บรมครูศิลปิน ฉบับ 3 - ชุมนุมตำราไหว้ครูดนตรีนาฏศิลป

ทม่ี าบทไหวพ้ ระภรตมนุ 3ี

“.. ครมู นตรี ตราโมท ไดร้ ับมอบตําราจากทา่ นครู
หลวงประดษิ ฐไ์ พเราะ (ศร ศลิ ปบรรเลง) และทา่ นครพู ระ
ยาประสานดรุ ยิ ศพั ท์ (แปลก ประสานศพั ท)์ ซง่ึ ผมเขา้ ใจ
วา่ ทา่ นไดร้ ับจากครมู ี (แขก) มาอกี ทอดหนงึ่ โดยครู

มนตรไี ดน้ าสองฉบบั มารวมเขา้ ดว้ ยกนั ทงั้ ปรับแตง่
โองการไหวค้ รู รวมถงึ เปลยี่ นแปลงเพลงหนา้ พาทยท์ ใี่ ช ้

ประกอบในพธิ ไี หวค้ รไู ปจากเดมิ บา้ ง

ทส่ี ําคญั สมยั ทที่ า่ นครอู าคม สายาคม เสยี ชวี ติ
กะทนั หนั ฝ่ ายโขนละครขาดผปู ้ ระกอบพธิ ไี หวค้ รสู าย

หลวง ครมู นตรจี งึ ตอ้ งทําหนา้ ทผ่ี ปู ้ ระกอบพธิ ไี หวค้ รแู ทน
ในครัง้ นัน้ ทา่ นไดแ้ ตง่ บทไหว้ “พระภรตมนุ ”ี คอื ครู

ฝ่ ายละครขน้ึ ใหม่ (โอม พระภรตมนุ ี มหาฤๅษผี ู้ …)
ทรงญาน รบั เทวโองการจากพระมหาพรหม

เพม่ิ เตมิ ไปในคําไหวค้ รทู ท่ี า่ นมอี ยู่ ทา่ นจงึ เป็ นผเู ้ ดยี วทท่ี ํา
พธิ คี รอบไดท้ งั้ โขนละครและดนตรไี ทย..”

3 คมกฤช อ่ยุ เตก็ เค่ง : ไม่มพี ระพรหมและพระคเณศในพธิ ีไหว้ครูโขนละคร
และดนตรี มตชิ นสุดสัปดาห์ ฉบบั วนั ที่ 10 - 16 พฤศจกิ ายน 2560

101

เหล่าพ่อครู ผู้สืบสานโองการไหว้ครูนาฏศิลป์ กรมมหรสพ

102

พอ่ แก่ วดั ตะกู บางบาล อยธุ ยา สายศลิ ปิ นหนงั ใหญ

103

104

ภาพการเจมิ และการครอบครดู นตรนี าฏศลิ ป์

105

การตงั้ กานน หรอื ไหวค้ รกู อ่ นการแสดง ละครชาตรี ของ
บา้ นเรอื งนนท์ ในงานไหวค้ รชู า่ งใหญ่ ทมี่ หาวทิ ยาลยั
ศลิ ปากร ทา่ พระ ผทู ้ ําพธิ คี อื ครบู ญุ สรา้ ง เรอื งนนท์
ศลิ ปินนักดนตรกี รมศลิ ปากร พธิ กี รรมมทําแบบเรยี บงา่ ย
งดงาม ภาพจะเห็นพอ่ แก่ และดา้ นขวาเป็ นรปู ครทู อง
ใบ เรอื งนนท์ ศลิ ปิ นแหง่ ชาติ

106

ภาพพอ่ แก่ บา้ นแครอ่ื ง พาทยโกศล ธนบรุ ี

“..พธิ กี รรมและความเชอื่ ของนักแสดง-นักดนตรไี ทยซบั ซอ้ น
มาก ประกอบดว้ ยของพน้ื เมอื ง, ของฮนิ ดแู ละของพทุ ธ, สมควร
ไดร้ ับการวเิ คราะหใ์ หล้ กึ กวา่ น้ี น่าเสยี ดายทผ่ี มมคี วามรเู ้ พยี งผวิ
ๆ เผนิ ๆ จงึ วเิ คราะหไ์ ดเ้ พยี งเทา่ นขี้ อชวนนักคดิ นักเขยี นไทย
อยา่ ไดถ้ อื วา่ เรอื่ งนเ้ี ป็ น “ของธรรมดา ๆ” มนั เป็ นเรอื่ งทนี่ ่าสนใจ,
น่าศกึ ษามาก, สมควรทจี่ ะไดร้ บั การวเิ คราะหจ์ ากคนไทยทกุ คน
ทเี่ กยี่ วขอ้ ง4...

4 หวั ครู หวั ใคร ไมเคลิ ไรท์ ศลิ ปวัฒนธรรม ฉบบั ธันวาคม 2538

107

108

109

อนสุ รณ์กอ่ นตาย พ.ศ.๒๕๑๘

110

การกราบไหว้ ๕ ครง้ั เป็ นศริ มิ งคลแกต่ นทกุ
ทวิ าราตรกี าล โดยสงั เขป

กอ่ นจะนอนก็ดแี ละตน่ื นอนก็ดี จงปฎบิ ตั ดิ งั นี้
กอ่ นจะนอนและตนื่ นอนควรจัดทน่ี อนใหเ้ รยี บรอ้ ยถา้ บชู า
พระกอ่ นไดย้ งิ่ ดี ถา้ ไมไ่ ดบ้ ชู ากน็ ่ังพับเพยี บประณมมอื
สํารวม กาย วาจา ใจ ตงั้ จติ ภาวนาดงั นี้

ตงั้ นะโม ๓ จบ
อติ ปิ ิ โส ภะคะวา อะระหงั สมั มาสมั พทุ โธ ภะคะ
วา,
พทุ ธัง ภะคะวนั ตงั อภวิ าเทมิ
(กราบ)
สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม, ธัมมงั นะมัสสามิ
(กราบ)
สปุ ะฏปิ ปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสงั โฆ, สงั ฆงั นะ
มามิ
(กราบ)
สาวังคณุ ัง คณุ มารดาบดิ า พระคณุ นัง อหงั วันทา
ขมามหิ งั
(กราบ)
คณุ บรมครบู าอาจารยิ ัง สพั พะวชิ าทะรานัง
ทงั้ พระธรณี พระคงคา พระเพลงิ พระพาย
พระภมู เิ ทวา อหงั วนั ทาขมามหิ งั
(กราบ)

111

ตงั้ จติ อธษิ ฐาน
สาธสุ ะ มหาเตชยั มหาชยั ยัง
สพั พะวชิ าทะรานัง ประสทิ ธเิ ม
สทิ ธกิ จิ จัง สทิ ธกิ มั มงั ประสทิ ธเิ ม
สพั พะทกุ ขงั สพั พะโรคงั สพั พะภยั ยัง
สพั พะศตั รู วนิ าสสนั ติ
สพั พะลาภะ นริ ันตะรัง
สพั พะลาภงั ภวนั ตเุ ม

ประณมมอื ทัง้ สองเหนอื ศรี ษะ 3 ทแี ลว้ จงึ
นอน เวลาตนื่ นอนอยา่ พงึ่ ลกุ จากทนี่ อน จัดหมอน
ใหเ้ รยี บรอ้ ย ภาวนาดงั นัน้ เสร็จแลว้ จงึ ลกุ จากที่
นอน ไปลา้ งหนา้ หรอื อาบนํ้าตามสะดวก เพราะ
ตน่ื นอนใหมๆ่ นัน้ ยังไมม่ คี วามอปั มงคลมาสงิ จติ
เรา ทา่ นบรรพบรุ ษุ จงึ กลา่ วสงั่ สอนวา่ กอ่ นจะนอน
และตนื่ นอนทัง้ บรุ ษุ และสตรี ตอ้ งทําความศริ ิ
มงคลใหเ้ กดิ ขนึ้ ในตนกอ่ น กอ่ นทจ่ี ะความ
อปั มงคลจะเขา้ มาสตู่ น อกี อยา่ งหนง่ึ

