๑๔๔ ผลการท ายา : - น้ ำหนักเริ่มต้น : ๑,๒๙๐ กรัม - น้ ำหนักที่ได้ : ๑,๒๓๑ กรัม - สูญเสีย : ๕๙ กรัม - ประเมินผล : ส่วนที่สูญเสียประกอบด้วยชิ้นส่วนหยำบที่บดละเอียดไม่ได้ คิดเป็นสัดส่วนประมำณ ๔.๗๙% ชื่อยา : ยาศุขพรโอสถ ( ต ำรับยำสมุนไพร หลวงปู่ศุข วัดมะขำมเฒ่ำ ) สรรพคุณ : แก้สตรีไม่มีระดู แก้จุกเสียดท้อง ใช้รับประทำนกับน้ ำร้อน แก้โรคฝีในท้อง ฝีในล ำคอ แก้ถูก ยำเบื่อ แก้ได้สำรพัดพิษ ใช้รับประทำนกับสุรำ แก้โรคริดสีดวงทวำรหนัก ใช้รับประทำนกับน้ ำผลมะกรูด ทั้งกินทั้งทำ ได้ผลดีอย่ำงชะงัดนักแล ขนาดการใช้: รับประทำนครั้งละ ๓ - ๔ เม็ด ที่ ตัวยา ส่วน /น าหนัก รสยา สรรพคุณ ๑ ยำด ำ ๑ (- กรัม) ขมเหม็นเบื่อ เป็นยำถ่ำย ถ่ำยลมเบื้องสูงลงสู่เบื้องต่ ำ กัดฟอกเสมหะ และโลหิต ถ่ำยพิษไข้ ถ่ำยพยำธิตัวตืด ไส้เดือน ขับน้ ำดี มีฤทธิ์ไซ้ท้อง ฝนกับเหล้ำขำวทำหัวฝี ทำแก้ฟกบวม ๒ มหำหิงคุ์ ๑ (- กรัม) เฝื่อนร้อนเหม็น ขับลมในล ำไส้ แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ แน่นจุกเสียด แก้ปวด ท้อง บ ำ รุง ธำตุ ขับเ สมห ะ ขับผ ำยลม แก้โ ร ค เส้นประสำท ช่วยย่อยอำหำร แก้ปวด แก้ชักกระตุก แก้ ฮิสทีเรีย ทำแก้ท้องขึ้น นวดท้องในเด็ก ๓ ลูกจันทน์ ๑ (- กรัม) ร้อนหอมติด ฝำด บ ำรุงก ำลัง บ ำรุงธำตุ แก้ธำตุพิกำร ขับลม แก้ปวดมดลูก แก้ท้องร่วง บ ำรุงโลหิต
๑๔๕ ๔ กำรบูร ๑ (- กรัม) ร้อนปร่ำเมำ บ ำรุงธำตุ ท ำให้อำหำรงวด ขับเสมหะและลม แก้ธำตุ พิกำร แน่นจุกเสียด ปวดท้อง ขับลมในล ำไส้ แก้ไอ แก้ เลือดลม ชูก ำลัง แก้คัน แก้โรคตำ ขับลมให้ผำย กระจำยลม บ ำรุงก ำหนัด ขับเหงื่อ แก้ปวดตำมเส้น เกลื่อนฝี แก้เคล็ดขัดยอก บวม แก้กระดูก ปวดข้อ แก้ ปวดเส้นประสำท แก้รอยผิวหนังแตก แก้พิษแมลงสัตว์ กัดต่อย เป็นยำชำเฉพำะที่ แก้โรคผิวหนังเรื้อรัง ขับ น้ ำเหลือง บ ำรุงหัวใจ ใช้ปรุงกลิ่นรสในยำอื่น ๕ โกฐกระดูก ๑ (๗ กรัม) มันสุขุมหอม แก้ลมในกองเสมหะ (มักเกิดในตอนเช้ำ) บ ำรุงกระดูก ๖ พริกไทย ๑ (- กรัม) เผ็ดร้อน แก้ลมอัมพฤกษ์แก้ลมลั่นในท้อง บ ำรุงธำตุ แก้ท้องอืด เฟ้อ แก้เสมหะเฟื่อง แก้มุตกิด วิธีท า : น ำผงยำที่บดละเอียดแล้ว มำผสมกับน้ ำมะกรูด ปั้นเป็นเม็ดเท่ำเมล็ดคัดเค้ำ โดยใช้เครื่องท ำยำ เม็ดลูกกลอน
๑๔๖
๑๔๗ ชื่อยา : ยาแสงหมึก สรรพคุณ : แก้ตัวร้อน ใช้กระสำยยำน้ ำดอกไม้เทศ แก้ท้องขึ้น ปวดท้อง ใช้กระสำยยำน้ ำใบกระเพรำต้ม แก้ไอ ขับเสมหะ ใช้กระสำยยำน้ ำลูกมะแว้งเครือ หรือลูกมะแว้งต้น กวำดคอ แก้ผลในปำก แก้ละออง ใช้กระสำยยำน้ ำลูกเบญกำนี ฝนทำในปำก ขนาดการใช้: กวำดคอ วันละ ๑ ครั้ง หลังจำกนั้น รับประทำนทุก ๓ ชั่วโมง เด็ก ๑ - ๖ เดือน ครั้งละ ๒ เม็ด เด็ก ๗ - ๑๒ เดือน ครั้งละ ๓ เม็ด สูตรยา : (สมุนไพร ๔๕๐ กรัม) ที่ ตัวยา ส่วน/ (น าหนัก) รสยา สรรพคุณ ๑ หมึกหอม ๔ (๔๐ กรัม) เย็น ชะลอกำรเจริญเติบโตของเนื้องอก และยับยั้งกำร เคลื่อนที่ของเซลล์มะเร็งได้ ๒ แก่นจันทน์ชะมด ๔ (๔๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้ไข้ แก้ลม บ ำรุงหัวใจ ท ำให้สดชื่น บ ำรุงก ำลัง แก้คลื่นเหียนอำเจียน ๓ แก่นจันทน์เทศ ๔ (๔๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้ไข้เพื่อดี ดับพิษดี พิษโลหิต บ ำรุงตับปอด หัวใจ และน้ ำดี
๑๔๘ ๔ ใบพิมเสน ๔ (๔๐ กรัม) เย็นหอม ถอนพิษร้อน ดับพิษไข้ แก้ไข้ทุกชนิด แก้ลม บ ำรุงหัวใจ ๕ ใบสันพร้ำหอม ๔ (๔๐ กรัม) เย็นจืด แก้ไข้พิษ บ ำรุงหัวใจ แก้ไข้หวัด ถอนพิษไข้ ๖ ใบกะเพรำ ๔ (๔๐ กรัม) เผ็ดร้อน บ ำรุงไฟธำตุ ขับลม แก้ปวดท้อง แก้ลมตำนซำง ขับผำยลม ท ำให้เรอ แก้จุกเสียด แก้คลื่นเหียน อำเจียน น้ ำคั้นจำกใบรับประทำนขับเหงื่อ แก้ไข้ ขับเสมหะ ทำผิวหนังแก้กำกเกลื้อน หยอดหูแก้ปวดหู ใบสดหรือแห้งชงกับน้ ำร้อนดื่มบ ำรุงธำตุ ขับลมในเด็กอ่อน ๗ ลูกจันทน์ ๔ (๔๐ กรัม) ร้อนหอมติดฝำด บ ำรุงก ำลัง บ ำรุงธำตุ แก้ธำตุพิกำร ขับลม แก้ปวด มดลูก แก้ท้องร่วง บ ำรุงโลหิต ๘ ดอกจันทน์ ๔ (๔๐ กรัม) เผ็ดร้อน บ ำรุงโลหิต บ ำรุงธำตุ ขับลม
๑๔๙ ๙ ลูกกระวำน ๔ (๔๐ กรัม) เผ็ดร้อนหอม ขับเสมหะ ขับโลหิต ขับลม บ ำรุงธำตุ กระจำยเลือด และลมให้ซ่ำนผสมยำถ่ำย ป้องกันไม่ให้จุกเสียดและ ไซร้ท้อง น ำลูกมำแช่แอลกอฮอล์ได้น้ ำยำสีแดง รับประทำนบ ำรุงธำตุ แก้ธำตุพิกำร อำหำรไม่ย่อย ท้องอืดเฟ้อ ระบำยอุจจำระธำตุ ใช้ปรุงอำหำร ๑๐ กำนพลู ๔ (๔๐ กรัม) เผ็ดร้อนปร่ำ กระจำยเสมหะ แก้เสมหะเหนียว แก้เลือดออกตำม ไรฟัน แก้หืด ท ำอำหำรให้งวด แก้ปวดฟัน แก้ร ำมะนำด แก้ปวดท้อง แก้ลม แก้เหน็บชำ แก้พิษ โลหิต พิษน้ ำเหลือง ขับน้ ำคำวปลำ ท ำอุจจำระให้ปกติ ดับกลิ่นกล้ำ แก้ธำตุทั้ง ๔ พิกำร แก้ท้องขึ้น กดลมให้ ลงสู่เบื้องต่ ำ ๑๑ หัวหอม (ว่ำนหอมแดง) ๔ (๔๐ กรัม) ร้อน ขับลมในกระเพำะอำหำรล ำไส้ ด ำสุมกระหม่อมเด็ก แก้หวัด ๑๒ พิมเสน ๑ (๑ กรัม) หอมเย็น แก้ลมวิงเวียนหน้ำมืด หัวใจอ่อน บ ำรุงหัวใจ ท ำให้ชุ่มชื่น ท ำให้เรอ ขับผำยลม แก้จุกเสียด แน่นเฟ้อ แก้ปวดท้อง แก้บำดแผลสด แผลเรื้อรัง แผลกำมโรค แผลเนื้อร้ำย วิธีท า : ขั นตอนการเตรียมวัตถุดิบ แบ่งเป็น ๓ ขั นตอน ดังนี ๑. ขั้นตอนหม่ำหมึก ๒. ขั้นตอนท ำน้ ำข้ำวเช็ด ๓. ขั้นตอนบดสมุนไพร
๑๕๐ ขั นตอนหม่าหมึก น ำหมึกหอม หรือหมึกจีนมำบด จำกนั้นทุบแท่งหมึกให้พอแตก แล้วใส่ลงเครื่องบดยำ และบดให้ ละเอียดแล้ว ผสมกับน้ ำมะนำวให้เข้ำกันดี หลังจำกนั้นน ำไปแช่ตู้เย็นในช่องแช่แข็ง ทิ้งไว้ ๑ คืน ขั นตอนท าน าข้าวเช ด ๑. เตรียมข้ำว ๐.๕ กิโลกรัม ได้แก่ ข้ำวหอมนิล ข้ำวกล้อง ข้ำวซ้อมมือ หรืออื่นๆ ที่ไม่ใช่ข้ำวขัดสี (เพื่อให้ได้วิตำมินบีจำกข้ำว จึงควรเลือกใช้ข้ำวไม่ขัดสี ) ๒. เตรียมน้ ำ ๔/๕ ส่วน ต่อน้ ำหนักข้ำว ๐.๕ กิโลกรัม ๓. ต้มข้ำวจนข้ำวแตกเม็ด แล้วกรองเอำแต่น้ ำข้ำว พักไว้ให้เย็น แล้วน ำน้ ำข้ำวแช่ตู้เย็นในช่องแช่แข็ง
