สุคันธชาครานุสรณ์

สคุ นั ธชาครานุสรณ์

จัดพมิ พ์เน่อื งในพธิ ีพระราชทานเพลงิ ศพ

พระครูอนุรักษช์ ยั ธรรม

อดตี เจา้ อาวาสวัดบรบิ ูรณ์ รองเจ้าคณะอาเภอเมืองชยั ภมู ิ
ท่ีปรึกษาเจา้ คณะอาเภอเมอื งชยั ภูมิ

ณ เมรชุ วั่ คราว วดั บริบูรณ์
ตาบลในเมอื ง อาเภอเมืองชัยภูมิ จงั หวัดชัยภูมิ

๓ ธนั วาคม ๒๕๖๕

สุคันธชาครานสุ รณ์
จดั พมิ พ์เนอ่ื งในพิธพี ระราชทานเพลิงศพพระครอู นรุ ักษ์ชัยธรรม (สคุ นธ์ ชาคโร)
อดีตเจา้ อาวาสวัดบริบรู ณ์ รองเจ้าคณะอาเภอเมืองชัยภูมิ
ท่ีปรกึ ษาเจา้ คณะอาเภอเมืองชัยภมู ิ
๓ ธนั วาคม ๒๕๖๕

ผ้เู ขียน พระราชธรรมวาที (ชัยวัฒน์ ธมฺมวฑฺฒโน)
วัดประยรุ วงศาสวาส วรวิหาร

คณะทปี่ รึกษาฝ่ายบรรพชติ เจ้าคณะภาค ๑๑
พระธรรมเจดยี ์
พระเทพภาวนาวกิ รม ทป่ี รึกษาเจา้ คณะภาค ๑๑
พระราชชัยสิทธสิ นุ ทร เจ้าคณะจงั หวดั ชยั ภมู ิ
พระศรธี ีรพงศ์ เลขานกุ ารเจา้ คณะภาค ๑๑
พระศรสี จั ญาณมนุ ี รองเจ้าคณะจังหวัดชัยภมู ิ
พระปริยัติกิจวิธาน เจา้ คณะอาเภอเมอื งชยั ภมู ิ
พระครูอนุกลู ภัทรกจิ เจา้ คณะตาบลในเมอื ง เขต ๒

คณะทีป่ รึกษาฝา่ ยคฤหัสถ์ ผูว้ ่าราชการจงั หวัดชัยภมู ิ
นายโสภณ สุวรรณรตั น์ วฒั นธรรมจงั หวัดชยั ภมู ิ
นางสาวสุรยิ า สุระเสียง ผ้อู านวยการสานักงานพระพทุ ธศาสนาจังหวดั ชัยภูมิ
นายณรงศักด์ิ ออ้ ทอง ประธานชุมชนขี้เหล็กใหญ่
นางกรมรี เวยี งสงค์
นายสมคดิ บญุ มาก

บรรณาธกิ าร/รูปเลม่ พระมหาโยธิน โยธโิ ก เลขานกุ ารเจ้าคณะจงั หวดั ชัยภมู ิ
พิมพท์ ่ี หจก.ขอนแก่นการพิมพ์

๖๔ - ๖๖ ถนนรนื่ รมย์ ตาบลในเมือง
อาเภอเมืองขอนแกน่ จงั หวัดขอนแก่น ๔๐๐๐๐
โทรศพั ท์ ๐๔๓ ๒๒๑ ๙๓๘ โทรสาร ๐๔๓ ๒๒๐ ๑๒๘
E-mail: [email protected]



(2)(2)

(3(3) )

(4)

สำนึกในพระมหำกรณุ ำธิคุณ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ ัวฯ ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานนา้
หลวงสรงศพพระครูอนรุ ักษช์ ัยธรรม ในวนั ที่ ๕ ตุลาคม พุทธศกั ราช ๒๕๖๕
เวลา ๑๗.๐๐ น. และทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานเพลิง ในวันที่ ๓
เดือนธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๑๖.๐๐ น. ณ เมรุช่ัวคราววัด
บริบูรณ์ ชุมชนขีเหล็กใหญ่ ต้าบลในเมือง อ้าเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ
ซึง่ นับเป็นพระมหากรุณาธคิ ุณล้นเกล้าลน้ กระหม่อม เปน็ เกียรตอิ ันสงู สุดแก่
ผู้วายชนม์ วงศ์ตระกลู และศษิ ยานุศษิ ย์ อยา่ งหาทีส่ ุดมิได้

หากความทราบโดยญาณวิถีถึงดวงวิญญาณของพระครูอนุรักษ์ชัย
ธรรม ได้ด้วยประการใดในสัมปรายภพ คงจะมีความปลาบปลืมซาบซึงเป็น
ล้นพ้น ในพระมหากรุณาธิคุณท่ีได้รับพระราชทานเกียรติยศอันสูงย่ิงใน
วาระสุดท้ายแหง่ ชวี ิต

ข้าพระพุทธเจ้าทังปวง ผู้เป็นญาติและศิษยานุศิษย์ ของพระครู
อนุรักษ์ชัยธรรม ขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาส กราบถวายบังคม
แทบเบืองพระยุคลบาท ด้วยความสา้ นึกในพระมหากรณุ าธคิ ุณอยา่ งหาที่สุด
มิได้ และจะเทิดทูนไว้เหนือเกล้าเหนือกระหม่อม เป็นสรรพสิริมงคลแก่
ขา้ พระพุทธเจ้า และวงศต์ ระกูลตลอดไป

ดว้ ยเกล้าด้วยกระหมอ่ ม ขอเดชะ
ข้าพระพทุ ธเจ้า
ครอบครวั บุปผา

อบุ าสกอุบาสกิ าวดั บรบิ รู ณ์ และศษิ ยานศุ ษิ ย์

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

(10)

(1(11)1)

ปรปะรวะัตวิโตั ดิโยดสยงั สเงั ขเปขป
พรพะรคะรคูอรนูอรุนักุรษกั ช์ษัยช์ ธัยรธรรมรม
(ส(ุคสนคุ ธน์ธช์ ำชคำโครโรบุปบผุปำผำอำอยำุ ย๙ุ ๙๗๗พรพรรษรำษำ๗๖๗)๖)

อดอีตดเีตจเ้ำจอ้ำำอวำำวสำวสัดวบัดรบิบรรู ิบณูรณ์ ท์ ปี่ ทรปี่ ึกรษึกำษเจำเำ้ จค้ำณคณะอะำอเภำเอภเอมเือมงอื ชงัยชภัยูมภิ ูมิ

๑.๑ส.ถสาถนาะนเดะเมิ ดมิ
ชื่อช่ือสุคสนุคธน์ ธน์ านมาสมกสุลกุลบุปบผุปาผาเกเิดกวิดันวัน๓ ๓ฯ ฯ๒ ๒ค้่าค้่าปี ปขี าขลาลวันวทัน่ี ท๔่ี ๔เดเือดนือน

มกมรการคามคมพ.พศ.ศ๒. ๔๒๖๔๕๖บ๕ิดบาิดชาื่อช่ือนานยาลยาลยายนานมาสมกสุลกุลบุปบผุปาผมา ามราดราดชา่ือชื่อนานงาพงรพมรม
นานมาสมกสุลกุลบุปบผุปาผาบ้าบน้าเนลเขลทขี่ ท๑ี่ ๑ ๑หมหู่ทม่ี ู่ท๑่ี ๒๑๒ต้าตบ้าลบเลมเือมงือพงลพลอ้าอเ้ภาเอภพอลพลจังจหังวหัดวัด
ขอขนอแนกแน่ ก่น
๒.๒บ. รบรรพรชพาชา

วันวัน๖ ๖ฯ ฯ๑๒๑๒ค่้าค่้าปีเปถีเาถะาะวันวทันี่ ท๖ี่ ๖เดเือดนือนพฤพศฤจศิกจาิกยานยนพ.พศ.ศ๒. ๔๒๘๔๒๘๒
วัดวปัดรปะรทะุมทวุมันวันต้าตบ้าลบเลพเ็กพใ็กหใญห่ญอ่้าอเภ้าเอภพอลพลจังจหังวหัดวขัดอขนอแนกแ่นก่นโดโยดมยี มพี รพะรวะินวัยินธัยรธโสรโภสาภา
วดั วปัดรปะรทะมุ ทวุมนั วันต้าตบ้าลบเพลเ็กพใ็กหใญห่ญอ่้าอเภา้ เอภพอลพลจังจหังวหัดวขัดอขนอแนกแน่ กน่เปเ็นปพ็นรพะรอะปุ อชั ปุ ฌัชาฌยา์ ย์
๓.๓อ.ปุ อสุปมสบมทบท

วันวัน๑ ๑ฯ ฯ๔ ๔ค้่าค้่ปา ีจปอีจอวันวทันี่ ท๒่ี ๒เดเือดนือนมีนมาีนคามคมพ.พศ.ศ๒. ๔๒๘๔๙๘๙วัดวกัดัทกทัทลทิวลันิวัน
ตา้ ตบา้ ลบดลอดนอฉนมิ ฉิมอ้าอเภา้ เอภพอลพลจังจหงั วหัดวขดั อขนอแนกแน่ ก่น

พรพะรอะุปอัชุปฌัชาฌยา์ ยพ์ รพะรคะรคูพริเูพศิเษศสษาสราครุณคุณ(พ(รพะรระารชาสชาสราธรรธรรมรมมุนมี)ุนวี)ัดวศัดรศีนรวีนลวล
ต้าตบา้ ลบพลลพับลับอ้าอเภา้ เอภเมอเอื มงอืขงอขนอแนกแ่นกน่ จังจหงั วหัดวขดั อขนอแนกแ่นก่น

พ รพะรกะรกรรมรวมาวจาาจจาาจรายร์ ยพ์ รพะรมะหมาหจาันจัทนรท์ รจ์ นจฺ ทนฺวท้โวส้โสวัดวกัดั ลกยั ลายณาณมิตมิรต ร
ต้าตบ้าลบกลลั กยลั ายณามณติ มริตรอา้ อเภา้ เอภธอนธบนุรบี ุรจี งั จหังวหดั วธัดนธบนรุ บี ุรี

พรพะรอะนอุสนาุสวานวานจาาจรายร์ ยพ์ รพะรมะหมาหหาลหุยลสุย์ สป์ ภปสภฺสสโฺสรโรวัดวปัดรปะรยะุรยวุรงวศงาศวาาวสาส
ตา้ ตบ้าลบกลลั กยัลายณามณติ มริตรอา้ อเภา้ เอภธอนธบนรุ บี ุรจี ังจหงั วหัดวธดั นธบนุรบี ุรี

(12)
๔. วทิ ยฐานะ
พ.ศ. ๒๔๘๒ สา้ เร็จชนั ประถมศึกษาบริบูรณ์ โรงเรียนวัดอุทัยธรรม ต้าบลเพ็กใหญ่

อา้ เภอพล จังหวดั ขอนแกน่
พ.ศ. ๒๔๘๓ สอบได้นักธรรมชันเอก ส้านักเรียนคณะจังหวัดขอนแก่น วัดศรีนวล

ตา้ บลพระลับ อ้าเภอเมอื งขอนแกน่ จังหวัดขอนแก่น

๕. การปกครอง
พ.ศ. ๒๕๐๒ เป็นจ้าอาวาสวัดบรบิ ูรณ์ ครงั ท่ี ๑
พ.ศ. ๒๕๐๔ เป็นเจ้าคณะต้าบลชลี อง อา้ เภอเมอื งชัยภมู ิ จังหวัดชยั ภูมิ
พ.ศ. ๒๕๓๑ เป็นเจ้าอาวาสวัดบริบรู ณ์ ครงั ท่ี ๒
พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นรองเจา้ คณะอา้ เภอเมอื งชัยภมู ิ
พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ. ๒๕๔๘ เปน็ ทป่ี รกึ ษาเจ้าคณะอ้าเภอเมืองชยั ภูมิ
๖. งานการศึกษา
พ.ศ. ๒๕๐๒ เป็นเจ้าส้านักศาสนศึกษาวดั บริบรู ณ์
พ.ศ. ๒๕๐๒ เป็นครสู อนพระปรยิ ัติธรรม ประจา้ สา้ นกั ศาสนศึกษาวัดบรบิ รู ณ์
พ.ศ. ๒๕๐๘ เป็นครูสอนพระปรยิ ัติธรรม ประจา้ ส้านกั ศาสนศึกษาวัดทรงศิลา
พ.ศ. ๒๕๑๐ เป็นครูสอนพระปริยัติธรรม ส้านักศาสนศึกษาวดั ชัยภมู ิวนาราม
พ.ศ. ๒๕๓๑ เป็นกรรมการตรวจข้อสอบธรรมสนามหลวง
๗. งานเผยแผ่
พ.ศ. ๒๕๒๐ เป็นพระธรรมทตู ฝ่ายปฏบิ ตั ิการ อา้ เภอเมอื งชยั ภูมิ จงั หวดั ชัยภูมิ
พ.ศ. ๒๕๔๘ ได้ร่วมเดินทางร่วมกับคณะสงฆ์จังหวัดชัยภูมิ ไปนมัสการสังเวชนีย

สถาน ๔ ต้าบล ณ ประเทศอินเดยี ศรลี ังกา และเนปาล
พ.ศ. ๒๕๓๑ เป็นประธานหนว่ ยอบรมประชาชนประจ้าตา้ บลวดั บริบูรณ์
พ.ศ. ๒๕๓๑ เป็นประธานน้าพาอุบาสก อุบาสกิ าชาวชุมชนขีเหล็กใหญ่ ตลอดทัง

นักเรียน และเยาวชน ร่วมท้าวัตรสวดมนต์ นมัสการพระบรม
สารีริกธาตุตลอดปี

(13)
๘. งานสาธารณูปการ
พ.ศ. ๒๕๔๘ ได้ด้าเนินการก่อสร้างศาลาการเปรียญ 1 หลัง ท่ีวัดบริบูรณ์

ลักษณะเป็นอาคาร ๒ ชัน ทรงไทยประยุกต์ ด้วยคอนกรีตเสริม
เหล็ก หลังคามุงกระเบือง หน้าบัน ๓ มุข ประดับด้วยช่อฟ้า
ใบระกา ลวดลายปูนขึนลงสี ประดับหน้าบันชันบน พืนปกู ระเบือง
ประตูหน้าต่างติดกระจก ใช้เป็นที่บ้าเพ็ญกุศล เป็นท่ีท้าวัตรสวด
มนต์ ปฏิบัติธรรมกัมมัฏฐาน เจริญสมาธิภาวนาอบรมศีลธรรมชัน
ล่าง พืนลงหินขัด ติดลูกกรงโดยรอบ พร้อมห้องน้าห้องสุขา 6
ห้อง ใช้เป็นท่ีประชุมทังชาวบ้าน และ ส่วนราชการต่าง ๆ เป็น
สถานท่ีเลือกตัง สส. สว. สท. อ.บ.จ.ศาลากว้าง ๑๖.๓๐ เมตร
ยาว ๓๙ เมตร แล้วเสร็จบริบูรณ์ สินค่าก่อสร้าง ๘,๕๓๕,๐๐๐
บาท (แปดลา้ นห้าแสนสามหม่ืนห้าพนั บาทถ้วน)
รวมงานสาธารณปู การ เปน็ จานวนเงนิ ทง้ั ส้นิ ๘,๕๓๕,00๐ บาท
(แปดลา้ นหา้ แสนสามหมน่ื ห้าพนั บาทถว้ น)

๙. งานบูรณะปฎสิ งั ขรณ์
พ.ศ. ๒๕๕o ได้ร่วมกับชาวชุมชนขีเหล็กใหญ่ จัดหาทุนเพ่ือปรับปรุงเตาเผาศพท่ี

วัดบริบูรณ์ โดยรักษาสภาพเดิมของตัวเมรุไว้ เปล่ียนเตาเผาธรรมดา
เป็นเตาเผาปลอดมลพิษ ตามแบบของทางราชการ พรอ้ มทาสีอาคาร
เมรใุ หม่ แลว้ เสรจ็ บรบิ รู ณก์ วา้ ง ๕ เมตร ยาว ๗ เมตร
สินเงินค่าบูรณปฏิสังขรณ์เป็นจ้านวนเงินทังสิน ๑,๕๕๐,๐๐๐ บาท
(หนึ่งลา้ นเก้าแสนหา้ หม่นื บาทถ้วน)
รวมงานบูรณะปฏิสังขรณ์เป็นจ้านวนเงินทังสิน ๑,5๕0,๐๐๐ บาท
(หน่งึ ลา้ นเกา้ แสนห้าหมนื่ บาทถว้ น)
รวมงานสาธารณปู การและงานบรู ณะปฏสิ งั ขรณ์ทท้ังสองรายการ

เป็นจานวนเงนิ ทง้ั ส้ิน ๑๐,๔๘๕,๐๐๐ บาท
(สิบลา้ นสแ่ี สนแปดหมน่ื หา้ พนั บาทถ้วน)

(14)
๑๐. งานศึกษาสงเคราะห์

ดาเนินการดัง้ ทุนศึกษาสงเคราะห์ ดาเนินการมอบทนุ ดาเนินการเพิม่ ทนุ
ดาเนนิ การตัง้ ทุนการศกึ ษา
- เมื่อวันท่ี ๒๓ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๓ ได้ตังทุนศึกษาสงเคราะห์
นักเรียนชันประถมศึกษา และมัธยมศึกษา เพ่ือมอบให้นักเรียน ท่ีเรียนดี มีความ
ประพฤติเรียบร้อย และขยัน แต่ขาดแคลน ช่ือบัญชี พระครูอนุรักษ์ชัยธรรม
ทุนการศึกษา มีเงินฝากในธนาคารกรุงไทย สาขาชัยภูมิ บัญชีเลขที่ ๓๐๗ - 0 –
๓๕๒๓ ๔ จา้ นวน ๒0,๘0๐ บาท (สองหมืน่ แปดร้อยบาทถว้ น)

ดาเนินการมอบทนุ การศกึ ษา
เมื่อวนั ที่ ๒๖ เดอื น มถิ ุนายน พ.ศ. ๒๕๕0 ได้มอบทุนการศกึ ษา แกน่ ักเรียน
ชันประถมศึกษา และมัธยมศึกษาโรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ จ้านวน ๑๖ ทุน ๆ ละ
๕๐๐ บาท รวมเปน็ เงนิ ทงั สิน ๘,000 บาท (แปดพันบาทถว้ น)
เม่ือวันที่ ๒๖ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕ ได้มอบทุนอาหารกลางวัน
แก่นกั เรียนโรงเรยี นบ้านขีเหลก็ ใหญ่ จ้านวน ๑๐,๐๐๐ บาท (หน่ึงหมืน่ บาทถ้วน)

ดาเนนิ การเพิ่มทนุ
เมื่อวันท่ี ๕ เดือน ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๐ ได้เพ่ิมทุนการศึกษา แต่ไม่ได้น้า
ฝากธนาคาร จ้านวน 5,๕00 บาท (เกา้ พันหา้ ร้อยบาทถ้วน)
ดาเนนิ การแจกทนุ การศกึ ษา
เมอ่ื วันท่ี ๒๖ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้มอบทุนการศึกษา แก่นักเรยี น
ชันประถมศึกษา และมัธยมศึกษาโรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ จ้านวน ๑๔ ทุนๆ ละ
๕0๐ บาท เปน็ เงิน 6,๕๐๐บาท (เก้าพนั หา้ รอ้ ยบาทถ้วน)
เมื่อวันท่ี ๒๖ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้มอบทุนอาหารกลางวัน
แกน่ ักเรียนโรงเรียนบ้านขเี หลก็ ใหญ่ จ้านวนเงิน ๑0,00 บาท (หนึง่ หมื่นบาทถว้ น)
ดาเนินการเพิ่มทนุ
เม่ือวันท่ี ๕ เดือน ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้เพ่ิมทุนการศึกษา แก่นักเรียน
โรงเรยี นบ้านขีเหล็กใหญ่ แต่ไม่ได้น้าฝากธนาคาร จา้ นวน ๒๐,000 บาท (สองหม่ืน
บาทถ้วน)