112

คอื การเคารพ กราบไหว ้ สกั การะบชู า ดว้ ย
ดอกไม ้ ธปู เทยี น ชวาลา ภัตตาหาร สงิ่ ทค่ี วรแก่
การบชู า จัดเป็ นมหามงคลอนั สงู สดุ ในโลกน้ี
โดยมพี ทุ ธวจั จนะของพระพทุ ธเจา้ ทรงสรรเสรญิ
เป็ นมหาคาถาพระพทุ ธมนตไ์ ว ้ ในพระปรติ มงคล
สตู รวา่ คารโว จะ นวิ าโต จะ สนั ตฏุ ฐี จะ กตญั ญ
ตา กเลนะ ธมั มัสสะวะนัง เอตมั มัง คะละมตุ ตะมงั ฯ
ทเี่ ป็ นศริ มิ งคลอนั สงู สดุ ซงึ่ มนุษยเ์ ทวดาประพฤติ
อยเู่ ป็ นนติ ยน์ ัน้ แลฯ

ครขู อใหศ้ ษิ ยท์ กุ คนควรประพฤตติ นอยา่ ง
ครบู า้ ง ซงึ่ เป็ นแนวทางมหาศริ มิ งคลแกต่ น ครู
ปฏบิ ตั วิ ันละ 3 ตอน กอ่ นจะนอนตอน 1 ตนื่ นอน
ตอน 1 กอ่ นรับประทานอาหารตอน 1 ครปู ฏบิ ตั ิ
โดยปรยิ ายมากกวา่ โดยสงั เขป ไหวค้ รัง้ ที่ 5
โดยปรยิ ายนัน้ ตอ้ งกลา่ วนามบรมครทู งั้ หมด ถา้ มี
เวลานอ้ ยไปก็ใชโ้ ดยสงั เขป ครขู อใหศ้ ษิ ยท์ กุ คน
จงปฏบิ ตั เิ ป็ นศริ มิ งคลอนั ประเสรฐิ แกต่ นทกุ ทวิ า
ราตรกี าลฉะนัน้ เทอญ สวัสดี

ของ ญาณสทุ โธ นม่ิ โพธเิ์ อยี่ ม ผปู้ ระพฤตธิ รรม

พธิ กี ร คําภรี ์ ๒ ของนาฏศลิ ป์ ทางนาฏดนตรี

113

คาถาบชู าพอ่ แก่

โอมนะโม พระภะระตะยะ
นะโมนะมะ คนั ฐะมาลา
สทิ ธานัง กะพะมานะ
สมั มาอะระหงั วนั ทามิ

ทอ่ งคาถานี้ กอ่ นทําการแสดงเลน่ ดนตรี
หรอื ปฎบิ ตั หิ นา้ ทกี่ ารงาน

คาถาบชู าพอ่ แก่

ตงั้ นะโม 3 จบ

อกุ าสะ อมิ ัง อคั คพี าหบู พุ ผัง อะหงั วนั ทา
อาจารยิ งั สพั พะสยั ยัง วนิ าสสนั ติ
สทิ ธกิ ารยิ ะ อะปะระปะชา อมิ สั มงิ ภะวนั ตเุ ม
ทตุ ยิ มั ปิ อมิ งั อคั คพี าหบู พุ ผัง อะหงั วันทา
อาจารยิ ัง สพั พะสยั ยัง วนิ าสสนั ติ
สทิ ธกิ ารยิ ะ อะปะระปะชา อมิ สั มงิ ภะวันตเุ ม
ตะตยิ มั ปิ อมิ งั อคั คพี าหบู พุ ผัง อะหงั วันทา
อาจารยิ งั สพั พะสยั ยัง วนิ าสสนั ติ
สทิ ธกิ ารยิ ะ อะปะระปะชา อมิ สั มงิ ภะวนั ตเุ ม

114

คาถาบชู าพระฤาษี

โอม อมิ สั มงิ พระประโคนธพั
พระมนุ เี ทวา หติ าตมุ เห ปะรภิ ญุ ชนั ตุ
ทตุ ยิ มั ปิ อมิ สั มงิ พระประโคนธัพ
พระมนุ เี ทวา หติ าตมุ เห ปะรภิ ญุ ชนั ตุ
ตะตยิ ัมปิ อมิ ัสมงิ พระประโคนธพั
พระมนุ เี ทวา หติ าตมุ เห ปะรภิ ญุ ชนั ตุ

ขมาครบู าอาจารย์ (แบบท่ี 1)

โยโทโส โมหะจเิ ตนะ

อาจารยิ สั มงิ ปะกะโตมะยา ขะมะขะเม
กะตงั โทสงั สพั พะปามงั วนิ าสสนั ติ
อะตตี งั โทสงั ปจั จบุ นั ทงั โทสงั
อะนาคาตงั โทสงั
กายกริ ยิ ากมั มงั วะจกี มั มงั ผสั สะวตั ถุ วตั ถา
โทสงั อนเุ สสะโทสงั ภนั เต ขะมามี

(สวด 3 จบ)

115

ขมาครบู าอาจารย์ (แบบที่ 2)

ตง้ั นะโม ๓ จบ
อาจารเิ ย ปะมาเทนะ

ทวารตั ตะเยนะ กะตงั สพั พงั
อะปะราธงั ขะมะถะ เม ภนั เต
ขอทา่ นอดโทษทงั้ ปวงทที่ ําแลว้ ดว้ ยไตรทวาร
เพราะความประมาทในทา่ นแกข่ า้ พเจา้ เถดิ เจา้ ขา้

ขอขมาพระรตั นตรยั

ครบู าอาจารย์ สงิ่ ศกั ดส์ิ ทิ ธิ์ และผมู้ พี ระคณุ

ตงั้ นะโม ๓ จบ

สพั พงั อะปะราธงั ขะมะถะเม ภนั เต

อกุ าสะ ทะวารตั ตะเยนะ กะตงั
สพั พงั อะปะราธงั ขะมะถะเม ภนั เต
อกุ าสะ ขะมามิ ภนั เตฯ
หากขา้ พเจา้
ไดป้ ระมาทพลาดพลงั้
ลว่ งเกนิ พระรัตนตรัย
ครบู าอาจารย์

116

สง่ิ ศกั ดส์ิ ทิ ธิ์ ผมู ้ พี ระคณุ
ดว้ ย กาย วาจา ใจ
ขอโปรดอโหสกิ รรมแกข่ า้ พเจา้ ดว้ ย
ขา้ พเจา้ ขอถอนความพยาบาท
ความอาฆาต
ขอถอนคําสาปแชง่
ในทกุ ชาตทิ กุ ภพ
ขอใหข้ า้ พเจา้ พน้ จากคําสาปแชง่
ของผคู ้ น
ของเจา้ กรรมนายเวร
ขอบญุ บารมี ในอดตี กาล

ทผี่ า่ นมาจนถงึ ปัจจบุ นั
จงสง่ ผลใหข้ า้ พเจา้ จงเจรญิ ดว้ ย

อายุ วรรณะ สขุ ะ พละ

ลาภ ยศ สขุ สติ ปัญญา

ปฏภิ าณ ธนสารสมบตั ิ

อปุ สรรคใดๆ โรคภยั ใดๆ
ขอใหม้ ลายหายสนิ้ ไป

ขอใหข้ า้ พเจา้ มคี วามสวา่ ง

ทงั้ ทางโลก ทางธรรม

ตงั้ แตบ่ ดั นี้
ตราบเขา้ สพู่ ระนพิ พานเทอญ

117

บทตงั้ ธรณีสาร5

โอมขา้ จะไหว ้ พระนารายณ์ ทา่ นเสด็จลงมา
ตงั้ ฟ้าตงั้ ดนิ
ตงั้ พระอนิ ทร์ พระพรหม
ตงั้ พระยม พระกาฬ
ตงั้ พระจตโุ ลกบาดาล
ตงั้ พระพทุ ธปัจเจก
ตงั้ พระคเิ ณศรค์ นิ าย
ตงั้ พระนารายณ์ไชยเถร
ทา่ นเสด็จลงมาจากสวรรค์
ใหค้ มุ ้ กนั เสนยี ดจัญไร
อบุ าทวไ์ ดแ้ ก่ เจา้ ไพร
ความแจง้ ไรไดแ้ ก่ เพชนุกรรม์
อายสุ นั้ ใหอ้ ยกู่ บั พระนางธรณี
พระสทิ ธิ ไดแ้ กก่ ู
นะ กนั หู
โม กนั ตา
พทุ ธ กนั หนา้
ธา กนั หลัง

5 หนังตะลงุ ศ.สธุ วิ งศ์ พงศไ์ พบลู ย์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา

ไมท่ ราบปีพมิ พ์

118

โสยะ อธิ ัง อณุ โลม อณุ โลม สวาหาย
โอม นะโม
นะมัส นะ มา
กาํ จัดออกไป
โอม นะโม
ธัมมัส นะ มา
กําจัดออกไป
โอม นะโม
สงั ฆงั นะ มา
กาํ จัดออกไป

เสนยี ดความจังไร
อยา่ เขา้ มาใกล ้
เขา้ มาไมไ่ ด ้
นะ โม พทุ ธา ยะ

119

บทตง้ั ธรณีสาร (2)6

นะโม นมัสการ
ขา้ จะไหว ้ พระอศิ วร
พระนารายณ์ ผเู ้ ป็ นเจา้
ทา้ วลงมาตงั้ ฟ้าตงั้ ดนิ
ตงั้ พระอนิ ทรพ์ ระพรหม
ตงั้ พระยมพระกาฬ
ตงั้ พระจตโุ ลกบาดาล
ทงั้ สมี่ หาโพธิ
ตงั้ พระโสตพระศรรี ัตนตรัย
เสร็จขา้ จะไหวพ้ ระองคก์ าร
เบกิ ทอ่ เบกิ ผา เบกิ คงคา
เบกิ หมิ พานต์
เบกิ ทัง้ นางธรณีสาร
อยา่ ไดเ้ ขา้ มาพานตอ้ ง
ครกู ฟู ่ันเชอื กคลอ้ งปอกขอ
และสายสมอ
และบว่ งมดั รัดกมุ
ทําดว้ ยมนตพ์ ระครกู วู า่ ไว ้

6 หนังตะลงุ ศ.สธุ วิ งศ์ พงศไ์ พบลู ย์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา

ไมท่ ราบปีพมิ พ์

120

ขดุ ทงั้ ทอ่ และถางทาง
ขดุ บงึ บางขดุ สระ
หลอ่ รปู พระฉลากหนัง
ฝังผพี รายและตายโหง
ทําตะโลงและโกศผา
โอม นะโม พทุ ธัง กํามาจัดออกไป
โอม นะโม ธมั มัง กาํ มาจัดออกไป
สลาวาอบุ าทวจ์ ังไร
อยา่ เขา้ มาใกล ้
เขา้ มาไมไ่ ด ้
ปัญจสมี ามณฑล ณ บดั น้ี

121

บทตงั้ ธรณีสาร (3)7

โอม นะโมนมสั การ
พระครอู าจารย์
ทา่ นใชใ้ หก้ ตู งั้ ฟ้าตงั้ ดนิ
ตงั้ พกะสมทุ รและสายสนิ ธุ์
ตงั้ พระอนิ ทรพ์ ระหรหม
ตงั้ พระกาฬ
ตงั้ พระจตโุ ลกบาดาลทัง้ ๔
ตงั้ นางธรณีสาร
อยา่ มาพาลตอ้ ง
ตเี ชอื กคลอ้ งใสป่ อกคอควั่น
สายหมอรคตั คณุ
ทําดว้ ยยมนตค์ รกู วู า่ ไว ้
ใหผ้ ลาญตน้ ไมใ้ หญอ่ นั มผี ี
ทําพธิ ที กุ ประการ
เบกิ โขลนทวารบานประตู
พระครใู หก้ ขู ดุ ดู
ขดุ บอ่ ขดุ ทอ่ และถางทาง

7 หนังตะลงุ ศ.สธุ วิ งศ์ พงศไ์ พบลู ย์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา

ไมท่ ราบปีพมิ พ์

122

เบกิ บางและขดุ สระ
ทําศาลาฉลากหนงั
ฝังผพี รายตายโหง
ทําตะโลงและโกศผา
ทําศาลามณฑป
ทําพนมศพครอบยอดพระสเุ มรเุ อนใหต้ รง
เสร็จจะไปดงึ ตาสวรรค์
โอม นะโม พทุ ธะนสิ ยสะ
โอม ธัมมัส กําจัดออกไป
โอม นะโม ธัมมัส กาํ จัดออกไป
อสิ ะเดยี ดไดแ้ กเ่ จา้ ไพร
จังไรไดแ้ กน่ างธรณี
พระสทิ ธไิ ดแ้ กก่ ู
โอม นะโม สงั ฆสั
กาํ จัดออกไป
อสิ ะเดยี ดหรอื อบุ าทวจ์ ังไร
ใหไ้ กลพัทธเสมามณฑล บดั น้ี

123

บทตงั้ ธรณีสาร (4)8

โอม สทิ ธกิ าร
ครอู าจารยท์ า่ นสอนให ้
กมู าตงั้ ฟ้าตงั้ ดนิ
ตงั้ พระอนิ ทรต์ งั้ พระพรหม
ตงั้ พระยมตงั้ พระกาฬทา่ นทัง้ ๔
ตงั้ พระฤาษีนารอง
ยอดปิ ฎกและกรรไตร
ตงั้ พระสตู รพระวนิ ัย
ครใู หก้ มู าตงั้
พระไตรสรณาคม
ตงั้ พระโคดมและหมอเอก
ตงั้ พระพทุ ธฆเิ มฆ
อกี ทัง้ พระพทุ ธคไิ นย
ตงั้ พระพาย
ตงั้ พระนารายณช์ ยํ เถร
ตงั้ พระโมคคัลลาน
ตงั้ พระสารบี ตุ ร
ตงั้ พระพทุ ธตงั้ พระธรรม ภควมั บดี

8 หนังตะลงุ ศ.สธุ วิ งศ์ พงศไ์ พบลู ย์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา

ไมท่ ราบปีพมิ พ์

124

ฝังผพี รายตายโหง
ตอ่ ตะโลงและโกศผา
ทําศาลามรดก
ยกพนมศพ
ครอบยอดพระสเุ มรุ
พระครกู ชู อ่ื อณุ รทุ ธชยั เถร
เธอเสด็จมาจากดงึ สาสวรรค์
ตกั น้ําในสระแกว้ มายนื่ ใหก้ ู
กนั อบุ าทวแ์ ละจังไร
สะเดยี ดไดแ้ กพ่ ระไพร
จังไหรไดแ้ กน่ างธรณี
ความดใี หแ้ กต่ วั กู
โอม นโมพทุ ธสั กาํ มะจัดออกไป
โอม นโมธมั มสั กํามะจัดออกไป
โอม นโมสงั ฆสั กํามะจัดออกไป
อยา่ ไดเ้ ขา้ มาใกล ้ เขา้ มาไมไ่ ด ้
ปัญจเสมามณฑลมณี

125

บทตงั้ ธรณีสาร (5)9

โอม ชยั มหาชยั
กนั จัญไรไดร้ อ้ ยโยชน์
หนไี กล ไปพน้ โกฎิ
สรรพผโี ภต บท่ านทน
เบกิ พระเนตร แลบาดาล
ทําสะพาน พนู ถนน
พระครกู ู หนงึ่ ตน
ชอื่ พระอณุ รทุ ธไชยเถร
พระฤาษีทัง้ เจ็ดพระองค์
มาเขา้ มณฑลกเู จ็ดวันเจ็ดคนื
จงึ หยบิ เอาขวดแกว้ นํ้ามนตน์ ัน้
ไปรดตน้ โพธติ์ น้ ไทร
นะโมพทุ ธัสกม็ ากําจัดออกไป
ธัมมัสก็กาํ จัดออกไป
สงั ฆสั ก็กําจัดออกไป
สรรพเดยี ดจัญไร
อยา่ เขา้ มาใกลต้ วั กู
ณ พัทธสมี ามณฑล บดั นี้

9 หนังตะลงุ ศ.สธุ วิ งศ์ พงศไ์ พบลู ย์ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา

ไมท่ ราบปีพมิ พ์

126

คาถาหนงั ตะลงุ

ขอยกมาเป็ นตัวอยา่ งบางบทบางตอนเทา่ นัน้ เพอื่ ให ้
เห็นวา่ คาถา พธิ กี รรม ความเชอ่ื กบั การแสดงหนังตะลงุ นัน้ มี
ความผกู พันธก์ นั แบบแนบแน่น

ยกเครอื่ ง

เป็ นการเตรยี มพรอ้ มเครอื่ งประโคมตา่ ง ๆ ตลอดถงึ ลกู
คู่ กอ่ นออกจากบา้ นนายหนัง ใหม้ กี ารประโคมเพลงเพอื่ ให ้
การเดนิ ทางปลอดภยั มผี คู ้ นนยิ มชมชอบ หมอกบโรงจะ
ประกอบพธิ รี า่ ยเวทมนตร์ 3 เทยี่ ว แลว้ นําเครอื่ งออก
เดนิ ทาง
วา่ ดังนี้

