เนื้อหาวิชาเขตทางทะเล ม.4-6และกศน.ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

95

แผนท่ีเขตจงั หวัดในกลุ่มจังหวัดอา่ วไทยตอนบน ประกอบด้วยจังหวัดต่างๆ รวม 3 จังหวดั
ได้แก่ จงั หวัด ประจวบครี ขี ันธ์ จงั หวัดชุมพร และจังหวัดสุราษฎร์ธานี

แผนท่แี สดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดประจวบคีรีขนั ธ์

96
แผนที่แสดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดชุมพร
แผนที่แสดง เขตจงั หวดั ทางทะเลของจังหวัดสุราษฎรธ์ านี

97
แผนทเ่ี ขตจังหวดั ในกลุ่มจงั หวัดอ่าวไทยตอนล่าง ประกอบด้วย จังหวดั ตา่ ง ๆ รวม 4 จงั หวัด ไดแ้ ก่

จังหวัดนครศรธี รรมราช จงั หวัดสงขลา จังหวัดปัตตานี และ จงั หวัดนราธวิ าส

แผนที่แสดง เขตจังหวดั ทางทะเลของจังหวัดนครศรธี รรมราช

98
แผนทแี่ สดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดสงขลา
แผนทแี่ สดง เขตจังหวดั ทางทะเลของจังหวัดปตั ตานี

99

แผนทแี่ สดง เขตจงั หวดั ทางทะเลของจังหวัดนราธวิ าส
แผนที่เขตจงั หวดั ในกลุ่มจงั หวดั ฝั่งตะวนั ตกตอนบน ประกอบด้วยจังหวดั ตา่ ง ๆ รวม 3 จังหวัด

ไดแ้ ก่ จงั หวดั ระนอง จงั หวดั พังงา และ จังหวดั ภูเก็ต

100
แผนทแ่ี สดง เขตจงั หวัดทางทะเลของจังหวัดระนอง
แผนทีแ่ สดง เขตจังหวดั ทางทะเลของจังหวัดพงั งา

101

แผนท่แี สดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดภเู กต็
แผนทเี่ ขตจังหวดั ในกลุ่มจงั หวดั ฝ่ังตะวันตกตอนล่าง ประกอบด้วยจังหวดั ตา่ งๆรวม 3 จงั หวดั

ได้แก่ จงั หวัดกระบี่ จังหวดั ตรัง และ จังหวดั สตูล

102
แผนทแ่ี สดง เขตจังหวดั ทางทะเลของจังหวัดกระบี่
แผนทแ่ี สดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดตรัง

103

แผนทแ่ี สดง เขตจังหวัดทางทะเลของจังหวัดสตูล
ที่มา: กรมอุทกศาสตร์

104

หน่วยที่ 4
ประโยชน์ของทะเล

ผลการเรยี นรู้
1. อธบิ ายความสาคัญของทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
2. สบื คน้ และนาเสนอข้อมูลทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั
3. อธิบายแนวคิดและความสาคัญของกฎหมายทเี่ กยี่ วข้องกับทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่
4. เสนอแนะวิธใี นการป้องกันและอนรุ ักษท์ รัพยากรธรรมชาติทางทะเลและชายฝั่ง
5. มที กั ษะในการนาความร้เู ร่ืองการป้องกนั และอนุรกั ษท์ รัพยากรธรรมชาติทางทะเลและชายฝงั่ ไป

ประยุกต์ใช้ในชีวติ ประจาวันได้
6. วเิ คราะห์ปญั หาและสาเหตุท่เี กิดข้นึ กับทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั พรอ้ มทง้ั เสนอแนวทางแก้ไข
7. จดั ทาแผนงาน/โครงงานการใชป้ ระโยชนข์ องพื้นทแ่ี ละทรพั ยากรทางทะเลและชายฝงั่ ในประเทศไทย
8. มสี ่วนร่วมในการแสดงออกเพือ่ อนุรกั ษท์ ะเลไทย และวธิ ีการดูแลทรัพยากรทางทะเล

สาระการเรียนรู้
1. ทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่
2. กิจกรรมการใชป้ ระโยชน์จากทะเล
3. มูลคา่ การใช้ประโยชนจ์ ากทะเลของไทย
4. ผลกระทบทเี่ กดิ ข้นึ จากทะเล
5. ความปลอดภัยในการใชป้ ระโยชนท์ างทะเล

105

เรือ่ งที่ 1 ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังในทอ้ งถ่ินตนเอง

"ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง" หมายความว่า สิ่งที่มีอยูห่ รือเกิดขึน้ ตามธรรมชาตใิ นบริเวณทะเล
และชายฝ่ัง รวมถึงพรุชายฝ่ัง พ้ืนที่ชุ่มน้าชายฝ่ัง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้า ที่มีพื้นท่ี
ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้าทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล
ปะการัง ดอนหอย พืชและสัตว์ทะเล หรือสิ่งท่ีมนุษย์สร้างขึ้นเพ่ือประโยชน์แก่ระบบนิเวศ ทางทะเลและชายฝั่ง เช่น
ปะการงั เทยี ม แนวลดแรงคล่ืน และการปอ้ งกนั การกัดเซาะชายฝงั่

แหล่งทรพั ยากรชายฝ่ังทะเล
แหล่งทรพั ยากรชายฝ่งั ทะเล ท่สี า้ คัญประกอบด้วยความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นท่ีชายฝัง่
ทะเล โดยมีองคป์ ระกอบหลกั ๆ ดงั นี้
1. ป่าชายเลนในอดีตปา่ ชายเลนมีกระจายอยู่ทัว่ ไปตามแนวฝัง่ ทะเล แตจ่ ากกระแสการพฒั นาพ้ืนท่ี
ชายฝ่ัง ท้าให้ป่าชายเลนถูกบุกรุกท้าลายไปเป็นจ้านวนมาก คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันท่ี 23 กรกฎาคม 2534
ให้ระงับการใช้ประโยชน์ในพื้นท่ีป่าชายเลนโดยเด็ดขาด แต่มติดังกล่าวยังไม่ชัดเจนในการปฏิบัติ ต่อมาวันท่ี 22
สิงหาคม 2543 และวันท่ี 17 ตุลาคม 2543 คณะรัฐมนตรีได้มมี ติเห็นชอบการแก้ไขปัญหาการจัดการป่าชายเลน โดย
ไม่อนมุ ัตใิ หม้ ีการท้าสัมปทานทา้ ไม้ปา่ ชายเลน
2. ป่าไม้บนพ้ืนที่บกเปน็ สังคมพชื หลากหลายชนดิ ท่กี ระจายอยู่ในพืน้ ที่ชายฝั่งทะเล ได้แก่ ปา่ ดบิ ชื้น
(Tropical Evergreen forest) ท่ีอยู่บนพ้ืนท่ีสูงหรือต้นน้าป่าชายหาด (Beach forest) ท่ีพบตามแนวฝ่ังทะเล และ
ป่าบึงหรือป่าพรุ ( Fresh Water Swamp forest) ที่อยู่ตามบึงน้าและท่ีลุ่มน้าขัง ซ่ึงมีเนื้อที่รวมกันในจังหวัดชายฝั่ง
ทะเลประมาณ 12.35 ล้านไร่ ในจ้านวนน้ีร้อยละ 61.36 อยู่ในภาคใต้ ท่ีเหลือเป็นภาคตะวันออกร้อยละ 21.39 และ
ภาคกลางร้อยละ 17.23 ปญั หาท่ีส้าคัญคือการลักลอบตดั ไมท้ า้ ลายป่า และการบุกรุกพ้นื ทป่ี ่าอยา่ งตอ่ เน่ือง
3. แหล่งหญ้าทะเลเป็นพชื น้าท่เี ป็นทรพั ยากรที่สา้ คญั ต่อระบบนิเวศทางทะเล ผลผลติ จากกระบวน
สังเคราะห์แสง ของหญ้าทะเลให้ท้ังอาหารและออกซิเจนแก่สิ่งมีชีวิตในทะเลบริเวณท่ีมีหญ้าทะเลขึ้นอยู่จึงเป็น
แหล่งอาหาร เป็นท่ีวางไข่ และหลบซ่อนศัตรูของสัตว์น้าวัยอ่อน โดยเฉพาะสัตว์ทะเลหายาก เช่น เต่าทะเล พะยูน
รวมท้ังยังช่วยชะลอคลื่นป้องกันการพังทลายของชายฝ่ัง ช่วยกรองและปรับปรุงคุณภาพน้าให้ดีข้ึน ปัญหาการเส่ือม
โทรมของหญา้ ทะเลเกดิ ได้ทัง้ การเสอื่ มโทรมของพ้ืนทต่ี ามธรรมชาติ และจากกิจกรรมการพัฒนาบรเิ วณชายฝั่งทะเล
4. แหลง่ ปะการังทรัพยากรทม่ี คี วามหลากหลายบริเวณชายฝงั่ ทะเล เปน็ ทอี่ ยูอ่ าศยั และเปน็ แหล่ง
โซ่อาหารของสัตว์ทะเล ปะการังเป็นสัตว์ท่ีมีโครงสร้างหินปูนห่อหุ้มตัวไว้ โดยพ้ืนที่ที่พบจะต้องเหมาะสมคือ
มีคุณภาพน้าท่ีดี ใส ระดบั ความเคม็ และอณุ หภูมิของน้าทะเลท่ีเหมาะสม และดว้ ยความสวยงามของแนวปะการงั จึง
ท้าให้ปะการังเป็นท่ีต้องการมาเย่ียมชม เกิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวท่ีส้าคัญ ซึ่งก็มีผลกระทบต่อปะการังตามมาด้วย
เช่นกัน ปัญหาส้าคัญต่อปะการังคือการเปล่ียนแปลงของกระบวนการธรรมชาติ เช่น คลื่นลมรุนแรง การระบาดของ
ดาวมงกุฎหนาม โดยเฉพาะอย่างย่ิงปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาว (coral bleaching) ท้าให้ปะการังตายเป็นจา้ นวน
มาก นอกจากนี้ยังเกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ในการท่องเที่ยว การท้าประมง และการพัฒนาพ้ืนท่ีชายฝ่ัง ทั้งน้าเสีย
ตะกอน ขยะและของเสยี อนื่ ๆ ระบายลงสทู่ ะเลมากขึ้น

(https://km.dmcr.go.th/th/c_56/s_76)

ทม่ี า : กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

106

ขอ้ มูลทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ รายจังหวดั

จงั หวดั ตราด

พื้นที่ตาบลในเขตชายฝั่งและพนื้ ท่ใี นทะเล 5,038,101 ไร่

พ้นื ทีใ่ นทะเล

ตาบลในเขตชายฝง่ั อาเภอในเขตชายฝั่ง พ้นื ที่ตาบลในเขตชายฝ่ัง 3,887,110 ไร่

น่านนา้ ของรัฐ น่านน้าระหว่างประเทศ

27 ตาบล 6 อาเภอ 1,150,992 ไร่ 3,887,110 ไร่ -

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั

แนวปะการัง หญา้ ทะเล ปา่ ชายเลน เกาะ หาด

17,758 ไร่ 6,350 ไร่ 67,823.16 ไร่ 66 แห่ง 46 แห่ง

อยใู่ น อยู่นอก อยู่ใน อยู่นอก อยใู่ น อยู่นอกพ้นื ท่ี อยู่ใน อยูน่ อก อยใู่ น อยนู่ อก

พืน้ ที่ พ้นื ที่ พ้นื ท่ี พนื้ ที่ พื้นที่ อุทยาน พ้ืนท่ี พื้นท่ี พน้ื ท่ี พื้นที่

อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน

5,680 12,078 1,234 5,116 79 67,743.16 41 25 10 36

พื้นทอ่ี นรุ ักษฯ์ ในเขตจงั หวัดชายฝั่งทะเล

อทุ ยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแห่งชาติ เขตหา้ มล่าสัตว์ป่า เขตรกั ษาพนั ธ์สัตวป์ ่า พ้นื ทค่ี มุ้ ครองสงิ่ แวดล้อม

2 แห่ง 14 แห่ง - - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย

น่านนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต เขตต่อเน่ือง เขตเศรษฐกิจ พนื้ ทพ่ี ฒั นารว่ ม

จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

1,990,667 ไร่ 1,896,443 ไร่ - - -

ทม่ี า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอ้ ม

107

สถำนกำรณด์ ้ำนทรพั ยำกรทำงทะเลและชำยฝั่งและกำรกัดเซำะชำยฝั่ง จังหวัดตรำด

มีพ้นื ที่ทั้งหมด 2,819 ตารางกิโลเมตร ชายฝั่งทะเลมีความยาว 184.30 กิโลเมตร
และเกาะตา่ ง ๆ จานวน 66 เกาะ
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่สาคญั ไดแ้ ก่

• แนวปะการงั
• แหลง่ หญา้ ทะเล
• ป่าชายเลน
• สัตว์ทะเลหายากและใกล้สูญพนั ธุ์
• ป่าชายหาด พรุ