(15)
ดาเนนิ การแจกทนุ การศกึ ษา
เม่ือวันที่ ๔ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้มอบทุนการศึกษา แก่นักเรียน
ชันประถมศึกษา และมัธยมศึกษาโรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ จ้านวน ๒๐ ทุนๆ ละ
๑,๐๐๐ บาท เป็นเงิน ๒๐,000 บาท (สองหมืน่ บาทถว้ น)
เมื่อวันที่ ๔ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้มอบทุนอาหารกลางวัน
แก่นกั เรยี นโรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ จา้ นวน ๑๐,๐๐๐บาท (หนึ่งหมื่นบาทถว้ น)
ดาเนินการเพิ่มทุนการศกึ ษา
เมื่อวันท่ี ๕ เดือน ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้เพ่ิมทุนการศึกษา แก่นักเรียน
โรงเรียนบา้ นขีเหล็กใหญ่ แต่ไม่ได้น้าฝากธนาคาร จา้ นวน ๑0,0๐๐ บาท (หน่ึงหมื่น
บาทถ้วน)

รวมงานศกึ ษาสงเคราะห์ทุกรายการ เปน็ จา้ นวนเงนิ ๑๒๗,๘๐๐ บาท
(หนึ่งแสนสองหมน่ื เจด็ พนั แปดรอ้ ยบาทถ้วน)

งานศึกษาสงเคราะหอ์ น่ื ๆ
พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้บริจาคเงินเพื่อเป็นทุนการศึกษาเทิดพระเกียรติ ๑๒ สิงหามหา

ราชินี ครบรอบ ๗๒ พรรษา แก่พุทธสมาคมจังหวัดชัยภูมิ จ้านวน
๑,00๐ บาท (หนึ่งพันบาทถ้วน)
พ.ศ. ๒๕๒๘ ได้สนับสนุนงบประมาณในการจัดงานวันอนุรักษ์มรดกไทย บริเวณ
สนามหน้าศาลากลางจังหวัดชัยภูมิ ประจ้าปี ๒๕๔๘ เป็นเงิน
๑,๐๐๐ บาท (หนง่ึ พันบาทถว้ น)
พ.ศ. ๒๕๔๘ ได้ร่วมกับคณะครูอาจารย์ และชาวชุมชนขีเหล็กใหญ่ จัดให้มี
ทอดผ้าป่าสามัคคีขึน เพื่อหาทุนสนับสนุนกิจกรรมต่าง ๆ มอบให้
โรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ ได้เงินทังสิน ๑๕0,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสน
หา้ หมน่ื บาทถ้วน)
พ.ศ. ๒๕๕๐ ได้มอบอุปกรณ์กีฬา เป็นชุดกีฬา กางเกงและเสือ ๒๐ ชุด มอบให้
โรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่ เป็นจ้านวนเงินทังสิน ๔,00๐ บาท (สพี่ ัน
บาทถ้วน)
พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้บริจากเงินสนับสนุนกิจกรรมกีฬาสีโรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่
เปน็ เงินทังสิน ๕,000 บาท (ห้าพันบาทถ้วน)

(16)

พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้บริจาคเงินสนับสนุนกิจกรรมกีฬาของ โรงเรียนบ้านขีเหล็กใหญ่
เป็นเงนิ ทังสิน ๑๒,๐๐๐ บาท (หน่งึ หมนื่ สองพนั บาทถ้วน
รวมงานศกึ ษาสงเคราะห์อื่น ๆ

เป็นจา้ นวนเงิน ๑๗๓,๐๐๐บาท (หนึ่งแสนเจ็ดหมืน่ สามพันบาทอว้ น)
รวมงานศึกษาสงเคราะหแ์ ละศึกษาสงเคราะห์อนื่ ๆ

เป็นจานวนเงินทั้งสน้ิ ๓๐๐๘00 บาท (สามแสนแปดร้อยบาทถว้ น)

๑๑. งานสาธารณะสงเคราะห์
พ.ศ. ๒๕๔๘ - ได้ร่วมกับชาวชุมชนขีเหล็กใหญ่ ปรับปรุงสระน้า
สาธารณะประจ้าหมู่บ้าน ซึ่งตืนเขิน น้าสกปรก ไม่สะดวกการใช้
สอย โดยจ้างรถขุดดินขึนมาถมบริเวณรอบขอบสระ สระนันกว้าง
๖๓.๕0 เมตร ยาว ๗๐ เมตร ลึก ๓.๕0 เมตร ประดับหินตาม
ขอบสระทังสี่ด้าน ปูกระเบืองฟุตบาท ท้าก้าแพงล้อมทังส่ีด้าน
กว้าง ๖๓) เมตร ยาว 5๒ เมตร แล้วเสร็จบริบูรณ์ สินเงินค่า
ปรับปรุง ๑,๓๒๘,๕00 บาท (หนึ่งล้านสามแสนสองหม่ืนเก้าพัน
ห้าร้อยบาทถว้ น)
พ.ศ. ๒๕๕0 - ได้บริจาคเงินส่วนตัวจัดซือเครื่องอุปโภคบริโภคมอบให้
ผสู้ ูงอายุชุมชนขีเพล็กใหญ่ เมอื่ วันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๕๐ เน่ืองใน
วันผู้สูงอายุ จ้านวน ๑0 คน รวมเป็นเงินทังสิน ๕,00๐ บาท
(ห้าพนั บาทถว้ น)
- ได้บริจาคเงินส่วนตัวสนับสนุนกิจกรรมแห่เทียนพรรษา
ของชุมชนขีหล็กใหญ่ เม่ือวันอาสาพหบูชา จ้านวนเงิน ๕,000
บาท (ห้าพนั บาทกว้ น)
- ได้บริจาคเงนิ ส่วนตัวสมทบทุนจัดกิจกรรมวันลอยกระทง
ของชุมชนขีเหล็กใหญ่ เมื่อวันเพ็ญเดือน ๑๒ จ้านวนเงิน ๕,0๐๐
บาท (หา้ พันบาทถว้ น)
พ.ศ. ๒๕๕๑ - ได้บริจาคเงินส่วนตัวจัดซือเครื่องอุปโภคบริโภคมอบให้
ผู้สูงอายุ ชุมชนขีเหล็กใหญ่ เม่ือวันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๕๑ ในวัน
ผู้สูงอายุ เปน็ เงนิ ทงั สิน ๕,000 บาท (หา้ พนั บาทถว้ น)

(17)

พ.ศ. ๒๕๕๒ - - ได้บริจาคเงินส่วนตัวสนับสนุนกิจกรรมแห่เทียนพรรษา
ของชุมชนขีเหล็กใหญ่ เมื่อวันอาสาพหบูชา จ้านวนเงิน ๕,000
บาท (หา้ พนั บาทถว้ น)

- ได้บริจาคเงินส่วนตัวสมทบทุนจัดกิจกรรมวันลอยกระทง
ของชุมชนขีเหล็กใหญ่ เม่ือวันเพ็ญเดือน ๑๒ จ้านวนเงิน ๕,๐๐๐
บาท (ห้าพันบาทถว้ น)

- ได้บริจาคเงินส่วนตัวจัดซือเคร่ืองอุปโภคบริโภคมอบให้
ผู้สูงอายุ ชุมชนขีเหล็กใหญ่ เม่ือวันท่ี ๑๓ เมษายน ๒๕๕๒
เน่ืองในวันผู้สูงอายุ จ้านวน ๑0 คน รวมเป็น เงินทังสิน ๕,00๐
บาท (ห้าพนั บาทถว้ น)

- ได้บริจาคเงินส่วนตัวสนับสนุนกิจกรรมแห่เทียนพรรษา
ของชุมชนขีเหล็กใหญ่ เมื่อวันอาสาพหบูชา จ้านวนเงิน ๕,๐๐
บาท (หา้ พันบาทถ้วน)

- ได้บริจาคเงนิ ส่วนตัวสมทบทุนจดั กิจกรรมวันลอยกระทง
ของชุมชนขีเหล็กใหญ่ เม่ือวันเพ็ญเดือน ๑ ๒ จ้านวนเงิน ๕,00๐
บาท (หา้ พนั บาทถ้วน)

รวมงานสาธารณสงเคราะห์ทกุ รายการ
เปน็ จานวนเงนิ ท้งั ส้ิน 1,๓๗๔,๕00 บาท
(หนึ่งล้านสามแสนเจด็ หม่นื สพี่ ันหา้ รอ้ ยบาทถ้วน)

๑๒. งานพเิ ศษ
พ.ศ. ๒๕๓๙ ไดร้ บั นิมนตเ์ ป็นกรรมการโรงเรียนบา้ นขเี หลก็ ใหญ่
พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้เข้าร่วมประชุมพระสังฆาธิการระดบั เจ้าอาวาส รองเจ้าอาวาส และ

ผู้ช่วยเจ้าอาวาส ที่เจ้าคณะภาค ๑๑ ร่วมกับเจ้าคณะจังหวัดชัยภูมิ
จดั ประชุมเป็นประจา้ ทุกปี ณ วดั ไพรพี นิ าศ
พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้เข้าร่วมประชุมพระสังฆาธิการระดับ เจ้าคณะอ้าเภอ รองเจ้าคณะ
อ้าเภอ เจ้าคณะต้าบล รองเจ้าคณะต้าบล และเลขานุการทุกระดับ
ที่เจ้าคณะภาค ๑๑ ร่วมกับเจ้าคณะจังหวัดชัยภูมิ จัดประชุมเป็น
ประจ้าทกุ ปีท่ีวัดชัยสามหมอ อ้าเภอแก้งครอ้ จังหวดั ชยั ภมู ิ

(18)
พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้เข้าร่วมประชุมคณะสงฆ์จังหวัดชัยภูมิเคลื่อนที่ ระดับเจ้าคณะ

อ้าเภอ รองเจ้าคณะอ้าเภอ และเลขานุการทุกระดับ ท่ีเจ้าคณะ
จังหวัดจัดประชุมทุกสามเดือน โดยหมุนเวียนไปตามอ้าเภอต่าง ๆ
ไดร้ ับนิมนต์จากส้านกั งานวัฒนธรรมจังหวัดชัยภมู ิ
พ.ศ. ๒๕๔๗ เปน็ กรรมการตัดสินวัฒนธรรมไทยประกวดสวดมนต์แปลของนกั เรียน
ที่วดั ทรงศลิ า อา้ เภอเมอื งจังหวัดชยั ภมู ิ
พ.ศ. ๒๕๔๘ ได้รบั นมิ นต์เปน็ วิทยากรอบรมผู้ต้องขงั ในเรือนจา้ จงั หวัดชยั ภูมิ
พ.ศ. ๒๕๕0 ได้รับนิมนต์เป็นวิทยากร อบรมพระนวกะท่ีบวชเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั ทวี่ ัดไพรีพนิ าศ
๑๓. สมณศักด์ิ
พ.ศ. ๒๕๐๘ ได้รับแต่งตังเป็นพระฐานานุกรมท่ี " พระวินัยธรรมสุคนธ์"
ในพระวรี ชัยมนุ ี อดตี เจ้าคณะจงั หวดั ชยั ภูมิ วัดทรงศิลา จังหวดั ชยั ภมู ิ
พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าอาวาส
วัดราษฎร์ ชันโท (จร.ชท.) ท่ี "พระครูอนุรักษช์ ยั ธรรม"
พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้รับพระราชทานเลื่อนสม ณ ศักด์ิ เป็นพระครูสัญ ญ าบัตร
รองเจ้าคณะอ้าเภอชนั เอก (รจอ.ชอ.) ในราชทนิ นามเดิม
พ.ศ. ๒๕๕๓ ได้รับพระราชทานเล่ือนสมณศักด์ิ เป็นพระครูสัญญาบัตรเทียบ
เจา้ คณะอา้ เภอชันเอก (ทจอ.ชอ.) ในราชทนิ นามเดมิ
๑๔. มรณภาพ
พระครูอนุรักษ์ชัยธรรม เป็นผู้มีสุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ
เบียดเบียนตลอดอายุขัย ได้มีเหตุการณ์ไม่คาคคิดเกิดขึน ในช่วงสถานการณ์น้าท่วม
รอบเขตเทศบาลเมืองชัยภูมิ ตลอดถึงภายในบริเวณวัดบริบูรณ์และชุมชนขีเหล็ก
ใหญ่ ช่วงคืนวันที่ ๔ ตุลาคม ๒๕๖๕ พระครอู นุรักษ์ชัยธรรม ได้เดินลงมาจากที่พัก
ซึ่งเป็นศาลาการเปรียญหลังใหม่ เพื่อดูแลความเรียบร้อยภายในวัด แต่ได้ประสบ
อุบัติลื่นล้มจมน้า แล้วขาดลมอากาศหายใจ ในช่วงเช้าของวันพุธที่ ๕ ตุลาคม
๒๕๖๕ ไดพ้ บสรรี ะของท่านซง่ึ มรณภาพลงแล้ว สริ ริ วมอายุ ๙๖ พรรษา ๗๖

(19)

ปรำรัมภกถำ

อันความประพฤติดี ปฏิบัติชอบ ตามกรอบแห่งพระธรรมวินัย เป็นคุณ
เคร่ืองท่ีส้าคัญของความเป็น “พระที่ดี” ในพระพุทธศาสนา กล่าวได้โดยนัย ๒
ประการ คือ

ประการท่ี ๑ : อัตตสมบัติ หมายถึง ความเป็นผู้กอปรด้วยสีลาจารวัตร
หรือการมีวตั รปฏิบตั ิงดงาม ควรแก่การเคารพเล่อื มใส นับสือ สกั การบูชา

ประการท่ี ๒ : ปรหิตปฏิบัติ หมายถึง การบ้าเพ็ญศาสนกิจ ทังด้านการ
ปกครอง การศาสนศึกษา การเผยแผ่ศาสนธรรม การสาธารณูปการ การศึกษา
สงเคราะห์ และการสาธารณสงเคราะห์ เป็นอันเปน็ หติ านุหิตประโยชนแ์ ก่ประเทศ

ทา่ นพระครอู นรุ ักษ์ชยั ธรรม อดีตเจา้ อาวาสวดั บริบูรณ์ รองเจ้าคณะอา้ เภอ
เมืองชัยภมู ิ ที่ปรึกษาเจา้ คณะอา้ เภอเมอื งชยั ภมู ิ นบั ว่าเปน็ ครฏุ ฐานียรตั ตัญญูปชู นีย
บุคคล ผู้เพียบพร้อมด้วยคุณธรรมทังสองประการดังกล่าวข้างต้น ท่ีได้สนองงาน
คณะสงฆ์และกิจการพระพุทธศาสนาด้วยความเสียสละตลอดมา เป็นพระเถระผู้มี
ปัจจัยภายนอก อันได้แก่ การได้รับสนับสนุนส่งเสริมจากผู้เจ้าคณะผู้ปกครอง
สหธรรมิกผู้ร่วมงาน โดยที่สุดแม้แต่ผู้ใต้บังคับบัญชา และมีปัจจัยภายใน ได้แก่
ความรู้ความสามารถ ความขยันขันแข็ง การเอาใจใส่ในภาระธุระอันเป็น
ลักษณะเฉพาะตน ตลอดถึงงานด้านการเผยแผ่ พระวิทยากรบรรยายถวายความรู้
ทังในด้านการแสดงธรรมเทศนา การอรรถาอธิบายขยายความข้ออรรถข้อธรรม
ตา่ งๆ ใหเ้ ข้าใจ ดว้ ยลีลาโวหาร เขา้ ใจง่าย สะดวกแก่การจดจ้าและนา้ ไปปฏบิ ตั ิ

ท่านพระครูอนุรักษ์ชัยธรรม เป็นพระมหาเถระท่ีควรแก่การเคารพนับถือ
เป็นที่พึ่งของพระภิกษุสามเณรในวัดและคณะสงฆ์ ได้เล็งเห็นความส้าคัญของ
การศึกษาของเยาวชนว่าเป็นพืนฐานส้าคัญในการสร้างชาติและศาสนทายาทด้ารง
รักษาพระพุทธศาสนา ใหม่ันคงถาวร จึงได้รับเยาวชนเขามาบรรพชา ให้อยู่ในความ
อุปถัมภ์ และสนับสนนุ ใหไ้ ด้รบั การศึกษาทังทางโลกและทางธรรม

(20)
เมื่อด้ารงต้าแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดบริบูรณ์ เป็นพระสังฆาธิการ สมภาร
เจ้าวัด ก็ได้เผชิญพญามารและเสนามารซึ่งเข้ามาในทุกรูปแบบของการเป็นสงฆ์และ
การเป็นพระสังฆาธิการ แต่ก็ได้สร้างสรรค์ความเจริญ กล้าเผชิญอุปสรรค
หาญหักศัตรู เป็นอยู่ด้วยความผาสุก ท้าให้มีปณิธานฟ้ืนฟูและพัฒนาวัด สร้างศาสน
สถาน ศาสนวัตถุ มีอุโบสถ ศาลาาการเปรียญ เมรุ กุฏิสงฆ์ ปรับปรุงภูมิทัศน์ภายใน
วัดให้เป็นสัปปายะ จนได้รับรางวัลวัดพัฒนาตัวอย่าง แต่ละส่ิงแต่ละอย่างล้วนเป็น
การสร้างสรรค์บันดาลประโยชน์แก่โลกแก่สังคม เป็นความดีที่น่าชื่นชมและ
อนุโมทนาสาธุการเป็นอยา่ งย่ิง
ตลอดระยะเวลากว่า ๗๖ ปีที่ผ่านมาแห่งชีวิตสมณเพศ ของท่านพระครู
อนุรักษ์ชัยธรรม เป็นชีวิตที่มุ่งจรรโลงพระศาสนา เทศนาสั่งสอน ท้าอะไรให้เป็น
ประโยชน์เเก่วัด พระศาสนา ประชาชน ได้บ้าเพ็ญหิตานุหิตประโยชน์ เพ่ือยังคณุ ค่า
ให้เกิดแก่โลกแก่สังคม ด้ารงสมณเพศในหลักกุศลจริยาสัมมาปฏิบัติ จึงควรแก่การ
จดจารึกทังท่ีเป็นลายลักษณ์อักษร และเป็นความทรงจ้าไว้ในใจของเพ่ือนสหธรรมิก
ศิษยานุศิษย์ และอุบาสกอุบาสิกาที่เคยร่วมงานและประกอบกุศลกรรมความดี
ร่วมกัน ทังในฐานะเป็นกัลยาณมิตรและญาติธรรมในพระพุทธศาสนา วันนี ท่านได้
มรณภาพสินลมหายใจไปแล้ว แต่คุณงามความดีและสรรพกรณียกิจทังหลายท่ีได้
สรรคส์ รา้ งสัง่ สมอบรมมาจะเป็นอนสุ าวรยี ส์ า้ คญั ใหอ้ นชุ นรุ่นหลงั ไดห้ วนรา้ ลึกนึกถงึ
การด้ารงชีวิตมนุษ ย์ จึงต้องตามพุทธศาสนสุภ าษิ ตวา “อชฺเชว
กิจฺจมาตปฺปํ โก ช ฺ า มรณ สุเว น หิ โน สงครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา”
ควรรีบท้าความเพียรเสียในวันนี ใครเลยจะรู้ว่าความตายจะมีมาในวันพรุ่งนี เพราะ
ไม่มีใครเลย ท่ีจะผัดเพียนต่อพญามัจจุราชผู้มีเสนาใหญ่ได้” การจากโลกนีไปของ
ท่านเป็นเพียงร่างกาย ส่วนช่ือเสียง เกียรติยศ เกียรติคุณและโคตรยังคงปรากฏอยู่
บุคคลผู้ได้อุบัติมาในปัจจุบันชาติ นับเป็นบุญอันล้าค่า เป็นวาสนาอันล้าเลิศ
จึงควรสร้างสรรค์บันดาลส่ิงประเสริฐให้เกิดแก่สังคม ประเทศชาติ พระพุทธศาสนา
ให้มากท่ีสุด ดังค้าประพันธ์ที่ว่า “ดินจะกลบลบกายวายสังขาร ไฟจะผลาญเผาซาก
สินสาบสูญ แต่ความดีมีอยู่คู่ค้าคูณ เหมือนเทิดทูนแทนซากท่ีจากไป” ตรงกับพุทธ
ภาษิตในชีรติสูตร สังยุตตนิกาย สคาถวรรควา “รูปํ ชีรติ มจฺจาน นามโคตฺต
น ชรี ติ” รปู ของสัตวทงั หลายย่อมทรุดโทรม นามและโคตรยอ่ มไมท่ รดุ โทรม