นะเมตตา
โมกรณุ า
พทุ ปราณี
ธายนิ ดี
ยะเอ็นดู
นะยอออลอื ออทม”

127

คาถาหนงั ตะลงุ

ขนึ้ โรง

กอ่ นลกู คจู่ ะนําอปุ กรณ์ตา่ ง ๆ วางบนโรงหนัง นาย
หนังหรอื หมอ กบโรง เดนิ เวยี นโรง 3 รอบ บางคณะใชม้ อื จับ
ทหี่ วั รอดตัวกลางแลว้ บรกิ รรมคาถาวา่

ออนอ ออพอ่ ออแม่ อออา ออแอ

ตอ่ จากนัน้ นนึ้ โรงได ้

แทงหยวก
หยวกกลว้ ยทใี่ ชป้ ักรปู ตอ้ งเป็ นหยวกทตี่ ัดมาใหม่
ๆ หยวกทโ่ี รงหนังอนื่ ใชแ้ ลว้ ไมเ่ อา แตถ่ า้ หนังโรงนัน้ แสดง

ตอ่ เป็ นกค่ี นื ก็ไดไ้ มต่ อ้ งเปลยี่ นใหม่ การวางหยวกใหห้ วั หยวก
ใชม้ ดี ครแู ทงเป็ นรปู
อยทู่ างขวาของจอ กลางหยวก

สามเหลย่ี ม ฐานอยลู่ า่ ง เอาหยวกทแ่ี ทงออก เสกหมากพลู
ฝังใน 1 คํา ใชม้ อื ขวาวางเหนอื หยวกตรงรอยแทง และใช ้

กาบหยวกทแ่ี ทงออกปิดใหเ้ รยี บรอ้ ย เสกคาถาผกู ใจคน

ดู 3 คาบ

อติ ถโี ย บรุ สุ โส โรตนั ตงั จาระตงั
เรเรรงั เอหิ อาคตั ฉายะ
อาคตั ฉาหิ

128

คาถาหนงั ตะลงุ

เบกิ ปากรปู

รปู ทอ่ี อกเป็ นครัง้ แรกลบู ขน้ึ 3 ครัง้ แลว้ รา่ ยมนตเ์ บกิ
ปาก เฉพาะรปู ตลกสาํ คญั เชน่ ดว้ ยเหลา้ โดยเอาหางจากหรอื
กา้ นธปู จมุ่ ลงในเหลา้ แลว้ นําไปจมิ้ ทป่ี ากรปู พรอ้ มกบั ชกั ปากรา่ ย
มนต์ วา่ 3 ครัง้ ดังนี้

ดอ้ ลอ่ หิ หลิ อ่ ดอ้

ลบู จอ

จะลบู จอกอ่ นออกปรายหนา้ บทใชม้ อื ทงั้ สองไปจดกนั ท่ี
จอ 3 ครัง้ รา่ ยมนตม์ หาเสน่หค์ นดรู กั หลงใหล

นะคานงึ ดมคดิ ถงึ พทุ ตามมา ธารา่ ไร
นะรกั สนทิ โมปลอบจติ
ยะปลอบใจ ยะอะอยา่ ลมื รกั รกั แลว้ อยา่ ลมื

ชกั เสยี ง

กอ่ นออกเสยี งขบั บทครัง้ แรก นายหนังใชห้ ัวแมม่ อื ขวา
กดทเี่ พดานปากแลว้ เอาน้ําลายมาปลกุ เสก ทําใหเ้ สยี งดงั ฟัง
ไพเราะเสยี งไมแ่ หง้
วา่ 3 ครัง้ ดังนี้

โอมสง่ เสยี งกไู ป เขา้ ในหวั ใจมนษุ ยห์ ญงิ ชาย
โอมระรวย พระพายพดั หวยระรวยเป็ นบา้
พระพายพดั พา โอมระรวยมหาระรวย

129

กลอนลาไหวค้ รู

โอละ่ นอ....แลว้ สาธๆุ พทุ ธรตั นัง ธมั มะ
รัตนัง สงั ฆรัตนัง แลว้ กกุ สู นั โธ โกนาคมโน กสั สะ
โป โคตะโม พระศรอี รยิ เมตไตยโย ลว้ นแตห่ น่อ
พทุ โธ ใหม้ าปกใหม้ าบงั ใหม้ ากงั้ ใหม้ าเหลอื่ ม
ยามลําไว.้ .
โอยย...ละนอ...นวลๆ เอย๊ ย

ทวี่ า่ แอว่ เคลา้ ซอมาจากหมอลํานัน้ ชดั แจง้ ทัง้ ประวัติ
ความเป็ นมาและเนอ้ื รอ้ งทงั้ ขน้ึ ตน้ และลงบทกลอนลําไหวค้ รู

130

หวั ใจนะโม

บรกิ รรมอยู่ ขณะป่ วยโรคจะหายเร็ว ตายมสี ติ ไม่
ตกนรก เสกขา้ ว น้ํา ยา กนิ ขจดั และป้องกนั โรรา้ ย คา้ ขาย
ทํากนิ จดุ ธปู หอมดสุ ติ ๘ ดอก บชู าคา้ ขายดี ทํากนิ อาชพี
เจรญิ มน่ั คง (เวน้ ผมู ้ จิ ฉาอาชวี ะ) มเี ทวดารักษาดแู ล ไมว่ า่
จะอยจู่ ะไปในทใ่ี ด ใสบ่ าตรเสมอ ตรวจน้ําใหอ้ าจารยท์ งั้ ๕
คอื
สาตาคยี กั โข
ทา้ วจาตมุ หาราชทงั้ สที่ ศิ
พระอนิ ทร์
พระราหู
พระพรหม

จะถงึ ความรํ่ารวยในชาตนิ ี้ เพราะพระอาจารยท์ งั้ ๕
(แปด) องคน์ ้ี ทา่ นเป็ นผตู ้ งั้ นะโม ขนึ้ ในโลกทงั้ สามกอ่ น
เทวดาและมนุษยอ์ นื่ ๆ จงึ ควรไดร้ ับการบชู าอยเู่ สมอ ใน
ฐานะเป็ น อาจารย์ ของอาจารยท์ งั้ หลาย ผกู ้ ลา่ วนะโมครัง้
แรกในโลก

นะโม (สาตาคยี กั โข)
ตสั สะ (อสรุ นิ ทรราห)ู
ภควโต (จาตมุ หาราช "เปลง่ เสยี งพรอ้ มกนั ทงั้ สอ่ี งค"์ )
อรหโต (สกั โกเทวราชา)
สมั มาสมั พทุ ธสั ส (สหมั บดพี รหมา) รวมเป็ น

นะโม ตสั สะ ภควโต
อรหโต สมั มาสมั พทุ ธสั สะ

(ผใู ้ ดจะทําการใหศ้ กั ดส์ิ ทิ ธิ์ ตอ้ งตงั้ นะโม กอ่ นเสมอ)

131

คาถา พธิ กี รรมกลองมงั คะละ10

ธรณีสารจดื

ใชป้ ระพรมใหแ้ กผ่ เู ้ รยี น และเพอ่ื ป้องกนั เสนยี ดจัญไร

โอมจักขทุ ะลบุ าดาล
นะกํากวม งวมพระธรณีสาร
ผลาญจัญไร เอหภิ ญิ โญ
โสทายะ อสิ โิ รเม
พทเทวัญจะ นะรากญั เจ
ประสทิ ธเิ ม แหง่ ขา้ พเจา้
กนั ครนู ครลงกา กนั เสย้ี นกนั ผา
กนั อนิ ทรก์ นั พรหม กนั ยมพระกาฬ
กนั ยักษ์กนั มาร กนั เสย้ี นกนั มาร
กนั เสย้ี นศตั รู พทุ ธังกะโรมิ
ธมั มงั กะโรมิ สงั ฆงั กะโรมิ