สถำนภำพระบบนเิ วศที่สำคัญ

1) แนวปะกำรัง
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 มีพ้ืนท่ีการแพร่กระจายของ แนวปะการัง 17,758 ไร่ พื้นที่ท่ีได้รบการสารวจ
และประเมิน 12,986 ไร่ หรือร้อยละ 73.1 ของพ้ืนที่แนวปะการังทั้งหมด สถานภาพมีแนวโน้มการเปล่ียนแปลง
ระยะยาวดีข้ึน บริเวณเกาะพร้าวนอก เกาะเหลายากลาง เกาะกระดาด อา่ วพร้าว มีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง
ระยะยาวคงที่บริวณเกาะไม้ซี้เล็ก และมีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงระยะยาว เสียหายมากบริเวณเกาะหมาก (แหลม
ตุ๊กตา) เกาะกูด ซึ่งสาเหตุหลักของความเส่ือมโทรมเกิดจากสถานการณ์ปะการังฟอกขาว เม่ือปี พ.ศ. 2553 และ
เกิดจาก เรือนักท่องเท่ียวจอดรบั ส่งใกล้แนวปะการัง เกดิ จากการวางลอบปลา/สายเอน็ ตกปลาในแนวปะการงั
2) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 พบหญ้าทะเลมีพ้ืนที่รวม 6,350 ไร่ มีแนวโน้มการเปล่ียนแปลงเพ่ิมข้ึนเม่ือ
เทียบกบั ในข้อมูลอดีตบรเิ วณเกาะรัง และมีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงเสื่อมโทรมลงเม่ือเทียบกับในข้อมูลอดีตบรเิ วณ
อา่ วธรรมชาติ – เกาะปุย เกาะช้าง เกาะไมซ้ ้ีเล็ก เกาะหมาก แหลมกลัด - บ้านไม้รูด เกาะกระดาด และเกาะกูด
3) สัตวท์ ะเลหำยำกและใกลส้ ญู พนั ธุ์
ที่พบ ได้แก่ เต่าตนุ เต่ากระ โลมาหัวบาตรหลังเรียบ โลมาหลังโหนก โลมาอิรวดี โลมาปากขวด
วาฬเพชฌฆาตดาา พะยูนและฉลามวาฬ ในช่วง พ.ศ. 2552 - 2563 พบการเกยตื้นของสัตว์ทะเลหายากรวม
337 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล 89 ตัว โลมาและวาฬ 248 ตัว โดยในปี 2563 พบการเกยต้ืนของสัตว์ทะเลหายากรวม
24 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล 6 ตัว (ลดลงจากปี 2562) โลมาและวาฬ 18 ตัว (ลดลงจากปี 2562) โดยในปี พ.ศ. 2563
ได้รับรายงานจากชุมชนว่า พบการวางไข่ของเต่าที่เกาะหวาย พบการว่ายน้าของฉลามวาฬ บริเวณพื้นที่ชายฝ่ัง
ระหวา่ ง ตาบลแหลมกลดั กบั ตาบลไมร้ ดู

108

สิ่งแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คุณภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง โดยมีสถานะดีมากลดลงจากร้อยละ 70
ในปี 2562 เป็นร้อยละ 20 สถานะดีเพิ่มข้ึนจากร้อยละ 10 เป็น 60 และพบว่ามีสถานะพอใช้คงที่ นอกจากนั้น
ไมพ่ บสถานะ เสอื่ มโทรมและเส่อื มโทรมมากในพ้นื ท่จี งั หวดั ตราด
2) นำ้ มนั รว่ั ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบเหตุการณ์นา้ มันร่ัวไหลในพน้ื ที่
3) น้ำทะเลเปลยี่ นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2558 - 2563 เกิดข้ึนทั้งหมด 4 คร้ัง โดยปี พ.ศ. 2563 พบปรากฏการณ์น้าทะเลเปล่ียนสี
จานวน 1 ครั้ง ช่วงเวลาที่เกิดส่วนใหญ่อยู่ในช่วงฤดูร้อน (วันที่ 12 มีนาคม 2563) โดยแพลงก์ตอนพืชท่ีก่อให้เกิด
ปรากฏการณฯ์ ไดแ้ ก่ Chaetoceros spp. (1.925223,216 เซลล/์ ลติ ร), Asterionellopsis glacialis (3,272-3,829
เซลล/์ ลติ ร) และ Noctiluca scintillans (455 เซลล์/ลิตร)
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษจานวน 5 ชนิด ต้ังแต่ปี พ.ศ. 2553 ในปี 2563 ยังไม่มีรายงานผู้ป่วย
สงสยั เสยี ชีวิตหรอื บาดเจ็บรุนแรง (ผู้ปว่ ยหมดสต)ิ จากแมงกะพรุนพษิ

ป่ำชำยเลน ป่ำชำยหำด พรุ

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทด่ี ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวัดตราด มีพน้ื ทท่ี ง้ั หมด
111,141.10 ไร่ โดยแบง่ เปน็

1) ป่าชายเลน 67,823.16 ไร่
2) พน้ื ท่ปี ่าชายหาด 642.23 ไร่
3) พื้นทป่ี ่าพรุ 3,501.06 ไร่
4) พืน้ ที่อื่น ๆ ได้แก่

• พ้ืนทเ่ี พาะเลี้ยงสตั วน์ า้ 16,636.26 ไร่
• พื้นที่เกษตรกรรม 11,298.03 ไร่
• เมืองและสงิ่ ก่อสรา้ ง 2,157.20 ไร่
• ทา่ เทยี บเรือ 48.29 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 311.62 ไร่
• หาดทราย 10.37 ไร่
• แมน่ า้ คแู พรก ขุมเหมือง ทะเล 3,728.44 ไร่

109

• ป่าบนทเ่ี นิน 20.67 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พ้นื ล่าง 4,963.78 ไร่

กำรกดั เซำะชำยฝ่ัง

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดตราด ครอบคลุมพื้นที่ 14 ตาบล 3 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝ่ัง 184.30
กิโลเมตร จากข้อมูล สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปี พ.ศ. 2562 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 8.63 กิโลเมตร
(ลดลงจากปี 2561) มีพน้ื ท่ีกัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 5.68 กโิ ลเมตร (ลดลง จากปี 2561) พ้ืนท่ีกดั เซาะปานกลาง
เปน็ ระยะทาง 2.48 กโิ ลเมตร (ลดลง จากปี 2561) และพื้นทกี่ ดั เซาะน้อย เป็นระยะทาง 0.48 กิโลเมตร (ลดลงจากปี
2561) ชายฝ่ังทะเลที่ถูกกัดเซาะได้มโี ครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เปน็ ระยะทางรวม 25.81 กโิ ลเมตร

ทม่ี า : รายงานสถานการณด์ ้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝงั่ และการกดั เซาะชายฝงั่ ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดล้อม กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

110

จังหวัดจนั ทบรุ ี

พ้นื ทีต่ าบลในเขตชายฝ่ังและพน้ื ที่ในทะเล 1,974,418 ไร่

ตาบลในเขตชายฝ่งั อาเภอในเขตชายฝั่ง พน้ื ที่ตาบลในเขตชายฝั่ง พน้ื ที่ในทะเล
1,358,541 ไร่
31 ตาบล 5 อาเภอ 615,878 ไร่ นา่ นนา้ ของรัฐ นา่ นน้าระหว่างประเทศ
--

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

แนวปะการงั หญ้าทะเล ปา่ ชายเลน เกาะ หาด
766 ไร่ 2,218 ไร่ 101,704.97 ไร่ 19 แห่ง 6 แหง่

อย่ใู น อยนู่ อก อยู่ใน อยู่นอก อยู่ใน อยู่นอกพ้ืนท่ี อยใู่ น อยู่นอก อยใู่ น อยู่นอก
พื้นที่ พืน้ ท่ี พื้นท่ี พื้นท่ี พ้นื ที่ อุทยาน พ้นื ท่ี พืน้ ท่ี พน้ื ท่ี พื้นที่
อทุ ยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน

- 766 - 2,218 - 101,704.97 - 19 - 6

พนื้ ท่อี นุรักษ์ฯในเขตจังหวดั ชายฝ่งั ทะเล

อุทยานแหง่ ชาติ ปา่ สงวนแหง่ ชาติ เขตหา้ มลา่ สัตวป์ ่า เขตรกั ษาพันธ์สัตวป์ ่า พน้ื ทค่ี มุ้ ครองสง่ิ แวดล้อม

4 แหง่ 18 แห่ง 1 แหง่ 3 แหง่ -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเน่ือง เขตเศรษฐกจิ พนื้ ที่พัฒนาร่วม
น่านนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

1,358,541 ไร่ - - -

ที่มา : กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดล้อม

111

สถำนกำรณ์ด้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝง่ั และกำรกดั เซำะชำยฝ่งั จังหวัดจนั ทบรุ ี

มพี ืน้ ที่ทงั้ หมด 6,338 ตารางกิโลเมตร ชายฝั่งทะเลมีความยาว 104.04 กโิ ลเมตร
เกาะต่าง ๆ จานวน 19 เกาะ
ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ท่สี าคัญได้แก่

• ป่าชายเลน
• แนวปะการัง
• แหลง่ หญา้ ทะเล
• สตั ว์ทะเลหายาก

สถำนภำพระบบนเิ วศท่ีสำคัญ

1) แนวปะกำรัง
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 มีพื้นที่การแพร่กระจายของ แนวปะการัง 766 ไร่ พื้นที่ที่ได้รับการสารวจและ
ประเมิน 766 ไร่ หรือร้อยละ 100 ของพื้นที่แนวปะการังท้งั หมด สถานภาพมีแนวโน้มการเปลย่ี นแปลงระยะยาว
ดขี น้ึ บริเวณเกาะนมสาว หาดเจ้าหลาว (หน้ารสี อร์ท) เกาะสะบ้า และแหลมเสด็จมแี นวโน้มการเปล่ียนแปลงระยะ
ยาวคงที่ บริเวณหาดเจ้าหลาว (หน้าสะพาน) โดยไม่พบพื้นที่ ที่มีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงระยะยาวเสียหายมาก
แตอ่ ย่างใด
2) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 พบหญ้าทะเลมีพ้ืนที่รวม 2,118.12 ไร่ มีแนวโน้มการเปล่ียนแปลงเพิ่มขึ้น
เม่ือเทยี บกับในข้อมูลอดีตบริเวณอ่าวคุ้งกระเบน และบ้านหาดหัวแหลม เจ้าหลาว และมีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง
เสือ่ มโทรมลงขน้ึ เมือ่ เทยี บกบั ข้อมลู ในอดีตบริเวณปากน้าพงั ราด
3) สัตว์ทะเลหำยำกและใกลส้ ญู พันธ์ุ
ทพี่ บ ได้แก่ เตา่ ตนุ เต่ากระ พะยูน โลมาหัวบาตรหลังเรียบ โลมาหลังโหนก โลมาอิรวดี โลมาปากขวด
วาฬเพชฌฆาตดา และฉลามวาฬ ในช่วง พ.ศ. 2554 - 2563 พบการเกยตื้น ของสัตว์ทะเลหายากรวม 141 ตัว
ได้แก่ เต่าทะเล 103 ตัว โลมาและวาฬ 38 ตัว โดยในปี 2563 พบการเกยต้ืน ของสัตว์ทะเลหายากรวม 23 ตัว
ไดแ้ ก่ เตา่ ทะเล 21 ตวั (ลดลงจากปี 2562) โลมา 1 ตวั (ลดลงจากปี 2562) และ วาฬ 1 ตวั (ลดลงจากปี 2562

ส่ิงแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คณุ ภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มดีข้ึน โดยมีสถานะดีเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 43 ในปี 2562
เปน็ รอ้ ยละ 100 นอกจากนั้นไมพ่ บสถานะเส่อื มโทรมและเสอื่ มโทรมมากในพื้นที่จังหวดั จันทบรุ ี

112

2) น้ำมนั รั่วไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบเหตกุ ารณ์นา้ มันรั่วไหลในพื้นที่ จังหวัดจนั ทบุรี
3) นำ้ ทะเลเปลย่ี นสี
ในปี พ.ศ. 2563 ไมพ่ บการสะพร่ังของแพลงก์ตอนพชื ในพน้ื ที่จงั หวัดจันทบรุ ี
4) แมงกะพรุนพษิ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษจานวน 3 ชนิด ต้ังแต่ปี พ.ศ. 2553 ในปี 2563 ยังไม่มีรายงานผู้ป่วย
สงสัยเสยี ชวี ติ หรอื บาดเจบ็ รุนแรง (ผู้ปว่ ยหมดสติ) จากแมงกะพรนุ พษิ

ป่ำชำยเลน ป่ำชำยหำด พรุ

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทด่ี ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จงั หวัดจันทบุรี มีพนื้ ทที่ งั้ หมด
215,227.63 ไร่ โดยแบ่งเป็น

1) ปา่ ชายเลน 101,704.97 ไร่
2) ปา่ ชายหาด 53.51 ไร่
3) ป่าพรุ 1,078.28 ไร่
4) พ้นื ท่ีอื่น ๆ ได้แก่