((2211))
งคแธอแจคไจคสไธเเสเคธไธอคไมทอปปใพงมทอพเคใปปปปดดดดหหาามมรรงงลมลมณปปุุณววนนหหััรรณณทุทุกก็็นน็นน็้้รร้้นนมมรรปป้้ททฺฺมมาาาาะะคคุุกกโาาโธธะะษษัับบมมหหตตะะรรมมออรรมมพพวว่่ญญาาววบบววบบสสภภิิคคเเน้้นะะสณสณนนฑฑไไบบิินนททททรรรรททาาปปฺฺงงาาววททววมมงัังงงแแฺฺฒฒหหททะะฆฆอบอบยยไไนนตตศศททาา้้ออตตาาสสฆฆุุกกววดดกกรร์์ิิาาภภมมมมุญญุิิพพนนมมาาโโนนาาี่่ีหหิิอือืลลศศปป์์เเ้้่่แแคครรนนาาลลจจขขููชชลลาิาิพพนนเุุเ่ี่ีนนาาลลปปททกกมมษิิษััรรบบชชมมััตตงงลลยย))ยยััาาออยยแแ่ื่ืออววาาุุ้้ศศออะะี่ร่รีาาสสยยททตตททิิววมมตตแแววะะใใใใงงลลงงะะเเกกเเลลงงา้า้หหาาิินนสสตตัดดัปปิิกกปปหหาาตเเตาาพพสสะะลลเเาาใในนไไหห้้ััพพยยาาปปจจรรนกกนนน็็่่นนตต็็ดดนนคคาาาาดดอ่อ่คครรึกกึ ุุศศนน็จ็จลลใใึึงงาารรจจรรธธเเกกปปพพ้้ททรรววววตตนนษิษิตตพไพไๆๆุุ่่เเรระะาาททะะุุุุฬฬชชววิิบบาาาาิิ่ี่ีุคคุรรดดธธญญคคสสจจาาเเยยยยมมบบีม่มี่ลลรรมมนนะะาาททรรทาาทรร้้จจมมััมมาาณณ์์ุุรรฺฺถถิิเเีคีคหหรรงงลลคครรกกาาสสซซ่ีี่ทททััทพพดดกกสสววปปววววมมุณณุะะงงรราาสสุุ่ึึ่งงะะขขงงุุ่่ททมมาใใาไไกกเเมามารรกกหหอูอูรรโโตตนนมมปปศศนนททนนททศศคคคคยย้้าายยาาททขขววนนรร์์่่เเาาาาบบไไววิิา่า่ววพพุุหหยยววษษกคกคปปธมธม้้ออณณ่่ขขงงมมาาววุุรรแแัันนััาาตตรรภภิิรรววนนนนสส็็นนๆๆพพมมักกัยยาานนออ่่มมลลททแแรริิะะาาเเพพสสััถถงงููออลลษษลลาาศศผผีีสสววะะททาากกุุมมโโคคมมกกสสาายยัังงนนััช์์ชยยชชนนุุภภมมลลาาฐ่่ฐวว่ี่ีเเรรรรออออาาภภืืออจจนน่่าารรััยยธธุุววรราาปีีปรรแแกกศศววูู้้อาอาพพัันนยยิิตตงงสสพพีียยนนิิ์์โิิโววธธททททลลิิบบหหลลรริินนษษยยิิมมูู่่เเกกขขเเเเุุคคงงิิหหรรททคคะะึึกก่ี่ีทยทยปปปปััููบบลลุ่่รรุิ่่ิงงงงพพพพ้้รรััยยาานน๓๓าาโโตตุุกกนนัจัจาากกบบปปน็็็นมม็นนขขววมมยยิิมมงง์์์์รรเเไไธธิิลลาาษษววึึกกุุผผนนมมญญออ..บบาาหหชชดดพพธธชชธธกกััยยิิมมไไกกถถ์์ชชยยหหงงููญญนนัั้้รรนน..ดดลลตตกกาา์์ททคครร๙๙ททาาึึังงัยยแแตตมมาา์ตต์ววคคัั้้ิิสสััววรรผผงงงงงุงุ่่าาคคนนนนธธ่ก่กาาผผิดิด,,ิิสสทท่ออ่ิิรรยยททัง่ั่งเเาากกลลนนุุณณรรนนททฺุุศฺศ่่ตรตรตตเเุุสสขขาาพพคคยยาาัั้้โโสสเเรราาลลพพศศลพพลพพนน่่ออฺฺจจมมปปููปปใใววสสาารรมมมม่่บบงงยย่ืื่นนออรร..้้าาุุรรออสสเเมมะะััาามมกกเเรรดดุุแแขขญญววสสาาปปคคออะะไไสสพพบบรรดดหหาามมรรลลมมดดตตณณนนรรุุณณคคนนรรณณงงรรรรออุุาา..นนททาาะะเเ้บบ้ิิมมขขฆฆะะิิททรรเเมมาานนปปุุพพปปผผทท์จจ์้้เเปปาาธธววเเ้้าาููกกออออ์แแ์คคพพี่่ีมมมมคค็็นนพพูู้้ิิออขขรริิฏฏตตศศเเศศรรททลลาานนนนตตพพาาีี่ืื่ตตออรระะบบ่่้้ิิ่่าาาามมะะััิิกกบบออศศถถะะยยุุรรแแเเ่่ออรรแแ็็ญญนนววสสญุญุพพบบบบททุุพพเเรรััััททตตกกววุุกกงงาาพพจจสสกกาาววมมรรืืาาาาออี่ี่ออฤฤาาิิฺฺทุทุษษชชิิ่่นนศศนนกกีีาายยยยรร้อ้อมมรรชชหหาานนงงยยททธธธธ์์ชชรระะจจถถงงรรกกมมมมเเหหีีศศรราาุุญญศศธธปปมมััาากกยยตตพพ่่๒๒าาาาีีธธววททเเรรีีกกนนลลิโ์์โิาานน่ืออื่รรธธยยาาาาิิปปคครรรรุุมมททมมาา๕๕งังัสส้้แแาาะะกกรรตตรรยยเเสสรรุุณณสสกกยทยทววตตธธนนปป๖๖รรมมกกธธาาใใัังงมม้้าาสสาาุศศุมมศศททนนหหสสมมิกกิ็็มมรรนนาาุุ้้ศศไไนน๕๕ใใททพมพมลลาาาาาาััจจมมนนฺฺชชน้น้หหงงีีชชสสททลลัักกสสีีคคธธจจใใดดรรััดดหหนน่่ทท้้ีววีาาสส้้((ททใในน่ี่ีททรริิววนนรรชชณณ้้ออัังงพพนนบบิิตตปปงงมม่่รระะาาิิดดชชิิยยี่่ีเเญญััยยาามมฆฆออททิิมมาาจจกกะะนนาาััลลญญาาววาาดดววกก์์ยยนนาาพพแแตตบบสสพพพพาาแแึึโโงงกกกกััฒฒนนญญัันนตตดดูู่่กกจจรรลลงงนนหห์์ใใรรใใรรโโาาใใัันนนนหหฆฆิิ็็นนิยยดดิตนนนตนนนๆๆสสะะะะะะาารราา่่งง์์์์้้ีีีีีี

((เเพพเเจจจจ้า้ารรา้า้ ออะะคคาารรณณววาาชชาาะะสสชชจจววยััยังงั ดัดัหหสสไไทิทิววพพัดัดธธรรชชิสิสีพีพยัยัุนุนนินิ ภภททาามูมูรรศศิิ))

((2222))

ปปรระะววตัตั วิิวัดัดบบรริบิบูรรู ณณ์์

1พยพเจย1จ5อเ5อปปดดา้้าาา5ร53ร3็น็นเเววถถะะภภออกกเเตตนน22อกกอาาุมมุนนาาียียเเค55คภภรรมมออวว11ววน64อ128อ79ก13๕1นก197๕8621143รราา..ททาาือาอืาััััดดดด22โุาาุโตตออ........120.12......0...รราางงิศศิบบพพรรงงบบบบททิิ55กกพหพพพพพหพพพพหหพพคค......ววชชตตหบหบพพสสันันจจรรรรรรลลลลพพพพพพรรรรรรรรรรรราาาาััยยะะถถออรรเเรรธธงงิิิิบบบบาาะะะะะะะะะะะะววววมมรรรรรรรรภภววหิิหะะไไรร์์อกกออออออออออออองงงงููููรรรรสสะะะะะะพพททเเนนััตตะะออมูมูาาปปปปนนาาสสาาาาาาาาาาาาณณณณคอวอควรรยย..รรฆฆตตรราาิิจจจจจจจจจจจจณณศศไู่เูู่่เไู่ีีา้้านินิธธรรนนจจแแจจผผ์์์์กกยยงัังกกาาาาาาาาาาาางง..สสอูอูกิิกตตัยัยัังตตงลลาาาาอือืัังงจจาา่่เรรรรรรเรรรรรรหห22หหรรนนาาธธัมัมรรงัังมมะะงงเเกกยยยยยยยยยยยยดดสส้้รราาขขออรรยยเเ55ววออรุุรื่อือ่กกีีมม์เ์์เส์์พ์คส์ส์ค์เเส์์์พหหมมเเนนงงรรัดัดนคนคบ์์บกักันนตตยยาา22สสณณามามงงรรื่มมื่มมออพพชชนนษษรรียียะะาาุญุญูู่่เทเทเเยยาา00หหผผู่บบู่สสมมลลฑฑปปพพ..ััยยมมรรช์์ชพพศศาามมิววิมมคุุค่ืื่้าา้ขขออปป์์ภภกกปปกิกิัยยัเเงง..ีี..าานนขขนนททคคศศมููมาาธธปปททรร22พพตตธธรรี่่ีรร..ิิรระะิิศศหห55สสวว์์..22รรออะะศศ22ชชกกสิเสิเออมมัังง22งง22ดดหห..าา33กกุงุงกกออ0055ิษิษคคมม((22คคนนดััด88รรสสบบโโฐฐีเีเาา55ะะืคืคออคค11รรุคคุจจบบาามมดดจจณณ00ววจจ้า้านน้้นนาาส้ส้าาววไไาาออด77ดนนธธะะรรดดยยีมีมมมยยาา์์สสออหหขขขข้้รราาชชกกววเเศศงงยยีีััปปบเเบา่า่มมาาาาววกฆกฆหหพพววาาสสคคูู่่็็น้านพ้าพบบวว์ม์มลลลลรรเเงงโโแแ้ออ้า้า้รราาททหหรร็็กกะะาางงลละะ2น2นาา))่า่าาาพพใใกกคคะะรรทท00หหน2น2ทุุทาาททสสาาาา่ีี่ททิิกก00ญญชชธธาารรเเิิรรตตรราามมบบธธไไท่่ทเเเเยยาาใใมมหหตตาาปปมมาาตตาาบบรร้้รรททมมททตตนน้้รรจจกนนกณณูู่่จจรรทที่่ีีีดดแแววยยดดุุฏฏาาสสา้า้ิิินิน่ี่ีสสลลมมยยญญถถิิสสลล11ุขขุุุยยงงตตาานนงงออมมคค22คคาาววังังฆฆกกงงนนลููลววืออืววาา์์44ตตดัฐฐดัววมมพพจจ44ทท้าา้00้าา้มมาาสส้้าาพิพิ 00นนบบิิศศีีเเงนงนีีมมิิธธนนเเลลตตมมววาาเเภภืืออ11มมรรนนตตะะััณณททเเ55ตตออรรววมม่ี่ีรฑฑร11บบัันน11ื่ื่ออเเเ์์เเเมมออวว11ฉฉหหมมัันนออตตลลืืออลลไไททิกิกมมรรรัรังงงง่ี่ี่่

(((222333))) ๑๑๒๒๒๒๒๒๒๒๒๒๑๑๒๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๑๒๑๑๑๑๑๑๑๑๑๒๑๒๑๒๑๒๒๒๒๒๑๒๑๙๘๖๕๕๓๕๗๖๔๗๓๕๓๔๕๕๔๓๖๒๑๑๐๘๑๖๑๑๒๐๐๐๑๒๓๒๕๔๒๓๐๑๑๒๔๗๖๕๔๕๓๕๑๑๖๑๒๕๒๐๐๓๒๕๘๔๐๓๑๓๑๔

ทภพปธบพปตวศบบภจคพอคตวคอพศอออบธบปปบบอจคพตธบจปวบภคบคศบอออปคพัมมัุตตุังงัาณาณุาุาลิลิราาราัททััมฏทัพททททฏัพ้าททุตังาาุณุรทรุลิาาราทัทัทพทฏทรุทหหนรรนาาถถถถมมตตหยกัะักรนะาถถถมเตจิเจิขกัะสสขสสสธธพพเจิสสขสหหธพหยยทททท๒๑๓๑๔๒๔๓วววยวอทอทว๔๓๒๑สิิสนัญัญขนขมวววอวสิจจัอญนขอวววววอพอพพดััดจอวววพอพดัโิสิสโธธสิโธกธากาาาธ.....ดัดัรรงงธกาาา....ัดณณริยิยงสหสตตดดดทดุดทุภภณธธยิสตรรรดดดุทเเภธรรสสรรเยยยยยิพพยิรสสสรรสกสกสกกยยยชชพยิสหหรกกสสาชามหมรปะะะรปอแอเเแาาธิธิาามรระะรปแอเาธิาาววรัตตัททททธธาถ์์ถนนววววาาาาัตทททธรมรัยัยม์ถนววาารรตตสวสวรยัมมัมันนมมุปสันันจจปุรตสวมมทมัทนมนัจุปชิชิมทนรรรรนดดดตตชิวตาาาตวารรนดดอ่ื่ือตมมภภวตาาานินิสส่ือูตมตูภนันันิมมสงงออคูตคันเเปปมสทสทคคงอิคิคเปยัยัทสนนนคนมมมคคิคคคาาคคยันนนมมนงนงคคานนคมูุตูมุตยััยนงรรนมูตตนนุตัยีสสีราาววตนยาาสีา้า้าาายควคยนนนาใใ้าาาเเเาเาาายคาานนใเเเาา่อืื่อตายิติยิิถือ่ถดปิดปิพพพตพยิิทิทิาาบถบถททนนถถดิปพพพสิทาบถททนถทถถถถาาถถตตตทถถาถตตงงาาังังนนาางมมางัาานาาาาาุญุญมปงงถือ่ื่ืออ่ถปอ่ืาูตาาาาาญุาาง่ื่ื่ือออถปาาาาท์์ใท์ใาดดาามามใ์์ทดมนนฐฐนนาานนนฐนาาผผผาผนนนาาราผผผออนาา้้า้ว้ว::อสสา้้ว:นนสะะตตนะงงฐฐ ตู้ตู้ตู้ตู้ตงบบเเฐฐััฐู้้ตตูู้ตยยบเววฐัูตูตยวาาพตูพมมใ์ใ์าพะะม์ใาาาิาิะญุุญาาาิงงัฒัฒญุนนมมงรรัฒนมแแรงงแ่ือ่ือยยยยงาาอ่ืยยยาททงงคคลลทงนนคลผผไไตไตนนน๕๕ผไไตนาา๕าปปป้าา้ะะลลปปา้ะธธลอ่อ่ตูู้ต้ธออนนอ่้ตู00อนบบ0เเบแแนแนแเรรแนแหรหาาปปววททหาปวทุญุญรรลญุลลลารายยลลววามมยนนตตวา้้ามนตา้มมมนนะะ้วว้เเนันันะว้เนับบงงพพา้้าบงปปพ้าไไปออใใไอแแใคคแศศคญุุญททศลลุญทนนดิดิ((ลววนิด(วลลปปลลลพพปลิททิพศศิทชชมมศชม้วว้--ว้ัญญั๗๗-ญั๗จจักกัพพจาักางงพางลลละะษญญษตตคคะษญตคววสสวสาาเเาเกิกิณิณิลลันันิกิณาาลปปันาววปำำวำอ่อ่สส่อสแแาาน็็นแาน็รรรมมนน((นรมรนน(นรใใลลใบบลบววกกคควกปุุปคุปา้้าๆๆา้าาๆัญัญาัญรรททรนนท((รรน(รสสกกสกาา))ชชา)ชตัตั็ไ็ไตันน็ไนแแา้้าดดแ้าดตตตลลงงลง้้้มมม))ะะ)ะวววสสสาา๑๑า๑อู่อู่รรอู่ร000))ีสีส)ีส๐๐๐าาานนนวววันนันั (((สสสตตตมมมวววาาารรร)))

คาถวายทานเพอ่ื ผู้ตายไปนานแลว้ ๑๐
คาถวายทานเพื่อผตู้ ายไปแลว้ ในชาตกิ อ่ น ๆ ๑๑
ปปฐอบบฐมาททมนพสสพสิุทววุทงดดธสธวเอวถ์นจันจวอ่ืนเนานงะยใะือ่ นทงงาดาน้วนเยพมงงือ่าคผนลู้ตอแาวลยมะงอควลมงค((ล(222444))) ๑๑
๑๒
๒๑๒๖๓๖
พปพฐรระมะอพอภ๑ภทุ ิธ.ธิ รกรวรารจมรมนส๗ะว๗ดมคคนัมัมตภภ์ใรี นีร์ ์งานท้าบญุ ๗ วนั แรก (สตั ตมวาร) ๒๑๒๗๓๖๗
พระอ๒ภธิ. รสรพวพมดรรมะ๗ะสนสังตงัคท์คณิัม้าณิ ภบี ี ีรญุ ์ ๕0 วัน (ปัญญาสมวาร) และ ๑0๐ วัน (สตมวาร) ๒๑๒๘๗๔๘
๓. สพวพดรรมะะวนสวภิงัตภิ คังใ์ ังคนิณค์งี์ ามทา้ บุญเปิดศพ ๒๑๒๘๔๘
๔. กพาพรรทระะ้าธวธบาภิ าตญุังตกุคอกุ ถ์ ัฐถาิาและเปตพลทิ กั ษิณานปุ ทาน ๒๑๒๘๕๘
บทสวดแพจพรงระะปธปาุคคุตคคุกลลถปปาัญัญญญตั ัติ ิ ๒๑๒๘๕๘
พระพวพรินระยัะกปกถคุ ถาคาวลวตั ปตั ถถญั ุ ุ ญัติ ๒๑๒๙๘๕๙
พระพสพรตู ระระยกยมถมกากวตั ถุ ๒๑๒๙๖๙
อภธิ พมัพรมระนะมยมิทมหหากานาปปัฏัฏฐฐาานน ๒๑๒๙๗๙
ธธมั อมั มุณมสสหงั ังิสคคสณิ ณิ วพีมชิมี ราัยาะตตคมกิ กิาหาถาาปฏั ฐาน ๒๑๒๙๘๙
บธบมังศงั สมรสุกาสกุ ทุลังุลคเธเปพณิป็นน็รีมตาคตากิ ถาา ๓๒๓๑๙๐๑
บบังวังสุตสกุตุกลุ ัญลุ ตเตปเาหาน็ยตยันตปิ าฐะ ๓๒๓๑๑
วบวิปงัติปสัิลัสกุสั สุลนขนตาณาาภภายมู ทูมปิ ปิคาาฐถฐะาะ ๓๒๓๑๑
จวจูฬปิ ูฬสักพกสมั พัมนมมโาวตวภิปิภูมงัมงั คปิ คสาสาตูฐถูตะราร::กกรรรรมมจจาาแแนนกกสสัตตั ววท์ ท์ เ่ี ี่เกกดิ ิดมมาาใใหหแ้ แ้ ตตกกตต่าา่ งงกกันนั ๓๒๓๒๑๒
ปจปฬูาพายกรยาัมะาสอมสิสรสิวตูยิ ิภตู รธรงั นค::คสหหาูตลถลรักาักฐ:ฐากานรนกรกามารจรปาปฏแฏิเนิเสสกธธสแแัตลลวะะท์ยยี่เนื กืนยิดยนั มนั โาโลลใกหกหแ้หนตนา้กา้ ตา่ งกัน ๔๓๒๔๓๒๓
เปเททาบวยวททาทขูตสูตดัสิ สธูตตูรรรม::นสหสตูิยลตู ราักรวมฐว่าสา่ ดูตนดว้ รก้วยายเรเททปววฏททิเตูสตู ธและยนื ยนั โลกหนา้ ๖๔๒๖๘๓๘
ทเทวธวดัมดทามาูตทนทสลู ิยลูตถาถรามามส:มปุตสปญัตู ญั รงัหหวา่าพดพร้วระยะพเพทุ ทุ วธธทเเจูตจา้ า้ ๘๖๒๘๒๘๔๒
วทวาวปาทดทฏะาจิะพทพจรลู สระถะมรารุปามาชปชปธาธญัรทรรหรปมมาวพวฐาาะรททะี พี ุทธเจา้ ๘๒๘๔๒๕๔
วาพทุทะธพอรอุทอะนนารมิ นาิมิตชคติ ตธาตธรถธัมรามั มมกวกถาถทาาี ๘๒๘๖๔๕๖
ภัทเทกสอสรงนงสตั มิสาตติารครตสสาธงั ถังมคคามมกถา ๙๘๒๙๓๖๓
ปสปงรรสชั ชั าญญราสาชงัชีวคีวติมติ ๙๙๔๓๔
ชปชีวรีวติชั ติ ญ๔๔าชออีว..ิต ๙๙๕๔๕
ชชวี ีวติ ติ อ๔อนนอจิ ิจ.จจังงั ๙๙๖๕๖
คชคุณวี ณุ ิตธธรอรรนรมมจิ กกจบั งับธธรรรรมมชชาาตติ ิ ๙๙๗๖๗
กคก้าณุ า้ แแธพพรงรงม๕๕กชับชนัธนั รปปร้อมอ้ งงชกกาันนัตอิอกกุศศุ ลล ๙๙๘๗๘
อกอย้ายแา่ ่ารพรดงดนน๕า้ า้ ตชต้นนั้ ไปไมม้อท้ทงตี่ ต่ีกาาันยยอแแกลลศุว้ ้วล ๙๙๙๘๙
ลอลูกยกู คา่ ครนนด..น.ก.้ากับตบั ต้นต้นไ้นมไไม้ทม้ต่ี ้ ายแล้ว ๙๙๙๙
คลคณุกู ุณคสสนมม.บ.บ.กัตัตบันิ นิ ตกั กั ้นบบไรมรหิ ิห้ าารร ๑๑๙๐๐๐๙๐
ปคปณุฏฏิบสบิ ตัมัติถบิถูกัตกู นิ มมกัแี ีแบตตร่ส่สหิ ุขขุ า–ร–ททุกุกขขไ์ ไ์มม่ม่มี ี ๑๑๐๐๒๐๒
สปสาฏามบิมคั ัคตคคิถมี กูีมพี ีพมลลแีงั ังต่สุข – ทุกขไ์ ม่มี ๑๑๐๐๔๒๔
สามคั คมี ีพลงั ๑๐๔

