŒ งทมี่ คี วามแตกตา‹ งกนั

ลองกลับไปคนŒ หาความแตกตา‹ งระหว‹าง 2 ภาพนั้นอกี คร้งั มีดวŒ ย
กนั ทงั้ หมด 8 ตาํ แหน‹ง เร่ิมเลย… (เฉลยอยู‹ทŒายบทน้)ี

…………………………………
เกมงา‹ ย ๆ น้ตี อŒ งการสะทŒอนใหเŒ หน็ วา‹ การตรวจสอบความเหมอื น
และแตกตา‹ งของสิง่ ใด ๆ นัน้ โดยเฉพาะอย‹างย่ิงส่งิ ที่ดเู ผนิ ๆ แลวŒ คิดว‹า
เปšนสง่ิ เดยี วกนั หรือมคี วามคลŒายกันมากจนเรามกั จะสรปุ อยา‹ งรวบรดั ว‹า
เปšนสิ่งเดียวกัน ถŒาไม‹นํามาเทียบเคียงและใชŒการสังเกตส‹วนประกอบ
ต‹าง ๆ อย‹างละเอียด จะไม‹เห็นจดุ แตกตา‹ งท่เี ราอาจละเลยไปไดŒ
การคิดเชงิ เปรียบเทยี บจําเปšนตŒองมกี ารเทยี บเคียง เพือ่ ใชŒความใกลŒ
ชิดใหŒเปšนประโยชนในการทําใหŒเราเห็นความเหมือนหรือแตกต‹างกันไดŒ
อย‹างชัดเจน อาจกล‹าวไดวŒ า‹ การคิดเชิงเปรยี บเทียบเปนš การคดิ ท่ีเขŒาใจถงึ
ความจาํ กดั ของความทรงจาํ มากทส่ี ดุ เพราะเปนš การคดิ ทใ่ี ชกŒ ารเทยี บเคยี ง
โดยนําขŒอมลู ทีต่ อŒ งการมาวางไวใŒ กลŒ ๆ กนั หรือเทยี บเคยี งกัน เพอื่ ชว‹ ยใหŒ
เหน็ ส่ิงทแี่ ตกตา‹ งกนั ซงึ่ ความสามารถในการจดจาํ ของสมองอาจละเลยไป

38

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

หลักการเทียบเคียงมุ‹งหมายเพ่ือใชŒความใกลŒชิดช‹วยใหŒสามารถ
แยกแยะความเหมือนและความแตกต‹างระหว‹างกันไดŒอย‹างชัดเจน การ
เทยี บเคยี งจะเปนš ประโยชนใ นกรณขี องการตรวจสอบ ความจรงิ ของสง่ิ ทดี่ ู
อย‹างผิวเผินเหมือนกันท้ังหมด จึงจําเปšนตŒองตรวจสอบทุกองคประกอบ
ของสง่ิ นนั้ กบั สง่ิ อน่ื ๆ การเปรยี บเทยี บอาจเปนš การเปรยี บเทยี บ “ทง้ั หมด”
ทกุ องคป ระกอบทส่ี ามารถเทยี บเคยี งกนั ไดŒ เพอ่ื หาขอŒ บง‹ ชวี้ า‹ มคี วามเหมอื น
กันหรอื แตกตา‹ งกันทีใ่ ดบŒาง มักมีวัตถุประสงคเพ่ือคนŒ หาว‹าสิง่ ใดเปšนของ
จรงิ สิ่งใดเปšนของปลอม เช‹น
success publisher
ÀÒ¾à¢ÂÕ ¹¨Ã§Ô -àÅÂÕ ¹áºº
ÅÒÂÁÍ× ªÍ×è ¨Ã§Ô -àÅÂÕ ¹áºº
Ê¹Ô ¤ÒŒ ¨Ã§Ô -àÅÂÕ ¹áºº ໹š μ¹Œ

สิ่งเหล‹านีอ้ าจจะตอŒ งพิจารณาทุก ๆ องคป ระกอบ ทง้ั นี้อย‹บู นฐาน
คดิ ทวี่ า‹ ผทŒู เ่ี ลยี นแบบหรอื ปลอมแปลงมกั มคี วามพยายามทาํ ใหเŒ หมอื นของ
จริงใหŒมากที่สดุ

หลักแจกแจงตามเกณฑ
การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บมกั จะเปนš วธิ ปี ฏบิ ตั ทิ เี่ รมิ่ ตนŒ จากเปา‡ หมายการ

คดิ บางประการ เช‹น เพ่อื หาทางเลือกท่ดี ีท่สี ุด เพื่อประเมินคณุ ภาพ เพื่อ
แสดงใหŒเห็นความเหมือนและความแตกต‹างของหลักการเดียวกันท่ีนําไป
ใชใŒ นบรบิ ททตี่ า‹ งกนั เปนš ตนŒ การเปรยี บเทยี บลกั ษณะนจ้ี งึ มกั มกี ารกาํ หนด
เกณฑก ารเปรียบเทียบท่ีตอบสนองตอ‹ เป‡าหมาย โดยตัดรายละเอยี ดปลกี
ยอ‹ ยอน่ื ๆ ทไ่ี ม‹จําเปนš ตŒองเปรยี บเทยี บออกไป

39

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เกณฑก ารเปรยี บเทยี บอาจแบง‹ เปนš เกณฑค ณุ สมบตั ิ คณุ ลกั ษณะ รปู
ร‹าง ขนาด สีสนั รปู ทรง ลกั ษณะทางกายภาพ วัตถปุ ระสงคการใชงŒ าน
หลักการ หรือเกณฑอ ่นื ๆ ที่จะนาํ ไปสกู‹ ารบรรลเุ ปา‡ หมาย เชน‹ ในการ
พัฒนาองคกรใหŒเจรญิ กาŒ วหนŒา อาจใชŒการหา “ตวั แบบ” หรือองคกรท่ีเรา
ตŒองการจะเลยี นแบบทด่ี ใี นดŒานตา‹ ง ๆ กําหนดเกณฑมาตรฐานในดาŒ นที่
เราตŒองการ แลŒวนํามาเทียบกับสภาพองคกรของเราในขณะนั้น ย‹อมจะ
ชว‹ ยใหรŒ วŒู า‹ มขี อŒ ดอŒ ยทย่ี งั ไมถ‹ งึ มาตรฐานอยต‹ู รงสว‹ นใด ทาํ ใหสŒ ามารถแกไŒ ข
ไดอŒ ย‹างถูกตอŒ ง เปนš ตนŒ

การกําหนดเกณฑการเปรียบเทียบ เปšนส‹วนหน่ึงของการวิเคราะห
โดยจะตŒองจําแนกแจกแจงสว‹ นประกอบตา‹ ง ๆ ของส่ิงท่ีจะนํามาเปรียบ
เทยี บ และคดั เลอื กขŒอเท็จจรงิ ตามเกณฑท กี่ ําหนดออก มาเทยี บเคียงกนั
อันจะช‹วยใหŒเห็นความเหมือนกัน ความคลŒายกัน และความแตกต‹าง
ระหวา‹ งกนั ไดชŒ ดั เจนขน้ึ และจะตอŒ งมกี ารเขยี นผลการเปรยี บเทยี บ ซงึ่ อาจ
อยใ‹ู นรปู ของตาราง กราฟ แผนภูมิ หรืออ่ืน ๆ ท่สี ามารถสื่อใหเŒ หน็ ขอŒ มลู
เชงิ เปรียบเทียบระหว‹างสง่ิ ตา‹ ง ๆ ท่ตี Œองการเปรยี บเทยี บ เช‹น อาจเปšน
ตารางดาŒ นลา‹ งนี้

ตวั เปรยี บเทยี บ
เกณฑ์ สิง่ ท่ี 1 สิ่งที่ 2 สิง่ ที่ 3

เกณฑ์ 1
เกณฑ์ 2
เกณฑ์ 3
เกณฑ์ 4
เกณฑ์ 5
เกณฑ์ 6
เกณฑ์ 7

40

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

ในการกาํ หนดเกณฑเ ปรยี บเทยี บนน้ั จะตอŒ งใชเŒ กณฑเ ดยี วกนั ในการ
เปรียบเทียบ เพราะจะช‹วยใหŒเห็นความเหมือนและแตกต‹างกันไดŒอย‹าง
ชัดเจน และยิ่งถŒาเรากําหนดเกณฑอย‹างละเอียดมากเพียงใด ย‹อมช‹วย
ใหŒการแจกแจงคุณสมบัติของแต‹ละส่ิงลงตามเกณฑไดŒละเอียดมากย่ิงข้ึน
เท‹าน้นั และเมื่อนาํ สิง่ ตา‹ ง ๆ มาเปรียบเทียบกัน เรายอ‹ มมองเหน็ ไดอŒ ยา‹ ง
ชัดเจนว‹าสิง่ ใดตรงตามเกณฑ ส่งิ ใดตาํ่ กวา‹ สิ่งใดดกี วา‹ ดŒอยกว‹า สิง่ ใด
ควรพฒั นาปรับปรุงใหŒถึงมาตรฐาน หรือควรตดั สนิ ใจเลอื กสง่ิ ใด เชน‹ แมŒ
เทา‹ เทยี มกนั ในดาŒ นราคา แตเ‹ มอื่ เปรยี บเทยี บคณุ ภาพแลวŒ อาจมคี วามแตก
ตา‹ งกันมาก ทาํ ใหŒเราตัดสนิ ใจเลือกส่งิ ทมี่ ีคุณภาพเหมาะสมกวา‹ เปšนตŒน
success publisher
นอกจากน้ีการกําหนดเกณฑการเปรียบเทียบจะช‹วยใหŒเราสามารถ
ตดั สนิ สง่ิ ตา‹ ง ๆ อยา‹ งยตุ ธิ รรม ชว‹ ยลดความลาํ เอยี ง หรอื อคตใิ นการตดั สนิ
ใจไดŒ เชน‹ ในการตดั สนิ เพอื่ เลอื กบคุ ลากรเขาŒ ทาํ งานเราจาํ เปนš ตอŒ งมเี กณฑ
การคดั เลือกทค่ี รบถวŒ นและชัดเจน และประเมนิ เปรียบเทยี บผูสŒ มัครแตล‹ ะ
คนตามเกณฑค ณุ สมบตั ทิ กี่ าํ หนด ถาŒ ไมม‹ เี กณฑท กี่ าํ หนดไวอŒ าจนาํ ไปสก‹ู าร
ตดั สนิ ใจอยา‹ งมอี คติ คดั เลอื กตามความพงึ พอใจของตนเอง หรอื พจิ ารณา
เปรยี บเทยี บอย‹างไม‹ครบถŒวน การมีเกณฑย อ‹ มชว‹ ยใหŒเลือกคนไดอŒ ย‹างถูก
ตŒองสอดคลŒองกบั เปา‡ หมาย เปนš ตŒน

การกาํ หนดเกณฑก ารเปรยี บเทยี บนบั เปนš หลกั พน้ื ฐานของการคดิ เชงิ
เปรยี บเทยี บ ในกรณที ตี่ อŒ งการตรวจสอบหรอื คนŒ หาความเหมอื นและความ
แตกตา‹ งของสง่ิ ตา‹ ง ๆ เพราะจะชว‹ ยในการจาํ แนกแยกแยะและเทยี บเคยี ง
ใหเŒ หน็ อยา‹ งชดั เจน อนั จะชว‹ ยในการประเมนิ และการตดั สนิ หรอื การนาํ ไป
ใชŒตามเปา‡ หมายทีต่ อŒ งการตอ‹ ไป

