6SI
rMeMeN-uqva o e6nf
qrqeqsue)ieleluipqelalupc ienpraqe)atau p19i tpua8 rqeqezo-zpqvalo
nl n l a s r pu e p urFn h uPpueq)in 8 - vl e . tuee^)slleplbeuMaLppt €n'qslaqseqqlqs els :ete)i _ta q
pr ' L u r l e Hv uep p nMec nqv qalo eiu p€ues 66
epBdol npe8uaurSuero-8ueJo,, :elBlreq et nqunt
'tqnllltfi4pn qe.isrV. uep uelleie\\ut0-!-SI
Sunpu:ru rpeiueu66q.u.enqJnn;leuqelueSuu€plnl qp"pqunu-euqetdI
'(DpunrDpunlrplnplt nlundatas uoqotu
twDy un4or{nqnqruawYDptl uop lDtlut:nutaq
!8nt untpnqnluaw 'uoytn?atuaw DiDfiw
8untr uofnq lwnl sDtnqopoqornr 7DIIV onI),,
n-K {. \i .,) n,
(( ,-,1 ,?l ?F :-'r -l .1.1 :,qn,-
:u,oproq# qellnlnse6Qued-epuelar3uuu.'u( e8uualal
qeqrsnru eue.teq) sr8ueuou Irqups ff qullnlnseX
rnruoueru 3ue1ep ulruu.u ue8uoqruo11,. :ElEIJoq
pr.fr q€llnpqv urq lqel rrupuu>11u.{emu1rcq1-
,vosrrsvl ,oo
9Zlesed
Rasulullah karena musibah kekeringanyang melanda'
Lalu beliau memerintahkanagar mimbar diletakkan di
tanah lapang tempat shalat. Kemudian ditetapkanlah
hari merekaberkumpul di tanah lapang itu. Rasulullah
4! keluar menemui mereka ketika matahari telah
menampakkandirinya. Beliau duduk di atas mimbar
lalu mengucapkantakbir dantahmid kemudianberkata:
"sesungguhnya kalian mengadukan musibah
kekeringan yang tengah melanda negeri kalian dan
keterlambatanmusim turunnya hujan. Allah d{ telah
memerintahkankalian agarberdo'akepadaNyadan Dia
telah menjajikan akan mengabulkannyabagi kalian
KemudianRasulullahmembaca:
; . 6 ' . y -i"r l t d t' i ' . , t ,!':--J"ri',' (' ( J x" ', r ,
dJi ) 4!' (+ )
"it,
',".,'
lrr!-! , r_€rrr
--:r".J,, i ,, : i ' -"r , i , -?i rtr
9\ raAl 2- ) <P
+ aJ'.
(( Jl Le)" q o.J U ' J i- r rL, l,
..>- c lr
" (Segalapuji bagi Allah, Rabb semestaalam,
Maha Pemurah lagi Maha Penyayang Yang
menguasaihari pembalasan. Tiada IIah yang
berhak tlisembah dengan benar selain Allah
Yangmelakukanapayang dikehendakiNya Yaa
Allah Engkau adalah Alloh yang Tiada llah
yang berhak disembah dengan benar selain
160
I9i
,I,n(stnnbFesqtp)nplLPlllnee! rtea(qquapepuue?s),,r.lr:qqeeq)isruarpeqppunrUMepHp lnVqqvalo'uee6sne[quosfl]tep^peHMlourro
oo,(Pn'tzc
nqv 'UH) ,,e,{ppser u€p €quruq q?lepe
nle uupnlensasep8asseleesen) €guhl qelry
e,trqeqrsl€sraqef€S., :elerpeqn€Ileg qnpaueq
ledusq e1 rJul-rJ€lJaeqliareurleqlletu €{I}eI
nurlaqrBrBueleqllel u38urqefese.tteualefueq
nerlcg eueru-eueurpr SueueSSuaque: pnsuelnq
rrc prlserua{ rlpqtuelnerloqt8el urnlog q€llv
urzr ueSuapuelnq qelumnl uerpnrusl rtled
uen€lDtlruprnlun8t8utrttpnlul ue,ln€tuut8usru
qellv u€rpnuol uuel ede:eq IpprJ leuler
€np leleqs UEI€uESIelaul uep leqlullx llEp
unJn] nlel eqereu epedel depeq8uerunetleq
e,(u1n[ue1a'sneqaq ue8uel unpel telSue8ueur
de1a1rrequas nutleq Suepuayesuelllleqtuaru
n€rlaq uerpntue>13ue:o-8uuro tSuelelequreru
uepuq uellrl€qtuoru nelloq uelpnuo)
'nprTaqIerlal qrlnd 1edue1 eSSurqasnerlaq
ue8uel enpel lelSuu8ucru n€Ileq uelpnua)
'(nWaUaltPIDtrtsDtoq
n88ury tany 8oq pqaq uDp uopnl ! tpo[uaw
n ubluuu noqBug Sunt uo[nq qoyoytpot
unp uolnq twoq opndaq 4o1un7qotn3 tryol
qDppo ranl Suopas oiny nqny1 3m1 notlSug
P a s a l2 7
D O ' AB I L A M A N AA D A A N G I N R I B U T
153-Abu Hurairah .4;,berkata: Sayamendengar
Rasulullah49bersabda:
t:u ,.,tJir."j.it:', "9..i t' \ r .-r r cr.
ti .axr :,- r, ra_ -)Jl
,\r.-!Ulr-'L.l,:,-,]J. . >rr
1 ,". 6l \rl: - tt^-^F*i; t \)l\r: 1LL-Ar ^,FiluI-,
Lar>-
l-1. J
"Angin itu termasukrahmat Allah ydng datang
membawa rahmat dan kadang kala datang
membawa adzab. Jika kalian melihat angin
rihut janganlah kalian memakinvaMpi mintolah
kepadaAllah kebaikannya.Dan berlindunglah
kepada Allah dari kejahatannya." (HR. Abu
DawuddanIbnu Majah)ror
oleh Adz-DzahabNi.amunsebenarnyhaanyasanadnyasajayang hasan.
Ar0d1aDpeumnl aikfiaaylnpaunlgasdeibriewlauymantkayaadnoal el ahhsImh aahmi hA.h m addengans anadhas an
sebagaimadniakatakaonlehAn-Nawawdia, ndinyatakasnhahiholehularna
larnnya,
162
t9r
(( rirP -i -.a ))
:ue{decn8uerxn€rlequrunl rrEfnqsltq€d€uec
,, (or{uunpqo[at1
unp nti{Dpndal Sunpurltaq np qD y DDr ),,
t( .,r; y, .F. '1' ,.,r,1:{c 1; -^ ar*',' 11
:eoeqruaunrurlequ€rpnua) teleqsSuupasnerlaq
undrqseu selgrlle qnJnlosu€Irtucq8uaurneryaqqngnrp
u€,tleuelere luqrlau ffi qelFlnsed eyqedeexqeq nquo,
nqnlpftqpoy q€,{srv, u€p us)}s,{e,rurq-g9I
(urlsnt\l 'A11),, (n{uqa1on,tnqry Sunl
uDpqD[ l unp o,funpnd opn Suot uD]DqD[l
'D[uuDpqDlay lnp nVynpodatl Sunputyaq
n1D utte Dtuqap nuoqrp Sunt umllDq !
unp otuopod opn 8uo,( unllDq ! 'n,(uuttynqay
nqnpnday uoqowaw mlD qDilV oD,tr-),,
n la"f-:., ; ))
n 'ifl,l f -l r--n' :4 \ c+,-;:-- -
,,,-F.
( r , f F i i :r ?" ;1 1' ;{'e' "' i { ' ' ' n q t r ' : 1 " " - ' j
:E,OpEJ€q{Uetu
q€llnlnssg Suecuel snqueqraq ur8ue elqedy,,
:ets{req oquDt nqnlpftqpny qe.{sry,-yg 1
"(Ya Allah turunknnlah hujan yang
bermanfaat)." (IIR. Abu Dawud, An-Nasa'i
dan Ibnu Majah)ro2
'02DemikianpuladiriwayatkaonlehAbutjrr/anahdalamShahihnydaengan
sanadyangshahihsesuadi engansyaratMuslim.