ผปู ้ ระกอบพธิ จี ะจดุ เทยี นหยดลงในขนั น้ํามนตร์ แลว้ วา่

“อสิ ปิ ะมิ นะชาลติ ”ิ

เมอื่ ทํานํ้ามนตธ์ รณีสารแลว้ ครผู ปู ้ ระกอบพธิ ี จะนําพลู
3 จบี อนั หมายถงึ พระรตั นตรัยจมุ่ ลงไปในขนั น้ํามนตร์ แลว้ จงึ
ประพรมใหก้ บั ผเู ้ รยี นเพอื่ เป็ นการป้องกนั เสนยี กจัญไรและสงิ่
อปั มงคลทจี่ ะเกดิ ขนึ้ กบั ผเู ้ รยี น

10 http://mangkarapearee.blogspot.com/2011/10/blog-post_04.html

132

คาถา ไหวค้ รกู ลองมงั คะละ11

ลําดับที่ 1
ผปู ้ ระกอบพธิ จี ดุ ธปู เทยี นบชู าพระรัตนตรยั แลว้ จดุ บชู าเทพเจา้
ตา่ งๆ จากนัน้ จดุ เทยี นขนั น้ํามนตร์ จดุ ธปู ใหก้ บั ผเู ้ ขา้ รว่ มพธิ ี
จากนัน้ ผปู ้ ระกอบพธิ เี รมิ่ สวดคาถาชมุ นุมเทวดา

ผะรติ วานะ เมตตงั สะเมตตา ภะทันตา
อะวกิ ขติ ตะจติ ตา ปะรติ ตัง ภะณันตุ
สคั เค กาเม จะ รเู ป คริ สิ ขิ ะระตะเฏ
จันตะลกิ เข วมิ าเน ทเี ป
รฏั เฐ จะ คามะ ตะรวุ ะนะคะหะเน
เคหะวัตถมุ ะหิ เขตเต ภมุ มา
จายนั ตุ เทวา ชะละถะละวสิ ะเม
ยกั ขะคันธัพพะนาคา ตฏิ ฐันตา
สนั ตเิ ก ยัง มนุ วิ ะระจะนัง
สาธโุ ว เม สณุ ันตฯุ

ธัมมสั สะวะนะกาโล อะยัมภะทนั ตา
ธัมมสั สะวะนะกาโล อะยัมภะทันตา
ธัมมสั สะวะนะกาโล อะยมั ภะทนั ตา

ลําดับที่ 2
ผปู ้ ระกอบพธิ กี ลา่ วโองการบชู าครใู หผ้ เู ้ ขา้ รว่ มพธิ กี ลา่ วตาม

11 http://mangkarapearee.blogspot.com/2011/10/blog-post_04.html

133

บทอญั เชญิ ครู

พทุ ธัง วันทติ วา
ขา้ พเจา้ ไวแ้ ลว้ ซงึ่ พระพทุ ธคณุ ัง
ธัมมงั วันทติ วา
ขา้ พเจา้ ไวแ้ ลว้ ซง่ึ พระธรรมคณุ ัง
สงั ฆงั วันทติ วา
ขา้ พเจา้ ไวแ้ ลว้ ซงึ่ พระสงั ฆคณุ ัง
อนงึ่ ขา้ พเจา้ ขออญั เชญิ
คณุ พระพทุ ธเจา้
คณุ พระธรรมเจา้
คณุ พระสงั ฆเจา้
คณุ พระบดิ ามารดา
คณุ อปุ ัชฌาย์ ครบู าอาจารย์
คณุ พระฤาษีนารท
คณุ พระฤาษีนาไลย
คณุ พระฤาษีตาววั
คณุ พระฤาษีตาไฟ
คณุ พระฤาษีประไลยโกฏ
คณุ พระฤาษีกสั สป
คณุ พระฤาษีไตรภพ
คณุ พระฤาษีทสั สมงคล
อกี ทัง้ เพระเพ็ชรฉลกู ณั ฑ์

134

นักสทิ ธวิ ทิ ยา
อกี ทัง้ นางพระธรณี พระคงคา
พระเพลงิ พระพราย
พระอศิ วร ผเู ้ ป็ นเจา้ ฟ้า
ขอเธอมาประสทิ ธพิ ระพรชยั ใหแ้ กข่ า้ พเจา้

อนง่ึ ขา้ พเจา้ ขออญั เชญิ เทพยาดา
ทั่วพนื้ ปฐพดี ล
ฤาษีทัง้ 108 ตน
จงบนั ดาลดลดว้ ยสรรพพศิ แลวทิ ยา
พระครพู า พระครเู ฒา่
ครพู ักแลอกั ษร จงสถาพร
กรรมสทิ ธใ์ิ หแ้ กข่ า้ พเจา้ ณ กาลบดั น้ี

อติ ปิ ิโส ภควา
ขา้ พเจา้ ขออญั เชญิ คณุ พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้
จงมาสถติ อยเู่ หนอื เกลา้ ผม
ขอเชญิ พระพรหม จงมาสถติ อยบู่ า่ เบอื้ งซา้ ย
ขอเชญิ พระนารายณ์ จงมาสถติ อยบู่ า่ เบอ้ื งขวา
ขอเชญิ พระคงคาจงมาเป็ นนํ้าลาย
ขอเชญิ พระพายจงมาเป็ นลมปาก

ขอเชญิ พญานาคจงมาเป็ นสรอ้ ยสงั วาล
ขอเชญิ พระกาฬจงมาเป็ นดวงใจ
ขา้ พเจา้ กระทําสงิ่ ใด ภตู ใด พรายใด

135

ขอจงอยา่ มาเบยี ดเบยี นบฑี า
อยา่ ไดป้ ระมาทพลาดพลงั้
ขอเชญิ คณุ ครแู ตห่ นหลัง
ฤาษีทงั้ 108 ตน
เดชะคณุ ครบู าธบิ ายอนั ลํ้าเลศิ
คณุ ครทู อี่ ยใู่ นถํ้า
จงมาชว่ ยอวยพระพรชยั ใหแ้ กข่ า้ พเจา้
ณ กาลบดั นี้

พทุ ธงั ประสทิ ธมิ หาประสทิ ธิ
ธมั มงั ประสทิ ธมิ หาประสทิ ธิ
สงั ฆงั ประสทิ ธมิ หาประสทิ ธิ

อกุ าสะ วันทติ ะวา อาจารยิ ัง
นะมามหิ งั ปิวนิ าศสนั ติ
ทตุ ยิ ัมปิ อกุ าสะ วันทติ ะวา อาจารยิ งั
นะมามหิ งั ปิวนิ าศสนั ติ
ตะตยิ มั ปิ อกุ าสะ วันทติ ะวา อาจารยิ ัง
นะมามหิ งั ปิวนิ าศสนั ติ

อกุ าสะ วันทติ ะวา
ขา้ พเจา้ ขออาราธนา คาภานมิ ภารี

วันนี้ บดั เดย๋ี วนี้

136

ขอใหไ้ ดด้ วงแกว้ มณี รงุ่ เรอื งสกุ ใส
ในจักขทุ วาร มโนทวาร
ของขา้ พเจา้ นเ้ี ถดิ

ลําดบั ท่ี 3

ผปู ้ ระกอบพธิ ที ําน้ํามนตรธ์ รณีสาร เพอื่ ป้องกนั เสนยี ด
จัญไรและสง่ิ อปั มงคลทงั้ ปวงทจี่ ะบงั เกดิ ขน้ึ ในระหวา่ งการ
ประกอบพธิ ไี หวค้ รู ตอ่ จากนัน้ ใชพ้ ลู 3 จบี อนั หมายถงึ พระ
รตั นตรัย จมุ่ ลงในนํ้ามนตรเ์ พอื่ ประพรมใหท้ ัว่ ประรําพธิ ี
ลําดบั ที่ 4 ผปู ้ ระกอบพธิ กี ลา่ วโองการไหวค้ รใู หผ้ รู ้ ว่ มพธิ กี ลา่ ว
ตาม

บทไหวค้ รู

นะโมตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มา สมั พทุ ธธัสสะ
นะโมตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มา สมั พทุ ธธสั สะ
นะโมตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สมั มา สมั พทุ ธธัสสะ

อกุ าสะ วนั ทติ ะวา ขา้ พเจา้ ขออญั เชญิ
พระวษิ ณุกรรมและพระเพ็ชรฉลกู ณั ฑ์
ทัง้ เทพบตุ รทงั้ 4
อกี ทัง้ พระมหาฤาษีทงั้ 4 พระองค์
จงลงมาสโมสรประชมุ ในสถานที่ ณ ทน่ี ้ี
(กราบ)