41

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

หลักยืดหยนุ ความคดิ

ผทŒู คี่ ดิ เชงิ เปรยี บเทยี บไดดŒ นี น้ั จาํ เปนš ตอŒ งเปนš คนทม่ี คี วามยดื หยน‹ุ ทาง
ความคิด หมายถงึ การไม‹ติดยึดกรอบความเคยชินทีว่ ‹า ส่ิงหนง่ึ จะเท‹ากับ
(=) หรือไม‹เท‹ากับ (#) อกี สง่ิ หนึ่ง เฉพาะในลักษณะที่เราคุŒนเคยเสมอไป
แตอ‹ าจจะเท‹ากนั ไดใŒ นรูปแบบอนื่ ๆ ทดี่ ูภายนอกอาจดเู หมอื นแตกตา‹ งกนั
เราจําเปšนตŒองมีความคิดที่ยืดหยุ‹น และพยายามเปรียบเทียบในลักษณะ
อื่นทีแ่ ตกตา‹ งจากความเคยชนิ เดมิ อนั จะชว‹ ยใหเŒ ราคŒนพบความเทา‹ เทียม
กัน ความคลาŒ ยคลึงกัน หรอื ความแตกต‹างกันระหว‹างสิ่งเหล‹านั้นอยา‹ งมี
เหตุมผี ล

ลองสํารวจความคิดของเราดูว‹า มีความยืดหยุ‹นในการเปรียบเทียบ
มากนŒอยเพียงใด จากปญ˜ หาน…้ี

…จรี วฒั น ชูแกŒวรปู ทรงกระบอกใบหนงึ่ ใหจŒ รี ศกั ดิ์ดูแลวŒ บอกว‹า นา้ํ
ในแกวŒ นเ้ี หลอื ครง่ึ หนง่ึ พอดี จรี ศกั ดหิ์ ยบิ แกวŒ มาดแู ลวŒ บอกวา‹ ไมน‹ า‹ ถงึ นะ..
น‹าจะนŒอยกว‹า

จรี วัฒน จึงทŒาทายว‹า หาทางพสิ จู นด สู ิ ?
สมมตวิ า‹ เราเปนš จรี ศกั ด์ิ เราจะหาทางพสิ จู นอ ยา‹ งไรวา‹ นา้ํ ในแกวŒ เหลอื
คร่งึ หนง่ึ จริง ๆ

ออŒ …เสยี ใจจริง ๆ
งานนไ้ี ม‹มีอุปกรณใ ด ๆ ช‹วยเลย
…ใหเŒ วลา 3 นาที ลองคิดดู

42

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

…

คุณหาคาํ ตอบไดหŒ รอื ไม‹ ?
ถŒาได…Œ
ขอปรบมือใหŒ

success publisher
เพราะนนั่ หมายความวา‹ ความคดิ ของคณุ มคี วามยดื หยน‹ุ เพยี งพอทจ่ี ะ
รวŒู ‹าคร่ึงหน่ึงของน้ําสามารถรูไŒ ดดŒ Œวยวิธีอน่ื

ถาŒ ไม‹ได…Œ
ไม‹ใชเ‹ รอื่ งแปลก
เพราะเราอาจไมเ‹ คยทราบมากอ‹ น
ไม‹มคี วามรŒู
ไม‹มีประสบการณ
จงึ ไม‹สามารถหาคาํ ตอบไดŒ

การทจี่ ะรวŒู า‹ นา้ํ ในแกวŒ นมี้ อี ยค‹ู รง่ึ หนง่ึ หรอื ไม‹ เราอาจใชวŒ ธิ วี ดั ความสงู
ของแกŒว เพ่ือหาจุดก่งึ กลาง ซ่งึ หมายถึงครง่ึ หนง่ึ พอดี หรืออกี วธิ ีหนง่ึ เรา
อาจนาํ น้าํ ทีม่ ีอยู‹ในแกวŒ ไปชัง่ น้ําหนกั จากนนั้ ตักน้าํ ใหŒเตม็ แกŒวนําไปชัง่ นํา้
หนกั บาŒ ง ไดเŒ ทา‹ ไรจงึ นาํ มาหกั ลบกนั ถาŒ ลงตวั ครง่ึ หนง่ึ พอดี ยอ‹ มหมายความ
ว‹ามีน้ําเหลืออยค‹ู รงึ่ แกŒว

43

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

อย‹างไรก็ตาม
จากโจทย… ไดกŒ าํ หนดเง่อื นไขวา‹
เราไมส‹ ามารถใชเŒ คร่อื งมอื ใด ๆ มาช‹วย
และไม‹สามารถเทนา้ํ ออกจากแกวŒ ไดŒ
เราจะทราบความเท‹าเทียมกนั ไดอŒ ยา‹ งไร
success publisher
ถŒาเรามีความคิดที่ยืดหยุ‹น เราจะหาความเท‹าเทียมกันในรูปแบบท่ี
แตกต‹างกันออกไปไดŒ

…ลองจับคูค‹ วามเท‹ากนั แตต‹ า‹ งรปู แบบ แลŒวเราจะพบคําตอบ


A 1ก

B 2ข




C 3



44

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

สาํ รวจตัวเองดู…เราจะพบว‹า
เกดิ การเปรียบเทยี บในความคดิ ของเรา
ระหวา‹ งปรมิ าณน้ําในแกŒวดาŒ นซŒายมอื กบั ดาŒ นขวามือ
วา‹ แกวŒ ใดจะมีปรมิ าณนํ้าเทา‹ กับแกวŒ ใด
ซง่ึ ถŒาหากเราไม‹คนุŒ เคย
ในการเทียบเคียงปรมิ าณของนาํ้ ดŒวยวธิ ีนี้
เราอาจจะตŒองลองทาํ จากของจริงเพือ่ ดูว‹า
ผลจะออกมาเปนš เช‹นไร
success publisher
ในทส่ี ดุ เราจะพบคาํ ตอบว‹า
น้ําจะมีปริมาณครึ่งแกŒวต‹อเมื่อเอียงแกŒวแลŒว ระดับนํ้าจะอยู‹ใน
ลกั ษณะขŒอ 1 คอื เอียงทแยงมมุ จุด ก และ ข จะอย‹ูทข่ี อบแกŒวพอดี
สว‹ นถŒาจดุ ข อย‹ใู นระดับต่าํ กวา‹ ขอบกŒนแกวŒ ดŒานบน หมายความวา‹
ระดับน้าํ มีนŒอยกวา‹ ถาŒ จุด ข อย‹ูสงู กวา‹ ย‹อมหมายถึงมนี ้ํามากกว‹าครึง่ หน่ึง

เฉลย….

45

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ


A 1ก

B 2ข

success publisher


C 3



จากตัวอยา‹ งนี้ ตŒองการสอ่ื ว‹า โดยปกตคิ นเรามักยดึ ติดกรอบความ
เคยชินบางอย‹าง สง่ิ ทไี่ ม‹เคยเหน็ อาจจํากดั ความคิดของเรา ทําใหมŒ องไม‹
เหน็ ลกั ษณะอน่ื ๆ ของสงิ่ นนั้ ทม่ี คี วามเทา‹ เทยี มกนั อนั เปนš ขอŒ จาํ กดั ประการ
หน่ึงของความสามารถในการคิดเปรียบเทียบของคนเรา ดังน้ันในการ
เปรยี บเทียบสงิ่ ต‹าง ๆ เราจําเปšนตอŒ งเรียนรทŒู ี่จะยดื หย‹นุ ความคดิ ของเรา
ใหŒเห็นความเท‹ากัน ความเหมือนกัน หรือแตกต‹างกันในหลากหลายรูป
แบบ ซ่ึงจะช‹วยใหŒการวิเคราะหเปรียบเทียบ และการใชŒจินตนาการ
สรŒางสรรคของเราขยายขอบเขตออกไปไดŒมากขึ้น

ขŒอควรจําภายใตŒหลักความยืดหยุ‹น…สิ่งท่ีเปรียบเทียบกันน้ัน เรา
สามารถคŒนพบความเท‹ากัน ความเหมือน และความแตกต‹างกัน ใน
ลักษณะของความสัมพันธเ ชือ่ มโยง อันเปšนมติ ิสัมพนั ธในลกั ษณะต‹าง ๆ
เชน‹ ความสมั พันธเชงิ เหตุผล ความสมั พนั ธเชงิ มโนทัศน ความสัมพนั ธ
เชงิ อปุ มาอปุ ไมย รวมไปถงึ ความสมั พนั ธท เี่ ชอ่ื มโยงกบั ปรชั ญาการมองโลก
ความเช่ือ รสนิยม อารมณค วามรŒูสกึ เปนš ตŒน

46

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

ลองพิจารณาจากตวั อย‹างเหล‹านี…้ ..

คําถามแรก 4 และ 1 เทียบไดŒกบั …
ก. 2 และ 1/2
ข. 3 และ 1/3
ค. 3 และ 3/4
ง. ถูกทุกขอŒ
success publisher
เฉลย…คาํ ตอบคือ

ขŒอ ง. ถกู ทกุ ขอŒ เพราะ
…4 และ 1 = 2 และ 1/2
เหตผุ ล เปนš สัดส‹วนของ 4 และ 1 เม่ือลดลงครง่ึ หนงึ่
…4 และ 1 = 3 และ 1/3
เหตุผล ต‹างกัน 3 สว‹ นเหมือนกนั ระหวา‹ ง 4 และ 1 กบั 3 และ1/3
…4 และ 1 = 3 และ 3/4 เหตุผล ลดลงหน่งึ สว‹ น
เหตผุ ล เปšนสดั สว‹ นท่ีลดลง 1 สว‹ น จาก 4 และ 1 เหลอื 3 และ 3/4

47

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

คาํ ถามทสี่ อง

เทา่ กับ ไดห้ รือไม่ ?
……ได้
…….ไมไ่ ด้
success publisher
เท่ากับ ได้หรอื ไม่ ?

……ได้ …….ไม่ได้

เฉลย…คําตอบคือ
ไดŒ ทั้งสองขŒอ
ทงั้ สองภาพเปšนการเปลย่ี นรปู แบบโดยใชสŒ ิ่งที่มอี ย‹ู

ภาพแรก…เปšนการแตกออกเปšนส‹วนย‹อยของเสŒนส่ีเหล่ียม เปšน
เสŒน ๆ ทก่ี ระจดั กระจาย

ภาพทส่ี อง…เปนš การแตกออกของวงกลมและกากบาท นาํ มาจดั เรยี ง
ในรปู แบบใหม‹

48

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

คําถามท่สี าม ดภู าพตารางหมากรุกน้…ี

success publisher
ลองเปรียบเทียบเพื่อหาความสัมพันธเชื่อมโยงระหว‹างภาพตาราง
หมากรกุ กบั ภาพ 3 ภาพดาŒ นลา‹ งน้ี คŒนหาและใหŒเหตุผล

กข ค

กับ
สิ่งทค่ี ้นพบเมอ่ื เปรียบเทียบ……………………………………….

กับ
สง่ิ ที่คน้ พบเมื่อเปรยี บเทยี บ……………………………………….

49

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

กับ

ส่งิ ที่ค้นพบเมอื่ เปรยี บเทยี บ……………………………………….