• พ้ืนที่เพาะเล้ียงสัตว์น้า 71,479.54 ไร่
• นาเกลือ 351.56 ไร่
• พ้ืนที่เกษตรกรรม 11,961.91 ไร่
• เมืองและสง่ิ ก่อสรา้ ง 3,980.68 ไร่
• ท่าเทยี บเรอื 4.59 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 38.92 ไร่
• หาดทราย 4.63 ไร่
• แมน่ า้ คูแพรก ขุมเหมือง ทะเล 10,967.25 ไร่
• ป่าบนท่เี นิน 149.26 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พนื้ ลา่ ง 13,452.53 ไร่

113

กำรกัดเซำะชำยฝงั่

ชายฝั่งทะเลของจังหวัดจันทบุรี ครอบคลุมพ้ืนที่ 9 ตาบล 4 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝั่ง 104.04
กิโลเมตร จากข้อมูล สถานภาพการกัดเซาะชายฝ่ังปี พ.ศ. 2561 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 29.35
กิโลเมตร (ลดลงจากปี 2560) ไม่มีพื้นท่ีกัดเซาะรุนแรง (ลดลง จากปี 2560) ไม่มีพ้ืนที่กัดเซาะปานกลาง (ลดลง
จากปี 2560) และพ้ืนที่กัดเซาะน้อย เป็นระยะทาง 0.04 กิโลเมตร (ลดลงจากปี 2560) ชายฝ่ังทะเลท่ีถูก
กัดเซาะ ไดม้ โี ครงการป้องกนั แกไ้ ขปญั หา เปน็ ระยะทางรวม 29.20 กโิ ลเมตร

ท่มี า : รายงานสถานการณด์ ้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั และการกัดเซาะชายฝัง่ ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอ้ ม กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

114

จังหวัดระยอง

พื้นทีต่ าบลในเขตชายฝั่งและพนื้ ที่ในทะเล 2,211,331 ไร่

ตาบลในเขตชายฝง่ั อาเภอในเขตชายฝ่ัง พ้ืนท่ตี าบลในเขตชายฝั่ง พนื้ ท่ีในทะเล
1,567,332 ไร่
21 ตาบล 3 อาเภอ 643,994 ไร่ นา่ นน้าของรัฐ นา่ นนา้ ระหวา่ งประเทศ
--

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั

แนวปะการงั หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด
13,632.44 ไร่ 196 แหง่ 52 แห่ง
3,151 ไร่ 11,542 ไร่
อยใู่ น อยนู่ อกพ้นื ที่
อยู่ใน อยู่นอก อยใู่ น อยนู่ อก พ้ืนท่ี อุทยาน อยใู่ น อยู่นอก อยใู่ น อยู่นอก
พนื้ ท่ี พื้นท่ี พนื้ ที่ พืน้ ที่ อุทยาน พื้นที่ พืน้ ที่ พน้ื ท่ี พื้นที่
อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน
- 13,632.44
1,703 1,448 80 11,463 11 5 28 24

พ้ืนท่อี นรุ กั ษฯ์ ในเขตจังหวัดชายฝัง่ ทะเล

อทุ ยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแห่งชาติ เขตห้ามลา่ สัตวป์ า่ เขตรกั ษาพันธส์ ัตวป์ ่า พื้นทีค่ ุ้มครองสิ่งแวดล้อม

2 แห่ง 10 แห่ง - 1 แหง่ -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเน่ือง เขตเศรษฐกจิ พนื้ ท่พี ัฒนารว่ ม
น่านน้าภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

1,567,332 ไร่ - - -

ทีม่ า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ้ ม

115

สถำนกำรณ์ด้ำนทรพั ยำกรทำงทะเลและชำยฝ่ังและกำรกดั เซำะชำยฝัง่ จงั หวัดระยอง

มพี ื้นที่ทั้งหมด 3,552 ตารางกิโลเมตร ชายฝงั่ ทะเลมคี วามยาว 105.61 กโิ ลเมตร
เกาะต่าง ๆ จานวน 16 เกาะ
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ ที่สาคญั ได้แก่

• แนวปะการัง
• แหล่งหญา้ ทะเล
• ป่าชายเลน
• สัตว์ทะเลหายากและใกล้สูญพนั ธ์ุ

สถำนภำพระบบนเิ วศที่สำคัญ

1) แนวปะกำรัง
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2562 มีพื้นท่ีการแพร่กระจายของ แนวปะการัง 3,151 ไร่ พื้นท่ีท่ีได้รับการสารวจ
และประเมิน 2,721 ไร่หรือร้อยละ 86.4 ของพ้ืนที่แนวปะการังท้ังหมด สถานภาพมีแนวโน้มการเปล่ียนแปลง
สถานภาพแนวปะการังในระยะยาว พบว่าแนวปะการังส่วนใหญ่ มีการเปล่ียนแปลงไปในทางท่ีเส่ือมโทรมลง ทงั้ ใน
พนื้ ทเี่ ขตอุทยานฯ หมู่เกาะเสมด็ และในพื้นทหี่ มู่เกาะมนั โดยเฉพาะบริเวณหมู่เกาะเสม็ด แนวปะการังมีแนวโน้ม
เสื่อมโทรมลงหลายสถานี เช่น อ่าวลุงดา อา่ วก่ิวนอก เกาะทะลุ เมื่อพจิ ารณาจากการครอบคลุมพ้ืนที่ของปะการัง
มชี วี ิตที่ลดลง ขณะท่ีแนวปะการังบริเวณหมู่เกาะมัน มีสภาพดีกว่าเล็กน้อย แต่บางส่วนมกี ารเปลี่ยนแปลงไม่มากนัก
เช่น หินญวน เกาะปลาตีน อ่าวต้นเลียบ โดยเปอร์เซ็นต์ คลอบคลุมพ้ืนท่ีของปะการังมีชีวิตบริเวณหมู่เกาะมัน (เกาะ
มันในหาดหนา้ บา้ น เกาะมันในอา่ วต้นเลยี บ หินตอ่ ยหอย) จังหวดั ระยอง ในปี 2557 – 2562
2) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมลู ในปี พ.ศ. 2563 พบหญ้าทะเลมีพ้ืนที่รวม 11,753 ไร่ มีแนวโน้มการเปล่ียนแปลงเพิ่มข้ึนเมอื่ เทยี บ
กับข้อมูลในอดีตบริเวณอ่าวเพ อ่าวมะขามป้อม–บ้านเนินฆ้อ ปากน้าประแส-ปากน้าพังราด และมีแนวโน้มการ
เปล่ียนแปลงเสื่อมโทรมลงข้ึนเมื่อเทียบกับข้อมูลในอดีตบริเวณหาดพลา สวนสน ปากคลองแกลง หาดทรายแก้ว
และหมเู่ กาะมัน
3) สัตว์ทะเลหำยำกและใกล้สูญพนั ธุ์
ในปี 2563 พบ ได้แก่ เต่าตนุ เต่ากระ (พบแม่เต่ากระวางไข่จานวน 1 ตัว ที่หาดพลา อาเภอบ้านฉาง)
โลมาหัวบาตรหลังเรียบ โลมาหลังโหนก โลมากระโดด โลมาปากขวด พะยูนและฉลามวาฬ ในช่วง พ.ศ. 2554-
2563 พบการเกยต้ืนของสัตว์ทะเลหายาก รวม 498 ตัว ไดแก่ เต่าทะเล 421 ตวั โลมาและวาฬ 77 ตัว โดยใน
ปี 2563 พบการเกยต้ืนของสัตว์ทะเลหายากรวม 85 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล 69 ตัว (ลดลงจากปี 2562) โลมาและ
วาฬ 16 ตัว (เทา่ กับปี 2562)

116

สิ่งแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คุณภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มดีขึ้น โดยมีสถานะดีมากเพิ่มข้ึนจากร้อยละ 20 ในปี 2562
เป็นร้อยละ 24 และพบสถานะดี เพิ่มข้ึนจากร้อยละ 60 เป็น 67 สถานะพอใช้ลดลงจากร้อยละ 16 เป็น 5 สถานะ
เส่อื มโทรมเพิม่ ข้นึ จากรอ้ ยละ 4 เป็น 5 นอกจากน้นั ไม่พบสถานะเสอ่ื มโทรมมากในพน้ื ที่จงั หวัดระยอง
2) น้ำมันรว่ั ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 พบน้ามันรั่วไหลจานวน 4 ครั้ง บริเวณหาดสุชาดา หาดแสงจันทร์ หาดแหลมแม่พิมพ์
และสถานท่กี ่อสร้างสะพานสง่ แก๊ส หนองแฟบ
3) น้ำทะเลเปลีย่ นสี
ในชว่ งปี พ.ศ. 2563 เกิดขน้ึ ทั้งหมด 3 ครัง้ ในช่วงเดือน เมษายน และมถิ นุ ายน โดยแพลงกต์ อนพชื ท่ี
ก่อใหเ้ กดิ ปรากฏการณฯ์ ได้แก่ Trichodesmium erythraeum Pseudonitzschia sp.
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษจานวน 4 ชนิด ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558-2560 ในปี 2563 ยังไม่มีรายงาน
ผู้ป่วยสงสัยเสยี ชวี ติ หรือบาดเจบ็ รุนแรง (ผู้ปว่ ยหมดสต)ิ จากแมงกะพรนุ พิษ

ป่ำชำยเลน ปำ่ ชำยหำด พรุ

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทด่ี ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวัดระยอง มีพนื้ ท่ีทัง้ หมด
34,452.20 ไร่ โดยแบ่งเปน็

1) ปา่ ชายเลน 13,632.44 ไร่
2) ป่าชายหาด 413.08 ไร่
3) ป่าพรุ 522.86 ไร่
4) พนื้ ท่ีอื่น ๆ ได้แก่

• พืน้ ทเ่ี พาะเลยี้ งสัตว์น้า 12,316.86 ไร่
• พนื้ ท่เี กษตรกรรม 2,702.13 ไร่
• เมอื งและสิง่ ก่อสร้าง 788.92 ไร่
• ท่าเทยี บเรอื 1.90 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 85.70 ไร่
• หาดทราย 21.07 ไร่
• แมน่ ้าคูแพรก ขมุ เหมอื ง ทะเล 1,624.96 ไร่

117

• ปา่ บนที่เนนิ 157.99 ไร่
• ระบบนเิ วศไม้พน้ื ลา่ ง 2,184.27 ไร่

กำรกัดเซำะชำยฝงั่

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดระยองครอบคลุมพ้ืนท่ี 14 ตาบล 3 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝ่ัง 105.61
กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝ่ังปี พ.ศ. 2561 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 30.58 กิโลเมตร
มพี ้ืนท่ีกัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 0.61 กิโลเมตร พ้นื ทก่ี ัดเซาะปานกลาง เป็นระยะทาง 1.16 กิโลเมตร และพื้นท่ี
กดั เซาะนอ้ ย เป็นระยะทาง 0.44 กโิ ลเมตร ชายฝั่งทะเลท่ีถูกกัดเซาะได้มีโครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เป็นระยะทาง
รวม 28.82 กิโลเมตร

ทม่ี า : รายงานสถานการณ์ด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั และการกัดเซาะชายฝ่ังของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั

118

จงั หวัดชลบรุ ี

พ้นื ท่ตี าบลในเขตชายฝ่ังและพ้ืนที่ในทะเล 3,887,655 ไร่

พน้ื ทีใ่ นทะเล

ตาบลในเขตชายฝัง่ อาเภอในเขตชายฝั่ง พน้ื ทตี่ าบลในเขตชายฝ่ัง 1,567,332 ไร่

น่านน้าของรัฐ นา่ นนา้ ระหว่างประเทศ

27 ตาบล 6 อาเภอ 484,430 ไร่ 3,403,225 -

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

แนวปะการงั หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด
6,656.14 ไร่ 71 แห่ง
6,472 ไร่ 5,916 ไร่ 47 แห่ง
อยู่ใน อยนู่ อก อยูใ่ น อยนู่ อก
อยู่ใน อยนู่ อก อยใู่ น อยู่นอก พ้นื ที่ พื้นที่ อยใู่ น อย่นู อก พ้ืนที่ พ้ืนท่ี
พื้นท่ี พน้ื ท่ี พ้ืนท่ี พ้นื ที่ อทุ ยาน อุทยาน พน้ื ท่ี พื้นท่ี อทุ ยาน อุทยาน
อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน
- 6,656.14 - 71
- 6,472 - 5,916 - 47

พ้นื ท่ีอนรุ กั ษ์ฯในเขตจังหวัดชายฝ่ังทะเล

อุทยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแหง่ ชาติ เขตห้ามลา่ สตั วป์ า่ เขตรักษาพนั ธส์ ัตว์ป่า พื้นทค่ี มุ้ ครองส่งิ แวดล้อม

- 9 แหง่ 2 แหง่ 2 แห่ง -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตตอ่ เนื่อง เขตเศรษฐกจิ พนื้ ทพี่ ฒั นารว่ ม
นา่ นนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