(25) ๑๐๕
พทุ ธศาสนาจะรงุ่ เรืองหรือร่วงโรยเพราะ ? ๑๐๕
มาร ๑๐๖
รักกันดีกว่า ๑๐๘
ลดเลว – เพ่ิมดี ๑๑๐
เตรยี มใจวัยแก่ ๑๑๒
ช่นื เพราะธรรม – ชา้ เพราะโลก ๑๑๔
อ้านาจวาสนา ๑๑๕
วิญญาณพระ ๑๑๕
สังคมนักกู้ ๑๑๖
ชวี ิตกับงาน ๑๑๗
แตง่ กาย – แตง่ ใจ ๑๑๘
ละครชวี ติ ๑๑๙
วาทะควรจ้า - คติธรรมควรคิด ๑๑๙
ส่งิ ที่หลีกกนั ไมไ่ ด้ - เลี่ยงกันไม่พ้น ๑๒๐
ชวี ติ เอ๋ย เคยคิด ชวี ิตไหม ? ๑๒๑
ธรรมะ กบั การท้างาน ๑๒๕
“คณุ คา่ แห่งชวี ติ ” คืออะไร? ๑๒๖
การใช้หลักธรรมกับวถิ พี อเพยี ง ๑๒๙
การใช้หลักธรรมในการแกไ้ ขปัญหาชีวติ ๑๓๖
หยุด ๕ อย่า ๔ ยอดดตี อ้ งมี ๖ ๑๓๖
การฝกึ ฝนให้เปน็ คนคดิ ดี ท้าดี พดู ดี ๑๓๙
ค้าว่า แม่ ๑๔๔
รักลกู อยา่ งไร ไมใ่ ห้เสียน้าตา ๑๔๗
คนนิสยั ดี โดย ศ.ดร.อทุ ิส ศริ วิ รรณ ๑๕๒
ประวตั โิ ดยสงั เขป พระราชธรรมวาที (ชยั วัฒน์ ธมมฺ วฑฺฒโน) ๑๖๐
กาหนดการ ๑๖๒
คาส่งั แตง่ ตง้ั คณะกรรมการปฏิบตั ิงานพธิ พี ระราชทานเพลิงศพ

(26)

“คนเหนือ”

พระราชธรรมวาที (ชยั วฒั น์ ธมมฺ วฑฒฺ โน)

* เหนอื โง่ คอื ฉลาด
* เหนอื ผดิ คอื ไมป่ ระมาท
* เหนือพลาด คือมสี ติ
* เหนอื ทฐิ ิ คืออตมิ านะ
* เหนือบาป คือบุญ
* เหนือแพ้ คือสู้
* เหนือรู้ คอื ละ
* เหนือพระ คือนพิ พาน
* เหนือมาร คอื วมิ ุติ
* เหนือหยุด คอื เย็น
* เหนือเวร คือวริ าคะ
* เหนือโทสะ คือเมตตา
* เหนือตัณหา คอื ตัด
* เหนือวบิ ตั ิ คอื รกั ษา
* เหนอื ขา้ ฯ คอื นาย
* เหนือรา้ ย คอื ดี
* เหนอื ผี คือพระ
* เหนอื ราคะ คอื อสภุ งั
* เหนอื ปิดบัง คือสัจจะ
* เหนอื กักขฬะ คือน่ิมนวล
* เหนอื ยียวน คอื สงบระงบั
* เหนืออาภพั คือไม่อาเพศ ฯ

“อารยธรรมอสี าน : วัฒนธรรมไท - ลาว (ล้านชา้ ง) สูอ่ ีสาน”

ในพุทธศตวรรษที่ 20 อาณาจักรล้านช้างเจริญรุ่งเรืองมาก พระเจ้าฟ้างุ้ม
ขยายอาณาเขตลงสู่ตอนใต้ (แคว้นศรีโคตรบูร) ยกทัพไปตีได้นครเวียงจันทน์
เชียงขวาง เชยี งทอง (หลวงพระบาง) และหัวเมืองพวนทั้งหมด ตลอดจนหัวเมืองอีก
หลายแหง่ ในท่รี าบสงู โคราช (แควน้ ศรจี นาศะ) รวมเข้ากับอาณาจักรลา้ นชา้ ง

โดยเฉพาะในปลายพุทธศตวรรษท่ี 21 คร้ังรัชสมัยพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช
ได้ทรงย้ายเมืองหลวงจากเมืองหลวงพระบางมาอยู่ที่เวียงจันทน์ ทาให้กลุ่มชน
วัฒนธรรมไท - ลาว ได้เร่ิมกระจายอิทธิพลเข้าสู่ดินแดนสองฟากฝ่ังแม่น้าโขงท่ีราบ
สูงแอ่งโคราช และในช่วงกลางพุทธศตวรรษท่ี 23 เกิดความขัดแย้งทางการเมือง
ของกษัตริย์ลาว คือพระเจ้าศิริบุญสารและเสนาธิบดี หรือพระวอพระตา เป็นผลให้
เกิดการอพยพชาวไท - ลาว จานวนมาก มาต้ังถ่ินฐานกระจายตามฝั่งขวาแม่น้าโขง
และในแถบตอนกลางของภาคอสี านมากขึน้

เขตแดนระหว่างอาณาจักรล้านช้างกับกรุงศรีอยุธยา ปรากฏในเอกสารของ
ลาลูแบร์ราชทูตฝร่ังเศส ที่มาเข้าเฝ้าสมเด็จพระนารายณ์ (พ.ศ. ๒๑๙๙ – ๒๒๓๑)
ณ กรุงศรีอยุธยา ระบุว่า เมืองนครราชสีมาเป็นเมืองชายแดนท่ีอยู่ติดพรมแดนลาว
แสดงวา่ อาณาเขตของลา้ นชา้ งอย่ลู ึกมาถงึ เมอื งนครราชสมี า

ใน พ.ศ. 2321 พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จเจ้าพระยามหา
กษัตริย์ศึกกับเจ้าพระยาสุรสีห์ เป็นแม่ทัพยกทัพไปตีเมืองเวียงจันทน์ แล้วต้ังให้
พระยาสุโพ เป็นผู้ร้ังเมืองเวียงจันทน์ ทาให้ดินแดนอีสานเป็นส่วนหน่ึงของ
ราชอาณาจักรสยามมีฐานะเป็นประเทศราช มาตั้งแต่สมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์
ตอนต้น จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงยกเลิกการ
ปกครองแบบประเทศราช ปรับปรุงการปกครองเปน็ มณฑลเทศาภิบาล เพอ่ื รวมศูนย์
อานาจการปกครองไว้ท่ีกรุงเทพฯ โดยแบ่งแยกและจัดต้ังหัวเมืองลาวอีสาน
เปน็ มณฑล คือ

๑. มณฑลนครราชสีมา หรือ มณฑลลาวกลาง ก่อต้ังขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2436
เป็นมณฑลแรกของประเทศสยาม มีพื้นท่ีครอบคลุมเมืองนครราชสีมา
เมืองชัยภูมิ เมืองบุรีรัมย์ และบริเวณตอนใต้ของจังหวัดขอนแก่น คือ
เมืองชลบถวิบูลย์ ในช่วงแรกมีเมืองเพชรบูรณ์และเมืองหล่มสักรวมอยู่
ด้วย แต่ได้แยกออกไปเป็นมณฑลเพชรบรู ณ์ ในปี พ.ศ. 2442

2 สคุ นั ธชาครานุสรณ์

๒. มณฑลอีสาน หรือ มณฑลลาวกาว ก่อต้ังข้ึนเม่ือปี พ.ศ. 2443 โดยตั้ง
กองบัญชาการมณฑล ณ เมืองอุบลราชธานี ภายหลังได้แยกออกเป็น 2
มณฑล ได้แก่ มณฑลร้อยเอ็ดและมณฑลอุบล เม่ือเดือนมิถุนายน พ.ศ.
2455 ซึง่ ตรงกับรชั สมยั ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอย่หู ัว

๓. มณฑลร้อยเอ็ด แยกออกมาจากมณฑลอีสานเมื่อปี พ.ศ. 2455
ประกอบด้วยเมืองร้อยเอ็ด เมืองมหาสารคาม เมืองสุวรรณภูมิ
เมอื งกมลาไสย และเมืองกาฬสนิ ธ์ุ

๔. มณ ฑลอุบล แยกออกมาจากมณ ฑลอีสานเมื่อปี พ.ศ. 2455
ประกอบด้วยเมืองอุบลราชธานี เมืองขุขันธ์ เมืองศรีสะเกษ และเมือง
สรุ ินทร์

๕. มณฑลอดุ ร หรือ มณฑลลาวพวน ก่อต้งั เมื่อปี พ.ศ. 2442 เมืองท่ีขนึ้ กับ
มณฑลนี้ประกอบด้วยเมืองอุดรธานี เมืองขอนแก่น เมืองเลย เมือง
นครพนม เมอื งหนองคาย และเมืองสกลนคร

หัวเมืองลาวอีสาน จึงได้ถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรสยาม
ตง้ั แตน่ ้ันเปน็ ต้นมา

จังหวดั ชัยภูมิ

ชัยภูมิ (เดิมสะกดว่า ไชยภูมิ) เป็นจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ตอนล่างของประเทศไทย เป็นจังหวดั ที่มีอาณาเขตกว้างขวางเป็นอันดับ 3 ของภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือ และอันดับ 7 ของประเทศไทย แบ่งตามภูมิศาสตร์ จัดอยู่ใน
เขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือด้านตะวันตก ร่วมกับจังหวัดเลย และนครราชสีมา
หากแบ่งตามลักษณะภูมิอากาศจะจัดอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน และ
แบ่งตามแบบเขตการปกครองจะจัดอยู่ในกลุม่ ภาคอสี านตอนลา่ ง

ชัยภูมิ ตั้งอยู่บนสันขอบท่ีราบสูงอีสาน ซึ่งมีพื้นท่ีติดต่อกับภาคกลางและ
ภาคเหนือ เป็นดินแดนแห่งทุ่งดอกกระเจียวแสนงาม และสายน้าตกชุ่มฉ่ายามหน้า
ฝน เป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ป่ามากที่สุดจังหวัดหนึ่งในภาคอีสาน มีเทือกเขาท่ีสาคัญ
ได้แก่ ภูพังเหย ภูแลนคา ภพู ญาฝ่อ อันเป็นต้นกาเนดิ แมน่ า้ ชี

ด้านประวัติศาสตร์ ชัยภูมิมีอารยธรรมซ้อนทับกันหลายสมัย ตั้งแต่สมัย
ทวารวดี สมัยขอมจนถึงอิทธิพลลาวล้านช้าง มีการค้นพบโบราณสถานโบราณวัตถุ
มากมายในหลายพื้นที่ของจังหวัด ต่อมาปรากฏช่ือเป็นเมืองหน้าด่านในสมัยกรุงศรี
อยุธยาในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ภายหลังจึงร้างไป และมาปรากฏชื่อ

สุคนั ธชาครานสุ รณ์ 3

อีกครั้งในสมัยต้นรตั นโกสนิ ทร์ โดยมีชาวเวียงจันทนเ์ ข้ามาสร้างบ้านแปงเมอื ง มีผ้นู า
ชอ่ื “แล” ซึง่ ต่อมาได้รับการแตง่ ต้งั เปน็ เจา้ เมอื งคนแรกของชัยภูมิ

แต่เดิม เมืองชัยภูมิก่อนการสถาปนาอาณาจักรสุโขทัยสันนิษฐาน ว่า
มีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยทวารวดี โดยเมืองชัยภูมิน้ันถือเป็นเส้นทางการ
เผยแพร่วัฒนธรรมทวารวดีจากภาคกลางเข้าสู่ภาคอีสาน ปรากฏหลักฐานจากใบ
เสมาบ้านกุดโง้ง ในอาเภอเมืองชัยภูมิ และใบเสมานครกาหลงที่อาเภอคอนสวรรค์
และมีกลุ่มประชาชนชาวญัฮกุร ซึ่งสันนิษฐานว่าอาจเป็นชาติพันธ์ุเดียวกับชาวมอญ
โบราณสมัยทวารวดีอาศัยอยู่ทางขอบสันเขาตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด ในเวลา
ต่อมาเมื่ออิทธิพลทวารวดีเสื่อมลง อิทธิพลของขอมก็เข้ามาแทน ซ่ึงมีลักษณะ
เดียวกันกับจังหวัดอื่น ๆ ของอีสานใต้ในเวลานั้น ดังปรากฏหลักฐานการสร้าง
ปราสาทขอม เช่น ปรางค์กู่ในเขตอาเภอเมือง ปรางค์กู่บ้านแท่นในเขตอาเภอ
บ้านแท่น กู่แดงในอาเภอบ้านเขว้า เป็นต้น ส่วนในสมัยสุโขทัยนั้นสันนิษฐานว่า
ชยั ภมู ิน่าจะเปน็ เมอื งหนึ่งทีส่ ุโขทัยครอบครองอกี ด้วย

สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี สันนิษฐานว่าบริเวณจังหวัดชัยภูมิมี
ประชากรลาวเข้ามาอาศัยอยู่ และมีการสร้างพระธาตุหนองสามหมื่น ซึ่งอยู่บริเวณ
ตาบลบา้ นแก้ง อาเภอภเู ขียวปัจจุบัน โดยมีลักษณะแบบศิลปะลา้ นช้าง ล้านนา และ
อยุธยา โดยสร้างในสมยั พระไชยเชษฐาธิราชผู้ครองเมืองลาวในยคุ น้ัน ในเวลาต่อมา
เมืองชัยภูมปิ รากฏในทาเนียบแผ่นดินสมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชวา่ เป็นเมืองขนึ้ กับ
เมืองนครราชสีมา แต่ต่อมาผู้คนได้อพยพออกไปตั้งหลักแหล่งทามาหากินที่อื่น
ในสมัยธนบุรี พระเจ้าตากสินหรือพระเจ้ากรุงธนบุรียกทัพมาปราบก๊กเจ้าพิมาย
ซึ่งมีกรมหม่ืนเทพพิพิธเป็นหัวหน้าก๊ก ตั้งม่ันอยู่ที่เมืองพิมายและต่อมาได้ ยึดเมือง
นครราชสีมาเป็นท่ีต้ังม่ัน เจ้าพิมายให้พระยาวรวงษาธิราชคุมทัพไปตั้งรับเพื่อตีสกัด
ทพั พระเจ้าตากสินท่ีด่านขุนทดและถูกกองทัพ พระเจ้าตากสินตีจนแตกพ่ายในที่สุด
ในกรณีศึกคร้ังนี้ อาจารย์คาผ้นู าหมู่บ้านสี่มุมได้นาชาวบ้านเข้าสวามิภกั ด์ิต่อพระเจ้า
ตากสนิ และขออาสาเป็น กองกาลังร่วมสู้รบในกองทัพหลวงด้วย พระเจ้าตากสินทรง
ยินดีรับไว้และให้เป็นกองกาลังเข้าตีด่านจอหอจนแตกพ่ายสามารถยึดเมืองพิมาย
และเมือง นครราชสีมาคืนมาได้ในครั้งเข้าตีด่านจอหอ กองกาลังของบ้าน สี่มุมโดย
การนาของอาจารย์คาได้แสดงความสามารถในการรบอย่างกล้าหาญ เข้มแข็งเป็นท่ี
พอพระทยั พระเจา้ ตากสนิ เป็นอย่างมาก

เม่ือเสร็จการศึกสงครามจึงได้ปูนบาเหน็จความชอบให้อาจารย์คาเป็น
“พระนรินทร์สงคราม” ยกฐานะบ้านส่ีมุมขึ้นเป็น “เมืองส่ีมุม” (ในเขตอาเภอจัตุรัส
ในจังหวัดชัยภูมิปัจจุบัน) ให้ปกครองเมืองสี่มุมให้ขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา
เม่ือก้าวเข้าสู่ยุคกรุงรตั นโกสินทร์ ในสมัยรัชกาลที่ 1 หม่ืนอร่ามกาแหง หรือนายภูมี

4 สุคนั ธชาครานสุ รณ์

ชาวเมืองนครไทยซ่ึงเป็นคนเช้ือสายหลวงพระบาง ได้เข้ามาต้ังบ้านแปงเมืองในเขต
พ้ืนที่บริเวณอาเภอคอนสารในปัจจุบัน และขึ้นตรงต่อกรุงเทพมหานคร ในสมัย
รัชกาลที่ 2 ปี พ.ศ. 2352 ในเขตอาเภอภูเขียว และเกษตรสมบูรณ์ มีชุมชนลาว
เวียงจันทน์อพยพ คือหลวงไกรสิงหนาท ข้ึนตรงต่อกรุงเทพมหานคร และเมื่อปี
พ.ศ. 2360 "นายแล" ข้าราชการสานักเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้อพยพ
ครอบครัวและบริวารเดินทางข้ามลาน้าโขงมาตั้งถ่ินฐานอยู่ที่บ้านหนองน้าขุ่น
(หนองอีจาน) ซึง่ อยูใ่ นบรเิ วณทอ้ งท่ีอาเภอสงู เนิน จงั หวัดนครราชสีมาในปจั จบุ นั

ตอ่ มาในปี พ.ศ. 2362 เม่ือมีคนอพยพเข้ามาอยู่มาก นายแลก็ได้ย้ายชุมชน
มาต้ังใหม่ท่ีบ้านโนนน้าอ้อม บ้านชีลอง ห่างจากตัวเมืองชัยภูมิ 6 กิโลเมตร นายแล
ได้เก็บส่วยผ้าขาวส่งไปบรรณาการเจ้าอนุวงศ์จนได้รับบาเหน็จความชอบแต่งตัง้ เป็น
"ขุนภักดีชุมพล" ในปี พ.ศ. 2365 นายแลได้ย้ายชุมชนอีกครั้งหน่ึง เนื่องจากท่ีเดิม
กันดารน้า มาตั้งใหม่ท่ีบริเวณบ้านหลวงซ่ึงต้ังอยู่ระหว่างหนองปลาเฒ่ากับหนอง
หลอด (เขตอาเภอเมืองชัยภูมิปัจจุบัน) และได้หันมาขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา
และส่งส่วยทองคาถวายแด่พระบาทสมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว ไม่ยอมข้ึนต่อ
เจ้าอนุวงศ์อีกต่อไป พระบาทสมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรด
เกล้ายกบ้านหลวงขึ้นเป็น เมืองชัยภูมิ และแต่งตั้งขุนภักดีชุมพล (แล) เป็น "พระยา
ภกั ดีชมุ พล" เจา้ เมืองคนแรก