ในการเปรยี บเทยี บกบั ภาพแรก เราจะพบสง่ิ ทเ่ี หมอื นกนั คอื ดาŒ นหนาŒ
เปšนตารางหมากรกุ ซง่ึ มีขนาด 4x4 เหมอื นกัน แต‹แตกตา‹ งกนั ในลักษณะ
ของรปู ทรง ภาพเปรียบเทยี บมีลักษณะสามมติ ิ การเชอ่ื มโยงในลักษณะน้ี
สะทŒอนความสามารถในการใชเŒ หตุผล

เมอื่ เปรยี บเทยี บกบั ภาพทสี่ อง จะเหน็ วา‹ มคี วามเทา‹ กนั ในลกั ษณะของ
สมการเปรยี บเทยี บ โดยแปรรปู จากภาพตารางหมากรกุ ชอ‹ งสเ่ี หลย่ี มสดี าํ
สลบั ขาว เปนš อกี รปู แบบหนง่ึ ซง่ึ ยงั คงมลี กั ษณะสขี าวสลบั ดาํ และมจี าํ นวน
สีดาํ 8 ช‹อง สขี าว 8 ชอ‹ งเทา‹ กนั การเช่อื มโยงในลักษณะนส้ี ะทอŒ นความ
สามารถในการใชเŒ หตุผลเชน‹ กนั

ส‹วนเม่ือเปรียบเทียบกับภาพท่ีสาม ในตอนแรกเราอาจไม‹สามารถ
เชื่อมโยงความสัมพันธกันไดŒ เพราะมีความแตกต‹างกันมากระหว‹างภาพ
ทง้ั สอง แตเ‹ มอ่ื ลองพจิ ารณาสกั ครห‹ู นงึ่ เราจะเหน็ ความเช่อื มโยงกนั นน่ั คอื
วงกลม 8 วงนี้ เปšนส่งิ ท่อี ยูบ‹ นช‹องตารางหมากรกุ 8 ชอ‹ ง โดยไมป‹ รากฏ
ตารางหมากรุกใหŒเห็น แต‹พอจะเดาความสัมพันธเช่ือมโยงไดŒ การเชื่อม
โยงลกั ษณะน้สี ะทŒอนความสามารถในการคิดสราŒ งสรรค

ตัวอย‹างขาŒ งตนŒ น้ีเปšนการทดสอบเพื่อใหŒเราเห็นว‹า สมองของเรานั้น
มีความสามารถในการหาความสัมพันธเช่ือมโยงระหว‹างสิ่งที่ไม‹ไดŒเหมือน
หรือต‹างกัน 100% แต‹มีความคลŒายคลงึ กันและสามารถเช่ือมโยงกันไดŒ ซึง่
เราเรยี กวา‹ ความสามารถในการเชอื่ มโยงมโนทศั น โดยใชสŒ มองทง้ั ในสว‹ น

50

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

ของเหตุผลและความคิดสรŒางสรรค (เกรียงศักด์ิ, 2544:1; เกรียงศักดิ์,
2545:1; เกรยี งศักดิ์, 2545:2)

การตอบสนองของเราสะทอŒ นใหเŒ หน็ วา‹ สมองมคี วามสามารถในการ
เชื่อมโยงมโนทศั นร ะหว‹างสง่ิ ตา‹ ง ๆ โดยคนŒ หามโนทัศนท ีเ่ หมือนกันเปšน
ตวั ตดั สนิ ความเทา‹ กนั ความเหมอื นกนั และความแตกตา‹ งกนั ทงั้ นมี้ คี วาม
แตกต‹างกันบŒางระหว‹างคนที่มีลักษณะของนักคิดสรŒางสรรคกับนักคิดเชิง
วิเคราะห ในการหาความสัมพันธเช่ือมโยง คนท่ีมีลักษณะสรŒางสรรคจะ
สามารถเชื่อมโยงสิ่งที่แตกต‹างกันดูเหมือนไม‹มีความสัมพันธกันไดŒอย‹าง
หลากหลายกวา‹ ซงึ่ การพฒั นาทกั ษะ การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บในหนงั สอื เลม‹
นีจ้ ะชว‹ ยใหเŒ ราไดŒพัฒนาความยืดหยน‹ุ ทางความคิด ไม‹ยึดติดกบั ความคิด
แบบใดแบบหนงึ่ แตส‹ ามารถใชสŒ มองทงั้ สองสว‹ นในการเปรยี บเทยี บในการ
แกปŒ ญ˜ หาและสรŒางสรรคส ิง่ ใหม‹ ๆ ไดอŒ ย‹างมปี ระสิทธิภาพ
success publisher
หลักตรวจสอบกอนตัดสิน

การตัดสินส่ิงท่ีเราเปรียบเทียบว‹าเหมือนกันหรือแตกต‹างกันอย‹างไร
ในหลายกรณีจําเปšนตŒองมีการตรวจสอบว‹าผลลัพธนั้นเปšนจริงตามที่เรา
ประเมนิ หรอื ไม‹ ไมส‹ ามารถเชอื่ การรบั รแŒู ละการประเมนิ ในตอนแรกไดŒ โดย
เฉพาะในกรณีการเปรียบเทียบสิ่งที่ภายในมีความซับซŒอนต‹างกันแมŒ
ภายนอกอาจดูเหมือนกัน หรือในกรณีของส่ิงที่นํามาเปรียบเทียบมีความ
แตกตา‹ งกนั นอŒ ยมากจนตอŒ งใชเŒ ครอื่ งมอื บางอยา‹ งในการพสิ จู นว า‹ แตกตา‹ ง
กนั หรือไม‹ มฉิ ะนัน้ จะไมส‹ ามารถเหน็ ความแตกตา‹ งระหว‹างกันไดŒ

51

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การตัดสนิ โดยปราศจากการใชŒเครอ่ื งมือตรวจสอบกอ‹ น
อาจทาํ ใหŒตัดสินผิดพลาดไดŒ
ลองดตู ัวอยา‹ งนี้…

12
กรณุ าตอบตามความจรงิ ทไ่ี ดเŒ ห็น
…คุณมองเห็นว‹า วงกลมที่อยู‹ดŒานในของขŒอ 1 มีขนาดใหญ‹กว‹า
วงกลมทอ่ี ย‹ดู ŒานในของขอŒ 2 ใชห‹ รอื ไม‹ ?
……………………
คงไมม‹ ใี ครทเี่ หน็ วา‹ วงกลมดาŒ นในทง้ั สองวงเทา‹ กนั ทงั้ นเี้ พราะวงกลม
ทีแ่ ตกต‹างกนั ภายนอกเปนš ตัวกาํ หนดใหŒเราเหน็ วา‹ เปนš เชน‹ นั้น แต‹ในความ
เปšนจริง สิ่งท่ีเราเห็นอาจไม‹ไดŒเปšนจริงตามนั้น หากเราตŒองการทราบว‹า
วงกลมทงั้ สองมขี นาดเทา‹ กนั หรอื แตกตา‹ งกนั เราจาํ เปนš ตอŒ งมวี ธิ ตี รวจสอบ
เพอ่ื สบื คนŒ ความจริง ซ่งึ อาจทําไดหŒ ลายวิธี อาทิ

52

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

…การคํานวณหาพ้ืนที่วงกลม ตามสูตรเรขาคณิต pr2 ผลท่ีไดŒจะ
ทาํ ใหเŒ ราเห็นอยา‹ งชัดเจนวา‹ วงกลมทง้ั สองมขี นาดเท‹ากนั หรือไม‹

…การนาํ มาวางซอŒ นทบั กนั ถาŒ ซอŒ นทบั กนั สนทิ กแ็ ปลวา‹ วงกลมทง้ั สอง
นน้ั เท‹ากนั

…การแยกวงกลมที่อยู‹ลŒอมรอบออกแลŒวค‹อยเปรียบเทียบเพื่อไม‹ใหŒ
เกิดการหลอกตา

…หรือวธิ ีการอ่นื ๆ ทเ่ี ราคิดว‹าจะสามารถพสิ ูจนค วามจรงิ ไดŒ
success publisher
เมื่อใชŒวิธีการที่เหมาะสม เช‹น เม่ือเอาวงกลมที่อยู‹ลŒอมรอบออกไป
และเอามาเทยี บเคียงหรือซอŒ นทับกนั เราจะเห็นอยา‹ งชัดเจนวา‹ วงกลมทัง้
สองมขี นาดเท‹ากัน

ตัวอย‹างนเ้ี ปนš หนง่ึ ในอีกหลาย ๆ เหตกุ ารณท เี่ ราอาจถกู หลอกจาก
การรบั รูŒของเราเอง ทําใหŒประเมนิ และตดั สนิ ส่ิงต‹าง ๆ ผิดไปจากความ
เปนš จริง ถŒาไม‹มีเครอ่ื งมอื ช‹วยในการเปรยี บเทียบ

ลองดอู กี ตัวอยา‹ งหนึ่ง

ภาพหนŒาถัดไปเปšนภาพที่ไม‹น‹าจะเปšนไปไดŒ อันเกิดจากการจัดวาง
ใหม‹ของสามเหลีย่ มและสเ่ี หล่ียมขนาดเท‹ากัน 4 อัน ลองพจิ ารณาอย‹าง
ละเอยี ดสัก 3 นาที และตอบคําถามวา‹ “ชอ‹ งว‹างทเี่ กิดขน้ึ น้ัน เกดิ ขนึ้ ไดŒ
อย‹างไร ?”

…เริ่มเลย 

53

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ตอบไดŒหรอื ไม‹ ?
………………
ไม‹ว‹าคุณจะสามารถหาคําตอบไดŒหรือไม‹ก็ตาม ส่ิงหนึ่งท่ีคิดว‹าตŒอง
ประสบเชน‹ เดยี วกนั นน่ั คือ แทบเปนš ไปไมไ‹ ดเŒ ลยทีเ่ ราจะเหน็ ถงึ ความแตก
ต‹างระหว‹างภาพ 2 ภาพนี้ หากใชŒเพียงการสังเกตดŒวยสายตาปกติ
การตรวจสอบความจริงจึงควรเร่ิมดŒวยการคŒนหาว‹า ช‹องว‹างน้ันมาไดŒ
อย‹างไร ? เมื่อพิจารณาความน‹าจะเปนš ท่คี วามแตกตา‹ งนี้เกดิ ข้ึน น‹าจะ
อยท‹ู บี่ รเิ วณพนื้ ทด่ี าŒ นนอกบรเิ วณแถบซาŒ ยมอื วธิ กี ารทจ่ี ะชว‹ ยใหเŒ ราสามารถ
พสิ จู นว ‹าสมมติฐานของเราจริงหรอื ไม‹ อาจทาํ ไดหŒ ลายวธิ ีอาทิ

54

“หลักคิด” ของนักคิดเชิงเปรียบเทียบ 04

….การขยายภาพใหŒใหญ‹ข้ึน อาจเลอื กเฉพาะช‹องสี่เหลี่ยมท่ีอยู‹แถบ
ทางดŒานซŒายมือ โดยนําแต‹ละช‹องของดŒานบนมาเปรียบเทียบกับช‹อง
เดยี วกนั ของดาŒ นลา‹ ง ซงึ่ เมอ่ื ขยายแลวŒ นาํ มาเปรยี บเทยี บสดั สว‹ นอาจทาํ ใหŒ
เราพบวา‹ มคี วามแตกตา‹ งกนั ในชอ‹ งสเี่ หลยี่ มทอี่ ยด‹ู าŒ นนอก ทง้ั แถบชอ‹ งละ
เลก็ ละนŒอยจนหากไม‹ขยายภาพอาจจะมองไมเ‹ ห็น

success publisher
…หรือเพ่ือใหŒการหาคําตอบมีความแม‹นยํามากขึ้น เราอาจใชŒวิธี
คาํ นวณรว‹ มดวŒ ย โดยหาพน้ื ทบ่ี รเิ วณสว‹ นทวี่ า‹ งของชอ‹ งสเี่ หลย่ี มเฉพาะสว‹ น
ทีอ่ ย‹ูบริเวณซŒายมอื (16 ชอ‹ งตามภาพดาŒ นล‹าง) และนาํ พ้นื ที่วา‹ งทีค่ าํ นวณ
ไดมŒ ารวมกัน เปรยี บเทียบกบั ผลรวมระหว‹างภาพทีห่ นง่ึ กับภาพที่สอง หัก
ลบกัน ถŒาผลรวมเท‹ากับพื้นที่ส่ีเหล่ียมท่ีว‹างอยู‹ในภาพท่ีสอง ย‹อม
หมายความว‹า เราคŒนพบคําตอบแลŒวว‹าทั้งสองภาพที่เหมือนกันอย‹างน‹า
ประหลาดนั้น แตกต‹างกันไดอŒ ยา‹ งไร