๑๕๑ ขั นตอนบดสมุนไพร ๑. อบสมุนไพรที่เตรียมไว้ โดยน ำสมุนไพรชนิดที่แข็งที่สุดไว้ชั้นบนสุดของตู้อบสมุนไพร สมุนไพรชนิด ที่เป็นประเภทใบให้น ำไว้ชั้นล่ำง และน ำสมุนไพรชนิดที่มีน้ ำมันหอมระเหยให้วำงทับไว้บนสมุนไพร ประเภทใบ เรียกว่ำ กำรฝังยำ และให้อบสมุนไพรที่อุณหภูมิ ๑๐๐ องศำ เป็นเวลำ ๑ ชั่วโมง ๒. บดสมุนไพรที่ใช้ท ำยำแสงหมึก โดยให้มีกำรล ำดับชนิดควำมแข็งของสมุนไพร โดยให้สมุนไพรชนิด ที่มีควำมแข็งลงบดก่อน จำกนั้นจึงค่อยใส่ชนิดที่เป็นประเภทใบและน้ ำมันตำมล ำดับ โดยต ำรับนี้จะมี ขั้นตอนกำรเรียงล ำดับกำรใส่สมุนไพรเพื่อน ำลงเครื่องบดสมุนไพร ดังนี้ แก่นจันทน์ชะมด -> แก่นจันทน์เทศ -> ใบพิมเสน -> ใบสันพร้ำหอม -> ใบกะเพรำ -> ลูกจันทน์ -> ดอกจันทน์-> ลูกกระวำน -> กำนพลู->หัวหอม ๓. ท ำกำรบดสมุนไพรไปเรื่อยๆจนละเอียด ๔. น ำสมุนไพรที่บดแล้ว ร่อนใส่ตะแกรง เบอร์ ๘๐ เมื่อร่อนแล้ว น ำสมุนไพรส่วนที่เหลือจำกกำรถูก ร่อนไปบดอีกครั้งให้ละเอียด แล้วน ำมำร่อนผ่ำนตะแกรง เบอร์ ๘๐ ท ำซ้ ำเช่นนี้อีกประมำณ ๒-๓ รอบ ๕. น ำสมุนไพรส่วนที่เหลือจำกกำรร่อน น ำเข้ำเครื่องบดสมุนไพรควำมเร็วสูง แล้วน ำมำร่อนผ่ำน ตะแกรงเบอร์ ๖๐ หำกยังมีชิ้นส่วนสมุนไพรที่ไม่สำมำรถผ่ำนตะแกรงร่อนได้ ให้ท ำกำรบดอีกครั้ง แล้วจึง น ำมำร่อนซ้ ำอีกรอบ จนสุดท้ำยไม่สำมำรถบดร่อนได้อีก จะเหลือสมุนไพร ๕% ของสมุนไพรทั้งหมด หมายเหตุ ให้บดพิมเสนโดยใช้สำกคลึงก่อน แล้วจึงน ำพิมเสนไปผสมกับยำแสงหมึกเล็กน้อย เพื่อ ป้องกันไม่ให้พิมเสนจับตัวเป็นก้อน แล้วจึงน ำไปผสมกับสมุนไพรทั้งหมดในต ำรับ ขั นตอนผสมเป็นยาแสงหมึก ๑. เทส่วนผสมของยำแสงหมึก รวมกับหม่ำหมึกที่ผสมน้ ำมะนำวไว้เข้ำด้วยกัน
๑๕๒ ๒. คนและขย ำเข้ำด้วยกัน แล้วจึงน ำไปผสมกับน้ ำข้ำวเช็ด โดยค่อยๆเติมน้ ำข้ำวเช็ดลงไปพร้อมกับ กำรขย ำและบีบให้แน่นจนเข้ำกัน และให้ปั้นเป็นก้อนกลมใหญ่ จำกนั้นบีบให้แน่นจนตัวยำเริ่มเปลี่ยนเป็น สีด ำ ตัวยำที่ได้จะต้องเป็นก้อนเหนียวสีด ำ และแน่น ๓. น ำก้อนยำแสงหมึกที่ได้ น ำไปแช่เย็นเก็บไว้ เพื่อท ำเป็นเม็ดยำด้วยปั๊มมือทองเหลืองในขั้นตอน ต่อไปในวันรุ่งขึ้น ๔. น ำน้ ำข้ำวเช็ดที่เหลือไปเก็บไว้ในตู้เย็นแช่ในช่องฟรีซ เพื่อเก็บไว้ใช้ในครั้งต่อไปได้
๑๕๓ ขั นตอนท าเม ดยาด้วยปั๊มมือทองเหลือง ๑. น ำก้อนยำแสงหมึกที่แช่เย็นไว้ข้ำมคืน ออกมำกดให้แตก ๒. ใช้ปั๊มทองเหลืองกดลงบนตัวยำแสงหมึก เพื่อให้ตัวยำเข้ำไปอยู่ในพิมพ์ทองเหลือง กดจนให้ตัวยำ แน่นเสมอพิมพ์ (สำมำรถใช้นิ้วมือปำดตัวยำเพื่อให้ตัวยำเสมอแม่พิมพ์ได้) ๓. ดันตัวยำออกจำกแม่พิมพ์ ด้วยกำรกดปั๊มพิมพ์ทองเหลือง *ควรกดยำให้แน่นก่อนดันตัวยำออก จำกแม่พิมพ์ เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยำแตกขณะที่กดยำออกจำกแม่พิมพ์ ขั นตอนอบยาแสงหมึก ๑.น ำเม็ดยำแสงหมึกที่ได้ ไปอบที่อุณหภูมิ ๑๐๐ องศำเซลเซียส เป็นเวลำ ๒-๓ ชั่วโมง หรือจนกว่ำ เม็ดยำจะแห้ง ๒.น ำเม็ดยำที่อบเสร็จแล้วใส่ถุงสะอำด มัดถุงยำให้มิดชิด น ำไปชั่งน้ ำหนัก เขียนชื่อยำ วันเดือนปีที่ ผลิต น้ ำหนักยำสุทธิไว้บนถุง จำกนั้นน ำยำไปบรรจุใส่ขวดต่อไป ผลการท ายา : - น้ ำหนักเริ่มต้น : ๔๕๐ กรัม - น้ ำหนักที่ได้ : ๔๐๒ กรัม - สูญเสีย : ๔๒ กรัม - ประเมินผล : ส่วนที่สูญเสียประกอบด้วยชิ้นส่วนหยำบที่บดละเอียดไม่ได้ คิดเป็นสัดส่วนประมำณ ๑.๐๔%
๑๕๔ การหม่าหมึก หมึกหอมถูกจัดเป็นส่วนหนึ่งของยำหลักที่ใช้ในกำรปรุงยำแสงหมึก ซึ่งถูกน ำมำใช้ส ำหรับเป็นยำก วำดคอเด็ก แต่หมึกหอมมีลักษณะแข็ง ก่อนปรุงยำจึงต้องน ำมำหม่ำด้วยกำรแช่กับน้ ำมะนำวให้นิ่มลงก่อน น ำมำใช้ วิธีการ ๑. น ำหมึกมำต ำให้ละเอียดด้วยเครื่องบดจนละเอียด จะไม่รู้สึกหยำบหรือสะดุดมือเมื่อสัมผัส ซึ่งอำจ ส่งผลให้ผู้ที่น ำมำใช้ระคำยเคืองได้ ๒. น ำชำมที่เตรียมไว้มำใส่ผงหมึกหอมที่บดละเอียด และเติมน้ ำมะนำวลงไปให้ท่วมหมึกหอม ใช้ ช้อนหรือไม้เสียบลูกชิ้นคนเบำๆ เพื่อให้ส่วนผสมเข้ำกันดี ๓. ใช้พลำสติกห่อชำมให้สนิท น ำมำพักในห้องอุณภูมิห้อง ๑ คืน จำกนั้นน ำมำแช่ในช่องผักอีก ๑ คืน หมึกที่หม่ำได้ จะมีลักษณะนิ่มเป็นวุ้น ส่วนผสมและอุปกรณ์ หมึกหอมต ำละเอียด ๔๐ กรัม มะนำว (กรองเอำแต่น้ ำ) ๒๐ ลูก ชำมแก้ว ๑ ใบ ตำชั่ง ฟิลม์พลำสติกสะอำดส ำหรับห่อชำมที่เตรียมไว้หม่ำหมึก ควรน ำหมึกหอมมำต ำให้ละเอียดจนสัมผัสได้ถึงควำมละเอียด ไม่ สะดุดมือ เพื่อไม่เกิดกำรระคำยเคืองต่อเด็ก หรือผู้ใช้ซึ่งอำจเกิดเป็นแผลใน ปำกได้ เทคนิคแนะน า
๑๕๕ ยาผงอัดแท่ง กระบวนการอัดแท่งยาผง สิ่งที่ต้องเตรียม วันที่ ๑ ๑. ยำผงที่ปรุงเสร็จแล้ว ๒. ข้ำวซ้อมมือ ๑ กิโลกรัม ๓. น ้ำสะอำด ๔ ลิตร ๔. ชุดเตำแก๊สหุงต้ม ๑ ชุด ๕. หม้อส้ำหรับต้มน ้ำและข้ำว ๑ ใบ ๖. หม้อส้ำหรับใส่น ้ำข้ำวเช็ด ๑ ใบ ๗. กระบวย ๘. กะละมังสแตนเลส ๙. ถุงพลำสติก วันที่ ๒ ๑. ยำที่เตรียมไว้ในวันแรก ๒. แผ่นกระจกใส ๓. น ้ำสะอำด ๔. ถำดอบยำ ๒-๓ ใบ วันที่ ๑ วิธีการท้าน้้าข้าวเช็ด ๑. ซำวข้ำวให้สะอำด ๑-๒ รอบ ๒. น้ำข้ำวใส่หม้อต้ม เติมน ้ำลงในหม้อ และตั งไฟ ๓. ใช้ไฟกลำงต้มไปเรื่อยๆ จนกว่ำข้ำวจะบำน หมั่นคนเป็นระยะๆ เพื่อป้องกันข้ำวติดก้นหม้อ ๔. เมื่อข้ำวบำนแล้ว ปิดไฟและน้ำกระบวยตักเอำเฉพำะน ้ำข้ำวแยกออกมำ ๕. พักน ้ำข้ำวที่ได้มำ รอให้เย็นก่อนจึงจะสำมำรถน้ำมำใช้ได้
๑๕๖ กระบวนการเตรียมยาก่อนการอัดแท่ง ๑. น้ำยำผงที่ปรุงเสร็จแล้วใส่ในกะละมังสแตนเลส ๒. โกยยำให้อยู่รอบๆ ด้ำนในกะละมัง เหลือช่องตรงกลำงไว้ จำกนั นใส่น ้ำข้ำวเช็ดประมำณครึ่งกระบวยลงตรงกลำง กะละมัง ๓.ตะล่อมยำรอบๆเข้ำมำตรงกลำง และคลุกเคล้ำให้เข้ำกับน ้ำข้ำวเช็ด ค่อยๆ ตะล่อมและนวด ๔. เติมน ้ำข้ำวเช็ดลงในยำเป็นระยะๆและนวดไปเรื่อยๆ ระวังอย่ำให้ยำแฉะ (น ้ำข้ำวเช็ดไม่จ้ำเป็นต้องใช้หมด) ๕.ผสมคลุกเข้ำด้วยกันจนเนื อยำเป็นสีด้ำ มัน และสำมำรถปั้นให้แน่นเป็นก้อนได้โดยไม่แตก ๖. ปั้นยำเป็นก้อนกลมขนำดก้ำมือ ใส่รวมไว้ในถุงพลำสติก จำกนั นน้ำไปแช่เย็นในช่องแช่ผักไว้ ๑ คืนเพื่อให้ยำเกำะ แข็งเป็นตัว ก่อนน้ำมำอัดเป็นแท่ง วันที่ ๒ กระบวนการอัดปั้นเป็นแท่ง ๑. น้ำยำออกจำกตู้เย็น แบ่งยำจ้ำนวนหนึ่งออกมำจำกก้อน ๒. ท้ำกำรปั้นให้กลมแล้วคลึงให้เป็นแท่งยำวขนำดเท่ำมวนบุหรี่ โดยให้คลึงบนกระจกใส ๓. เนื่องจำกยำแต่ละตัวอำจมีกำรท้ำสิ่งอื่นเพิ่มเติมบนยำที่ปั้นเป็นแท่ง เช่น มหำนิลแท่งทองจะต้องมีกำรปิดทอง ก่อนจึงท้ำกำรอบได้ ท้ำกำรแต่งยำให้เรียบร้อยก่อน ๔. น้ำยำที่ปั้นเป็นแท่งแล้ววำงเรียงบนถำดอบ ๕.อุ่นตู้อบที่อุณหภูมิ ๑๐๐ องศำเซลเซียส เมื่อได้อุณหภูมิที่ต้องกำรแล้วจึงน้ำถำดที่มียำมำอบ โดยใช้เวลำประมำณ ๖ ชั่วโมง ๖. เมื่ออบยำเสร็จให้น้ำยำออกมำผึ่งให้เย็น ก่อนที่จะน้ำมำชั่งน ้ำหนักและเก็บใส่ถุงสะอำดที่มีกำรเขียนชื่อยำและวัน เดือนปีที่ผลิตไว้บนถุงแล้ว