164
99r
;n4?reuluqasJal)ileh leAeMlqJlpeq
p66ulqasirleqnz-zvulq qellnpqvuep srlnllal \ep\,eUlLqeMnWqe\seu
uretepunLueNf rreqnzurq qellnpqvlep qrqeqs6uP^peuPsuebuap
kgtll]J) sqnx lnueuns wptepbeqeqlv'pe4n4 nqPpv qelt\ ue9p
eluuep uqte^eMUa[!ueqlng-lVu]eLuluetpnLlal'(tS1/III) tlPlpl/eatqe.t
lleh uleul qalo ue)|]PleMurplnbnew Plclas qrqeqselupeuPs r0r
t0r,,'lnqosJoJlelullll€q IJepu€)ll€IxeleslpuPIe eI elutu
rpI €3D {e,{u€qos u,{uuu:ideJnSuerueders8ue:e9.,
:e]€Iraq er qu,e) ppp uel]€,{e,rrrrq-Lgl
,0r,, (ntrNoPndalnlDl Duarn\ lt ltDlDw
ond nlnd n18aq uttp tt{1p[nruau un8uap
qlqsDuaq nrtulllpq Suot qo11Vtrns oqDW),,
({ a. ,i<\
:ue>ldecnBuau
uup ueeJeclquedueltluaq8ueur nellaq J€luIIIIerl€J€ns
re8uopuau€r . r€qnz ulq qEIlnpqvelrqudy-og1
uvrNr'tnvHvovv)lrrl) v,oo
8Z lesEd
l58-Diriwayatkan dari Abdullah bin Umar
Radhiyalluhu 'anhuma bahwa Nabi H apabila
mendengar suara halilintar dan petir beliau
mengucapkan:
r_tG'. .J-t,i; L5J+ \J .iJ;; i-t:,j \ nJlJI ))
-
(( .rt. ,';
"(Yaa .4llah janganlah Engktu motikan kami
dengan kemarahanMu dan .janganlah Engkau
binasakan kami dengan adzahMu dan
selamatkanlakhami)." (HR, At-Tirmidzi)r05
rs Riwayatini naqthui Al-Hafizhlbnu Hajarberkata: "Mauqutsanadnya
hasandandiriwayatkaonlehAth-Thabrani..s.i"lahkanlihal syarhulAdzkar
karanganlbnuAllan(Ivl286)
'as Hadits dha'if, dinyatakan dha'lf oleh Imam At-Tirmidzi dengan
perkataannya:"Ghaib,!€mi tidak mengetahuinykaecualdi ari ]alurini."
Sayakatakan: "SebabnyadalahAbu Mathar,ia adahhperawinajhul,
sebaqaimanadikatakanoleh Al Hafizhdan lainnya.Namun meskjpun
demikianhaditsini dishahihkaonlehsekelompoakhliilmu,namunitu lelas
tertolaklNamuntidaksekarangWaktunysaayaielaskani,nsyaAllahdalam
SilsilahHadiEDha'if
166
L9l
Dtp olDru 'nlt SuDutq nov rut BunrurqnuatoY
oti4 opnda:1ut:ftnq un.tn1qn1ai,, .unynln4uaw
Sunl Sunto uoy8unpagSuolutq-Bunlutqnpotlatl
ttlt1 uop nvnpodatl uDurraq Bunl nynqwnq
qDlolp ',qDlly lDuqDt uDp Dtunro\l iD'Y,taq
Dttlt DpDd / uDinq u.nrn!qDjal,, :unlopBuaw
Suot Bunto undnpy ..upy Bunl nlnd npt
uDp uourlaq Suo,l npo nXDawDq,.oJun rp Ltl
8n4,, :uow.r1!taqqDilv ;npqDsDq WIFlnsoy
,,io[utnqnta8uaw ?uo{ qniott:ts n,(,y1nsoy
uDp ttDllv,, ;Dtutraq Dl)raw iuDrlD! qqDa
4a7o uoluowt(ip Suot odn uDrlnt LplnqDJ.,
:e'lel.r3uqep
3uu:o-8uerodepeqiuaru nerlaq tsluqs seclsle5.ruuleru
lpEl ue!.nq]uqr1eIoroq Suei qeuel sele rp riuirqrepnil
Ip qnqns rulEqs rulul truururSuaul g qEllnlnsud:.,
:eleryeq f iuqnf-;y piiurD{ ulq plez-69 t
ruilun.iN. vrnHH\ntI3S V,OO
6Z lBse.J
kafir kepadctKudan beriman kepada bintang-
bintangitu." (Muttafaqun 'alaihi)
160-Anasbin Malik "S;menuturkan:
"Sesungguhnya seorang laki-laki masuk ke
masjid pada hari Jum'at pada waktu itu Rasulullah 4€
sedang berdiri sambil berkhutbah. Orang itu
menghadapRasulullah 4 sambil berdiri. kemudian
berkata: "Wahai Rasulullah!Segalahartabendatelah
musnah dan jalan-jalan menjadi terputus (karena
jeleknya musim ketika itu), oleh itu berdo'alahkepada
Allah agar Dia berkenan menurunkan hujan kepada
kita. Rasulullah { lalu mengangkatkedua tangan dan
berdo'a
(,ii("&i gi'"&igf .*ril
Ea Allah! turunkanlah hujan kepadakami. Ya
Allah! turunkanlah hujan kepada kami Ya
Allah! turunkanlahhujan kepadakami)."
Anasberkata:"Demi Allah! kami tidakmelihat
di langit ada mega atau gumpalan awan. Padahal
pandangankami tidak terhalang oleh gunung Sal'106,
rumah ataupun perkampungan (untuk melihat tanda-
tanda akan turunnya hujan) Tiba-tiba muncul arakan
awanbagaikanperisaidari balik gunung.Ketika berada
'6 Yaitugunungyangtedetakdi sebelahbaratlautkotal'ladinah.
168
691
'uqad derlesntrei /nlqesderlas,pqnbptls'enulqte6suunefuqnP6puPednuesluapusruperlqnrq(
qellnlnseet lueseMqPBslrppqpuelnuet6eqaqsalouoijsjeltp upt)tru3or^,
(1q1u1uu,nbuye11n14,1, )rreqeterul€uts qe,trsqrp
uuluftaq 'runya>t1udep rue{ u€p epor rmd uefng
'(unuoqodado(uqnqwnl
pdwal unp ququal-qoqwallp 'tptnqlplnq uop
8unun8-SununBsotD tp ut unfnq 7o1urrs1unn1
nnqBuE1t1o11nytr wotl npndatluDlnq uop twnl
rDtDlastp uotnq qopoquuu in1qqDy !Dt!D,4),,
t.|f f t,r.t,.1t.1-: 1S-."2))
(( 'fl j'q1 le,:*,,rfr1i€,&5J,,dr-
:e,oproqseluelue8uelBnpel lelSue8ueruund
ff qellnlnsea 'ru€{ rJepuefnq ueqeueruusuelJeq erq
re8e qu11yepede>1qelu,oproqnlr euore) qa16 (uefnq
Ie,{uBqn€dueFal €uorel) snlnd:a1qeyeluelei-ue1euf up
esaurq 8rle,{ €puaq €ueq ry.{ueq ;qe11n1nsegreq€/d..
'rJrpleq
:elelreq nlel Itqu€s nerlag depeq8ueu n1r
3ue:6 qeqlnql:oq Irqruesr:tpraq Suepash qellnlns€U
nlr elrtol 'Bur€s 3uE,{ nlurd rmp r1e1-lpy Sue.ross
elnd lnseu u,{u1n1lraqle runl rJuqupe.1(sn:euau sn:e1
unJnl u€fnq eua:e1),o,ueqedoseruelesrJeq€leu]uqrleu
IEpp nu€{ iqellv rruoq uefnq uerlun:nuau uerpnwe)
rcqeleru relnru nlr ue,re '1r8ue1qe8uel-qe8uel rp
Pasal 30
DO'A KETIKAMELIHATHILAL
i 6l -Diriwayatkan dari Abdullah bin Umar
Radhiyallahu 'anhumaberkata: Apabila Rasulullah4
melihat hilal (bulan baru) maka beliau membacado'a
berikut:
-):J,, :L.j),,_rvl u: ;;i ;rL' ii "ir' ))
(( dt " '. - ! ; . ' Y. I- t . , s . "i,:. !r t- rpP; p)-).r.'
J J" .->',
"(Allah maha besar, ya Allah munculkanlah
hilal itu kepada kami dengan membawa
keamanan dan keimanan, keselamatan dan
Islom, membawa taufiq kepada apa yang
Engkau ridhai, Rabb kami dan Rabb kamu
adalahAllah)." (HR. Ad-Darimi, adapun At-
Tirmidzi meriwayatkannya dari hadits
Thalhah)ro8
'03Haditsshahihdenganpenyerta-penyertanydain, yatakanshahiholeh
IbnuHibban(2375d) andihasankaonlehAtTirmidzi.