14 15 16

11 12 13
8 9 10
4567
12 3

55

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ตวั อยา‹ งนต้ี อŒ งการสอ่ื สารวา‹ การทเ่ี ราจะตดั สนิ ความเหมอื น หรอื แตก
ต‹างของสง่ิ ใด ๆ ที่คลมุ เครือไม‹สามารถเหน็ ชดั ดวŒ ยสายตา หรอื การรบั รŒู
ที่มีความจํากัด เราจําเปšนตอŒ งหาวิธกี ารบางอย‹างเพ่ือคŒนหาว‹าความแตก
ต‹างในความเหมือนกันนั้นเกิดขึ้นไดŒอย‹างไร นักคิดเชิงเปรียบเทียบจึง
จาํ เปนš ตอŒ งตระหนกั วา‹ สง่ิ ทดี่ เู หมอื นไมม‹ คี วามแตกตา‹ งกนั เลย อาจมคี วาม
แตกตา‹ งกนั ไดŒ ซง่ึ ตอŒ งมวี ธิ ใี นการพสิ จู นไ มเ‹ พยี งประเมนิ ดวŒ ยสายตาเทา‹ นนั้
เช‹นเดียวกันถŒาเรารูŒวิธีการเปรียบเทียบย‹อมจะช‹วยใหŒเรารูŒว‹า แทŒจริงแลŒว
ช‹องว‹างน้ันเกิดขึ้นจากผลรวมความแตกต‹างช‹องละเล็กละนŒอยตลอดแนว
รวม ๆ กนั นั่นเอง

หลกั คดิ ท้งั 4 หลกั ท่ีกล‹าวมาขาŒ งตนŒ นับเปšนหลักพนื้ ฐานสาํ หรับผŒูท่ี
กําลังจะกŒาวเขŒาสู‹สังเวียนการเปšนนักคิดเชิงเปรียบเทียบควรรูŒไวŒ เพื่อใหŒ
สามารถนําไปใชŒไดŒอย‹างเหมาะสม เพ่ือสามารถคŒนหาความเหมือนและ
ความแตกต‹างระหวา‹ งส่งิ ต‹าง ๆ ไดŒตรงตามวตั ถปุ ระสงค

ภาพเฉลยจากหนา 37

56

success publisher กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง

COMPARATIVE
THINKING

กระบวนการคนŒ หา
ความเหมอื น/ต‹าง

57

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

หนาท่ีพื้นฐานของการเปรียบเทียบโดยทั่วไป ไดแก การคนหาความ
เหมือนและความแตกตางระหวางส่ิงตาง ๆ ในบทนี้ จึงเปนการพัฒนา
ศกั ยภาพทางการคดิ ของเราเมอ่ื ตอ งเขา สกู ระบวนการคน หา คาํ ตอบวา สง่ิ นนั้
เหมอื นและ/หรอื แตกตา งจากสงิ่ อืน่ ๆ อยางไร มีวธิ ีดําเนินการเชนไร ?

การคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บเพอื่ ตรวจสอบวา‹ สง่ิ หนงึ่ เหมอื นและ/หรอื แตก
ตา‹ งกบั สง่ิ อนื่ ๆ อยา‹ งไรนน้ั มกั ใชใŒ นกรณกี ารเปรยี บเทยี บเรอื่ งตา‹ ง ๆ หรอื
ส่ิงต‹าง ๆ ท่ีมีความซับซŒอน มีรายละเอียดจํานวนมาก หรือเร่ืองที่เรา
ตŒองการเปรียบเทียบเพียงบางมุมบางดŒานไม‹ใช‹ท้ังหมด การคิดท่ีตŒองใชŒ
การคิดเชิงเปรียบเทยี บในลักษณะนีเ้ ขŒามาชว‹ ย ไดŒแก‹
การเปรียบเทียบในลกั ษณะ “ข้นั กวา”
ของสง่ิ 2 สิง่ หรือมากกวา

เพือ่ ใหเŒ ห็นขŒอเท็จจริงทน่ี ําไปสู‹คําตอบวา‹ สง่ิ ใดดกี ว‹า-ดอŒ ยกว‹า สงิ่
ใดแพงกว‹า-ถกู กวา‹ สิ่งใดมากกวา‹ -นŒอยกว‹า เชน‹

58

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

...˹§Ñ ÊÍ× 2 àÅÁ‹ ¹Õé àÅÁ‹ ã´Á¤Õ ³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ?
...ªÒ 2 ¤¹¹éÕ ¤¹ã´ÁպؤÅÔ¡·ÕèàËÁÒÐÊÁ¨Ð໚¹¹Ñ¡¸ØÃ¡Ô¨
ÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ?
...¼àŒÙ ¢ÒŒ ÊÁÑ ÀÒɳ§ Ò¹ã¹Ç¹Ñ ¹·éÕ §éÑ ËÁ´ ¤´Ô ÇÒ‹ ¤¹ã´àËÁÒÐÊÁ·¨Õè Ð
ÃºÑ μÒí á˹§‹ ÁÒ¡·ÊÕè ´Ø ?
...................
success publisher
เปรียบเทียบแนวคิด หลักการ หรือกฎเกณฑ

ท่ีนาํ ไปใชใŒ นบรบิ ทต‹าง ๆ วา‹ เหมือนและแตกตา‹ งกนั อย‹างไร เพ่ือใหŒ
เห็นขŒอเท็จจริงเปรียบเทียบอันนําไปสู‹การทําความเขŒาใจและ การสืบคŒน
เหตุผลตอ‹ ไป เช‹น

...à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÍ§¤¡ ÷»Õè ÃºÑ μÇÑ à»¹š ͧ¤¡ Ãá˧‹ ¡ÒÃàÃÂÕ ¹ÃÌ٠ÐËÇÒ‹ §
ºÃÉÔ ·Ñ A ¡ºÑ ºÃÉÔ ·Ñ B

...à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º»ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾¡Ò÷Òí §Ò¹ÃÐËÇÒ‹ § ¹ÒÂá´§ ¡ºÑ
¹Ò´Òí ã¹μÒí á˹§‹ ¼ÇŒÙ Ò‹ ÃÒª¡Òè§Ñ ËÇ´Ñ àËÁÍ× ¹¡¹Ñ

.....

59

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เปรยี บเทยี บเพ่อื ใหเ ห็นขอเท็จจรงิ
เปรยี บเทียบในแงม ุมตาง ๆ

ในการเปรียบเทียบส่ิงทด่ี ูคลŒาย ๆ กัน เพ่อื หาขŒอแตกตา‹ ง โดยการ
กําหนดเกณฑคุณลักษณะที่เทียบเท‹ากันพอที่จะเปรียบเทียบกันไดŒ การ
เปรยี บเทยี บทาํ ใหเŒ หน็ ความเหมอื นและความแตกตา‹ งทช่ี ดั เจนขนึ้ หรอื อกี
มมุ หนงึ่ ใชใŒ นการเปรยี บเทยี บสงิ่ ทมี่ ลี ักษณะตรงกันขาŒ ม เพอ่ื ใหเŒ หน็ ขอŒ เทจ็
จริงเปรียบเทียบในแง‹มุมต‹าง ๆ ระหว‹างสิ่งเหล‹าน้ันไดŒชดั เจนมากย่ิงขึ้น
เชน‹

...½Òá½´Êͧ¤¹¹´Õé àÙ ¼¹Ô æ áÅÇŒ àËÁÍ× ¹¡¹Ñ áμà‹ ¢ÒàËÁÍ× ¹¡¹Ñ
¨Ã§Ô ËÃÍ×

...à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÃÐËÇÒ‹ § ¤ÇÒÁ໹š ¾Í‹ ¡ºÑ ¤ÇÒÁ໹š áÁ‹
...à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÃÐËÇÒ‹ § š٠¤¹¡ÅÒ§ ¡ºÑ ¾¤Õè ¹âμ áÅй͌ §¤¹
àÅ¡ç 㹤Ãͺ¤ÃÇÑ ¢Í§àÃÒ
.............

เปรยี บเทยี บในลักษณะกาํ หนด
“ตัวแบบ” หรอื ตน แบบขนึ้

เพ่ือใชŒในการเปรียบเทียบกับอีกส่ิงหน่ึง จุดมุ‹งหมายเพื่อพัฒนาใหŒ
เหมือนหรอื แตกตา‹ งจากตนŒ แบบ เช‹น บรษิ ทั C อาจใชบŒ รษิ ทั D ซ่งึ เปนš
บริษัทท่ีประสบความสําเร็จและปรับตัวเขŒากับการเปลี่ยนแปลงไดŒรวดเร็ว
เปนš ตนŒ แบบ กาํ หนดเกณฑก ารเปรยี บเทยี บเพอื่ ใหรŒ วŒู า‹ ตอŒ งการเปรยี บเทยี บ
ดาŒ นใดบŒาง จากนน้ั จึงนาํ บริษทั ตนเองไปเปรยี บเทยี บ เมือ่ เห็นขอŒ เทจ็ จริง

60

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

ยอ‹ มชว‹ ยใหรŒ วŒู า‹ เราเขาŒ ใกลตŒ วั แบบมากนอŒ ยเพยี งใดและตอŒ งปรบั ปรงุ พฒั นา
ตนเองทีใ่ ดและอย‹างไรบŒาง

เราจําเปšนตŒองคิดอย‹างเปšนลําดับข้ัน โดยเริ่มจากการกําหนดเป‡า
หมายการคดิ กําหนดเกณฑการเปรียบเทยี บ กาํ หนดส่งิ ทจ่ี ะนํามาเปรียบ
เทยี บ การแจกแจงรายละเอียดตามเกณฑ ซงึ่ ตอŒ งใชทŒ ักษะการคŒนหาขŒอ
เท็จจริง ทกั ษะการคนŒ หาความสัมพนั ธเช่อื มโยง และทกั ษะการหาความ
สมดลุ ของคณุ สมบตั ทิ ค่ี ลาŒ ยคลงึ กนั ตามเกณฑก ารเปรยี บเทยี บคณุ สมบตั ิ
ท่มี ลี ักษณะร‹วมกนั เพอ่ื ใหสŒ ามารถนาํ ขŒอเท็จจริงทไี่ ดŒจากการเปรียบเทยี บ
มาใชปŒ ระโยชนไดตŒ ามวัตถปุ ระสงค
success publisher
กระบวนการหรือข้ันตอนการคิดเชิงเปรียบเทียบเพื่อคŒนหาความ
เหมือนและแตกต‹าง ในกรณีการเปรียบเทียบดังกล‹าวขŒางตŒน มีขั้นตอน
สําคัญ 5 ขั้นตอน ไดแŒ ก‹

1. กาํ หนดเป‡าหมายการคิด
2. กําหนดเกณฑการเปรียบเทยี บ และกาํ หนดสิง่ ท่จี ะนํามาเปรียบ

เทยี บ
3. แจกแจงรายละเอยี ดตามเกณฑ
4. ประเมินผลการเปรียบเทียบ
5. นาํ ผลการเปรยี บเทยี บไปใชŒประโยชนตามเป‡าหมาย

61

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ
กําหนดเปา้ หมายการคิด

กาํ หนดเกณฑก์ ารเปรยี บเทียบ กาํ หนดสง่ิ ท่จี ะนํามาเปรียบเทียบ

success publisherแจกแจงรายละเอยี ดตามเกณฑ์

ประเมินผลการเปรียบเทยี บ

ไมค่ รบถ้วน ใช้ได้

นาํ ไปใช้ประโยชน์ตามเปา้ หมาย

ข้นั ท่ี 1 กําหนดเปาหมายการคิด
ไม‹ว‹าเราจะคิดเร่ืองใดก็ตาม เราจําเปšนตŒองมี “เป‡าหมาย” หรือ

“วัตถุประสงค” ของการคิดที่ชัดเจน ในการคิดเชิงเปรียบเทียบก็เช‹น
เดยี วกัน ตŒองมกี ารกําหนดวตั ถปุ ระสงคทีช่ ัดเจน เช‹น

62

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

...μÍŒ §¡ÒÃμÃǨÊͺ¢ÍŒ à·¨ç ¨Ã§Ô ÇÒ‹ ˹§Ñ ÊÍ× 2 àÅÁ‹ àÅÁ‹ ã´ÁÕ
¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ?