137

วนั นกี้ ็เป็ นวันดี ขอใหเ้ จรญิ ศรสี ขุ สวสั ด์ิ
ขา้ พเจา้ ตงั้ ใจประตพิ ัฒน์ นมสั การ พระชนิ ศรี
พระนักกฎุ ี คณุ พระปกเกลา้ เกศี
ทกุ คํา่ เชา้ เพลางาย
ขา้ พเจา้ จะขอไหวพ้ ระอศิ วร
ขา้ พเจา้ จะขอไหวพ้ ระพราย
ขา้ พเจา้ จะขอไหวเ้ ทวดาทงั้ หลาย
ขา้ พเจา้ จะขอไหวค้ ณุ บดิ ามารดา
คณุ ครจู งรักษา ขอใหอ้ ยเู่ ย็นเป็ นสขุ
(กราบ)

นะโม ขา้ พเจา้ ขอนมสั การ ขา้ พเจา้ ขอกราบกราน
ไหวเ้ ทพไททัง้ 3 พระองค์

พระวษิ ณุกรรมผทู ้ รงฤทธิ์
ทที่ า่ นประสทิ ธส์ิ รรพสรร
เครอ่ื งเลน่ สารพันในใตห้ ลา้

อกี ทัง้ เทวดาปัญจสงิ ขร
ทา่ นทา้ วการพระกร
ทา่ นทา้ วถอื พณิ
ดดี ดงั เสนาะสน่ัน

138

อกี ทัง้ ทา่ นปรโคนธรรพ
และครเู ฒา่
ครทู งั้ นัน้ เลา่ สบื ตอ่ กนั มาจนถงึ ทกุ วนั น้ี
ขา้ พเจา้ ขออญั ชลุ ี ขอเชญิ พระฤาษีทัง้ 7 ตน
จงมาอวยชยั ใหก้ ารมงคลใหแ้ กข่ า้ พเจา้
พรอ้ มดว้ ยทัง้ ของนี้
(กราบ)

ลําดบั ที่ 5

ผปู ้ ระกอบพธิ เี ปิดขวดเหลา้ รนิ ใสแ่ กว้ วงมงั คละเภรี
บรรเลงเพลงไมส้ ี่ เพอื่ เป็ นการรําลกึ ถงึ ครบู าอาจารย์ จากนัน้ ผู ้
ประกอบพธิ อี า่ นโองการ ใหผ้ รู ้ ว่ มพธิ กี ลา่ วตาม

ศรศี รปี ระสทิ ธฤิ ทธิ เดโชชยั ยะเดชะ
พระเลศิ ไกรประสทิ ธิ
ดว้ ยพรมงคล
ขา้ พเจา้ ขอเชญิ เทวา
ทกุ สถานเบอ้ื งบนมาสถติ แหง่ สกล
กนั เสนยี ดจัญไร
สรรพทกุ ข์ สรรพโศก สรรพโรค สรรพภัย
อปุ ัทวอนั ตรายอยา่ ไดม้ มี า วนิ าศสนั ติ

139

อมิ สั มงิ อะหังวนั ทามิ
อาจารยิ งั ประทาสายัง
วนิ าศสนั ติ
สทิ ธกิ ารปะระปะชาตสั มงิ
สทิ ธภิ ะวะตะสรรพ
(กราบ)
สรรพโคนธรรพ ประเทอมิ สั มงิ
ทติ สาภาเค สนั ตเิ ทวา

มะหติ ทกิ าเตติ
ตมุ หอิ นุรักคนั ตุ
ปะรพิ ทุ ธชนั ตุ
(กราบ)
อกุ าสะ ขา้ พเจา้ ขอประสทิ ธิ
เครอ่ื งดดี สี ตี เป่ า
ขบั รอ้ งฟ้อนรํา
สทิ ธจิ ัง..สทิ ธกิ มั มงั
สทิ ธกิ ารยิ ะ ตะถาระคะโต
สทิ ธเิ ตโชโยนจิ จัง
สทิ ธลิ าภงั ภวนั ตเุ ม
ปะตบิ ชู า คันธรรพนาคา
เวสสกุ รรมปัญจสงิ ขร
เทวาสรรพบชู าเย
(กราบ)

140

ลําดบั ท่ี 6

ผปู ้ ระกอบพธิ ใี ชพ้ ลู 3 จบี จมุ่ ลงในแกว้ แลว้ ประพรมไปท่วั ประรํา
พธิ ี พรอ้ มทัง้ ใหผ้ เู ้ ขา้ รว่ มพธิ หี ่ันเนอ้ื สตั วแ์ ละปอกผลไมเ้ พอื่
ถวายครู

ลําดบั ที่ 7

ผปู ้ ระกอบพธิ กี ลา่ วนําบทบชู าครู ผเู ้ ขา้ รว่ มพธิ กี ลา่ วตาม

บทลาครู
สรรพโคนธรรพ สรรพโคนธา
พระมหาเดชะ อมิ ัสมงิ อฐั ลาเค เทวาพลายันตุ
ทตุ ยิ ัมปิ สรรพโคนธรรพ สรรพโคนธา
พระมหาเดชะ อมิ ัสมงิ อฐั ลาเค เทวาพลายันตุ
ตะตยิ มั ปิ สรรพโคนธรรพ สรรพโคนธา
พระมหาเดชะ อมิ สั มงิ อฐั ลาเค เทวาพลายันตุ
(กราบ 3 ครัง้ )

141

กลองชยั มงคล

ลกั ษณะการตกี ลองเพลงออกศกึ 12

กอ่ นการตกี ลองเพลงออกศกึ จะตอ้ งลนั่ กลอง ๓ ครัง้
แลว้ เรม่ิ ตน้ ตกี ลองดว้ ยไมแ้ จม่ ๔ ครัง้ จากนัน้ เรมิ่ ตกี ลองใน
จังหวะเพลงออกศกึ ตปี ลอ่ ยหนา้ กลอง ตกี ดหนา้ กลอง ตขี อบ
กลอง ตเี ลยี หนา้ กลองปลอ่ ย ตเี ลยี หนา้ กลองกด ตเี ลยี ขอบ
กลอง ตรี ัวเดยี่ ว ตรี วั คู่ ตรี วั ก้าํ (ค้ํา) ซงึ่ จะมลี ักษณะการตี
สลับกนั ไปมาแลว้ แตผ่ ตู ้ ี ลักษณะเดน่ ของการตกี ลองเพลงออก
ศกึ ซง่ึ เมอื่ เรม่ิ ตกี ลองแลว้ จะมกี ารตกี ลองตามบทคาถาอนั ไดแ้ ก่

พทุ ธคณุ นัง ธรรมคณุ นัง สงั ฆคณุ นัง
พทุ โธอรหัง ธรรมโมอรหงั สงั โฆอรหงั
พทุ โธพธุ ธงั ธรรมโมธรรมมัง สงั โฆสงั ฆงั

อติ ปิ ิโส ภควา อรหงั สมั มา สมั พทุ โธ อสิ วาสุ
หรอื สสุ วาอิ พทุ โธอาราธนานัง ธรรมโมอาราธนานัง
สงั โฆอาราธนานัง พทุ โธกณั หะ ธรรมโมกณั หะ สงั โฆกณั หะ

ลกั ษณะบทคาถาธรรมทป่ี รากฏ เป็ นการสรรเสรญิ พระ
พทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์ ซงึ่ รวมเป็ นพระรัตนตรัย โดยในการตี
จะตตี ัง้ แตค่ าถาบทแรกจนถงึ บทสดุ ทา้ ยแลว้ กลบั ไปเรมิ่ ตน้ ตบี ท
แรกใหม่ ซง่ึ ในการตกี ลองจะถอื เอากลองลกู ตบุ ใบแรกเป็ นพระ
พทุ ธ ใบทสี่ องเป็ นพระธรรม ใบทสี่ ามเป็ นพระสงฆ์ เมอ่ื ตกี ลอง
จนจบกระบวนเพลงแลว้ จะตอ้ งตจี ังหวะลงกลองเป็ น
สญั ลักษณ์…

12
http://ich.culture.go.th/index.php/th/ich/performing-arts/236-

performance/247-----m-s

142

จังหวะและทว่ งทํานองเพลงของกลองชยั มงคล จะมี
ลลี าทงี่ ดงาม เนอื่ งจากเป็ นการตใี นลักษณะพธิ กี รรมทางพทุ ธ
ศาสนา โดยมจี ังหวะดงั น้ี

