บรมครูศิลปิน ฉบับ 3 - ชุมนุมตำราไหว้ครูดนตรีนาฏศิลป

บชู าพระแกว้

วาละลกุ งั สงั วาตงั วา

บชู าแมโ่ พสพ

โพสะ อะโภชะนงั อตุ ะมะลาภงั
มยั หงั สพั พะสทิ ธติ งั โหตุ

บชู าพระอปุ คตุ ผกู มาร

มหาอปุ ปะคตุ โต มหาอปุ คตุ ตงั
กายะพนั ทะนงั อมยสิ ะ

พทุ ธงั ทะเถโร ธมั มงั ทะเถโร สงั ฆงั ทะเถโร
ปะอยั ยะสตุ งั อปุ จั สะอิ อมิ งั กายะ
พนั ทะนงั อธถิ ามิ ฯ

อปุ คตุ ตะ จะมหาเถโร สพั พะเสนห่ า
ปพุ ชโิ ต โสระโห อปุ คตุ ะ ปฐั ยาทมิ หิ
อตุ ตะโม โหติ สพั พะทกุ ขะ สพั พภะยะ
สพั พโรคะ พทุ ธาธมั มาสงั ฆา อานภุ าเวนะ

วนิ าสสนั ติ ฯ

บชู าพระอปุ คตุ

อปุ คตุ โตระมหาเถโร ยกั ขาพปิ ชู โิ ต
โสระโห ปจั จจะยาทมิ หิ อะหงั วนั ทามิ

สพั พะภาฯ
อปุ คตุ โตระมหาเถโร อปุ คตุ ตงั จะ มหาเถรงั พนั ทะเวระมา

พนั ธานพุ าเวนะ อมิ งั กายะ
พนั ธะนงั อธฎิ ฐามิ ฯ

151

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ
ทวย ๑

๏ ขา้ ไหวพ้ ระเสร็จเรอื งฤทธา ทศรถมหา
เปนเจา้ สําหรับพระธรณี

๏ ไหวบ้ าทวรนาถจักรี ในพน้ื ปฐพี
ผใู ้ ดจะเปรยี บปานปนู

๏ ชาวพอ่ ไพรฟ่ ้าหนา้ ขนุ เล็งแลใครจะปนู
ทกุ ทา้ วพระยายอ่ มรักษา ฯ

๏ มเี มยี คนหนง่ึ เลา่ เมอ่ื จะขนึ้ เฝ้ายอ่ มเลา่ ลา
เลอื่ งฦๅแตก่ อ่ นมา เสร็จแลว้ จะไหวค้ รเู รยี น ฯ

๏ ครขู า้ บา่ ยหนา้ เขา้ จบั เอาบงั เหยี น แตล่ ว้ นคงกะเรยี น
ก็จับระบําอยเู่ ปนกง

๏ อมุ ้ ครกยกสากวางลง เทา้ ถบี ศรกง่
ปากก็คาบเอาถา่ นเพลงิ แดง ฯ

๏ เบอื้ งเทา้ เธอเหยยี บดาบ ปากกค็ าบเอาคมแวง
มดี ตรกี ระบแี่ ทง พระแผลงเอาไสอ้ อกเรย่ี ราย ฯ

๏ บดั ใจทา้ วจะแผลงใหล้ ม้ ตาย อาเพศกลบั กลาย
ก็กลายเปนพลของทา้ วไท

๏ ยกบญุ ยอคณุ พระวสิ ยั พณิ พาทยป์ างไฉน
เสร็จแลว้ จะไหวท้ า้ วลา

152

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (2)
ทวย ๑

๏ ทา้ วเธอยกหตั ถข์ น้ึ วนั ทยา จงึ่ จะเรม่ิ ใหห้ า
เอาหนังพระโคมาตัดแปลง ฯ
๏ จําหลกั รปู พระรามา นางสดี าเขา้ เฝ้าแฝง
พระลกั ษณผ์ ทู ้ รงแรง จะเรมิ่ เลน่ ใหอ้ นุ่ วัน ฯ
๏ เบอื้ งซา้ ยขา้ จะไหวท้ ศกณั ฐ์ เบอื้ งขวาอภวิ ันท์
สมเด็จพระรามจักรี ฯ
ฯ ทวย ๑ ฯ

153

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (3)
ทวย ๒

๏ โอมฤๅษีฤทธเิ ดโชไชย เดชพระเลศิ ไกร
ประสทิ ธพิ รมงคล
๏ ศรศี รสี วัสดอี ําพน สขุ เกษมสถาผล
ขอเกดิ สวัสดมี ไี ชย
๏ ขา้ ไหวค้ ณุ พระพทุ ธสบสมยั โปรดสตั วอ์ สงไขย
ใหล้ ถุ งึ หอ้ งพระนฤพาน
๏ ขา้ ไหวพ้ ระอนริ ทุ ธเรมิ่ การ โป่ งป่ าทา่ ธาร
ทกุ หว้ ยละเมาะเซาะเขา ฯ
๏ ขา้ ไหวเ้ ทพอยใู่ นนํ้า ทกุ เถอ่ื นถํ้าแลลําเนา
ไหวค้ รปู ระสทิ ธเิ รา ครผู เู ้ ฒา่ สถติ เสถยี ร ฯ
๏ ขา้ จะขอเลน่ เรอ่ื งรามเกยี รต์ิ สอนวาดฉลาดเขยี น
สอนเรยี นฉลฉุ ลกั เฉลา ฯ
๏ พากยพ์ ลสง่ เสยี งใหล้ ้ําเลศิ ทัง้ คนเชดิ ใหเ้ พรศิ เพรา
เลน่ ลว้ นแตช่ าวเรา ใหส้ รรเสรญิ เยนิ ยอ
๏ ตดั ไมม้ าสลี่ ํา ปักทําขน้ึ เปนจอ
สมี่ มุ แดงยอ กลางกด็ าดดว้ ยผา้ ขาว ฯ

154

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (4)
ทวย ๒

๏ วาดรปู พระอศิ วรรายดาว เทยี บรถบนกลางหาว
อาทติ ยก์ ็เลอ่ื นอยเู่ ห็นแสง
๏ ลงการากษสสําแดง อยทุ ธยากลา้ แขง
จะเลน่ ใหท้ า่ นทงั้ หลายดู ฯ
๏ ไชยศรโี ขลนทวาร เบกิ บานประตู
ฆอ้ งกลองตะโพนครู ดเู ลน่ ใหส้ ขุ สาํ ราญ ฯ
๏ หนังเราใชช่ วั่ ชา้ สามานย์ เลน่ มาแตก่ อ่ นกาล
บห่ อ่ นจะมใี ครไยไพ ฯ
๏ ขอกนั สารพัด อบุ าทวเ์ สนยี ดแลจัญไร
ไวแ้ กผ่ ไู ้ ยไพ ตหิ นังทด่ี วี า่ บม่ งิ าม ฯ
๏ ขา้ ขอคณุ พระลักษณ์พระราม เทพเจา้ ผทู ้ รงนาม
สถติ อยทู่ ว่ั ทกุ ตัวหนัง ฯ
ฯ ทวย ๒ ฯ

155

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (5)
ทวย ๓

๏ สาํ เร็จสนธสานนทส์ ําแดง เขยี นแลว้ ดัดแปลง
เปนเกยี รตยิ ศพระรามา ฯ
๑๑
๏ เอาหนังพระโคมาจําหลัก ใหเ้ ห็นประจักษ์อยกู่ บั ตา
เชญิ ทา่ นทัง้ หลายมา ชมแตร่ ปู เงาแทน ฯ
๑๖
๏ งามเกลยี้ งเพยี งจงกลหวั แหวน ทา่ นผเู ้ ฒา่ ทา่ นกลา่ วแทน
วา่ หนังนเี้ กดิ สถาพร ฯ
๑๑
๏ อปุ เทห่ ท์ า่ นบอกให ้ ครผู ใู ้ หญย่ อ่ มสง่ั สอน
ขอเดชพระภธู ร อยา่ ใหพ้ า่ ยแพจ้ ะอดสู
๏ ทใี่ ครแพก้ ว็ า่ แพ ้ อยา่ ทอ้ แทท้ ําออ่ นหู
ใครชนะเอาเปนครู หาทา่ นผรู ้ มู ้ าใหห้ นัง
๏ เรง่ เร็วเถดิ นายไต ้ เอาเพลงิ ใสเ่ ขา้ หนหลงั
สอ่ งแสงอยา่ ใหบ้ งั จะเลน่ ใหท้ า่ นทัง้ หลายดฯู
ฯ ทวย ๓ ฯ

156

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (6)