170
tLl
,,(p66urqas),e#psqrl,nllal eleMuuelep :ele)iraq
lMeMeN-uvG\qa\) ,eulu, srlnlal e^uureluep lFe qe)seu u..leleo60r
,, reqlv nqellvueldelnouaurepburledraq
er elulepuaqrdelsluele'lelrq depeqbualuurpraq6uerelauerr eMqeq
eunque,nqelle^lped pslenqbquvonlu!uqpl lb.rueapupeL)lieleldlenMlnul'reo,l,uqeepllevqdPald)eepepneuqqqbeuta u r
uepn)qqe!,, :uqd
uerle)eledel uelqepeoueuterlolqeluebueoi leur lelrqleLlrlauuerlp)
qrc, :etP)iraPqre qrtPqrl qvulq||v uep(II/B/IIX)qeqre^rsqvnuqlqato
ue)ieMeq6rupeIle^eMueluqepuqt el6uev ,,qellvepedal lenra)e,opraq
e)qal ntPnsasepedal depeqbuauqr aloq )eprl,,eMqeqle,uels qeple)i
LUeleupe)delalrpqelal6uel eueL!re6eqausolqaloqrpleprl nlr+radaserel
prel'(lrleuruqe,opuauelrta))rnqn)di epeqOuapu)ria-raeLuueLureOeqa
rure,opue)ldefnbualeu)lla) lelrqdeppLloua6uur pi 6uero)e,{up€ :uelelel
SunI Sunto nlop uop ppn SunI ruDtul 'nlnqraq
uo,o33r!q osnndtaq Suopas SuoI 3uot6
:o,(un,op )plouat lDptt 3uo,( Suoto o8t,1,,
'-!?-:rrTr,
1 ( 3 i .l (: c i f t ; ' - 1 t ' ' - ' : ' r - a " i , ( 1 . , 6 n c ^ '
:epqesloq* qellnlnsEd eiulroq
ur S qeJreJnHnqv rrep uulle{e,t\urc-Z9l
vsvndvxnsdtSv)IIt) v,ooNvo
vsvndurggNvolsv)|rr3)
v,ooNwhtvrnt)
It lesed
terzhalimi." (At-Tirmidzi berkata: Hadits
hasan)llo
163-lbnu Abi Mulaikah meriwayatkan dari
Abdullah bin Amru Radhiyallahu 'anhuma bahwa ia
mendengarRasulullah* bersabda:
"Sesungguhnyuorang yong herpuasa diberi
sebttahdo'a tidak tertolak ketika ictberbuka."
Ibnu Abi Mulaikah berkata: "Saya pernah
mendengarAbdullah bin Amru Radhiyallahu 'anhuma
mengucapkando'aini ketika berbukapuasa:
lf;i
((; /",,
"(Yau Allah soya memohonkepudaMu dengon
rahmatMu yang meliputi segala sesuatu agar
rr0DemikiaynangdikatakaonlehAfHafizhMl enurust ayahal itu perlu
dMituindliallaukheI,mmabmalAiS.dezb-Dabzpaehrasboiearlkaonmnyetaenrtlaert;a''tklpdaadkadpikeernaawli"bM.erenmaamnagAA,blu-
Hafizhmenyebutkannjyaalur-jalurlainnyadariAbuHurairah"6, sayangnya
mrmsieweelnawnyyyueaehbtbnmuuytketakdanahnynase':s'dbilsousD'"tadkistoaae'n'amdsmeobo'uaarshlaoaanfrgraug/i nnsmegtuabtklauadganiarnitkgnyeayampnasaluedd'inamhdatahinrmaai'Iy.rktiaunbnSy.mgaeae'bsdnaeiggbl',iianasgdenriibiawkanaalgasyiagiaknitan
bahwahaditsiot dha'ifdantidakkonsistensehinggaseorangulamahadrts
tidakdapatmemastikamn anakahyangbenardiantaralafal-lafatlersebutl
Silakanlihal Syarahlbnu AIan (lV1338)
172
tLl
'e6eludueus^eele)usIveeqMllapU[eu'qaeruaq..rnp]eqlpapulueetn,IeequSealdlplpeu,lhleeqM]pr|ae.,s]dde6pIuqueq]e(veIne(puMIeq0dUl6.sutn:lerolp!ppu,eee[)qqnrulppeeaqpq\egutlqnneap,pela?rMu),tereiuerlinne.tpMeza,lule) p
6 u p ^e l e q e dq r e r pq e l a tu e pl e r n - l e l nq e s e qq e l a,t,,qpeblplvrel p^s6puutu€ql r0qqeelal altpt r ,
-r tf1: 5r.T- tf5 6615l'- tl\r<. . .li tnb
q'1et0la6te:ioeus)/n4rerrla/9)e/nt eu^n4uJreJuue'uptpeq|se:nFqgpe-ulNeqaieueliJoueuilqeeel)aLqsl'tuLteuleiteqqpesqurl'eeLppsrptep,Lressuee'5q,nersepqt,e,u{oeleazuLu
urelppLulMeblnuql qelo up)jte.teilsrqtpeletnlt pq !,erp e(upeues$l
=rr,,(!n4waBual'tD7 qDw!8Dl tD*uapual{
D1DI,{ nm!8ug r:{uqnSSunsas lwn! pwD
qDputrra!ryDw 'Dlnqr?q trun1nVyryazaut nBuap
unp nsondnq tanl nl[ouany qnilv DDf),,
1f':. tT--"-'-Y'\ trrr-* L..r,
(( r'r.f.lr : ry; e-1 ref ((er? sdq c;f n i--r:.
:;:* .,-..
:r,{unq:equrc1tefe,tru ruepq-gg l
,. (mlnqtaqnqo ny,lqazatun8uap
uop D'^Dndnq mlD nWDuatD! qDily Dntr),,
(( ,rP 131:1 (', ((.tl: ,q4,-:\-)
:esende>pqrsqElrloI rure,opecuqucrunerleq
€.t\qsq # qellnlnseu uup ue11e,{u,trrJlg-;91
qe[EII nuql 'dg.) , , , ( u , { u u r eul u p
,,'(nlundan8uaw noqBuT
P a s a l3 2
DO'ASAFAR
I 66-Diriwayatkandari Rasulullah *! bahwa
beliaubersabda:
" -,..'( 4!t6' lr ''
\-#,r -r:' FJ g4r> L'
rA)\ 4j Jr'- e.I:'
"Tiada bekalyang lebih baik vang ditinggalkan
oleh seseorang,bagi keluarganya daripada
shalat dua rakaat yang dikerjakannya ketika
hendak berangkot sa/br." (HR. At-
Thabrani)rr3
167-Diriwayatkandari Abu Hurairah e; dari
Rasulullah 4! bahwa beliau bersabda: "Barangsiapa
.vang pergi bersafar hendaklah ia mengucapkando'a
bagi keluargayang ditinggalkan:
113Diriwayatkaonleh Ibnu Abi SyaibahdalamAl-Mushannas[ anadnya
dha'if sebagaimandaiisyaratkansendirioleh penulis,sebabnyaadalah
keterputusasnanads, ayatelahmenlelaskanndyalamSilsilahHadttsDha'lf
(372\
174
9Ll
.p6nqt rqeq6sue^
rpuP,epPtipuas'pse(1pNsu8e-e/LuluoDuvPuqppavuqppupeuprt[ee{tVulhr nunulnueesqufnul]lqueqaqpapl(lpZuolqnlu€ldeeZnul)e'eequMlrzee)uutqMuerqtouHalr.H_pep'nq,FlqeuueelqpJupl!ppequupl1aeepulsseoueespqqnbuslwLeennl)qtpulieupLe^!llses-sli€^lpvtupiewerpLHpMeHt ellruerrlrrteppl
nerlaq plelu 8ue:oases sedoloru 4 qEllnlnseu
elrqedBp\\qeq upllnqeslp urnl le.ip,\\rJLUpIEC
,, (ff tlDily opDdil!nqtloial Suoi nw1nrun
uop nwpuDtuD 'nwowo8n uoydrlruatu nyy),,
(( ' -.: ;,c;- r-w_c,e,.'l-?i,r)-li:l? i-",:1:l; D
:
:ueldecn8uau
H nerleq 'nue1 sedeleu tr qullnlnseU euerure8eqas
r3:ed nusedayaru ueIE u,{es qeluurxo).,
::e3es13;edlepuaq 8ue,(8ue;oasas
epedo) ElDIraq quurad DutnquDt nqolln,Oqpoy
lerxll urq qellnpqv :slelleq ulles-69i
,,,(u.{uuluyesuep peu.rqy '911) ,, otunBnluaur
ubltt Dte nIDw ntonsas !d7!t!p qDltv npqndy,,
:Ppqesraqnerlsq €,t,rquqff qel1n1nsel uep DlunquDt
nqn11o[1qpnyruun nuql rrep ue11u,{e,trr:rq-g19
, rr,, (n,{Nnpndal uoqdl1g11p
Suot npnsas olnBas ots-ntstat unlD 4Dp1l
Sunt qn11y opndatl uotlosl uotld4ruaw nyy),,
(( r.:{.c:1? rF, 'J.1 ( ..?":: ic p! ))
memegang tangannya dan tidak akan beliau lepas
hingga orang tersebutlahyang melepastangan beliau.