2,250,179 ไร่ 1,153,046 ไร่ - -

ท่ีมา : กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดล้อม

119

สถำนกำรณ์ด้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝัง่ และกำรกดั เซำะชำยฝงั่ จังหวดั ชลบุรี

มีพน้ื ท่ีท้ังหมด 4,363 ตารางกโิ ลเมตร ชายฝงั่ ทะเลมีความยาว 170.19 กิโลเมตร
ครอบคลุม 28 ตาบล 6 อาเภอ ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่งท่ีสาคัญได้แก่

• แนวปะการงั
• แหลง่ หญา้ ทะเล
• ป่าชายเลน
• สัตว์ทะเลหายากและใกล้สูญพันธุ์

สถำนภำพระบบนเิ วศที่สำคัญ

1) แนวปะกำรัง
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 มีพ้ืนที่การแพร่กระจายของ แนวปะการัง 6,472 ไร่ พื้นท่ีท่ีได้รับการสารวจ
และประเมิน 4,694 ไร่ หรือร้อยละ 72.5 ของพื้นที่แนวปะการังท้ังหมด สถานภาพพื้นที่ส่วนใหญ่มีแนวโน้มไม่มี
การเปลี่ยนแปลง พื้นที่ท่ีมีแนวโน้มการเปล่ียนแปลงระยะยาวดีขึ้น ได้แก่ บริเวณเกาะค้างคาว เกาะไผ่ เกาะริ้น
หินขาวบางส่วน ของเกาะสีชัง หมู่เกาะไผ่ และหมู่เกาะคราม ส่วนพื้นที่ท่ีมีแนวโน้มการเปล่ียนแปลงระยะยาวเสื่อม
โทรมลง ได้แก่ บริเวณ เกาะเตาหม้อ เกาะร้านดอกไม้ เกาะยายท้าว เกาะคราม (หาดหน้าบ้าน) และแหลมแสมสาร
สาเหตุหลักของความเส่ือมโทรมของแนวปะการัง เกิดจากกิจกรรมการท่องเท่ียวในแนวปะการังรูปแบบต่าง ๆ เช่น
sea walker, try dive, snorkeling เจ็ทสกี ความหนาแน่นของเรือ ท่องเที่ยว ปัญหาเรื่องตะกอนจากการว่ิงของ
เรือสปีดโบ๊ท และเจ็ทสกี การทิ้งสมอเรือในพ้ืนที่ใกล้แนวปะการัง ปัญหาขยะในแนวปะการังทั้งจากชุมชน การ
ประมง และการทอ่ งเท่ียว ผลกระทบจากการทิง้ ตะกอนใน การขดลุ อกรอง่ น้าและปัญหาการปลอ่ยน้าเสียจากโรงงาน
อุตสาหกรรม
2) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 พบหญ้าทะเลมีพ้ืนท่ีรวม 5,708 ไร่ และในปีน้ีได้ดาเนินการสารวจและติดตาม
สถานภาพหญ้าทะเล จานวน 2,457 ไร่ สถานภาพแหล่งหญ้าทะเลจังหวัดชลบุรี มแี นวโน้มการเปล่ียนแปลงเพ่ิมข้ึน
เม่ือเทียบกับข้อมูลในอดีต โดยมีสถานภาพสมบรูณ์ดีข้ึนบริเวณ อ่าวสัตหีบ (หาดอาภากร) อ่าวบางเสร่ หาดทราย
แก้ว หาดยาว อ่าวทุ่งโปรง อ่าวเตยงาม อ่าวสัตหีบ เกาะคราม เกาะแสมสารและเกาะปลาหมึก ส่วนพื้นท่ีท่ีมี
แนวโน้มการเปล่ียนแปลงเส่ือมโทรมลง เมื่อเทียบกับข้อมูลในอดีต ได้แก่ บริเวณเกาะขาม เกาะแรด และหาด
นางรอง – หาดนางรา – หาดยาว – หาดน้าใส สาเหตุหลักของความเส่ือมโทรมของแหล่งหญ้าทะเล ได้แก่ น้าเสีย
และขยะจากชุมชน การทาประมงพื้นบ้าน รวมถึง ชาวบ้านหาหอยในแนวหญ้าทะเลในช่วงน้าลงและผลจาก
การเปลยี่ นแปลงสภาพพื้นทีท่ ีม่ ีตะกอนหน้าดนิ คลมุ พนื้ หญา้ ทะเล

120

3) สัตว์ทะเลหำยำกและใกลส้ ญู พันธุ์
จงั หวัดชลบุรี พบสัตว์ทะเลหายาก 7 ชนิด ประกอบด้วย เต่าทะเล 2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และเต่ากระ โลมา-
วาฬ 4 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูด้า โลมาอิรวดี โลมาหัวบาตรหลังเรียบ และโลมาปากขวด พะยูน 1 ชนิด และ
ปลากระดูกอ่อน 1 ชนิด ไดแ้ ก่ ฉลามวาฬ สัตว์ทะเลหายากที่เดน่ คือ เต่าตนุ และเต่ากระ ในช่วง พ.ศ. 2563 พบ
การเกยต้ืนของ สัตว์ทะเลหายากรวม 90 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล จานวน 76 ตัว เพิ่มขึ้นจากปี พ.ศ. 2562 ซึ่งมีจานวน
57 ตัว กลุ่มโลมาและวาฬ จานวน 14 ตัว ลดลงจากปี พ.ศ. 2562 ซึง่ มจี านวน 14 ตวั

สิ่งแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คณุ ภำพน้ำทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลบริเวณจังหวัดชลบุรี มีแนวโน้มแนวโน้มที่ดี ทั้งน้ีเมื่อเปรียบเทียบกับ ปี
พ.ศ. 2562 พบว่า สถานะดีมากลดลงจากร้อยละ 10 เป็นร้อยละ 0 สถานะดีเพ่ิมข้ึนจากร้อยละ 45 เป็นร้อยละ 90
สถานะพอใช้ลดลงจากร้อยละ 45 เปน็ รอ้ ยละ 10 และสถานะเสอ่ื มโทรมลดลงจากจากรอ้ ยละ 18 เป็นร้อยละ 0
2) นำ้ มนั รั่วไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไมพ่ บน้ามันร่ัวไหลในเขตจงั หวัดชลบุรี แต่พบปรากฏการณ์กอ้ นน้ามันดนิ จานวน 2 ครั้ง
3) น้ำทะเลเปลยี่ นสี
ในชว่ งปี พ.ศ. 2563 พบปรากฏการณน์ ้าทะเลเปลย่ี นสี ในเขตจังหวัดชลบรุ ี จานวน 10 คร้งั
4) แมงกะพรนุ พษิ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษต้ังแต่ปี 2543 พบแมงกะพรุน ในกลุ่ม Scyphozoa อีก 5 ชนิด ได้แก่
แมงกะพรุนขี้ไก่หรือแมงกะพรุนถ้วย (Catostylus townsendi) แมงกะพรุนลอดช่อง (Lobonemoides sp.)
แมงกะพรุนลายจุดหรือแมงกะพรุนด่างออสเตรเลีย (Phyllorhiza punctata) แมงกะพรุนหนังหรือแมงกะพรุนส้มโอ
(Rhopilema hispidum) แมงกะพรุนหอม (Versuriga anadyomene) แมงกะพรุนไฟหมวกโปรตุเกสหรือ
แมงกะพรุนไฟเรือรบโปรตุเกสหรือแมงกะพรุนหัวขวด (Physalia sp.) นอกจากนี้ยังพบแมงกะพรุนกล่อง
(Morbakka sp.) และแมงกะพรนุ ในกลุ่ม Hydrozoa อกี 1 ชนดิ ได้แก่ Aequoreidae (unidentifiable) ในปี พ.ศ.
2563 ไมม่ ีการรายงานพบผู้ปว่ ยจากพิษแมงกะพรุนพษิ

ป่ำชำยเลน ป่ำชำยหำด

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวัดชลบุรี มพี ้นื ท่ีท้งั หมด
34,010.78 ไร่ โดยแบง่ เป็น

1) ป่าชายเลน 6,656.14 ไร่
2) ปา่ ชายหาด 164.62 ไร่
3) พืน้ ท่ีอน่ื ๆ ได้แก่

121

• พน้ื ท่เี พาะเลย้ี งสตั วน์ า้ 4,213.23 ไร่
• นาเกลอื 707.17 ไร่
• พนื้ ท่ีเกษตรกรรม 40.13 ไร่
• เมืองและสงิ่ ก่อสรา้ ง 10,716.50 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 6,362.01 ไร่
• แม่น้าคูแพรก ขุมเหมือง ทะเล 869.21 ไร่
• ระบบนเิ วศไม้พน้ื ล่าง 4,281.77 ไร่

กำรกัดเซำะชำยฝัง่

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดชลบุรี ครอบคลุมพ้ืนท่ี 28 ตาบล 6 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝั่ง 170.19
กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝ่ังปี พ.ศ. 2562 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 0.89 กิโลเมตร
มีพ้ืนท่ีกัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 1.80 กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะปานกลาง เป็นระยะทาง 0.41 กิโลเมตร และ
พ้ืนท่ีกัดเซาะน้อย เป็นระยะทาง 0.25 กิโลเมตร ท้ังน้ีชายฝั่งทะเลที่ถูกกัดเซาะได้มีโครงการป้องกัน แก้ไขปัญหา
เป็นระยะทางรวม 64.53 กิโลเมตร โดยเป็นพื้นท่ีท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว ไม่มีการกัดเซาะ เป็นระยะทาง 64.53
กิโลเมตร

ที่มา : รายงานสถานการณด์ ้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั และการกดั เซาะชายฝัง่ ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

122

จังหวัดฉะเชงิ เทรา

พ้นื ที่ตาบลในเขตชายฝ่ังและพน้ื ทใี่ นทะเล 374,450 ไร่

ตาบลในเขตชายฝง่ั อาเภอในเขตชายฝัง่ พื้นท่ตี าบลในเขตชายฝ่ัง พนื้ ท่ีในทะเล
1,567,332 ไร่
27 ตาบล 5 อาเภอ 255,716 ไร่ นา่ นนา้ ของรฐั นา่ นนา้ ระหวา่ งประเทศ
--

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝงั่

แนวปะการงั หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด
11,557.73 ไร่ 1 แหง่ 1 แห่ง
- ไร่ - ไร่
อย่ใู น อยู่นอกพื้นที่
อย่ใู น อย่นู อก อยใู่ น อยู่นอก พื้นท่ี อทุ ยาน อย่ใู น อย่นู อก อยู่ใน อยนู่ อก
พื้นที่ พื้นท่ี พืน้ ท่ี พ้นื ที่ อุทยาน พืน้ ท่ี พนื้ ที่ พ้ืนท่ี พื้นที่
อุทยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน
- 11,557.73
---- - 1 - 1

พ้นื ท่ีอนุรักษฯ์ ในเขตจงั หวดั ชายฝัง่ ทะเล

อุทยานแห่งชาติ ป่าสงวนแหง่ ชาติ เขตหา้ มลา่ สตั วป์ ่า เขตรักษาพนั ธ์สัตวป์ ่า พน้ื ทค่ี มุ้ ครองสิ่งแวดล้อม

- 1 แหง่ - 1 แหง่ -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเน่อื ง เขตเศรษฐกจิ พน้ื ที่พัฒนารว่ ม
น่านนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

118,734 ไร่ - - -

ท่มี า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอ้ ม

123

สถำนกำรณ์ด้ำนทรพั ยำกรทำงทะเลและชำยฝัง่ และกำรกัดเซำะชำยฝงั่ จังหวดั ฉะเชงิ เทรำ

มีพื้นที่ทั้งหมด 5,351 ตารางกโิ ลเมตร
ชายฝง่ั ทะเลมีความยาว 16.56 กโิ ลเมตร ครอบคลุม 3 ตาบล 1 อาเภอ
ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ทส่ี าคัญไดแ้ ก่

• ป่าชายเลน
• สตั ว์ทะเลหายากและใกลส้ ูญพนั ธุ์

สถำนภำพระบบนิเวศท่ีสำคัญ

1) สัตวท์ ะเลหำยำกและใกลส้ ูญพนั ธุ์
ท่ีพบ 4 ชนิด ประกอบด้วยเต่าทะเล 2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และเต่ากระ และกลุ่มโลมา-วาฬ 2 ชนิด ได้แก่
โลมาอิรวดี และโลมาปากขวด ในช่วง พ.ศ. 2563 พบการเกยตื้น ของสัตว์ทะเลหายากรวม 8 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล 3
ตัว ลดลงจากปี พ.ศ. 2562 ซ่ึงมีจานวน 7 ตัว ส่วนกลุ่มโลมา และวาฬ มีจานวน 3 ตัว เพ่ิมข้ึนจากปี พ.ศ. 2562
ซ่ึงไมม่ กี ารเกยตนื้ ของสตั วท์ ะเลหายากกลุ่มน้ี