ความท่ี ๒ มที วยเดยี ว

๏ ขา้ ไหวพ้ ระบรมอศิ รา อศิ วรสมญา
ในไสยเวทเวทางค์

๏ ขา้ ไหวพ้ ระนารายณเ์ รมิ่ ปาง ประทมปฤษฎางค์
เหนอื อาสนภ์ ชุ งคน์ าคา

๏ ขา้ ไหวจ้ ัตรุ พักตรพ์ รหมา เสด็จยงั มหา
สวุ รรณหงสครรไล

๏ นบบาทธริ าชหสั นัยน์ เสด็จทรงองคไ์ อ
ยเรศเอราวัณ

๏ ไหวค้ รไู วยวษิ ณุกรรม์ ไหวเ้ ทพเทวัญ
ไหวท้ า้ วผทู ้ รงธรณี

๏ อยทุ ธยาถาวรเปรมปรดี ิ์ ทกุ ขภ์ ยั ไมม่ ี
สนุกนแิ มน้ เมอื งสวรรค์

๏ เครอ่ื งเลน่ โขนละครหนุ่ ประชนั เชดิ ชกู ลางวัน
ดว้ ยเครอื่ งวจิ ติ รแตง่ กาย

๏ ราตรรี ศั มเี พลงิ พราย หนังงามลวดลาย
กระหนกกระหนาบภาพหาญ

๏ เปนทปี่ ระชาชนชนื่ บาน ทอดทศั นาการ
สาํ ราญสาํ รวลปรดี า

157

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (7)

ความที่ ๒ มที วยเดยี ว

๏ ครัน้ ไดศ้ ภุ ฤกษ์เวลา สนธเยศสรุ ยิ า
พไิ ชยฤกษ์เบกิ บน
๏ เบกิ โขลนเบกิ ทวารโดยกล แตง่ ตัง้ กํานล
บายศรที ัง้ สองซา้ ยขวา
๏ บตั รพลพี ลกี รรมเทวา ขออญั เชญิ มา
รับเครอื่ งสงั เวยอภวิ ันท์
๏ จงึ จดุ ธปู เทยี นฉับพลัน จบเศยี รโบกควัน
แลว้ เจมิ ซง่ึ ปลายศรไชย
๏ พลโหข่ านโหห่ วั่นไหว ป่ีแจว้ จบั ใจ
ตะโพนแลกลองฆอ้ งขาน
๏ คนพากยค์ นเชดิ ชาํ นาญ ชาํ นใิ นการ
จะเลน่ ใหเ้ ปนขวญั ตา ฯ
เพย้ ฯ

158

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (8)

ความท่ี ๓

๏ ขา้ ไหวพ้ ระบาทสามองค์ อศิ วรผทู ้ รง
อศุ ภุ ราชฤทธริ อน

๏ ขา้ ไหวพ้ ระนารายณส์ กี่ ร ทรงครฑุ เขจร
ประจญอรนิ เรอื งณรงค์

๏ ขา้ ไหวจ้ ัตรุ พักตรผ์ ทู ้ รง มหาสวุ รรณหงส์
มหทิ ธฤิ ทธฦิ ๅนาม

๏ สามองคท์ รงภพทัง้ สาม สามโลกเข็ดขาม
ขยดขยาดฦๅขจร

๏ เรอื งเดชเรอื งเวทเรอื งพร ปราบฟ้าดนิ ดอน
พระเดชก็จบจักรวาฬ

๏ ไหวพ้ รหมบรมราชอาจารย์ สาปสารพันการ
เครอ่ื งเลน่ ในโลกโลกา

๏ กลางจันโขนละครโสภา หนุ่ เห็นแจม่ ตา
ประดบั ดว้ ยเครอ่ื งเรอื งไร

๏ ราตรอี คั คแี จม่ ใส หนังสอ่ งแสงไฟ
จงึ เห็นวจิ ติ รลวดลาย

๏ หวงั ประสาทราษฎรทงั้ หลาย ชมชน่ื สบาย
สมบรู ณ์พพิ ัฒนส์ ถาพร

159

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (9)

ความที่ ๓

๏ เรง่ เร็วเอาเทยี นตดิ ปลายศร อา่ นเวทขอพร
ศรศี รสี วัสดสิ มพอง

๏ พลโหข่ านโหท่ งั้ ผอง พณิ พาทยต์ ะโพนกลอง
ดเู ลน่ ใหส้ ขุ สําราญ ฯ
ฯ ทวย ๑ ฯ

๏ ขา้ ไหวฤ้ ๅษีทรงญาณ ยง่ิ ยวดชาํ นาญ
ในไสยเวทมนตรา ฯ

๏ ไหวเ้ ทพอยใู่ นนํ้า ทกุ เถอื่ นถ้ําหมิ วา
อารักษ์รักษาสา คเรศอนั ลกึ แลลาน ฯ

๏ ขา้ ไหวไ้ ทเทพทกุ สถาน หนงึ่ ขา้ นมสั การ
บงกชบาทกระษัตรา

๏ ขอแถลงแจง้ เรอื่ งไตรดา ปางพระจักรา
นเรศรคอื องคอ์ วตาร

๏ หน่อทา้ วทศรถไชยชาญ สรุ ยิ วงศอชั บาล
เปนเจา้ พภิ พอยทุ ธยา

๏ ทรงนามราเมศเชษฐา พระลักษณ์อนุชา
ธริ าชเธอรว่ มบติ รุ งค์

160

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (10)

ความท่ี ๓

๏ ฝ่ ายพระลกั ษมโี ฉมยง ไวกณู ฐใ์ นวงศ์
อสเุ รศอนั เรอื งฤทธริ อน
๏ ทรงนามสดี าดวงสมร เสมอโฉมอปั สร
มาแสรง้ สงั หารอสรุ า
๏ นายชา่ งผชู ้ า่ งรจนา เอาหนังพระโคมา
วาดรปู จําหลกั ลวดลาย
๏ เปนพระจักรรัตนแ์ กว้ แพรวพราย สดี าดวงสาย
สวัสดยิ อดกระษัตรยี ์
๏ วาดรปู สรุ ยิ ว์ งศภมู ี ในอยทุ ธยาศรี
แลไกยเกษกรงุ ไกร
๏ วาดรปู วานรเรอื งไชย ตา่ งเรอื งฤทธไิ กร
ขยบั จะลา้ งไพรนิ
๏ ตา่ งตา่ งเหาะโหยโบยบนิ ดําดน้ แดนดนิ
ก็ไดส้ ะดวกโดยดาย
๏ เพยี งพลกิ พภิ พควํา่ ดนิ หงาย ถบี ถอนเขาทลาย
ดว้ ยฤทธนิ์ ุภาพพงึ ชม ฯ

161

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (11)

ความที่ ๓

๏ ขา้ ไหวจ้ ัตรุ พักตรพ์ งศพ์ รหม ผา่ นภพอดุ ม
สมบตั ดิ เิ รกลงกา
๏ เปนวงศร์ าพณ์รา้ ยรษิ ยา ลว้ นทรงศักดา
นุภาพจะปราบแดนไตร

๏ เรอื งฤทธพิ ธิ สี บสมัย คทาธรศรไชย
หอกแกว้ ประสทิ ธว์ิ ทิ ยา

๏ เหาะเหริ เดนิ โดยเมฆา บดิ เบอื นกายา
กไ็ ดด้ ว้ ยเวทไชยชาญ
๏ นายชา่ งสลกั รปู ขนุ มาร ทงั้ พลทวยหาญ
ลว้ นเหยี้ มกาํ แหงแรงรณ

๏ กระหนกกระหนาบคาบเครอื สรอ้ ยสน แรรอ่ งแกมกล
กระจา่ งกระจัดชชั วาล

๏ สองฝ่ ายมนุษยห์ มมู่ าร ลว้ นเทพไชยชาญ
สถติ อยทู่ วั่ ตัวหนัง

๏ ผา้ ขาวบางกางกนั้ กําบงั สมมตุ เิ รยี กจอหนัง
จงึ สอดซง่ึ แสงเงางาม
๏ เบอ้ื งขวาขา้ จะไหวพ้ ระราม เบอ้ื งซา้ ยทรงนาม
เปนเจา้ อสรุ ศกั ดา

162

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (12)

ความท่ี ๓

๏ ขา้ ขอพระเดชเดชา ทงั้ สองจงมา
ชว่ ยกนั เสนยี ดจัญไร
๏ ศรศี รสี วัสดมี ไี ชย เลน่ แหลง่ สถานใด
ขอลาภล้ําโดยหวัง
๏ ทา่ นทงั้ หลายตาดหู ฟู ัง คําพากยต์ ัวหนัง
จงเห็นประจกั ษ์แจง้ การ
๏ ผพู ้ ากยพ์ ากยเ์ สนาะเสยี งหวาน ผเู ้ ชดิ เชดิ ชาํ นาญ
ชาํ นใิ หห้ นังแจม่ จอ
๏ แมน้ ดสี รรเสรญิ เยนิ ยอ ชวั่ อยา่ สอพลอ
จงตใิ หต้ อ้ งคําแสดง
๏ เรง่ ใสเ่ พลงิ ใหเ้ ห็นแสง สองทา้ วเธอจะแผลง
พระเดชใหด้ เู ต็มตา ฯ