Lalu beliau membaca do'a di atas. (AtTirmidzi
berkata: Haditshasanshahih)rr6
17O-Anasbin Malik 'g. berkata: "Seoranglaki-
laki datang menemui Rasulullah * dan berkata:
"Wahai Rasulullah saya hendak pergi safar. bekalilah
aku." Rasulullahberkata:
((rF''i,l i'ir ))
"(SemogaAllah membekalimudengantakwa)."
"Tambahilahbagiku" kata lakilaki itu.
Rasulberkata:
('t:i'Pi ))
"(Danmengampundiosa'dosamu)"
"Tambahilahlagibagiku"pintalaki-lakiitu.
Rasulberkatalagi:
(ck +',:;, -t'*.'t >
1'ptf1ear6RnsyiawanatasvahanDat:h'elli'rhata"s.amandasgahhpaauhrinidhs'rsiawilnaaakydaanrtbykaaeic,tdauSulaailhsnpiyleaahr,HnbyeaadlitiaEauaSldnhmhaaahmi'hiK(AI4at)n-lldrmenidgzain:
176
LLI
GLtzuepB'qcz.udeuHp-lqVqqanlrouHuqqqureasleoeq6rpneulrnDduieqDrqirrelrqa,,lnps?erillpF'oqe')lq"lrlel1ua3gJA#r ::
srr(uEsBqsflpeH
:Bfu{rrq rzpgulra-1y) ,, (o(u18nq tnqasral
ununpftad qD]unlLlDpnw uDp qnnf Sunl
w:sun1o[tado{ut3oq qD]umpqap qDilv Do,l),,
:e,opraqn€rlaq]BlSueroqntl I)pl-lryl elpe)
.! rlepueru
ueleI qndruauerur1e1derleslrqryuaq uep qel1y epude>1
u^\)€ueq de1e1ne13ua qellepuaH., :elelJoq nerleg
,,n1epede1 lers€,r qeluaq 'rejes r3:ad >ppuaq e,{es
'qullnlnse1mqul6., :Etulreql)pl-llel 3ue:oog :e1e1.raq
€r * q€rrernH nqv Fep ue) ef€.lrlurq-l/ I
,,,(eyuqi ussuqsfrpeH :Elu{req rzprruJrl
-lV),, (Dpuaq naml nlns Dunatp unlllq l
lnnqtaq notlRuauDlqDpnaaa qo11ynSoutaj,
Pasal 33
DO'AKETIKAMENAIKI KENDARAAN
172-Ali bin Rabi'ah berkata: "Saya pemah
menyaksikan Ali bin Abi Thalib 4, dipersilakan
menaiki hewantungganganyang dipersiapkanbaginya.
Ketika ia meletakkan kakinya di pedal pelana ia
mengucapkando'a:
"Bismillahi" (DenganmenyebutnamaAllah)
Dan ketika telah duduk di atas hewan
tunggangannyaia membaca:
"Alhamdulillah" (Segala puji hanyalah bagi
Allah)
Kemudiania membacaayat:
178
6Ll
-esopqelrundru€rqquu €e^.t :elElroq 8ue.{e{p.equuq
epedal qnilel 9S qpllv e,(uqnSSunseEsUeJE)..
:qu,trulueur
ffi nerTog..aq€llnlns€d reqe.^d?.^&Pueelpuy ude8ue11,,
:e^rmuaqn)iv'€,.\\€ual nerlaq u€rpn(uol u€lnlel n)p
3ue.{ ruodss uulnl€loru ff qellnynseSleqqoru qeu:ed
nlp puerel e^\euel nlv., :qe,nefuau!lV ..,,p\^euol
upuy ede8ueruururuDlnl lrurruv req€ld.! :u.,{uegaq
8ue,{€pV 'e,reuot qrTpr{JIqV ulg IV uerpnwe)
,, (noy8ug uops Dsop-DsopundwoBuaw
pdop 8ur:t npo lnp!! Duafi)! n4n qoyundwo n
unp mtDw tltpuas mturp twrlDqzuaLuqDlal rulD
otuqnSSunsasqo11Vn,( nn13uE tcns nqnVy),,
r1 rc{,- inrr ))
c 6.
:esEquJrunlel
r1e1e8rt 1e,{uuqesleq)p nqellv u€p rlel e8rl lefireqes
qD rflpuDqp ueldecn8ueur er uerpnua)
(tI-€I :Jnrq{nZ-zV
'Sb) ,, !wo4 qqny opodatl tpqw ! ut lD trurn!
o(uqnSSunsasunp nt(utosonBuawndwnw qnptl
truoy o(uutn1aqaspqnpod two4 8oq tut Dnwas
unplnpunuaa qnlal 3uo,{ Dte IrnS D1DW,,
dosaku, ia mengetahui bahwa tidak ada yang dapat
menganpundi osaselainAku."
(HR. Abu Dawud, An-Nasa'i dan At-
Tirmidzi, ia berkata: Hadits hasan
shahih)rre
173-ImamMuslim meriwayatkandari Abdullah
bin Umar Radhiyallahu 'anhuma bahwa apabila
Rasulullah 4! menaiki unta beliau hendak bersafar
beliau bertakbir sebanyaktiga kali kemudianberkata:
1.* , , . '",,,'/- t . ., <l.zL6ut 4].r.'.-'zBJxrr.;,\,'<er - ,, .r,
U! I \Y l Cr'.-d,a v:v t F
$ 1:t1i,j1;iir.S
"Maha Suci Dia yang telah menun;kkct;
semuaini bagi kami padahal sebelumnyakami
tidak mampu menguasainyadan sesungguhnya
kami akan kembali kepada Rabb koni". (QS.
Az-Zukhruf: l3-14)
"Yaa Allah sesungguhnya kami memohon
kepadaMu kebeikan dun taKwt*a dalqm
I1eBenarkatabeliaud, ishahihkaonlehIbnu Hibban(2380dan 2381),
begitupulaAl-HakimA,n-NawawdianselainmerekaA. l-Hakim(ll/98-99)
m e r i w a y a t kdaanr il a l u rl a i nd a r iA l ib i nR a b i ' a ha,d a p u nl a l u rp e n u l i ks i t a b
kitab sunantersebutterdapatcacat,yaitu anbnah AbuIshaq As-Sabi'i.
Terbuktibahwaia telahmenggugurkadnuaperawiantaradia denqanAli
bin Rabi'ahs,ebagaimatnealahditegaskaonlehlbnu Halar(silakanlihat
Syarahlbnu AllanVlI25)
180
I8I
qndu.rauaeu)r.lt'rqleUaqrure)eleur llepuau.ur elefInlelaLrul]]e)Pj llqedv,,
:lPlel ue6uapunu.reu',* IqPt qlpeq r.ep 'tetl)lnglv qlqeq, p\e^ ozr
o.a- ,l qr q E q' " s q' B l r {' tuelep ue{lu.{eMulp lul sllpEH
"'
,,(nqoTpunqoqns
ue>ldecn8ueu) qrqs€Ioq eIeJeIu unrnuoru eyqude
uep rrqleueq eIaJeIu lI€puoru ueueplrad qnduoueur
nerlaq l€qeqPs ered uzp h qellnlnsea eltqrde
e,trqeq upltnqeslp urEI le.(emu [u€leC-tl I
,, (lant qqDv
tfnruaw n1o1asuop LlDpDEraqdo1a1'pqnoltaq
unDpD! wolop lpqu ! qDpl !uDx),,
(( rafo, 1{o' n;1f1' {"r -t-r-fc ))
:rrE)lq€q(Uuueuuul p
selu rp €,op ecequreurn€rTaqrpqrual eltqedy
'oBr nlaq
uop DuDq ndwtuaa 3uo,( qnqtsnw uDp In,mq
Suot uoBunpuntuad 'ptaq Sunt uouolnhad
UDp nl,ynpodaq Sunputltaq n4D qDItV
ntr nynBnnlatl o8ofuau 3uo,{ uop ununlnf.tad
tuDlop uDwal qn1no48ug IIDIIV D,I rmlap
tlDp-qDpas Mt qno[ 8uD[ uDunlnftadqnpotlpoI
uop 1u! !wD! unuop[.tad qDlunlqDpnw
qDilV D;1,t)qpt.t nllpnqruau Sunt uopnq.tad
ny,lopndatl uoqouaru lwDX '!u! unwlofuad
Pasal 34
DO'ABERLAYAR
175-Diriwayatkandari Al-Husain bin Ali
Radhiyallahu 'anhumo ia berkata: Rasulullah 4
bersabda: "Umatku akan terhindar dari musibah
tenggelamdalam pelayaranmereka apabila mereka
membaca:
q- f. o a n y:^- , ' - 7trt. , ',t,a , /\., ! !