๑๕๗ ชื่อยา : ยามหานิลแท่งทอง (ยำสำมัญประจ ำบ้ำน) สรรพคุณ: แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหำยน้ ำ แก้หัด อีสุกอีใส รับประทำนร่วมกับน้ ำรำกผักชีต้ม ขนาดการใช้: รับประทำนวันละ ๒ ครั้ง เช้ำและเย็น เด็กอำยุ ๖-๑๒ ปี กินครั้งละ ๕๐๐ มิลลิกรัม – ๑ กรัม (๑-๒ เม็ด) ผู้ใหญ่ กินครั้งละ ๑.๕ – ๒ กรัม (๓-๔ เม็ด) ค าแนะน าและข้อควรระวังในการใช้ยา: ๑. ไม่แนะน ำให้ใช้ในผู้ที่สงสัยว่ำเป็นไข้เลือดออก เนื่องจำกอำจบดบังอำกำรของไข้เลือดออก ๒. หำกใช้ยำเป็นเวลำนำนเกิน ๓ วันแล้วอำกำรไม่ดีขึ้น ควรปรึกษำแพทย์ ที่ ตัวยา ส่วน/ (น าหนัก) รสยา สรรพคุณ ๑ เนื้อในเมล็ด สะบ้ำมอญสุม ๑ (๒๐๐ กรัม) เมำเบื่อ แก้โรคผิวหนัง มะเร็ง คุดทะรำด แก้พิษไข้ ไข้เซื่องซึม แก้พิษร้อน ต้ำนเชื้อแบคทีเรีย ต้ำนเนื้องอก ท ำให้ มดลูกคลำยตัว บรรเทำอำกำรหอบ ละกำรอักเสบ ๒ หวำยตะค้ำสุม ๑ (๒๐๐ กรัม) เย็น แก้พิษร้อน แก้ไข้พิษ ไข้กำฬ แก้ชักเพรำะควำมร้อนสูง แก้สลบ แก้หอบ แก้ลิ้นกระด้ำงคำงแข็งเพรำะพิษไข้ สุมไฟท ำด่ำง รสเย็นจัด แก้หอบ ดับพิษร้อน ๓ เมล็ดมะกอกสุม ๑ (๒๐๐ กรัม) เย็น แช่เอำน้ ำดื่มแก้ร้อนใน แก้หอบ แก้สะอึก
๑๕๘ ๔ ลูกมะค ำดีควำย ๑ (๒๐๐ กรัม) ขม ดับพิษต่ำงๆ แก้กำฬภำยใน สุมเป็นถ่ำน ปรุงยำแก้พิษ ร้อนพิษไข้ พิษซำง ใช้ร่วมกับเม็ดมะกอกสุมไฟกินแก้ หอบ เนื่องจำกปอดชื้น ปอดบวม แก้ไข้ แก้เสลดสุมฝี อันเปื่อยพัง แก้จุดกำฬ ต้มเอำน้ ำชโลมผมแก้ชันตุ แก้ เชื้อรำ แก้รังแค แต่ไม่ควรทิ้งไว้นำนเกินไป ระวังอย่ำ ให้เข้ำตำ จะท ำให้แสบตำ ตำอักเสบได้ ๕ ถ่ำนไม้สัก ๑ (๒๐๐ กรัม) ขมเมำร้อน ฆ่ำพยำธิผิวหนัง ขับพยำธิ บ ำรุงโลหิต แก้ไอ ขับลม ขับปัสสำวะ แก้บวม แก้ไข้ ขับลมในกระดูก คุมธำตุ แก้อ่อนเพลีย ๖ จันทน์แดง ๑ (๒๐๐ กรัม) ขมเย็น แก้ไออันเกิดจำกซำงและดี บ ำรุงหัวใจ แก้เลือดออก ตำมไรฟัน แก้ไข้เพื่อดีพิกำร แก้บำดแผล ๗ จันทน์เทศ ๑ (๒๐๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้ไข้เพื่อดี ดับพิษดี พิษโลหิต บ ำรุงตับปอด หัวใจ และน้ ำดี ๘ ใบพิมเสน ๑ (๒๐๐ กรัม) เย็นหอม ถอนพิษร้อน ดังพิษไข้ แก้ไข้ทุกชนิด แก้ลม บ ำรุงหัวใจ ๙ ใบย่ำนำง ๑ (๒๐๐ กรัม) จืดขม รับประทำน: ถอนพิษ แก้ไข้ แก้ไข้รำกสำด ไข้พิษ ไข้เซื่องซึม ไข้หัว ลิ้นกระด้ำนคำงแข็ง กวำดคอ: แก้ไข้ฝีดำษ ไข้ด ำแดง
๑๕๙ ๑๐ หมึกหอม ๑ (๒๐๐ กรัม) เย็น มีงำนวิจัยว่ำ น้ ำหมึกสำมำรถชะลอกำรเจริญเติบโต ของเนื้องอก และยับยั้งกำรเคลื่อนที่ของเซลล์มะเร็งได้ ๑๑ * กระดูกกำ (ไก่) สุม** ๑ (๒๐๐ กรัม) เย็น แก้พิษกำฬ ไข้กำฬ แก้พิษ ตำนซำง ๑๒ * กระดูกงูสุม ๑ (๒๐๐ กรัม) เมำร้อน แก้พิษเลือดลม แก้จุกเสียด แก้กระษัย แก้ปวดเมื่อย แก้มะเร็ง แก้พิษตำนซำน และตำนขโมย ๑๓ เบี้ยจั่น คั่วให้เหลือง ๓ เบี้ย (๒๐๐ กรัม/ ประมำณ ๗๕ ตัว) เค็มกร่อย รับประทำนขับลมในล ำไส้ ขับปัสสำวะ แก้ไตพิกำร เผำไฟผสมพิมเสน ใช้โรยแผลกัดผ้ำละออง *เป็นเครื่องยำเพิ่มเติมจำกต ำรับยำที่เป็นบัญชียำหลักแห่งชำติ **ใช้กระดูกปีกไก่ส่วนบนแทนกระดูกกำ ประเภทของเครื่องยา: ๑. เครื่องยำที่ต้องสุม ประกอบไปด้วยตัวยำ ๘ อย่ำง ได้แก่ ๑. เนื้อในเมล็ดสะบ้ำมอญ ๒. หวำย ตะค้ำ ๓.เมล็ดมะกอก ๔. ลูกมะค ำดีควำย ๕. ไม้สัก ๖. กระดูกกำ(ไก่) ๗. กระดูกงู ๘. เบี้ยจั่น ๒. เครื่องยำอบเพื่อฆ่ำเชื้อ ประกอบไปด้วยตัวยำ ๓ ตัว ได้แก่ ๑. จันทน์แดง ๒. จันทน์เทศ ๓. ใบ พิมเสน ๔. ใบย่ำนำง ๓. เครื่องยำที่สำมำรถน ำมำใช้ได้เลย ประกอบไปด้วยตัวยำ ๑ ตัว ได้แก่ ๑. หมึกหอม
๑๖๐ วิธีท า: ๑. กำรเตรียมเครื่องยำโดยย่อ ๑.๑ เครื่องยำทุกตัวต้องท ำกำรคัดหำสิ่งแปลกปลอมและสิ่งที่ปนเปื้อนออกไปก่อนที่จะน ำมำสุมหรือ อบฆ่ำเชื้อ โดย เครื่องยำสุม (วิธีกำรสุมยำ สำมำรถหำอ่ำนได้ในหนังสือ “กำรสุม สะตุ ประสะ ฆ่ำฤทธิ์” ) ๑.๑.๑ เนื้อในเมล็ดสะบ้ำมอญ – คัดเลือกเอำแต่เนื้อในเมล็ด โดยท ำกำรผ่ำเปลือกหุ้มเมล็ดออก และ คัดเอำชิ้นที่มีขนำดใกล้เคียงกันในกำรสุม ๑.๑.๒ หวำยตะค้ำ ไม้สัก – สับหรือซอยเพื่อให้มีขนำดใกล้เคียงกันก่อนกำรสุม ๑.๑.๓ เมล็ดมะกอก ลูกมะค ำดีควำย – ใช้แปรงปัดท ำควำมสะอำด ๑.๑.๔ กระดูกงู – ใช้กระดูกที่แห้งและไม่มีเชื้อรำ ๑.๑.๔ กระดูกกำ(ไก่) – ใช้กระดูกปีกไก่ส่วนบน โดยท ำกำรต้มให้สุก เลำะเนื้อไก่ออก ล้ำงน้ ำให้ สะอำด และท ำกำรตำกแดดเพื่อให้แห้งสนิท ๑.๑.๖ เบี้ยจั่น – แช่น้ ำไว้ ๑ คืน จำกนั้นใช้แปรงขัดท ำควำมสะอำด น ำไปตำกให้แห้งสนิท เครื่องยำอบ (กำรอบเพื่อฆ่ำเชื้อ สำมำรถอ่ำนได้ในหน้ำ **) ๑.๑.๗ แก่นจันทน์เทศ – สับหรือซอยเพื่อให้มีขนำดใกล้เคียงกันก่อนกำรอบ ๑.๑.๘ แก่นจันทน์แดง – สับหรือซอยเพื่อให้มีขนำดใกล้เคียงกัน โดยเลือกใช้เฉพำะเนื้อไม้สีแดง ๑.๑.๙ ใบพิมเสน ใบย่ำนำง – ร่อนเพื่อเอำเศษผงขนำดเล็กออก และคัดแยกสิ่งแปลกปลอมที่มีขนำด ใหญ่ เครื่องยำที่สำมำรถน ำมำใช้ได้เลย ๑.๑.๑๐ หมึกหอม – ต ำให้ละเอียดก่อนน ำไปใช้ ๑.๒ หลังจำกท ำกำรสุม/อบ/ต ำละเอียดแล้ว จึงน ำเครื่องยำแต่ละตัวมำท ำกำรชั่งตำมน้ ำหนักที่ ต้องกำรของแต่ละเครื่องยำ โดยเครื่องยำแต่ละตัวจะถูกแยกไว้เป็นส่วนๆเพื่อให้ง่ำยในกำรน ำมำใช้ ๒.กำรบดยำ ๒.๑ เริ่มจำกเครื่องยำที่ท ำกำรอบมำก่อนหน้ำนี้ โดยเริ่มจำกจันทน์แดงและจันทน์เทศ เมื่อละเอียดดี แล้วจึงใส่ใบพิมเสน และใบย่ำนำงตำมลงไป ๒.๒ ในกำรใส่เครื่องยำเพื่อท ำกำรบดเพิ่มเติมแต่ละครั้ง จ ำเป็นต้องท ำกำรปิดเครื่องก่อนเพื่อป้องกัน กำรฟุ้งกระจำยของตัวยำออกมำนอกเครื่อง ๒.๓ เมื่อเครื่องยำข้ำงต้นบดละเอียดดีแล้ว จึงท ำกำรใส่เครื่องยำที่เหลือ (เนื้อในเมล็ดสะบ้ำมอญสุม หวำยตะค้ำสุม เมล็ดมะกอกสุม ลูกมะค ำดีควำยสุม ถ่ำนไม้สัก กระดูกกำ(ไก่)สุม กระดูกงูสุม หมึกหอม เบี้ยจั่นคั่ว) ๒.๔ บดเครื่องยำทั้งหมดจนกว่ำจะละเอียด ซึ่งใช้เวลำประมำณ ๓๐ นำที