163

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (13)

ความที่ ๔

๏ ศรศี รสี ทิ ธไิ ชยเดชา เดชะพระมหา
ประลยั โกฏฤๅษี
๏ พระวสฏิ ฐส์ วามติ รมนุ ี เรอื งเวทวธิ ี
ทรงพรตตบะเชยี่ วชาญ
๏ ขอคมุ ้ จัญไรภยั พาล ทกุ สงิ่ สามานย์
อยา่ ไดม้ าตามเบยี ดเบยี ฬ
๏ ขอแถลงแจง้ เรอ่ื งรามเกยี รติ์ ปางพระจากเกษียร
สมทุ รมาเปนพระรามา
๏ หน่อทา้ วทศรถราชา มงกฎุ อยทุ ธยา
ยงิ่ ยศทกุ ดา้ วแดนไตร
๏ ปางพระลักษมศี รใี ส ไวกณู ฐเ์ กดิ ใน
วงศากษัตรยิ ล์ สั เตยี น
๏ นายชา่ งฉลาดวาดเขยี น เอาหนังพระโคเจยี น
ใหพ้ รอ้ มใหง้ ามตามวงศ์
๏ รา่ งเสน้ รจนากระยารง ชา่ งจําหลักลายลง
มกุ กดั แลเคยี งเรยี งรอย

164

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (14)

ความที่ ๔

๏ รวงแกว้ กระหนาบลายพรายพรอย แรรว่ งเครอื ลอย
ลดาประดับดอกแฝง
๏ คเนจรจับงา่ เรยี่ วแรง สอดสเี ขยี วแดง
ประดจุ จะเทยี บเทยี มองค์
๏ วาดรปู พระราเมศสรุ ยิ วงศ์ สดี าดวงอนงค์
เปนเอกอปั สรกลั ยา
๏ วาดรปู พระลักษณ์อนุชา รปู ภาพนรพา
นเรศผเู ้ รอื งฤทธี
๏ วาดรปู ราพณาสรู อสรุ ี ผผู ้ า่ นธานี
ลงกาทวปี เวยี งไชย
๏ วาดรปู มณโฑอรไท อนิ ทรชติ ฤทธไิ กร
พระยาพเิ ภกกมุ ภกรรณ
๏ รปู ภาพพวกพลกมุ ภณั ฑ์ ขชี่ า้ งขบขนั
คนเลน่ เจรจาคําคะนอง
๏ เรง่ เร็วป่ีพาทยฆ์ าฏกลอง สองทา้ วเธอจะลอง
กาํ ลงั พระแสงแผลงพล ฯ

165

พากยส์ ามตระ เบกิ หนา้ พระ (15)

ความท่ี ๔

๏ โอมฤกษ์เบกิ ฟ้าดนิ ดล ศกั ดส์ิ ทิ ธฤิ ทธริ ณ
รปู หนังจําหลักลักขณา
๏ รปู ยกั ษ์ยอ่ มยกั ษ์รกั ษา รปู ลงิ ลว้ นพา
หลุ ปี ระจําสาํ แดง
๏ สมนุ โรงโหงพรายรา้ ยแรง เดชะพระแผลง
ผลาญพวกศัตรหู มพู่ าล
๏ ปลน้ วงิ่ ทง้ิ ขวา้ งกลางงาน ตหิ นังจังฑาล
ใหถ้ กู อบุ าทวข์ าดใจ
๏ ตงั้ กรรมทําอยา่ งลงิ ไพร มดั ตวั ชวั่ ไป
เปนฤกษ์บําราบปราบดา
๏ ผใู ้ ดใจรา้ ยรษิ ยา ใหต้ อ้ งราชอาญา
เหมอื นลงิ ทะโมนโลนลาม
๏ เชญิ ทา่ นดหู นังฟังความ เราจะเลน่ เรอื่ งราม
เกยี รตยิ ศใหเ้ กดิ สวสั ดี
๏ นายไตเ้ รง่ ใสอ่ คั คี ดสู องภมู ี
จะแผลงเดชใหจ้ บจักรวาฬ ฯ
จบแตเ่ ทา่ นี้ ฯ

166

บทไหวค้ รเู บกิ โรงหนุ่ กระบอก

สบิ นวิ้ ลกู จะยก ขน้ึ ประนม
ขอถวาย บงั คม เหนอื เกศี
ไหวพ้ ระพทุ ธ พระธรรม ล้ําโลกยี ์
โพยภยั อยา่ ไดม้ ี มาบฑี า
ไหวค้ ณุ บดิ า มารดร
ครพู ัก อกั ษร ในแหลง่ หลา้
ไหวท้ งั้ ฝงู เทพ เทวา
ขอจงมาชชู ว่ ยอํานวยชยั

พระครฤู ๅษที ง้ั 5พระองไ์ หวค้ รหู นุ่ กระบอก
คอื พระฤๅษีนารอท พระฤๅษีนาไล พระฤๅษีตาไฟ พระ

ฤๅษีตาววั และพระฤๅษีประไลยโกฏิ

นอกจากนยี้ ังมี พระพฆิ เนศ พระพริ าพป่ า พระครทู ศ(ทศ
กณั ฑ)์ พระครนู ายโรง พระครเู หน่ง พระครแู หน 2 องคส์ ดุ ทา้ ยเป็ น
ครหู นุ่ กระะบอกจรงิ ๆ คอื พระครเู หน่ง และพระครแู หน

ครเู หนง่ ชอื่ จรงิ นายรน่ื คอื ผใู ้ หก้ ําเนดิ หนุ่ กระบอกไทย
เมอ่ื ราว 120 ปีทแี่ ลว้ ไปอยเู่ ลน่ หนุ่ กระบอกจนมชี อ่ืื ดงั ที่ สโุ ขทัยตามที
สมเด็จกรมพระยาดํารงฯ ไดท้ รงบนั ทกึ ไว ้
แลว้ จงึ กลบั มาบา้ นเกดิ ทดี่ งมะฬอ่ นครสวรรค์ ลกูู หลานทย่ี ังเลน่ หนุ่
สบื มาคอื หนุ่ ยายเชวง ออ่ นละมา้ ย

พระครแู หนไมค่ น้ พบวา่ เป็ นครมู นุษยท์ า่ นใด แตห่ ากจะ
หมายถงึ เพอื่ นเกลอครเู หน่ง ชอ่ื ครดู ดั ทเ่ี ลน่ หนุ่ กระบอก มาดว้ ยกนั
ก็อาจเป็ นไปได ้ ซงึ่ กม็ มตี วั ตนหลกั ฐานปรากฏอยจู่ รงิ หลงั จากทา่ นทงั้
สองแยกยา้ ยกลบั จากสโุ ขทัย ครดู ดั ก็ไปตงั้ คณะหนุ่ ตาดดั ทเ่ี มอื ง
พจิ ติ ร มลี กู หลานเลน่ หนุ่ สบื มาหลายชว่ั คน ปัจจบุ นั ตวั หนุ่ เกา่ ทเี่ หลอื

ถกู เกบ็ รักษาไวอ้ ยา่ งดี ทวี่ ดั ทา่ หลวง

167

บทไหวค้ รมู โหรี อยธุ ยา

สาสน์ สมเด็จ วนั ท่ี ๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๑

๏ ยอกรกงึ่ เกลา้ บงกชเกษ
ไหวไ้ ทเทเวศเปนใหญ่
อนั เรอื งรคู ้ รคู รอบพณิ ไชย
สถติ ยใ์ นฉอ้ ชนั้ ยามา

ทรงนามชอ่ื ปัญจสงิ ขร
ไดส้ ง่ั สอนสานุศษิ ยใ์ นแหลง่ หลา้
เปนตํารับขบั รอ้ งสบื มา
ปรากฎในแผน่ ฟ้าดนิ ดร

ขา้ ขอชลุ ที ําคํานับ
พระคนธรรพดว้ ยใจสโมสร
จะดดี สขี บั รอ้ งทํานองกลอน
จงศรสี ถาพรทกุ ประการ ฯ

๏ อนง่ึ ขา้ ขอประนตบทรัตน์
พระจลุ จอมจักรพรรดมิ หาสาร
คอื องคพ์ ระทรงครธุ ไชยชาญ
เอาวะตารจากกระเษียรสมทุ มา

168

บทไหวค้ รมู โหรี อยธุ ยา (๒)