-/,.. J.v^Ji\''-)r'., t'),4) y, *- 7
"Dengan menyebut nama Allah di waktu
berlayar dan berlabuhnya". Sesungguhnya
Rabbku benaar-benar Maha Pengampun lagi
Muha PenyayanC" (QS, Huud: 41)
, ,1:.7,, , .-,.. '
& r -,r, i><tlllr -,r,.t\,r. dr
\.y
lalanmenurunk,amipubnertasbihA."dapulnafadl i atasadalahdaririwayat
Abu Dawuddari haditsIbnu Juraij secarcmu'dhal(terputussanadnya
karenadigugurkandua perawidari sanadsecaraberurutan)d, isisipkan
haditsIbnuUmaryangdinwayadGonlehImamMuslimke dalamhadiLs
riwayat Abu Dawud,ini merupakanbentuk idraj yang paling samar,
sebagaimandaikatakanolehIbnu Hajar.SilakanmerujukkitabSyarah[bnu
Al/an(vlI40)
182
t 8 relMeplvr.a-ldvlueldqeep(qrael^'estlleulpppeelq!u,neesqslepLuruMaPuellqeranodpent /lslpeeeUqPbvnnPyp'\luaV'e)uuqliqll'|eq€se\uerersqq!uq,eeerqef!p^ulee6uhlue]aepq(
ppuesue6Japrlr]sr,rvFelel nqv u"nPqpprnLPunusnuql qsloueueleMuro(l
, . ,(I 6
:rnB,uV-ly'Sd\ n,(u!lsawasuolorutoqBuad
uoBuapqo11V4nwtoqBuawloplt mlanru UDO
Pasal35
DO'AMENJINAKKAN
H E W A NT U N G G A N G A NL I A R
I 75-Yunusbin Ubaid rahimahullah berkata:
"Apabila salah seorang dari kalian berada di
atas hewan tunggangan yang liar bisikkanlah pada
telinganya:
-,, . aJ-- lI.A-i..iJir+ ' - '. - -.i '
o\ 1*-:t u!,rS- .-\\e: v.+t |'
. t .jf--.2/r, --:r:9j (<t,'. . , r-'s( o . '' < ol ':
\ 'h/-) f ,'
"(Maka apakah merekt mencari agama yang
lain dari agamaAllah, padahal kepadaNya-lah
berserahdiri segala apa yang di langit dan di
bumi, baik dengan suka maupun terpaksa dan
hanya kepada AllshJah merek{l
dikembalikan)." (QS. Al-Imran: 83)
184
s8t
le,|..le^use]epuesre6eqalse)i6uerp
ledpp)eprl upluelebuarddelalue)lv qe^ruJlen_uLql ureFlInq)reISuedeln
qeepentl eMqPq(I^ lel) q4.,1,eqs-Llqtsevt4 M wePprurleque)selaluaLu
Leuleptu6ee/en)rte.LallwlMuelquObeereqrqlq)MsnLpaqepus{bla'sel,reLtwl.lnlrUnurpuuMeuqapaeld-eser!,adl^,pdaub"l)eeplunqleeuqloureeoreqbuasoupaserlquwruq]a'aeeleseuuslalrl6tluqqunleeqeelballleslplallqP6qluuuderJePuhela-pl)tlP],v,etl,eqpl detsle6l:,eenpulleL]euallullolpPbeae^llseequuslAeuetl tlPllpeeuMplelepeqlpl
el pleqn ulq snunl uedeln uep leseraqeu e\ tnqlDew sllPeulul ar
'$ qellv urzrueSuapllssqreqruueq
-J€ueq ele,{Illol uPp e,{ueqocuoruq€lo} ItuB)
zzr"FFqellV
urzr ueSuepJrunuou ue{€ lnqesJolu€,t\oqqsed
Pasal 36
DO'AAPABILAKENDARAANHILANG
177-Diriwayatkandari Abdullah bin Mas'ud .+;
dari Rasulullah4! beliaubersabda:
"Jika salah seorang dari kamu kehilangan
kendaraannyadi gurun saharahendaklahia menyeru:
. t._rif :r r'J, ,*i'' !.0 ' >t-r ,l ':r^-,n,drJ)' L^t L ))
J
, !l
i1 i--*: :nw -o'r\'
"Vr/ahahi ambaAltah,onontolr*,o'hoiho-bo
Allah tahqnlah!" Karena sesungguhnyaAlluh
memiliki para malaikat yang selalu hadir
memberhentikanryo). "123
12rDiriwayatkaonleh At-Thabrandi an Ibnu Sunnidengansanadyang
dha'it sayatelahmenjelaskahnalitu dalamSilsilahHaditsDha'if.
186
L8l
nwDpudl uoqowau mlv .o{uu%lSu\qraup
8uotr qntnlas oltasaq urBuo nlo&uacl qqoy
'ut lwsasnqataw8uo{ ndo uDpuops nsonBuad
'n(urst qntnlas D!.tasaqlwnq qn[n1osnnBuad
qqny 'n{uuoBunnuaDpp opntaqSunKqntryas
oltasaq 3un1 qn[n1 nsonBuadqD f DDtr),,
rs"fi.{. rh ))
r.{.tih (.{,I *t c.t'.,;'Fr. r'"9 (.r-"
tr..:,(.,.t:r si:lr:rm T r-. rs."--}
,2 j,t. .,
:...1" ';,'
,1r.."q,-d ( q ,ati ( a.- ,- 1 1 T - :; : a
"'i;:;'."i{:l!t---l:
(,rIL (-1,r::,-,r:j tl
:e,{uleqrlarquBIaleIDeI rurp,opec€queu rlsed
nerlaq ue8au qenqesr{nserueu Iupuaq qpllnlnsed IIPI
durlese,nqeqf qpqnqs rrep ue11e,{e,tr,r:rq-g11
Idr9lN nvlv 9Nndhtvx
Dtnsv!{tw)tvoNtHv)trl]) v,oc
/t lesEd
kebaikannegeri ini dan keboikanpenduduknya
besertaseluruhyang ada di dalamnya.Dan aku
berlindung kepadaMu dari kejahatannya dan
keiahatan pendudulnya beserta seluruh yang
ada di dalamnya) " (IHR. An-Nasa'i dan
lainnya)r2a
"d"anYaidtuisIbentuujuHiibobleahndaAndAzl-HDazkajhmasbeir.Ntaadminuynatapkearlsnuhadhitiihnojlaeuhkkeedmuabnaylia,
pDeznayheabbmai bennycaadnatulamhkpaecnaratawtiabnbeironqarmafaiAnybdauaMlaamrAwl-aMn,iazayankh,aAtatnhyaa'.:A'Adnz--
Nasa'iberkata: Abu l'larwantidak dikenal.Siapasaia yang mengtrala
seorangsahabamt akatidakadahujjahbaginyakecualriiwayat-riwayaAtl
Waqidi,sementarAa l-WaqidsiendirlMatrukw. alaupundemikianA, l-Hafizh
menghasankahnaditsini, barangkalbi eliauhanyamenghasankamnakna
matannyasaja bukanhasanmenurutistilahbeliau,silakanlil'al Syarah
IbnuAIan(v1154)
188
68I
:rure,op€ceqlxelu
nerloq uletu tuelerunpp,\\ eqr] uep J€Jesreq;uep3s 4
qPllnlnseuBlrqedv,, :elelroqer DwnquDn, qDlF)&qpoa
rerun urq qellnpqv uup uelle,{e./t{rrrc-0gI
(rullsn6 'UH) ,, nll ]uduraiuep lefueleq pr
eS,,aureq,{un33ue88uaru3ue,{undnlensesepeg e,{ersr51
,, (nqnt Sutt'(t1n1qt1nw
lnlplDw unnSSuoB tnp ou"rndutas oqoyy
3uo1 qo11y1owt1n1unBuap Sunpu4.raqnqy1,,
(( r"r. 'Sm.:' tfft lF:\nrr "? { , 1 : € D
:uuldecnSuerun1e1ledruat
n]ensrp qeSSurseders8ue:eg.:.Epqeslaq# qellnlnseX
re8uepueru e,{e5.. :elelreq er oqun, nqolptftqpoy
turIeH rturq qelnery rrup uu11u.{e,trurq-611
tvdhtfr nlvns Io
HV9gNIS V)tI$t) V,OO
8€ lPsed
V r) lf t. l"tt - 't" "j . ) t."a'
:/ .Il? )rt'. .lj' 3!-lJ f ), u- ))
..r-...-L-r-' u ';'4s .!+. Ji' u'; t l+
, '-=,f:ni ,') ."7. ."i. -r- i| " . . !-'!,li )i "Jrr:rJ
:,,, "4\ J ) .)rrJ J
( JJ')6i n\')"t') GtJl\iiL
" lWahai humi, Rabbku dan Rabbmu adolah
Alluh. Aku berlindung kepada Allah dari
kejahatanmudan kejahatanyang ada padamu
serta seluruh kejahatan yang diciptakan di
atasmu dan kejahatanyang teriadi di atasmu.