ต่อมาเจ้าอนุวงศ์ได้ก่อการกบฏ ยกทัพเข้ามาหมายจะตีกรุงเทพมหานคร
โดยหลอกหัวเมืองต่าง ๆ ท่ีเดินทัพมาว่าจะมาช่วยกรุงเทพมหานครรบกับอังกฤษ
จนกระทั่งเจ้าอนุวงศ์สามารถยึดเมืองนครราชสีมาได้เมื่อปี พ.ศ. 2369 ซึ่งตรงกับ
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระน่งั เกลา้ เจา้ อยู่หัว คร้ันตอ่ มาเมื่อความแตก เจ้าอนุวงศไ์ ด้
กวาดต้อนชาวเมอื งนครราชสีมาเพือ่ นาไปยงั เมืองเวียงจนั ทน์

เมื่อไปถึงทุ่งสัมฤทธ์ิ หญิงชายชาวเมืองท่ีถูกจับโดยการนาของคุณหญิงโม
ภรรยาเจ้าเมืองนครราชสีมา ได้ลุกฮือขึ้นต่อสู้ พระยาภักดีชุมพล (แล) เจ้าเมือง
ชัยภูมิ พร้อมด้วยเจ้าเมืองใกล้เคียงได้ยกทัพออกไปสมทบกับคุณหญิ งโม
ตีกระหนาบทัพเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์จนแตกพ่ายไป ฝ่ายกองทัพลาวส่วนหนึ่งล่า
ถอยจากเมืองนครราชสีมาเข้ายึดเมืองชัยภูมิไว้และเกล้ียกล่อมให้พระยาภักดีชุมพล
เขา้ รว่ มเป็นกบฏดว้ ย แต่พระยาภักดชี ุมพลไม่ยอม เจ้าอนวุ งศเ์ กิดความแค้นจึงจับตัว
พระยาภักดีชุมพลมาประหารชีวิตท่ีบริเวณใต้ต้นมะขามใหญ่ริมหนองปลาเฒ่า ดังท่ี
มีกล่าวในเร่ืองเล่าหรือตานานของชาวชัยภูมิ และเป็นที่มานามของท่านที่ถูกเรียกว่า
เจ้าพ่อพระยาแล ซึ่งมีความเป็นมาจากปู่ด้วงผู้มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดอย่างมากกับ
นายแล แม้ประวัติของปู่ด้วงจะไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจน เป็นเพียงคาบอกเล่าและ
บันทึกของคนท้องถิ่น (พระครูศรีพิพฒั นคุณ และสุรวทิ ย์ อาชีวศกึ ษาคม อ้างในกรม

สุคันธชาครานสุ รณ์ 5

ศิลปากร 2542 : 146 - 147) พบว่า ปู่ด้วงเป็นชาวเขมร เข้ามาอยู่ชัยภูมิก่อนท่ี
พระยาภักดีชุมพล (แล) จะอพยพผู้คนมาตั้งเมือง ซ่ึงสอดคล้องกับความเช่ือบาง
กระแสที่ว่า ปู่ด้วงเป็นชาวอาเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ เพราะชาวศรีสะเกษ
ส่วนมากจะพูดภาษาเขมรและภาษาส่วย เป็นภาษาพูดแต่โบราณ นอกจากนี้ ชาว
ชัยภูมิยังเชื่อว่า ปู่ด้วงได้พาครอบครัวมาต้ังหลักฐานท่ีบ้านตาดโตน (ปัจจุบันอยู่ใน
เขตอาเภอเมืองชัยภูมิ) ท่านเป็นผู้มีวิชาอาคมและเวทมนตร์ ทาให้นายแลเกิดความ
เลื่อมใสและขอฝากตัวเป็นศิษย์เรียนวิชาอาคมให้อยู่ยงคงกระพัน ฟันไม่เข้าและยิง
ไม่ออก และยังส่งผลให้นายแลมีความกล้าหาญ ไม่กลัวที่จะตาย จนเป็นท่ีมาของ
เร่ืองเล่าในตอนที่ท่านพลีชีพเพ่ือแผ่นดินชัยภูมิในช่วงกบฏเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ว่า
ศัตรูจะยงิ แทงฟันอย่างไรก็ไม่เข้า จงึ ต้องใช้หลาวแหลมเสียบทวารหนักจนถึงแกช่ ีวิต
เม่ือปู่ด้วงรู้ข่าวกลัวภัยจะมาถึงตัว จึงรีบอพยพหลบหนีจากบ้านตาดโตนเข้าป่าลึก
ในเทือกเขาภูแลนคา อาศัยอยู่ป่าท่าหินโงม ซ่ึงจะปรากฏมีวัดปู่ด้วงมาจนบัดน้ี
ซึ่งต่อมาชาวชัยภูมิได้ระลึกถึงคุณความดีท่ีท่านมีความซ่ือสัตย์และเสียสละต่อ
แผ่นดิน จึงได้พร้อมใจกันสร้างศาลข้ึน ณ บริเวณน้ัน ปัจจุบันทางราชการได้สร้าง
ศาลขึ้นใหม่เป็นศาลาทรงไทยช่ือว่า "ศาลาพระยาภักดีชุมพล (แล)" มีรูปหล่อของ
ทา่ นอยภู่ ายใน เปน็ ทเ่ี คารพกราบไหวแ้ ละถือเปน็ ปูชนียสถานศักดิ์สิทธ์ิของจงั หวัด

หลังจากกองทัพลาวของเจ้าอนุวงศ์พ่ายแพ้ต่อทัพสยาม สยามได้จับเจ้า
อนุวงศ์ส่งมารับโทษที่กรุงเทพฯ เมื่อกองทัพไทยบุกเข้ายึดเวียงจันทน์ได้สาเร็จ
เจ้าอนุวงศ์พยายามหลบหนีไปขอความช่วยเหลือจากญวนเหมือนเมื่อครั้งก่อน
แตด่ ้วยความรว่ มมอื ของเจา้ น้อยเมืองพวน ไทยจึงสามารถตามจับเจา้ อนุวงศแ์ ละเชื้อ
พระวงศ์ส่งลงมากรุงเทพฯ ได้ โดยมีพระอนุรักษโยธา พระโยธาสงคราม หลวงเทเพ
นทร์ พระนครศรีบริรักษ์เจ้าเมืองขอนแก่น ราชวงศ์เมืองชลบทวิบูลย์หรือชนบท
ซึ่ง 2 ท่านสุดท้ายสืบเช้ือสายมาจากเจ้าจารย์แก้ว คู่อริเดิมของเวียงจันทน์
เป็นนายกอง พร้อมไพร่ 300 คน คุมตัวเจ้าอนุวงศ์และเชื้อพระวงศ์มาส่งถึงเมือง
สระบุรี หลังจากน้ันก็ทากรงขังเจ้าอนุวงศ์ตั้งประจานไว้กลางเรือล่องลงมาจนถึง
กรุงเทพฯ แล้วทรงมีรับสั่งให้ทากรงเหล็กขนาดใหญ่ใส่เจ้าอนุวงศ์ตั้งประจานไว้หน้า
พระที่นั่งสุทไธสวรรย์พร้อมเครื่องทรมานต่าง ๆ ได้แก่ ครก สากสาหรับโขลก เบ็ด
สาหรับเกี่ยวแขน กระทะสาหรับต้ม ขวานผ่าอก และเล่ือย ให้เหล่าบรรดาภรรยา
นอ้ ยสาวๆ ของเจ้าอนุวงศ์ทีเ่ จา้ พระยาราชสภุ าวดสี ง่ ตามลงมาจากเวียงจันทน์ เข้าไป
น่ังปรนนิบัติอยู่ในกรง ตกค่าจึงนาตัวเจ้าอนุวงศ์ไปคุมขัง พอเช้าก็นาตัวออกมาใส่
กรงประจานเหมือนเดิม ทาอยู่เช่นนี้ 7 – 8 วัน เจ้าอนุวงศ์ก็สิ้นพระชนม์ หลังจาก
นัน้ โปรดฯ ให้เอาศพเจ้าอนุวงศ์ไปเสียบประจานไว้ท่ีสาเหร่ และทรงพระกรณุ าโปรด

6 สคุ ันธชาครานุสรณ์

เกล้าฯ ให้บุตรหลานของเจ้าอนุวงศ์บางคนพ้นโทษ (เจ้าพระยาทิพากรวงศ์, ๒๕๐๔,
หน้า ๙๑ – ๙๓)

ต่อมาเมืองชัยภูมิข้ึนกับเมืองชลบถวิบูลย์ (อาเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น)
ขณะนน้ั นับวา่ เมืองชนบทเป็นเมอื งหนา้ ด่านที่สาคญั มเี มอื งขน้ึ ถงึ 4 เมอื ง คอื

1. เมอื งเกษตรสมบรู ณ์
2. เมืองชัยภูมิ (ต่อมาเป็นศูนย์กลางของชัยภูมิ จึงได้รับการยกฐานะ
เปน็ จงั หวดั )
3. เมืองส่มี มุ (ต่อมาเปลย่ี นชอ่ื เปน็ เมืองจตุรสั )
4. เมืองโนนลาว (ต่อมาสมัย จอมพล ป.พิบูลสงคราม เปล่ียนชื่อเป็นเมือง
โนนไทย ปจั จบุ ันเปน็ อาเภอหนง่ึ ของจงั หวดั นครราชสมี า)
ในปี พ.ศ. 2440 ในสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ได้ทรงเปล่ียนแปลงระบบการปกครองราชอาณาจักร โดยการจัดต้ั งมณฑล
เทศาภิบาล ให้อยู่ภายใต้บังคับบัญชาของกระทรวงมหาดไทยหน่วยงานเดียว
ขณะนั้นเมืองชัยภูมิยังข้ึนกับเมืองชนบท ซึ่งสังกัดหัวเมืองลาวฝ่ายกลางและมณฑล
นครราชสีมา ภายหลังเมืองชนบทถูกลดบทบาทความสาคัญลงและถูกโอนย้ายไป
ขึ้นกับบริเวณพาชี มณฑลอุดร เมืองชัยภูมิ จึงขึ้นมามีความสาคัญแทนที่เมืองชนบท
ซ่ึงเมืองชัยภูมิมีเมืองขึ้นอยู่ 3 เมือง ซ่ึงก็คือเมืองต่างๆ ภายในจังหวัดชัยภูมิปัจจุบัน
หลงั จากยบุ มณฑลนครราชสีมา
ต่อมาในสมัยหลังการเปล่ียนแปลงการปกครองปี พ.ศ. 2475 มีการ
เปลี่ยนแปลงรูปการปกครองประเทศครั้งใหญ่ จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชเป็น
ระบอบประชาธปิ ไตย โดยพระราชบญั ญตั ิระเบียบราชการบรหิ ารแหง่ ราชอาณาจกั ร
สยาม พ.ศ. 2476 ได้ยกเลิกเขตการปกครองแบบ “เมือง” ทั่วราชอาณาจักร แล้ว
ตั้งข้ึนเป็น “จังหวัด” แทน เมืองชัยภูมิ, เมืองภูเขียว และเมืองสี่มุม (จัตุรัส)
จึงรวมกันกลายเป็นจังหวัดชัยภูมิ โดยใช้บริเวณเมืองชัยภูมิจัดตั้งเป็นอาเภอเมือง
จงั หวัดชัยภูมิ โดยสามารถสรปุ การยบุ หวั เมืองตา่ ง ๆ ได้ดงั นี้
เมืองส่ีมุมของพระยานรินทรสงคราม ปัจจุบัน คืออาเภอจัตุรัส บาเหน็จ
ณรงค์ เทพสถติ ซับใหญ่ หนองบัวระเหว เนินสงา่
ส่วนเมืองภูเขียว เกษตรสมบูรณ์ของพระไกรสิหนาท ปัจจุบันคือ อาเภอ
ภเู ขยี ว เกษตรสมบูรณ์ บา้ นแท่น แก้งครอ้ หนองบวั แดง ภักดชี ุมพล
ส่วนเมืองคอนสารของหม่ืนอร่ามกาแหง ปัจจุบันคืออาเภอคอนสาร ซ่ึงเคย
เป็นตาบลหนึ่งของอาเภอภูเขียว และเมืองชัยภูมิของพระยาภักดีชุมพล ปัจจุบันคือ
อาเภอเมือง อาเภอบ้านเขว้า อาเภอคอนสวรรค์ (แต่ก่อนพ้ืนท่ีอาเภอคอนสวรรค์

สุคนั ธชาครานุสรณ์ 7

เป็นส่วนหน่ึงของเมืองชลบทวิบูลย์ ภายห ลังถูกโอนมาข้ึนกับเมืองชัยภูมิ)
โดยทงั้ หมดในปัจจุบนั รวมกันเป็นจังหวัดชัยภมู ิ

เหตุการณส์ าคัญตั้งแตส่ มยั สุโขทยั – สมยั รัชกาลที่ ๕
สมยั เหตุการณ์สาคัญ
สมัยสโุ ขทยั ชัยภูมิเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรศรีสัตนาคนหุตเป็น
ประตูติดตอ่ ระหวา่ งอาณาจักรสโุ ขทยั กับเวยี งจันทน์
สมยั พระมหาธรรมราชา ชัยภูมิเป็นเส้นทางเดินทัพกองทัพไทยยกกองทัพไปตี
เวียงจันทน์ใน พ.ศ. ๒๑๑๗
สมัยสมเด็จพระนารายณ์ ชัยภูมิเป็นหัวเมืองชั้นจัตวาข้ึนกับเมืองนครราชสีมา
มหาราช พ.ศ. ๒๑๙๙ – หวั เมืองสาคัญในภาคอสี านขณะน้นั
๒๓๓๑
เสยี กรุงศรอี ยุธยา คร้งั ท่ี ๒ ชัยภูมิกลายเป็นเมืองร้าง ราษฎรอพยพหลบหนีภัย
(พ.ศ. ๒๓๑๐) สงคราม
สมั ยสม เด็ จพ ระเจ้าก รุง สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกยกทัพไทยผ่านชัยภูมิ
ธนบุรีมหาราช พ.ศ. ๒๓๑๐ ไปโจมตีเวียงจันทน์และได้เชิญพระพุทธมหามณี
– ๒๓๒๕ รัตนปฏิมากรแก้วมรกต และพระบางมายังประเทศ
ไทยโดยผ่านเมืองชัยภมู ิ มายงั สระบุรแี ละกรงุ ธนบรุ ี
สมัยพระพุทธยอดฟ้าจุฬา มเี มอื งขนาดเล็กเกดิ ขึ้นในชยั ภูมิ คือ
โลกมหาราช พ.ศ. ๒๓๒๕ – ๑. เมอื งภเู ขยี ว ขึน้ ตรงตอ่ กรุงเทพมหานคร
๒๓๕๒ พระภิรมย์ไกรภกั ดี เป็นเจ้าเมอื ง
๒. เมืองคอนสาร ขน้ึ ตรงต่อกรุงเทพมหานคร
หลวงพิชิตสงคราม (ภูมิ) เป็นเจ้าเมืองส่งส่วย
ดินปะสวิ ทองคา ขผ้ี ึ้ง
พ.ศ. ๒๓๔๔ พระภิรมย์ไกรภักดี ถวายช้างเผือก
สาคญั คือพระอินทรไอยรา และพระเทพกญุ ชร
สมัยพระบาทสมเด็จพระ พ.ศ. ๒๓๖๒ อ้ายแล ชาวเวียงจันทน์ อพยพ
พุทธเลิศหล้านภาลัย พ.ศ. ครวั เรือนมาตั้งถ่นิ ฐานทโี่ นนนา้ อ้อมซีลอง
๒๓๕๒ – ๒๓๖๗ อ้ายแลได้รับบรรดาศักดิ์เป็น "ขุนภักดีชุมพล"
หัวหน้าหมู่บ้านซีลอง ข้ึนตรงต่อเมืองเวียงจันทน์ส่ง
ส่วยผ้าขาว

8 สคุ นั ธชาครานสุ รณ์

พ.ศ. ๒๓๖๕ ขุนภักดีชุมพล อพยพราษฎรมาตั้ง
ถ่ินฐานที่บ้านหลวง ข้ึนตรงต่อเมืองนครราชสีมา
หวั เมืองชนั้ เอกในสมยั นนั้ ชัยภูมิ ส่งสว่ ยเร่ว (สมนุ ไพร
ใชท้ ายา)
พ.ศ. ๒๓๖๖ พบทองคาก้อนใหญ่ที่บ่อโข่โหล่
(โข้โหล้ หรอื โคโล่) ที่เชงิ เขาภูขเ้ี ถา้ ลาห้วยชาด (ซาด)
พระนรินทรสงคราม (ทองคา) เข้าเมืองส่ีมุม
ยา้ ยมาตง้ั ถน่ิ ฐานดี อ.จัตรสั จ.ชัยภูมิ (ไมท่ ราบ พ.ศ.)
สมัยพระบาทสมเด็จพระน่ัง พ.ศ. ๒๓๖๗ ขุนภักดีชุมพลนาทองคาก้อนใหญ่
เกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. ๒๓๖๗ ท่ีพบที่บ่อโข่โหล่ ข้ึนทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จ
– ๒๓๙๔ พระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัวได้รับบรรดาศักดิ์เป็นพระภักดี
ชุมพล (แล เจ้าเมอื งชยั ภมู คิ นแรก
พ.ศ. ๒๓๖๙ เกิดกบฎเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์
ยกทัพเข้ามาเพื่อตีกรุงเทพฯ กวาดต้อนผู้คนและ
๒๓๔๔ ทรัพย์สินกลับเวียงจันทน์ พระภักดีชุมพล
(แล) พระไกรสิงหนาท (เจ้าเมืองภูเขียว) หม่ืนก้วนไม่
เข้าร่วมสงครามกับเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ พยายาม
ถ่วงเวลาการอพยพผู้คนไปยังเวียงจันทน์ จึงถูกเจ้า
อนวุ งศ์จับและสั่งใหน้ าไปประหารชีวติ
ประมาณ พ.ศ. ๒๓๗๔ พระภักดีชุมพล (เกตุ)
เจ้าเมืองชัยภูมิคนท่ี ๒ ย้ายจากบ้านหลวงมาตั้ง
บ้านเรือนใหม่ท่ีบ้านโนนปอบิด หรือบ้านหนองบัว
เมอื งเก่า
พระภักดีชุมพล (เบ้ียว) เจ้าเมืองคนที่ ๓ เกิด
ข้าวยากหมากแพง ราษฎรอพยจากชัยภูมิไปต้ังถิ่น
ฐานท่ีอืน่
ชัยภูมิขอส่งส่วยเงินแทนทองคาปีละ ๔,๐๐๐
บาท เพราะการสง่ ส่วยทองคาเรม่ิ ขัดสน
ใน พ.ศ. ๒๓๘๖ เมืองชัยภูมิ และจัตุรัส ค้างส่ง
ส่วยทองคา จึงต้อนกระบือไปขายท่ีลพบุรี เพ่ือนาเงิน
มาใช้แทนค่าส่วยทองคาท่ีค้างอยู่ เป็นที่มาของนาย
ฮ้อยต้อนวัวควายไปขายเมอื งลา่ ง

สุคันธชาครานุสรณ์ 9

สมัยพระบาทสมเด็จพระ พระภักดีชุมพล (ที) เจ้าเมืองคนท่ี ๔ ย้ายจาก
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. บ้านโนนปอบิด (ชุมชนเมืองเก่า) มาต้ังบ้านเรือนที่
๒๓๙๔ – ๒๔๑๑ บ้านหินต้ัง และฟื้นฟูเมืองชัยภูมิ ส่งคนไปเกล้ียกล่อม
ใหร้ าษฎรอพยพกลบั เขา้ มาตง้ั ถ่นิ ฐานทช่ี ัยภมู ิใหม่
สมัยพระบาทสมเด็จพระ พระภักดีชุมพล (บุญจันทร์) เจ้าเมืองคนท่ี ๕ การ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. เก็บส่วยคั่งค้างมาก รัชกาลท่ี ๕ โปรดเกล้าฯ ให้เก็บ
๒๔๑๑ – ๒๔๕๓) ส่วยในอตั ราใหมค่ ือ ชายฉกรรจ์ คนละ ๔ บาท
รัชกาลท่ี ๕ ปฏิรูปการปกครองส่วนภูมิภาคเป็น
"มณฑลเทศาภิบาล"
พระภักดีชุมพล (เสง หรือ แสง) เจ้าเมืองคนที่ 6
เมืองชัยภูมิ ข้ึนตรงต่อมณ ฑลลาวกลาง ซ่ึงต้ัง
กองบญั ชาการท่เี มอื งนครราชสมี า ใน พ.ศ. ๒๔๓๖
พระภกั ดีชุมพล (แสง) ลาออกจากราชการ สิ้นสุด
การปกครองระบบกนิ เมือง ใน พ.ศ. ๒๔๔o
สมัย พระหฤทัย (บัว ผู้ว่าราชการเมืองชัยภูมิ)
ใน พ.ศ. ๒๔๔๓ บรรดาเมืองเล็กๆ ถูกยุบลงมีฐานะ
เป็นอาเภอขึ้นกับเมืองชัยภูมิ คือ ๑. อาเภอเมือง
ชัยภูมิ ๒. อาเภอเกษตรสมบูรณ์ ๓. อาเภอภูเขียว
๔. อาเภอจตั รุ สั ๕. อาเภอบาเหน็จณรงค์
ทีม่ า : สุทธิ เหล่าฤทธ์ิ และคณะ. ประวัติเมอื งชัยภูม.ิ กรงุ เทพมหานคร : ดา่ นสทุ ธาการพิมพ์, ๒๕๔๕.