...½Òá½´ 2 ¤¹àËÁÍ× ¹áÅÐáμ¡μÒ‹ §¡¹Ñ ÍÂÒ‹ §äà ?
...¹ÒÂá´§¢âÁÂà§¹Ô 100 ºÒ· ¹Ò´Òí ¢âÁÂà§¹Ô 35,000 ºÒ·
ã¤Ã¤Çö¡Ù ŧâ·ÉÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ? ¡Í‹ ¹·¨Õè Ðŧâ·É¹Ò´Òí ÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¹ÒÂ
á´§ àÃÒ¤ÇÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºàËμ¡Ø ÒóǏ Ò‹ ¡ÒââÁÂà§¹Ô 100 ºÒ·¢Í§
¹ÒÂá´§ àËÁÍ× ¹ËÃÍ× áμ¡μÒ‹ §¨Ò¡¡ÒââÁÂà§¹Ô 35,000 ºÒ·¢Í§
¹Ò´Òí ÍÂÒ‹ §äÃ
success publisher
ข้ันท่ี 2 กําหนดเกณฑการเปรียบเทียบ
และกําหนดสิ่งที่จะนาํ มาเปรียบเทียบ

กาํ หนดเกณฑก ารเปรียบเทียบ

การกําหนดเกณฑการเปรียบเทียบเปšนขั้นตอนท่ีจําเปšน เกณฑการ
เปรยี บเทยี บเปนš เหมอื นขอบเขตทขี่ ดี เสนŒ ใหเŒ ราเหน็ ภาพชดั วา‹ ขอŒ มลู เปรยี บ
เทยี บทเ่ี ราจะไดนŒ น้ั สามารถตอบสนองเปา‡ หมายทต่ี อŒ งการไดหŒ รอื ไม‹ เราจะ
เหน็ ขอŒ เทจ็ จรงิ ของความเหมอื นและแตกตา‹ งไดชŒ ดั เจนมากเพยี งใดนน้ั ขน้ึ
อยู‹กับการคัดเลือกเกณฑท่ีใชŒในการเปรียบเทียบว‹า จะสามารถบรรลุ
วตั ถปุ ระสงคห รอื ไม‹

การกําหนดเกณฑก ารเปรยี บเทียบอาจกําหนดไดŒดังนี้

63

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ต้งั คําถามเพือ่ หาเกณฑ

• การกําหนดเกณฑการเปรยี บเทียบอาจเรมิ่ ดวŒ ยการตง้ั คาํ ถามว‹า
• สง่ิ ท่ีตอŒ งการเปรยี บเทียบนี้จะใชเŒ กณฑอ ะไรในการวัด ?
• เกณฑท ใี่ ชใŒ นการวดั นน้ั เหมาะสมดแี ลวŒ หรือยัง ตŒองหาเพม่ิ เตมิ

หรือไม‹ เพราะในบางกรณอี าจตอŒ งหาเกณฑในการเปรยี บเทยี บ
เพิ่มเตมิ
• เคยมใี ครสรŒางเกณฑเ หลา‹ น้ไี วŒก‹อนบŒางหรือไม‹ ?

คดั องคป ระกอบที่ “สาํ คัญ” และ “ครอบคลุม”

จากน้ันใหŒคัดเลือกองคประกอบที่มีความสําคัญและครอบคลุม
วตั ถุประสงคของเร่ืองทต่ี Œองการเปรยี บเทยี บ เพื่อใหเŒ ราสามารถไดคŒ าํ ตอบ
และทาํ ใหกŒ ารเปรยี บเทียบไมห‹ ลงทิศ ยกตวั อยา‹ ง

ËÒ¡μÍŒ §¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÇÒ‹ ˹§Ñ ÊÍ× ÊͧàÅÁ‹ àÅÁ‹ ã´Á¤Õ ³Ø ¤Ò‹
·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ¡ÒáÒí ˹´à¡³±¡ ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºμÍŒ §Á§‹Ø ä»
·àÕè ¡³±¡ ÒûÃÐàÁ¹Ô ¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃÇÒ‹ »ÃСͺ´ÇŒ ÂÍÐäúҌ § áÅÐ
¡Òí ˹´à¡³±ãˤŒ Ãͺ¤ÅÁØ μÇÑ ªÇÕé ´Ñ (indicators) ¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃ
ÍÒ·Ô

• ¤ÇÒÁ¹Ò‹ ʹ㨢ͧ»ÃÐà´¹ç áÅÐá¹Ç¤´Ô ·¹Õè Òí àʹÍ
• ¡ÒÃÊÒí ÃǨÇÃó¡ÃÃÁ¤Ãº¶ÇŒ ¹ ¤Ãͺ¤ÅÁØ
• ¡ÒÃμÍ‹ Âʹͧ¤¤ ÇÒÁÌ٠¡ÒùÒí àʹÍá¹Ç¤´Ô ãËÁ·‹ ÕèäÁà‹ ¤Â¹Òí

àʹͷèÕ ã´ÁÒ¡Í‹ ¹
• ¤ÇÒÁÊÁàËμÊØ Á¼Å¢Í§à¹Í×é ËÒ

64

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

• ¡ÒÃÍÒŒ §Í§Ô ¨Ò¡áËŧ‹ ·àèÕ ªÍè× ¶Í× ä´Œ
• ¡ÒÃãªÀŒ ÒÉÒÇªÔ Ò¡Òà ·¡èÕ ÃЪºÑ Ã´Ñ ¡ÁØ à¢ÒŒ 㨧ҋ Â
• ÏÅÏ

หรือ การเปรียบเทียบความแตกต‹างระหว‹างฝาแฝดสองคน เราจะsuccess publisher
ตอŒ งพจิ ารณาวา‹ มอี ะไรบาŒ งในตวั ฝาแฝดทงั้ สองทสี่ ามารถนาํ มาเปรยี บเทยี บ
กันไดŒ เช‹น

• ลกั ษณะทางกายภาพ เชน‹ ผม สดั ส‹วน ใบหนาŒ ตา หู
จมกู ปาก ลน้ิ ฟ˜น มอื เทาŒ เล็บ ฯลฯ

• ลกั ษณะนสิ ยั บุคลกิ เฉพาะตัว เช‹น ทา‹ ทางการเดนิ การกนิ การ
นอน การตอบสนองตอ‹ เหตกุ ารณ ฯลฯ

• คา‹ นยิ ม ความสนใจ ความชอบ
• ความถนดั ทกั ษะ ความสามารถพเิ ศษ
• การดาํ เนนิ กจิ วตั รประจาํ วนั

หรอื จากตวั อยา‹ งการเปรยี บเทยี บเหตกุ ารณว า‹ การขโมยเงนิ 100 บาท
ของนายแดง เหมอื นหรือแตกตา‹ งจากการขโมยเงิน 35,000 บาท ของนาย
ดําอยา‹ งไร เพอ่ื ทจี่ ะพจิ ารณาวา‹ ใครควรถกู ลงโทษมากกว‹ากัน

• จาํ นวนเงิน
• เจตนาการขโมยเงิน
• ความตง้ั ใจ/การวางแผนล‹วงหนาŒ
• ฯลฯ

65

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ทบทวนเกณฑทค่ี ัดเลอื ก

พิจารณาทบทวนแต‹ละเกณฑว‹า มีผลต‹อการเปรียบเทียบมากนŒอย
เพยี งใด เพ่ือใชŒในการคดั เลอื กวา‹ จะใชŒเกณฑอะไรบาŒ ง และหากจะใชŒ ๆ
นา้ํ หนกั เทา‹ ใด โดยเลอื กเฉพาะท่จี ําเปนš เช‹น อาจตง้ั คําถามว‹า

พจิ ารณาวา‹ หากขาดเกณฑนีไ้ ป
จะมีผลต‹อการเปรยี บเทยี บหรือไม‹
มากนŒอยเพียงใด ยกตวั อย‹างเชน‹

...㹡ÒûÃÐàÁ¹Ô ¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÇªÔ Ò¡Òà àÃÒ¤§äÁà‹ »ÃÂÕ ºà·ÂÕ ºÊÊÕ ¹Ñ
¤ÇÒÁÊÇ¢ͧ˹ŒÒ»¡ ¡ÒÃàÃÕ§˹ŒÒ ¡ÒèѴμÑÇÍÑ¡Éà áμ‹àÃÒ¤§
¾¨Ô ÒóÒã¹»ÃÐà´¹ç ·àèÕ ¡ÂÕè Ǣ͌ §¡ºÑ à¹Íé× ËÒ·Ò§ÇªÔ Ò¡ÒÃÁÒ¡¡ÇÒ‹

...àÃÒÍÒ¨àËç¹Ç‹Òࡳ±¡ÒÃà»ÃÕºà·Õº¤ÇÒÁáμ¡μ‹Ò§¢Í§
½Òá½´Êͧ¤¹ ÁÕࡳ±μ‹Ò§ æ ·ÕèÊÒÁÒöà»ÃÕºà·Õº䴌Í‹ҧ
ÁÒ¡ÁÒ àÃÒ¨§Ö ¨Òí ¡´Ñ ¢Íºà¢μãËጠ¤ºÅ§ â´Â¾¨Ô ÒóÒ੾ÒÐÅ¡Ñ É³Ð
·Ò§¡ÒÂÀÒ¾à·Ò‹ ¹¹éÑ â´Âá¨¡á¨§Å¡Ñ É³Ð·Ò§¡ÒÂÀÒ¾ÍÍ¡ÁÒÍÂÒ‹ §
ÅÐàÍÂÕ ´

...ËÃÍ× à¡³± 㹡Òþ¨Ô ÒóÒÇÒ‹ ¹Ò´Òí ËÃÍ× ¹ÒÂá´§ ¤Çö¡Ù
ŧâ·ÉÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡¹Ñ ¹¹Ñé àÃÒÍÒ¨¾¨Ô ÒóÒÇÒ‹ ¨Òí ¹Ç¹à§¹Ô ÁÒ¡ËÃÍ× ¹ÍŒ  äÁ‹
ÊÒí ¤ÞÑ à·Ò‹ ¡ºÑ à¨μ¹Ò àÃÒ¨§Ö ãˤŒ ÇÒÁÊÒí ¤ÞÑ ¢Í§à¨μ¹ÒäÇÍŒ ¹Ñ ´ºÑ áá