สาสน์ สมเด็จ วนั ท่ี ๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๑

หวังจะดับเข็ญใหเ้ ย็นยคุ
จะทํานุกพระพทุ ธศาสนา
จะบํารงุ ผดงุ โลกโลกา
โอฬาล้ําชนั้ ดษุ ฎี

สารพัดไพบลู ยพ์ นู ภพ
เลศิ ลบกระษัตรยิ ท์ กุ กรงุ ศรี
มที งั้ พระเสวตรกริ ณิ ี
ศรศี ภุ ลกั ษณ์เลศิ อํานวยพงษ์

ยอ่ มฦๅฤทธก์ิ ฤษฎาไปทกุ ทศิ
พระทรงอศิ รภาพสงู สง่
สทิ ธศิ กั ดดิ ังจักราวงษ์
ดํารงทวาราราชธาตรี

ขอพระเดชเดชาภวู นารถ
พระบาทปกเกลา้ เกศี
แหง่ ขา้ ผจู ้ ําเรยี งเรอ่ื งมโหรี
ซอ กรบั กระจับป่ีรมั นา

169

บทไหวค้ รมู โหรี อยธุ ยา (๓)

สาสน์ สมเด็จ วนั ที่ ๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๑

โทนขลยุ่ ฉง่ิ ฉาบระนาดฆอ้ ง
ประลองเพลงขบั กลอ่ มพรอ้ มหนา้
ขอใหจ้ ําเรญิ ศรสี วัสดท์ิ กุ เวลา
ใหป้ รชี าชาญเชย่ี วในเชงิ พณิ ท์
จะกลา่ วเรอ่ื งเมรเี มอื่ นริ าศ
วรนาฎโศกเศรา้ แสนถวลิ
แสนทเวศเวทนายพุ าพนิ
จนสดุ สนิ้ สญู ชพี ชนมม์ าร
เพราะหวงั จติ รพศิ วงจงสวาสด์ิ
มงุ่ มาทวา่ จะเปนแกน่ สาร
ประดพิ ัทธสตั ยซ์ อื่ จริ ังกาล
ไมร่ ะแวงวา่ ภบู าลจะจากจร ฯ

170

ไหวค้ รู ตงั้ กานนลเิ ก

จดุ ธปู 3 ดอก 5 หรอื 9 ดอก วางไวใ้ นพานกํานน
พรอ้ มดว้ ยดอกไม ้ เทยี น หมากพลู และเงนิ 6 บาท

ชุมนุมเทวดา

สคั เค กาเม จะ รเู ป คริ สิ ขิ ะระตะเฏ จันตะลกิ เข วมิ าเน
ทเี ปรัฏเฐ จะ คาเม
ตะรวุ ะนะคะหะเน เคหะวตั ถมุ หิ เขตเต
ภมุ มา จายนั ตุ เทวา ชะละถะละวสิ ะเม
ยักขะคนั ธพั พะนาคา ตฏิ ฐนั ตา
สนั ตเิ ก ยงั มนุ วิ ะระจะนัง สาธะโว เม สณุ ันตุ ฯ
ธมั มสั สะวะนะกาโล อะยมั ภะทนั ตา
ธมั มสั สะวะนะกะโล อะยัมภะทันตา
ธมั มสั สะวะนะกาโล อะยมั ภะทนั ตา

171

ไตรสรณคมน ์

นะโมตสั สะ 3 จบ

พทุ ธงั สะระณังคจั ฉามิ
ธมั มังสะระณังคจั ฉามิ
สงั ฆงั สะระณังคจั ฉามิ

ทตุ ยิ มั ปิพทุ ธังสะระณังคจั ฉามิ
ทตุ ยิ มั ปิธัมมสั ะระณัคจั ฉามิ
ทตุ ยิ ัมปิสงั ฆงั สะระณังคจั ฉามิ

ตะตยิ ัมปิพทุ ธงั สะระณังคจั ฉามิ
ตะตยิ ัมปธมั มงั สะระณังคจั ฉามิ
ตะตยิ มั ปิ สงั ฆงั สะระณัง คจั ฉามิ

อติ ปิ ิ โส

อสิ ะวาสุ สสุ ะวาอิ

นะโม ๘ บท

นะมะพะทะ จะพะกะสะ

172

อญั เชญิ ครู

นะ คอื พระกกุ สุ นั โท
โม คอื พระโคนาดม
พทุ ธ คอื พระกสั สาปะ
ทา คอื พระสมณะโคดม
ยะ คอื พระศรอี รยิ ะ เมตไตรย

173

ขา้ พเจา้ ขอบารมี พระพทุ ธเจา้ จงมาปก
เกลา้ เมตตา ณ บดั นี้

ขา้ พเจา้ ขออญั เชญิ คณุ บดิ ามารดา อนั เชญิ
ครบู าอาจารย์ ทงั้ คณุ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์
ขอจงมาเป็ นประธาน ขออญั เชญิ เทพพระเจา้ สถติ
เทา่ ทกุ วมิ าน ขออญั เชญิ สงิ่ ทศี่ กั ดสิ์ ทิ ธทิ์ ั่วทศิ
จักรวาล ขออญั เชญิ พระอศิ วร มาอยเู่ หนอื ผม ขอ
เชญิ พระพรหม อยบู่ า่ ซา้ ย ขออญั เชญิ พระ
นารายณ์ มาอยบู่ า่ ขวา ขอเชญิ แมพ่ ระคงคา มา
เป็ นน้ําลาย ขออญั เชญิ แมพ่ ระพาย มาเป็ นลมปาก
ขออญั เชญิ พญานาค มาเป็ นสงั วาล ขออญั เชญิ
พระกาฬ มาเป็ นหวั ใจ

ขา้ ประกอบกจิ ใด จงประสทิ ธ์ิ ประสทิ ธเิ ม
ขออญั เชญิ ครอู าจารยท์ ่ัวทงั้ จักรวาล มาในการรอ้ ง
รํา ขออญั เชญิ คณุ พระวษิ ณุกรรม คณุ พระเพชร

ฉลกู ณั ฑ์ คณุ พระพฆิ เนศ ฤาษีผวู ้ เิ ศษทัง้ 8
พระองค์ จงมาสอู่ ยใู่ นกาย พระฤาษีนารอด พระ

ฤาษีนารายณ์ พระฤาษีตาไฟ พระฤาษีตาวัว
พระฤาษีสงิ หดาบส พระฤาษีประลยั โกฏิ พระฤาษี
สมมติ ร พระฤาษีดาบส ครดู นตรที ัง้ หมด มี พระ

ประโคนธพั อกี ทัง้ พระประโคนธรรพ พระ

มโหระทกึ พระไพเราะ พระขนุ เสนาะเทวะ

174

อมิ สั มงิ สนั ตเิ ทวดา ตปุ ิตมุ เห อนุรักษ์ขนั ตุ
พระคณุ ยะยันเต จงมาประชมุ พรอ้ มกนั จงงมาเป็ น
ประธานใหแ้ กข่ า้ ณ กาลบดั นเ้ี ทอญ15

พระคาถาธรณีสารนอ้ ย

(นะโม 3 จบ)
องั การะพนิ ทุ อนิ าถงั อปุ ปันนัง
สหะพรหมมะอธคิ ะโต ปัญจะปะทมุ งั ทสิ วานัง
นะโม พทุ ธายะ วนั ทานัง
นะโม นะมะสโิ รเม พทุ ธะ เทวัญจะ นะละเต
พรหมมะ เทวะตา หะทะยัง นะรา ยะกญั เจวะ
ปาเท วสิ สะณุกญั เจวะ สพั พะกมั มา ประสทิ ธเิ ม
สพั พะพทุ ธานุภาเวนะ สพั พะธมั มานุภาเวนะ
สพั พะสงั ฆานุภาเวนะ สะทาโสตถี ภะวันตเุ ม

15 ตงั้ กํานนโดย ครณู รงค์ บญุ ศรี ศลิ ลปินลเิ กอาวโุ สแหง่ จังหวดั
นครสวรรค์ หนังสอื ลเิ ก ศาสตราจารย์ ดร..สรุ พล วริ ฬุ รักษ์ หนา้ 4-5