ชยั ภมู ิ เมืองผู้กลา้ พญาแล
"ทิวทัศน์สวย รวยป่าใหญ่ มชี ้างลาย ดอกไม้งาม
ลือนามวีรบุรษุ สุดยอกดผา้ ไหม พระใหญท่ วาราวดี"
"ชยั ภมู ิ ภมู ใิ จ ภูมหิ ลายล้า
ภมู ิแผ่นน้า ภมู ิพนา ภูมผิ า้ ไหม
ภมู แิ ผ่นดนิ ภูมิชน คนภูมชิ ัย
ภมู ใิ จเถดิ ภูมิใจ คนชยั ภมู ิ"
" กาเนดิ แมน่ ้าชี สดุดีพญาแลผู้กลา้
ปรางค์กู่เป็นสงา่ ลา้ คา่ พระธาตชุ ยั ภมู ิ
สมบรู ณ์ปา่ เขาสรรพสัตว์ เด่นชัดลายผา้ ไหม
ดอกกระเจยี วงามลอื ไกล อารยธรรมไทยทวารวดี"

1010 10 สุคันสธคุ ชันาสธคชุครานั าคธนรชสุาารนคณุสรร์าณนุส์ รณ์

คาถควาถาคยวาทถยาวทนาเพยนท่อืเพาผน่ือูต้ เผาพยตู้ อ่ื ตาผยอ่ ู้ตหา่อนยห้าตนศอ่ พา้ หศจนพะ้าเจศปะพน็เปจใค็นะรเใปกค็นไรดกใ้คไ็ ดร้ก็ได้

อิมอานิมิามอนะิมยมาังะนยิภมังันะภเยตันังเมตภะันตมเะตกตมะภกะัตะภะตกัตาะนตภิาสัตนะติ ปสาะนปริ ิวสะาะรริวปาาะนริาิวอนาิมิรอัสาิม๎นัสิงอ๎มฐิมิงาัสเฐ๎มนาิงเเยนฐวเาะยเวนะเยวะ
ภิกภขิกุสขังภฆุสิกัสงขฆสุสะังสโฆะอสโโณสอะโชณะโอยชโาะณมยะชามะสยะาาธสมุ าโะธนุสโภานัธนุภเโตันเภตภิกันภขเิกุสตขังภโุสฆิกังขโอฆุสิมังอาโนิมฆิามอนะิมตมาะนกติ ะมภกะัตะภตะกัตานะตภิาัตนติ านิ
ปะรปิวะารริวปาาะนรริาิวนปาิะราฏปนิคะิฏคปณัคิ คะหฏณั าคิ ตหคุาณั ตอุหิมัสาอตม๎ิ ุิงัสอ๎มกมิงาัสลกม๎ ะางิกละกตกาสัะลสตะะสักสะทตะีฆสั ทรสัตีฆะตรทงัตีฆตหงัริตัตหาตยติ งั ะาหยสะติขุ าสยขุ ะายสฯะุขาฯยะ ฯ

คาแคปาลแปคลาแปล
ข้าแขตา้ ่พแตรขะ่พา้ สแรงะตฆส่พ์ผงรู้จฆะร์ผสิญู้จงรฆขิญ์ผ้าู้จพขรเ้าิญจพ้าเขทจ้าัง้าพหทเล้ังจาห้ายลทขาั้งอยหถขลวอาาถยยวขมาอตยถกมวภตาักตยมภรเตัหกรลเภ่าหัตนลรี้่าแเนหก้ีล่พแ่ากรนะ่พ้ี ภแริกะษภ่พิกุระษภุ ิกษุ
สงฆส์ซง่ึงฆอ์ซสยึ่งู่ใอฆนย์ซทู่ใ่ึงน่ี อที้ยขี่นูใอน้ี พขทอรี่นะพี้ ภขริกอะภษพิกุสระษงฆภุส์จิกงงฆษร์จุสับงซรฆัึ่บง์จมซงต่ึงรกมับภตซักต่ึงมภตตาั หกตาภเหัตหาตลเาห่าหนลา้ี่าเพนหรี้ล้อพ่ามรนท้อ้ี มพั้งขทรอ้ังงขมบอทรงั้ ิวบขารอริวงาบรริวาร
เพอ่ื เพปร่ือะปเโพรยะ่ือชโปนยร์ชเะนพโ์ยอื่ เชพคนวือ่ า์คเมพวสาื่อุขมคแสวกขุา่ทแมา่กสน่ทุขผแ่า้ลูนก่วผทงู้ลา่ ลน่วบั งผไลู้ลปบั ่วแไงลปลว้แับลตไปว้ ลแอตลดลว้ กอาดตลกลนาอาลดนกเาทนลอเนญทาอ.นญเท. อญ.

คาถควาถาคยวาทถยาวทนาเพยนท่อืเพาผน่ือ้ตู เผาพยตู้ ่อื ไาปผยูต้นไปายนไาแปนลนแว้ าลนว้ แล้ว

อิมอานิมิามอนะิมยมาังะนยิภมังันะภเยตันังเมตภะันตมเะตกตมะภกะัตะภะตกัตาะนตภิาสัตนะติ ปสาะนปริ ิวสะาะรริวปาาะนริาิวอนาิมิรอัสาิม๎นัสิงอ๎มฐิมิงาัสเฐ๎มนาิงเเยนฐวเาะยเวนะเยวะ
ภิกขภุสิกัขงฆภุสิสกังฆขสุสะังสโฆะอสโโณสอะโชณะโอยชาโะณมยะาชมะฯะยสาฯมาธะสุ าโฯธนุสโภานันธภุเโตันเภตภิกันภขเุสิกตัขงโภุสฆิกังโขอฆุสิมังาอโนิมฆิามนอะิมตมาะนกติ ะมภกะัตะภตะัาตกนะตภิานัตติ านิ
สะปสะรปวิ สะาระริวปาาะนรริาวิปนาะิรฏปาิคะนฏคิ ปัณิคคะหฏัณาิคตหคุาเัณตอุตหเสัอาตสุะสั เอสกตะาัสลกสะาะกละกตกาสัะลสตะะสักสะทตะีฆสั ทะสรฆี ะตั ะตทรังตีฆตะหังรติ ตั หาตยิตังะายหสะติขุ าสยขุ ะายสะขุ ายะ

คาแคปาลแปคลาแปล
ข้าแขต้า่พแตรขะ่พ้าสแรงะตฆส่พ์ผงรู้เฆะจ์ผสรู้เิญงจฆร์ผขิญู้เาจพขรเ้าิญจพ้าเขทจ้าัง้าพหทเลั้งจาห้ายลทขา้ังอยหนขล้อามนยถข้อวอมานถย้อวมามตยถกมวภตาัยตกมภรกตั ับกรภขกอับตงรขบกอรับงิวบขารอริวงาบรริวาร
เหลเห่านล้ี่าเแนหก้ีล่พแ่ากรนะ่พ้ี ภแรกิะ่ภพขุิสกระงขฆภุส์ิกงเฆฉข์พุสเฉงาฆะพ์อาเยฉะู่ใอพนยาทู่ใะนี่อที้ยฯ่ีนูใน้ีขฯทอี่นพขี้อรฯะพภขรอะิกพภษิกรุสะษงภฆุส์ิจกงงฆษร์จุสับงซรฆับ่ึง์จมซงตึ่รงมกับกตซัตกึ่งมรกกตั ับกรกับตรกับ
ของขบอรงิวบขาอรริวงเาบหรรลเิวห่าานลรี้่าเเหนพี้ลื่อเ่าพปน่ือร้ี ะปเพโรยื่อะชปโนยร์ชสะนุขโย์แสชุกขน่ผแ์สู้ตกุข่าผยแู้ตไกาป่ยผแู้ไตปลา้วแยลไมป้วีมแมาลรีม้วดาามรบดีมิดาบารขดิ อาบงขขิอด้างาพข้เาอจพง้าขเทจ้าี่้าพทเ่ีจ้าที่
ลว่ งลลว่ ับงไลลปบั ว่แไงลปลว้แับลตไป้วลแอตลดล้วกอาดตลกลนาอาลดนกเาทนลอเนญทาอนญเทอญ

คาถควาถาคยวาทถยาวทนาเพยนทอ่ืเพาผนือ่ตู้ เผาพยูต้ อ่ื ไาปผยู้ตแไปาลยแ้วไลใปน้วแชในลาว้ชตใกิานตอ่ ชกินาอ่ ตๆนกิ ๆอ่ น ๆ

อิมอานิมิามอนะิมยมาังะนยิภมังันะภเยตันังเมตภะันตมเะตกตมะภกะัตะภะตกัตาะนตภิาสัตนะติ ปสาะนปริ ิวสะาะรริวปาาะนริาิวอนาิมิรอัสาิม๎นัสิงอ๎มฐิมิงาัสเฐ๎มนาิงเเยนฐวเาะยเวนะเยวะ
ภิกขภุสิกัขงฆภุสิสกังฆขสุสะังสโฆะอสโโณสอะโชณะโอยชาโะณมยะาชมะฯะยสาฯมาธะสุ าโฯธนุสโภานันธภุเโตันเภตภิกันภขเุสิกตัขงโภุสฆิกังโขอฆุสิมังาอโนิมฆิามนอะิมตมาะนกติ ะมภกะัตะภตะัาตกนะตภิานัตติ านิ
สะปสะรปิวสะาระริวปาาะนรริาิวปนาะิรฏปาิคะนฏคิ ปิัคณะคหฏัณาิคตหคุาัณอตัมหุ อหาัมาตกหุ ัองาัมกกัหงาาลกกะาังกละกตกาาะลนตะังากนะมตังาาตมนาังปติตมาปูนาติัญาูนจปัญะิตจูญนะัญาญตจะากตญะกาะตะกะ
มิตตมาิตนตัญมานิตจัญตะาจทนะีฆญั ทะจรีฆะตั ะตทรังตีฆตะหังรติ ตั หาตยติ ังะาหยสะติุขาสยุขะายสฯะุขาฯยะ ฯ

คาแคปาลแปคลาแปล
ข้าพขเ้าจพ้าเขทจ้าัง้าพหทเลั้งจาห้ายลทา้ังขยหอลนขา้อยมนถข้อวอมานถย้อวมามตยถกมวภตาัตยกมภรตั ขกร้าภแขัต้าร่พแตรขะ่พ้าสแรงะตฆส่พ์ผงรู้เฆะจ์ผสรู้เญิงจฆรพ์ผญิ รูเ้ อ้จพรมรญิกอ้ ับมพขกรอ้ับมงขกอับง ของ
บรวิบารรวิ เาหบรลรเ่าหิวนาลรแ้ี่าเกนห่พีแ้ลกร่าะนพ่ ภแ้ีริกะบภพ่ ุสิกรงบะฆภุส์ กิงเฉฆบพ์ุสเฉางะฆพใ์านเะฉทใพนี่ าที้ขะอ่ีนในพ้ีขทอระน่ีพภขี้รกิะอษภพกิุสรงษะฆภสุ จ์ิกงงฆษรจ์ุสับงงมรฆับต์จกมงภตรับตกมรภพตั รก้อพภมรตั ก้อรับมพกรั้บอมกับ
ของขบอรงิวบขารอริวงเาหบรลรเิวห่าานลร้ีข่าเนหอง้ีขลขอ่า้านงพขี้ เ้าอจพง้าขเทจ้า้ังาพหทเลั้งจหา้ ยทลา้ังเยหพลื่อเพาปย่ือระปเพโรย่ือะชโปนยร์ชสะุนขโยแ์สชกุขน่มแ์สากรุข่มดแาารกบด่มิดาบารดิ แาลบะแิดญลาะาญแตลิ าะตญิ าติ
มิตรมทิตง้ัรหทมล้งัติ าหรยลทา้งัผยหลู้ ลว่ผงาลู้ ลย่วบั งผไล้ลูปบั ว่แไงลปลว้แบั ใลนไป้วปใแนาลงป้วกาใอ่ งนนกปอ่ าขนงอกงข่อขอน้างพขขเา้ อจพ้างเขทจ้าัง้าพหทเลัง้จาห้ายลทตาัง้ ลยหอตลดลากอยาดตลกลนาอาลดนกเาทนลอเนญทาอนญเทอญ

สคุ นั ธชาครานุสรณ์ 11

อานสิ งส์ถวายทานเพอ่ื ผู้ตาย

อานสิ งสแ์ หง่ การถวายมตกภัตร คอื ถวายอาหารเพือ่ ส่งสว่ นบุญให้แก่ผตู้ ายไปแล้ว
ทงั้ ต่อหน้าศพทนี่ บั ว่าเป็นศพทตี่ ายใหม่ และเมื่อผตู้ ายไปนานแล้วในชาตินี้ กับเพ่ือมารดา
บิดา และญาติมิตรสหายท้ังหลายในชาติก่อนๆ ดังที่ว่ามาน้ี ถผ้ ู้ท่ีตายไปแล้วน้นั ได้ทราบ
ได้อนุโมทนา ก็ได้บริโกคอาหารทิพย์ทันที ถ้ามีของอ่ืนถวายพร้อมกันไป เช่น สบง จีวร
เปน็ ตัน เม่อื ผู้ตายไปแลว้ น้ันได้ทราบ ได้อนโุ มทนา ในขณะใดก็ได้ของทิพย์ คือข้าวนา้ อัน
เป็นทิพย์ เคร่ืองนุ่งเครื่องห่มอันป็นพิพย์ข้ึนในขณะน้ันทันที ดังพวกเปรตที่เป็นญาติของ
พระเจ้าพิมพิสารคือพวกเปรตที่เป็นญาติของพระเจ้าพิมพิสารในชาติท่ีนานมานักหนา
แล้วนั้น ได้อนุโมทนา คือ ยินดีรบั ส่วนบญุ ที่พระเจ้าพิมพิสารมหาราช ได้ถวายปัจจัยทาน
ท้ัง ๔ แก่พระภิกษุสงฆ์พันองค์ มีพระพุทธองค์เป็นประธาน แล้วตรัสเปล่งวาจาแผ่ส่วน
บญุ ให้ดว้ ยคาวา่ "อทิ งั โน ญาตนี ัง โหตุ มีคาแปลว่า ขอผลทานอนั น้จี งมีแกญ่ าตทิ งั้ หลาย
ของข้าพเจ้าดังนี้เท่าน้ัน"' สมบัติทิพย์คือ เคร่ืองนุ่งห่มทิพย์ อาหารทิพย์ น้าทิพย์
สระโบกขรณี สวนอุทยาน วิมานปราสาทอนั เป็นทิพย์ก็เกดิ ขึ้นแก่เปรตเหล่าน้นั ทนั ที

เปรตเหล่านั้นก็ได้กลายเป็นเทวบุตร เทวดาเสวยทิพย์สมบัติเหล่านั้นทันที
พระพุทธองค์ได้ทรงบันดาลให้พระเจ้าพิมพิสารได้ทอดพระเนตรเห็นชัดด้วยพระองค์เอง
ต้ังแตน่ นั้ มา เรื่องนก้ี ็มผี ูไ้ ด้ยินไดฟ้ งั แพรห่ ลาย จงึ มผี ู้นยิ มทาบุญให้ผู้ตายมากระท่ังทกุ วันน้ี
ฯ บุญที่ทาให้ผู้ตายนั้น ถ้าตายไปใหม่ก็มีการสวด การปลงศพ การถวายอาหาร
การบังสุกุล เป็นต้น แล้วมีการทาบุญเม่ือเก็บอัฐิเสียอีกคราวหน่ึง เรียกว่า ทาบุญ ๗ วัน
ต่อมา ถ้ผู้ที่มีทรัพย์พอทาบุญอัฐิ ส่งไปให้ปีละคร้ังก็ทาปีละครั้ง เรียกว่าทาบุญให้ผู้ตายท่ี
ตายนานไปแล้ว ส่วนทาบุญให้ผู้ตายในชาตกิ ่อนๆ นัน้ ไม่มีนิยมกระทากนั ถึงคราวทาบุญ
ให้ผู้ตายก็ทาเผื่อผู้ตายไปแล้วในชาติก่อนๆ ด้วย เพราะฉะน้ัน จึงมักใช้คาถวายแบบที่ 3
คือแบบทท่ี าบุญใหพ้ ิสารเปน็ ตวั อย่าง

ผูต้ ายในชาติก่อน ซ่ึงได้ว่าไว้แลว้ นั้น ผู้ที่ตายไปแล้วนั้น ถ้าไปเกิดเป็นเปรต เมอื่ ผู้
ยงั มีชีวิตอยจู่ ะเปน็ บดิ ามารดาหรอื บตุ รธิดา สามหี รอื ภรรยากต็ าม เมอ่ื ทาบุญแลว้ กล่าวคา
แบ่งส่วนบุญให้ เม่ือใด ผู้ท่ีตายไปน้ันถ้าได้ไปเกิดเป็นเปรต ก็ได้รับส่วนบุญนั้นทันที
ดงั พวกเปรต ญาติของพระเจา้ พิมพิสาร เปน็ ตน้ ดงั ทวี่ ่าไวแ้ ลว้ นั้น หรอื ดังเปรตอืน่ ๆ อีกก็มี
คงั ท่ีมเี รอ่ื งกลา่ วไวใ้ นคัมภรี ์เปตวตั ถุหลายเร่ืองดว้ ยกนั

มีเรือ่ งธิดาตายไปเกดิ เปน็ เปรตเมื่อมารดาถวายทานแลว้ แบ่งส่วนบญุ ให้ ธิดากไ็ ด้
พ้นจากเปรตเกิดเป็นทพธิดาทันที พอได้เกิดเป็นเทพธิดาแล้วถึงเวลากลางคืนก็มาบอก
มารดาให้ทราบ อกี เรื่องหนึ่งภรรยาตายไปเกิดเป็นเปรต อดอยากไม่มีเครื่องน่งุ เครื่องห่ม
ทอ่ี ยู่อาศัย เม่ือสามีถวายทานแล้ว แผ่ส่วนบุญไปให้ ภรรยนั้นก็ได้พ้นจากเปรตกลายเป็น
เทพธิดา เสวยทิพย์สมบัติอยู่ในวิมานทันที มีเรื่องพอจะยกมาว่าให้ฟัง ให้กว้างกว่าน้ีอยู่
กล่าวคือในคัมภีร์เปรตวัตถุว่า มารดาของพระสารีบุตรเถรเจ้า ในชาติที่ 2 นับถอย
หลังจากชาติปัจจุบันน้ีลงไป ได้ไปเกิดเป็นเปรตอดอยาก ไม่มีเครื่องนุ่งเคร่ืองห่ม ท่ีอยู่
อาศัย ตากฝนทนแดด ทนหนาวทนรอ้ น อยูต่ ลอดนานมาแลว้