๑๖๑ ๓. กำรร่อนยำ ๓.๑ แบ่งตัวยำจ ำนวนหนึ่งจำกเครื่องบดมำใส่ในเครื่องร่อนโดยใช้ตะแกรงเบอร์ ๘๐ เพื่อท ำกำรร่อน เอำตัวยำที่บดดีแล้วออกมำก่อน ๓.๒ ทยอยร่อนยำไปเรื่อยๆ จนกว่ำจะหมด จำกนั้นน ำตัวยำที่ไม่สำมำรถร่อนผ่ำนได้ไปท ำกำรบดอีก รอบ โดยใช้เวลำในกำรบดประมำณ ๓๐ นำที ๓.๓ น ำตัวยำที่ท ำกำรบดแล้วในข้ำงต้น ๓.๒ มำท ำกำรทยอยร่อนอีกครั้งผ่ำนตะแกรงเบอร์ ๘๐ เป็น รอบที่ ๒ โดยตัวยำที่ไม่สำมำรถร่อนผ่ำนได้จะถูกน ำไปบดอีกครั้ง โดยใช้เวลำประมำณ ๓๐ นำที ๓.๔ น ำตัวยำที่ท ำกำรบดดีแล้วมำทยอยร่อนอีกครั้งผ่ำนตะแกรงเบอร์ ๖๐ เป็นรอบที่ ๓ ๓.๕ ตัวยำที่ไม่สำมำรถร่อนผ่ำนตะแกรงเบอร์ ๖๐ ได้จะถูกน ำมำชั่งน้ ำหนัก ถ้ำน้ ำหนักน้อยกว่ำ ๕% ของน้ ำหนักรวมของเครื่องยำทั้งหมดก่อนกำรบดรวม สำมำรถไปยังขั้นตอน ถัดไปในข้อ ๔ ได้ ถ้ำน้ ำหนักมำกกว่ำ ๕% ท ำขั้นตอนถัดไป ๓.๖ ๓.๖ ตัวยำที่ไม่สำมำรถร่อนผ่ำนตะแกรงเบอร์ ๖๐ และมีน้ ำหนักมำกกว่ำ ๕% จะถูกน ำไปบดอีกครั้ง ด้วยเครื่องบดควำมเร็วสูง โดยจะต้องทยอยใส่ตัวยำลงไปในเครื่องบด ๓.๗ จำกนั้นน ำยำที่บดดีแล้วมำท ำกำรร่อนอีกครั้งผ่ำนกระชอนตำถี่ที่ใช้ในกำรร่อนยำแทน แล้วน ำตัว ยำที่ไม่สำมำรถร่อนผ่ำนกระชอนได้ ไปท ำกำรชั่งน้ ำหนักอีกครั้ง ถ้ำน้ ำหนักน้อยกว่ำ ๕% จึงจบขั้นตอน กำรร่อนยำ ๔. กำรปั้นอัดยำให้เป็นแท่ง อุปกรณ์ที่ต้องเตรียมเพิ่มเติมจำกกระบวนกำรปั้นอัดเป็นแท่ง: - ทองค ำเปลวแท้ ๑๐๐% ขนำด ๔x๔ นิ้ว โดยยำ ๑ แท่งใช้ทองค ำเปลว ๓ แผ่น ๔.๑ น ำยำที่ได้มำท ำกำรปั้นอัดเป็นแท่งตำมกระบวนกำร โดยก่อนกำรอบในขั้นตอนสุดท้ำย ยำ มหำนิลแท่งทองต้องท ำกำรปิดด้วยทองค ำเปลวก่อน ๔.๒ วิธีกำรปิดทองค ำเปลวเริ่มต้นจำกกำรใช้ทองค ำเปลว ๒ แผ่น วำงใต้แท่งยำด้ำนปลำยทั้งสองข้ำง โดยต้องเหลือทองให้เลยปลำยแท่งยำออกมำประมำณข้ำงละ ๑ เซนติเมตรตำมตัวอย่ำงภำพ แล้วกลิ้นแท่ง ยำทับบนแผ่นทอง ให้ทองติดทับแท่งยำตำมไปในระหว่ำงกำรกลิ้ง (ข้อควรระวัง: ในระหว่ำงกำรปิดทอง อย่ำให้มีลมพัดเป่ำ เนื่องจำกอำจท ำให้ทองปลิวได้ง่ำย)
๑๖๒ ๔.๓ น ำแท่งยำที่ปิดทองค ำเปลวหัวและท้ำยแล้ว วำงบนแผ่นทองที่ ๓ โดยให้วำงส่วนตรงกลำงที่ยัง ไม่ปิดทองลงบนแผ่นทองดังตัวอย่ำงภำพ แล้วม้วนแท่งยำเพื่อให้แผ่นทองปิดส่วนที่ว่ำงอยู่ ๔.๔ เมื่อปิดทองเสร็จแล้วให้น ำไปวำงไว้บนถำดอบ และอบตำมกระบวนกำรต่อไป จนแข็งตัวและ ทองสุกสว่ำง ๕. ยำส่วนที่เหลือจำกกำรปั้นอัดเป็นแท่งสำมำรถน ำไปท ำกำรอัดเป็นยำเม็ดได้ตำมกระบวนกำร ผลการท ายา: น้ ำหนักเริ่มต้นก่อนกำรบด: ๒,๖๐๐ กรัม น้ ำหนักหลังกำรร่อน: ๒,๕๘๐ กรัม น้ ำหนักกำกยำ: ๑๔ กรัม น้ ำหนักยำสูญเสีย: ๖ กรัม จ ำนวนยำปั้นแท่งปิดทองค ำเปลว: ๑๓ แท่ง
๑๖๓ การต้มยา (การท้ายาน้้า) การปรุงยาชนิดน้้า : คือกำร ใช้น ้ำเป็นตัวท้ำละลำยยำสมุนไพร โดยอำศัยควำมร้อน เรำเรียกว่ำ กำรต้มยำ ซึ่งกำรต้มยำนี ถือว่ำเป็นกำรปรุงยำแผนโบรำณที่แพทย์ไทยนิยมใช้กันมำกรูปแบบหนึ่ง และ รูปแบบในกำรต้มยำนี จะใช้กำรต้มเดือดหรือต้มเคี่ยว รินเอำน ้ำกิน ข้อดี : ของกำรปรุงยำต้ม คือ ยำดูดซึมง่ำย ออกฤทธิ์เร็ว วิธีกำรเตรียมง่ำย ข้อเสีย : รับประทำนยำกเนื่องจำก รสชำติ และกลิ่นอำจยำกส้ำหรับบำงคน ยำเก็บไว้ได้ไม่นำนแต่ ถ้ำต้องกำรเก็บให้นำนขึ นจะต้องเติมก้ำยำนซึ่งเป็นสำรช่วยกันบูด วิธีการต้มยา : ที่จะได้กล่ำวไว้ในหนังสือเล่มนี เป็นวิธีกำรต้มเคี่ยว โดยแบ่งออกเป็น ๒ วิธีคือ การต้มเคี้ยววิธีที่ ๑ : เติมน ้ำ ๒ ลิตร ยำที่ต้มด้วยวิธีนี คือ ยำประสะเปำะใหญ่ และยำประสะจันทน์ แดง การต้มเคี้ยววิธีที่ ๒ เติมน ้ำ ๒๒ ลิตร เคี่ยวให้เหลือน ้ำ ๒ ลิตร ท้ำทั งหมด ๓ รอบจะได้ยำรวม ทั งหมด ๖ ลิตร ยำที่ต้มด้วยวิธีนี คือ ยำแก้ไอสูตร ๓ การปรุงยาชนิดน้้า (ยาต้ม) วัตถุดิบ และ วัสดุอุปกรณ์ เตรียมต้ำรับยำที่ต้องกำรต้ม
๑๖๔ น ้ำสะอำด เหยือกตวงน ้ำ หม้อสแตนเลสทรงลึกเบอร์ ๓๐ (หรือเลือกใช้ขนำดให้พอเหมำะ กับปริมำณเครื่องยำที่ใช้ต้ม หม้อเคลือบส้ำหรับใส่ยำที่ปรุง เสร็จ กระบวย กระชอน ผ้ำขำวบำง ถุงมือผ้ำส้ำหรับหยิบเครื่องยำ และกันควำมร้อน ตัวหนีบ ส้ำหรับหนีบผ้ำ หมวกคลุมผม ผ้ำกันเปื้อน ขวดส้ำหรับบรรจุยำ ชุดเตำแก๊ส
๑๖๕ ๑. วิธีกำรต้มยำ (อ้ำงอิงกำรต้มยำ ยำแก้ไอ หน้ำ ๑๖๖ และประสะเปำะใหญ่ หน้ำ ๑๗๓ ) ๒. เตรียมเครื่องยำ คัดแยก ท้ำควำมสะอำด และอบฆ่ำเชื อ (ดูขั นตอนกำรคัดแยกและอบฆ่ำเชื อโรค จำกหน้ำ ๒๒ ) ๓. จัดต้ำรับยำ น้ำเครื่องยำที่ผ่ำนกำรอบฆ่ำเชื อ มำชั่งน ้ำหนักเครื่องยำ แต่ละสิ่ง (ตำมน ้ำหนักของ ต้ำรับยำ มีหน่วยเป็นกรัม) และแยกใส่ถุงไว้ ถุงละ ๑ สิ่ง ๔. น้ำเครื่องยำทั งหมดใส่ลงในหม้อ และ เติมน ้ำสะอำดลงไปจนท่วมตัวยำ จำกนั นน้ำหม้อขึ นตั งไฟ ๕. ใช้ไฟแรงเพื่อให้เดือด จำกนั นต้มเคี่ยวยำด้วยไฟอ่อน เคี่ยวจนเหลือน ้ำตำมที่ต้องกำร จึงปิดไฟ ๖. กรองยำด้วยผ้ำขำวบำง จำกนั นเติมน ้ำหวำนเพื่อแต่งรสชำติ ให้รับประทำนง่ำยขึ น ๗. พักยำทิ งไว้ให้เย็น จึงน้ำยำบรรจุใส่ขวดที่จัดเตรียมไว้
๑๖๖ ชื่อยา : ยาแก้ไอสูตร ๓ สรรพคุณ : แก้ไอ ขนาดการใช้: ใช้จิบบ่อยๆ เมื่อมีอำกำร รูปแบบการปรุงยา : ชนิดน ้ำ สูตรต้ารับยา : (สมุนไพร ๙๕๐ กรัม) ที่ ตัวยา ส่วน / น้้าหนัก รสยา สรรพคุณ ๑ เสนียด ๑ (๓๐ กรัม) ขม ส่วนที่ใช้ : ใบ แก้ไข้ แก้หืด ๒ รำกชะเอมเทศ ๑ (๕๐ กรัม) หวำน ส่วนที่ใช้ : รำก ขับเลือดเน่ำ บ้ำรุงหัวใจให้ชุ่มชื น แก้ก้ำเดำ แก้เสมหะเป็นพิษ ๓ โกฐเชียง ๑ (๑๕ กรัม) หวำน สุขุม ส่วนที่ใช้ : รำก แก้ไข้ แก้ไอ แก้สะอึก แก้เสียดแทงสองรำวข้ำง ๔ โกฐสอ ๑ (๑๕ กรัม) สุขุม กลิ่นหอม ส่วนที่ใช้ : รำก แก้ไข้ แก้หืด แก้ไอ บ้ำรุงหัวใจให้ชุ่มชื น
๑๖๗ ๕ โกฐหัวบัว ๑ (๑๕ กรัม) มันสุขุมหอม ส่วนที่ใช้ : เหง้ำ แก้ลมในกองริดสีดวง กระจำยลมทั งปวง ขับลมในล้ำไส้ ๖ โกฐเขมำ ๑ (๑๕ กรัม) สุขุมหอม ส่วนที่ใช้ : เหง้ำ แก้โรคในปำกในคอ แก้แผลเน่ำเปื่อย แก้เสียดแทง สองรำวข้ำง แก้หอบหืด ๗ โกฐจุฬำลัมพำ ๑ (๑๕ กรัม) ขม กลิ่นหอม ส่วนที่ใช้ : ทั งต้น แก้ไข้เจรียง แก้ไข้ที่มีผื่นขึ นตำมตัว เช่น หัดเหือด สุกใส ด้ำแดง ฝีดำษ ไข้รำกสำด แก้หืด ไอ แก้ไขเพื่อ เสหะ ๘ โกฐก้ำนพร้ำว ๑ (๑๕ กรัม) เย็น ส่วนที่ใช้ : เหง้ำ แก้ไข้ แก้หอบ แก้สะอึก แก้เสมหะเป็นพิษ ๙ โกฐกระดูก ๑ (๑๕ กรัม) ร้อน กลิ่นหอม ส่วนที่ใช้ : รำก แก้ลมวิงเวียน หน้ำมืด ตำลำย ขับลมในล้ำไส้ แก้โลหิตจำง ๑๐ ลูกมะแว้ง ๑ (๔๕ กรัม) ขื่นขม ส่วนที่ใช้ : ลูก กัดเสมหะในล้ำคอ แก้ไอ
๑๖๘ ๑๑ พระจันทร์ครึ่งซีก ๑ (๓๐ กรัม) เผ็ด ขม ส่วนที่ใช้ : ทั งต้น แก้ไข้ มำลำเรีย แก้อำกำรไอ ๑๒ เมล็ดมะรุมแก่ ๑ (๓๐ กรัม) ส่วนที่ใช้ : เมล็ด แก้ไอ ๑๓ เทียนข้ำวเปลือก ๑ (๔๕ กรัม) หวำน เผ็ด หอม ส่วนที่ใช้ : เมล็ด บ้ำรุงก้ำลัง ขับผำยลม แก้เส้นศูนย์กลำงท้องพิกำร แก้ชีพจรอ่อน หรือ พิกำร แก้นอนสะดุ้ง แก้คลั่ง ๑๔ ใบหนุมำน ประสำนกำย ๑ (๓๐ กรัม) ขมฝำด เผ็ดปร่ำหอม ส่วนที่ใช้ : ใบ แก้ไอ แก้ช ้ำใน แก้อำเจียนเป็นเลือด ๑๕ ดอกกำนพลู ๑ (๑๕ กรัม) เผ็ดร้อนเปร่ำ ส่วนที่ใช้ : ดอกตูม กระจำยเสมหะ แก้เสมหะเหนียว แก้เลือดออกตำม ไรฟัน แก้หืด แก้ปวดฟัน แก้ร้ำมะนำด แก้ปวดท้อง แก้ลม แก้เหน็บชำ แก้พิษโลหิต ๑๖ ฟ้ำทะลำยโจร ๑ (๑๕ กรัม) ขม ส่วนที่ใช้ : ทั งต้น แก้ไข้ แก้หวัด แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ แก้ปอดอักเสบ แก้บิด แก้ท้องเดิน ลดควำมดันเลือด