จงั หวะป่ จู าธรรม
(แปดหมน่ื สพ่ี นั พระธรรมขนั ธ)์

ใชต้ ใี นงานบญุ งานกศุ ลทางพทุ ธศาสนาเพอ่ื นอ้ มถวาย
เป็ นพทุ ธบชู า เชน่ งานยกฉัตร งานยกชอ่ ฟ้า งานอบรมสมโภช
พระพทุ ธรปู เป็ นตน้ โดยมกี ารตัง้ จติ ระลกึ พระคาถาไปพรอ้ ม ๆ
กบั จังหวะการตกี ลองวา่

อติ ปิ ิโสภควาอรหงั สฺมาสฺพโุ ธ
วชิ าจรณสฺพโนสคุ โตโลกวทิ ู
อนุตโรปรุ สิ ทมสารถสิ ถาเทวมนุสานัง
พโุ ธภควาตพิ ามาอกุ สนทุ

พระคาถาทส่ี ามารถนํามาใชใ้ นการตกี ลองไดม้ หี ลายบท ไดแ้ ก่

บทพทุ โธอรหงั
บทพทุ ธะคณุ นงั
บทพทุ โธกณั หะ
บทอติ ปิ ิ โส

เป็ นตน้

143

กาหลอ

กาหลอ13..เป็ นการละเลน่ ทผี่ กู พนั กบั วถิ ชี วี ติ และชาว
ปักษ์ใตม้ าแตค่ รัง้ อดตี เป็ นดนตรที เี่ กยี่ วขอ้ งกบั พธิ กี รรมจะไปแสดง
ในงานศพ งานบวชนาค และงานขน้ึ เบญจารดนํ้าผสู ้ งู อายุ เป็ น
การละเลน่ ทสี่ นุกสนาน โดยเฉพาะเสยี งป่ีกาหลอจะมคี วามไพเราะ
เป็ นพเิ ศษ บางคนบอกวา่ ฟังเพลงกาหลออยา่ งเพลดิ เพลนิ ใน
ความไพเราะจนเทา้ ลนื่ หลดุ จากทเี่ กาะ หรอื หลอหลดุ ลงมา จงึ
สนั นษิ ฐานวา่ นามกาหลอ มาจากเหตนุ ก้ี เ็ ป็ นได ้

มตี ํานานเลา่ วา่ กาหลอเกดิ ในสมยั พทุ ธกาล ซง่ึ ไมร่ ะบวุ า่
เป็ นพระพทุ ธเจา้ องคใ์ ดนัยวา่ พระพทุ ธเจา้ ทรงดํารใิ หม้ ขี นึ้ เพอ่ื ใช ้
แหเ่ ศยี รของพระพรหม ตอ่ มาพระพทุ ธเจา้ เห็นวา่ เป็ นสง่ิ ทด่ี งี าม จงึ
ใหพ้ ทุ ธศาสนกิ ชนนํามาใช ้ และถอื เป็ นประเพณนี ส้ี บื มา

อกี ตํานานพนื้ ถน่ิ กลา่ ววา่ กาหลอเป็ นเสยี งฆอ้ งสวรรค์
และมคี วามเชอ่ื วา่ สมยั พทุ ธกาลเมอื่ พระพทุ ธเจา้ ยงั ทรงพระชนม์
อยู่ ณ วดั แหง่ หนงึ่ ซง่ึ อยรู่ มิ แมน่ ้ําจากลานวดั มบี นั ไดทอดลงไปใน
แมน่ ํ้า สาํ หรับพระภกิ ษุลงไปชาํ ระรา่ งกาย แตม่ เี ด็กวดั สองคน
ซกุ ซนมาก มาใชบ้ นั ไดทา่ น้ํานัน้ เสมอ พระอธกิ ารหา้ มปรามแลว้ ก็
ไมเ่ ชอ่ื ฟัง ทา่ นจงึ นําเอาหลาวไปปักไวใ้ ตน้ ้ํา แตเ่ ด็กกไ็ มถ่ กู หลาว
ตํา อยมู่ าวนั หนง่ึ อากาศรอ้ น ทา่ นสมภารกระโดดลงนํ้า โดยลมื นกึ
ถงึ หลาว ทา่ นจงึ ถกู หลาวปักอก พระภกิ ษุลกู วดั พยายามชว่ ยเหลอื
แตไ่ มส่ ําเร็จ จงึ ไปทลู พระพทุ ธเจา้ พระพทุ ธองคเ์ สด็จมาดงึ พระ
อธกิ ารพรอ้ มดว้ ยหลาวขนึ้ มาจากน้ํา แลว้ ประชมุ พระสงฆ์ เพอื่
แสดงภมู ริ แู ้ ละ พระธรรมวนิ ัย เมอ่ื ทราบถงึ ความรคู ้ วามสามารถ
แลว้ พระพทุ ธเจา้ จงึ ทรงแตง่ ตงั้ พระภกิ ษุเหลา่ นัน้ ตามความรู ้
ความสามารถ

13 https://www.m-
culture.go.th/phatthalung/ewt_news.php?nid=1656&filename=index

144

คอื ใหเ้ ป็ นทา่ นกาแกว้ ทา่ นการาม ทา่ นกาชาด และทา่ นกาเดมิ
เมอื่ พระพทุ ธเจา้ ปรนิ พิ พาน พระภกิ ษุทงั้ สไ่ี ดม้ าประชมุ

พรอ้ มกนั แลว้ ทา่ นกาเดมิ ทําป่ีขน้ึ มาเลา่ หนง่ึ ทา่ นการามทําโทน
ทา่ นกาแกว้ ทําโทน สว่ นทา่ นกาชาดทําฆอ้ งขนึ้ มา แลว้ ใชเ้ ครอื่ ง
ดนตรเี หลา่ น้ี นําหนา้ พระศพพระพทุ ธเจา้ ซง่ึ เป็ นการบรรเลงกา
หลอครงั้ แรก

สว่ นอกี ตํานานหนง่ึ กลา่ ววา่ พระพทุ ธเจา้ ทรงเป็ นผใู ้ ห ้
กําเนดิ กาหลอเพอื่ ใชป้ ระโคมแหน่ าคและแหศ่ พในพธิ ที างศาสนา
เมอ่ื พระองคท์ รงคดิ กาหลอขน้ึ แลว้ ครงั้ แรกยงั ไมม่ เี พลงบรรเลง
พระพทุ ธเจา้ จงึ ใหพ้ ระพทุ ธสาวกจํานวน ๑๒ องค์ ชว่ ยกนั คดิ

ประดษิ ฐเ์ พลงถวาย องคล์ ะ ๑ เพลง กาหลอจงึ มเี พลงบรรเลง
ตงั้ แตน่ ัน้ มา

การบรรเลงเพลงกาหลอ เป็ นการประโคม ทม่ี หี ลกั เกณฑ์
ทต่ี อ้ งถอื ปฏบิ ตั เิ ครง่ ครัดรดั กมุ มาก ตอ้ งใชเ้ วทยม์ นตค์ าถาเสก
เป่ าตามความเชอื่ ผแู ้ สดงจงึ เป็ นผทู ้ มี่ ศี ี ลธรรม คคู่ รองกต็ อ้ งเป็ น
คนดเี สมอกนั

145

คาโยงขนั ตงั้ สานวนที่ 1

สทิ ธกิ จิ จัง สทิ ธกิ มั มงั สทิ ธกิ ารยิ ตถาคโต สทิ ธเิ ตโช
ชโยนจิ จัง สทิ ธลิ าโภ นริ นั ตรงั สพั พสทิ ธปิ สทิ ธเิ ม

คาโยงขนั ตง้ั สานวนท่ี 2

สทิ ธกิ จิ จัง สทิ ธกิ มั มงั สทิ ธลิ าโภ ชโย นจิ จัง
พทุ ธงั สทิ ธธิ มั มงั สทิ ธสิ งั ฆงั สทิ ธนิ มามริ ตั นัตตยงั
พทุ ธคณุ ัง ธมั มคณุ ังสงั ฆคณุ ัง อหงั วนั ทามสิ พั พทา