ส่ิงแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คณุ ภำพน้ำทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลจังหวัดฉะเชิงเทรา บางท่ีมีแนวโน้มสถานภาพดีขึ้น บางพ้ืนท่ีมีแนวโน้ม
สถานภาพลดลง ท้ังน้ีเมอ่ื เปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า สถานะเส่ือมโทรม เพิ่มขน้ึ จากรอ้ ยละ 11 เป็นร้อยละ
31 สถานะพอใช้ ลดลงรอ้ ยละ 78 เปน็ รอ้ ยละ 38 และ สถานะดี เพมิ่ ขนึ้ จากร้อยละ 11 เป็นรอ้ ยละ 31
2) น้ำมนั รว่ั ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไมพ่ บน้ามนั ร่ัวไหลและปรากฏการณ์ ก้อนนา้ มนั ดิน ในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา
3) น้ำทะเลเปลยี่ นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณน์ า้ ทะเลเปล่ียนสี บริเวณจงั หวดั ฉะเชิงเทรา
4) แมงกะพรุนพิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี 2556–2563 พบแมงกะพรุนพิษ 1 ชนิด คือ แมงกะพรุนกล่อง
(Carukiidae) และยังพบแมงกะพรุนในกลุ่ม Scyphozoa อีก 5 ชนิด ได้แก่ แมงกะพรุนหางขน (Acromitus
flagellates) แมงกะพรุนถ้วย (Catostylus townsendi) แมงกะพรุน ด่างออสเตรเลยี (Phyllorhiza punctata)
แมงกะพรนุหอม (Versuriga nadyomene) และแมงกะพรุนข้ีไก่หรือ แมงกะพรุนถ้วย (Catostylus townsendi)
รวมท้ัง แมงกะพรุนกลุ่ม Hydrozoa อีก 1 ชนิด คือ แมงกะพรนกุ ะลา (Zygocanna sp.) ทั้งนใี้ นปี พ.ศ. 2563 ไม่มี
การรายงาน พบผู้ปว่ ยจากพิษแมงกะพรนุ พิษ

124

ป่ำชำยเลน

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวดั ฉะเชงิ เทรา มีพืน้ ที่ท้ังหมด
33,718.36 ไร่ โดยแบง่ เปน็

1) ปา่ ชายเลน 11,557.73 ไร่
2) พ้ืนที่อืน่ ๆ ได้แก่

• พน้ื ทเ่ี พาะเลยี้ งสตั ว์น้า 5,783.20 ไร่
• นาเกลอื 3,561.66 ไร่
• พ้ืนทเี่ กษตรกรรม 382.62 ไร่
• เมอื งและสงิ่ ก่อสรา้ ง 6,876.33 ไร่
• ท่าเทยี บเรือ 82.33 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 1,464.90 ไร่
• แมน่ ้า คแู พรก ขมุ เหมือง ทะเล 989.41 ไร่
• ระบบนเิ วศไม้พืน้ ล่าง 3,020.19 ไร่

กำรกดั เซำะชำยฝ่ัง

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดฉะเชิงเทรา ครอบคลุมพ้ืนที่ 3 ตาบล 1 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝ่ัง 16.56
กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปี พ.ศ. 2562 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 2.24 กิโลเมตร
มีพื้นที่กัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 2.24 กิโลเมตร ชายฝั่งทะเลท่ีถูกกัดเซาะได้มีโครงการป้องกันแก้ไขปัญหา
เป็นระยะทางรวม 11.52 กโิ ลเมตร โดยทง้ั หมดเปน็ พืน้ ท่ีทด่ี าเนินการแก้ไขแล้วและไมม่ ีการกัดเซาะต่อ

ทีม่ า : รายงานสถานการณด์ ้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั และการกัดเซาะชายฝ่ังของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั

125

จงั หวัดสมทุ รปราการ

พน้ื ทีต่ าบลในเขตชายฝั่งและพืน้ ทใ่ี นทะเล 954,543 ไร่

ตาบลในเขตชายฝงั่ อาเภอในเขตชายฝัง่ พื้นท่ีตาบลในเขตชายฝั่ง พ้นื ทใี่ นทะเล
750,761 ไร่
15 ตาบล 4 อาเภอ 203,782 ไร่ น่านน้าของรฐั น่านน้าระหว่างประเทศ
--

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั

แนวปะการงั หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด
21,087.08 ไร่ - แหง่ 1 แห่ง
- ไร่ - ไร่
อยู่ใน อยนู่ อกพนื้ ท่ี
อยูใ่ น อย่นู อก อยูใ่ น อยู่นอก พ้นื ที่ อทุ ยาน อย่ใู น อยู่นอก อยใู่ น อยูน่ อก
พนื้ ท่ี พน้ื ที่ พื้นที่ พน้ื ที่ อุทยาน พนื้ ที่ พ้ืนท่ี พืน้ ที่ พื้นที่
อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน
- 21,087.08
---- - - - 1

พ้นื ทอ่ี นรุ กั ษฯ์ ในเขตจงั หวดั ชายฝ่ังทะเล

อทุ ยานแห่งชาติ ปา่ สงวนแหง่ ชาติ เขตห้ามล่าสัตว์ปา่ เขตรักษาพนั ธ์สตั ว์ป่า พน้ื ทีค่ ุม้ ครองส่งิ แวดล้อม

-- - - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตตอ่ เนอ่ื ง เขตเศรษฐกจิ พ้นื ที่พฒั นาร่วม
นา่ นน้าภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

750,761 ไร่ - - -

ท่มี า : กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ้ ม

126

สถำนกำรณด์ ้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝัง่ และกำรกัดเซำะชำยฝงั่ จงั หวดั สมทุ รปรำกำร

มีพื้นท่ีทั้งหมด 1,004 ตารางกิโลเมตร
ชายฝัง่ ทะเลมีความยาว 50.2 กิโลเมตร ครอบคลุม 12 ตาบล 3 อาเภอ
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ ที่สาคัญไดแ้ ก่

• ป่าชายเลน
• สตั ว์ทะเลหายากและใกลส้ ูญพันธ์ุ

สถำนภำพระบบนเิ วศที่สำคญั

1) สัตว์ทะเลหำยำกและใกลส้ ญู พนั ธ์ุ
บริเวณพื้นท่ีจังหวัดสมุทรปราการ พบสัตว์ทะเลหายาก จานวน 6 ชนิด คือ เต่า 2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และ
เต่ากระ โลมาและวาฬ 2 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูด้า โลมาอิรวดี โลมาหลังบาตรหัวเรียบ และโลมาปากขวด ใน
ปีงบประมาณ 2563 จังหวัดสมุทรปราการ พบการเกยตื้นของสัตว์ทะเลหายากรวม 12 ตัว ได้แก่ เต่าทะเล 6 ตัว
ลดลงจาก ปี พ.ศ. 2562 ซ่ึงมจี านวน 10 ตัว และกลุ่มโลมา - วาฬ 6 ตัว ลดลงจากปี พ.ศ. 2562 ซ่ึงมีจานวน 15 ตัว

สิ่งแวดล้อมทำงทะเล

1) คุณภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มดีข้ึน ทั้งนี้ เม่ือเปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า ไม่มีสถานะ
ดีมาก แต่สถานะดีเพิ่มจากร้อยละ 0 เป็นร้อยละ 5 สถานะพอใช้ เพ่ิมข้ึนจากร้อยละ 0 เป็นร้อยละ 42 ส่วนสถานะ
เสอ่ื มโทรมมาก ลดลงจากรอ้ ยละ 44 เปน็ ร้อยละ 21 สถานะเสือ่ มโทรม ลดลงจากร้อยละ 56 เปน็ รอ้ ยละ 32
2) นำ้ มันรัว่ ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 พบน้ามันร่ัวไหลในเขตจังหวัดสมุทรปราการ จานวน 1 ครั้ง บริเวณปากแม่น้าเจ้าพระยา
และไมพ่ บ ปรากฏการณ์กอ้ นนา้ มนั ดิน
3) นำ้ ทะเลเปลย่ี นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณ์น้าทะเลเปลี่ยนสี ในเขตจังหวัดสมุทรปราการ
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2556 – 2563 ไม่พบแมงกะพรุนพิษ แต่พบแมงกะพรุนใน
กลุ่ม Scyphozoa 3 ชนิด ได้แก่ แมงกะพรุนหางขน (Acromitus flagellates) แมงกะพรุนขี้ไก่หรือแมงกะพรุน
ถ้วย (Catostylus townsendi) แมงกะพรุนลายจุดหรือแมงกะพรุนด่าง ออสเตรเลีย (Phyllorhiza punctate) และ
พบ แมงกะพรุนกลุ่ม Hydrozoa 1 ชนิด คือ แมงกะพรุนกะลา (Zygocanna sp.) ในปี พ.ศ. 2563 ไม่มีการรายงาน
พบ ผู้ปว่ ยจากพิษแมงกะพรนุ พษิ

127

ป่ำชำยเลน

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวดั สมุทรปราการ มพี ื้นท่ี
ท้งั หมด 83,081.46 ไร่ โดยแบง่ เปน็

1) ปา่ ชายเลน 21,087.08 ไร่
2) พื้นที่อน่ื ๆ ได้แก่

• พน้ื ทีเ่ พาะเลย้ี งสตั วน์ ้า 48,469.04 ไร่
• พ้นื ท่ีเกษตรกรรม 20.45 ไร่
• เมอื งและสิง่ ก่อสร้าง 6,162.25 ไร่
• ทา่ เทยี บเรอื 124.27 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 3,061.03 ไร่
• แมน่ า้ คแู พรก ขุมเหมือง ทะเล 3,552.00 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พน้ื ลา่ ง 605.35 ไร่

กำรกดั เซำะชำยฝั่ง

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดสมุทรปราการ ครอบคลุมพื้นที่ ครอบคลุม 12 ตาบล 3 อาเภอ โดยมีระยะทาง
แนวชายฝงั่ 57.40 กโิ ลเมตร จากขอ้ มูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝัง่ ปี พ.ศ. 2562 พบการกัดเซาะ เปน็ ระยะทางรวม
0.41 กิโลเมตร มีพื้นท่ีกัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 0.41 กิโลเมตร ชายฝ่ังทะเลที่ถูกกัดเซาะ ได้มีโครงการป้องกัน
แก้ไขปัญหา เป็นระยะทางรวม 51.91 กิโลเมตร โดยเป็นพ้ืนท่ีท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว ไม่มีการกัดเซาะเป็นระยะทาง
48.73 กโิ ลเมตร และเปน็ พืน้ ท่ที ี่ดาเนินการแกไ้ ขแล้ว แต่ยังมีการกดั เซาะ เป็นระยะทาง 3.18 กิโลเมตร

ทม่ี า : รายงานสถานการณ์ด้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ และการกดั เซาะชายฝั่งของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

128

จังหวดั กรงุ เทพมหานคร

พ้นื ทีต่ าบลในเขตชายฝ่ังและพนื้ ท่ใี นทะเล 136,030 ไร่

พื้นท่ใี นทะเล

ตาบลในเขตชายฝั่ง อาเภอในเขตชายฝั่ง พน้ื ท่ตี าบลในเขตชายฝั่ง 46,707 ไร่

น่านน้าของรฐั น่านนา้ ระหวา่ งประเทศ

3 ตาบล 2 อาเภอ 89,324 ไร่ 46,707 -

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่

แนวปะการัง หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด

- ไร่ - ไร่ 4,741.24 ไร่ - 1 แหง่

อย่ใู น อยนู่ อก อยใู่ น อยู่นอก อยใู่ น อยนู่ อก อยูใ่ น อยูน่ อก อยู่ใน อยู่นอก
พื้นท่ี พืน้ ที่ พ้ืนที่ พืน้ ท่ี พน้ื ท่ี พน้ื ท่ี
พ้นื ท่ี พ้นื ที่ พ้นื ท่ี พ้นื ท่ี อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน

อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน - 4,741.24 -- -1

----

พ้นื ทีอ่ นรุ ักษ์ฯในเขตจังหวัดชายฝงั่ ทะเล

อุทยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแห่งชาติ เขตหา้ มล่าสตั ว์ปา่ เขตรกั ษาพันธส์ ตั วป์ ่า พ้นื ทคี่ มุ้ ครองสิ่งแวดล้อม

-- - - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเนื่อง เขตเศรษฐกิจ พน้ื ทพี่ ฒั นารว่ ม
น่านน้าภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

46,707 ไร่ - - -

ทีม่ า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม

129

สถำนกำรณด์ ้ำนทรพั ยำกรทำงทะเลและชำยฝั่งและกำรกัดเซำะชำยฝง่ั จงั หวดั กรงุ เทพมหำนคร

มีพ้ืนที่ทั้งหมด 1,569 ตารางกโิ ลเมตร
ชายฝัง่ ทะเลมคี วามยาว 7.11 กิโลเมตร คลอบคลุมพื้นท่ี 1 เขต 2 แขวง
ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังท่ีสาคญั ได้แก่