เกณฑท่ีใชต องมมี าตรฐานหรือหนว ยวดั เดียวกัน

การเปรียบเทยี บเร่ืองใด ๆ ก็ตาม จาํ เปนš ตอŒ งใชŒเกณฑม าตรฐานที่
เหมอื นกนั ยกตัวอย‹างเชน‹

66

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

• ã¹Êѧ¤Áä·Â¡ÒÃÇÑ´ÍØ³ËÀÙÁÔ ËÒ¡ÇѴ໚¹Í§ÈÒà«Åà«ÕÂʨÐsuccess publisher
ࢌÒ㨧‹Ò¡NjÒͧÈÒ¿ÒàùäÎμ áÅÐËÒ¡ÁÕ¡ÒÃà»ÃÕºà·Õº
Í³Ø ËÀÁÙ ¤Ô Ç÷Òí àÁÍè× à»¹š ˹Nj ÂÇ´Ñ à´ÂÕ Ç¡¹Ñ

• ¡ÒÃÇ´Ñ ÃÐÂзҧ ËÒ¡Ç´Ñ à»¹š ¡âÔ ÅàÁμà ¡¨ç ÐμÍŒ §à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡ºÑ
ÃÐÂзҧ·àÕè »¹š ¡âÔ ÅàÁμà äÁ¤‹ ÇÃ໹š ¡âÔ ÅàÁμÃà·ÂÕ º¡ºÑ äÁŏ

• ¡ÒÃÇ´Ñ ¢¹Ò´ ¤ÇÒÁÂÒÇ ¤ÇÒÁʧ٠û٠ÃÒ‹ § ËÒ¡ãªËŒ ¹Ç‹ ¤ÇÒÁÂÒÇ
໹š àÁμà ૹμàÔ ÁμÃËÃÍ× Í¹×è æ ¤ÇÃãËàŒ »¹š ÁÒμðҹà´ÂÕ Ç¡¹Ñ
äÁ¤‹ ÇÃ໹š àÁμà ¡ºÑ ¿μØ ËÃÍ× ËÅÒ

• ¡ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º»·‚ àèÕ ¡´Ô àËμ¡Ø Òó ËÒ¡¨Ð㪾Œ ·Ø ¸È¡Ñ ÃÒª (¾.È.)
μÍŒ §à·ÂÕ º¡ºÑ ¾.È. Ëҡ㪤Œ ÃÊÔ μÈ¡Ñ ÃÒª (¤.È.) μÍŒ §à·ÂÕ º¡ºÑ
¤.È. ´ÇŒ ÂãËàŒ ¢ÒŒ ã¨ä´μŒ 硹Ñ

การตดั สินใจในการเลอื กเกณฑเหล‹าน้ี ข้ึนอยกู‹ บั ความเหมาะสมกบั
สง่ิ ทีต่ Œองการจะเปรยี บเทียบ และเปšนสิ่งทเ่ี ขŒาใจไดŒงา‹ ย

กาํ หนดสง่ิ ที่จะนํามาเปรียบเทยี บ

สิ่งท่ีจะนํามาเปรียบเทียบตŒองเปšนสิ่งที่มีความสมดุลกับตัวเปรียบ
เทียบ สามารถเปรียบเทียบกันไดŒตามเกณฑที่กําหนดอย‹างสมเหตุสมผล
และสามารถนําไปสเ‹ู ปา‡ หมายท่เี ราตŒองการไดŒ ในบางเร่อื งท่เี รากาํ หนดสง่ิ
ทจี่ ะนาํ มาเปรยี บเทยี บ เชน‹ เปรยี บเทยี บฝาแฝดสองคน เปรยี บเทยี บคณุ คา‹
ทางวิชาการของหนงั สือสองเล‹ม ฯลฯ คงจะไม‹มปี ˜ญหา แต‹ถŒาเราต้ังเปา‡
หมายบางอย‹างก‹อน แลŒวจึงหาสิ่งที่จะนํามาเปรียบเทียบ เราจําเปšน
ตŒองเลือกส่ิงท่ีจะนําไปสู‹เป‡าหมายท่ีกําหนดไวŒ โดยพิจารณาว‹าสามารถ

67

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เปรียบเทียบตามเกณฑท่ีเรากําหนดไดŒอย‹างครบถŒวน มิฉะนั้น ผลการ
เปรยี บเทียบของเราอาจจะไม‹ไดŒขŒอเท็จจริงทส่ี มเหตุสมผล อาจกลายเปนš
ความลําเอียงหรอื ใชเŒ หตผุ ลเขาŒ ขŒางตนเองไดŒ ยกตัวอย‹าง

...ÊÁÁμÇÔ Ò‹ àÃÒ¤¹Œ ¾ºÊμ٠üÊÁ¹Òéí ÂÒÅÒŒ §¨Ò¹¢¹éÖ ÁÒä´àŒ ͧ áÅÐ
μÍŒ §¡Ò÷ÃÒºÇÒ‹ ¤³Ø ÀÒ¾¡ÒêÒí ÃФÃÒºÁ¹Ñ ¢Í§¹Òéí ÂÒÅÒŒ §¨Ò¹¢Í§àÃÒ¹¹Ñé
Á»Õ ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾´àÕ ¾ÂÕ §äà ¡ÒáÒí ˹´μÇÑ à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º àÃÒ¤ÇÃà»ÃÂÕ º
à·ÂÕ º¡ºÑ ¹Òéí ÂÒÅÒŒ §¨Ò¹ÂËèÕ ÍŒ ͹×è æ ã¹·ÍŒ §μÅÒ´ ËÃÍ× ÂËÕè ÍŒ ·¢èÕ Ò´·Õ ÊÕè ´Ø
àÃÒÂÍ‹ Á¨Ðà˹ç ÇÒ‹ Ê¹Ô ¤ÒŒ ¢Í§àÃÒÁ¨Õ ´Ø à´¹‹ -¨´Ø ´ÍŒ ÂÍÂÒ‹ §äà àÃÒ¤§äÁ‹
à»ÃÕºà·Õº¼ÅÔμÀѳ±¢Í§àÃҡѺ¡ÒÃŌҧ¨Ò¹´ŒÇ¹íéÒà»Å‹Ò ËÃ×Í
à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡ºÑ ¼§«¡Ñ ¿Í¡ à¾ÃÒмÅÅ¾Ñ ¸· Õèä´ŒäÁÊ‹ ÒÁÒöμͺà»Ò‡
ËÁÒ·àÕè ÃÒ¡Òí ˹´¢¹éÖ ä´Œ

...¶ŒÒàÃÒÁàÕ »‡ÒËÁÒÂμŒÍ§¡Ò÷ÃÒºÇÒ‹ »ÃÐÊ·Ô ¸ÔÀÒ¾áÅФÇÒÁ
ªÒí ¹ÒÞ㹡Ò÷Òí §Ò¹¢Í§àÃÒä´ÁŒ ÒμðҹμÒÁ·ÍèÕ §¤¡ ÃμÍŒ §¡ÒÃËÃÍ× äÁ‹
μÑÇẺ·èÕàÃÒ¹íÒÁÒà»ÃÕºà·Õº¤ÇÃ໚¹à¡³±ÁÒμðҹ·èÕͧ¤¡Ã
¡Òí ˹´ ÁÒ¡¡ÇÒ‹ à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¡ºÑ ¾¹¡Ñ §Ò¹¤¹Í¹è× æ à¾ÃÒÐäÁ‹ä´ªŒ Ç‹ Â
ãËàŒ ÃÒà˹ç ÀÒ¾ÇÒ‹ »ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾áÅФÇÒÁªÒí ¹ÒޢͧàÃÒà¾ÁÔè ¢¹éÖ ËÃÍ× äÁ‹

68

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

ขั้นที่ 3 แจกแจงรายละเอยี ดตามเกณฑ

ขนั้ ตอนนเ้ี ปนš การลงรายละเอยี ดของสง่ิ ทเ่ี ราตอŒ งการเปรยี บเทยี บ เรา
จําเปนš ตŒองคนŒ หาขŒอมูลเฉพาะท่ีตรงกบั เกณฑที่ไดกŒ ําหนดไวแŒ ลวŒ นํามาลง
ตามเกณฑทีก่ าํ หนดข้ึน นาํ เอาองคป ระกอบต้งั แต‹ 2 องคประกอบขึ้นไป
มาเทยี บเคยี งกนั ยกตวั อย‹างเชน‹
success publisher
การเปรียบเทยี บคณุ ค‹าทางวชิ าการของหนงั สอื 2 เลม‹

เกณฑก์ ารเปรียบเทยี บ หนังสอื เล่มท่ี 1 หนงั สือเลม่ ที่ 2

1. ความน่าสนใจ มี มี
2. การสาํ รวจวรรณกรรม มี ไมม่ ี
3. การตอ่ ยอดองค์ความรู้ มี ไม่มี
4. การนําเสนอแนวคิดใหม่ มี มี
5. ความสมเหตสุ มผล มี มี
6. การอ้างองิ มี มี
7. การใชภ้ าษาวิชาการ ใช้ ไมใ่ ช้
8. …. ….. …….

69

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

การเปรียบเทยี บความเหมือน/แตกตา‹ งทางกายภาพของฝาแฝดหน่งึ คู‹

เกณฑ์การเปรียบเทียบ เหมอื น แตกตา่ ง เหตุผล

1. ใบหนา้   คนท่ี 1 ปากบางกว่า
1.1 ควิ้   คนท่ี 2 ใสเ่ หล็กดดั ฟนั
1.2 ตา   คนที่ 1 มลี ักย้ิม
1.3 จมกูsuccess publisher
1.4 ปาก   คนที่ 2 สงู กว่า 5 ซม.
1.5 ฟนั 
1.6 รอยยม้ิ  คนที่ 1 นํา้ หนกั นอ้ ยกว่า 3 กก.

2. ส่วนสูง 
 คนท่ี 1 ศีรษะเล็กกว่านดิ หนอ่ ย
3. น้ําหนัก

4. ผิว
4.1 สีผวิ 
4.2 ความละเอยี ดของผวิ 

5. ศรี ษะ  คนที่ 2 แขนยาวกวา่ นดิ หนอ่ ย
5.1 ผม
5.2 สัดสว่ นของศีรษะ   คนท่ี 2 เทา้ ยาวกว่า 1 ขนาด
5.3 ใบหู  …

6. แขน …
6.1 น้วิ มือ
6.2 เลบ็
6.3 ความยาวของแขน

7. ขา
7.1 ขนาดเท้า
7.2 นิ้วเทา้
7.3 เลบ็ เทา้

8. ฯลฯ

70

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

การเปรียบเทียบการขโมยเงินของนายดาํ และนายแดง

เกณฑ์การเปรยี บเทียบ นายดํา นายแดง

1. เจตนาการขโมย มี มี
เพราะเห็นกระเป๋าสตางค์ เพราะต้องการนําไปรกั ษา
2. ความตงั้ ใจ ของสภุ าพสตรคี นหนง่ึ เปดิ แม่ท่ีเจ็บป่วย
3. การวางแผนลว่ งหน้า ไว้ และมีธนบัตรใบละ 100
4. จํานวนเงิน บาทย่นื ออกมา มี
5. การกระทาํ ความผดิ ในอดีต มี
มี 35,000
ไมม่ ี
ไม่มี

100

มี
success publisher
ขัน้ ที่ 4 ประเมนิ ผลการเปรยี บเทยี บ

เม่ือจําแนกแจกแจงองคประกอบต‹าง ๆ ตามเกณฑที่กําหนดแลŒว
ใหŒพิจารณาเปรียบเทียบทั้งองคประกอบที่เหมือนกันและองคประกอบที่
แตกต‹างกัน โดยทําการเปรียบเทียบทีละคู‹เพ่ือใหŒครบทุกองคประกอบ
พจิ ารณาความสัมพันธเชงิ เหตผุ ลว‹า สอดคลอŒ งกบั วัตถุประสงคท ตี่ Œองการ
ทราบหรือไม‹ โดยอาจตงั้ คาํ ถามวา‹

• ความแตกตา‹ งและความเหมือนเหล‹านี้ ตอบคาํ ถามของเราแลŒว
หรอื ยัง ?
• มคี วามสมั พันธเชงิ เหตผุ ลกนั หรอื ไม‹ ?
• ความแตกต‹างเหล‹าน้ี ช‹วยในการอธิบายเหตุผลหรอื ไม‹ ?