๑๖๙ ๑๗ ช้ำพลู (ทั ง ๕ ) ๑ (๑๕ กรัม) เผ็ดร้อน ส่วนที่ใช้ : ทั ง ๕ แก้คูถเสมหะ ขับเสมหะให้ตก บ้ำรุงธำตุ ขับลมใน ล้ำไส้ ท้ำให้เสมหะแห้ง ๑๘ ส้มกุ้งน้อย ๑ (๑๕ กรัม) เปรี ยว กัดเสมหะในล้ำคอ แก้ไอ แก้หอบหืด ๑๙ ส้มกุ้งใหญ่ ๑ (๑๕ กรัม) เปรี ยว กัดเสมหะในล้ำคอ แก้ไอ แก้หอบหืด ๒๐ เนื อมะขำม ป้อมแห้ง ๑ (๑๐๐ กรัม) เปรี ยวฝำดขม ส่วนที่ใช้ : เนื อมะขำมป้อมแห้ง แก้ไข้เจือลม แก้เสมหะ ท้ำให้ชุ่มคอ ๒๑ เถำวัลย์เปรียง ๑ (๑๕ กรัม) เบื่อเอียน ส่วนที่ใช้ : เถำ ถ่ำยเส้น ถ่ำยกระษัย แก้เส้นเอ็นขอด เส้นตึง แก้ปวด เมื่อย ท้ำให้เอ็นหย่อน ขับปัสสำวะ ถ่ำยเสมหะลงสู่ คูถทวำร ๒๒ เทียนด้ำ ๑ (๑๕ กรัม) เผ็ดขม ส่วนที่ใช้ : เมล็ด ขับเสมหะให้ลงสู่คูถทวำร ขับลมในล้ำไส้แก้อำเจียน บ้ำรุงโลหิต
๑๗๐ ๒๓ หล่อฮั งก้วย ๑ (๔ ลูก) ขม ส่วนที่ใช้ : ผล ต้ำนอนุมูลอิสระ ต้ำนภูมิแพ้ ต้ำนกำรอักเสบ ๒๔ เมล็ดแฟล็กซ์ (ลินซีด) ๑ (๓๐ กรัม) ส่วนที่ใช้ : เมล็ด ป้องกันกำรเกิดโรคหัวใจ ช่วยลดระดับ คอเลสเตอรอล ๒๕ ป่อห่อ (ก้ำนสะระแหน่) ๑ (๕๐ กรัม) เผ็ดเย็น ส่วนที่ใช้ : ใบ ทั งต้นทำแก้ฟกช ้ำ แก้ปวดศีรษะ ดมแก้ลม รับประทำนเป็นยำขับลมในล้ำไส้ แก้ปวดท้องจุก เสียดแน่นเฟ้อ ๒๖ บ๋วย (อย่ำงดี) ๑ (๑๕๐ กรัม) เปรี ยว ฝำด สุขุม ส่วนที่ใช้ : เมล็ด แก้ไข้ แก้ท้องร่วง ฆ่ำพยำธิ ห้ำมเลือด ๒๗ มะนำว ๑ (๑๕๐ กรัม) เปรี ยว ส่วนที่ใช้ : ผล บรรเทำอำกำรเจ็บคอ ช่วยแก้ไอ ขับเสมหะช่วย รักษำโรคเลือดออกตำมไรฟัน
๑๗๑ วิธีท้า : ขั้นตอนที่ ๑ กำรเตรียมวัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ก่อนใช้ปรุงยำ ๑. คัดแยกเครื่องยำ ท้ำควำมสะอำดและน้ำไปอบฆ่ำเชื อโรคก่อนน้ำไปปรุงยำ ๒. เตรียมอุปกรณ์ส้ำหรับปรุงยำชนิดน ้ำ ขั้นตอนที่ ๒ ชั่ง ตวง วัด น ้ำหนักเครื่องยำตำมต้ำรับยำ น้ำเครื่องยำที่เตรียมไว้แล้วจำกนั นตอนที่ ๑ มำชั่งน ้ำหนักตำมต้ำรับยำข้ำงต้น โดยให้ชั่งน ้ำหนักเครื่อง ยำ แต่ละสิ่งเป็นกรัม แล้วแยกใส่ถุงไว้ ถุงละ ๑ สิ่ง ขั้นตอนที่ ๓ กำรต้มยำแก้ไอ สูตร ๓ ๑. เตรียมหม้อเคลือบ วำงใส่บนเตำแก็ส ใส่เครื่องยำทั งหมด ๒๗ สิ่ง และใส่ก้ำยำนลงไปในหม้อ เคลือบ แล้วเติมน ้ำ ๑๒ ลิตร แล้วเคียว ไปเรื่อยๆ ๒. น้ำหม้อเปล่ำ อีก ๑ ใบ ใส่พิมเสม และเมนทอลไว้ หลังจำกนั น น้ำผ้ำขำวบำงมำไว้ที่ปำกหม้อเพื่อ ใช้กรองเครื่องยำ ในขั นตอนที่ ๑ ๓. เมื่อเคียวเครื่องยำตำมข้อ ๑ เหลือประมำณ ๒ - ๒.๕ ลิตร แล้ว จำกนั นยกหม้อลงจำกเตำ กรอง เอำแต่น ้ำใส่หม้ออีกใบที่เตรียมไว้ในขั นตอนที่ ๒ (นับเป็นรอบที่ ๑ ) ๔. เมื่อกรองเสร็จ เติมน ้ำลงไปในหม้อยำที่มีกำกเครื่องยำอยู่อีก ๑๒ ลิตร ต้มเคียวไปเรื่อยๆ เหลือ ประมำณ๒ - ๒.๕ ลิตร แล้ว จำกนั นยกหม้อลงจำกเตำ กรองเอำแต่น ้ำใส่หม้อเดียวกันกับขั นตอนที่ ๓ ( นับเป็นรอบที่ ๒ ) ๕. เมื่อกรองเสร็จ เติมน ้ำลงไปในหม้อยำที่มีกำกเครื่องยำอยู่อีก ๑๒ ลิตร ต้มเคียวไปเรื่อยๆ เหลือ ประมำณ๒ - ๒.๕ ลิตร แล้ว จำกนั นยกหม้อลงจำกเตำ กรองเอำแต่น ้ำใส่หม้อเดียวกันกับขั นตอนที่ ๓ ( นับเป็นรอบที่ ๓ ) ๖. เมื่อเคี่ยวเครื่องยำครบทั ง ๓ รอบ แล้ว เตรียมหม้อผสมยำอีก ๑ ใบ น้ำผ้ำขำวบำงวำงบนปำก หม้อ ใช้ตัวหนีบๆ ตึงผ้ำขำวบำงไว้ที่ปำกหม้อ จำกนั นน้ำกระชอนวำงบนผ้ำขำวบำง ๗. เทยำทั งหมด ( หม้อยำในขั นตอนที่ ๓ ) ลงหม้อที่เตรียมไว้ ๘. เมื่อกรองยำเสร็จแล้ว น้ำผ้ำขำวออก เหลือแต่กระชอนไว้ที่ปำกหม้อเหมือนเดิม ๙. แต่งรสชำติ โดยกำรผสม น ้ำหวำนรสบ๋วย ๒ ขวด และน ้ำหวำนรสมะนำว ๑ ขวด ลงบนกระชอน ใช้กระบวยคนเพื่อกรองเศษต่ำงๆออก ๑๐. เมื่อผสมน ้ำหวำนทั ง ๒ ชนิดเสร็จ แล้วใช้กระบวยคนส่วนผสมทั งหมดให้เข้ำกัน ๑๑. ผสมส่วนผสมทั งหมดเข้ำด้วยกันแล้ว น้ำไปบรรจุใส่ขวด
๑๗๒ ขั้นตอนที่ ๔ กำรบรรจุยำแก้ไอ สูตร ๓ ใส่ขวด ยำแก้ไอสูตร ๓ ที่ปรุงเสร็จแล้ว บรรจุใส่ขวดขนำด ๖๐ มิลลิลิตร ได้จ้ำนวนทั งหมด ๑๗๓ ขวด ( ทั งหมด ๑๐,๓๘๐ มิลลิลิตร ) เทคนิคและข้อควรระวัง : ขั นตอนกำรต้มยำแก้ไอ สูตร ๓ น้ำหม้อตั งไฟแล้ว เมื่อน ้ำเดือดแล้ว ควรปรับ เป็นไฟกลำง และหมั่นคนยำเป็นระยะเพื่อป้องกันยำไหม้ติดก้นหม้อ
๑๗๓ ชื่อยา : ยาน้้าประสะเปราะใหญ่ ต้ำรับยำสำมัญประจ้ำบ้ำน สรรพคุณ ถอนพิษไข้ตำนซำง ส้ำหรับเด็ก ละลำย น ้ำดอกไม้เทศ หรือ น ้ำสุก รับประทำน หรือผสมน ้ำสุรำ สุมกระหม่อม ข้อบ่งใช้ถอนพิษตำนซำงส้ำหรับเด็ก ซึ่งมีอำกำร ปวดท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ ถ่ำยเหลวกะปริบกะปรอย เบื่ออำหำร เป็นต้น ขนาดการใช้ยา รับประทำนทุก ๓ ชั่วโมง ครั งละ ครึ่ง – ๑ ช้อนชำ ค้าแนะน้าและข้อควรระวังในการใช้ยา: ๑. ห้ำมใช้ในเด็กที่มีไข้สูง ๒. ไม่แนะน้ำให้ใช้ในผู้ที่สงสัยว่ำเป็นไข้เลือดออก เนื่องจำกอำจบดบังอำกำรของไข้เลือดออก สูตรยา น ้ำหนักรวม ๘๐๐ กรัม ที่ ตัวยา ส่วน/ (น าหนัก) รสยา สรรพคุณ ๑ โกฐเชียง ๑ (๒๐ กรัม) หวำนสุขุม แก้ไข้ แก้ไอ แก้สะอีก แก้เสียดแทงสองรำวข้ำง ๒ โกฐสอ ๑ (๒๐ กรัม) สุขุมหอม แก้ไข้ แก้ไข้จับสั่น แก้หืดไอ แก้สะอีก บ้ำรุงหัวใจ แก้เสมหะเป็นพิษ แก้หลอดลมอักเสบ ๓ โกฐหัวบัว ๑ (๒๐ กรัม) มันสุขุมหอม แก้ลมในกองริดสีดวง กระจำยลมทั งปวง ขับลมในล้ำไส้
๑๗๔ ๔ โกฐเขมำ ๑ (๒๐ กรัม) สุขุมหอม แก้โรคในปำกในคอ แก้แผลเน่ำเปื่อย แก้เสียดแทงสอง รำวข้ำง แก้หอบหืด ๕ โกฐจุฬำลัมพำ ๑ (๒๐ กรัม) สุขุมหอมร้อน แก้ไข้เจลียง (ไข้ที่มีเม็ดผื่นตำมตัว เช่น ไข้หัด สุกใส ด้ำแดง เป็นต้น) แก้ไข้เพื่อเสมหะ แก้หืด แก้ไอ แก้ไข้ จับ เป็นยำเร่งประสำทส่วนกลำงเหมือนกำรบูร ขับลม แก้ตกเลือด ต้ำพอกแก้ลม แก้ช ้ำในแก้ปวดเมื่อยรู มำติก แก้บิด แก้ปวดท้องหลังคลอด แก้ระดูมำมำก เกินไป ๖ เทียนด้ำ ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ดขม ขับเสมหะให้ลงสู่คูถทวำร ขับลมในล้ำไส้ แก้อำเจียน บ้ำรุงโลหิตให้สมบูรณ์ ๗ เทียนแดง ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ด ร้อน ขม หอม แก้เสมหะ แก้ลม แก้น ้ำดีพิกำร แก้ลมเสียดแทงสอง รำวข้ำง แก้คลื่นเหียนอำเจียน ขับน ้ำนม แก้ลักปิด ลัก เปิดฟอกโลหิต เอำมำแช่น ้ำให้พอง รับประทำนช่วยลด อำหำรได้ ๘ เทียนขำว ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ดร้อนขมหอม แก้ลมและดีพิกำร ขับเสมหะ แก้นิ่ว ขับระดูขำว ขับผำยลม แก้ท้องขึ นในเด็ก น้ำมำสกัดได้น ้ำมันยี่หร่ำ ใช้ท้ำเครื่องหอม เครื่องดื่ม และยำขับลม