• ปา่ ชายเลน
• สตั ว์ทะเลหายากและใกล้สูญพันธ์ุ

สถำนภำพระบบนิเวศท่ีสำคัญ

1) สัตว์ทะเลหำยำกและใกล้สญู พนั ธ์ุ
บริเวณพ้ืนที่กรุงเทพฯ (เขตบางขุนเทียน) พบสัตว์ทะเลหายาก จานวน 3 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูดา
โลมาอริ วดีและเต่าทะเล ในช่วง พ.ศ. 2563 พบการเกยต้นื ของสตั วท์ ะเลหายาก เพียง 1 ชนิด จานวน 1 ตวั คอื สัตว์
ทะเลกลุ่มโลมา-วาฬ 3 ตัว โดยลดลงจากปี พ.ศ. 2562 ที่มีจานวน 4 ตัว ส่วนเต่าทะเลไม่พบการเกยตื้นในปีนี้ โดยที่
ลดลงจาก ปี พ.ศ. 2562 ซ่งึ เกยตนื้ จานวน 2 ตัว

ส่ิงแวดล้อมทำงทะเล

1) คณุ ภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มเส่อื มโทรมลง ทง้ั นี้เม่อื เปรียบเทียบกับปี พ.ศ. 2562 พบว่า ไม่มี
สถานะ ดีมาก ส่วนสถานะดีลดลงจากร้อยละ 38 เป็นร้อยละ 20 สถานะพอใช้ ลดลงจากร้อยละ 50 เปน็ ร้อยละ 20
สถานะเส่ือมโทรม เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 13 เป็นร้อยละ 40 และสถานะเส่ือมโทรมมาก เพิ่มข้ึนเป็นร้อยละ 20 จาก
รอ้ ยละ 0 ในปีกอ่ นหน้า
2) น้ำมนั ร่วั ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง ทั้งน้ีเมื่อเปรียบเทียบกับปี พ.ศ. 2562 พบว่า ไม่มี
สถานะ ดีมาก สว่ นสถานะดี ลดลงจากร้อยละ 38 เปน็ ร้อยละ 20 สถานะพอใช้ ลดลงจากร้อยละ 50 เป็นรอ้ ยละ 20
สถานะเสื่อมโทรม เพ่ิมข้ึนจากร้อยละ 13 เป็นร้อยละ 40 และสถานะเสื่อมโทรมมาก เพ่ิมขึ้นเป็นร้อยละ 20 จาก
ร้อยละ 0 ในปกี ่อนหนา้
3) นำ้ ทะเลเปลย่ี นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณน์ า้ ทะเลเปล่ียนสี ในเขตกรงุ เทพฯ
4) แมงกะพรนุ พษิ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี พ.ศ. 2556 - 2563 พบแมงกะพรนุ 2 ชนิด เป็นแมงกะพรุนกลุ่ม
Scyphozoa ได้แก่แมงกะพรุนหางขน (Acromitus flagellatus) และ แมงกะพรุนข้ีไก่หรือแมงกะพรุนถ้วย
(Catostylus townsendi) และไมม่ ีรายงานผไู้ ด้รับบาดเจ็บจาก แมงกะพรนุ พษิ ในปี พ.ศ. 2563

130

ป่ำชำยเลน

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2562 กรุงเทพมหานคร มีพน้ื ท่ีทงั้ หมด
34,376.11 ไร่ โดยแบ่งเป็น

1) ป่าชายเลน 4,741.24 ไร่
2) พนื้ ท่ีอ่ืน ๆ ได้แก่

• พน้ื ทเ่ี พาะเล้ยี งสัตวน์ ้า 20,242.54 ไร่
• พน้ื ทีเ่ กษตรกรรม 80.01 ไร่
• เมืองและสง่ิ ก่อสร้าง 6,426.71 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 509.71 ไร่
• แมน่ า้ คแู พรก ขมุ เหมือง ทะเล 1,131.02 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พืน้ ล่าง 1,244.89 ไร่

กำรกัดเซำะชำยฝงั่

ชายฝั่งทะเลของจังหวัดกรงุ เทพมหานคร ครอบคลมุ พ้ืนที่ 1 แขวง 1 เขต คือ แขวงท่าข้ามและแขวงแสมดา
เขตบางขุนเทียน โดยมีระยะทางแนวชายฝ่ัง 7.11 กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝ่ังปี พ.ศ. 2562
ไม่พบการกัดเซาะชายฝั่ง ชายฝั่งทะเลท่ีถูกกัดเซาะ ได้มีโครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เป็นระยะทางรวม 7.11
กิโลเมตร โดยเป็นพ้ืนที่ท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว ไม่มีการกัดเซาะเป็นระยะทาง 5.91 กิโลเมตร และ เป็นพื้นที่ท่ี
ดาเนนิ การแก้ไขแลว้ แตย่ ังมกี ารกัดเซาะ เป็นระยะทาง 1.20 กิโลเมตร

ที่มา : รายงานสถานการณ์ด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั และการกัดเซาะชายฝง่ั ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดล้อม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั

131

จังหวัดสมทุ รสาคร

พ้นื ท่ีตาบลในเขตชายฝ่ังและพนื้ ที่ในทะเล 933,602 ไร่

ตาบลในเขตชายฝง่ั อาเภอในเขตชายฝง่ั พื้นท่ีตาบลในเขตชายฝั่ง พน้ื ที่ในทะเล
604,390 ไร่
20 ตาบล 2 อาเภอ 329,212 ไร่ น่านนา้ ของรัฐ น่านนา้ ระหว่างประเทศ
--

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่

แนวปะการงั หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด

- ไร่ - ไร่ 27,068.94 ไร่ - แห่ง 1 แหง่

อยใู่ น อยนู่ อก อยใู่ น อยูน่ อก อยู่ใน อยู่นอกพ้ืนท่ี อยู่ใน อยู่นอก อยู่ใน อยูน่ อก
พ้นื ท่ี อุทยาน พ้นื ท่ี พ้ืนท่ี พ้นื ท่ี พื้นที่
พ้ืนท่ี พ้นื ที่ พนื้ ท่ี พน้ื ที่ อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อุทยาน

อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน - 27,069.94 -- -1

----

พนื้ ทีอ่ นุรักษฯ์ ในเขตจงั หวดั ชายฝัง่ ทะเล

อทุ ยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแหง่ ชาติ เขตหา้ มล่าสตั ว์ปา่ เขตรักษาพนั ธส์ ตั วป์ า่ พืน้ ที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

- 2 แห่ง 2 แหง่ - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตตอ่ เนอ่ื ง เขตเศรษฐกจิ พน้ื ที่พัฒนาร่วม
น่านนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

604,390 ไร่ - - -

ท่มี า : กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม

132

สถำนกำรณด์ ้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝงั่ และกำรกัดเซำะชำยฝัง่ จังหวดั สมทุ รสำคร

มพี น้ื ท่ีทั้งหมด 872.3 ตารางกิโลเมตร ชายฝัง่ ทะเลมีความยาว 42.08 กโิ ลเมตร
ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั ทสี่ าคญั ได้แก่

• ปา่ ชายเลน
• สตั วท์ ะเลหายากและใกลส้ ูญพันธุ์

สถำนภำพระบบนิเวศท่ีสำคญั

1) สัตว์ทะเลหายากและใกล้สูญพันธ์ุท่ีพบ ได้แก่โลมา-วาฬ 3 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูดา โลมาอิรวดี
โลมาหัวบาตรหลังเรียบ และโลมาหลังโหนก สัตว์ทะเลหายาก ชนิดเด่น คือ วาฬบรูดา โลมาอิรวดี และโลมาหัว
บาตรหลังเรียบ โดยในปี 2563 พบการเกยต้ืนของสัตว์ทะเลหายาก รวม 14 ตัว ได้แก่ โลมาและวาฬ 12 ตัว โดยมี
จานวนคงท่ี เมื่อเทยี บกบั ปี พ.ศ. 2562 และเตา่ ทะเล 2 ตวั โดยเพมิ่ ขน้ จากปี พ.ศ. 2562 ซึ่งมีจานวน 1 ตวั

ส่ิงแวดลอ้ มทำงทะเล

1) คณุ ภำพน้ำทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง ท้ังนี้เมื่อเปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า
สถานภาพพอใช้ลดลงเป็นร้อยละ 0 จากเดิมร้อยละ 67 สถานะเส่ือมโทรม เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 33 เป็นร้อยละ 88
และพบวา่ มีสถานะเส่อื มโทรมมาก เพ่มิ ขึ้นจากรอ้ ยละ 0 เป็นร้อยละ 12
2) น้ำมันรั่วไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบนา้ มันรั่วไหลในเขตจังหวัด สมทุ รสาคร
3) นำ้ ทะเลเปลี่ยนสี
ในชว่ งปี พ.ศ. 2562-2563 เกิดน้าทะเลเปลยี่ นสี ข้นึ ท้ังหมด 3 คร้ัง โดยในปี พ.ศ. 2563 พบปรากฏการณ์
น้าทะเลเปลี่ยนสีจานวน 1 คร้ัง ในเดือนพฤษภาคม บริเวณห่างจากปากแม่น้าท่าจีน ประมาณ 30 กิโลเมตร โดย
แพลงกต์ อนพชื ทก่ี อ่ ใหเ้ กิดปรากฏการณ์ฯ ได้แก่ Noctiluca sintillans
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี 2553 พบแมงกะพรุนพิษทั้งส้ิน 1 ชนิด เป็นแมงกะพรุนใน กลุ่ม
Cubozoa หรอื แมงกะพรุนกล่อง คือ Carukiidae (unidentifiable) และในปี พ.ศ. 2563 ไม่มีการรายงาน พบผู้ป่วย
จากพิษแมงกะพรุนพิษ

ป่ำชำยเลน

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จงั หวดั สมุทรสาคร มีพนื้ ที่ทง้ั หมด
173,497.19 ไร่ โดยแบ่งเปน็

133

1) ป่าชายเลน 27,068.94 ไร่
2) พน้ื ที่อืน่ ๆ ได้แก่

• พืน้ ทเี่ พาะเล้ียงสตั ว์น้า50,409.11 ไร่
• พนื้ ทีน่ าเกลือ 43,523.75 ไร่
• พืน้ ทเ่ี กษตรกรรม 5,049.39 ไร่
• เมอื งและสง่ิ ก่อสรา้ ง 31,193.32 ไร่
• ทา่ เทียบเรอื 1.66 ไร่
• เลนงอก/หาดเลน 3,122.39 ไร่
• แมน่ า้ คแู พรก ขมุ เหมือง ทะเล 3,990.84 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พน้ื ลา่ ง 9,137.78 ไร่

กำรกัดเซำะชำยฝัง่

ชายฝั่งทะเลของจังหวัดสมุทรสาคร ครอบคลุมพ้ืนท่ี 28 ตาบล 2 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝั่ง 42.08
กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝ่ังปี พ.ศ. 2563 พบการกัดเซาะเฉพาะในพ้ืนท่ีที่มีการแก้ไขแล้ว
เป็นระยะทางรวม 4.48 กิโลเมตร มีพื้นท่ีกัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 0.87 กิโลเมตร พ้ืนท่ีกัดเซาะปานกลาง
เป็นระยะทาง 1.53 กิโลเมตร และพื้นที่กัดเซาะน้อย เป็นระยะทาง 2.07 กิโลเมตร ชายฝ่ังทะเลท่ีถูกกัดเซาะ ได้มี
โครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เป็นระยะทางรวม 40.79 กิโลเมตร โดยเป็นพื้นที่ท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว ไม่มีการกัด
เซาะเป็นระยะทาง 36.32 กิโลเมตร และเป็นพ้ืนที่ท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว แต่ยังมีการกัดเซาะ เป็นระยะทาง 4.48
กิโลเมตร

ท่ีมา : รายงานสถานการณด์ ้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังและการกดั เซาะชายฝ่ังของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

134

จงั หวดั สมุทรสงคราม

พื้นท่ีตาบลในเขตชายฝ่ังและพื้นทใ่ี นทะเล 374,450 ไร่

พ้นื ท่ีในทะเล

ตาบลในเขตชายฝั่ง อาเภอในเขตชายฝง่ั พืน้ ท่ตี าบลในเขตชายฝ่ัง 141,646 ไร่

น่านน้าของรัฐ น่านน้าระหวา่ งประเทศ

10 ตาบล 2 อาเภอ 156,309 ไร่ 141,646 -

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝงั่

แนวปะการงั หญา้ ทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด

- ไร่ - ไร่ 28,038.33 ไร่ - 2 แห่ง

อย่ใู น อยนู่ อก อย่ใู น อยนู่ อก อยใู่ น อย่นู อกพนื้ ที่ อยใู่ น อยู่นอก อยใู่ น อย่นู อก
พ้นื ที่ อุทยาน พ้นื ที่ พ้นื ท่ี พน้ื ท่ี พื้นที่
พ้ืนที่ พืน้ ท่ี พนื้ ท่ี พน้ื ที่ อุทยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อทุ ยาน