71

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ยกตวั อย‹างเชน‹
รายละเอยี ดทเี่ ราจาํ แนกและประเมนิ หนงั สอื ทง้ั สองเลม‹ จะชว‹ ยใหเŒ รา
เหน็ ภาพทชี่ ดั เจนขนึ้ วา‹ ในแตล‹ ะเกณฑน น้ั เลม‹ ใดสะทอŒ นใหเŒ หน็ คณุ คา‹ ทาง
วิชาการมากกวา‹ กนั ซงึ่ จากตารางท่เี ราจาํ แนกออกมา เราสามารถสรุปไดŒ
วา‹ เลม‹ ทหี่ นง่ึ ใหคŒ ณุ คา‹ ทางวชิ าการมากกวา‹ โดยมเี หตผุ ลทเี่ ราไดวŒ เิ คราะห
เปรยี บเทยี บแลŒวมายืนยัน เช‹น มีการสํารวจวรรณกรรม มีการต‹อยอดองค
ความรŒู และมกี ารใชภŒ าษาทางวชิ าการ ซง่ึ องคป ระกอบเหลา‹ นถ้ี อื เปนš เกณฑ
ท่ีสาํ คัญ ดังน้นั แมŒว‹าหนังสือเล‹มทสี่ องจะมอี กี หลายองคประกอบทเ่ี หมือน
กนั เช‹น มีความนา‹ สนใจ มกี ารนาํ เสนอแนวคดิ ใหม‹ มคี วามสมเหตุสมผล
มกี ารอาŒ งองิ แตข‹ าดองคป ระกอบอนื่ ๆ ทห่ี นงั สอื เลม‹ แรกมเี ราจงึ สรปุ ไดวŒ า‹
หนงั สือเลม‹ แรกมีคุณคา‹ ทางวิชาการมากกวา‹
หรอื หากเราจาํ แนกแจกแจงองคประกอบตา‹ ง ๆ ทางกายภาพของ
ฝาแฝดสองคน เราจะไดคŒ าํ ตอบวา‹ ฝาแฝดสองคนมคี วามเหมอื นหรอื แตก
ต‹างกนั ทีใ่ ดบŒาง เหมือนกันมากกวา‹ หรอื แตกต‹างกนั มากกวา‹ โดยมีขŒอมลู
เปšนหลักฐานทน่ี าํ มาเปนš เหตผุ ลสนับสนนุ ไดŒ
หรือ จากตัวอย‹างที่เราตŒองการพิสูจนว‹า นายดําหรอื นายแดงควรไดŒ
รบั โทษมากกวา‹ กนั การทเ่ี ราพจิ ารณาเพยี งจาํ นวนเงนิ อยา‹ งเดยี ว อาจทาํ ใหŒ
เราตดั สนิ อยา‹ งไมย‹ ตุ ธิ รรมไดŒ แตเ‹ มอื่ เราจาํ แนกแจกแจงขอŒ มลู เปรยี บเทยี บ
จะทาํ ใหเŒ ราดงึ เอาองคป ระกอบทแ่ี ตกตา‹ งมาวเิ คราะหห าความสมั พนั ธเ ชงิ
เหตผุ ล หลงั จากนนั้ เราจะสามารถนาํ มาประเมนิ และหาขอŒ สรปุ ไดวŒ า‹ ใคร
ควรไดŒรับโทษมากกวา‹ กนั เพราะเหตใุ ด

72

กระบวนการคŒนหาความเหมือน/ต‹าง 05

เม่ือประเมนิ แลวŒ หากพบวา‹ ขอŒ เท็จจรงิ ทเ่ี ราไดยŒ งั ไม‹สามารถนําไป
ใชปŒ ระโยชนไดŒ อาจขาดบางเกณฑ หรอื ส่งิ ทนี่ ํามาเปรยี บเทียบไม‹สมเหตุ
สมผล มีขŒอบกพร‹องบางประการ อาจตอŒ งนาํ กลับไปพิจารณาใหม‹ต้งั แต‹
การกาํ หนดเปา‡ หมายการคดิ เปรยี บเทยี บ ตรวจสอบการกาํ หนดเกณฑก าร
เปรยี บเทยี บ และคดั เลอื กตวั ทจี่ ะนาํ มาเปรยี บเทยี บใหมห‹ มดทงั้ กระบวนการ

success publisher
ขน้ั ที่ 5 นาํ ผลการเปรียบเทยี บไปใชป ระโยชนต ามเปา หมาย

เม่ือพิจารณาแลŒวไดŒผลลัพธของการเปรียบเทียบตามเป‡าหมายท่ี
ตŒองการ ยอ‹ มสามารถนําไปใชŒประโยชนไดŒ เปนš อันจบกระบวนการคดิ เชงิ
เปรยี บเทยี บเพื่อคนŒ หาความเหมือนและความแตกตา‹ ง

การเปรียบเทียบในกรณีน้ีเปšนการวิเคราะห จําแนกแจกแจงองค
ประกอบทงั้ ทางดŒานความเหมือนและความแตกต‹าง เพ่ือใหŒเราเหน็ ภาพที่
ชัดเจน ช‹วยใหŒเราไดขŒ อŒ มลู ทช่ี ดั เจน มเี หตผุ ล และสามารถหาขอŒ สรุปใหŒ
กับวัตถุประสงคการคิดของเราไดŒ ซ่ึงย‹อมดีกว‹าการเปรียบเทียบโดย
พิจารณาความเหมือนหรือความแตกต‹างเพียงบางดŒาน เพราะอาจทําใหŒ
เราสรปุ ผิดหรือขาดเหตผุ ลรองรับไดŒ

73

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

¡ÒÃÃnj٠¸Ô ¡Õ ÒÃà»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º
¡Í‹ ¹¡ÒÃμ´Ñ Ê¹Ô ã¨ËÒ·Ò§àÅÍ× ¡
໹š ʧÔè ·àèÕ ÃÒ¤ÇÃàÃÂÕ ¹ÃŒÙ
áÅн¡ƒ ÀÒ¤»¯ºÔ μÑ ¨Ô ҡʶҹ¡Òó
·àÕè ¡´Ô ¢¹éÖ ¨Ã§Ô 㹪ÇÕ μÔ »ÃШÒí Ç¹Ñ ÍÂà‹Ù ÊÁÍ
à¾Íè× àÃҨСÅÒÂà»¹š ¤¹Ë¹§èÖ ·μÕè ´Ñ Ê¹Ô ·Ò§àÅÍ× ¡ä´ÍŒ ÂÒ‹ §´áÕ ÅÐÃͺ¤Íº

74

success publisher กระบวนการหาทางเลือก…ท่ีดีกว‹า

COMPARATIVE
THINKING

กระบวนการหา
ทางเลือก…ท่ีดีกวา‹

75

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

นกั คิดเชิงเปรยี บเทียบ
ไมใ ชค นทเ่ี พียงแตรูวธิ ีการเปรียบเทียบเทานนั้
แตร ูวาเมอื่ ไรควรเปรียบเทยี บ รูวา เปรียบเทียบอยา งไร
รวู า ตองใชเกณฑใด และรูว า จะเปรียบเทยี บสงิ่ นนั้ กบั สิ่งใด
ดงั นัน้ การพัฒนาทักษะการคดิ เชงิ เปรียบเทยี บ
จงึ เปน การผสมผสานไปพรอม ๆ กัน
ระหวา งการพัฒนาหลักคดิ เชิงเปรียบเทยี บ
และการพฒั นาการใชวธิ ีการ
และเครอ่ื งมอื ในการเปรยี บเทียบ
ทีส่ อดคลองกบั วตั ถปุ ระสงคตา ง ๆ

ในบทนจี้ ะนาํ เสนอสถานการณท ม่ี กั จะตอŒ งใชกŒ ารคดิ เชงิ เปรยี บเทยี บ
เขŒาชว‹ ยเสมอ นัน่ คอื สถานการณทีต่ Œองตดั สินใจหาทางเลอื กท่ีดกี วา‹

คนจาํ นวนไมน‹ อŒ ยใชเŒ หตผุ ลเพยี งประการเดยี วในการตดั สนิ ใจวา‹ สงิ่ นี้
ดีกว‹าส่ิงนั้น ทางนี้ดีกว‹าทางนั้น โดยใหŒน้ําหนักหรือใหŒเหตุผลเพื่อยืนยัน
ความถกู ตอŒ งเพยี งดาŒ นเดยี ว เปนš เหตใุ หหŒ ลายครงั้ ตดั สนิ ใจผดิ พลาด ปญ˜ หา
สําคัญมักอยู‹ท่ีความไม‹ครบถŒวนในการพิจารณาเปรียบเทียบผลดี-ผลเสีย
อย‹างดีน่ันเอง ยกตวั อย‹างง‹าย ๆ เช‹น

76

กระบวนการหาทางเลือก…ที่ดีกว‹า 06

...㹡ÒÃà´¹Ô ·Ò§¨Ò¡ºÒŒ ¹ä»âçàÃÂÕ ¹ àÃÒÊÒÁÒöàÅÍ× ¡ãªàŒ ʹŒ ·Ò§
ä´ÊŒ ͧàʹŒ ·Ò§ Í¹Ñ ä´áŒ ¡‹ ·Ò§μç áÅÐ·Ò§Å´Ñ àÃÒÃáŒÙ μà‹ ¾ÂÕ §ÇÒ‹ ·Ò§
Å´Ñ ¹¹éÑ ãªàŒ ÇÅÒʹÑé ¡ÇÒ‹ öμ´Ô ¹ÍŒ ¡ÇÒ‹ áμà‹ Ëμ¼Ø Åà¾ÂÕ §à·Ò‹ ¹àéÕ ¾ÂÕ §¾Í
ËÃÍ× äÁË‹ Ò¡àÃÒμÍŒ §¡ÒÃàÅÍ× ¡ àʹŒ ·Ò§·»èÕ ÃÐË嫄 àÇÅÒáÅÐà´¹Ô ·Ò§ä´Œ
â´Â»ÅÍ´ÀÂÑ