๑๗๕ ๙ เทียนข้ำวเปลือก ๑ (๒๐ กรัม) หวำนเผ็ดหอม บ้ำรุงก้ำลัง ขับผำยลม แก้เส้นศูนย์กลำงท้องพิกำร แก้ ชีพจรอ่อนหรือพิกำร แก้นอนสะดุ้ง (โทษน ้ำดี) แก้คลั่ง ๑๐ เทียนตำตั๊กแตน ๑ (๒๐ กรัม) ขมเผ็ดเล็กน้อย บ้ำรุงธำตุ ช่วยย่อย แก้ท้องอืดท้องเฟ้อในเด็ก ขับลม แก้เสมหะพิกำร แก้ก้ำเดำ ๑๑ ลูกจันทน์ ๑ (๒๐ กรัม) ร้อนหอมติดฝำด บ้ำรุงก้ำลัง บ้ำรุงธำตุ แก้ธำตุพิกำร ขับลม แก้ปวด มดลูก แก้ท้องร่วง บ้ำรุงโลหิต ๑๒ ดอกจันทน์ ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ดร้อน บ้ำรุงโลหิต บ้ำรุงธำตุ ขับลม ๑๓ กระวำน ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ดร้อนหอม ขับเสมหะ ขับโลหิต ขับลม บ้ำรุงธำตุ กระจำยเลือด และลมให้ซ่ำน ผสมยำถ่ำยอื่นๆ ป้องกันไม่ให้จุกเสียด และไซ้ท้อง น้ำลูกมำแช่แอลกอฮอล์ได้น ้ำยำสีแดง รับประทำนบ้ำรุงธำตุ แก้ธำตุพิกำร ไม่ย่อย ท้องอืด เฟ้อ ระบำยอุจจำระธำตุ ใช้ปรุงอำหำรอำหำร ๑๔ กำนพลู ๑ (๒๐ กรัม) เผ็ดร้อนปร่ำ กระจำยเสมหะ แก้เสมหะเหนียว แก้เลือดออกตำม ไรฟัน แก้หืด ท้ำอำหำรให้งวด แก้ปวดฟัน ร้ำมะนำด แก้ปวดท้อง แก้ลม เหน็บชำ พิษโลหิต พิษน ้ำเหลือง ขับน ้ำคำวปลำ ท้ำอุจจำระให้ปกติ ดับกลิ่นกล้ำ แก้ ธำตุทั ง ๔ พิกำร แก้ท้องขึ น กดลมให้ลงสู่เบื องต่้ำ
๑๗๖ ๑๕ แก่นจันทน์เทศ ๑ (๒๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้ไข้เพื่อดี ดับพิษดี พิษโลหิต บ้ำรุงตับปอดหัวใจและ น ้ำดี ๑๖ แก่นจันทน์แดง ๑ (๒๐ กรัม) ขมเย็น แก้ไข้เพื่อดีพิกำร แก้ไออันเกิดจำกซำงและดี บ้ำรุงหัวใจ แก้เลือดออกตำมไรฟัน แก้บำดแผล ๑๗ พิกุล ๑ (๒๐ กรัม) หอมสุขุม แก้ลม บ้ำรุงโลหิต ๑๘ บุนนำค ๑ (๒๐ กรัม) หอมเย็นขมเล็กน้อย บ้ำรุงดวงจิตให้แช่มชื่น แก้ร้อนในกระสับกระส่ำย แก้ลมกองละเอียด วิงเวียน หน้ำมืดตำลำย ใจสั่นหวิว ชูก้ำลัง บ้ำรุงโลหิต แก้กลิ่นสำบสำงในร่ำงกำย ๑๙ สำรภี ๑ (๒๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้โลหิตพิกำร แก้ไข้มีพิษร้อน เจริญอำหำร บ้ำรุงหัวใจ ชูก้ำลัง
๑๗๗ ๒๐ เกสรบัวหลวง ๑ (๒๐ กรัม) ฝำดหอม แก้ไข้รำกสำด แก้ไข้มีพิษร้อน ชูก้ำลังท้ำให้ชื่นใจ บ้ำรุงครรภ์รักษำ ๒๑ * เปรำะหอม (๔๐๐ กรัม) เผ็ดขม แก้โลหิตซึ่งเจือด้วยลมพิษ สุมศีรษะเด็ก แก้หวัดคัด จมูก ขับลมในล้ำไส้ แก้เสมหะ เจริญไฟธำตุ แก้ลงท้อง ๒๒ น ้ำหวำน ๑,๐๖๕ มิลลิลิตร หวำน ใช้เป็นกระสำยยำ ๒๓ ก้ำยำน ๒ (๔๐ กรัม) เพื่อเพิ่มกำรป้องกันไม่ให้ยำต้มบูดเสีย วิธีท้ายา ๑.น้ำสมุนไพรใส่ลงในหม้อที่เตรียมไว้เติมน ้ำให้ท่วมยำสมุนไพร ใช้ไฟขนำดกลำงในกำรต้มยำให้เดือด ๒.น้ำก้ำยำนที่เตรียมไว้ใส่ลงในหม้อร่วมกับสมุนไพร ใช้ก้ำยำนจ้ำนวน ๔๐ กรัมโดยที่ก้ำยำนมี สรรพคุณ เพื่อช่วยในกำรป้องกันกำรบูดเสียของตัวยำโดยที่*สัดส่วนก้ำยำน ๒% หรือมำกกว่ำ เมื่อน ้ำเดือดให้ท้ำกำรลดควำมแรงของไฟลง และท้ำกำรต้มยำสมุนไพรต่อจนสัดส่วนของยำและน ้ำใน หม้อให้เหลือ ๑ ส่วน ๓ ของหม้อ ๓.ให้เติมน ้ำแดงที่เตรียมไว้ใส่ลงในหม้ออีกใบ และหลังจำกนั นให้น้ำผ้ำกรองขึงที่บริเวณปำกหม้อเพื่อ จะกรองแยกสมุนไพรและน ้ำต้มยำที่ได้ น้ำยำต้มสมุนไพรเทลงหม้อผ่ำนผ้ำกรองยำลงสู่ในหม้อ ที่มีน ้ำแดง ที่เตรียมไว้หลังจำกนั นให้ท้ำกำรปิดฝำหม้อและทิ งไว้ให้เย็น ๔.เมื่ออุณภูมิของยำสมุนไพรลดลง สำมำรถน้ำยำสมุนไพรที่ได้เทใส่ขวดเพื่อบรรจุ หมายเหตุอำยุกำรใช้ยำ ยำสำมำรถเก็บได้๑- ๒ ปี
๑๗๘ น้้าหนักยาสมุนไพรทั้งหมด ๘๐๐ กรัม ใช้น ้ำ ๑,๒๐๐ มิลลิลิตร ก้ำยำน ๔๐ กรัม น ้ำแดง ๑,๐๖๕ มิลลิลิตร ผลกำรท้ำยำ ขนำดน ้ำยำสมุนไพร ๓,๘๔๐ มิลลิลิตร กรอกใส่ขวดปริมำณ ๖๐ มิลลิลิตร ได้จ้ำนวนทั งสิ น ๖๔ ขวด
๑๗๙ ชื่อยา : ยาน าประสะจันทน์แดง ต ำรับยำสำมัญประจ ำบ้ำน สรรพคุณ ลดควำมร้อนในร่ำงกำย ลดไข้ แก้กระหำยน้ ำ ขนาดการใช้ยา รับประทำนครั้งละ ๑ – ๒ ช้อนชำก่อนอำหำร ๓-๔ ครั้ง ค าแนะน าและข้อควรระวังในการใช้ยา: ๑. ไม่แนะน ำให้ใช้ในผู้ที่สงสัยว่ำเป็นไข้เลือดออก เนื่องจำกอำจบดบังอำกำรของไข้ ๒. ควรระวังกำรใช้ยำในผู้ป่วยที่แพ้ละอองเกสรดอกไม้ ที่ ตัวยา ส่วน (น าหนัก) รสยา สรรพคุณ ๑ รำกเหมือดคน ๔ (๘๐ กรัม) สุขุม แก้พิษ ถอนพิษ ถอนพิษผิดส ำแดง แก้ไข้กลับไข้ ซ้ ำ ไข้พิษ ไข้หวัด ไข้หัด ไข้ปอดบวม ถอนพิษยำ เบื่อเมำ แก้เมำเห็ด เมำหอย ๒ รำกมะปรำงหวำน ๔ (๘๐ กรัม) จืดเย็น ถอนพิษผิดส ำแดง แก้ไข้กลับไข้ซ้ ำ แก้ไข้ตัวร้อน ๓ รำกมะนำว ๔ (๘๐ กรัม) จืดเย็น แก้ไข้ แก้ไข้กลับไข้ซ้ ำ ถอนพิษผิดส ำแดง ฝนกับ สุรำทำแก้ปวดฝี แก้พิษอักเสบ
๑๘๐ ๔ เปรำะหอม ๔ (๘๐ กรัม) เผ็ดขม แก้โลหิตซึ่งเจือด้วยลมพิษ สุมศีรษะเด็ก แก้หวัดคัดจมูก ขับลมในล ำไส้ แก้เสมหะ เจริญไฟธำตุ แก้ลงท้อง ๕ โกฐหัวบัว ๔ (๘๐ กรัม) มันสุขุมหอม แก้ลมในกองริดสีดวง กระจำยลมทั้งปวง ขับลมในล ำไส้ ๖ จันทน์เทศ ๔ (๘๐ กรัม) ขมหอมสุขุม แก้ไข้เพื่อดี ดับพิษดี พิษโลหิต บ ำรุงตับปอด หัวใจและน้ ำดี ๗ ฝำงเสน ๔ (๘๐ กรัม) ขมฝำด บ ำรุงโลหิต แก้ปอดพิกำร แก้ร้อนในกระหำยน้ ำ แก้ท้องร่วง ธำตุพิกำร แก้โลหิตออกทำงทวำร หนัก แก้เสมหะ ก ำเดำ ๘ มะลิ ๑ (๒๐ กรัม) หอมเย็นขม บ ำรุงหัวใจ ดับพิษร้อน ท ำให้จิตใจชุ่มชื่น บ ำรุงครรภ์ แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหำยน้ ำ แก้เจ็บตำ
๑๘๑ ๙ บุนนำค ๑ (๒๐ กรัม) หอมเย็นขม เล็กน้อย บ ำรุงดวงจิตให้แช่มชื่น แก้ร้อนใน กระสับกระส่ำย แก้ลมกองละเอียด วิงเวียน หน้ำมืดตำลำย ใจสั่นหวิว ชูก ำลัง บ ำรุงโลหิต แก้กลิ่นสำบสำงในร่ำงกำย ๑๐ สำรภี ๑ (๒๐ กรัม) ขมหอมเย็น แก้โลหิตพิกำร แก้ไข้มีพิษร้อน เจริญอำหำร บ ำรุงหัวใจ ชูก ำลัง ๑๑ เกสรบัวหลวง ๑ (๒๐ กรัม) ฝำดหอม แก้ไข้รำกสำด แก้ไข้มีพิษร้อน ชูก ำลังท ำให้ชื่นใจ บ ำรุงครรภ์รักษำ ๑๒ จันทน์แดง ๓๒ (๖๔๐ กรัม) ขมเย็น แก้ไข้เพื่อดีพิกำร แก้ไออันเกิดจำกซำง และดี บ ำรุงหัวใจ แก้เลือดออกตำมไรฟัน แก้ บำดแผล ๑๓ น้ ำหวำน ๑,๐๐๐ มิลลิลิตร หวำน ใช้เป็นกระสำยยำ
๑๘๒ ๑๔ น้ ำสะอำด ๒,๐๐๐ มิลลิลิตร ใช้ต้มสมุนไพร ๑๕ ก ำยำน ๒ (๔๐ กรัม) เพื่อเพิ่มกำรป้องกันไม่ให้ยำต้มบูดเสีย วิธีท ายา ๑. น ำสมุนไพรใส่ลงในหม้อที่เตรียมไว้และเติมน้ ำให้ท่วมยำสมุนไพร ใช้ ไฟขนำดกลำงในกำรต้มยำให้เดือด ๒. น ำก ำยำนที่เตรียมไว้ใส่ลงในหม้อร่วมกับสมุนไพร ใช้ก ำยำนจ ำนวน ๔๐ กรัมโดยที่ก ำยำนมีสรรพคุณ เพื่อช่วยในกำรป้องกันกำรบูดเสียของตัวยำโดย ที่*สัดส่วนก ำยำน ๒% หรือมำกกว่ำ เมื่อน้ ำเดือดให้ท ำกำรลดควำมแรงของไฟลง และท ำกำรต้มยำสมุนไพรต่อ จนสัดส่วนของยำและน้ ำในหม้อให้เหลือ ๑ ส่วน ๓ ของหม้อ ๓. ให้เติมน้ ำแดงที่เตรียมไว้ใส่ลงในหม้ออีกใบ และหลังจำกนั้นให้น ำผ้ำ กรองขึงที่บริเวณปำกหม้อเพื่อจะกรองแยกสมุนไพรและน้ ำต้มยำที่ได้ น ำยำต้ม สมุนไพรเทลงหม้อผ่ำนผ้ำกรองยำลงสู่ในหม้อ ที่มีน้ ำแดงที่เตรียมไว้หลังจำกนั้น ให้ท ำกำรปิดฝำหม้อและทิ้งไว้ให้เย็น ๔. เมื่ออุณหภูมิของยำสมุนไพรลดลง สำมำรถน ำยำสมุนไพรที่ได้เทใส่ ขวดเพื่อบรรจุ หมายเหตุอำยุกำรใช้ยำ ยำสำมำรถเก็บได้๑-๒ ปี