Ya Allah aku berlindung kepadaMu dari
gangguansinga dan orangjahat dan dari ular
ular dan kalajengking dan dari penghuni Qin)
negeri dqn dari bapak (iblis) dan anak
keturunannyo"). (HR. Abu Dawud)i25
d"siseHpaadkiatsotiilneihAdhdaz'-iDt zmaehsakbsipie,urtnadtienlyaahtdaiknaynasthaakhainhHoalseahnoAlel-hHAalk-Himadfarznh.
Karenadi dalamsanadnyaterdapatAz-Zubaibr in Al-WalidA. dz-Dzahabl
berkatar HanyaSyureihbin Ubaidyang menwayatkandarinyalSaya
katakan: "ltu atli}yaia majhul,bagaimanma ungkinmenshahihkaantau
menghasankahnaditsnya??
190
r6l
:elelJ0q :spqesraqH qellnlnseg
DquDt nqo11n[tqpny qe{slv,
(rqrulu,unbu;epn141..)nurrep]elepralBue,q( ulueryru
u€p upuel ueSuq ueSuap q€lu€{eur .qDillwslq
qeluc€q'{eue ruqe16,.:nlepudalelalreqtr rl€llnlnse1
:elelr3q c8? qeulelus lqv ulq rerun-I gI
(79 :qenbeg-ly.SO) . qnqwa{uaw
nruu! qnily opndaq otunLl fiuaq-rDuaq
Dt!! 'qDltynpnda4qolnqn{snq uDpnwnpoda:1
utn1uaqtwoy 8un,(qnq-:1nqBun{tlazatntnlun
rp qDlurjyDru'uDwtfiq Suot Sunto-BuonDH,,
tr:'t6ie:7"9"n,11Y
:uururuJaqEIIV
hlnNIW NVONV)lVl"lV)tIIl) V,OO
EEIEEE
"Apabila seseorangdari kamu hendak makan
maka bacalah bismillah. Apabila terlupa maka
hendaklahia mengucapkan:
(( , -, ':'i, g -"" , : ))
o,t-] J alyt clt
" (DenganmenyehutnamaAllah di awal dan di
akhir)." (Imam At-Tirmidzi berkata: Hadits
hasanshahih)126.
183-Diriwayatkan dari Umalyah bin Makhsyi
.+ ia berkata: "Seorang laki-laki tengah men.vantap
makanannya di hadapan Rasulullah yang ketika itu
sedangduduk. Laki-laki itu belum membacabismillah
hingga makanannya tinggal sesuap lagi. Ketika ia
hendakmenghabiskannyaia berkata:
t- .''i"i,. .
t t o . > l . a J t l a . ! 1r r ) )
"(Denganmenyebunt amaAllah di awal dan di
akhir)."
Rasulullah * tertawa dan berkata:
"sesungguhnysaetanmakanbersamanytaadi,ketikaia
membacabismillah setanpunmemuntahkanapa yang
126Benarkata beliau,karenaadajalur lainyangmenguatkannysai,lakan
lhat SyarahlbnuAllan(V/182-183)
192
t6I UpH - l V s q e Mu r qq r e Hu r q r ^ s q e Mq e l e p
reteHnuql qz qalo qrqeqsuefelelutp undqsau ?,eqp ee l u q e q a ^ u a d
'ueqqlH nuql e(upeuess?l
, , l e u a } pl e p r L ,
-:eNlqureequJlqqPe|qnepzqovu-ztqpvePu]eu)eu9anwualvsntnqlesleeup,p,plrueqlep)ql.alaluqqazdu'qplHJtevtl6rq,epzenHq)
:p^uuedernuebuapLIzUeHV-qalouqle]els||p Uep)?,e!lp eiuppues,,,
,.,({elehl nuql uePPn^ruo
nqy 'UH) ,, nqar'rat uDuDlDu opnd untptl
npndaq qoqtaq uaqwaw uo4o qo11y o{ocstu
TDIIY DwDu qounqas 'qD,DtltouaqqDIUDIDI^I,,
o-.:-J, tF <q^<. (,<{;, ,* ,n' rrr -rir r.c.
:€telloqi* qellnlnsed
'e1a:oruqe,re[,.i Juuou,,
,'rJrpues-rJrpuseJsEresuelelu uerJeI
r1e13ue:e9,, :eqe:eru epeda>1elelr3q 5f qpllnlnssll
,,13ua.{uo>1eseraru qeu:ad Wpll unrueu ueleru
Ituul'qPllnlnsuu reqe/d.. :e]e)lroqq€llnlnssuleqeqes
-luqeqese,rtqeqr,tsqu,11uep ue11e,{e,.rturq-g1g
(rqrz1u,unbe3e11n14.,1u)u;11e33unrut rlaq
luprl u4f uep ueleru nerloqpreleseirl lle)as BuES
ueueletueloJuouqeu:edlepu tr rlullnlnsuu,,:elplroq
er .P qsrl€rnH nqv uep uEl1e,{3,t\rrr(I-tgI
-uV uBp pn^au( nqv 'gg) ,.,(I.esuN
..'e,{u1rucdurelup ppp
186-Anasbin Malik berkata: "Rasulullah€
bersabda:
. ' '. 4- ,D' - : ,. - l q' . i - l r -"' i_._ e 4ljl Ji
LS-I' oJ.>J ) '_ 15 J'
J-, t
q=-;-rJ.-, L"Pt - O'ri
"SesungguhnyAallah meridhaiseoranghomba
yang mengucapkantahmid setiap kali selesai
makandanminum." (HR. Muslim)
187-Diriwayatkandari Muadz bin Anas .& ia
berkata: "Rasulullah 4 bersabda: "Barangsiapa
mengucapkadno'aini setiapkali selesami akan:
J +)tS l$ ,-:.:-.^bt JJJ, I ai J->Jl ))
('(' , ..t" : . ,i,J ,,
s"
"(Segolapuji hagi Allah yang telah memberiku
mokanan dan rezeki ini tanpa daya dan
kekuatanku)".