1122 สสคุุคันนั ธธชชาาคครราานนสุสุ รรณณ์์

บบททสสววดดเเนนื่ออื่ งงใในนงงาานนมมงงคคลลแแลละะออววมมงงคคลล

ภสกตทบโภสกโตกอสสบทสสกอพพััรไ็ไ็ไ็ราไ็าตตงมงมาาีีาาเเดดดดดดชชจจโโณณเงงเิยิย่่าาววยย้้้้ออีีบบฌฌยยเเมมััหหดดัันนงงคคสสยยรรววปปัังงังงัรระะชชมมออ่าา่รรกกคคนนือิือิ งงเเ้้าาััญญสสออ็็ฯฯสสไไัน้น้ัททจจกกมมงงกกลลููตตๆๆญญะะส๑สวฆคงขงกกว๑ฆขคาา็ค็คฆฆ่่จจััใในนฯฯาารรทธิสทธิส........ววอ่่อ..ัังชชงังงังึงึเเนนีีททววพพุกุกคคคคดดพพนนรรววคคมม่่ภภเเฯฯชชดดมม่ี่ีเเีีพพขขยยฤฤฤฤจจรรขขิธธิรรสสสสสสสสิิรรชีีชรรววีววีลลสสสสสสสสสสะะงงเเหหหกกหะะะะิิมมสีสีื่่ื้า้าววววววีีออยยตตอ่ื่ือววววิติตตููตคควววัวัฯฯรรพสพสสสงงกกดดดดดดนนสัสัสัสัววาากกบบุุเเดดททังังดดดดณณเเรรรรลลสสงงงงนนััถถถถนนดดพพััววปปบบััยยงงนนททฆฆออสอสอียยีฆฆัพพัยยแแัั์อ์อ์ออ์นน่่างางมมไไพคพคเเวว็นน็ัังงโโววาากัมมักิุณติณตุ์ผ์ผ้าา้์ผ์ผกกาาขขสสลลพพาาาารร่่าากกททาาหหุ่่ทุทาาออคคยยออปิิปววพเู้พูเู้ขู้้ขิิรดดรรรวว้้ททะะคคหนนหมมปปิิญญสสเเววสธธสััะจะจาาททีกกีาาัดัดาาิิดดุททุปปผผออาามมสิสิววังังน็็นููมมตตโโงัังูตูตกกฉฉธธธธจจออตตาาไไใใเเสสคค็็นนิิลลววนนนนสสัสสัรรงงปปนนนนธธขรขรหหััาาิิยยนนสสชชาาลลมมททิพิพวคควกกรริิททงงมเเมมม้้าารรภาภานนา่่า้้ผผีวีวสสออดดหหงัังชิิชตตกกงงาาลลาาาาพพศศะะปปุุั้ั้งงงงิิตติติตคค้มูู้มาาียียงงปปคคยยรรรรนนธธ็็คคนนงงหหธธฯฯีลลีราารนนงังัโโววลล่ัั่งง๔๔บบววือือจจคมคมลลอือืาาัโโังงออนนติิตนนตลตลคคมมาามมกกาายยิิพพนนตตาามมกกททกกรรฯฯววังัง่งึงึ่อืือโโสสสีีสโโงงไ็ไ็ถถพพาาฯฯใใใใยยฯฯัังงาาววลลลลชช่ี่ีมมจจดดออููตตตตหหสสววจจาาลลััรรนนกกา่า่่า่าลลเเะะ้ฌฌ้งงยยรรสิิสชชะะจจรรศ้ศ้กกสสฯฯววโโชช((คคฯฯททนนกกา่่าสสณัณีีัมมววกักัออมมััีลลีววชชงงนนาางงลลิิฯฯลล้ี้วีวตตาาขขปปดัตดัตคคมุุมงังัยยกกสสจจโโพิพิด๓ด๓ใใ่่กกลลาาััุมมุงงลลชชถถมมนนสสเ็็เะะเเหหพพคคพพตตวว็็ฯฯปปไไขขาากกญััญิินนสสยยููมุุมจจตต้้ผผมมออัจัจฺฺใใ่อ่อพพาาาา็นน็สััสตตนนววาาบบเเญญมมูู้้ฉฉฟฟรรนนณุณุ่่นนเเททีีสสตตไไววดด์์ใใชชผผลลงงาาัดัดงงะะััาางงหหาาววหหิิะะโโมมททิิคคู้งู้งมมสสัักกมมดดท้้ทเเตตยยดด้้คคสิสิกกั้ั้งงลหหลิิววษษนนหหขีีขบบิิั้งง้ัาาฯฯนนหหสสิิดดดดจจฯฯาาน้ึ้ึนิิพพรรณณาาไไ๒๒มมัักกททคคโโอืือลลววขขงงพพดดมมะะแแรริชิช้้ววตตออฯฯออ้้ฟฟออาาววนนหหลลาาคคโโ่ออ่งงยยยยัันนงงยยาามมะะี้้ีรรสแแสออคค่่าา่าา่ลลจจัังงออืออืนนเเััมมกกาาััฯฯงงงงลลสสนนะะจาจายยิิยยสส่่นนกกกกลลลลื่่ืออนนจจ้้ออะะุุมมรร็็ััฯฯคคยยตตมมหหาามมััยยสสบบณณสส))่่าา๎๎ออววนนีบีบาาววใใววววดดคคัังงสสนนาายยดดพุพุสส่่าาดด้้ววืืออ่่นนจจขขคเเคููพพตตกกฯฯยย๓๓ปปาา้้าา้้าาััจจสสกกัันนรรลลกกกก็็ใในนงงฉฉััพพจิจิสสโโจจััฯฯนนกกเเมมงงดดาาููตตปปเเพพาาาาดดมมยยยยหหนนสสรร็ร็รนนนนพพังังืืิิออททขขุุ้้บบมมััาาตตนนฯฯมมมมุุททกก้้าาาาจจ่ว่วเเถถี้ี้งงงงสสธนนธงงเเยยุุ..นนิิคคยยคค..ตตาาีียยออ..ไไเเ..็ทท็นนนน้้ลลนนลลมมขขงง..งง..ุุ้้
“เ“เจจทท็บบ็ าาปปศศ่่ววพพยยตตยยนนออ๒กก๒เเยยออาา..า่า่งงรรงงกก””ใใสสาาดดนนววรรยิยิบบดดแแมมบบังังตตสสทท่ป่ปัังงกุกุาาสสรรกกุลุลาาุุกกนัันรรเเุุลลปปถถกก็น็นนนเเ่ออ่ปปาานนจจ็็นนะะสสววบบววิิธธดดาาีีททเเมมพพี่ี่คคนน็็ญญนนตตกกมม์พ์พศุศุีีววึงงึ ลลททััยยใใาาชชหหบบรร้้ททุพุพาาันนัมมกกตตจิจิาาาากกเเเเหหแแหหลลน็็นรร้ว้วืืออซซดดคคง่ึึง่าานนเเเเรรนนททยียี นินิ ่ี่ีมมกกกกีีออศศาาีีกกรรรรโโััททววดดธธหหงัังาานนาารรี้ี้ แแหหมมนน้้มม่ึง่ึงิิไไววดด่่าา้้

สุคันธชาครานสุ รณ์ 13

(๑) สวด คานมสั การ คือ นโม ๓ จบ
(๒) สวด พุทธงั ชีวิตัง ยาวะ นิพพานงั สรณัง คัจฉามิ ฯลฯ ตตยิ ัมปิ สังฆัง
ชีวิตัง ยาวะ นพิ พานงั สรณัง คัจฉามิ
(๓) สวด อวชิ ชาปจั จยา สงขารา ฯลฯ
(๔) สวด อเนกชาตสิ ังสารงั ฯลฯ
(๕) สวด กรุณา วยิ ะ สัตเตสุ ฯลฯ
(๖) สวด ตลิ ักขณาทคิ าถา คือ สัพเพ สงขารา อนิจจาติ ฯลฯ
(๗) สวด ภทั เทกรตั ตคาถา คือ อตตี ัง นานวาคเมยย ฯลฯ
เมื่อจบแล้ว เข้าภาพพึงหมอบลง เอาผ้าขาวคลุมตัว แล้วเอาด้าย
สายสิญจน์หรือผ้าทอดถวายพระภิกษุ ฝ่ายพระภิกษุพึงพิจารณาโดยทางกัมมัฏฐาน
ดว้ ยพระคาถาว่า อจริ งั วตะ ยงั กาโย ฯลฯ ดงั นแ้ี ล้ว พงึ อนุโมทนาดว้ ยบทต่อไปน้ี
ก. ยถา วาริวหา ปรู า ฯลฯ
ข. สัพพตี ิโย วิวชั ชันตุ ฯลฯ
ค. ถ้าเป็นชาย สวด โส อัตถลัทโธ ๓ จบ, ถ้าเป็นหญิงสวด สา อัตถลัทธา
๓ จบ, แล้วสวด สักกัต๎วา ฯลฯ, นัตถิ เม สรณัง อัญญัง ฯลฯ, ยังกิญจิ รตนัง โลเก
ฯลฯ, ตสั ๎มา ฯลฯ
ฆ. สวด สพั พพุทธานุภาเวน ฯลฯ

บทสวดอนั เนื่องด้วยงานอวมงคล

งานอวมงคล แบ่งออกได้ ๒ ประเภท คือ (๑) งานทาบุญท่ีเก่ียวกับ
มรณกรรม ได้ทากันเป็นแบบแผนสืบมา (๒) งานบาเพ็ญกุศลเพื่อป้องกันหรือบาบัด
ขจัดสิ่งช่ัวร้าย ดาเนินวิธีอย่างเดียวกันกับงานมงคล เว้นแต่ว่าบางทีจะมีลัทธิวิธี
เกจิอาจารย์แทรกเสริมเพิ่มเติม เพราะฉะน้ัน ในที่น้ี จึงจักกล่าวแต่เฉพาะการ
บาเพญ็ กุศลเนอื่ งด้วยมรณกรรมประการตน้ สืบไป ๆ

๑. การสวดมนต์ในงานทาบุญ ๗ วนั แรก (สตั ตมวาร)
พระสวดมนต์ตามระเบียบ ดังต่อไปนี้
๑. สวด คานมัสการ คือ นโม ๓ จบ
๒. สวด สรณคมนปาฐะ คอื พทุ ธงั สรณงั คัจฉามิ
๓. สวด ปัพพโตปมคถา (ยถาปิ เสลา วิปุลา) ไม่เอ้อื นลง แลว้ สวดบทอริย
ธนคาถา (ยัสสะ สทั ธา ตถาคเต)

14 สคุ ันธชาครานสุ รณ์

๔. ก. ขดั เย สนั ตา สนั ตจติ ตา ฯลฯ สห สัพเพหิ ญาตภิ ิ (ตอ่ )
ยันตัง สตั เตหิ ทุกเชนะ ฯลฯ ตัง สตุ ตันตงั ภะณามะ เส ฯ

ข. สวด อนัตตลกั ขณสูตร
๕. สวด ปฏิจจสมปุ ปาทปาฐ (อวชิ ชาปัจจยา สังขารา ฯลฯ)
๖. สวด พทุ ธอทุ านคาถา (ยทา หเว ปาตภุ วันติ ธมั มา ฯลฯ)
๗. สวด ภทั เทกรัตตคาถา (อตีตงั นานวาคเมยยะ ฯลฯ)
๘. สวด สัพพมังคลคาถา (ภวตุ สพั พมังคลัง ฯลฯ)

๒. สวดมนตท์ าบุญ ๕0 วนั (ปัญญาสมวาร) และ ๑0๐ วนั (สตมวาร)
การสวดมนต์ในงานทาบุญ ๕0 วัน หรือ ๑0๐ วัน มีวิธีสวดขึ้นต้นและลง
ท้ายอย่างเดียวกันกับการสวดมนต์ในงานบาเพ็ญกศุ ล ๗ วัน มีแตกกนั ท่ีบทสวดหลัก
งาน ๕0 วัน นิยมสวดอาทิตตปริยายสูตร งาน ๑0๐ วัน นิยมสวดธัมมนิยามสูตร
บางทีก็สวดสติปัฏฐานสูตร บ้าง มัคควิภังคสูตร บ้าง หรือแม้จะสวด อภิณหปัจจ
เวกขณปาฐะ และสูตรอ่ืน ๆ ก็ได้ ท่ีมีเนื้อความเก่ียวไปในทางสังเวช หรือทางสมถ
วบิ สั สนาหรอื ทางปรมตั ถธรรม
อนึ่ง ถ้าสวด ธัมมนิยามสูตร มักจะสวด ติลักขณาทิคาถา ต่อท้ายธัมม
นิยามสูตร แต่ข้อนีส้ ุดแล้วแตเ่ วลา ส่วนวิธสี วด เมื่อสวดตน้ สวดมนท์จบอรยิ ธนคาถา
แล้ว พระผู้ขัดตานาน พึงเริ่มขัด เย สันตา สันตจิตตา ฯลฯ สห สัพเพหิ ญาติภิ
ถ้าจะสวดสูตรใดก็พงึ ขัดบทขัดของสตู รน้นั ตอ่ ท้าย สห สัพเพหิ ญาติภิ ดงั นี้ เป็นตน้

๓. สวดมนต์ในงามทาบญุ เปิดศพ
การทาบุญเปิดศพ มีเหตุผลเพื่อให้มีการพักการบาเพ็ญกุศลเช่นนั้นไว้
เรียกว่า ปิดศพ ไปเร่ิมทาบุญเอาต่อเม่ือจะทาฌาปนกิจทีเดียว เรียกว่า ทาบุญเปิด
ศพ และเมื่อจะทาฌาปนกจิ บาเพญ็ กุศลเรื่อย ๆ ไป จนกวา่ จะทาผาปนกิจเช่นนีก้ ็มีก็
ทาบุญเป็นการใหญ่ เป็นการทาบุญเปิดศพ ซึ่งเป็นบุพพภาคแห่งการทาฌาปนกิจ
ฉะนนั้ ข้อนี้แลคอื ความหมายแห่งคาว่า “การทาบญุ เปิดศพ”
การสวดมนต์ในงานลักษณะน้ี ก็มีแบบขึ้นต้นลงท้ายเหมือนกับสวดมนต์
ในงานทาบุญ ๗ วัน ๕0 วัน และ ๑00 วนั ส่วนสูตรหลักกน็ ยิ มใช้สตู รเหมือนท่ีใชใ้ น
งาน ๑00 วัน บทสติปัฏฐานปาฐะ หรือธัมมนิยามสูตร เป็นต้น บางทีใช้บทสวด
อนัตตลักขณสูตร ก็มี สุดแล้วแต่เจ้าภาพจะกาหนด หรือสุดแล้วแต่พระสงฆ์จะ
ปรกึ ษาตกลงกนั

สคุ นั สธคุ ชนั าธคชราาคนรุสารนณุส์รณ์ 15 15

๔. ก๔า.รกทาารบทุญาบอญุัฐิ อแัฐลิ ะแเลปะตเพปลตทิพักลษิทิณักษาณินปุ าทนาปุ นทาน
การกทาารบทุญาบอุญัฐิ อแัฐลิ ะแเลปะตเพปลติทพักลษิทิัณกษาิณนุปาทนุปานทาแนบ่งแเบป่ง็นเป๓็น อ๓ย่าองย่าคงือค(๑ือ)(๑)
ทาบทุญาบฉุญลอฉงลออัฐงิ อ(๒ัฐิ)(๒ทา) บทุญาบ๗ุญว๗ัน วภันายภหาลยังหทล่ีเังผทาี่เศผพาแศลพ้วแลแ้วละแล(๓ะ)(๓ทา) บทุญาบอุญทิศอวุทันิศวัน
ครบครรอบบรขอีข่ บอขง่ขี ผอู้มงรผณมู้ ะรณหะรือหใรนือยใานมยเาทมศเกทาศลกาเชล่นเชส่นารสทาตรรทษุ ตรแุษละแสลงะกสรงากนรตา์นฯต์ ฯ
การกสาวรดสมวนดตม์ในนตง์ใานนงทา้ังนท๓ั้งก๓าลกนา้ีลมนีวี้ิธมีสีววิธดีสควลด้าคยลค้าลยึงคกลันึงกเัมนื่อเคมรื่อบคร๗บว๗ัน วัน
หลังหจลาังกจวาันกเวผันาเศผพาศแลพ้วแสลว้วดสอวาดทอิตาตทปิตรติยปารยิยสาูตยรสูตหรรือหสรวือดสตวาดมตทา่ีเมจท้าี่เภจา้ พภกาาพหกนาหดนด
เฉพเาฉะพกาาะรกสาวรดสใวนดงใานนงทานาบทุญาบอุญทิศอุวทันิศควัรนบครรอบบรปอีบขอปงีขผอู้ มงรผณู้ มระณทะี่เรทียี่เกรวีย่ากวท่าักษทิัณกษาิณา
นุปทนาปุ นทามนกั นมิยักมนสยิ วมดสเวหดมเือหนมงอื านนงศาพนศขพ้นึ ตข้นึ ลตง้นทลา้ งยทกา้ เ็ ยหกมเ็ ือหนมกือนั กัน

บทบสทวสดวแดจแงจง

คาวค่าาแว่าจงแหจงมาหยมถาึงยถกึงารกนาารคนวาาคมวเาปม็นเมปา็นขมอางขกอางรกสาังรคสาังยคนาายหนราือหกราือรกชาารรชะาระ
สอบสสอวบนสจวัดนหจัมดวหดมหวมดู่คหามสู่คอานสใอนนพในระพพรุทะพธศุทาธสศนาาสมนาาอมธาิบอาธยิบขายาขยยคาวยาคมวาใมนกใานรการ
สังคสางัยคนาายนคารงั้ คทร่ี งั้๑ทไี่ ๑ดน้ ไาดมน้ าาแมจางแหจรงอื หอรธือบิ อาธยบิ ากยารกแาจรงแมจงี ๒มปี ๒ระปกราะรกดารงั นดี้ ังนี้

๑. เ๑ท.ศเนท์แศจนง์แคจืองกคาือรกทาพ่ี รรทะ่พี สรงะฆส์ ง๓ฆร์ ๓ปู รแูปสดแงสคดวงาคมวเาปม็นเมปา็นขมอางขกอางรกสาังรคสาังยคนาายนา
คร้ังคทร่ี ั้ง๑ที่ก๑ล่ากวลค่าือวคสือมมสตมิรมูปตหิรนูป่ึงหเนปึ่ง็นเพป็รนะพมรหะามกหัสาสกปัสะสปเปะ็นเผปู้ซ็นักผถู้ซาักมถาสมมมสตมิรมูปตหิรนูปึ่งหน่ึง
เป็นเพป็รนะพอรุบะาอลุบี าเปล็นี เผปู้ต็นอผบู้ตใอนบเรใน่ือเงรขื่อองงขพอรงะพวรินะัยวปินิฎัยปกิฎแกละแสลมะมสตมิอมีกตริอูปีกหรนูป่ึงหเนป่ึง็นเพปร็นะพระ
อานอนาทน์นเปทน็์ เผปู้ต็นอผบตู้ ใอนบเรใน่อื เงรพอ่ื รงะพสรตุ ะตสันุตตปนั ฎิตกปฎิ แกต่ตแ่อตมต่ าอ่ ลมดาเลหดลเือหเลพือียเงพ๑ยี งร๑ูปกรม็ปู ี ก็มี

๒. ๒สว. ดสแวจดงแจคงือคกือารกทา่ีพรทระ่ีพสรงะฆส์จงาฆน์จวานอวยน่าองยน่า้องยน้อ๒ย๕๒ร๕ูป รสูปาธสยาาธยยบาทยบท
มาตมิกาาตพกิ ราะพวรินะัยวนิ บัยทมบาทตมกิ าาตพิกราะพสรตู ะรสตูแรละแบลทะมบาทตมิกาาตพิกราะพอรภะธิอรภริธมรรม

พรพะวรนิะวยั นิ ยั

ยันยเตันนเตะนะภะภคะวคะตวาะตาชานชะานตาะตาปัสปสัสะตสาะตาอะรอะหระหตาะตาสัมสมัมามา
สัมสพัมุทพเุธทนเธะนะปะปฐะฐมะังมปังาปราชริากชังิกกังัตกถัตะถปะัญปญัญัตญตัตันตตันิ ฯติ เฯวสเวาสลิายลังิยัง
ปญั ปญญั ตั ญตนัตตินั ฯติกฯงั กอังารอัพาภรัพาตภิ าฯติสฯุทนิสุทนนิงั นกงัะลกันะทลนัะปทุตะปตงัุตตอังารอพั าภรพัาตภิ าฯติกฯิส๎มกิงส๎มิง
วัตถวัุตส๎ถมุสิน๎มตินฯติ สฯุทสินุทโนิ โกนะลกันะลทันะทปะุตปโตุตโปตุราปณุราะณทะุตทิยุิตกิยายิกะายเะมถเมุนถังุนธังัมมธัมงมัง
ปะฏปิเะสฏวิเิสตวิัส๎มตงิสั ม๎ วิงัตถวสุัต๎มถินสุ ม๎ตินฯติ ฯ

เตนเตะนะสะมสะมเยะนเยะนพะุทพโธุทโภธะภคะควาะวเาวรเัญวรชัญายชังายวังิหวะิหระตริะนตะิ นเฬะรเุฬรุ
ปุจิปมันุจิมทันะทมูเะลมูเมละหมะหตาะตภาิกภขุสิกังขเุสฆังนเฆะนสะัทสธิงัทธปิงัญปจัญะมจัตะมเตัตหเติ หภิ กภขุสิกะขเุสตะหเติ ฯหิ ฯ
อัสโอสัสสโิสโสขิ โเขวรเัญวรโัชญโพช๎รพาห๎ร๎มาหะ๎โมณะโสณะมสะโมณะโขณะลขุะโลภุ โโภคตโคะโตมะโสมัก๎ยสัะกป๎ยุะตปโตุตโต