๑๘๓ ผลกำรท ำยำ ขนำดน้ ำยำสมุนไพร ๒,๘๘๐ มิลลิลิตร กรอกใส่ขวดปริมำณ ๖๐ มิลลิลิตร ได้จ ำนวนทั้งสิ้น ๔๘ ขวด
๑๘๔ การปรุงยาชนิดน ามัน วิธีกำรปรุงยำชนิดน้ ำมัน จะใช้เครื่องยำสมุนไพรชนิดสดหรือชนิดแห้งทั้งหมด หรือสำมำรถน ำมำปรุง ผสมกันได้ แต่ต้องอยู่ในอัตรำส่วนที่ระบุไว้ในต ำรับยำ โดยน ำมำผ่ำนกระบวนกำรเคี่ยวกับกะทิหรือทอดกับ น้ ำมัน เพื่อดึงสำรส ำคัญในเครื่องยำออกมำ จนกระทั่งได้ออกมำเป็นยำน้ ำมัน โดยส่วนใหญ่ยำประเภทนี้ จะใช้เป็นยำภำยนอก วัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ กระทะส ำหรับใช้เคี่ยวน้ ำมันหรือทอด ได้แก่ กระทะทองเหลือง กระทะใบบัว หรือกระทะเหล็ก ชำมสแตนเลส ส ำหรับใส่สมุนไพร สมุนไพรที่ใช้ท ำยำ หัวกะทิ หำงกะทิ น้ ำมันมะพร้ำวผ่ำนกรรมวิธี (ตรำดอกไม้) เครื่องชั่งน้ ำหนักดิจิทัล เตำแก๊ส เครื่องหีบน้ ำมัน ถุงกรอง กระบวย กระชอน กรวยส ำหรับกรองน้ ำมันใส่แกลลอน แกลลอนขนำด ๑ ลิตร สีขุ่น กระบวนการเคี่ยวกับกะทิ ๑.เตรียมสมุนไพรที่ต้องกำรเคี่ยวเอำน้ ำมัน โดยท ำควำมสะอำด และเตรียมสมุนไพรด้วยวิธีที่ เหมำะสมกับสมุนไพรแต่ละชนิด ๒.น ำกระทะตั้งไฟ โดยใช้ไฟอ่อน ๓.ใส่หัวกะทิและหำงกะทิรวม ๑๕ กิโลกรัม ลงในกระทะ (ใช้หำงกะทิผสม เนื่องจำกหำงกะทิมี ส่วนประกอบของน้ ำผสมอยู่) ๔.ใส่สมุนไพรที่เตรียมไว้แล้ว ลงไปในกระทะ ๕.ใช้ตะหลิวคนส่วนผสมให้เข้ำกัน โดยคนไปในทิศทำงเดียวกัน ๖.เปิดไฟกลำงให้กะทิเดือดแตกมัน
๑๘๕ ๗.คนส่วนผสมตลอดเวลำ ระวังอย่ำให้ก้นกระทะไหม้ ๘.เคี่ยวจนกะทิหำยไปเหลือแต่น้ ำมัน เมื่อสังเกตเห็นว่ำน้ ำมันไม่ค่อยออกหรือคนแล้วไม่ไป ให้เทน้ ำมัน มะพร้ำวผ่ำนกรรมวิธี (ตรำดอกไม้) ลงไปในกระทะ เพื่อใช้เป็นตัวล่อน้ ำมัน เป็นกำรกระตุ้นให้น้ ำมันออก เร็วยิ่งขึ้น และคงสภำพตัวยำที่ออกมำ (น้ ำมันที่ใช้เป็นตัวล่อน้ ำมัน จะใช้น้ ำมันมะพร้ำวหรือน้ ำมันงำก็ได้ เนื่องจำกน้ ำมันทั้ง ๒ ชนิดนี้ จะซึมลึกผ่ำนผิวหนังได้ดีในเวลำนวด) ๙.เคี่ยวน้ ำมันประมำณ ๓ ชั่วโมง จนเห็นน้ ำมันลอยอยู่ด้ำนบน และสมุนไพรทั้งหมดสุกเกรียม เปลี่ยนเป็นสีน้ ำตำลคำรำเมล แล้วจึงปิดไฟ ๑๐.ใช้กระบวยตักน้ ำมันใส่ถุงกรอง เพื่อเข้ำเครื่องหีบน้ ำมัน ๑๑.ท ำกำรหีบน้ ำมันจนได้น้ ำมันใสออกมำ ส่วนกำกสมุนไพรให้ทิ้งลงในถุงพลำสติก ปิดให้มิดชิด ๑๒.พักน้ ำมันให้เย็น กรองน้ ำมันทั้งหมดใส่ขวดแกลลอนขนำด ๑ ลิตร สีขุ่น เพื่อน ำไปใช้ต่อไป
๑๘๖ กระบวนการทอดกับน ามัน ๑. เตรียมสมุนไพรที่ต้องกำรทอดกับน ้ำมัน โดยท้ำควำมสะอำด หั่นให้มีขนำดเท่ำ ๆ กัน และพักไว้ ๒. น้ำกระทะตั งไฟ เทน ้ำมันลงในกระทะ และเปิดไฟแรง ๓. รอให้น ้ำมันร้อนแต่ไม่ต้องเดือด จำกนั นให้หรี่ไฟลงเป็นไฟกลำงค่อนไปทำงอ่อน รอสักครู่เพื่อให้ ควำมร้อนคงที่ ๔. ใส่สมุนไพรที่เตรียมไว้ลงไปทอดในกระทะ โดยทยอยใส่ทีละน้อย ๕. ใช้ตะหลิวค่อย ๆ คนไปเรื่อย ๆ ระวังอย่ำให้ก้นกระทะไหม้ ๖. เมื่อใส่สมุนไพรครั งแรก จะพบว่ำมีฟองสีเหลืองขนำดเล็กจ้ำนวนมำก แต่เมื่อทอดไปสักระยะ ฟอง จะค่อย ๆ หำยไป แสดงว่ำน ้ำมันใกล้จะใช้ได้แล้ว ๗. ทอดต่อไปเรื่อย ๆ จนสมุนไพรมีลักษณะหดตัวลง แห้งเกรียม และเปลี่ยนเป็นสีน ้ำตำลเข้ม แสดง ว่ำน ้ำมันใช้ได้แล้ว ๘. ใช้กระชอนตำถี่รีบตักกำกสมุนไพรขึ นทันที แล้วเขย่ำเพื่อให้น ้ำมันที่ค้ำงอยู่ที่กำกสมุนไพร กลับลง ไปในกระทะให้มำกที่สุด ๙. เทกำกสมุนไพรใส่ภำชนะที่เตรียมไว้ ๑๐. น้ำสมุนไพรที่เหลือลงไปทอดในน ้ำมันเดิม ทีละน้อย ๑๑. (ท้ำตำมข้อ ๑-๙ จนกระทั่งทอดสมุนไพรที่เตรียมไว้จนหมด) ๑๒. เมื่อทอดสมุนไพรหมดแล้ว จึงปิดไฟ ๑๓. ตั งกระทะทิ งไว้สักครู่ รอให้น ้ำมันอุ่น แล้วกรองน ้ำมันที่ได้ใส่ภำชนะ ๑๔. ทิ งไว้ให้เย็น แล้วน้ำไปบรรจุใส่ขวด เพื่อน้ำไปใช้ต่อไป
๑๘๗ ชื่อยา : น้้ามันโกฐจุฬาลัมพา (โกฐจุฬำลัมพำ) ; Artemisia annua L. (ชื่ออื่น ชิงเฮำ, ชิงฮำว, แชเฮำ) เป็นไม้เนื อล้มลุกอ่อนเป็น พุ่มขนำดย่อม สรรพคุณ : แก้ไข้เจรียง แก้ไข้ที่มีผื่นขึ นทั งตัว เช่น หัด เหือด สุกใส ด้ำแดง ฝีดำษ ไข้รำกสำด แก้ หืด ไอ แก้ไข้เพื่อเสมหะ ต้ำนกำรอักเสบ ระงับกำรปวด แก้ริดสีดวงทวำร ส่วนที่ใช้: ใช้ล้ำต้น ใบ และดอก ค้าแนะน้าและข้อควรระวังในการใช้ยา : น้ำไปเข้ำสูตรยำที่เป็นน ้ำมัน สูตรยา : โกฐจุฬำลัมพำ ๑ กิโลกรัม , น ้ำกะทิ (หัว+หำง) ๑๕ กิโลกรัม , น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๑.๕ กิโลกรัม ที่ ตัวยา ส่วน / น้้าหนัก รสยา สรรพคุณ ๑ โกฐจุฬำลัมพำ ๑,ooo กรัม สุขุมหอม ร้อน แก้ไข้เจรียง แก้ไข้ที่มีผื่นขึ นทั งตัว เช่น หัด เหือด สุกใส ด้ำแดง ฝีดำษ ไข้รำกสำด แก้หืด ไอ แก้ไข้ เพื่อเสมหะ ต้ำนกำรอักเสบ ระงับกำรปวด แก้ริดสีดวงทวำร ๒ น ้ำกะทิ ๑๕ กิโลกรัม มัน แก้ปวดเมื่อยและขัดตำมเส้นเอ็น เจือกับยำที่มีรส ฝำด รักษำบำดแผลได้ ๓ น ้ำมันเมล็ดใน ปำล์ม ๑.๕ กิโลกรัม มัน เจือกับยำที่มีรสฝำด รักษำบำดแผลได้
๑๘๘ การเตรียมวัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ในการปรุงยา วัตถุดิบ ๑. โกฐจุฬำลัมพำ ๑ กิโลกรัม ๒. กะทิ (หัวกะทิ + หำงกะทิ) ๑๕ กิโลกรัม ๓.น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๑.๕ กิโลกรัม วิธีการเคี่ยวน้้ามัน :หุงเครื่องยำด้วยน ้ำกะทิและน ้ำมันเมล็ดในปำล์มจนเกรียมกรองเอำแต่น ้ำมัน ๑.น้ำโกฐจุฬำลัมพำที่ท้ำให้แห้งแล้วมำแยกสิ่งปลอมปน เช่น เศษกระสอบ ขนนก พลำสติก อื่นๆออก แล้วลดขนำดของโกฐจุฬำลัมพำลงโดยใช้มีดสับให้มีควำมยำวประมำณ ๑ ข้อนิ วมือ และชั่งโกฐจุฬำลัมพำ เตรียมไว้ ๒.เตรียมกระทะทองเหลืองที่แห้งและสะอำด น้ำน ้ำกะทิเทลงในกระทะใช้ไฟกลำง ไม่ต้องรอให้น ้ำมัน ร้อนสำมำรถใส่สมุนไพรลงไปได้เลย ๓.น้ำโกฐจุฬำลัมพำเทลงไปในน ้ำกะทิโดยให้น ้ำกะทิท่วมสมุนไพร คนสมุนไพรกับกะทิไปเรื่อย ๆ จน กะทิแตกมันจนเป็นขี โล่ หลังจำกนั นจะมีน ้ำมันแยกออกมำ จึงทยอยเติมน ้ำมันเมล็ดในปำล์มลงไป เพื่อให้ น ้ำมันเมล็ดในปำล์มเหนี่ยวน้ำน ้ำมันออกมำจำกน ้ำกะทิได้เร็วขึ น ๔.