Niscaya Allah akan mengampuni dosa-dosanyayang
telahlalu." (At-Tirmidzi berkata: Hadits hasan)r2e
berkata:"mastu/'.Adabeberapahadits-haditlasinnyayangmenganjurkan
makanbedama'ahtidak terpencar-pencasri,lakanlihat kitab Al-Majna'
l1s(uvy?g1asBa2rel1obn)laea'hrk(aAattbaauubeDmlaiaiwnuuud, dmadn)adnbisulebktnauunjuM'oithlaeajhabAhal.-mDHaaanlRa' mz(ImhbbunakukuaHnaaasjanlir)t.eKDreitruliiwlhisaa:ytaa'natknryayna
kesalahanbersumbedr ari penulis,Karenamurid beliau,Ibnul Qayyim,
194
s6l
'.ourl leqsslpeHqel]ls ulelepeluue)unluelueurLlelaet les,qrqeqsOull
p'eeluuMpseu'rqeaEbdupeqapep(pf6-dSlvrtwp:eeopturpa) rqlu6zuuuenplsHnq-uluVqqqallqlq0eluleo)useeeunldaeei^t\pqeeM?la,uel6rlp/puplnp^depu(uueeprulerruueeloasectIql.as
et)) qLuetls-LlsrvceA47l uretepe6nttnqasretlelelueouap,"4e,ter1.l8,i
,.,(eiuufef uep r(asuN-uv '49) ,, (np;ntunny
npBas snln nTy8nq tlnd olo8ag undnpnlatl
uop qDiDpttl 'DtrDq uootrn1at1 'anu a
'uulDa uaqwaru Sunt qolnoqBug qoilV DDf),,
i',:+* " .m,e-.-,- 7f \,.ta---: ))
;
( s+)977'.)-i= c.)T-(,)T7 (.ra-
:ueldecn8uenru€rTorquseleuslrlol uepq€llpusJq
ueldecn8uarnuerlaqepedelueue{eruuelSueprqrprp1
durlasqulplnsug :e8uapueru€t e,uqeq4 qullnlnsea
wpDpl 8ue:oes lrep ue11e,{e.,rr:rq-y6g
or,(lzP!tn'tlr
-ly uBp pn,rreq nqy) ,, (wtlsnu Sunto
rruD!ublrpoluaruDUasunutw uDpumlqwtrun!
t)aqaau qo1a1Suot qn11ypoq ttnd olnBag),,
11'rT T,fl l"-t-r;-nr f:--, :-- ))
:ueldecnBueunrerlsq
uelutu resalosffi q€lln1nsuUr1u1 deries e,(uuse,trquq
3P pl,?s nqv Irep ue1le.{e.rurq-ggl
I90-[mam Al-Bukhari meriwayatkandari Abu
[,mamah .+ bahwa setiap kali Rasulullah selesai
m en v a n t a ph i d a n g a bn e l i n um e n g u c a p k a n :
i . : . . - : ' : , " i .L-tt l,*:)
l-,1-.->.! -tr-arll ))
(( V ). are .r:^-, ).. ; ) +.
"l\cgala puli hagi Alluh dengan pujian yang
hunyak lugi haik dan penuh keberkthan, buktn
pujiun yang lidak mencukupi,tersia-siakln atau
yung tidak dihutuhkanolehMuyua Ruhbanal "
196
L6I
'DIaDLu Dpnd l umluaq nolSuE 8urt,l nlazat
unp uDquuaqal DIataw qDlltaq qDllY n0,tr),,
(( ,'n; F' ., crc' " "P" i+1 (lr.+a '( 6:d , F;rr<--F . ))
';" r ,'
"
:e,opraqH nurlog
.. Iru€I qelu€I€,o(I..:elellcq
n1qr,{e nerlaq ueeftpuel tTcpua{ IIe} Suuiarueu
'nelloq sedalau Wpueq EIDa) u,{uueucl
Irqurcs
Surdruesrp eperaq3ue,{8ue:o epuda>e1fuue4:oqrueu
nll qelolos e,{utunutuaut undnurlaq 'urnulul
:re uelSueprqrp uurpnue)'e(uuelludu:aru e,{e.rcs
qe3ue1r:e[ uep 1n[un1otr:ef ue8uepe,{urfrqSuenqrueur
uep e,'(rrue1eueu n€lleq 'eu:nl u€ISueplqlp
uerpnua) e,{udelue,{uau n€Ilog qEnI rndrueor:q
eruJnl uep ueueleu u(uepedal uelSueprq3ustu
undrue;,1 nlqefe qerunr a1 :tdururu qeuJod 4
qellnlns€u., :eleuoq?'l rsng ulq qPllnpqv-l6l
Nr\n-Nr\nNvqnhtvrdls v)|Ill
0t lPsed
ampunilah don rahmatilah mereka)." (HR.
Muslim)
I 92-Diriwayatkan dari Anas ,$i, bahwa
Rasulullahg datangmenemuiSa'adbin Ubadah+:,.Ia
menghidangkanroti dan minyak. Beliau menl'antapnya
kcmudianbeliaumengucapkan:
,lrf',li'&L-:L'Tfr,'t";'At €'*',ai >
1 1 . ( l j r n>.^lt c-r, a
"(Orang-orang yang berpuasa telah berbuka
bersama kalian, orang-orang haik telah
menyanlapmakanan kalian dan para malaikat
telah mendo'akankalian)." (HR. Abu Dawud
dan lainnya)r12
193-Diriwayatkanjuga dari Jabir,4; ia berkata:
"Abul Haitsam bin At-l aihan membuatkan bagi
Rasulullah* makanan.Ia mengundangRasulullahdan
sahabat-sahabatbeliau. Ketika selesai menyantap
hidanganbeliau berkata: "Balaslahkebaikansaudara
kalian" Mereka berkata: "Bagaimana membalasnya
wahai Rasulullah?"Rasulullah* bersabda:
'r'zsanadnyashahih,sllakanllhat kitabAdabuzzifafhal 9I'92.
198
661
-l)el oueJoausppuelle^eMuau6,ue|!,'peqlupetuMepu]uaqd6lnuqeaJsorepps)et /ptlrpl6puleep,{ro)-ieplV
pllPLDnqv plzel euleulaqtMejadledeprsleAuwepptplt,pqpelupeues..,
oqnw otuuo1n,opuaw n! ,rr,, t uuDsoloqqop
nruu nlnl 'nwqDunt
lp wnutw uDp uD|Dw npl 'nruDn, duDJop
lp nwn! Dfi)luD tp SuotoasasqDwu rrltf,,
O .rn? i.1.:1r
i1("{.i:,:{ ;: li. yz (-{.:{.,ry, {"'
P a s a l4 1
UCAPANSALAM
194-Diriwayatkan dari Abdullah bin Amru
Radhiyallahu 'anhuma bahwa seorang lakilaki
bertanya kepada Rasulullah *: "Amalan manakah
yang paling baik dalam agama Islam?" beliau
menjawab:
i ;', i? ; * i>t' l;'',ir;L,
JN
"Memberi makan, memberi salam kepada
orang yan€: engkau kenal dan yang tidak
engkaukenal". (Muttafaqun'alaihi)
195-AbuHurairahberkata: "Rasulullah*
bersabda:
200
L0z 'peBnqleJ LUelep.refeH
nuql uep (!))e!{ lv qellnanqewtqeaeHlvqeqPl)eurlp dDsnueurednraq
qtsew)Jeqsut-lvleqpef slpeH lq JeqlHV LuelepurppnJqsPnNuql qalo
ue)lernlpqelaleuewrebeqasnrlaf selaln7tunweu,ryJewele]aseiuulPl
qwaeoppebtsnltlqupen)1w]ebluepMrouatq1see6unq[uuee,puleebsunar peel^uuuueqlele]e^qe'LMruqaeuSel-tstbVuetqlesilenMq|vl
\en)a\ qebgJelurMerad(61 letl),eelebnp, leqpneAwetepueqqlHnuql
u e pQ t l Z 6 t Y e u L l Yu J P l eqpP q t e I Sr q vn u q tq a l oe l u p € u eus € ) O u n q L UCe s
jnbnew uep belenw F'-]e)asireqlnB-V ueull qalo le)le^eMl-llo,!r
urel 8uu:o rfl,. ]IIIpas 3uef ageq Ircp IP.]uIraq uep
epedaq uelus ue>peqa,{ueru'ype de4srag
:uuueurel elueped yndunl:at q€let el€ru 8ue:oeses
r:rp eped lndurnl:at epqede e:eryed eBr1.,
:elelreqf rsul urqlEruruY-g61
(urtlsny,q'411) ., un1pt1
DtDluD lp unps qDluwlioqal ;8uo,{n{uaw
Sutps uotln untp4 nlotsru umfilDl uDtlnl
npqndn Sunt nlonsasunlb np uDrlnl qnlnnll1{
8un'lo"^ qtsnl.taq 8ut1os uDqbt n33ut4a"^
unutrraq uqD 4Dpll uDl|ry UDQ uDaLtaq
n33nq nBns lnsDlu umlD IDqU uDrlox,
.'"i-J j +J-t l),i.Jl :JEi ,( j:t'
';": :JI JU' ' ' ' - '
''Seoronglaki-laki datang menemuiRasulullah
xi dan berkata. "As-Salamu 'alaikum" Beliau
menjawabsalamnya.Ketika laki-luki ittt duduk
beliau berkata: "Sepuluh" Lalu datang laki-
laki lain dan berknta; "As-Salamu'alaikumwa
rahmatullah" Beliau menjawab salamnya.