16 สุคนั ธชาครานุสรณ์

สัก๎ยะกุลา ปัพพะชิโต เวรัญชายัง วิหะระติ นะเฬรุปุจิมันทะมูเล
มะหะตา ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมตั เตหิ ภิกขสุ ะเตหิ ฯ

ตัง โข ปะนะ ภะวันตัง โคตะมัง เอวัง กัลย๎ าโณ กิตติสัทโท
อัพภุคคะโต อิติปิ โส ภะคะวา อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ วิชชาจะระณะ
สัมปันโน สุคะโต โลกะวิทู อะนุตตะโร ปุริสะทัมมะสาระถิ
สัตถา เทวะมะนุสสานัง พุทโธ ภะคะวาติ ฯ โส อิมัง โลกัง สะเทวะกัง
สะมา ระกัง ส ะพ ร๎ ั หม๎ ะกัง สัสสะ มะณ ะพ ๎รา หม๎ ะ ณิง ปะชัง
สะเทวะมะนุสสัง สะยัง อะภิญญา สัจฉิกัต๎วา ปะเวเทติ โส ธัมมัง
เทเสติ อาทิกัล๎ยาณัง มัชเฌ กัล๎ยาณัง ปะริโยสานะกัล๎ยาณัง
สาตถัง สะพ๎ยัญชะนัง เกวะละปะริปุณณัง ปะริสุทธัง พ๎รัห๎มะจะริยัง
ปะกาเสติ ฯ สาธุ โข ปะนะ ตะถารปู านัง อะระหะตงั ทัสสะนัง โหตีติ ฯ

พระสูตร

เอวัมเม สุตัง ฯ เอกัง สะมะยัง ภะคะวา อันตะรา จะ ราชะคะหัง
อันตะรา จะ นาลันทัง อัทธานะมัคคะปะฏิปันโน โหติ มะหะตา
ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมัตเตหิ ภิกขุสะเตหิ ฯ สุปปิโยปิ โข
ปะริพพาชะโก อันตะรา จะ ราชะคะหัง อันตะรา จะ นาลันทัง อัทธานะ
มคั คะปะฏิปนั โน โหติ สทั ธงิ อนั เตว๎ าสินา พร๎ ัห๎มะทตั เตนะ มาณะเวนะ ฯ

สุทัง สุปปิโย ปะริพพาชะโก อะเนกะปะริยาเยนะ พุทธัสสะ
อะวัณณัง ภาสะติ ธัมมัสสะ อะวัณณัง ภาสะติ สังฆัสสะ อะวัณณัง
ภาสะติ ฯ สุปปิยัสสะ ปะนะ ปะริพพาชะกัสสะ อันเตวาสี พ๎รัห๎มะทัตโต
มาณะโว อะเนกะปะริยาเยนะ พุทธัสสะ วัณณัง ภาสะติ ธัมมัสสะ วณั ณงั
ภาสะติ สงั ฆัสสะ วณั ณงั ภาสะติ ฯ

อิติหะ เต อุโภ อาจะริยันเตวาสี อัญญะมัญญัสสะ อุชุวิปัจจะนิกะ
วาทา ภะคะวนั ตัง ปิฏฐโิ ต ปิฏฐโิ ต อะนพุ ันธา โหนติ ภกิ ขุสังฆัญจะ ฯ

สคุ นั ธชาครานสุ รณ์ 17

อภธิ มั มนิทาน

กะรณุ า วยิ ะ สตั เตสุ ปัญญายสั สะ มะเหสโิ น
เญยยะธมั เมสุ สพั เพสุ ปะวัตตติ ถะ ยะถารจุ งิ
ทะยายะ ตายะ สตั เตสุ สะมสุ สาหติ ะมานะโส
ปาฏเิ หราวะสานมั หิ วะสนั โต ตทิ ะสาละเย
ปารจิ ฉตั ตะกะมูลมั หิ ปณฑุกมั พะละนามะเก
สิลาสะเน สันนสิ ินโน อาทจิ โจวะ ยคุ นั ธะเร
จกั กะวาฬะสะหัสเสหิ ทะสะหาคมั มะ สพั พะโส
สนั นิสินเนนะ เทวานงั คะเณนะ ปะรวิ ารโิ ต
มาตะรงั ปะมุขัง กตั ๎วา ตัสสา ปญญายะ เตชะสา
อะภิธมั มะกะถัง มัคคัง เทวานัง สมั ปะวัตตะยิ
ตัสสะ ปาเท นะมัสสติ ว๎ า สมั พทุ ธสั สะ สิรีมะโต
สทั ธมั มญั จสั สะ ปเู ชต๎วา กัตว๎ า สงั ฆัสสะ จัญชะลงิ
นปิ จั จะการสั เส ตสั สะ กะตสั สะ ระตะนตั ตะเย
อานภุ าเวนะ โสเสตว๎ า อันตะราเย อะเสสะโต
อิติ เม ภาสะมานัสสะ อะภธิ มั มะกะถงั อิมงั
อะวกิ ขติ ว๎ า นสิ าเมถะ ทลุ ละภา หิ อะยงั กะถา
เอ กัง ส ะม ะยัง ภ ะคะวา เท เวสุ วิห ะระติ ตาวะติงเส สุ
ปาริจฉัตตะกะมูลัมหิ ปัณฑุกัมพะละสิลายัง ตัต๎ระ โข ภะคะวา เทวานัง
ตาวะติงสานัง อะภิธมั มะกะถัง กะเถสิ
จติ ตะวิภัตติรูปญั จะ นกิ เขโป อัตถะโชตะนา
คัมภรี ัง นิปณุ งั ฐานัง ตัมปิ พพุทุทเธเธนนะะเทเทสสติ ติ ังังฯฯ

1188 สสคุุคนันั ธธชชาาคครราานนสุุสรรณณ์์

อทณุ า้ หยมสิ หสาวสิชมยั ยคสาถตู าร๑

สปทสนสนัฏัุพาะกั สสพอปมวนเเร๎ ฐขััพพตัะย๎ุตันหัังเถรัคพพถกตว๎๎มวิิโเะะุมสะัาอมฆัชชเา๎มเุณยฆเสปทโาชนานระัตตะหวาตมะตริะสิตเรมะคะะะนสิสาอักรมรชกิะโาหวังะขัตสะาคเิิตณวีลสโนยทญัจตชิตัังาาาณัภะะถฉคจมโูเาเงุ ังะตยฑยุตะโตโปโจเสยสอนััพุตปฆทจตเพะาัญาังคตวเนอะตอธอฐณิะญมัะาิทะะังณสอนเโมกธสตปะมะัตะมิาะะว๎มตสลมตนะโทงัติ๎วิตละะะโสุ สิางิตคามเนวเกาตสณััณะกวาสหิตระสสาอหณะะงัลนิะะะหาปเิโะหวงันหณนะามังะุตฯิวนาเตะทระะเติวกโวะังราเต
สะตหสั สั เสสะวพะ๎รอัหาม๎ นะภุ โาลเกวานนะัง มะหาพโร๎หัหตม๎ ุ เาทภโติวฏิ สฐขุ ะี ตสิะทา
อุปสะุทปธันะโสนลี ชงั ุตสมิ ะันมโาตทายะ ภสิ ๎มากธามั โยมงั ยสะุจสะสั รสติ ิ โังสจะเร
ทะตเสสั ตเสถวะะออสิ าสนะภุ ราาเวอนาะคู ปัจเจกะโหวตะสุ เะทวโัตวตสโิ ขุนี สะทา
เตสลัญกิ ขจติะงั มจัชินฌตะิตโังตปอูชาังคา หาริโตธปาะรระิวณาังริโวตาจะนัง คะรงุ
เตปจะะเรสสพั งั เพเทอสะะภนิกงั กสันุตเ๎วตา สนิ เท เตทสั เวสะสะอพาย๎รหัุ ปม๎ ะะวเัฑกฒะตตี ิ ฯ
มาระเสสนกัากอัตะ๎วภากิ พกุทามธะิ ระตะปนัสังสะ กโอณั สห๎ะัสถสงั ะอตุมตันะทมิยังัง วะรงั
เอถหะิตังคณัเทห๎ วะถมะนพสุ นั สธาะนถังะ ราเคนะพทุพธันะธเะตมเชตั นถะุ โโวสตถนิ า
สะนมัสนสตันาตปุปะทั รทิวาะเวราถะสัพเพ มา โว มทญุกขจาติ ถวะปู ะโกสจะิเมนนงั ตุ เม ฯ
อติ สิ ตกั ตักถตั ะ๎วามธะัมหมาะเสรโะนตะนัง กัณห๎ ะเโสอนสังะถองั ะเอปตุ สตะะยมิ งั วะรัง
ปาปณะินราิฬาตหะปูละมสะาหมะัจนจะัง สะรัง กธัตัมว๎ มาะนเะตเเชภนระวโังสตถนิ า
ยะนถัสาสปันาตวุปสัทสะทโะกวาเมสโพัฆเพ ถะนะยภนั ะโตยาสวะูปวะิชสชะุโกเมนตุ เม ฯ
ตะสทักากโตั สว๎ าปจัสจังทุฆาะวรตัะติะนัง สังกทุ โธโออสะะสถะังยองั ุตวตะะเมสงั วะรงั
ตัญอจาะหเุสนัพยพยัง อปะาภหิญเุ นญยยายังะ วะวักขสติ ัง๎วฆานะเะตเจชกั นขะมุ าโสตถนิ า
ตะนโตัสสอนั าตมุปันัทตทะยะิวสาตั สถัพาเพ สาวะเกโรสคาาสวะปูเนะสระเมตนตุ เม ฯ
มาระเสเนภาสอัชะชภงั ิกเทกันวะตมาะนสุ สเตานวงัิชากนฎาถกุ ะัง ตภติกตขิกะาโวระสงั
เตอจัมะพลิอังาตลัปะปวะณมะญั กเะจรวุงะ สุตว๎ า พสทุพั ธพัสะสพะย๎ สาธาิงสะวนิ ังสสะติ
วตี ะราเคหิ ปักกามงุ เนสัง โลมมั ปิ อิญชะยงุ
สพั เพ วชิ ติ ะสงั คามา ภะยาตตี า ยะสสั สโิ น
๑โมพทระนั คตาถิ าสตะ่ออหาะยุตภ่อดเู วตงหชะิ ตา จะทาสใหา้อวายะุยกืนาผู้ทเต่ีกาชลังะมเีบนาปสเตุคราาตะหิ ฯ์ ดวงไม่ดี หม่ันภาวนา

เป็นการเสรมิ ดวงชะตาให้ดีแล้วจะแคล้วคลาดจากภัยพบิ ัตติ า่ ง ๆ ทาให้มีสวัสดีมงคลมโี ชคลาภ.

สสุคคุ นนัั ธธชชาาคครราานนสุุสรรณณ์์ 1199

นลลนนสนสสสหปสตสตนหปอปปอนตสทอสขยชเเโชทปชปโพทตชพพสตออตปปสสออยยาิปิกกิีวีววีวีัักกักักุทุทุะโัพัพััพพาามิัตัตสัสััสสสสัััสัสสััสัสสัิติตะะะะญาะะีะฆีฆุท๎ย๎ยวกขวหหะะะะรณขขกกกกเเเเม๎๎มถถรรเเรรเนิสสสสสสปธธงังัคัคัพพภพพโาาธังญสสสสทัรรทะรีสททททิิฬฬิวิวุเุเตติิะะตตัตัััตยยิิาาัันนัันนันนัาปุวเเญาสสะะััะสสสสเเนนววววออะ๎วยฆฆมัชชัาสสาาาาททัังงกุุกวว๎๎ว๎ว๎ิปาาชทตตตตตตสสปท๎มม๎ัักกะะะะังังธกิตชทจยยุณณุนยนนนนเเะาาาาหหทีลลีาานววาปปุุุปปุุปุปตััตชชุกรีจจนนาากกาาะะวียยทิะกุหิเเัาังงงัอออองังัโะะหหปปููะาะเนททธสธสนิตตนิขัทัทปทััทัทัทสสััตตเะาางังักปนขนิทมมิทราามมาาทปสสสะะิิเมัมัททสสเเัังงะะาทังะะตตสส๎ว๎วรระททททททปังจินนนนยุภคคงัะะปปธะะสสฆฆาะสสะปมมะะหหาาาะะทททระตติิสาะะะะะะะวนรรยิกภภภภุุุุานนตาานหะะรชชะะวะะมมะปททะะุญเนนติิตววังงััตาาาววววววาะะสพพเะัสหหนาิโิาาาาสุสุามมรระะาโัสรราาวิิเเระนนััาาัตัตาาาารังง๎วณณยววงัญปปลเเเเสสเปโโทุุทะะเนุุเเสสททะะะะททสนีปกังเรมววววาสถถสหตตนนหชิิชสสสสสสสสกอสสตตชูชูาาินนธธตตาาาักมิณณัันาานนนนะัลออุตภภนันาาตะะสัสัาทยยนนหพััพพััพัพัพตุตุัสสนนนะะงังัะะะะยยงังักายย๎ยะโณุณุะะะะมมเโโตูเเูติสสยยเเัตตตม๎๎ววรราินนตงังนนเเังเเเเะะณตตยยจัฑฑะะาตุตุพพพพพพะะิิังงัะะาาุิว๎หหิงงงัังงััณจโโญัตตาสสิิงัตตงัะะเสสจนนววงังั ิชิชัยัยคคโโโโโโททโโโสภภโสตธตธออธโพโธธพธโชตเยชปโเปนอเอสอสปปนชออฐธธฐตตาายอภรรออออออหหหหหอาามมัมััมััมัมะะะงงััวีีีววีุขละะะาาะะสัสัมุงังัถถจิพิะัูญะณัรกุกุททุุ คคกสสสสสสสสรรตตตตตฆฆเเยยะะะมมมมโโทกกธมมะิตะสสยยจตหวาาขขพธธตตปปจาาฑะะมมะะะะะะะะัชุุุุุทททุุะะิปณวญัาางะััะง๑๑ะะังาะะาาทิฎิาาะะาเเเเเ๎๎ววววะาณณตตปถถถถถถถชิตเเลลันทททททววเเนนาาาากเเโโงัฐัังงณณัันตตสสังเสสโววตตว๎ว๎ออววังัังงงังัังงััตงัตตููปปนนนโาลละะญัังงเโโโโโงัุสุสหาปปููุจจุเเัมัตงัาายปููปตเเาาคควววววตวเเณณมมเเชชงงังััะะอออออออทชชเเนกชชววะะกกยยปตะะสโะะะสสณัณัุญมัะะกกอสสนนตุตตุตุตตุุุตุกสนนสสสสสาหาาังงัะนนรรมมกตอุุสสะสสรุะหหรรปคาาัะะออปปนตตตตตติงมตจจะะญุขุขุขขุุิติตหหขะะะนะะิะะะะะทสสะะระะตลลิิเเคิสะะะะะะะะะะะชิะะมีีีีีังังโาาหหธโปปภมมเเาตะเเนขขุุโเเินโโสสสสสะะารโโมมพนนันนะภมมมมมมมมมววฌหหณณสสปุตคิยสสสปััปนนิาาะจจสสงังัทามมะะังะะตสััฑฑนนปังังังังงงัังังัังุุตตนนชพตตตะิิจุญววตตมัวละะะตตผผตตนนทททททสิาาุเเพพาตตตตตะายฒฒตตะะฉถถะะสิเททถถตวววววววคคเเปะะะรรถถุุะะญุวาาาาาตรรณนะะะะะเเุุเเกิมะุุิินทะะะะะะสนิินติิติะะลลววนิินะะะะกกมมเเเเภลลภโโะงัตววงัรรรมมรรรรงัาามมะะะารริณงัาางังัตตทกาารรตงัังาาังังังงังังัังาิงุงุตเเฯฯตตีีาาตตฯฯงัฯฯงั ิ ิิ ฯฯ
ปตั ตะปูรานุภาเวนะ มาตาปิตา ปะมุจจะตตี ิ ฯ

เเปปน็็นกกาารรเเสส๑๑รริิมมพพดดรรววะะงงชชคคะะาาตตถถาาาาใใตตหห่่ออด้้ดออแีแี าาลลยย้้ววุุตตจจ่่ออะะดดแแววคคงงลลชช้ว้วะะคคตตลลาาาาดดจจจจะะาาททกกาาภภใใหหัยัย้้ออพพาาบิบิ ยยตัตั ุุยยิติตืืนนา่่างงผผๆๆูู้้ทท่่ีีกกททาาาาลลใใหหัังงมมม้ม้ ีีบบีสสี ววาาปปััสสดดเเคคีมีมรรงงาาคคะะลลหหมม์์ ีโโี ดดชชววคคงงลลไไาามมภภ่่ดด..ีี หหมม่ัั่นนภภาาววนนาา

20 สคุ ันธชาครานุสรณ์

ศราทธพรตคาถา๒
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธสั สะ ฯ
ภาสิตา โข เตนะ ภะคะวะตา ชานะตา ปัสสะตา อะระหะตา
สัมมมาาสสัมัมพพุทุเทธเนธะนอะะยัอง ะปยัจัฉงิมาปวัจาฉจิมา าหันวทาะจทานิ หภัิกนขทะะเวทาอนาิ มภันิกตขะยะาเมวิ
อโวามวันะตยะะยธาัมมมิ าโว สวังะขยาะราธัมมอปัา ปสะังมขาาเรทานะอัปสปัมะปมาาเทเทถนะะติ ฯสัมปาเทถะติ ฯ
สพั เพ สังขารา อะนิจจาติ ยะทา ปัญญายะ ปัสสติ
อะถะ นพิ พินทะติ ทุกเข เอสะ มมัคัคโโคคววิสสิ ุทุทธธยิ ิยาา
สพั เพ สงั ขารา ทกุ ขาติ ยะทา ปัญญายะ ปัสสติ
อะถะ นิพพนิ ทะติ ทกุ เข เอสะ มมัคัคโโคควิสวุทิสธทุ ิยธาิยา
สพั เพ ธัมมา อะนัตตาติ ยะทา ปญั ญายะ ปสั สติ ฯ
วิสุทธิ สสพั พั พพเกเก๎ล๎ลเสเสหหิ ิ โหติ ททกุ ุกเขเขหหิ ินิพนพิ พุติตุ ิ

เจตะโส โโหหตติ สิ าสาสนั สตนั ิ ติ นพิ พานะมตี ิ วุจจติ ฯ
เย จะ โข สมั มทะทักักมขะาขเาตเต ธัมเม ธมั มานุวัตตโิ น
เต ชะนา ปาระเมสสนั ติ มัจจเุ ธยยัง สสทุ ุทุตุตตตะะรรังังฯฯ
อปั ปมะมาโาทโทออะะมมะตะตังงั ปปะะททังงั ปะมาโท มจั จโุ น ปะทัง
อปั ปะมตั ตา นะ มยี ันติ เยเยปปะะมมัตัตตตาายยะะถถาามมะะตตาาฯ
อปั ปมะมตั ตัโตโตออุโภุโภออตั ตัเถเถ อธะิคธคิัณณั หหาตาติ ปิ ปัณัณฑฑิโติโต
ทิฏเฐ ธธัมัมเมเมจจะะโโยยออตั ตั โโถถ โย จตั โถ สัมปะรายิโก
อัตถาภิสะมะยา ธโี ร ปณั ฑโิ ตติ ปะวจุ จะติ ฯ
เอตตะกานมั ปิ ปาฐานานัง อัตถงั ออัญญั ญญาายยะะสสาาธธุกุกังงั
ปะฏิปัชเชถะ เมเมธธาาววี ี อะโมฆงั ชีวิตงั ยยะะถถาาตติ ิฯฯ

๒๒ ศราทธพรตคถาถคา หรือคาถาศราทธพรตธรรมบรรยาย เป็นการสวดรับเทศน์ในพระ
ราชพธิ ีออกพระเมรุ ซ่ึงถือเปน็ บทสวดดใในนกกาารรททาาบุญให้แก่ผู้ท่ีล่วงลับไปแล้ว ส่วนใหญ่จะเป็นพิธี
ถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระศพ และศพบุคคลสาคัญ แแลละเดิมมีการกล่าวเป็นบทสวดที่มี
ความไพเราะน่าฟังมาก ศราทธพรตคาถาใชส้ าหรับสวดในงานพระราชพิธเี ผาศพ.