เคี่ยวโกฐจุฬำลัมพำด้วยไฟอ่อน-กลำง เริ่มต้นกำรเดือดจะมีฟองอำกำศขนำดใหญ่ให้คนไปเรื่อย ๆ จนฟองอำกำศมีขนำดเล็กลง จนเนื อโกฐจุฬำลัมพำแห้ง กรอบ เป็นสีน ้ำตำล และมีขี โล่เป็นตะกอนผสมกัน ๕.ปิดไฟทิ งไว้พออุ่น กรองด้วยเครื่องบีบแยกกำก และกรองผำขำวบำงอีกครั ง จำกนั นชั่งน ้ำหนัก น ้ำมันที่ได้และบันทึกปริมำณน ้ำมันที่ได้ เก็บน ้ำมันในภำชนะปิดสนิท แล้วน้ำไปเก็บในที่มืด เย็น เพื่อใช้ท้ำ ยำเดี่ยวและต้ำรับต่อไป วิธีเก็บรักษา - เก็บน ้ำมันที่ได้ในอุณหภูมิห้องเก็บในที่อุณหภูมิต่้ำกว่ำ ๓๐ องศำเซลเซียส เพื่อไม่ให้น ้ำมันเสียหรือ เหม็นหืนเร็ว ก่อนน้ำไปให้ปรุงเป็นต้ำรับยำต่ำง ๆทั งแบบเดี่ยว และเป็นต้ำรับยำต่อไป เทคนิคและข้อควรระวัง : - ควรใช้โกฐจุฬำลัมพำที่โตเต็มที่ และปลูกแบบธรรมชำติไม่ใช้สำรเคมี - ในกำรหั่นโกฐจุฬำลัมพำควรหั่นชิ นยำวประมำณข้อนิ วมือ ควรหั่นให้มีควำมหนำใกล้เคียงกันเพื่อให้ ไม่มีบำงส่วนไหม้ก่อน - ระวังไฟที่ใช้ทอดควรใช้ไฟอ่อนถึงกลำง และไม่ควรปล่อยให้สมุนไพรไหม้ - สำมำรถเปลี่ยนจำกน ้ำมันเมล็ดในปำล์มเป็นน ้ำมันมะพร้ำวได้
๑๘๙ โกฐจุฬาลัมพา
๑๙๐ ชื่อยา : น้้ามันดองดึง ดองดึง ; Gloriosa superba L.(ชื่ออื่น ; คมขวำน บ้องขวำน หัวขวำน (ชลบุรี) ก้ำมปู ดำวดึงส์ ว่ำน ก้ำมปู (กลำง) พันมหำ (นครรำชสีมำ) มะขำโก้ง (เหนือ) ดองดึงหัวขวำน ด้ำมขวำน หัวฟำน สรรพคุณ : รสร้อนเมำ แก้โรคเรื อน คุดทะรำด แก้โรคปวดข้อ (gout) แก้กำมโรค แก้พิษแมลงสัตว์ กัดต่อย ขับผำยลม มีสำรที่ใช้รักษำโรคมะเร็งได้ หัวสด ต้ำพอกหรือทำ แก้ปวดข้อ แก้พิษแมลงสัตว์กัด ต่อย ต้ำผสมท้ำยำประคบแก้ปวดข้อ (gout) แก้ปวดเมื่อยตำมกล้ำมเนื อ แก้ข้ออักเสบฟกบวม หัวแห้ง ปรุงเป็นยำรับประทำน รักษำโรคเรื อน มะเร็งคุดทะรำด โรคปวดข้อ แก้กำมโรค ขับผำยลม จะต้องใช้ใน ปริมำณน้อย ถ้ำเกินขนำดอำจเกิดพิษได้ ส่วนที่ใช้: หัว (หัวขนำดเล็กอยู่ใต้ดิน รูปร่ำงกลมเรียว มีหงอนเหมือนขวำน) ค้าแนะน้าและข้อควรระวังในการใช้ยา : น้ำไปเข้ำสูตรยำที่เป็นน ้ำมัน สูตรยา : ( เมล็ด ๑ กิโลกรัม , น ้ำกะทิ(หัว+หำง) ๑๕ กิโลกรัม , น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๑.๕ กิโลกรัม ที่ ยา ส่วน / น้้าหนัก รสยา สรรพคุณ ๑ ดองดึง ๑,ooo กรัม รสร้อนเมำ รสร้อนเมำ แก้โรคเรื อน คุดทะรำด แก้โรคปวดข้อ (gout) แก้กำมโรค แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย ขับผำยลม มีสำรที่ใช้ รักษำโรคมะเร็งได้ หัวสด ต้ำพอกหรือทำ แก้ปวดข้อ แก้ พิษแมลงสัตว์กัดต่อย แก้ปวดเมื่อยตำมกล้ำมเนื อ แก้ข้อ อักเสบฟกบวม หัวแห้ง ปรุงเป็นยำรับประทำน รักษำโรค เรื อน มะเร็งคุดทะรำด โรคปวดข้อ แก้กำมโรค ขับผำยลม จะต้องใช้ในปริมำณน้อย ถ้ำเกินขนำดอำจเกิดพิษได้ ๒ น ้ำกะทิ ๑๕ กิโลกรัม มัน แก้ปวดเมื่อยและขัดตำมเส้นเอ็น เจือกับยำที่มีรสฝำด รักษำบำดแผลได้ ๓ น ้ำมันเมล็ดใน ปำล์ม (๑.๕ กิโลกรัม) มัน เจือกับยำที่มีรสฝำด รักษำบำดแผลได้
๑๙๑ การเตรียมวัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ในการปรุงยา ชั่งเครื่องยา; ๑. ดองดึง ๑ กิโลกรัม ๒. กะทิ (หัวกะทิ + หำงกะทิ) ๑๕ กิโลกรัม ๓.น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๑.๕ กิโลกรัม วิธีการเคี่ยวน้้ามัน : หุงเครื่องยำด้วยน ้ำกะทิและน ้ำมันเมล็ดในปำล์มจนเกรียมกรองเอำแต่น ้ำมัน ๑ น้ำดองดึงที่ท้ำให้แห้งแล้วมำแยกสิ่งปลอมปน เช่นเศษกระสอบ ขนนก พลำสติก อื่นๆออก แล้วลด ขนำดของดองดึงลงโดยใช้มีดสับให้มีควำมยำวประมำณ ๑ ข้อนิ วมือ และชั่งดองดึงเตรียมไว้ ๒ เตรียมกระทะทองเหลืองที่แห้งและสะอำด น้ำน ้ำกะทิเทลงในกระทะใช้ไฟกลำง ไม่ต้องรอให้น ้ำมัน ร้อนสำมำรถใส่สมุนไพรลงไปได้เลย ๓ น้ำดองดึงเทลงไปในน ้ำกะทิโดยให้น ้ำกะทิท่วมสมุนไพร คนสมุนไพรกับกะทิไปเรื่อย ๆ จนกะทิ แตกมันจนเป็นขี โล่ หลังจำกนั นจะมีน ้ำมันแยกออกมำ จึงทยอยเติมน ้ำมันเมล็ดในปำล์มลงไป เพื่อให้ น ้ำมันเมล็ดในปำล์มเหนี่ยวน้ำน ้ำมันออกมำจำกน ้ำกะทิและดึงตัวยำออกมำได้เร็วขึ น ๔ เคี่ยวดองดึงด้วยไฟอ่อน-กลำง เริ่มต้นกำรเดือดจะมีฟองอำกำศขนำดใหญ่ให้คนไปเรื่อย ๆจน ฟองอำกำศมีขนำดเล็กลง จนเนื อดองดึงแห้ง กรอบ เป็นสีน ้ำตำล และมีขี โล่เป็นตะกอนผสมกัน ๕.ปิดไฟทิ งไว้พออุ่น กรองด้วยเครื่องบีบแยกกำก และกรองผำขำวบำงอีกครั ง จำกนั นชั่งน ้ำหนัก น ้ำมันที่ได้และบันทึกปริมำณน ้ำมันที่ได้ เก็บน ้ำมันในภำชนะปิดสนิท แล้วน้ำไปเก็บในที่มืด เย็น เพื่อใช้ท้ำ ยำเดี่ยวและต้ำรับต่อไป วิธีเก็บรักษา - เก็บน ้ำมันที่ได้ในอุณหภูมิห้องเก็บในที่อุณหภูมิต่้ำกว่ำ ๓๐ องศำเซลเซียส เพื่อไม่ให้น ้ำมันเสียหรือ เหม็นหืนเร็ว ก่อนน้ำไปให้ปรุงเป็นต้ำรับยำต่ำง ๆทั งแบบเดี่ยว และเป็นต้ำรับยำต่อไป เทคนิคและข้อควรระวัง : - ควรใช้ว่ำนดองดึงที่โตเต็มที่ และปลูกแบบธรรมชำติไม่ใช้สำรเคมี - ในกำรหั่นดองดึงควรหั่นชิ นยำวประมำณข้อนิ วมือ ควรหั่นให้มีควำมหนำใกล้เคียงกันเพื่อให้ไม่มี บำงส่วนไหม้ก่อน - ไม่ควรบดดองดึงให้ละเอียดจนเป็นผง เพรำะจะท้ำใหเคี่ยวน ้ำมันแล้วมีตะกอนจ้ำนวนมำก - ระวังไฟที่ใช้ทอดควรใช้ไฟอ่อนถึงกลำง และไม่ควรปล่อยให้สมุนไพรไหม้ - สำมำรถเปลี่ยนจำกน ้ำมันเมล็ดในปำล์มเป็นน ้ำมันมะพร้ำวได้
๑๙๒
๑๙๓ ชื่อยา : น้้ามันว่านเอ็นเหลือง (ว่ำนเอ็นเหลือง) Curcuma sp.; หัวเป็นแง่งขนำดกลำง แตกเป็นแผง ทั งสองด้ำนของล้ำต้น และใต้ ล้ำต้นแง่งแตกชิดติดกัน และเบียดกันแน่น เนื อในของแง่งสีเหลือง มีกลิ่นหอม สรรพคุณ : แก้อัมพำต เหน็บชำ แก้ปวดเมื่อยตำมข้อต่ำงๆ ในร่ำงกำย แก้มือตำย ตีนตำย รักษำโรค เหน็บชำ โรคอันเกี่ยวกับเส้นเอ็นทั งปวง เส้นตรงที่ใดเคล็ด ช ้ำบวม ส่วนที่ใช้: ใช้ส่วนหัว ค้าแนะน้าและข้อควรระวังในการใช้ยา : ใช้เป็นยำเดี่ยว หรือ น้ำไปเข้ำต้ำรับยำที่เป็นน ้ำมัน สูตรยา : สมุนไพรว่ำนเอ็นเหลืองแบบสด ๑๕ กิโลกรัม , น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๓ กิโลกรัม ที่ ตัวยา ส่วน / น้้าหนัก รสยา สรรพคุณ ๑ ว่ำนเอ็นเหลือง ๑๕ กิโลกรัม รสฝำดเฝื่อน แก้อัมพำต เหน็บชำ แก้ปวดเมื่อยตำมข้อต่ำงๆ ใน ร่ำงกำย แก้มือตำย ตีนตำย รักษำ โรคเหน็บชำ โรคอันเกี่ยวกับเส้นเอ็นทั งปวง เส้นตรงที่ใดเคล็ด ช ้ำบวม ๒ น ้ำมันเมล็ดใน ปำล์ม ๓ กิโลกรัม รสมัน แก้ปวดเมื่อยและขัดตำมเส้นเอ็น เจือกับยำที่มี รสฝำด รักษำบำดแผลได้ การเตรียมวัตถุดิบและวัสดุอุปกรณ์ในการปรุงยา วัตถุดิบ; ๑.ว่ำนเอ็นเหลืองแบบสด ๑๕ กิโลกรัม ๒. น ้ำมันเมล็ดในปำล์ม ๓ กิโลกรัม