175

โอมนะโมพทุ ธายะ ดว้ ยเดชะทงั้ หลาย
ประสทิ ธ์ิ พระโองการธรณีสาร ครอู าจารยท์ า่ น
ประทานใหแ้ กก่ ู ครกู ชู อ่ื พระอศิ วรผเู ้ ป็ นเจา้ เธอจงึ
ใชใ้ หก้ ตู งั้ ฟ้าแลแผน่ ดนิ อกี ทัง้ พระอนิ ทรแ์ ลพระ
พรหม ทัง้ พระยมแลพระกาล ทงั้ พระจัตโุ ลกบาล
ทงั้ สี่ ทัง้ พระมาตลุ แี ลพระนารายณ์ ทัง้ พระปัจจัย
เถรผมู ้ ฤี ธิ์ ทงั้ พระฤาษีสทิ ธเิ์ พชรพยาธร พระเพชร
ฉลกู นั ม์ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์
พระพทุ ธเจา้ ทงั้ หา้ พระองค์ อนั ทรงอยบู่ นพนื้ แผน่
แทน่ พระธรณี มหาปัถพดี ลพหลวนั นา ไดส้ องแสน
สหี่ มนื่ โยชน์ เธอจงึ จะใหก้ ทู รงพระคาถา แปด
หมนื่ สพ่ี ันพระธรรมขนั ธ์ ทา้ วเวสสวุ นั เธอจงึ จะใหก้ ู
ทําการ ตงั้ คนทรงลงพระธรณีสาร เธอจงึ จะใหก้ ู
เบกิ โขลนทวาร บานประตขู ดุ คฝู ังเสมา แลขดุ หวั
คนั นา เธอจงึ จะใหก้ กุ าํ ราบปราบทท่ี กุ แดนตําบล
เธอจงึ จะใหก้ ถู มถนนถมพระสมทุ ร ขดุ สระแลขดุ
บอ่ ขดุ ทอ่ แลขดุ ธาร เธอจงึ จะใหก้ ยู กพระ

วหิ าร ตงั้ พระประธานฐานพระพทุ ธรปู เธอจงึ จะให ้
กไู ขรสู บู ปัน้ รปู เตา่ เหล็กหลอ่ ตอ่ โลงแลกะวดั ผา้
เธอจงึ จะใหก้ ปู ลกู เบ็ญจาแลเจาะหนังแลตราสงั ฝัง
ผตี ายโหง เธอจงึ จะใหก้ ตู อ่ ตนี โลงแลมณฑป เอ

176

จงึ จะใหต้ งั้ ตอ่ รปู หนา้ มขุ แลพาไล เธอจงึ จะใหก้ ู
ตงั้ ฉัตรไชยไขน้ําพแุ ลประจกุ ําเกวยี นเธอจงึ จะใหก้ ุ
เขยี นรปู ราชรถแลสกดทอ่ รองคดั โลง คดั ชา้ ง
โขลงเขา้ พะเนยี ด เธอจงึ จะใหก้ ปู ักเสาเกยเฉยี ด
ประตคู อก ตอกสลักปักเสาประรํา เธอจงึ จะใหก้ ู
ตอ่ ตะโกนขงึ กลองไชย เธอจงึ จะใหก้ ปู ลกู ไมไ้ ผ่
ไขรดู าน เธอจงึ จะใหก้ ฝู ังอาถรรพณ์ ตงั้ กระดาน
เจาะระแนงแลเจาะรปู ภาพตา่ งคน ผกู สายยนต์
สลกั หนัง เธอจงึ จะใหก้ ฝู ังเสาพระเมรลุ งโลห่ แ์ ขน
อนั ปรากฏ เธอจงึ จะใหก้ ทู ดน้ําขงั ฝงู ผที ัง้ หลาย
ทัง้ ผภี ตู แลผพี ลายผตี ายมดิ ี ฝงู ผกี มุ ภันฑย์ ักษา
แลพรายกมุ าร เธอจงึ จะใหก้ ขู บั ฝงู ฝี ประรังควาน
เธอจงึ จะใหก้ ขู บั ผนี างไมอ้ นั อยใู่ นไพร ผตี ายโหง
ผตี ายหา่ ผปี ่ าทัง้ หลาย ทกุ พรรณฝงู ผี เรง่ หนี
ออกไปอยา่ นาน โอมนะโมพทุ ธายะ ดว้ ยเดชะ
ทัง้ หลายจงประสทิ ธโิ์ องการพระธรณีสาร ครู
อาจารยป์ ระทานใหแ้ กก่ ู ครกู ชู อื่ พระอศิ วรพระ
นารายณ์ ทา้ วเวสสวุ นั เธอจักใหก้ กู นั สรรพเสนยี ด
แลจัญไร ใหก้ ําราบปราบอปุ ัทอนั ตรายเสยี จงไกล
โอมสรรพพสิ มท์ งั้ หลาย ครปู ัตถยายใหก้ รรมสทิ ธิ
แกก่ สุ วาหะ โอมนะโมพทุ ธสั สะ โอมนะโมธัมมัส
สะ โอมนะโมสงั ฆสั สะ เสยยะถที งั หลุ หู ลุ สู วาหะ
ฯ

177

โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ

178

คาถาบชู าพระพฆิ เนศ

โอม ศรี คเณศายะ นะมะฮา

โองการพนิ ธุ นาถงั อปุ ปันนัง พรหมมะโน จะอนิ โธ
พฆิ ฆะเนศโต มหาเทโว อะหังวันทา
มสิ พั พะทา สทิ ธกิ จิ จัง
สทิ ธกิ มั มัง สทิ ธกิ ารยิ ัง ประสทิ ธเิ ม

โอม ศรคี ะเนศายะนะมะ
ชะยะคะเณศะ ชะยะคะเณศะ ชายะคะเณศะ
เทวา มาตา ชากี ปะระ วะตี ปิตามะหา เทวา ละฑวุ ัน
กา โกคะ ละเค สนั ตะ กะเร เสวา เอก ทันตะ
ทะยาวนั ดะ จาระ ภชุ า ธารี มาเถ สนิ ทรู ะ เสเห
มเู ส กี อะสะวารี อนั ธะนะ โก อางขะ เทตะ
โก กายา พามณะนะ โก กตุ รร เทตะ
โกทนิ ะ นริ ะทะนะ มายาฯ

โอม พระพฆิ เณศวร
สทิ ธปิ ระสทิ ธเิ ม มหาลาโภ
ทตุ ยิ มั ปิ พระพฆิ เณศวร
สทิ ธปิ ระสทิ ธเิ ม มหาลาโภ
ตะตยิ มั ปิ พระพฆิ เณศวร
สทิ ธปิ ระสทิ ธเิ ม มหาลาโภ
โอม นะโม พระคเณศายะ
นะโมนะมะ คนั ธะมาละ
สทิ ธาหะนงั กะพะมะนะ
สมั มาอะระหงั วนั ทามิ
(ศลิ ปากร)

179

บทกาศคร1ู 6

เพลงรา่ ยแสะ

คณุ ครู
หนักเหมอื นฝังนํ้าพระคงคา
ชมุ ชมุ จะแหตัวดฉี านไหลมายงั ไมร่ สู ้ นิ้ ไมร่ สู ้ ดุ

สบิ นว้ิ ลกู ยกไหวข้ น้ึ ดําเนนิ
สะระเสนิ ถงึ คณุ ของพระพทุ ธ
เราจําศลี ภาวนายงั ไมร่ สู ้ ดุ
ฉานไหวพ้ ระแลว้ สวดมนต์
ฉานไหวพ้ ระพทุ ธพระธมั มะเจา้
ยกไวใ้ สเ่ กลา้ เหนอื ผม
เราเลน่ ไหนใหด้ ใี หม้ คี นรัก
หยดุ พักใหด้ มี คี นชม
ยกไวใ้ สเ่ กลา้ ไวใ้ สผ่ ม
ยอถวายบงั คมทกุ ราตรี
ศัตรตู ัวไหนทมี่ านกึ รา้ ย
ขอใหแ้ พพ้ า่ ยหน่ายหนี
ขอใหแ้ พไ้ ปดว้ ยสน้ิ ทัง้ ฤทธี

16 เป็ นบทขบั โนราแขก ของนายพฒุ เกดิ กลู โนราแขกสมยั โบราณ พอ่ ของ

โนราทอง เกดิ กลู ชาวบา้ นวัดพระพทุ ธ เขยี นไวข้ ณะยังมชี วี ติ อยู่ เพอ่ื ใหโ้ นรา
ทองเก็บไวม้ ี ประมาณ ๕๐ บท จะยกมาพอเป็ นตวั อยา่ ง บทตา่ ง ๆ ขา้ งลา่ งน้ี
เขยี นเป็ นภาษา ถน่ิ ตากใบทงั้ ภาษาไทยและมลายู ไดด้ ดั แปลงอกั ขระบางตวั
ใหเ้ ป็ นปัจจบุ นั บา้ ง แตส่ ว่ นใหญจ่ ะคงเดมิ เอาไวต้ ามลายมอื ของเดมิ โนราพฒุ
ไดเ้ ขยี นบทและบอกชอ่ื บทเอาไวต้ ามลําดบั ตามธรรมเนยี มนยิ ม ในการรําและ
วา่ บท https://archive.clib.psu.ac.th/online

180

บทกาศครู (2)