คาโยงขนั ตงั้ สานวนท3่ี

โอมสทิ ธกิ าร ครบู าอาจารยเ์ จา้ กมู ที งั ครเู ทพเมอื งลาว
ครผู า้ ขาวเมอื งใตค้ รเู ทพพะไทไ้ ตรปิฏะกะลงั กา ตกั กสลี า
ครพู ระกมู ครพู ระกนั ครพู ระกมู กณั ฑค์ นั ธัพพะยกั ษ์ตนเปนพระยา
กงั้ พระยาบงั จงุ่ มาระวงั รกั ษาตรนี สิ งิ เห สตั ตนาเค ปัญจะพษิ ณุน
เมวจั จะ เอกะยกั ขา นวเทวา ปัญจพรัหมา นมามหิ งั ปัตตทิ เวราชา
อฏั ฐะอรหนั ตา ปัญจะ พทุ ธา นมามหิ งั พทุ ธระวงั ธมั มระวงั สงั ฆ
ระวงั วดิ วงั บงั สวาหบั
สทิ ธกิ จิ จัง สทิ ธกิ มั มงั สทิ ธลิ าภงั สทิ ธเิ ตชะเชยยงั สทิ ธติ ถาคโต
สทิ ธอิ ติ ปิ ิโสภควา นโมพทุ ธายะ มะอะอสุ วิ งั สทิ ธิ
คณุ โณ ภวนั ตเุ ม โอมเหเต เยวสพั พสทิ ธสิ วาหะ

146

คาตอ่ ทา้ ยโยงขนั ตง้ั

พทุ ธคณุ ัง อาราธนานัง ธมั มคณุ ัง อาราธนานัง
สงั ฆคณุ ัง อาราธนานัง อาจารยิ คณุ ัง อาราธนานัง
มาตาปิตาคณุ ังอาราธนานัง สพั พคณุ านจิ ะ อาราธนานัง
พทุ ธัง ปะสทิ ธเิ ม ธมั มงั ปะสทิ ธเิ ม สงั ฆงั ปะสทิ ธเิ ม
อาจารยิ งั ปะสทิ ธเิ ม มาตาปิ ตะโร ปะสทิ ธเิ ม
สพั พคณุ ัง ปะสทิ ธเิ ม สริ ะสงั เมตฏิ ะฐะตุ
ขออาราธนาคณุ พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์
คณุ ครบู าอาจารยค์ ณุ พอ่ แมแ่ ละคณุ ทงั หลายทงั ปวง
จงุ่ มาตงั้ อยกู่ ระหมอ่ มจอมหวั แหง่ ขา้ ปะสทิ ธจิ งุ่ หอื้ สาเร็จ
สพั พกจิ ทงั มวลแกผ่ ขู ้ า้ เทยี่ งแทด้ หี ลแี ดเ่ ตอ๊ ะฯ

คาปลดขนั ตงั้ หรอื ปลงขนั ตงั้

หลงั จากทาพธิ เี สร็จเรยี บรอ้ ยแลว้ กจ็ ะมกี ารปลดขนั ตงั้
หรอื ปลงขนั ตงั้ โดยเจา้ พธิ จี ะยกขนั ตงั้ ขนึ้ เสมอศรี ษะ แลว้ กลา่ วคํา
ปลดขนั ตงั้ ดงั น้ี
พทุ ธงั ปัจจกั ขามิ ธัมมงั ปัจจกั ขามิ สงั ฆงั ปัจจักขามิ
อาจรยิ คณุ ังปัจจกั ขามสิ พั พคณุ านัง ปัจจกั ขามอิ หงั วนั ตามสิ ริ ะสา
บดั นผ้ี ขู ้ า้ ก็ไดก้ ระทําพธิ สี าํ เร็จเสร็จบวั ระมวลดแี ลว้ จักขอปลงยงั
คณุ ครบู าอาจารยไ์ วก้ ระหมอ่ มจอมขวญั แหง่ ผขู ้ า้ กอ่ นแล แลว้ จงึ
ควํา่ ขนั ลง หรอื วางขนั ตงั้ ไวเ้ กบ็ เอาสงิ่ ทเี่ ราจะเอานอกนัน้ อนุญาต
ใหเ้ ขาเป็ นเสร็จพธิ ี

147

ไหวค้ รลู เิ กป่ า14

เป็ นการรอ้ งคารวะครู และสง่ิ ศกั ดสิ์ ทิ ธ์ิ อนั เชญิ มา
พทิ กั ษ์รักษาคมุ ้ ครองคณะลเิ กป่ า คําไหวค้ รบู างครัง้
เรยี กวา่ “เชญิ คร”ู คําเชญิ ครขู องแตล่ ะคณะจะแตกตา่ งกนั
ไมม่ ากนัก แตท่ ํานองทรี่ อ้ งใชท้ ํานองเดยี วกนั เช่

ลกู คู่
คํา่ แลว้ เชญิ ครมู าอยเู่ บอ้ื ซา้ ยเบอื้ งขวา (ซ้าํ )
ราชครเู องิ เอยของนอ้ ง ลอยลอ่ งกนั เขา้ มา เขา้ มาเหอกนั
เขา้ มา
รอ้ ง
หวั คํา่ ดําเนนิ ลกู รอ้ งเชญิ แมน่ างยวน (ซํ้า)
หม่ แพรน่ันแลสนี วน แลว้ รบี ดว่ นกนั เขา้ มา
ลกู คู่
คํา่ แลว้ เชญิ ครมู าอยเู่ บอ้ื ซา้ ยเบอื้ งขวา (ซํ้า)
ราชครเู องิ เอยของนอ้ ง ลอยลอ่ งกนั เขา้ มา เขา้ มาเหอกนั
เขา้ มา
รอ้ ง
โอมสส่ี บิ สเ่ี ทยี่ วลอ่ งเรบ่ นเวหา (ซํา้ )
ประนมมอื เองิ เอยเหมอหนา้ นวิ้ ลกู ยาดงั เทยี นราย

ลกู คู่

คํา่ แลว้ เชญิ ครมู าอยเู่ บอื้ ซา้ ยเบอื้ งขวา (ซา้ํ )

14
https://www.gotoknow.org/posts/449870

148

ราชครเู องิ เอยของนอ้ ง ลอยลอ่ งกนั เขา้ มา เขา้ มาเหอกนั
เขา้ มา
รอ้ ง
มว่ งทองหมอ่ มรอง ลกู น่ังรอ้ ง กาศจา้ ยจา้ ย ทงั้ ขวา
นั่นแลทางซา้ ย นั่งไหว ้ ยอวนั ทา
ลกู คู่
คํา่ แลว้ เชญิ ครมู าอยเู่ บอื้ ซา้ ยเบอื้ งขวา (ซา้ํ )
ราชครเู องิ เอยของนอ้ ง ลอยลอ่ งกนั เขา้ มา เขา้ มาเหอกนั
เขา้ มา
รอ้ ง
โอมพรอ้ มมาพรอ้ ม ขอมาลอ้ มในคนื นี้ ราชครเุ องิ เอยของ
พ่ี คนื นใี้ หเ้ หมา
ลกู คู่
คํา่ แลว้ เชญิ ครมู าอยเู่ บอ้ื ซา้ ยเบอ้ื งขวา (ซ้ํา)
ราชครเู องิ เอยของนอ้ ง ลอยลอ่ งกนั เขา้ มา เขา้ มาเหอกนั
เขา้ มา

149

๙ คาถาป๋ าตู๋
บชู าฤาษี

โอม อมิ สั มงิ สกั การะวนั ทานงั มนุ พี ราหมานงั ปชู ติ วา
มหาลาโภ สขุ งั พลงั ปชู ายะ ภะวนั ตเุ ม

ถวายผลไมฤ้ าษี

โอม อมิ งั สปู ะพยญั ชะนะ สมั ปนั นงั นพิ าอาหายงั
พทุ ธะสงั มิ อาจารยิ งั

ดบั พษิ ไฟ

เถโร โมคคลั ลาโน นะระภตั ตงั
โลหะกมุ ภี ทศิ วา อคั คปี ตั ติ กรรมปตั ต

ถอนเสมา

สะมหุ ะเนยยะ สะมหุ ะนะติ สะมหุ ะคะโต
สมี าคะตงั พทั ธะ เสมายงั สะมหุ ะนติ บั โพ เอวงั เอหิ

นะเคลอ่ื น โมถอน พทุ ธคลอน
ธาเคลอ่ื น ยะเลอื่ น หลดุ ลอย

บชู าทา้ วหริ ญั พนาสญู

ระหนิ ะ ภมู าสี ภะสะติ นริ นั ตะรงั
ลาภะ สขุ งั ภะวนั ตุ

150