àÃÒ¨ÐàÅÍ× ¡àʹŒ ·Ò§ã´´Õ
ÃÐËÇÒ‹ §·Ò§àÅÍ× ¡·§Ñé Êͧ
success publisher
ในการพจิ ารณาเปรยี บเทยี บเพอ่ื หาทางเลอื กทดี่ ที ส่ี ดุ ระหวา‹ งทางเลอื ก
ทั้งสอง แทŒจริงเราควรคิดพิจารณาเสŒนทางทั้งสองอย‹างรอบคอบ โดยวิธี
การหาทางเลือกท่ีดีท่ีสุดนัน้ อาจเปรยี บเทียบไดŒหลายลกั ษณะ อาทิ

เทยี บตามเกณฑม าตรฐาน

จากตัวอย‹างการเปรียบเทียบเพ่ือหาเสŒนทางท่ีดีกว‹าระหว‹างสองเสŒน
ทาง เพื่อใหŒการตัดสินใจไม‹ผิดพลาดควรเร่ิมตŒนจากการกําหนดเกณฑ
มาตรฐาน และจําแนกแจงแจกขŒอมูลของเสŒนทางทั้งสองนั้นตามเกณฑ
จากน้ันทําการเปรียบเทียบและประเมินในแต‹ละเกณฑ ทําการเลือกเสŒน
ทางท่คี ิดวา‹ เหมาะสมทีส่ ดุ การเปรยี บเทียบในลกั ษณะนี้มดี Œวยกัน 4 ข้ัน
ตอน ดงั นี้

1. กําหนดเกณฑมาตรฐานในการเปรียบเทยี บ
2. วเิ คราะหเปรียบเทยี บตามเกณฑม าตรฐานทีต่ ัง้ ข้ึน
3. ประเมินทางเลอื กในแต‹ละเกณฑ
4. สรปุ ผลทางเลือก

77

success publisherผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

ขนั้ ที่ 1 กําหนดเกณฑม าตรฐานในการเปรียบเทยี บ

เกณฑดังกล‹าวนี้เปšนเหตุผลสําคัญต‹อการตัดสินใจเลือกของเรา จึง
จําเปšนตŒองคดิ ใหคŒ รอบคลมุ เชน‹ จากตวั อยา‹ งขŒางตนŒ เราตอŒ งคิดว‹าเราจะ
พจิ ารณาเรอื่ งใดบาŒ ง เพอ่ื ใหเŒ ราเลอื กเสนŒ ทางทป่ี ระหยดั เวลา และปลอดภยั
โดยแบง‹ เกณฑม าตรฐานออกเปšน

เกณฑทช่ี ี้ใหเ ห็นถงึ การประหยัดเวลา

คดิ ว‹าจะพจิ ารณาเร่ืองใดบŒาง โดยอาจต้ังคาํ ถามว‹า
• ความยาวของระยะทางมีผลต‹อการตดั สินใจหรอื ไม‹
• สภาพการจราจรมีผลต‹อการตัดสินใจหรอื ไม‹
• เวลาทใ่ี ชใŒ นการเดนิ ทางชว‹ งเวลาทก่ี ารจราจรคบั คงั่ /ปกตมิ ผี ลตอ‹
การตดั สนิ ใจหรือไม‹
• ฯลฯ
• มเี งอ่ื นไขอืน่ อกี หรือไม‹

เกณฑท ีช่ ้ีใหเหน็ ถึงความปลอดภยั

• คิดว‹าจะพิจารณาเรือ่ งใดบาŒ ง อาทิ
• ความคดเคีย้ วของเสนŒ ทาง มีผลตอ‹ ความปลอดภัยหรือไม‹
• การวงิ่ รถ วงิ่ ทางเดยี วหรอื วงิ่ สวน มผี ลตอ‹ ความปลอดภยั หรอื ไม‹
• ถนนมีกเ่ี ลน มีผลตอ‹ ความปลอดภยั หรอื ไม‹
• มี/ไมม‹ ีเกาะกลางถนน มีผลต‹อความปลอดภยั หรือไม‹
• การรสŒู ถติ กิ ารเกิดอุบัติเหตุ มผี ลตอ‹ การตดั สนิ ใจหรอื ไม‹
• ฯลฯ
• มีเงื่อนไขอืน่ อีกหรอื ไม‹

78

กระบวนการหาทางเลือก…ที่ดีกว‹า 06

ข้ันที่ 2 วเิ คราะหเปรยี บเทยี บตามเกณฑม าตรฐานทต่ี ้งั ขนึ้

ขนั้ ตอนนเี้ ปนš การแจกแจงขอŒ เทจ็ จรงิ ของถนนทง้ั สองสาย ตามเกณฑ
มาตรฐานขŒางตŒน โดยอาจสรŒางเปšนตารางเพ่ือเปรียบเทียบใหŒเห็นภาพที่
ชดั เจน (แสดงในตาราง) หากเราไม‹ทราบขอŒ มลู ในบางเร่อื ง เราอาจตอŒ ง
สอบถามขอŒ เทจ็ จรงิ จากผรŒู หŒู รอื หนว‹ ยงานทรี่ บั ผดิ ชอบ หรอื ใชกŒ ารคาดเดา
ทีส่ มเหตุสมผล
success publisher
ขนั้ ที่ 3 ประเมินทางเลอื กในแตละเกณฑ

ขนั้ ตอนนจ้ี ะชว‹ ยใหเŒ ราเหน็ ภาพชดั ขน้ึ วา‹ ในแตล‹ ะเกณฑน นั้ ทางเลอื ก
ที่หนึ่งหรือทางเลือกที่สองดีกว‹ากัน โดยประเมินว‹าในแต‹ละเกณฑเมื่อ
เปรยี บเทยี บระหว‹างถนนสองสายแลวŒ เราจะเลือกถนนสายใด ตามตาราง
ดังตอ‹ ไปนี้

79

ผูŒชนะ 10 คิด : การคิดเชิงเปรียบเทียบ

เกณฑ์การประเมนิ ถนนสายท่ี 1 ถนนสายที่ 2 เลอื ก 1 เลอื ก 2

1.1 เกณฑ์ที่ช้ใี ห้เห็นถึงการ - 15 กม. - 8 กม.  
ประหยัดเวลา
- 07.00-09.00 น., - 07.00-09.00 น., --
- ความยาวของระยะทาง 17.00-19.00 น. 17.00-19.00 น
จากตน้ ทางถึงจุดหมาย

- สภาพการจราจร

 ชว่ งเวลาใดทคี่ บั คั่ง
success publisher
- เวลาทใ่ี ช้ - 30 นาที ถงึ 1 - 15 นาที ถึง 25  
 ชว่ งเวลาจราจรคับคัง่ ช่ัวโมง นาที  

 ชว่ งเวลาปกติ - ประมาณ 15-20 - ประมาณ 8-10
นาที นาที

1.2 เกณฑ์ทชี่ ใ้ี ห้เหน็ ถึง

ความปลอดภัย  

- ความคดเคี้ยวของเส้นทาง - สว่ นใหญ่เปน็ - ส่วนใหญเ่ ป็น
 
ทางตรง ทางโคง้
--
- สญั ญาณไฟจราจรตรงทาง - มที ุกทางแยก - มปี ระมาณ 1 ใน
 
แยก 3 ของทางแยก  

ท้งั หมด 

- การวิ่งรถ วง่ิ ทางเดยี วหรือ - รถวง่ิ สวนทางกัน - รถวงิ่ สวนทางกนั  

วิ่งสวน 

- ถนนก่ีเลน - 4 เลน - 2 เลน  
 
- ถ้ารถวง่ิ สวน มีเกาะกลาง - มเี กาะกลางถนน - ไมม่ ีเกาะกลาง  
ถนนหรือไม่ ถนน

- สถิตกิ ารเกดิ อุบตั ิเหตุ - 1-2 ครั้ง/เดือน - 5-6 ครงั้ /เดอื น

- สภาพถนน - ปกติ - ปกติ
 เวลากลางวัน - มีไฟตลอดสาย - มไี ฟบางจดุ
 เวลากลางคืน - ถนนล่ืนเลก็ น้อย - บางช่วงมนี ้าํ ท่วม
 เวลาฝนตกหนัก
ระบายนํา้ ไดด้ ี ขัง

80

กระบวนการหาทางเลือก…ท่ีดีกว‹า 06

เราจะพบคําตอบอย‹างชัดเจนว‹า เสŒนทางท่ีหนึ่งมีขŒอดีในเร่ืองของ
ความปลอดภยั สว‹ นเสนŒ ทางทสี่ องมขี อŒ ดใี นเรอื่ งของระยะเวลาการเดนิ ทาง
แตก‹ ย็ งั ไมไ‹ ดชŒ ว‹ ยใหเŒ ราพบคาํ ตอบวา‹ เราจะเลอื กเสนŒ ทางทท่ี งั้ ประหยดั เวลา
และปลอดภยั ไดอŒ ยา‹ งไร

ขน้ั ตอนนเ้ี ปนš ขอŒ ดขี องการคดิ เปรยี บเทยี บ การคดิ เปรยี บเทยี บจะชว‹ ย
ใหŒเราพจิ ารณาเหตุผลต‹าง ๆ ไดŒอยา‹ งรอบคอบมากข้ึน และทาํ ใหŒเราพบ
วา‹ การทเ่ี รามกั ดว‹ นตดั สนิ ใจโดยอาŒ งเหตผุ ลทด่ี เี พยี งบางดาŒ นนน้ั อาจทาํ ใหŒ
เรารับผลราŒ ยทคี่ าดไมถ‹ งึ ตามมา ยกตวั อยา‹ งเช‹น
success publisher
ËÒ¡àÃÒμ´Ñ Ê¹Ô ã¨àÅÍ× ¡ “·Ò§Å´Ñ ” â´Â¾¨Ô ÒóÒà¾ÂÕ §àËμ¼Ø ÅÇÒ‹
»ÃÐË嫄 àÇÅÒÁÒ¡¡ÇÒ‹ áÁªŒ Ç‹ §àÇÅÒöμ´Ô áμÁ‹ äÔ ´¹Œ Òí »¨˜ ¨ÂÑ ´ÒŒ ¹¤ÇÒÁ
»ÅÍ´ÀÑÂÁҤԴËÇÁ´ŒÇ àÃÒ‹ÍÁÍÒ¨»ÃÐÊºÍØºÑμÔàËμØä´ŒËÒ¡äÁ‹
ÃÐÁ´Ñ ÃÐǧÑ

ขั้นที่ 4 สรปุ ผลทางเลอื ก

ในการเปรยี บเทยี บหลายครง้ั เราพบวา‹ การตดั สนิ ใจเลอื กสง่ิ ใดสง่ิ หนงึ่
นั้นเปšนเรอ่ื งยาก เนอ่ื งจากในแต‹ละส่ิงตา‹ งกม็ ีทง้ั ขŒอดีและขอŒ เสีย หรอื มที ้ัง
สงิ่ ทเี่ ราตอŒ งการและไมต‹ อŒ งการผสมผสานกนั อย‹ู ดงั นน้ั เมอื่ เราเลอื กสงิ่ หนงึ่
เรายอ‹ มรบั “ความเสย่ี ง” จากสงิ่ ทเี่ ราไมต‹ อŒ งการใหเŒ กดิ ขน้ึ ไปพรอŒ มกนั ดวŒ ย

ดงั นน้ั ทางออกทเี่ หมาะสมคอื การประเมนิ ทางเลอื กจากสถานการณ
ที่แตกตา‹ งกนั โดยพจิ ารณาวา‹ ในสถานการณใด ควรเลือกทางเลือกใดจงึ
เกดิ ประโยชนม ากกวา‹ และมคี วามเสยี่ งนอŒ ยกวา‹ ทาํ ไดŒ โดยการตงั้ คาํ ถาม
เพ่อื พิจารณาวา‹

81


Click to View FlipBook Version