ขา้ นจ้ี ะขอยอถวายกร
ยอเอยฉานยอไหว ้
คณุ ครขู า้ ไดม้ าสง่ั สอน
ใหฉ้ ันเรยี นบทแลว้ อยเู่ กลอื นกลอน
คณุ ครสู งั่ สอนแจง้ มา
ลงโรงฉานจะไหวส้ น้ิ ทัง้ ครพู ัก
ครไู ดพ้ ทิ กั ษ์รกั ษา
ไหวน้ างมณุ ีนางเมกก็หลา
เจา้ ดงพงป่ าพนาลี
ไหวพ้ ระสเี สอื้ เมอื งอนั แลว้ เรอ่ื ง
สนี างธรณีหมนื่ แผน่
ใจบญุ มพี ระคณุ แกโ่ ลกเป็ นหนักหนา
กายมารองไวเ้ ป็ นแทน่
ไวท้ างชนเดนิ ไมน่ ับหมนื่ แสน
ไมเ่ ดนิ ไมแ่ คลนหวาดไหว

181

คาถาไหวพ้ ระประโคนทพั

คาถานี้ ครมู นตรี ตราโมท ศลิ ปินแหง่ ชาติ บนั ทกึ ไวใ้ น
วารสารศลิ ปากร โดยทา่ นกลา่ ววา่

แรกจะไหวค้ รู ครอบโขน ละคร ใหไ้ หวพ้ ระประโคนทพั
คอื ตะโพนกอ่ น วา่ นะโม 3 ที แลว้ จงึ วา่ พระคาถาน้ี 3 ที

พระประโคนพระเทวตา
อมิ สั มงิ ทสิ าภาเค
สนั ตเิ ทวา มหทิ ธกิ า เตปื ตมุ เห
อนรุ กั ขนั ตุ ปรภิ ญุ ชนั ตุ

182

คาบชู าครกู อ่ นเลน่ ดนตรไี ทย17

(นะโม 3 จบ)
พระปรคนธรรพเทวา อมิ สั มงิ ทสิ าภาเค สนั ตเิ ทวา มหทิ ธกิ า
เตปิตมุ เห อนุรกั ขนั ตุ ปะรภิ ญุ ชนั ตุ อคั คพี าหบู ปุ ผัง อะหงั
วันทา อาจารยิ งั สะพะไสยยงั วนิ าศสนั ติ สทิ ธกิ าระ อปั ปะ
ระปะชา อมิ สั สมงิ ภะวนั ตเุ ม
ทตุ ยิ มั ปิ
พระปรคนธรรพเทวา อมิ ัสมงิ ทสิ าภาเค สนั ตเิ ทวา มหทิ ธกิ า
เตปิตมุ เห อนุรักขนั ตุ ปะรภิ ญุ ชนั ตุ อคั คพี าหบู ปุ ผัง อะหัง
วนั ทา อาจารยิ ัง สะพะไสยยงั วนิ าศสนั ติ สทิ ธกิ าระ อปั ปะ
ระปะชา อมิ สั สมงิ ภะวันตเุ ม
ตะตยิ มั ปิ
พระปรคนธรรพเทวา อมิ สั มงิ ทสิ าภาเค สนั ตเิ ทวา มหทิ ธกิ า
เตปิตมุ เห อนุรักขนั ตุ ปะรภิ ญุ ชนั ตุ อคั คพี าหบู ปุ ผัง อะหงั
วนั ทา อาจารยิ งั สะพะไสยยงั วนิ าศสนั ติ สทิ ธกิ าระ อปั ปะ
ระปะชา อมิ ัสสมงิ ภะวนั ตเุ ม

17 ของครไู สว ตาตะวาทติ ไดร้ ับการถา่ ยทอดมาจาก ขนุ สาเนยี งชน้ั
เชงิ : ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทบั ตะโพนและกลองทดั ของ
เพลงชดุ โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.

183

คาถาสะกดคตู่ อ่ ส1ู้ 8

(นะโม 3 จบ)
ตะมตั ถงั ปะกาเสนโต สวาหะ ตวั กชู อื่ ราชสงิ โห
ทตุ ยิ มั ปิ ตะมตั ถงั ปะกาเสนโต สวาหะ ตวั กชู อ่ื ราชสงิ โห
ตะตยิ มั ปิ ตะมตั ถงั ปะกาเสนโต สวาหะ ตวั กชู อ่ื ราชสงิ โห

คากลา่ วลาเครอื่ งบชู า19

(นะโม 3 จบ)
อะหังวันทา สพั พะเทวา นุภาเวนะ อหงั โหตุ เอหโิ หตุ
ทตุ ยิ มั ปิ
อะหังวนั ทา สพั พะเทวา นุภาเวนะ อหงั โหตุ เอหโิ หตุ
ตะตยิ มั ปิ
อะหงั วนั ทา สพั พะเทวา นุภาเวนะ อหังโหตุ เอหโิ หตุ

18 ครเู ชอื้ ดนตรรี ส : ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับตะโพนและ

กลองทัดของเพลงชดุ โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.ธํานุ คงอม่ิ . (2539)
วเิ คราะหห์ นา้ ทบั ตะโพนและกลองทัดของเพลงชดุ โหมโรงเย็น .
มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.
19 ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับตะโพนและกลองทัดของเพลงชดุ
โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.

184

คาถามงกฏุ พระเจา้ 20

(นะโม 3 จบ)

อติ ปิ ิ โส วเิ สเสอิ อเิ สเส พทุ ธนาเมอิ อเิ มนา พทุ ธตงั โสออิ โิ ส
ตงั พทุ ธปิ ตอิ ิ (วา่ 3 หน)

นะโมพทุ ธายะ ยะธาพทุ โมนะ นะมะพทุ ธา
สจุ ปิ ลุ ิ สจุ ปิ ลุ ิ สจุ ปิ ลุ ิ สจุ ปิ ลุ ิ สจุ ปิ ลุ ิ
โลกะวทิ ู แคลว้ คลาดหาย
พทุ ธังปัดหาย ธมั มังหาย สงั ฆงั ปัดหาย

นะโมพทุ ธายะ นะมะพะธะ
พทุ ธงั เป็ นยา ธัมมงั รักษา สงั ฆงั หายโรค
ธัมมะเสฎฐามิ ปะฏสิ ทั ธา มะอะอะ จติ ะสวาโหม

อะสงั วสิ อุ ะ อะสงั วสิ อุ ะ ฤา ฤา ฤา ฤาชอ่ื ใหฤ้ าชา
นะโมพทุ ธายะ ยะธาพทุ โมนะ นะมะพะทะ จะภะกะสะ
ออุ ากะสะ สามงั หะติ นะชาลติ ิ
พทุ ธังตัตตะอะระหังสะระณัง
ธมั มังพทุ ธังตัตตะอะระหังสะระณัง
สงั ฆงั ตตั ตะรตั ตะนัง มหาปะการังสะระณังคัจฉามิ
อติ ปิ ิโสยา ตรายามดี
พฤหสั บดเี รอื ง ศรสี วัสดลี าโภ
นะโมพทุ ธายะ

20 ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับตะโพนและกลองทดั ของเพลงชดุ
โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.ธํานุ คงอมิ่ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับ
ตะโพนและกลองทัดของเพลงชดุ โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.

185

คาถาป้ องกนั เสนยี ดจญั ไร21

ทอ่ งกอ่ น และหลงั บรรเลงดนตรี

(นะโม 3 จบ)
คัจฉะมมุ หิ โอกาเสสิ ปัตตังกาโร

ทตุ ยิ มั ปี

คัจฉะมมุ หิ โอกาเสสิ ปัตตงั กาโร

ตะตยิ มั ปิ

คจั ฉะมมุ หิ โอกาเสสิ ปัตตงั กาโร

คาถาตดิ ขา้ วสกุ หนา้ ตะโพน22

21

ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับตะโพนและกลองทดั ของเพลงชดุ
โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.ธํานุ คงอมิ่ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับ
ตะโพนและกลองทดั ของเพลงชดุ โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.

186

(นะโม 3 จบ)

อติ อิ ะปาระมติ าตงิ สา อติ สิ พั พัญํมู าคะตา
อติ โิ พธมิ ะนุตปัตโต อติ ปิ ิโสจะเตนะโม

พศิ วงหลงใหล พสิ มัยยนิ ดี เย็นจติ คดิ ถงึ เขาคลงึ วญิ ญาณ
จะระณะสมั ปันโน อติ ปิ ิโสภะคะวา
นะนะโช นะนะนัง นะนะตงั นะนะติ
นะรําพงึ โมคดิ ถงึ พทุ ธผกู ใจ ธาอยไู่ มไ่ ด ้
รอ้ งไหม้ าหากู
นะจงแลเสยี งมงึ นะจงแลเสยี งกู
นะจงแลเสยี งมงึ นะจงแลเสยี งกู
นะเมตตา โมกรณุ า พทุ ธปราณี ธายนิ ดี ยะเอ็นดู
สวาหะ นะโมพทุ ธายะ

กะระมะทะ กริ มิ ทิ ิ กรุ มุ ทุ ุ เกเรเมเก

อติ ปิ ิโสวเิ สเสอิ อเิ สเสพทุ ธะนาเมอิ อเิ มนา
พทุ ธะตังโสอิ อโิ สตังพทุ ธะปิตอิ ิ

22 ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทบั ตะโพนและกลองทัดของเพลงชดุ

โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.ธํานุ คงอม่ิ . (2539) วเิ คราะหห์ นา้ ทับ
ตะโพนและกลองทดั ของเพลงชดุ โหมโรงเย็น . มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.

187

หลวงพอ่ ฤทธ์ิ วดั พลบั ฯ เพชรบรุ ี
พระครผู กู้ อ่ กาเนดิ หนงั ใหญ่ เมอื งเพชร

188

คาถาในพธิ กี รรมหนงั ใหญ่

นับวา่ เป็ นคาถาสําคัญทเ่ี ชอื่ มโยงจติ วญิ ญาณของ
วัด วงั บา้ น ไวด้ ว้ ยกนั
คาถาหนังใหญข่ องหลวงพอ่ ฤทธ์ิ
เป็ นตําราใหญท่ คี่ วรศกึ ษาเรยี นรู ้ เพอ่ื เป็ นแมบ่ ทแมแ่ บบ
นับตัง้ แตบ่ ทสโิ รเม ..ธรณีสารแบบหนังใหญ่ บทไหวค้ รู
3 ตระ รา่ ยโองการ พธิ กี รรมความเชอ่ื ทแี่ ฝงคตธิ รรมไวอ้ ยา่ ง
แยบยล
ในตํารากลา่ ววา่

การเลน่ หนังใหญ่ นัน้ เป็ นเสนยี ดจัญไร

จงึ ตอ้ งมพี ระคาถาเหลา่ นไ้ี วก้ นั และแก ้

กราบสาธกุ ารทม่ี าของพระคาถาลํ้าคา่
หนังสอื อนุสรณ์งานพระราชทานเพลงิ ศพ
พระครอู าทรวชริ ธรรม (เชอ่ื ม สริ วิ ณฺโณ)
อาจารยบ์ ญุ มี พบิ ลู ยส์ มบตั ,ิ บรรณาธกิ าร
วดั พลบั พลาชยั
วันอาทติ ยท์ ี่ 20 มนี าคม พทุ ธศักราช 2537

189

คาโองการทานา้ มนตธ์ รณีสาร23

คาถาหนังใหญ่ หลวงพอ่ ฤทธิ์ วดั พลับพลาชยั เพชรบรุ ี

นะโมนมัสการ กูจะแกธ้ รณีสาร อนั ตอ้ งลกั ษณ์ และ
ตอ้ งจันทน์ ตอ้ งพระเคราะห์ ตัวนอกแลตัวใน เสนยี ดจัญไรสงู
เรง่ ออกไปไวๆ อยา่ ชา้ เหยี้ เขา้ บา้ น ขา้ วสารแตกตา แมวขนึ้
หลงั คา หมาเยยี่ วหนา้ ตา่ ง นั่งหลับสปั หงก นอนกรนนอน
คราง ตาคา้ งเหมอื นตาย ขบฟันโคลงหัว พลกิ ตวั
กระสบั กระสา่ ย แมงมมุ ทมุ่ อก จงิ้ จกตกลงมาตาย แมค่ วาย
ดําตกลกู เผอื ก ขา้ วเปลอื กหวา่ นนากลายเป็ นตน้ หญา้ หมดทงั้
อนั แมเ่ ป็ นฟักไข่ แมไ่ กข่ นั หนูรกุ ในเรอื นเรยี กเพอื่ นหากนั
เสาเรอื นตกมัน เห็ดขน้ึ หัวเตาไฟ ลกู บนั ได 4 ขนั้ แมวหา้ หมา
หกตกลกู พรอ้ มกนั กลว้ ยชกั ใบสนั้ ออกปลกี ลางตน้ เหาโลน

กนิ หวั น่ากลัวเหลอื ลน้ เป็ นอปั มงคล พากยโ์ ขนเจรจา

ปลกู เรอื นใกลว้ ัด ไมป้ ักหลงั คา เสาชยั ปลวกขนึ้ กดั พนื้ กดั ฝา
แรง้ จับหลังคา ขนั หมากมาหมาหอน ลอดราวเขอ่ื นรา้ น ล อด
สะพานหัวเดยี ว เมอ่ื เทยี่ วสญั จร มักกนิ มักนอนหายใจรดกนั
ยอดผักเป็ นนาคราช รา้ ยกาจทัง้ นัน้ ฟักแฟงขน้ึ พันทอี่ ยอู่ าศัย
ปักไมเ้ อาปลายลง คดั โคง้ กง่ิ ไม ้ เลา่ ไซรอปั รยี ์ เป็ ดไซไ้ ก่
ตอด สลกั ลอดหมสู ี ผดิ ทฝ่ี ังผี ป่ าชา้ ภตู พราย เป็ นเสนยี ดจัญไร
ออกไปอยา่ นาน คชั ฌะมมุ หิ โอกาเสสิ ดว้ ยพระโองการให ้
เขาชนื่ บานบรสิ ทุ ธร์ิ าคี พทุ ธงั ปจั ขามิ ธมั มงั ปจั จกั ขามิ
สงั ฆงั ปจั จกั ขามิ อติ ตสิ วาหาย

23 หนังสอื อนุสรณง์ านพระราชทานเพลงิ ศพ

พระครอู าทรวชริ ธรรม (เชอ่ื ม สริ วิ ณฺโณ)
อาจารยบ์ ญุ มี พบิ ลู ยส์ มบตั ,ิ บรรณาธกิ าร วดั พลบั พลาชยั
วันอาทติ ยท์ ี่ 20 มนี าคม พทุ ธศกั ราช 2537

190

คาถาบทศโิ รเม24 แลคาแปลยอ่ ๆ

คาถาหนังใหญ่ หลวงพอ่ ฤทธ์ิ วัดพลับพลาชยั เพชรบรุ ี

ศโิ รเม พทุ ธคณุ จะ
นรเตพรหมเทวตา
หัตถนรากญั จะ
หตั เถปรเมสวุ า
ปาเทวศิ นุกรรมเจวะ
สพั กมั มาประสทิ ธเิ ม
สทิ ธกิ จิ จัง สทิ ธกิ ารยิ ะ
สทั ถาคะโต
สทิ ธลิ าโภนจิ รันตะรัง
สาระกมั มงั ประสทิ ธเิ ม
ศรษี ะแหง่ ขา้ พเจา้ ขอนอบนอ้ มสกั การะ
แหง่ พระพทุ ธเจา้ ทเ่ี คารพนับถอื ของเรา
ทงั้ พระนารายณพ์ ระพรหมเทวตา
ขอพระนารายณจ์ งสถติ มอื เบอ้ื งขวาขา้ พเจา้
ขอพระอศิ วรจงสถติ มอื เบอ้ื งซา้ ยขา้ พเจา้
ขอวษิ ณุกรรมจงสถติ มอื สองมอื ขา้ พเจา้
ขอประสทิ ธขิ า้ พเจา้
ใหค้ นทัง้ หลาย ชนื่ ชมนยิ มยนิ ดขี า้ พเจา้
ดว้ ยการศกั ดสิ์ ทิ ธ์ิ ขอใหบ้ งั เกดิ
ดว้ ยลาภสกั การะเสมอเป็ นนติ ย์

24 หนังสอื อนุสรณง์ านพระราชทานเพลงิ ศพ

พระครอู าทรวชริ ธรรม (เชอื่ ม สริ วิ ณฺโณ)
อาจารยบ์ ญุ มี พบิ ลู ยส์ มบตั ,ิ บรรณาธกิ าร วดั พลบั พลาชยั
วนั อาทติ ยท์ ี่ 20 มนี าคม พทุ ธศกั ราช 2537