อทุ ยาน อทุ ยาน อทุ ยาน อทุ ยาน - 28,038.33 -- -2

----

พ้นื ท่อี นรุ ักษ์ฯในเขตจังหวดั ชายฝ่งั ทะเล

อทุ ยานแหง่ ชาติ ปา่ สงวนแห่งชาติ เขตห้ามล่าสัตวป์ า่ เขตรกั ษาพันธ์สตั ว์ป่า พืน้ ทค่ี ุ้มครองส่ิงแวดล้อม

-- - - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเนอื่ ง เขตเศรษฐกจิ พน้ื ที่พฒั นาร่วม
นา่ นนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

141,646 ไร่ - - -

ท่มี า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม

135

สถำนกำรณด์ ้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝ่งั และกำรกดั เซำะชำยฝ่ัง จงั หวดั สมทุ รสงครำม

มพี ื้นท่ีคลอบคลมุ 8 ตาบล 2 อาเภอ มีพน้ื ทีร่ วมท้ังหมดประมาณ 226.28 ตารางกิโลเมตร e
ชายฝงั่ ทะเลมีความยาว 24.18 กิโลเมตร และ มีพ้นื ท่ใี นทะเลประมาณ 230 ตารางกิโลเมตร
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั ทีส่ าคญั ได้แก่

• ปา่ ชายเลน
• สตั ว์ทะเลหายากและใกล้สูญพันธ์ุ

สถำนภำพระบบนเิ วศท่ีสำคญั

1) สัตว์ทะเลหำยำกและใกลส้ ญู พันธุ์
ทพี่ บได้แก่โลมา-วาฬ 3 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูดา โลมาอริวดี และโลมาหัวบาตรหลงั เรยี บ สัตว์ทะเลหายาก
ชนิดเด่น คอื วาฬบรูดา้ โลมาอิรวดี และโลมาหัวบาตรหลงั เรียบ โดยในปี 2563 พบการเกยต้ืนของสัตว์ทะเลหายาก
เพียงชนิดเดียว คือ เต่าทะเล จานวนรวม 2 ตัว โดยเกยต้ืนลดลงจากปี พ.ศ. 2562 ซ่ึงมีจานวน 5 ตัว และไม่มีการ
เกยตนื้ ของสัตว์ทะเลหายากกลุม่ โลมา และวาฬ โดยท่ีในปี พ.ศ. 2563 มจี านวน 3 ตัว

ส่ิงแวดล้อมทำงทะเล

1) คุณภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มดีขึ้น ท้ังนี้เม่ือเปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า สถานะดี
เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 0 เป็นร้อยละ 25 สถานะพอใช้ ลดลง จากร้อยละ 45 เป็นรอ้ ยละ 38 สถานะเส่ือมโทรม เพ่ิมข้ึน
จากรอ้ ยละ 22 เป็นร้อยละ 37 และสถานะเส่ือมโทรมมาก ลดลงจากร้อยละ 33 เปน็ ร้อยละ 0
2) นำ้ มันรวั่ ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบน้ามนั รวั่ ไหลในเขตจงั หวดั สมทุ รสงคราม
3) น้ำทะเลเปล่ยี นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณน์ า้ ทะเลเปลีย่ นสี
4) แมงกะพรุนพิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี 2553 พบแมงกะพรุนพิษท้ังส้ิน 2 ชนิด เป็นแมงกะพรุนในกลุ่ม
Cubozoa หรอื แมงกะพรุนกล่อง 1 ชนิด คือ แมงกะพรุนกล่อง (Carukiidae) (unidentifiable) และแมงกะพรนุ กลุ่ม
Scyphozoa จานวน 1 ชนิด คือ แมงกะพรุนไฟ (Chrysaora sp.) ในปี พ.ศ. 2563 ไม่มีการรายงานพบ ผู้ป่วยจาก
พษิ แมงกะพรนุ พษิ

136

ป่ำชำยเลน

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวัดสมุทรสงคราม มีพน้ื ท่ี
ทัง้ หมด 85,400.31 ไร่ โดยแบ่งเป็น

1) ปา่ ชายเลน 28,038.33 ไร่
2) พน้ื ท่ีอ่ืน ๆ ได้แก่

• พ้นื ทีเ่ พาะเลยี้ งสตั ว์นา้ 37,586.37 ไร่
• พ้ืนทีน่ าเกลือ 9,398.61 ไร่
• พ้ืนทเ่ี กษตรกรรม 583.21 ไร่
• เมืองและส่งิ ก่อสรา้ ง 4,352.93 ไร่
• ทา่ เทียบเรอื 0.22 ไร่
• แมน่ ้าคแู พรก ขุมเหมือง ทะเล 1,621.84 ไร่
• ระบบนเิ วศไม้พ้นื ล่าง 3,818.80 ไร่

กำรกดั เซำะชำยฝ่ัง

ชายฝงั่ ทะเลของจังหวัดสมุทรสงคราม มีพื้นที่ครอบคลุม 8 ตาบล 2 อาเภอ รวมท้ังหมดประมาณ 226.28
ตารางกิโลเมตร ชายฝ่ังทะเลมีความยาว 24.18 กิโลเมตร และสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปี พ.ศ. 2563 พบการ
กัดเซาะเป็นระยะทางรวม 0.14 กิโลเมตร มีพื้นที่กัดเซาะปานกลาง เป็นระยะทาง 0.14 กิโลเมตร ชายฝั่งทะเลท่ีถูก
กัดเซาะได้มีโครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เป็นระยะทางรวม 15.66 กิโลเมตร โดยเป็นพื้นท่ี ท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว
ไม่มีการกัดเซาะเป็นระยะทาง 13.17 กิโลเมตร และเป็นพ้ืนท่ีที่ดาเนินการแก้ไขแล้ว แต่ยังมีการกัดเซาะเป็น
ระยะทาง 2.49 กโิ ลเมตร

ที่มา : รายงานสถานการณด์ ้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ และการกัดเซาะชายฝัง่ ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดลอ้ ม กรมทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั

137

จังหวัดเพชรบรุ ี

พ้ืนทต่ี าบลในเขตชายฝ่ังและพืน้ ทีใ่ นทะเล 2,239,144 ไร่

ตาบลในเขตชายฝ่งั อาเภอในเขตชายฝงั่ พน้ื ทตี่ าบลในเขตชายฝั่ง พ้ืนท่ใี นทะเล
1,907,326 ไร่
18 ตาบล 5 อาเภอ 331,818 ไร่ นา่ นนา้ ของรัฐ น่านน้าระหว่างประเทศ
--

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั

แนวปะการัง หญา้ ทะเล ปา่ ชายเลน เกาะ หาด
19,486.75 ไร่ - แห่ง 10 แห่ง
- ไร่ 30 ไร่
อยใู่ น อยนู่ อกพืน้ ที่
อยใู่ น อยูน่ อก อย่ใู น อยู่นอก พื้นที่ อุทยาน อยใู่ น อย่นู อก อยใู่ น อยนู่ อก
พน้ื ท่ี พนื้ ที่ พ้นื ที่ พ้นื ที่ อทุ ยาน พนื้ ที่ พนื้ ท่ี พื้นท่ี พื้นที่
อุทยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน
- 19,486.75
- - - 30 - - - 10

พืน้ ทอี่ นรุ กั ษ์ฯในเขตจังหวดั ชายฝั่งทะเล

อทุ ยานแหง่ ชาติ ปา่ สงวนแหง่ ชาติ เขตหา้ มล่าสัตวป์ ่า เขตรักษาพนั ธส์ ัตวป์ ่า พ้ืนทคี่ ้มุ ครองสง่ิ แวดล้อม

1 แหง่ 15 แห่ง 2 แหง่ - -

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตต่อเนอื่ ง เขตเศรษฐกิจ พ้ืนที่พัฒนารว่ ม
น่านนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

1,907,326 ไร่ - - -

ท่มี า : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม

138

สถำนกำรณด์ ้ำนทรัพยำกรทำงทะเลและชำยฝั่งและกำรกัดเซำะชำยฝัง่ จงั หวดั เพชรบุรี

มีพน้ื ที่ครอบคลมุ 21 ตาบล 5 อาเภอ มีพืน้ ที่ท้งั หมด 370,553.9 ไร่
ชายฝง่ั ทะเลมคี วามยาว 89.71 กิโลเมตร
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั ที่สาคัญ ไดแ้ ก่

• แหล่งหญ้าทะเล
• ปา่ ชายเลน
• สัตวท์ ะเลหายากและใกล้สูญพนั ธ์ุ

สถำนภำพระบบนิเวศท่ีสำคญั

1) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2554 จังหวัดเพชรบุรีมีแหล่ง หญ้าทะเลรวม 30 ไร่ ใน 2 พื้นที่ คือ บริเวณปากคลอง
บางกรานอ้ ย – คลองบางกราใหญ่ เนื้อท่ีประมาณ 10 ไร่ และบริเวณแปลงปลูกป่าชายเลนของศนู ยป์ ระสานงาน เพื่อ
อนุรกั ษ์ปา่ ชายเลนกองทัพบก - ภาคกลาง หาดเจ้าสาราญ เนื้อท่ี 20 ไร่ จากการสารวจในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบ หญ้า
ทะเลทัง้ 2 พื้นท่ี โดยภาพรวมสถานภาพหญ้าทะเล เสื่อมโทรมลง ท้ังน้ี การเสื่อมโทรมดังกล่าว สรปุ ได้วา่ บริเวณปาก
คลองบางกราน้อย – คลองบางกราใหญ่ เกิดจากการเปลีย่ นแปลงของตะกอนที่ทับถมบริเวณ ปากคลอง ส่วนบรเิ วณ
แปลงปลูกป่าชายเลนของศูนยป์ ระสานงานเพอื่ อนุรักษ์ป่าชายเลนกองทัพบก - ภาคกลาง หาดเจ้าสาราญ สาเหตุหลัก
เป็นความเสื่อมโทรมตามธรรมชาติ เกิดจากการเจริญเติบโตของต้นไม้ ป่าชายเลนแล้วส่งผลให้บดบังแสงที่จะส่องไป
ถึงพ้นื ที่ เจรญิ เติบโตของหญ้าทะเล
2) สตั ว์ทะเลหำยำกและใกล้สูญพันธ์ุ
จังหวัดเพชรบุรีพบสัตว์ทะเลหายาก 5 ชนิด ประกอบด้วย โลมา-วาฬ 3 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูด้า โลมาอิรวดี
โลมาหัวบาตรหลังเรียบ และโลมาหลังโหนก ปลากระดูกอ่อน 1 ชนิด ได้แก่ ฉลามวาฬ และเต่าทะเลจานวน
2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และเต่ากระ สัตว์ทะเลหายากที่เด่น คือ วาฬบรูด้า โลมาอิรวดี และโลมาหัวบาตรหลังเรียบ
โดยในปี 2563 พบการเกยตื้นของสัตว์ทะเลหายากรวม 18 ตัว ได้แก่ โลมาและวาฬ จานวน 10 ตัว โดยลดลงจาก
ปี 2562 ซงึ่ เกยต้ืนจานวน 15 ตัว และเต่าทะเล จานวน 10 ตวั โดยเพิ่มขึ้นจากปี 2562 ซงึ่ เกยต้ืนจานวน 7 ตวั

139

ส่ิงแวดล้อมทำงทะเล

1) คณุ ภำพน้ำทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มคงที่ ทั้งนี้เม่ือเปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า สถานะ
ดีมาก เพิ่มข้ึนจากร้อยละ 0 เป็นร้อยละ 13 สถานะดี ลดลงจาก ร้อยละ 40 เป็นร้อยละ 25 สถานะพอใช้ เพ่ิมข้ึน
จาก ร้อยละ 32 เป็นร้อยละ 38 สถานะเสื่อมโทรมลดลงจาก ร้อยละ 28 เป็นร้อยละ 21 และสถานะเสื่อมโทรมมาก
เพิ่มขน้ึ จากรอ้ ยละ 0 เปน็ ร้อยละ 3
2) น้ำมนั รวั่ ไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่พบน้ามนั รั่วไหลในเขตจังหวัดเพชรบุรี แต่พบปรากฏการณก์ อ้ นน้ามันดินจานวน 3 คร้ัง
3) นำ้ ทะเลเปล่ยี นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณน์ ้าทะเลเปลี่ยนสี
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี 2553 พบแมงกะพรุนพิษทั้งส้ิน 3 ชนิด เป็นแมงกะพรุนในกลุ่ม
Cubozoa หรือแมงกะพรุนกล่อง 1 ชนิด คือ Carukiidae (unidentifiable) แมงกะพรุนกลุ่ม Scyphozoa 1 ชนิด
คือ แมงกะพรุนไฟ Chrysaora sp. และแมงกะพรุนกลุ่ม Hydrozoa 1 ชนิด คือ แมงกะพรุน หัวขวด Physalia sp.
ในปี พ.ศ. 2563 ไม่มกี ารรายงาน พบผปู้ ่วยจากพษิ แมงกะพรุนพิษ

ป่ำชำยเลน ป่ำชำยหำด

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จังหวัดเพชรบุรี มพี ื้นทท่ี ้ังหมด
88,695.52 ไร่ โดยแบ่งเป็น