Ketika laki-laki itu dudukbeliau berkata: "Dua
puluh" Lalu datang lagi laki-laki lain dan
berkata; "As-Salaamu 'alaikum wa
rahmatullah wu barakaatuhu" Beliau
menjawabsalomnyaK. etikalaki-laki itu duduk
heliau berkata. "Tiga puluh" (HR. At-
Tirmidzidania berkata:Haditshasan;r15
I98-Diriwayatkandari Abu Umamah.g.bahwa
Rasulullah4! bersabda:
"Sesungguhnya hamba yang paling dekat
kepada Allah adalah yang memulai salum
trsBenarkatab€liau,dantelahdinyatakahnasanjuga olehAl-Baihaqdian
Al-HafizhlbnuHajar.
202
t07, irqreleu,nbeJPllnuJqqeq
uoiPlq eIPs urMeb lnuql Llaloqrqeqsuelelqlp e6'en^[uuuerlereul ]]laaoluse,dr
-el]aiuad ueouapuqten)rp rdetstuolv ueqeurelsledepreteluluelep
lp unuJeu'rDet|e8lv uep pPuqv qalo ue)le^eMu' qrpluqPesqeesql uslprpeeuHe ssr.rrr
:epqEsreq
ffi q€llnlnseu.. :€le{roq f qerrernH nqv- I0z
,r,({l{eQs
st!peH) .r'Bleretu epedel rrrEIES ueldecn8uau
nerlaq 'urururoq Suepas 8ue,{ I€ue-Ieu€ rselurlaur
# qu11n1nse5..:EtEIraq )rlet\ urq seuv-002
Ltr,,o(us0lDqwaw
8uo{ st1a[ow oloSSun lnp ntDs' tlDlDS
qoldntlnt uDp ulDlDS uo4docnBuatu olataw
uop Suntoas qnlos qbpruTnc nqnut stla[oru
ntDSsDtutpw TnpuaqunBuoqwot opo oyqndy,,
- :- rFT! / rC F c r-t-c-
!...! .r"
| ?.4. f t. ;.;
i.r / (, ,C# t-.J.
--4i, { re*te : 1 t "t
^i
, ;'
:epqusrsnq€rloqe.\\qeqff qsllnlnseuuBp* qlleq,L
Iqv ulq IIV uep ueli.efe,uueuprn,r\ecnqv-661
u! uep rzp.rlu'tll{V ,'rU,(1u1e)s,,u'u{stolr1pSuuHnt:ocnlep)oudeaqq
:'r\,q
",lika sulcthseorangdari kumu menddtangisatu
majelis hendaklahia mengucapkansalam. Jika
ia berkeinginan duduk maka hendaklah ia
duduk. Kemudian bila bartgkit dari mujelis
hendaklah ia memberi salam karentr ucapan
salum pertama tidaklah lebih berhak daripuda
yang kedua". (HR. At-Tirmidzi dan ia
berkata: Hadits hasan)l3e
t3eBenarkatabeliautersebut.
204
902
dnnBuaw lwt l uDp Suotoas tlDlDSDIII 'uDlas
rtop otuSuolop ny undontl undopV fttuot1
rpuqoraru qDltv nSowagl qD mlnuDqrD[
.uo1nlo7uaw qDHDPuaq n8uaPuaw
Suot wqsnlu dnuas uDp (IlDttltnpuDqq)
uDldo)n8uau Dl qoqPpuaq ulsaq nuut
tnp Suntoas LIDIosD!u' undoml nuaqwaru
uDp ursaq m1n,(uaw qo11y n(ut1n88unsag,,
,-;1'll' ,i: ,1J icrn1'-.q-'<G? 'r:-Tt
{ r: rp-3c.iis,r-r,- l:l+ 5,::'r
_--.,'*"I,c. .t;u.rf' re(( 1.-,r: ,w )) 611,Lria .iir
I.
)Z-?.<, lr.::r \\ )l Zr-a f {" :4
il ,q-:,qnt i>: rg:ri--' qisr or*-
:€le{roqnelleqe,fqeq* qellnlnsEu
lr€p ue1tu,{e,tusur .,$' TIBJIEmH nqV-ZgZ
dvn9Nlhl Nvo NIsdlS v)lll:l) v,oo
zr-rEe
hendakluh ia menahan semampunya. Sebab
setun uknn tertawajika salah seorang dari
kamumenguap." (HR. Al-Bukhari)
203-Masihdari Abu Hurairah+" dari Rasulullah
4! beliaubersabda:
]^--:ja r11.i,i,J..,y-r1,
i _ _ Jl r ; t : r ; r r
(( o-:J! d-,a: I altt
"Jika salah seorang dari kamu menguap
hendaklah mengucapkan; (Alhamdulillahl.
Hendaklah saudaranya atau temannya yang
mendengarnya mengucapkan: yarhamukallah
(.semogaAllah merahmatimu)Dan hendaklahia
membalasnya dengan mengucapkan:
yahdikumullah wa yushlihu baalakum (Semoga
Allah memberimu hidayah dan memperbaiki
keadaanmu)". (HR. Al-Bukhari)
Dalam riwayat Abu Dawud dengan lafal:
"Alhamdulillah 'ala kulli haalin (segala puji
bagiAllah dalamseriapkeadaan)"r10
r o 0S a n a d n y as h a h i hs e b a g a i m a ntae l a h d i n y a t a k a no l e h A n - N a w a w id, a n
terdapatpenyerta-penyerlatainyangmenguatkannysai.lakanlihatSyarah
Al-Muhadzdza(bvll 12)
Faedah: Dalamhaditsno; 199 disebutkan: ryaka waiib atas setrap
muslimyangmendengarnya...i.t"u. merupakandalil wajibnyamenjawab
206
L0z
qeMefuauurpbuapeiuleqepaq]ai8q'6rlTe:)olauses]Lrupeeslqrule.lppl.ptalp)nqpqparslqJeal6teuppee^ululeutt?psl
6uei splp ueqrfeMaq)iplnbno eleu] 6ue]oasqelpsqaloqeMeftpeltqede
6ue^efesqpIeJDqi rteMqplelueqe^uqeMp[uaeuMqeq6up]ouqelueqel
updpbbupundepv elurpouapuoL!6ue^ 6ueto deqas f,eg lru,|sel
(ur;1sn4 'a11) ,,'o(uBnq gutsol uoldntn
qnynBuot Dpru loplt oqt[ '(nqo11ot1nwnq.tn{
undncn a!D{) n(u8nq t!rutrsDt orDqaaru
uDrlD4qDplnpuaqqn tfpaDqln uotldncnBuaw
nlDl utsnq nwo! t,tDp Suotoas qDps o!ry,,
\i' f:p' c( -{, .
,. )t
i,lr :-\1.r.-r 19 r-:l ';c"t -1.---.
:Epqesrofqfi qelynlnsea:e8uapu
e,{u5., :e1e1:eque.,(sy-[V €snhl nqv-tgz
Pasal43
DO'ANIKAH
Abdullahbin Mas'ud& berkata:Rasulullah4
mengajarki amikhutbahhajatsebagabi erikut:
" !, i"''. t" .14 ) Ai:dJ o"-.r...'>|g, ' . . ic,i -i-.tir ))
-J----r 4.:! t .t- ) ftL4
J"-.y* i' ;,/ u.L.i:i,u-"-1u-;,i'i;
'. ' ), :)), , 4,J,l l), ' .il. a ,l3, ..i.;lai . 't . . | ".'" t ' ..
o-r-; crtl cal SrLr )ti ,)L;a'- -t;
,i ,.. , ,.. |l-L,-r!,, ' .r t.'.i. ,i. ,. .. i,
.4f .tt o -\.t J' J#'J ta J). f I
, 't ,. . ..1 :, ,. -...
, :o)Ui 4Jlt!
.r I ,r ._ r o ilu 4l-,'
a-r - l-, rl,_.jr J!
u-,
i'.:v 6-6. a': i it g; Y i.yt:tt
1r
\ ') ;-- t;i-
C; nr'j;- \t
'. , . ' 2'-i. . ? ., ' , . + '.ra'r- t ., , o , ,,L.64:,'9.
f -/ r>\!l-> #r' *J J'.r
:l--,) . . ' . l;:J .,a.. ..., .:..
rL-;r c.t: V:j ., .:Jt J
)bj L<- L{J
. r-.\. .,- ,lJ' JJ f b ) )lJ a Jrt | ir' r : .tt aar. 't ,rt!-'Ja t '
n5:lt Jl5 J-rJ
i-
\tt't
208