191

ไหวค้ รเู พลงอแี ซว25

เออ่ เอย ยกพานกํานนขนึ้ ไปบนหนา้ ผาก เอย
บนหนา้ ผาก ธปู เทยี นหมาก เชยี วนะดอกไม ้
ไหวพ้ ระพทุ ธทลี่ ํ้า ไหวพ้ ระธรรมทเ่ี ลศิ เอย
จะไหวพ้ ระสงฆอ์ งคป์ ระเสรฐิ ทา้ วหสั นัย (ซา้ํ )
ลกู จะไหวพ้ ระธรรม องคพ์ ระสมั พทุ โธ เอย
ทตี่ ัง้ นามนะโม รปู ยกมอื ขนึ้ ไหว ้ (ซ้ํา)
ลกู จะไหวพ้ ระนเรศ ทัง้ เบอ้ื งซา้ ย
หมดทัง้ พระนารายณท์ งั้ เบอ้ื งขวา
ลกู จะไหวม้ นุ เี ชยี วนะชปี ่ า ทัว่ ทงั้ 18 เชยี วนะ พระองค์
ขอใหล้ กู ทา่ นมน่ั หมาย เอย ลกู จะไดย้ ดึ ชายสบง
จะใชก้ ลอนยอ้ นกลบั
ลกู จะขอคํานับองคพ์ ระมารดา
เสยี เมอ่ื ลกู อยใู่ นเชยี วนะคับคา แมร่ ยึ งั มจี ติ คดิ สละ
ครัน้ จะรับประทานเครอ่ื งอาหารเผ็ดรอ้ น เอย
แมย่ ังกลวั เลอื ดออ่ นของลกู จะละลาย (ซ้ํา)
กําหนดของเราได ้ 9 เดอื น
แมห่ รอื ไดค้ ลอดเคลอ่ื นออกเป็ นกาย
อกี ทงั้ หมอตําแยวงิ่ แรม่ าขม่
ตอ้ งเผอญิ มลี มถงึ จะคลอดได ้
ลมพัดชะวาดแลว้ พัดผัน เอย

25 ยา่ ตะลุ่ม สุทนต์ : ไหวค้ รูหลายองคอ์ ยู่ ท้งั พระรัตนตรับ ทา้ วหสั นยั พระนเรศ พระ
นารายณ์ โดนเนน้ เล่าบรรยายพระคุณมารดา อยา่ งล้าลึก จนเห็นวถิ ีไทยโบราณ

192

เศยี รเด็กก็หนั ลงเบอ้ื งใต ้
หวั ตกถงึ ฟาก ปากรอ้ งกระแว
คราวนหี้ มอตําแยเชยี วนะวง่ิ ไขว่
บา้ งกเ็ คย้ี วยาพน่ บางทกี ฝ็ นยาทา เอย
เลยี้ งลกู มาเสยี จนโตใหญ่
กาํ หนดเรานหี้ มอไดต้ ัง้ สายปี
ลกู ชายรกึ ม็ เี รยี นไว ้
กอขอ้ กอกา ก๊กี ี
อยกู่ นั เสยี เชยี วนะวดั ใหญ่
แตพ่ อไดร้ ํา่ เรยี นเขยี นอา่ นเอย
อยกู่ บั พระอาจารยก์ ็สขุ สบาย

ภาพวาด ยา่ ตะลมุ่ สทุ นต์ แมเ่ พลงพนื้ บา้ นสามโก้

193

ไหวค้ รเู พลงเตน้ กา26

เออ เออ๊ เออ เอย่ ลกู ยกบายสขี นึ้ สมี่ มุ
จะไหวพ้ ระภมู เิ จา้ ของนา
จะไหวพ้ ระภมู เิ จา้ ของนา
เหลา้ ไหไกต่ วั จะเสน้ ใหท้ ่วั เจา้ ทงุ่ เจา้ ทา่
เสร็จเป็ นมงคลสวมบนกะลา
ลกู จะมาวงเอย เอย้ วง
ใหเ้ ป็ นมงคลสวมบนกะลา
ใหเ้ ป็ นมงคลสว่ นบญุ กะลา
ลกู จะมาวงเอย…

ภาพถา่ ย ยา่ ตะลมุ่ สทุ นต์ แมเ่ พลงพนื้ บา้ นสามโก้

26 ยา่ ตะลุ่ม สุทนต์ เกิดเม่ือ พ.ศ. ๒๔๕๐ เสียชีวติ เมื่อวนั ท่ี ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๒
: เน้ือโบราณ ใหร้ ู้ท่ีมาของเพลงวง และเนน้ ไหวพ้ ระภูมินาเป็นหลกั ใหญ่

194

ไหวค้ รโู นราโกลน

ลงเอยลงโรง
ไมก้ ลวงเป็ นโพรงโคน่ งา่ ย
ครเู อยครสู อน
ขา้ งปลายทํางอนไถ
...
โนราโกลน ไขนวน ชวนสนกุ
ครเู พมิ่ ชว่ ยภบิ าล
บา้ นหนองหวา้ อาเภอทา่ ศาลา จงั หวดั นครศรธี รรมราช

195

ตาราการตงั้ พระบชู าตง้ั ครบู ชู า27

พอ่ ครอู าคม สายาคม
1.ตงั้ ใหโ้ ฉมหนา้ พระไปสทู่ ศิ อสี าน
(ตะวันออกเฉียงเหนอื )
เป็ นเศรษฐี จะทําอะไรก็เจรญิ รํา่ รวยเป็ นท่ี 1
2 ตงั้ ใหโ้ ฉมหนา้ พระไปสทู่ ศิ บรู พา (ตะวันออก)
เป็ นทศิ ราชาธริ าช ทําการงานจะไดเ้ ป็ นใหญเ่ ป็ น
โต

27 ทมี่ า
หนังสอื ทรี่ ะลกึ ครบหา้ รอบ „ครอู าคม สายาคม‟ ผเู ้ ชยี่ วชาญนาฏศลิ ป์ กรมศลิ ปากร. 26
ตลุ าคม พ.ศ. 2520 หนา้ 141

196

คาถาในพธิ กี ารทาขวญั นาค

คาถาทานา้ มนต์

ตงั้ นะโม 3 จบ

วา่ อติ ปิ ิโส..
สวากขาโต..
สปุ ฏปิ ันโน..

(วา่ ปิดทา้ ยดว้ )

อติ ปิ ิโสภะคะวา.. ขา้ พเจา้ ขอเชญิ
พระพทุ ธเจา้ มารักษาอายพุ อ่ นาค ตลอด
เวยี นรอดพระราศตี อ้ งรับตอ้ งจันทรต์ อ้ งพระ
พระเคราะหต์ ัวใน ตอ้ งพระเคราะหต์ ัวนอก
สารพัดทกุ ข์ สารพัดโศก สารพดั โรค
สารพดั ภยั สารพัดเสนยี ดจัญไร อยา่ ไดม้ ภี ยั
มแี ตช่ ยั มงคล คมุ โทษทโี่ ทษา วญิ ญาณสมั
ปันโน พทุ โธภะคะวาติ

197

ลงแวน่ เทยี น-ใบตองฆอ้ งใบพลู

ครัง้ 1

ปทั ทะมงั นาคะยนั ตงั วกิ รงึ คะเร

ครัง้ 2

ปทั ทะมงั สงั ฆะยนั ตงั วกิ รงึ คะเร

ครัง้ ที่ 3

อณุ าโลมา ปะนะวชิ ชา ยนั เต

198

ถวายแวน่ เทยี น

พทุ โธปัตฉโิ มเศษโม สาลปี ตุ โต จะทักขิ
เณ ปัจฉมิ เม จะอะนันโท อจุ ะ เรจะโมคลา
นะโกธญั ญา โยจะปปุ ผา เคอบุ าลี หรดจี ะ
อาฆะเณฯ

เจมิ หนา้ นาค

เขยี นหนา้ ศรี ษะพทุ ธา ปะนะวชิ ายนั เต
เขยี นองค์ ปะนะวชิ ายนั เต
เขยี นบา่ บา่ ทะวชิ าวชิ า ปะนะวชิ ายนั เต

พรมนา้ มนต์

พทุ ธงั ปตั จะขามิ
ธมั มงั ปตั จะขามิ
สงั ฆงั ปตั จะขามิ

199

ชุมนมุ เทวดา

สาธุ ผะรติ ๎วานะ เมตตงั สะเมตตา ภะทนั ตา
อะวกิ ขติ ตะจติ ตา ปะรติ ตงั ภะณนั ตุ

สคั เค กาเม จะ รเู ป
คริ สิ ขิ ะระตะเฏ
จนั ตะลกิ เข วมิ าเน ทเี ปรฏั เฐ
จะ คาเม ตะรวุ ะนะคะหะเน
เคหะวตั ถมุ หิ เขตเต
ภมุ มา จายนั ตุ เทวา
ชะละถะละวสิ ะเม
ยกั ขะคนั ธพั พะนาคา
ตฏิ ฐนั ตา สนั ตเิ ก ยงั
มนุ วิ ะระจะนงั สาธะโว เม สณุ นั ตุ ฯ

ธมั มสั สะวะนะกาโล อะยมั ภะทนั ตา
ธมั มสั สะวะนะกะโล อะยมั ภะทนั ตา
ธมั มสั สะวะนะกาโล อะยมั ภะทนั ตา ฯ

200