1) ป่าชายเลน 19,486.75 ไร่
2) ปา่ ชายหาด 700 ไร่
3) พนื้ ที่อืน่ ๆ ได้แก่

• พน้ื ทเ่ี พาะเลยี้ งสัตวน์ า้ 27,429.55 ไร่
• พ้ืนที่นาเกลือ 21,216.90 ไร่
• พืน้ ทีเ่ กษตรกรรม 6,430.66 ไร่
• เมืองและสิ่งก่อสร้าง 3,847.55 ไร่
• ทา่ เทยี บเรอื 6.11 ไร่
• หาดทราย 101.97 ไร่
• แม่นา้ คูแพรก ขุมเหมือง ทะเล 3,838.14 ไร่
• ระบบนิเวศไม้พื้นล่าง 5,637.87 ไร่

140

กำรกัดเซำะชำยฝ่ัง

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดเพชรบุรี ครอบคลุม 21 ตาบล 5 อาเภอ ท้ังหมด 370,553.9 ไร่ ชายฝ่ังทะเล
มีความยาว 89.71 กิโลเมตร สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่ง ปี พ.ศ. 2563 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 6.47
กิโลเมตร มพี น้ื ที่กัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 4.13 กโิ ลเมตร พ้ืนที่กัดเซาะปานกลาง เป็นระยะทาง 1.23 กโิ ลเมตร
และพ้ืนท่ีกัดเซาะน้อย เป็นระยะทาง 1.11 กิโลเมตร ชายฝั่งทะเลท่ีถูกกัดเซาะได้มีโครงการป้องกันแก้ไขปัญหา เป็น
ระยะทางรวม 45.52 กโิ ลเมตร โดยเป็นพื้นที่ ท่ีดาเนินการแก้ไขแล้ว ไม่มกี ารกัดเซาะเป็นระยะทาง 41.33 กิโลเมตร
และเป็นพ้ืนท่ที ด่ี าเนินการแก้ไขแลว้ แตย่ ังมกี ารกดั เซาะเป็นระยะทาง 1.20 กโิ ลเมตร

ท่มี า : รายงานสถานการณด์ ้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ และการกัดเซาะชายฝ่ังของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั

141

จังหวัดประจวบครี ขี ันธ์

พืน้ ทต่ี าบลในเขตชายฝ่ังและพนื้ ทใ่ี นทะเล 5,014,140 ไร่

พ้ืนท่ใี นทะเล

ตาบลในเขตชายฝ่งั อาเภอในเขตชายฝัง่ พืน้ ท่ีตาบลในเขตชายฝ่ัง 3,704,659 ไร่

น่านนา้ ของรัฐ น่านน้าระหว่างประเทศ

25 ตาบล 8 อาเภอ 1,309,763.4 ไร่ 3,704,659 -

ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่

แนวปะการัง หญ้าทะเล ป่าชายเลน เกาะ หาด

1,450 ไร่ 21 ไร่ 7,734.56 ไร่ 23 แห่ง 45 แห่ง

อยใู่ น อยูน่ อก อยใู่ น อยูน่ อก อยใู่ น อยนู่ อก อยูใ่ น อยู่นอก อยู่ในพน้ื ท่ี อยู่นอก
พน้ื ท่ี พืน้ ท่ี พืน้ ที่ พืน้ ท่ี พื้นท่ี พน้ื ท่ี พน้ื ที่ พื้นที่ อุทยาน พื้นที่
อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน อทุ ยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน อุทยาน
3
162 1,288 - 21 1,682 6,052.56 7 16 42

พน้ื ทีอ่ นุรกั ษ์ฯในเขตจงั หวดั ชายฝ่ังทะเล

อุทยานแหง่ ชาติ ป่าสงวนแหง่ ชาติ เขตหา้ มลา่ สัตวป์ ่า เขตรกั ษาพันธส์ ตั วป์ า่ พน้ื ทค่ี มุ้ ครองสิง่ แวดล้อม

5 แหง่ 22 แห่ง 1 แห่ง 2 แห่ง 1 แหง่

อาณาเขตทางทะเลประเทศไทย เขตตอ่ เน่ือง เขตเศรษฐกิจ พืน้ ท่ีพัฒนารว่ ม
นา่ นนา้ ภายใน ทะเลอาณาเขต - จาเพาะ ไทย-มาเลเซีย

241,980 ไร่ 3,462,678 ไร่ - -

ที่มา : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดล้อม

142

สถำนกำรณ์ด้ำนทรพั ยำกรทำงทะเลและชำยฝง่ั และกำรกดั เซำะชำยฝงั่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

มพี ืน้ ท่ีครอบคลมุ 25 ตาบล 8 อาเภอ มีพน้ื ทปี่ ระมาณ 1,309,763.4 ไร่
ชายฝ่ังทะเลมีความยาว 246.83 กิโลเมตร
ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังท่สี าคัญไดแ้ ก่

• แนวปะการัง
• แหล่งหญ้าทะเล
• ปา่ ชายเลน
• สัตว์ทะเลหายากและใกลส้ ูญพันธุ์

สถำนภำพระบบนเิ วศท่ีสำคัญ

1) แนวปะกำรงั
จากข้อมูลในปี พ.ศ. 2563 มีพื้นท่ีการแพร่กระจายของ แนวปะการัง จานวน 1,450 ไร่ เป็นพ้ืนท่ีที่ได้รับ
การสารวจ และประเมิน จานวน 1,059 ไร่ หรือร้อยละ 73 ของพื้นที่แนวปะการังท้ังหมด สถานภาพมีแนวโน้ม
การเปล่ียนแปลงระยะยาวแย่ลง ในพ้ืนท่ีเกาะหลัก เกาะแรด เกาะเหล่อื ม ด้านตะวันตก เกาะจาน เกาะท้ายทรยี
เกาะทะลุด้านเหนือ เกาะสิงห์ด้านเหนือ และเกาะสังข์ด้านทิศตะวันตก ส่วนพ้ืนท่ีท่ีมีแนวโน้มสถานภาพการ
เปลีย่ นแปลงระยะยาวเพิ่มขน้ึ เล็กน้อย ได้แก่ บริเวณเกาะโกลา เกาะทะลุด้านตะวันตก และเกาะทะลุด้านตะวันออก
ซึ่งสาเหตุหลักของความเส่ือมโทรมเกิดจาก 1) การเพ่ิมข้ึนของตะกอนจากการพัฒนาพ้ืนที่แนวชายฝ่ัง 2) ผลกระทบ
จากการท่องเที่ยว/พฤติกรรมของนักท่องเท่ียว 3) การทาประมงในแนวปะการัง 4) ผลกระทบจากขยะในแนว
ปะการัง
2) แหล่งหญ้ำทะเล
จากข้อมูลการสารวจใน พ.ศ. 2563 ซ่ึงครอบคลุมพ้ืนที่หญ้าทะเลจานวน 23.7 ไร่ มีแนวโน้ม
การเปล่ียนแปลง คงท่ี (จานวน 3.7 ไร่) เมื่อเทียบกับข้อมูลในปี พ.ศ. 2562 บริเวณอ่าวข้ันกระได ส่วนบริเวณ
อ่าวมะนาว ไม่พบ การแพร่กระจายของหญ้าทะเล ภัยคุกคามสาคัญของหญ้าทะเลคือความเส่ือมโทรมมีตะกอนจาก
การใช้พน้ื ทจี่ อดและทางเข้าออกเรอื ประมง
3) สัตวท์ ะเลหำยำกและใกล้สูญพันธุ์
ที่พบ 6 ชนดิ ประกอบด้วย โลมา-วาฬ 3 ชนิด ได้แก่ วาฬบรูดา้ โลมาอริ วดี โลมาหัวบาตรหลงั เรียบ และ
โลมาหลังโหนก เต่าทะเล 2 ชนิดได้แก่ เตา่ ตนุ และเตา่ กระ ปลากระดูกอ่อน ได้แก่ ฉลามวาฬ โดยในปี พ.ศ. 2563
พบการเกยตืน้ ของสตั วท์ ะเลหายากรวม 57 ตวั ไดแ้ ก่ โลมาและวาฬ จานวน 29 ตัว โดยเพมิ่ ข้ึนจากปี พ.ศ. 2562 ซง่ึ
มีจานวน 26 ตัว เตา่ ทะเลจานวน 28 ตัว โดยเพ่ิมขึ้น จากปี พ.ศ. 2562 ซ่ึงมีจานวน 26 ตัว

143

ส่ิงแวดล้อมทำงทะเล

1) คุณภำพนำ้ ทะเล
ในปี พ.ศ. 2563 คุณภาพน้าทะเลมีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง ท้ังนี้เมื่อเปรียบเทียบกับ ปี พ.ศ. 2562 พบว่า
สถานะดีมาก ลดลงจากร้อยละ 36 เป็นร้อยละ 6 สถานะดี เพ่ิมข้ึนจาก ร้อยละ 49 เป็นร้อยละ 73 สถานะพอใช้
เพม่ิ ขึน้ จาก ร้อยละ 15 เป็นร้อยละ 19 และสถานะเสื่อมโทรม เพ่ิมข้ึนจาก รอ้ ยละ 0 เป็นรอ้ ยละ 2
2) น้ำมนั ร่ัวไหล
ในปี พ.ศ. 2563 ไมพ่ บน้ามนั รัว่ ไหลในเขตจังหวดั ประจวบคีรขี นั ธ์ แตพ่ บปรากฏการณ์กอ้ นนา้ มันดนิ
จานวน 3 ครัง้
3) น้ำทะเลเปลีย่ นสี
ในช่วงปี พ.ศ. 2563 ไม่พบปรากฏการณน์ า้ ทะเลเปลี่ยนสี
4) แมงกะพรนุ พิษ
จากการสารวจพบแมงกะพรุนพิษ ต้ังแต่ปี 2553 พบแมงกะพรุนพิษทั้งส้ิน 4 ชนิด โดยเป็นแมงกะพรุน
ในกลุ่ม Cubozoa หรือแมงกะพรุนกล่อง 2 ชนิด ได้แก่ Morbakka sp. , Carukiidae (unidentifiable) 2 และ
แมงกะพรุนกลุ่ม Scyphozoa จานวน 2 ชนิด ได้แก่ แมงกะพรุนไฟ Chrysaora sp. และ Pelagia sp. ในปี พ.ศ.
2563 ไมม่ ีการรายงานพบผปู้ ่วยจากพษิ แมงกะพรนุ พษิ

ป่ำชำยเลน ป่ำชำยหำด

จากข้อมลู การใช้ประโยชน์ทดี่ ินปา่ ชายเลนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2563 จงั หวดั ประจวบครี ขี ันธ์ มีพื้นท่ี
ทงั้ หมด 17,883.03 ไร่ โดยแบง่ เปน็

1) ปา่ ชายเลน 7,734.56 ไร่
2) ปา่ ชายหาด 1,357.84 ไร่
3) พืน้ ท่ีอ่นื ๆ

• พ้นื ทีเ่ พาะเลยี้ งสตั ว์น้า 3,385.07 ไร่
• พน้ื ที่เกษตรกรรม 830.61 ไร่
• เมอื งและสง่ิ ก่อสรา้ ง 549.01 ไร่
• หาดทราย 43.79 ไร่
• แมน่ า้ คแู พรก ขมุ เหมอื ง ทะเล 678.97 ไร่
• ป่าบนท่ีเนิน 360.71 ไร่
• ระบบนเิ วศไม้พนื้ ลา่ ง 2,942.47 ไร่

144

กำรกดั เซำะชำยฝัง่

ชายฝ่ังทะเลของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ครอบคลุมพื้นท่ี 25 ตาบล 8 อาเภอ โดยมีระยะทางแนวชายฝ่ัง
246.83 กิโลเมตร จากข้อมูลสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่ง ปี พ.ศ. 2563 พบการกัดเซาะเป็นระยะทางรวม 4.51
กิโลเมตร มีพื้นที่กัดเซาะรุนแรง เป็นระยะทาง 0.32 กิโลเมตร พ้ืนที่กัดเซาะปานกลาง เป็นระยะทาง 0.62
กิโลเมตร และพื้นที่กัดเซาะน้อย เป็นระยะทาง 3.57 กิโลเมตร ชายฝั่งทะเลที่ถูกกัดเซาะได้มีโครงการป้องกันแก้ไข
ปัญหา เปน็ ระยะทางรวม 58.18 กิโลเมตร โดยเป็นพ้ืนท่ีที่ดาเนนิ การแกไ้ ขแล้ว ไมม่ กี ารกัดเซาะเป็นระยะทาง 57.94
กิโลเมตร และเปน็ พืน้ ทท่ี ด่ี าเนนิ การแก้ไขแล้ว แตย่ งั มกี ารกัดเซาะเปน็ ระยะทาง 0.24 กิโลเมตร

ท่มี า : รายงานสถานการณด์ ้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั และการกัดเซาะชายฝงั่ ของประเทศไทย พ.ศ. 256๓
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดล้อม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง