โครงงานการวิจัยเรื่อง ดนตรีไทยในวรรณคดีไทย : หลักการคัดเลือกบทร้องจากวรรณคดีเพื่อบรรจุในเพลงไทยเดิม

141

มาถือกำเนดิ เปUนทศกณั ฐ4 ก็กล6าวไดวC 6ามลู เหตสุ ำคัญของความขัดแยCงซ่งึ เปนU สิ่งสนบั สนนุ ในการทำศึกของ
พระราม กค็ ือการกระทำอันเลวราC ยของทศกัณฐ4 ทลี่ กั พานางสดี ามเหสขี องพระราม

จากการศึกษาพบว6าวรรณคดีเร่ืองรามเกียรติ์ มีหลายบทเพลงที่นำบทประพันธ4จากวรรณคดี
เรอื่ งรามเกยี รตห์ิ รือนำเคาC โครงเรอ่ื งไปบรรจุเปUนบทรCอง ดังนี้

1. บทรอC งเพลงประเภทเพลงเถา ทัง้ หมด 2 เพลง ดงั น้ี

1. บทรอ4 ง เพลงกระบ่ีลลี า เถา

3 ช้ัน จงึ ตรสั ส่ังกำแหงหนมุ าน เร6งดำรติ รกิ ารแกไC ข
2 ชั้น กอ6 นรงุ6 รางสวา6 งแสงอโนทยั ใหไC ดสC ังกรณตี รีชวา
ชน้ั เดยี ว
อนั อย6ยู อดสัตภัณฑบ4 รรพต ปรากฏจรดหวC งเวหา
ขอใหขC นุ กระบล่ี ลี า กลบั มาใหCทนั ทินกร
ไมท6 ันกลบั จากสงิ ขร
แมCแจงC แสงสีรวีวรรณ
พระลักษณอ4 นชุ าจะมCวนมรณ4 จงรบี บทจรใหทC ันกาล

อาศัยเคEาโครงจากเรื่องรามเกยี รติ์
นายเลก็ ทฆี กุล แต9ง

2. บทร4อง เพลงกวางทอง เถา

3 ช้ัน เมื่อนั้น องค4พระหรวิ งศท4 รงศกั ดิ์
จึงมวี าจากบั พระลักษณ4
2 ชั้น ตัวพจ่ี ะรบี สกดั ทาง นCองรกั จงเฝาz นางสีดา
ชั้นเดยี ว อย6ทู ่นี กี่ วา6 พ่จี ะกลบั มา ตามกวางเขCาในไพรพฤกษา
นอC งยาอยา6 อาวรณร4 อC นฤทยั
ว6าพลางทางหยิบศรทรง
เลาะลัดตดั ตรงเขาC พงไพร ลงจากศาลาทอี่ าศยั
เล้ยี วไล6ตามทางกวางทอง
ครง้ั ถงึ ทลี่ ำธารก็พานพบ แลประสบเห็นกวางย6างยอ6 ง
เลม็ หญาC ทา6 ทางกวางลอง
พระจอC งศรทรงตรงไป

อาศยั เคEาโครงจากเร่อื งรามเกยี รต์ิ
ครูเขยี น ศขุ สายชล แต9ง

2. บทรCองเพลงประเภทเพลงตบั ทั้งหมด 4 ตบั ดงั น้ี

1. บทรอ4 งตบั เรือ่ งรามเกยี รติ์ ตอนนางลอย บน้ั ต4นหรอื ตบั ใหญR
เพลงสรอ4 ยเพลง

เม่ือนนั้ องคเ4 ทCาทศพกั ตรย4 กั ษา
ทุกขร4 Cอนถอนฤทยั ไปมา ตรกึ ตราถงึ สงครามรามลกั ษณ4

142

ครงั้ นท้ี ศี ึกเหน็ ใหญห6 ลวง จะลลุ ว6 งลงกาอาณาจกั ร
จำจะคดิ ตัดศึกทฮี่ กึ ฮกั ใหCเลกิ ไปไมพ6 กั ตอC งต6อดี

จึงตรสั ส่งั เบญกายกัลยา เพลงทองยอR น จงแปลงเปนU สดี ามารศรี

ทำตายลอยไปในวารี อยทู6 ีฉ่ นวนท6าพลบั พลาไชย

เมือ่ พระรามลงสรงคงคา จะคดิ ว6าเมียรกั ตกั ษยั
เหน็ จะล6าเลกิ ทัพกลบั ไป เราจะไดCส้ินทกุ ขส4 ุขสำราญ

เพลงเขมรปากทRอ

เมอื่ นน้ั เบญกายรCอนใจดังไฟผลาญ
จำเปนU ทูลตอบใหชC อบการ ตัวหลานไมข6 ดั พระบญั ชา
แตซ6 งึ่ จะจำแลงแปลงอินทรยี 4 ขCานี้นึกพะวังกงั ขา
ดวC ยองค4ภควดสี ีดา ไมเ6 ห็นวา6 รปู รา6 งเปนU อยา6 งไร

เพลงสมงิ ทองมอญ

เม่ือน้ัน พระยายักษ4ยินดจี ะมีไหน
จงึ เรียกวอชอ6 ฟzามาทันใด ใหCทรงไปสวนขวัญมิทันชาC

เพลงกนิ นรรำ

เมือ่ น้ัน นวลนางเบญกายยกั ษา
นบนิว้ ประนมบงั คมลา ออกมาจากทีม่ นเทยี รทอง
ขน้ึ ทรงวอสวุ รรณพรรณราย วสิ ตู รสายมา6 นมดิ ปดM ปzอง
โขลนจา6 เถาC แก6แซ6ซอC ง ออกจากทCองฉนวนในไคลคลา

ปพhg าททำเพลงกลองโยน-เชิด

เพลงแขกลพบุรี

คร้นั ถึงสวนศรที ี่หยุดยง้ั จงึ ไปยงั ชนนีเสนห6 า
บงั คมกมC กราบกบั บาทา ฟูมฟายชลนาโศกาลยั

เมือ่ นน้ั ปพhg าทยทA ำเพลงโอด
ปลอบถามลกู นอC ยกลอยใจ
ตรีชฎาหลากจติ คดิ สงสัย
เมือ่ นนั้ ทุกขร4 อC นสง่ิ ไรจงึ โศกี
เมอื่ ตรสั ใชบC ิดคดิ หลบลี้ เบญกายเลา6 ความเปนU ถวC นถ่ี
แต6ลกู จะบรรลยั ก็ไมว6 า6 เกรงจะมโี ทษาใหCฆ6าฟEน
กลวั จะพามารดาอาสญั

143

จงึ มาเฝาz นางสดี าวิลาวัณย4 จำสำคัญจำแลงแปลงกายไป
ฟEงว6า ตรีชฎาทกุ ขห4 นกั เพียงตกั ษัย
ลูกเอย• อันพระรามเรอื งชยั พอ6 เจCาเขาก็ไดไC ปพึง่ พา
ฉวยกระไรไมพ6 นC โทษทัณฑ4 จะพากนั สน้ิ ชีวงั สงั ขาร4
ยากเย็นเปนU มริ ทูC พ่ี ูดจา กลั ปยe ารำ่ พลางทางโศกี

เมอ่ื น้นั ปพhg าทยAทำเพลงโอด
นบนิ้วทลู พระชนนี
สารพัดขดั ขCองทัง้ สองขCาง เบญกายตรกึ ตรองหมองศรี
ว6าพลางทางถวายบงั คมลา ท้ังน้ีกต็ ามแตเ6 วรา
ไปสูCตายวายวางเอาขาC งหนCา
ไปเฝzาสดี าพระยานาง

เพลงฉ่ิง

คร้นั ถึงจึงตรมเขCาไปเฝาz กมC เกลาC เล6าลวงไปต6างตา6 ง
ทลู พลางทางชะมาC ยชายตาพลาง ดูรูปร6างนางสีดานารี
ครั้นจำสำคญั ไดมC ัน่ คง จึงลาองคอ4 คั เรศโฉมศรี
ออกจากสวนขวญั ทันที ทรงวอจรลเี ขCาลงกา

ปghพาทยทA ำเพลงเชดิ

เพลงจำปาทองเทศ

ครัน้ ถึงทีป่ ระทบั ฉบั พลนั ลงจากวอสุวรรณอันเลขา
จึงรา6 ยเวทจำแลงแปลงกายา เหมอื นรปู ทรงองคส4 ีดาน6ารกั

ปhพg าทยAทำเพลงกระบองกนั –รวั

เพลงฉยุ ฉาย

ฉุยฉายเอย จะเขาC ไปเฝzาเจCากก็ รดี กราย
เยอ้ื งยา6 งเจาC ช6างปลอมกาย ใหCละเมยี ดละมาC ยสดี านงลกั ษณ4
ถงึ พระรามเห็นทรามวยั จะฉงนพระทยั ใหCเอลื่ออลัก
งามนกั เอย ใครเหน็ พมิ พพ4 ักตรก4 จ็ ะรกั จะใคร6
หลบั ก็จะฝEนคร้ันต่นื กจ็ ะคิด อยากเหน็ อกี สกั นิดหนงึ่ ใชชC น่ื ใจ
งามคมดุจคมศรชัย ถกู นอกทะลุใหเC จบ็ อรุ า

เพลงแมศR รี

แม6ศรีเอย แมศ6 รีรากษสี
แมแ6 ปลงอนิ ทรีย4 เปนU แม6ศรสี ดี า

144

ทศพักตรม4 ลกั เหน็ จะต่ืนจะเตCนแม6ศรเี อย
เหมอื นลCอเลน6 ใหเC ปนU บCา ระอาเจCาแมศ6 รเี อย
อรชรเอย อรชรเจาC แมศ6 รเี อย
เอวขาแขนแมน แมนC เหมือนกินรี
ระทวยนวยนาด วลิ าสจรลี
ขึ้นปราสาทมณี เฝzาพระบิตลุ าเอย

ปhgพาทยทA ำเพลงเร็ว

เพลงคลนื่ กระทบฝXsง

เมื่อนนั้ องค4เทาC ทศพกั ตรย4 กั ษา
ครน้ั เหน็ เบญกายจำแลงมา สำคญั วา6 สีดานารี
แยมC ยม้ิ พยักหนาC งา6 พระหตั ถ4 พลางดำรสั ตรสั เชิญนางโฉมศรี
เห็นหยุดยง้ั รง้ั รอไม6จรลี อสรุ รี บี มารบั ฉับไว
เขCาชิดพศิ ดูไม6วางตา นอC ยหรอื งามนกั หนาน6ารกั ใคร6
แสนคดิ พิศวาสเพียงขาดใจ จงึ ปราศรัยทอดสนทิ ติดพัน

เพลงโอ4ชาตรี

ยอดมง่ิ เปUนความในใจจริงทุกสงิ่ สรรพ4
หวังสวาทมาดหมายไม6วายวัน จะรบั ขวญั นัยนามาธานี
พ่ผี ูกใจจึงไปดลจิตเจาC ใหCโฉมยงนงเยาว4มาหาพี่
จงผนิ พักตรามาขCางน้ี พูดจาพาทกี บั พี่ยา
ควรหรอื ทำสะเท้ินเมินเฉย ไมเ6 ห็นเลยว6ารกั เจาC นกั หนา
มาหยดุ อยูน6 ่ไี ยจงไคลคลา ไปนั่งแทน6 แวน6 ฟzาเถดิ เทวี

เพลงพราหมณด2 ดี น้ำเตา4

เมือ่ น้นั นวลนางเบญกายโฉมศรี
ทลู สนองบัญชาว6าขาC นี้ มิใชภ6 ัควดีสีดา
ยังขืนเฝาz ลดเลย้ี วเก้ยี วพาน วิบากกรรมรำคาญหนักหนา
ดูเอาเถิดทรงฤทธบ์ิ ติ ลุ า อะไรมาหลงใหลไดCเชน6 น้ี

เพลงโอโ4 ลม

โฉมเฉลา ยพุ เยาว4ยอดฟzามารศรี
เจCาอายเหนยี มเรียมไยนะเทวี จะเสกเจาC เปUนศรพี ระนคร
อนั พระรามฤษีสามนี อC ง ไม6ควรครองคเ6ู คยี งเรยี งหมอน

145

พจ่ี ะยกไปสงั หารราญรอน ใหมC วC ยมรณส4 ิ้นเสีย้ นศัตรเู รา
ว6าพลางทางขยบั จบั ตอC ง เลียมลองเลCาโลมโฉมเฉลา
ฉวยชายสไบทรงนงเยาว4 นจิ จาเจาC อยา6 สลดั ตดั เย่อื ใย

เพลงปWนตลงิ่ นอก

เมอื่ น้ัน เบญกายกลั ยาอชั ฌาสัย
อปั ยศอดสหู มนู6 างใน กก็ ลายรปู แปลงไปมไิ ดCชCา
ปพhg าทยAทำเพลงรัว

เพลงจนี ขิมเล็ก

เม่อื นัน้ ทศกณั ฑ4ตกตะลงึ แลCวจงึ วา6
ไมท6 นั คดิ ผิดจรงิ เจยี วนัดดา อยา6 ถือโทษเลยหนาลงุ ตาลาย
สูCแขง็ ขืนยนื เกอC เพCอตรสั แมCนหลายตดั ศึกษาสมอารมณห4 มาย
เมืองมารจะเปUนสุขสนกุ สบาย เจCาเรง6 ผันผานไปใหทC ันการ

2. บทรอ4 งตับเรือ่ งรามเกียรต์ิ ตอนนางลอย บ้ันปลายหรอื ตบั เลก็
เพลงยานี

เมอ่ื นั้น องคท4 าC วทศพกั ตรย4 กั ษา
แลเหน็ เบญกายแปลงกายา ไดอC ย6างนางสีดาไม6คลาดคลาย
แยมC ยม้ิ พรมิ้ พักตร4พยักตรสั แมCนหลานตัดศึกสมอารมณห4 มาย
เมอื งมารจะเปUนสุขสนกุ สบาย จงเรง6 ผนั ผายไปใหทC ันการ

เพลงเชดิ ฉิ่ง

เมอื่ นนั้ เบญกายรบั ราชบรรหาร
ออกจากปราสาทรตั น4ชชั วาล เหาะขาC มชลธารผ6านมา

เพลงแขกตอR ยหมอ4

ครั้นถึงเหมติรนั บรรพต เลื่อนลดลงจากเวหา
หยุดยืนอยูย6 ังฝ\งE คงคา กลั ยาจำแลงแปลงอินทรยี 4

เพลงโล4 ผดิ พรรณนวลละอองผอ6 งศรี
เหมอื นรปู ทรงองคส4 ดี าลาวณั ย4 จนใกลทC พ่ี ระรามสรงคงคา
ทำตายลอยไปในวารี

146

เพลงชา4 ปWX

เมือ่ นน้ั พระตรีภพลบโลกนาถา
บรรทมตื่นจากทศ่ี รีไสยา พอเพลงล6างสามยามปลาย
เสนาะเสียงสำเนียงนกการเวก ออกจากเมฆแซซ6 CองรCองถวาย
ไก6ขนั แจวC เจื้อยเฉอื่ ยชาย มยเุ รศรอC งร6ายบนปลายไมC

เพลงหรRมุ เหน็ คลอC ยเคล่อื นเลอื่ นลบั เหลยี่ มไศล
เผยพระแกลแลดดู าวเดือน จวนจะใกลCไขสีรววี รรณ
แสงทองสอ6 งฟzานภาลัย

เพลงราR ย

จึงดำรสั ตรสั ชวนอนุชา ลงจากพลับพลาผายผัน
พรอC มพวกกระบีน่ น่ี ้ัน จรจัลไปยงั ฝง\E นที

เพลงกาเรียนรRอน

งามเอยงามสรรพ งามกระบวนคง่ั คบั แถววถิ ี
สองกษตั รยิ เ4 สดจ็ จรลี ไปสรวงวารเี ลน6 เย็นเย็น
ลิงหลามตามเสด็จเห็น เปนU หมวดเปUนหมู6ดูนา6 ชม
บCางหาเหาบCางเกาหู บCางจัดเลน็ ดแู ลวC เดด็ ดม
บCางแล6นไลข6 น้ึ ไมหC ม6 บCางโลดบาC งลCมระเริงใจ
นายหมวดคนหนงึ่ จึงรCองหาC ม วา6 อย6าซมุ6 ซ6ามซกุ ซนไป
ว6าแลวC พากนั คลาไคล ตามเสดจ็ ไปยงั ฝง\E นที

ปพgh าทยทA ำเพลงเรว็ –ลา

เพลงตะลRุมโปง

คร้นั ถงึ พระจงึ เห็นรปู แปลง ที่กลายแกลงC เปUนสีดามารศรี
ตกพระทยั ไมเ6 ปUนสมประดี เขCาอCมุ องคเ4 ทวีรำ่ โศกา

ปพhg าทยAทำเพลงโอด

เพลงโอ4ปXW

โอCโอ•อนจิ จาสีดาเอย• ไฉนเลยมามวC ยสังขาร4
เสียแรงพี่พยายามตามมา จนถึงฝง\E มหาสาคร
หมายจะฆ6าโคตรรวงศพ4 งศ4ยกั ษ4 เพราะความรักความเสยี ดายสายสมร

147

ยงั มทิ ันทำการราญรอน มาใหพC บผัวรักเมอื่ เปUนผี
เจาC พเ่ี อย• อตุ ส6าหพ4 าซากศพ ดังชีวีพระนารายณจ4 ะวายปราณ
ปhgพาทยทA ำเพลงโอด

เพลงโลมนอก

เหวยเหวยลูกพระพายไปเผาเมอื ง ทศพกั ตรแ4 คCนเคืองจงึ กลCาหาญ
ฆา6 นางท้ิงนำ้ ทำประจาน โทษเจาC จะประมาณสักเพียงไร

เพลงขวญั อRอน

บัดนั้น วายบุ ตุ รพิศแลวC เฉลยไข
ถาC นางมวC ยดวC ยฆา6 ดไี ซรC บาดแผลนอC ยใหญ6คงมมี า
หนงึ่ ลงกาอยใ6ู ตทC ี่ประทบั ศพžจะทวนกลบั ข้ึนมาหา
รูปน้ดี ีรCานจะแปลงมา ขาC ขอชันสตู รเผาไฟลอง

เพลงกลอR มพญา

เม่ือนน้ั พระหริวงศท4 รงฟงE เห็นถูกตอC ง
จึงตรสั ใหตC ดั ไมมC ากา6 ยกอง เชิงตะกอนทำสำรองเสรจ็ ทนั ใด

เพลงพรามหณเ2 ก็บหวั แหวน

ยกศพขนึ้ วางบินเชิงตะกอน เอาฟน{ ตองกองซCอนสมุ ใส6
ปุยนำ้ มนั ยางคลุกซกุ เขCาไป จุดไฟแลCวก็ลอC มอยพ6ู รอC มกัน

เพลงแขกบรเทศ

บดั น้ัน เบญกายปMม| วา6 อาสัญ
รCอนแรงดวC ยแสงเพลงิ นัน้ ก็เหาะตามเกลียวควนั ทันที

เพลงเชดิ นอก

บัดนน้ั ลูกลมแลเขมนั เห็นยักษี
กรว้ิ โกรธโดดตามขาC งอัคคี ขนุ กระบเ่ี หาะไล6ไขว6ควาC
สกดั กั้นทนั นางกลางโพยม กจ็ ู6โจมจบั เปUนไม6เขน6 ฆา6

148

3. บทร4องตบั เร่อื งรามเกียรติ์ ตอนพระนารายณป2 ราบนนทกุ
เพลงพระทอง

เมอ่ื นน้ั ฝ_ายฝงู เทวาทกุ ราศี
กับเทพธดิ านารี สุขเกษมเปรมปรดี เิ์ ปUนพนC คดิ
เทพบุตรจบั ระบำทำท6า นางฟzารำฟzอนอ6อนจริต
รำเรียงเคยี งเขCาไปใกลชC ิด ทอดสนิทตดิ พนั กัลยา

เพลงเบ4าหลุด

เมอ่ื น้นั นางเทพอัปสรเสนห6 า6
หลกี หลบเลย้ี วลอ6 เทวา หันซาC ยยCายขวาทำทา6 ทาง
ครนั้ เทพขวัญกระชนั้ ไล6 นางชมอC ยถอยไปเสยี ใหหC ว6 ง
เวยี นระวนั หันวงอย6ูตรงกลาง ฝูงนางนารีกป็ รดี า

ปhgพาทยทA ำเพลงชEา-เรว็ -เสมอมาร-รวั

เพลงสมงิ ทองมอญ

มาจะกล6าวบทไป ถึงนนทุกสทิ ธิศักดิ์ยักษา
แตข6 อไดCนิ้วเพชรสำเรจ็ มา อสุราอม่ิ เอบิ กำเรบิ ใจ
หวนแคCนเทพไทไนสวรรค4 ช6างพากนั ขม6 เหงหาเกรงไม6
จนเกศาลาC นเล่ยี นเตยี นไป ตั้งใจพยาบาทมาดรCาน

เพลงแขกบรเทศ

ถึงเวลาหาน้ำลงลใสข6 ัน ขมขี มันรบี ไปมใิ หสC าย
คอยลาC งเทาC เหลา6 เทพนกิ าย จะผันผายขึ้นเฝzาพระศลุ ี

ปghพาทยทA ำเพลงพระยาเดิน

เพลงสระสม

เมื่อน้นั เทเวศรน4 างฟzาทกุ ราศี
ไดเC วลาพากันจรลี มาถึงท่ีเชงิ ชนั้ บรรพตา
บCางยืน่ เทCาเขCาไปจะใหลC าC ง บCางกจ็ ับหหัวคลอดถอนเกศา
เช6นเคยรังแกแตไ6 รมา สรวลเสเฮฮาไปตามกัน

เพลงนาคราช

บดั นนั้ นนทุกพโิ รธโกรธตวั สน่ั
หลกั พนC ออกไปในฉับพลนั หนั หนCาว6าแก6สรุ ารกั ษ4

149

ช6างลบหลดู6 หู มน่ิ ไมพ6 อท่ี วันนจ้ี ะใหCเห็นประจกั ษ4
เอานวิ้ เพชรช้ีไปดวC ยใจยักษ4 ถกู เหลา6 สรุ ารกั ษม4 รณา

ปพhg าทยทA ำเพลงเชิดฉงิ่ -โอด-เชดิ กลอง-กลม-เชิด

เพลงเหาะ

เมือ่ นน้ั องค4พระนารายณ4อาถา
มาถงึ ซึง่ เชงิ บรรพตา ก็ทรงแปลงกายาทนั ที

ปhgพาทยAทำเพลงตระนมิ ิต-รวั

เพลงสีนวล

เปUนโฉมนางเทพอัปสร ออC นแอนC อรชรเฉลมิ ศรี
กรายกรย6างเยอื้ งจรลี ไปสูท6 ี่นนทกุ จะเดนิ มา

ปghพาทยทA ำเพลงเร็ว-ลา

เพลงเทพทอง

บัดน้ัน นนทกุ ผCูใจกลCาแกลวC กลCา

ครน้ั ส้ินเวลาเฝาz เจCาโลกา สำราญกายาแลวC เท่ยี วไป
ปhgพาทยAทำเพลงเชดิ

เพลงชมโฉม

เหลอื บเห็นสตรีวไิ ลลักษณ4 ความรักจบั จติ สมยั
เดินเมียงเคยี งขาC งอรทัย ปราศรยั ลดเล้ียวเก้ยี วพาน
ปghพาทยAทำเพลงเร็ว-ลา

เพลงโอ4โลม

โฉมเฉลา พเี่ หน็ เจCาแสนรกั สมคั รสมาน
จะขอสอ6ู ย6ดู วC ยยุพาพาน เยาวมาลยจ4 ะเห็นเปนU อย6างไร
ตัวพ่ีมฤี ทธิส์ ทิ ธิศกั ดิ์ ถึงเทวาอารกั ษไ4 ม6สไู6 ดC
แมวC 6านอC งตCองประสงคส4 ง่ิ ใด จะหาใหCไดสC ้ินทง้ั โลกา

เพลงลดพัดชายเขา

เมอื่ นนั้ นางนารายณย4 ิม้ ละไมอยใู6 นหนCา
ตอบว6าชCาไซรแC ตไ6 รมา ชอบฟzอนรำตามภาษานารี
ซึ่งจะมาเปนU คสู6 สู6 ม ไมน6 ยิ มฤทธไิ กรไชศรี
ถCารำไดCอย6างเราเขCาท6วงที จึงควรเปนU สามขี องตัวเรา

150

เพลงพราหมณด2 ดี นำ้ เตา4

บดั นน้ั นนทกุ ดใี จไมร6 Cเู ท6า
จงึ ว6าการฟอz นรำกท็ ำเนา พี่คนเกา6 เขCาใจแตไ6 รมา
ขอเชิญเจCาฟzอนรำจะทำตาม ใหCงดงามชอบใจไดCทุกท6า
ถาC หากพ่รี ำงามตามสญั ญา เจCาอย6าคนื วาจาท่ีว6าไวC

เพลงเขนง

นางนารายณท4 ำชอบแลCวตอบว6า ซึ่งจะคืนวาจานน้ั หายไม6
วา6 พลางกรายกรออ6 นละไม ตั้งใจรำลวงอสุรนิ

เพลงชมตลาด

เทพนมปฐมพรหมส่ีหนาC สอดสรอC ยมาลาเฉิดฉนิ
ท้ังกวางเดนิ ดงหงสบ4 ิน กินรนิ เลยี บถ้ำอำไพ
อกี ชCานานนอนภมรเคลCา แขกเตาC ผาลาเพยี งไหล6
เมขลาโยนแกCวแววไว มยุเรศฟอz นในนภาพร
ยอดตองตอC งลมพรหมนิมิต อกี ท้งั พสิ มยั เรียงหมอน
ยาC ยทา6 มจั ฉาชมสาคร พระสกี่ รขวCางจักรฤทธิรงค4

เพลงกระบอกทอง

ฝา_ ยวา6 นนทกุ กร็ ำตาม ดวC ยความพิสมัยใหลหลง
ถึงทา6 นาคาปว_ นมวC นหางลง กช็ ีต้ รงเพลาพลันทันใด

รอ4 งรRาย

ดCวยนวิ้ เพชรเรืองฤทธ์สิ ทิ ธศิ กั ดิ์ ขายกั ษห4 กั ลงไมต6 รงไดC
นนทุกลมC ควำ่ คะมำไป ตกใจรCองระงมไมส6 มประดี

เพลงแขกตอR ยหมอ4

นางหายกลายเปUนนารายณ4 เพริศพรายจำรัศมี
เหยียบนนทุกไวใC นทนั ที เงื้อตรจี ะสังหารผลาญชีวิต

รอ4 งรRาย

เมื่อน้นั องคพ4 ระรหิ กั ษศ4 กั ดิ์สิทธ์ิ
กวัดแกว6งพระแสงศรมี ฤี ทธิ์ แทงถูกปEกจามิตรมรณา

ปhgพาทยAทำเพลงโอด-รวั

151

เพลงนางนาค
เร่อื งนารายณ4สงั หารผลาญนนทุก แตไ6 ตรดายนุ านหนักหนา

เมอ่ื ครง้ั ราชธานศี รีอยุธยา เปUนตำรารำฟอz นละครใน
สำหรับเล6นงานฤกษเ4 บกิ โรงหลวง ในกระทรวงราชฐานการใหญ6
ตอ6 ฝก• ฟอz นรำดปี รีชาไว จึงรำไดถC ูกทำนองของโบราณ

ละครสามญั ไม6ขันเลน6 ไดเC ห็นแตใ6 นราชฐาน
ถงึ องค4ทสี่ กี่ ษัตริยร4 ชั กาล จึงประทานอนุญาตราษฎร
ซงึ่ พวกเราเอามาซักซอC มเลน6 จะเห็นแบบอยา6 งแต6ปางกอ6 น

ขอบรรดาผCูมาดลู ะคร จงถาวรเปUนสขุ ทกุ คนเทอญ
ปพhg าทยทA ำเพลงรัวสามลา-กราวรำ

4. บทรอ4 งตบั เรอื่ งรามเกียรต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร2
พากย2

เมอ่ื น้ันทศพกั ตร4ยักษี ออกมขุ มนตรี
แลตรสั ประภาษราชการ สมเดจ็ พระเจCาหลาน
สารนั ตท4 ูตทลู บมนิ าน เสียเทพศาสตรา
ไปรณรงคร4 ามา เจ็บใจจาบลั ย4
เสียรถเสยี ทศโยธา
พระองค4กเ็ สยี ชวี นั
ฟEงขา6 วผ6าวเพียงเพลงิ กลั ปe
แลวC นิ่งคะนึงในใจ

บัดนนั้ เพลงกราวใน
รบั สัง่ บงั คมทศพกั ตร4 กาลสตู รเสนีมีศกั ด์ิ
ขุนยักษ4รับเหาะระเหจ็ ไป

ปghพาทยAทำเพลงเชดิ

เพลงมอญรำดาบ

ครนั้ ถึงโรงราชพิธี กาลสรู เสนบี งั คมไหวC
ทูลว6าพระบติ ุรงค4ทรงชยั ใหCมาทลู ขา6 วปจE จามติ ร

แสงอาทติ ยฤ4 ทธริ อนมงั กรกัณฐ4 ไปโรมรนั เสียทัพดบั จติ
ขอใหCพระองค4ทรงฤทธ์ิ ไปเขน6 ฆ6าปEจจามิตรใหมC รณา

152

เมอ่ื นัน้ รอ4 งราR ยดน4
ไดยC นิ บอกออกความอปั รา อินทรชิดสทิ ธศิ ักดิ์ยักษา
ลุกขน้ึ กระทบื บาทหวาดไหว โกรธาลมื เนตรเห็นเสนี
มาพดู ใหCเปUนลางกลางพธิ ี เหม6ไอกC าลสูรยกั ษี
นี่หากคดิ นิดเดียววา6 รับสั่ง ชีวิตมงึ ถงึ ทจ่ี ะบรรลยั
ว6าพลางทางทรงศรชยั จะหยุดยงั้ ยกโทษโปรดใหC
คลาไคลออกจากโรงพิธี

ปhgพาทยAเพลงพราหมณAออก

เพลงชา4 งประสานงา

จึงตรสั สัง่ รุทการชาญกำแหง จะเปล่ยี นแปลงกายกเู ปนU โกสยี 4
จงใหกC ารุณราชชอสุรี แปลงอินทรียเ4 ปนU คชาเอราวณั
อันโยธาทัง้ หลายใหกC ลายเพศ เปUนเทเวศรส4 รุ างคน4 างสวรรค4
ใหCสำหรบั ขบั รำระบำบรรพ4 เรง6 เตรยี มไวใC หทC นั ฤกษ4ดี

เพลงฝรั่งควง

บดั น้นั รทุ การประณตบทศรี
มาเรง6 รัดจัดหมอ6ู สรุ ี คอยตามภมู ณี รงค4

เพลงตระ

เมือ่ น้ัน อนิ ทรชดิ ชืน่ ชมสมประสงค4
จึงข้นึ บนแท6นสุวรรณบรรจง จำแลงแปลงองคส4 ุรา

เพลงชมตลาด

เปUนโกสหี ท4 รงเครือ่ งเรอื งอรา6 ม ลวC นแกCวเกCาเงางามวามเวหา
จบั พระแสงพรหมาสตรย4 าตรา เสรจ็ มาเกยสุวรรณทันใด

ปgพh าทยทA ำเพลงบาทสกุนี

เพลงกราวนอก

ขน้ึ เอยชCางนมิ ิต เหมอื นไมผ6 ดิ ชCางมัฆวาน
เริงแรงกำแหงหาญ ชาญศกึ สCรู ทCู 6วงที
ผูกเครอื่ งเรอื งทองทอ กระวลิ ทองหลอ6 ทอแสงศรี
หอC ยหพู จู6 ามรี ปกตระพองทองพรรณพราย
เครื่องสูงเรียงสามแถว บังแทรกอยเ6ู ปUนคู6เคยี ง

153

กลองชนะประโคมคกึ มโหระทึกกกึ กอC งเสยี ง
แตรสงั ขส4 ง6 สำเนยี ง นางจำเรยี งเคียงชาC งทรง

สาวสุรางค4นางรำฟzอน ดังกนิ นรแนง6 นวลระหง
นักสิทธิฤทธริ งค4 ถอื ทวนธงลว่ิ ลอยมา
ปพhg าทยAทำเพลงเชดิ

เพลงกระบอก เห็นวานรนบั แสนแน6นหนา
ครัน้ ถึงท่ีประจัญบานราญรอน
กับทงั้ องค4พระลกั ษณ4ศักดา ยืนรถรัตนาอยู6กลางพล

จึงหยุดชาC งทรงองอาจ ลอยเลอื่ นเกลอื่ นกลาดกลางเวหน
ใหกC มุ ภณั ฑ4บนั ดาลจำแลงตน ใส6กลขบั รำระบำบรรพ4
เพลงแขกอะหวงั

บัดน้ัน รปู นิมิตฤทธแิ รงแข็งขัน
สาวสรุ างคน4 างฟzาเทวญั บงั คมคัลคำนบั รบั บญั ชา
เพลงสรอ4 ยสน

ต6างจับระบำรำฟอz น ทอดกรกรีดกรายซาC ยขวา
ร6ายเรยี งเคยี งคมประสมตา เลย้ี วไลไ6 ชว6ควCาเปUนท6าทาง
ซอC นจงั หวะประเทCาเขCาคลอ6 ง เลีย้ วลอดสอดคลอC งไปตามหวา6 ง

วงเวียนเหียนหันกั้นกลาง เพลงกลอR ม เปนU คค6ู อู6 ย6ูกลางอมั พร

เม่อื น้นั พระลักษณ4 ผูทC รงศักดแ์ิ ลทรงศร

ท้ังพวกพลากร ดรู ำฟอz นบนเมฆา
หมายวา6 สรุ นิ ทร สรุ อปั สรเธอหรรษา
พระเพลนิ เจรญิ ตา ทั้งพลสวาวานรไพร
ปghพาทยAทำเพลงพดั ชา

เพลงแมลงวันทอง

เมอ่ื น้ัน อินทรชิตยินดีจะมีไหน
เห็นขCาศึกเสยี งเชิงระเริงใจ จึงจบั ศรชัยขึน้ บูชา
เพลงเชดิ ฉง่ิ

พาดสายหมายเขมนC เขน6 เข้ยี ว นาC วเหนยี่ วดวC ยกำลังองั สา
สงั เกตตรงองคพ4 ระลักษณ4อนชุ า อสุราก็ลนั่ ไปทนั ใด
ปhพg าทยAทำเพลงเชิดกลอง

154

เพลงรRายรุด

ลูกศรกระจายดงั สายฝน ดกถกู ลงิ พลไมท6 นไดC
แลCวตอC งพระอนุชาเสนาใน สลบไปไม6เปนU สมประดี

เพลงลงิ โลด

บัดน้ัน หนมุ านไม6ตอC งศรศรี
ยืนทะยานดาลโกรธดังอัคคี ชหี้ นาC วา6 เหวยสหสั นัยน4
เหตุใดไปเขาC ขCางพวกยกั ษ4 มาแผลงผลาญพระลกั ษณใ4 หตC ักษยั
กูจะลCางชวี ันใหCบรรลยั ใหCสาใจอินทราท่ีอาธรรม4
ว6าพลางเผน6 โผนโจนทะยาน ขึ้นตคี วามทาC ยคชาอาสัญ
งCางหกั คอพญาเอราวัณ ชิงคันศรศกั ด์ิมัฆวาน

เพลงลงิ ลาน

เม่อื น้นั อนิ ทรชิตฤทธไิ กรใจหาญ
ไมห6 ลกี หลบขบฟEนประจญั บาน รอนราญผดั ผนั ทันท6วงที
หันเหยี นเปลย่ี นท6าง6าศรจCอง ตีตCองหนมุ านชาญชัยศรี
ตกกระเดน็ ไปกบั เศียรกรี สลบพบั อยกู6 ับทีย่ ทุ ธนา

ปghพาทยAทำเพลงโอดแหบ

เพลงกราวรำพมาR

ดใี จไพรพี ินาศสิ้น อสรุ ินสรวลสนั ตห4 รรษา
ท้ังโยธสี มคะเนเฮฮา คืนเขCาลงกาธานี

ปพgh าทยทA ำเพลงวาลาโรง

เพลงเบ4าหลดุ ชนั้ เดยี ว

คนธรรพค4 รั้นฟงE กแ็ ยมC สรวล กล6าวสำนวนเยาะเยยC เฉลยสาร
อนั เวทมนตร4ฤทธ์ไิ กรไมเ6 ชย่ี วชาญ แตจ6 ิตหาญแทรกขนสุบรรณจร
พญาครฑุ ครองชเูC ปUนชายเฉา มาพาเราผCชู ไCู ปสส6ู มร
ราตรีปกE ษีเขCาแนบนอน ทิวากรเราแนบประจำนาง
ต6างชตูC 6างชืน่ ทุกคืนวัน แต6สบุ รรณงมจติ ไม6คดิ หมาง
เปUนสจั จงั ดังพรอC มไม6อำพราง ขาC ระคางกลัวเกลอื จะมคี รรภ4

155

เพลงทยอย

วา6 พลางขับครวญกระบวนพิณ โอCวา6 กลน่ิ กากพี ห่ี มายมน่ั
เสียดายพกั ตรร4 บั พักตร4เมียงมนั เสียดายกรรณรับรสพจนา
เสียดายขนงเก6งรับทยี่ กั ยวน เสียดายเนตรนำชวนเสนห6 า
เสียดายปรางช6างเบือนกระบวนมา ใหCนาสาสตู รสรญั จวนใจ

เพลงปฐม

เสยี ดายโอษฐเ4 อื้อนคำใหกC ำหนดั เสียดายกรสอดรดั กระหวัดไหว
เสยี ดายเตาC เคลCาคลึงอรุ าใน เสยี ดายใจน้ำใจทุกสงิ่ อัน
อกเอ•ยชวดเชยเพราะสองชCู ถCาคงคกู6 ็ไม6รกั รCางภริ มย4ขวญั
เวทนาดวC ยพระยาสุบรรณครัน ขบั แลCวอภิวันทก4 ษัตรา

เพลงพระจนั ทร2ครึ่งซีก

พญาครฑุ ไดCสดบั ที่ขับอาC ง จริงกระจ6างแจCงขCอไมก6 งั ขา
สลดจติ คิดเสยี ดายสายสดุ า ดังศตั ราฟาดใหบC รรลัยลาญ
ดงั จอมสรุ ารักษ4มัฆวาฬ เมือ่ กรุงพาลลอบโลมสจุ ติ รา
เสยี เดชเพราะทะนงดCวยองอาจ เสยี สวาทเพราะห6างเสน6หา
เสยี มนตเ4 พราะกลอสรุ า สุจติ ราจึงพรากไปจากกัน

เพลงลาวพวน

เราเสียแกวC กากศี รีสวาท เพราะประมาทหมายถนอมเปUนจอมขวัญ
เสียฤทธิ์เพราะไม6คดิ จะปzองกนั คนธรรพม4 นั จึงแทรกเขCาซอC นกล

เพลงโอล4 าว

ครั้งน้เี สียรกั กไ็ ดรC ูC เสียชCูไดเC ชงิ ทเี่ ฉาฉงน
เปUนชายหมิ่นชายไดCอายคน จำจนจำพรากอาลยั ลาญ
คิดแลCวจงึ วา6 แก6คนธรรพ4 ท6านชา6 งขบั เฉื่อยฉำ่ เปนU คำหวาน
เสาวภาพกาพย4เกล้ยี งกลอนการ ชำนาญนักควรนับว6าเปนU ชาย

เพลงเหาะ

ว6าพลางทางลาบรมนาถ ลลี าศจรจรลั ผนั ผาย
ถงึ พระไทรสำนกั ก็แปลงกาย เปนU สุบรรณบนิ วา6 ยโพยมาน
ลุถึงฉิมพลีกร็ า6 ยเวท เปดM บานทวาเรศมกุ ดาหาร
นัง่ เหนอื บลั ลงั รตั นช4 ัชวาลย4 จงึ กลา6 วรสพจมานแก6กากี

156

เพลงพราหมณเ2 ก็บหัวแหวน

ดกู 6อนอรทยั วิไลโฉม เราประโลมเจCาจากพาราณสี
มาอย6ูพมิ านรัตน4สวสั ดี ไดCสบิ สร่ี าตรที ิวาวาร
จงแจงC จริงคำอย6าอำไวC มใี ครมามง่ั ยังสถาน
วา6 ไปโดยสจั ปฎิญาณ เยาวมาลย4อย6าทำอำพราง

เพลงมอญแปลง

กากีฟEงคดพี ระยานก สองกรขอC นอกเขCาผางผาง
อนจิ จาพระมาวา6 ใหCผิดทาง เหมอื นจะลCางชีวิตใหCวายชนม4
แต6พระมาชมสมบตั ทิ พิ ย4 อนั ลอยลิบล่ิวฟzาเวหาหน
ขาC กอ็ ยู6เดยี วเปลี่ยวสกนธ4 ยังไม6ยลพกั ตรใ4 ครมาใกลกC ราย

เพลงเชิดใน

พญาครฑุ ฟงE นชุ สนองคำ พิโรธซ้ำดงั ฟาz คะนองสาย
ดดู ู•คบชCูมาพรางชาย จนชCูหน6ายใจชูแC ลCวจจ6ู ร
เสยี แรงรกั หกั จติ ไม6คิดบาป นยิ มหยาบฉกพามาสมสมร
ทัง้ เจอื ใจอยม6ู ใิ หอC นาทร ประคองนอนแนบขCางไมห6 6างกาย
เราชชู ื่นดังวิเชยี รเจียระไน มริ Cูไฝฟองชำ้ ส่ำสลาย
ยังไมร6 ับเมอื่ จบั ไดชC Cชู าย คือนายนาฏกุเวรทเ่ี จนกนั

เพลงมอญร4องไห4

กากีฝ{นพกั ตรส4 นองถCอย เปUนนา6 นCอยใจเพยี งชวี าสญั
อนจิ จาวา6 คบกบั คนธรรพ4 คือใครเลา6 ยืนยนั จำนรรจา
จงนำมาสอบไลไ6 ตส6 วน ถCาเปUนสจั แลCวกค็ วรลงโทษา
นก่ี ระไรไมพ6 จิ ารณา มาเสกแสรงC แกลงC ว6าจรงิ จัง

เพลงธรณรี อ4 งไห4

เออพมิ านฉมิ พลนี สี้ งู สดุ มนุษย4หรือจะมาไดCดงั ใจหวงั
แลCวรา6 ยเวทผูกทวารบานบงั เหมอื นดังข6ายเพชรสกั เจด็ ชน้ั
อย6าว6าแตม6 นษุ ย4ในใตหC ลCา ถึงอสรุ าเทพไทในสวรรค4
ไม6หาญทำลายเวทเดชสุบรรณ ไหนคนธรรพจ4 ะมาไดดC ังใจจง

157

เพลงหงสร2 อR น

หน่ึงคนธรรพ4เปนU ทาสบาทมูล ต่ำสกลุ ดงั กาอนั ไกลหงส4
ซึ่งขCาพลดั ภสั ดามาเอองค4 กร็ กั วงศ4เหมราชไมแ6 กมกา
ย่ิงพระไมก6 ลัวเวรหวงั สวาท พานิราศมารว6 มเสนห6 า
ถนอมนCองมิใหหC มองสักเวลา พระคณุ ล้ำดนิ ฟzาแลสาคร
ไมท6 นั ไรหรอื ใจจะทจุ รติ พระพินจิ ตรองตรดิ ำรกิ 6อน
ธรรมดาวา6 รักจะหักรอน เพราะหลงกลเขาซอC นใหCเสียการ

เพลงพราหมณด2 ดี น้ำเตา4

พญาครุฑฟงE สุดสารแสดง จิตแหนงดงั มณีทแี่ ตกฉาน
จงึ ว6าดูราสตรีพาล อยา6 กล6าวสารสอดแกสC ำนวนกล
เราทราบส้ินระบลิ มันขับอCาง จริงกระจา6 งทุกขCออนสุ นธิ
อัปยศมาตเสนาพล ดงั จะดันดิ้นมCวยดCวยคำพาล

เพลงแขกบรเทศ

เพราะคบชCูไม6รCใู หรC อบเชิง หลงระเรงิ วา6 เจาC รกั สมคั รสมาน
คดิ ว6าหงสจ4 ะจงแต6ชลธาร มริ พCู าลกลั้วเกลือกดวC ยเปอ{ กตม
ตัวนางเปUนไทยสใิ จทาส ไมร6 ักชาตริ สหวานไปพาลขม
ดังสุกรฟอนฝา_ แตอ6 าจม หอ6 นนิยมรักรสสคุ นธาร

เพลงสีนวล

จิตนางเปรยี บอยา6 งชลาลัย ไมเ6 ลือกไหลหCวยหนองคลองละหาน
เสยี ดายทรงแสนวิไลแตใ6 จพาล ประมาณเหมือนกบั ผลอุทมุ พร
สุกแดงดังแสงปEทมราช ขาC งในลวC นกมิ ิชาตเิ บียนบอ6 น
เรารCูใจมใิ หCอนาทร จะพาคนื นครในราตรี

เพลงมอญทะแยพระสีนวลลา

กากีประนมกรแลวC วอนว6า อนิจจาช6างไมโ6 ปรดเกศี
บรภิ าษขาC บาทไมม6 ีดี นเี่ น้ือว6าเวรีมาราญรอน
เพราะเชื่อเขาเบาความจึงเสียกล หลงฉงนแหนงหนา6 ยสโมสร
แมเC ขาว6าแกวC เกดิ ในอุทร ตนจะรอนรานอรุ าผา6 ตาย

158

เพลงลRองเรืออรนายรปู ถา

พระฟงE ฝา_ ยเดยี วมาเกรี้ยวโกรธ ทเุ ลาโทษขอพสิ จู นส4 ัจถวาย
แมCพริ ธุ จริตกค็ วรตาย ไม6เสียดายชพี นอC งเทา6 ยองใย
นห่ี ลัดหลัดหรอื จะซัดไปสง6 เสีย ไม6โปรดเมียจงประหารใหCตักษัย
อนั ภาราอยา6 ขืนใหCคืนไป จะสมูC Cวยบรรลยั ในฉมิ พลี

เพลงพระจันทรค2 ร่งึ ซีก

พญาครฑุ ไดสC ดบั คดอี Cาง หมองหมางหา6 งรกั สุดาศรี
จึงว6าดูรานางกากี หญงิ กาลเี ลน6 ลนิ้ พริ ากล
จะเลีย้ งเจาC เราแสนอปั ยศ จะลอื หมดทว่ั หลาC เวหาหน
ว6าพลางอCมุ นางนฤมล ออกจากไพชยนต4ในราตรี

เพลงแผละ

เผน6 ผงาดผาดผยองลอ6 งฟาz พริบตาก็ถงึ ซง่ึ กรงุ ศรี
วางองคล4 งหนCาพระลานคลี แลวC จึงมพี จนารถประภาษนาง

เพลงแมRศรี

เจCาไปอยก6ู นิ กบั เราเปล6าเปลย่ี วนัก ทนี่ ่ีพรักพรอC มสวาทไมข6 าดขCาง
เชิญเชยเสวยรมยส4 มใจนาง ตั้งแต6ปางนี้ไปอย6าพบกัน
จนสนิ้ ดนิ ฟzาสเุ มรมุ าศ แสนชาตอิ ยา6 ไดCร6วมภริ มยข4 วญั
กว6าจะลศุ วิ โมกขอ4 มัตธรรม4 วา6 แลวC เหาะหนั ไปฉมิ พลี

เพลงชา4 ปWX

ฝ_ายบรมพรหมทัตบดินทร ทพิ กรร6ุงรางสว6างศรี
อ6าองค4สรงพกั ตรแ4 ลCวจรลี เผยสีหบัญชรชำเลอื ดมา
เหน็ กากีศรีสมรบวรนาฏ ใหรC Cอนราชฤทัยรมุ ดงั สมุ ผา
พระระงบั ดบั เดอื ดดวC ยปรชี า จะนาตรสั เยCยยุพนิ พลนั

เพลงฉยุ ฉาย

ดรู าสดุ าดวงเนตร เจCาประเวศไปส6พู ิมารสวรรค4
พีต่ งั้ หนาC ท6านอC งทกุ คืนวัน พึ่งเห็นขวัญตามาถึงธานี
อยู6ไยในหนCาพระลานเล6า ขอเชญิ เขCาปรางค4ทาศปราสาทศรี
พี่ขอบใจในสวาทแสนทวี มิเสยี ทีทบ่ี ำรุงผดุงมา

159

เพลงดนั แดก

แต6ยงั เยาว4คุCมเทา6 เปUนเอกองค4 ป\นM อนงค4นางในทงั้ ซาC ยขวา
คดิ วา6 จะไวชC อื่ ใหCลอื ชา มิรวCู า6 เรงิ รวยไปดวC ยครฑุ
ดวC ยแรงราคจากรสพาราณสี ไปลองเลน6 ฉมิ พลอี ันสงู สุด
ครนั้ เบ่ือหน6ายบา6 ยเลห6 4เสนห6 ค4 รุฑ กลบั มายดุ ยาC ยชมสมคนธรรพ4
หน่ึงแลวC สองมหิ นำซำ้ สาม เจCาทำงามพกั ตราน6ารบั ขวญั
เมือ่ เปนU หญงิ เพศยอาธรรม4 จะใหเC ลย้ี งนางนั้นฉนั ใด

เพลงจุzบแจง

กากีอภวิ ันทด4 Cวยบัญจางค4 กำสรดพลางทางทลู สนองไข
ความสัจเกดิ วบิ ตั ิจงึ ซดั ไป ใช6วา6 ใจจะรCางรสบทมาลย4
เม่อื มดื มนต4อนธกาลในอากาศ ครฑุ บงั อาจพาพรากไปจากสถาน
ขาC ร่ำไหเC พยี งทำลายวายปราณ แตโ6 หยหาภบู าลไมเ6 ห็นตาม

เพลงจีนรำหยา

ขาC รำพนั เพดิ พอC ไม6ทCอครฑุ จะโจนลงในสมทุ รไมเ6 ข็ดขาม
จะหวังตายดวC ยสจั จาพยายาม สุบรรณบินรบี ขCามไปฉมิ พลี
แตพ6 นู เทวษเนตรนองเปUนโลหิต ไม6มีจิตจงรกั ดวC ยปกE ษี
เขาเรอื นฤทธิ์จนจติ เปนU สตรี ก็สุดที่ดCวยกรรมจึงจำเปUน

เพลงเจ4าเซน็

ถงึ กระน้ันจรงิ ใจไมป6 ฏิพัทธ4 ความสัจวา6 ไปใครจะเหน็
พร่ำบวงสรวงเทพเจาC ทุกเชCาเย็น ขอใหคC รุฑเคล้ิมเคลCนมาสง6 คนื
เจ็ดวนั คนธรรพ4ไปถึงสถาน แจCงอาการภวู นยั ไม6มชี อ่ื
ใหอC ดั อ้ันตันจติ ดงั พษิ ปน{ สลบลงยงั พืน้ พมิ านบน

เพลงแขกรำดาบ

ซึง่ พ่ีเลย้ี งทำการทจุ รติ จริงจิตมิไดCแจงC ในเหตผุ ล
ดังรา6 งผีมไิ ดรC สCู ึกสกนธ4 เท็จจรงิ กเ็ ปUนจนประจานกาย
เพราะกรรมนำเหตใุ หหC ฤโหด ประมาณโทษกผ็ ดิ อยู6เหลือหลาย
แมCมโิ ปรดเข6นฆ6าก็ท6าตาย ขอไวลC ายสCมู CวยดวC ยสัจจา

160

เพลงจีนล่นั ถนั

นฤบาลฟงE สารสำนวนกลา6 ว หทัยผ6าวเพียงเพลงิ ประลัยหลาC
บริ ภาษดCวยราชบัญชา หญิงพาลาใจดำกลมั พร
กเู ปนU ปน\M ไกรกรงุ ผดุงเดช ใชจ6 ะไรอC คั เรศสโมสร
อย6าพกั กล6าวกลว6าใหอC าวรณ4 จะเลย้ี งไวใC นนครกห็ นกั ดินฯ
ทุกนเิ วศน4เขตขัณฑ4บรุ ีเรือง รCูเรื่องจะดำริตฉิ นิ
ชอบใสแ6 พลอยไปในวารนิ จงึ จะหมดมลทนิ ท่ีนนิ ทา
ตรัสพลางสง่ั เสวกามาตย4 รับราชโองการอยู6พรCอมหนCา
นำนางกากลี ลี ามา ถึงทา6 ใสแ6 พแลวC ลอยไป

เพลงฉิ่งกลาง

ฝา_ ยอนงคก4 ากศี รีสมร เม่อื แพจรจากทา6 ชลาไหล
สงัดเหงาเปล6าเนตรสงั เวชใจ กนั แสงไหฟC ูมฟายเพียงวายปราณ
แสงสุวรรณเนาวรัตนช4 ชั วาลย4 แลตระการโชตชิ ว6 งดวงมณี
มนเทียรทองทีน่ ่งั บังลงั กแ4 ลวC ลวC นเพรศิ แพรCวจำรสั รัศมี
บรรจถรณป4 ระทน่ิ กลน่ิ มาลี วิสูตรศรีไสยาสนส4 ะอาดตา
อนจิ จาจำรCางปรางคป4 ราสาท แรมนริ าศทง้ั สมบัติวัตถา
ค6อยอยเ6ู ถิดมีกรรมตอC งจำลา แต6นไี้ หนจะไดCมาไพชยนต4

เพลงโอร4 าR ย

คร้นั สิ้นแสงสรุ ิยาภาณุมาศ ดาวดาษเดือนสวา6 งกลางเวหน
แพนอC ยลอยออกทะเลวน นฤมลครวญครำ่ รำพัน
นจิ จาเอย• คดิ ปางอยป6ู รางคม4 าศ เปUนจอมนาฏนางในไอศวรรย4
แสนสรุ างค4นางสนมบงั คมคลั ดังดาวหอC มลCอมจันทร4ในราตรี
เผอญิ กรรมนำไปใหCพบครฑุ เขาฉกฉดุ พาพรากจากกรงุ ศรี
ไปสถานพิมานฉมิ พลี ก็เลยี้ งดดู ิบดใี หคC ลายใจ
พอเจด็ วันคนธรรพก4 ไ็ ปถึง เฝาz เคลาC คลงึ จะสนิทพสิ มยั
ไปเสียตวั ชวั่ ชาC ระยำไป จะโทษใครเพราะตัวน้ชี วั่ เอง

เพลงโล4

เพลาค่ำน้ำคาC งลงพรา6 งพรอC ย แพนCอยลอดซัดมาเทงC เลCง
ลมกระพือพดั คลน่ื เสียงคร้นื เครง ยิ่งวงั เวงเปล่ียวเปลา6 เศรCาอรุ า
เหลยี วหลงั ฝงE\ ฝากห็ 6างหาย เหน็ แต6ฝงู ปลาวา6 ยทงั้ ซาC ยขวา

161

ฉนากฉลามกระโหโC ลมา ทั้งเหราปลาวาฬขึ้นพ6นนำ้
กระเบนบนิ อินทรสี ีกนุ ปลาพยุนเงอื กงูดคู ลาคล่ำ
สิ้นกุศลผลบญุ หนุนนำ วิบากกรรมพาไปในนที

เพลงช4าปWX

เม่อื นน้ั เพลงหรมRุ พระจกั รกฤษณฤ4 ทธริ งคเ4 รืองศรี
เสดจ็ ออกพลบั พลาหนาC ครี ี พระจกั รตี รสั ประภาษราชการ

พอเสยี งโห6โกลาดงั ฟาz ลน่ั เคยสำคญั ขาC ศกึ ฮกึ หาญ
จงึ ตรสั ถามโหราปรีชาชาญ เสียงสะทอC นทพั ใหญ6ใครยก

เพลงกระบี่ลลี า

บัดนน้ั พเิ ภกบังคมกมC เกศา
จึงนับจับยามสามตา แลวC วนั ทาทลู พระหรริ ักษ4
ซึ่งเปUนจอมจตั รุ งค4มาสงคราม ทรงนามอินทรชิตสทิ ธศิ ักด์ิ
เปUนเอกองคโ4 อรสทศพกั ตร4 อาสาพญายกั ษ4ยกมา

เพลงแมลงวันทอง

เม่ือนัน้ พระตรภี พลบโลกนาถา
ฟงE ทลู แถลงแจCงกจิ จา จึงส่ังพระอนุชายาใจ
เจาC จงยกพหลพลนกิ ร ไปราญรอนผลาญยกั ษใ4 หCตกั ษัย
แลวC ตรสั ส่งั สคุ รีพจงรีบไป เกณฑ4พลสกลไกรใหบC ัดนี้

เพลงปฐม

บัดนั้น สุครีพรับสัง่ ใสเ6 กศี
คลานคลCอยถอยออกมาทันที อึงม่เี กณฑ4พลรณรงค4

เมื่อน้ัน เพลงมอญโยนคาบ
ขอพรองคพ4 ระหริวงศ4 พระลักษมณช4 ื่นชมสมประสงค4
แลวC ลีลามาสรงคงคา

162

เพลงลงสรง

สรงสหัสธาราวารนิ ทรงสคุ นธ4ประทิน่ กล่ินบปุ ผา
สอดสนบั เพลาทรงอลงการ4 ภูษายกทองทอC งพัน
ตาดทองฉลององคท4 รงประพาส หอC ยหนาC เจียระบาดคาดกระสนั
ปน|E เหนง6 เพชรพรรณรายสายสวุ รรณ สรอC ยกุด่ันตาบทิศพศิ ประไพ
ทองกรพรายแพรวแกวC พุกาม ธำมรงคว4 ามน้ำใส
ทรงมงกฎุ กรรเจยี กเจียระไน จับพระขรรคศ4 รชยั ไคลคลา

ปgพh าทยAทำเพลงเสมอ

เพลงกราวนอก

ขึน้ ทรงรถแกCวสรุ กาญจน4 ทวยหาญกราบงามสามท6า
ทหารลิงยงิ ป{นสัญญา ใหไC คลคลาเคล่อื นพหลพลนกิ าย

เพลงต4ุงติ้ง หรอื ร4องโทน

รถเอยราชรถทรง งอนระหงระเหิดเฉดิ ฉาย
พระท่ีนง่ั บลั ลงั ก4แกCวแพรวพราย แท6นทCายบษุ บาบกกนกเกริน
เทียมดวC ยอัศวราชผาดผยอง ดังจะล6องลอยฟาz เวหาเหนิ
ธงหนCานำพหลพลเดิน ขาC มเนนิ มง6ุ หนCามาตรง

ปพhg าทยทA ำเพลงเชิด

เพลงพมRาประเดมิ เสภา

ครั้นถึงเหน็ ทพั นบั หนง่ึ ตั้งด่ืนดาษไปในไพรระหง
จงึ่ ใหหC ยุดพลนิกายอย6ูชายดง แลวC โบกธงสำคัญทันใด

ปhgพาทยAทำเพลงรัว

เพลงสร4อยสนตดั

เมอ่ื นัน้ อินทรชติ คิดหักทัพใหญ6
จงึ ตรสั สั่งมหาเสนาใน ใหCเรง6 ไพรป6 ระดาเขาC ราวี

เพลงเทพทอง

บัดนน้ั พวกพลอสรุ ศกั ดย์ิ กั ษี
ต6างสำแดงแผลงอิทธิฤทธี เขาC ต6อตรี บรับจับประจนั
พวกกระบ่ีเร่ียวแรงแข็งขนั
บดั นั้น พลกุมภัณฑแ4 ตกตายกระจายไป
ชงิ อาวธุ ยดุ แย6งแทงฟนE

163

เพลงสาลกิ าแก4ว

บดั นนั้ สองเสนามารทหารใหญ6
เห็นพลแตกยับยง้ั ทง้ั ทัพชยั ยงิ พโิ รธโกรธใจดังไฟฟอน
เขาC รกุ ไลพ6 วกพหลพลกระบ่ี อสุรีตรี ุดไมห6 ยดุ หย6อน
ฟาดดวC ยศาสตราคทาธร วานรย6นยอ6 ไม6ต6อตี
สุรเสนสรุ การกระบ่ีศรี
บัดนน้ั เขCารบสองอสรุ ีตาC นทาน
ตา6 งสำแดงแผลงอทิ ธฤิ ทธี โจนกระโจนจบั ยักษ4หักหาญ
วอ6 งไวไดCทา6 กถ็ าโลม สองมารมวC ยมดิ ดCวยฤทธี
ขึน้ เหยยี บยันฟEนฟอนรอนราญ
ปhพg าทยทA ำเพลงโอด

เพลงชาตรตี ะลงุ

เมอื่ นนั้ โอรสทศพกั ตรย4 ักษี
เห็นอสูรสองนายวายชีวี อสรุ พี โิ รธโกรธโกรธา
กวัดแกว6งศรสทิ ธิ์ฤทธิรงค4 โจนลงจากราชรถา
ไล6ตีวานรสะทCอนมา ถึงหนCารถทรงองค4พระลกั ษณ4

เพลงนาคราชเลกิ พังพาน

เมื่อน้ัน นอC งพระหรวิ งศ4ทรงศกั ด์ิ
แลเหน็ โอรสทศพกั ตร4 หาญหกั ตพี ลร6นมา
จงึ จบั ศรสทิ ธิ์ฤทธิรงค4 เสดจ็ ลงจากราชรถา
รบรับกบั องค4อสรุ า หนั เหียนเปลยี่ นทา6 ราวี

เพลงเขมรสุดใจ

เมอ่ื นั้น อนิ ทรชติ ฤทธไิ กรชยั ศรี
ไมข6 ย้ันย6อทอC ตอ6 ดี ถอC ยทีหักโหมโรมราญ
พระลักษมณศ4 กั ดากลาC หาญ
เมอ่ื นน้ั ไดทC ที ะยานตCานตอ6 ยทุ ธ4
รับรองปอz งกนั ประจญั บาน พระกรขยบั จนั มงกุฎ
ข้ึนเหยียบเข6าขนุ มารราญรอน หนั เหเซทรุดซวนไป
ดีตอC งอนิ ทรชิตฤทธริ ทุ ธ4
ปgพh าทยทA ำเพลงเชดิ ฉ่ิง

164

เพลงเชิดฉิง่

เม่ือนั้น อนิ ทรชติ คอ6 ยดำรงทรงตวั ไดC
ยิ่งโกรธาดาแดงดงั แสงไฟ หมายใจจะลาC งใหCวางวาย
จึงหยดยนื ข้ึนศรนาคบาศ เผน6 ผงาดเงอ้ื งา6 ตามงุ6 หมาย
คะเนแนแ6 ลชำเลอื งเยือ้ งกราย นCาวสายศรล่นั ไปทันใด

ปพhg าทยAทำเพลงเชดิ กลอง

เพลงกราวรำ

เปนU นาครตั มดั พระลักษณก4 บั พลลงิ ลมC กลิง้ เกลอื่ นกลาดไม6หวาดไหว
หมย6ู กั ษโ4 ยธีดใี จ รอC งเยCยเผยไยอยู6พรอC มกนั

เพลงแขกไทร ชน้ั เดียว

พอแลเห็นพเิ ภกโหราจารย4 ขนุ มารดาลเดอื ดหุนหนั
กระทบื บาทกราดเกรี้ยวเคยี้ วฟนE แกว6งคนั ศรชยั เขาC ไล6ตี

ปพhg าทยAทำเพลงเชดิ

เพลงตวงพระธาตุ

พอพิเภกหนซี กุ บกุ เขCาปา_ ไดCเพลาตะวนั รอนออ6 นแสงสี
จึงตรสั กบั พหลพลโยธี จะกลับหลงั ยงั บุรดี ทู มี นั
พระลกั ษมณก4 บั กระบที่ ่ีตอC งศรพิษ คงซาบมCวยมรณเ4 ปUนแมน6 มั่น
สั่งเสร็จเสดจ็ ขน้ึ รถสุวรรณ ใหCเลกิ พหลพลขันธเ4 ขาC ลงกา

เพลงหนีเสือ

เมอื่ นัน้ นCองทาC วทศพักตรย4 ักษา
เลย้ี วลดั ดัดด้ันอรัญวา ตรงไปพลับพลาพนาวัน
คร้ันถงึ จงึ ประณตบทบงสุ4 องคพ4 ระหริวงศ4รังสรรค4
แลCวเลา6 ความตามซงึ่ ไดCรบกนั รำพนั ทลู พลางทางโศกา

ปhgพาทยทA ำเพลงโอด

เพลงทยอยญวน

เม่อื น้ัน พระรามฟEงดงั จะส้นิ สงั ขาร4
จับพระแสงศรศรลี ลี า นิลนนท4นำหนCาคลาไล
เดินวกเวียนวงหลงทร่ี บ เล้ียวตรลบมาขCางทางทศิ ใตC
ใหCมืดมิดมวั มนเปUนพCนไป จะสำคัญอนั ใดกไ็ มม6 ี

165

ร4องเกรน่ิ

พระพโิ รธแลวC งดอดกลนั้ ขบั จันทราทติ ย4เรืองศรี
ขึ้นศรกรเก6งดCวยฤทธี พระจกั รเี สียงพลางทางแผลไป

ปgพh าทยทA ำเพลงเชดิ กลอง

เพลงกบเต4น

บนั ดาลเปUนเดอื นหงายฉายแสง แจม6 แจงC แนวทางสวา6 งไสว
เห็นนาครัดร้พี ลสกลไกร ยิง่ อาวรณร4 Cอนฤทยั ไคลคลา
หาพระนอC งที่ตอC งนาคบาศ พอเหลือบเหน็ องค4นาถขนษิ ฐา
เสดจ็ เดนิ เขาC ชิดพิศพักตรา วาบวญิ ญาทรุดองคล4 งโศกี

ปพhg าทยทA ำเพลงโอด

เพลงเหราเลนR น้ำ หรือเหรา

คร้นั ค6อยสร6างโศกศลั ย4จงึ บญั ชา ถามพระยาพเิ ภกยกั ษี
อนั พระนCองกบั พหลพลกระบ่ี เปนU กระน้ีแลCวจะแกปC ระการใด

เพลงตุzกตาแกวRงฉลาก (ตุzกตา)

บัดนัน้ พิเภกทลู แจCงแถลงไข
พระอนชุ าวานรพลไกร สลบไปดCวยฤทธิ์พิษนาคี
จงทรงแผลงแสงศรเปนU ครฑุ ราช ใหสC งั หารนาคบาศยกั ษี
พระอนชุ ากจ็ ะฟน{| คืนชีวี กับกระบร่ี พี้ ลสกลไกร

เพลงเชดิ ฉิง่

เมอื่ นนั้ พระอวตารผ6านภพสบสมยั
ฟEงทลู ถกู ตอC งทำนองใน เสี่ยงพระแสงแผลงไปดCวยฤทธี

ปghพาทยAทำเพลงเชิดกลอง

เพลงแผละ

เปนU สุบรรณบินมาบนอากาศ เขาC โฉบฉาบนาคบาศคลาดจากท่ี
ฉดุ กระชากลากจกิ ขยบิ ขยี้ จนนาคสี ูญสน้ิ แลCวบินไป

ปพgh าทยทA ำเพลงรัว

166

เมื่อนนั้ เพลงลมพัดชายเขา
ทัง้ กระบร่ี พี้ ลสกลไกร
ลุกขน้ึ บงั คมชมฤทธ์ิ พระลกั ษณ4รัศมศี รีใส
ขอรองบาทบาทาฝา_ ธลุ ี กฟ็ |{นคืนไดCสมประดี
ไมCมCวยมอดรอดชวี ิตเพราะศรศรี
เมือ่ น้นั ไมม6 Cวยมอดรอดชวี ีเพราะศรศรี
จงึ ชวนพระอนชุ าจรจรลั
ส่ังใหเC ลกิ โยธาพลากร เพลงสารถี
คลายคลี่รพ้ี ลสกลไกร
พระจกั รปี รีดเิ์ ปรมเกษมสันต4
มาข้ึนทรงรถสวุ รรณทันใด
วานรโห6ล่นั หวัน่ ไหว
กลบั ไปพลบั พลาพนาลี

ปพhg าทยทA ำเพลงเชดิ

4.9.2.4 วรรณคดเี รอ่ื งราชาธริ าช
วรรณคดีเรื่องราชาธิราช เปUนหนังสือที่มีตCนเรื่องจากพงศาวดารมอญซึ่งพระบาทสมเด็จ

พระพุทธยอดฟzาจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 แห6งกรงุ รตั นโกสินทร4 ทรงพระกรุณาโปรดเกลCาฯ ใหCแปล
และเรยี บเรียงขนึ้ เพ่อื สืบทอดตามพระราชประสงคท4 ีจ่ ะทรงสรCางหนังสอื ใหCคงมไี วเC ปUนตนC ฉบับสำหรับพระ
นครตัง้ แต6ก6อนโดยเฉพาะฝ_ายพระราชอาณาจกั ร เช6น เรอ่ื ง พระราชกำหนดกฎหมาย ตำราราชประเพณี
ตลอดจนพระราชพงศาวดาร ไดCทรงพระกรุณาโปรดเกลCาฯ ใหCประชุมลูกขุนและบุคคลซึ่งรูCแบบแผน
เรอ่ื งราวโบราณแต6ดงั้ เดมิ ช6วยกันเรียบเรียงขนึ้ โดยทรงตรวจแกCไขอีกช้นั หนึ่ง

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟzาจุฬาโลกมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกลCาฯ ใหCกวีราช
สำนัก 4 คน คือ เจCาพระยาพระคลัง (หน) เมื่อครั้งเปนU พระยาพระคลัง พระยาอินทรอัคคราช พระภิรม
รัศมี และพระศรีภรู ิปรีชา ชว6 ยกันแปลและเรียบเรยี งข้ึนเม่อื ปม[ ะเสง็ พทุ ธศกั ราช 2328 เปUนคำประพันธ4
รอC ยแกCวทม่ี ีความไพเราะ ถCอยคำภาษางดงามสละสลวย สำนวนโวหารคมคายลึกซ้งึ ชวนใหจC ดจำ และเปนU
แนวทางในการปฏิบัติและการดำเนินชีวิตของมนุษย4สืบทอดไปทุกยุคทุกสมัยตั้งแต6ครั้งโบราณกาล
ระหว6างเจCาผูCครองแผ6นดินกับขุนนางหรือไพร6ฟzาอาณาประชาราษฎร4 ตลอดจนการทำศึกสงครามอัน
ยาวนานระหวา6 งมอญและพม6า ซึ่งจำเปUนตอC งอาศยั ชน้ั เชิงทางกลยุทธ4 และสติปญE ญาย่ิงกว6าพละกำลงั กาย
นอกจากนี้ยังไดCคุณค6าสาระโดยเฉพาะสัจธรรม อาทิ ความซื่อสัตย4สุจริต ความกลCาหาญ และความ
จงรักภักดีท่ผี นCู อC ยพงึ ปฏิบัติตอ6 ผใูC หญ6 จงึ ทำใหCเร่อื งราชาธริ าชเปนU วรรณกรรมดีเดน6 ควรคา6 แกก6 ารอ6านและ
ศกึ ษาต6อไป

หนังสือเรือ่ งราชาธิราชไดCรับการตีพิมพ4เผยแพร6ครั้งแรกเมือ่ พ.ศ. 2423 โดยหมอบรดั เล
เปนU ผนCู ำตCนฉบบั ที่สมบรู ณม4 าพมิ พจ4 ำหน6าย และกรมวชิ าการกระทรวงศึกษาธิการ เมอ่ื ครัง้ เปUนกรมตำรา
ไดCคัดเฉพาะตอนศกึ พระเจาC ฝรัง่ มังฆCอง ตอน 1 พิมพเ4 ปUนแบบเรียน

167

บทละครพันทางเร่อื งราชาธิราชนัน้ พระยามหนิ ทรศักด์ธิ ำรงไดCใหCนกั แต6งบทละครของทา6 น
จัดทำเปUนบทใชCแสดงในรูปแบบละครพันทางโดยยึดหลกั การแสดงละครนอกเปนU หลกั เครื่องแต6งกายตาม
เชื้อชาติของตัวละครในเรื่อง ท6ารำไดCประดิษฐ4ใหCผสมกับลีลาท6าทางของชนชาติต6าง ๆ ตลอดจนการ
บรรเลงและขับรอC งกต็ อC งใชทC ำนองเพลงทบี่ ง6 บอกวา6 ตวั ละครเปUนชนชาตใิ ดภาษาใด

จากการศึกษาพบว6าวรรณคดีเรื่องราชาธิราช มีหลายบทเพลงที่นำบทประพันธ4จากวรรณคดี
เร่ืองราชาธิราชหรอื นำเคCาโครงเรอ่ื งไปบรรจุเปนU บทรCอง ดังนี้

1. บทรCองเพลงประเภทเพลงเถา ท้ังหมด 4 เพลง

1. บทรอ4 ง เพลงพมRาเหR เถา

3 ชั้น จอมขตั ตยิ ะ ครองบรุ ีองั วะราชฐาน
2 ช้นั อCุมนัดดาออกทอC งพระโรงธาร ฟEงบอกราชการแลวC บญั ชา
ชน้ั เดยี ว เกาะองั สาควาC พระศกเลน6 เกศา
ฝา_ ยพระราชนดั ดาเปนU ทารก เอœะอCายลกู เชลยกลาC ควาC หวั กู
3 ชัน้ จอมกษตั รยิ ต4 รสั ดุกมุ ารา ว6าเชลยเขาหCามไมย6 อมอย6ู
2 ช้ัน เสดจ็ คนื เขาC สม6ู ณเฑยี รชัย
ชน้ั เดียว ตรัสแลวC รำลกึ คำสมงิ พระราม
จะแกCไขCฉนั ใดกส็ ดุ รCู ราชาธิราช
พระนพิ นธใA นสมเดจ็ พระเจEาบรมวงศAเธอ

เจEาฟdากรมพระยานริศรานุวัตติวงศA

บทร4องท่ี 2

ปางนัน้ พระเจCามณเฑียรทองนาถา
เหน็ นครอินทร4นน้ั มาวนั ทา ดูองอาจกาจกลาC สง6างาม
ตรัสประภาษแกลงC ขกู6 ระทCถู าม
แลCวพระองคท4 รงมสี ีหนาท
นแี่ นะเจCานครอกิ ดีนทร4หมิ่นสงคราม ซุ6มซ6ามไมร6 สูC ึกสำนึกกาย
ในฝงู ลอC มสงิ หราน6าใจหาย
เหมอื นชาC งใหญไ6 รงC าเขCามาปลอม เจCาอย6าหมายทจี่ ะฟ|น{ กลบั คนื รัง
จะจบั เปนU เขน6 ฆ6าชีวาวาย
บทละครเรื่องราชาธิราช
หลวงพัฒนพงษภA ักดี (ทิม สขุ ยางคA) แตง9

168

2. บทรอ4 ง เพลงมอญรำดาบ เถา

3 ชั้น เจCาเอยเจาC สมิงพระราม ฟEงรบั สง่ั มีความหม6นไหมC
2 ชน้ั ไมย6 อมอยู6อายหนาC เสนาใน จะหนีไปหงสาเหมอื นวา6 กนั
ชน้ั เดยี ว มาขึน้ อาชาชาญมขี มัน
ออกจากพระโรงรตั นช4 ัชวาล เขาC ในหCองสุวรรณทันใด
3 ช้ัน ขับมCามาตะบงึ ถงึ บCานพลนั ใจจะปลวิ หววิ ดบั เสียใหไC ดC
2 ชน้ั เหมอื นแกลงC ทงิ้ นอC งไวไC มใ6 ยดี
ชน้ั เดยี ว ข้นึ บนเตยี งเคียงขาC งเห็นนางหลบั
สงสารนอC งจะตอC งพรากจากกนั ไป ราชาธิราช
3 ช้นั
2 ชน้ั พระราชนิพนธใA นสมเด็จพระเจาE บรมวงศเA ธอ
ชั้นเดียว เจาE ฟาd กรมพระยานรศิ รานุวตั ิวงศA

3. บทร4อง เพลงขว4างดาบ เถา

บดั นน้ั สมงิ นครอนิ ทรย4 ิ้มเยาะหัวเราะไหC
กราบถวายบงั คมพระภวู ไนย ในทันใดน่ังตรงหยง6 กายา

ไขว6มอื สอดลอดลงตรงไหล6นน้ั ชักดาบสัน้ แกวง6 กรายทง้ั ซCายขวา
นัง่ ดำรงทรงกายชายหางตา ทำทว6 งทีเงอ้ื ง6าเปนU ท6าฟนE
จอมกษตั รยิ 4ตกพระทัยไหวหว่นั
เม่ือน้ัน
แลขุนนางทน่ี งั่ อย6ูทั้งนัน้ ตา6 งตะลงึ อึง้ อน้ั พรัน่ ใจ

บทละครเรอื่ งราชาธิราช
หลวงพัฒนพงษAภักดี (ทมิ สุขยางค)A แตง9

4. บทร4อง เพลงคมูR อญรำดาบ เถา

คร้นั สง่ั การเสร็จสมอารมณห4 มาย มาจดั แจงแต6งกายขมีขมัน
ทาแปงz หอมปลุกเสกลงเลขยนต4 ใหCอยย6ู งคงกระพันศสั ตรา
อย6างทหารทว6 งทีมสี ง6า
แลวC ใส6เสือ้ ปกE ทองของประทาน ตรงไปยงั นาวาทนั ที
ชกั ดาบสองมือเดนิ ดำเนินมา พรCอมครบทหารชาญชัยศรี
ออกเรือตกี รรเชียงแซ6เสยี งไป
ครนั้ ถงึ จงึ ลงในเรอื รบ
ครน้ั วา6 ไดฤC กษ4งามยามดี บทละครเร่อื งราชาธิราช

หลวงพัฒนพงษภA ักดี (ทิม สขุ ยางคA) แตง9

169

3 ชั้น 5. บทรอ4 ง เพลงพมาR กลอR ม เถา
เจCาเอยเจาC แสนสดุ สวาท เปUนบญุ วาสนาอย6าเมนิ หนี
2 ชัน้
ชั้นเดียว พระโปรดเกศเกศาจงปรานี ประทานพส่ี มสเ6ู ปนU คู6ครอง
ขอฝากชีวติ กนั จนวันตาย ไม6แหนงหนา6 ยนอC งนางอยา6 งหมางหมอง
3 ชน้ั สารพัดสมบตั ิเปUนก6ายกอง จะมอบนอC งจังจรงิ สงิ่ ทงั้ ปวง
2 ชน้ั
ชัน้ เดียว เวลานี้เทยี่ งคืนดกึ ด่นื แลCว เชิญนอC งแกวC เอนหลังอยา6 นง่ั งว6 ง
จงเชือ่ พเี่ ถดิ หนาสดุ าดวง จวนจะลว6 งยามแลCวนะแกCวตา
3 ชัน้ ฟEงเอยฟงE เจาC กลา6 วถCอย ช6างหยดยอC ยเพราะพร้ิงทุกสงิ่ สา
2 ชั้น
ชั้นเดยี ว ซ่ึงทรงเดชโปรดปรานประทานมา ใหเC ปUนบรจิ าจงปรานี
บทละครเร่ืองราชาธิราช

หลวงพัฒนพงษAภักดี (ทิม สขุ ยางค)A แต9ง

6. บทร4อง เพลงพมาR กำชับ เถา

ครั้นจบสารทราบความตามเหตุ พระทรงเดชยินดจี ะมไี หน
ทรงตรกึ นกึ นิยมสมหทัย ดจุ ไดสC ูส6 วรรคช4 นั้ วมิ าน
สมควรแกก6 ษตั รามหาศาล
จะทำยุทธ4ครง้ั นีเ้ หน็ ดแี ทC จงคดิ อา6 นแต6งตอบใหCชอบกล
แลวC ตรัสสง่ั อาลักษณพ4 นกั งาน คอ6 ยกมC กรานพนิ จิ คิดนสุ นธิ์
ต้ังแตเ6 รยี บรCอยถอC ยคำดี
อาลกั ษณ4ไดสC ดับตรับบรรหาร
ประดษิ ฐ4แต6งขCอความตามยบุ ล บทละครเร่ืองราชาธริ าช

หลวงพฒั นพงษAภักดี (ทมิ สขุ ยางค)A แตง9

7. บทร4อง เพลงพมRาแปลง เถา
บทร4อง ท่ี 1

โอพC 6อลาวแก6นทาC วของแม6เอย• มคิ วรเลยมาสญู พอ6 ทนู หัว
สCูกลอ6 มเกล้ียงเลย้ี งถนอมไม6มอมมวั ถงึ ไรCผวั ลกู อย6ูชนื่ ชูใจ
หมายจะฝากชวี ีเผาผใี หC
จะหาไหนไดเC หมือนพ6อเพอื่ นยาก
แมเ6 ปลี่ยวเปลา6 เชCาเยน็ จะเห็นใคร มาหนีไปองั วะพระนคร
ไปเกดิ รว6 มวงศก4 ันกับขวญั ออ6 น
ขอตายตามบญุ เหลอื พ6อเนอื้ น6วม สะทอC นถอนท6มุ กายเพยี งวายวาง
พิไรรำ่ โศกาแสนอาวรณ4
บทละครเรอ่ื งราชาธริ าช
หลวงพฒั นพงษภA กั ดี (ทมิ สุขยางค)A แต9ง

170

บทร4องท่ี 2

3 ชั้น เจาC ประคุณทูนเกศของลกู แกCว วันน้แี ลCวเวรามาถึงฉนั
2 ชัน้ ไมม6 ผี ิดปตM รุ าชใหCฟาดฟEน
ชั้นเดียว ยังมิไดทC ดแทนพระคณุ เลย เพราะเกลียดกนั หลงกลอคี นพาล
ถงึ ตัวตายไมเ6 สียดายสCูวายปราณ โออC กเอ•ยกรรมสรCางตามลCางผลาญ
3 ชนั้ สดุ สงสารมารดรจะขอC นทรวง
2 ชั้น นจิ จาเอย• เคยเห็นอยเู6 ปUนนจิ
เหมอื นดาวเดือนเลื่อนลบั เดด็ ดับดวง สะทCอนจิตรญั จวนใหหC วนหว6 ง
3 ชั้น เขาจูงลว6 งพCนมาโศกาลัย
2 ชั้น ครน้ั ถงึ หนาC ศาลเทพารักษ4 กป็ Eกหลกั วุน6 วายทง้ั นายไพร6
ช้ันเดียว ตามธรรมเนยี มนครบาลชำนาญใจ
ตระเตรียมไวส6 รรพเสร็จสำเรจ็ การ

บทละครเรื่องราชาธิราช
หลวงพัฒนพงษภA กั ดี (ทมิ สุขยางค)A แตง9

8. บทรอ4 ง เพลงยอเร เถา

บัดน้นั นครอนิ ทร4ยินถCอยทร่ี สั ั่ง
ไมห6 วาดไหวทูลความตามสัจจงั
ธรรมดาอำมาตย4ชาตทิ หาร ซึง่ ทรงต้ังกระทCูข6กู ็ควร
ตอC งเจนหนที ไี ล6ในกระบวน เหมอื นชาC งสารตวั ดรี ถCู ถี่ Cวน
ไมแ6 ปรปรวนเปร่ืองปราดชาตชิ ยั ยะ
ถึงอาสาแตล6 ำพงั ยังมหิ ยอ6 น
มิใหใC ครรทCู ี่น่ีเจCาคะ เหมอื นเสือซอ6 นเลบ็ ราC ยหายเกะกะ
มาบงั อาจตรสั ประภาษประมาทเสอื ซ่ึงทรงพระบญั ชาจะฆ6าฟEน
แมCมเิ กรงอาญาคิดอาธรรม4 นึกวา6 เนอ้ื แลวC สติ หิ ม6อมฉัน

ผลาญชวี นั พระองค4คงวอดวาย

บทละครเรื่องราชาธริ าช
หลวงพัฒนพงษAภกั ดี (ทมิ สขุ ยางค)A แต9ง

9. บทร4อง เพลงสมงิ ออดออ4 น เถา

สุดเอยสุดทร่ี กั ใชพ6 ี่จกั โหยกเหยกแสรCงเสกสรร
พรี่ ักเจCาเท6าเทียมดวงชีวัน จงึ ทลู ขันอาสาสCูกบCู ุรี

ไม6เจียมตวั กลัวตายหมายเชยชิด แนบสนทิ พระธิดามารศรี
จนปราบศกึ มชี ยั แกไ6 พรี แสนยนิ ดีจะไดCนCองละอองนวล
พร่ำพลอดแนบนอC งประคองสงวน
ตรสั พลางกางหัตถก4 ระหวัดกอด
ท้งั สองราพาทีช้ชี วน เฝzายยี วนเชยโฉมประโลมลาน

บทละครเรอื่ งราชาธริ าช
หลวงพิพัฒนพงษภA ักดี (ทมิ สขุ ยางค)A แต9ง

171

2. บทรCองเพลงประเภทเพลงตับ ทั้งหมด 1 เพลง ไดแC ก6

เรื่องราชาธริ าช ในตบั เรื่องตาโบลววิ อง
เพลงพมRาเหR

จอมขตั ติยะ ครองบรุ อี งั วะราชฐาน

อCุมนดั ดาออกทอC งพระโรงธาร ฟงE บอกราชการแลวC บญั ชา
ฝ_ายพระราชนดั ดาเปนU ทารก เกาะอังสาควาC พระศกเล6นเกศา
จอมกษัตริย4ตรสั ดุกุมารา เอœะอาC ยลูกเชลยกลาC ควาC หัวกู

ตรสั แลCวรำลกึ คำสมงิ พระราม วา6 เชลยเขาหCามไมย6 อมอยู6
จะแกCไขฉC ันใดกส็ ุดรCู เสดจ็ คนื เขCาสมู6 ณเฑยี รชยั
ปgพh าทยAทำเพลงเสมอ

เพลงมอญรำดาบ
เจCาสมงิ พระราม ฟงE รบั สง่ั มีความหมน6 ไหมC

ไม6ยอมอยูอ6 ายหนCาเสนาใน จะหนไี ปหงสาเหมอื นว6ากัน
ออกจากพระโรงรตั น4ชัชวาล มาขนึ้ อาชาชาญมีขมัน
ขบั มCามาตะบงึ ถงึ บCานพลนั เขาC ในหCองสุวรรณทันใด
ปพhg าทยทA ำเพลงพญาเดิน

เพลงตะนาว

ขนึ้ บนเตียงเคยี งขาC งเหน็ นางหลบั ใจจะปลิวหวิวดบั เสียใหไC ดC
สงสารนอC งจะตอC งพรากจากกันไป เหมอื นแกลงC ทง้ิ นอC งไวไC ม6ใยดี
ทจี่ รงิ ใจจำพรากอยากใหCแจงC จะปลกุ ขนึ้ เลา6 แถลงกใ็ ช6ที่
จะโศกเศราC เหลอื สลัดตัดจรลี หลบั อยน6ู ก่ี ็ดจี ะลาจร

เพลงมอญร4องไห4

หยบิ กระดาษวาดอักษรชะอCอนสั่ง นำ้ ตาหลั่งไหลหยดรดอกั ษร
แลCวสอดไวCใตเC ขนยที่นางนอน พศิ พักตร4ทอดถอนหฤทัย
คอ6 นตระโบมโลมลบู จบู สงั่ ลา นางจะรูCกายากห็ าไม6
หกั จิตออกนอกหCองทนั ใด ขึน้ มาC ควบหนีไปมไิ ดชC าC

ปพgh าทยAเพลงโอดมอญ-เชิด

172

4.9.2.5 วรรณคดีเรือ่ งเงาะปาo
บทละครเรื่องเงาะป_า บทละครเรื่องเงาะป_าเปUนพระราชนิพนธ4ในพระบาทสมเด็จ

พระจุลจอมเกลCาเจCาอยู6หัว ทรงพระราชนิพนธ4ในขณะที่ทรงพักรักษาพระอาการประชวรจากพระโรค
มาลาเรีย ณ พระท่นี ง่ั วมิ านเมฆเปUนเวลา 8 วัน

บทละครเรอื่ งเงาะปา_ เปUนบทละครทมี่ ลี กั ษณะผสมผสานระหวา6 งรูปแบบของวรรณคดแี บบ
เก6าของไทยและเนื้อหาของวรรณคดีแบบใหม6ที่ไดCรับอิทธิพลมาจากวรรณกรรมตะวันตก จึงมีความ
สอดคลCองกบั ลักษณะสงั คมในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งเปUนรัชสมัยแห6งการอนรุ กั ษแ4 ละการพัฒนา ที่กล6าววา6
เงาะป_าเปUนวรรณคดีที่มีรูปแบบอนุรักษ4 เพราะพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลCาเจCาอยู6หัวทรงพระราช
นิพนธ4ดวC ยกลอนบทละคร ทรงยึดถือขนบในการแต6งกลอนบทละครอยา6 งเคร6งครัด ในการดำเนินเร่ืองน้ัน
มีทง้ั บทชมธรรมชาติ บทชมโฉม บทครวญ บทรกั ฯลฯ มีการบรรจุทำนองเพลงประจำบทท่แี ตกตา6 งกนั ไป
ตามลักษณะเนอ้ื หาในแต6ละตอน เปUนตCน ส6วนท่ีกล6าววา6 บทละครเรอ่ื งเงาะปา_ เปUนวรรณคดีทีม่ เี นื้อหาแบบ
ใหม6ที่ไดCรับอิทธิพลมาจากวรรณกรรมตะวันตกคือ เรื่องเงาะป_ามีเนื้อหาแบบนวนิยาย เพราะเนื้อเรื่อง
แสดงวถิ ีชีวิตความเปนU อยขู6 องสามญั ชน (ยุพร แสงทกั ษิณ, 2551: 5)

โดยบทละครเรอ่ื งเงาะปา_ เกดิ ขนึ้ ในรัชสมยั ท่ปี ระเทศไทยมพี ระมหากษตั ริยท4 รงเปนU ผบูC กุ เบกิ
และผCูนำทางดCานมานุษยวทิ ยาและชาติพันธ4วทิ ยา ท่ีไดCทรงนำขCอมลู ท่ีไดCจากการศึกษาวิถชี วี ิตความเปUนอย6ู
ของชนกล6ุมนอC ยคอื เงาะซาไก มาทรงพระราชนพิ นธ4เปนU บทละครเร่อื งเงาะปา_ ขึน้ บทละครเรอ่ื งเงาะป_ามี
เน้ือเร่อื งยอ6 ดังนี้

คนังและไมCไผ6 เปUนเด็กชายชาวเงาะรุ6นเดียวกัน พากันไปเที่ยวป_าและไดCพบซมพลาชาย
หนุ6มผูCมคี วามสามารถในการใชCอาวุธ ทั้งสองขอใหCซมพลาชว6 ยสอนเชิงอาวธุ ใหC ซมพลาจึงสอนและแสดง
วิธกี ารสูเC สือใหดC ู เมอ่ื ฆ6าเสอื ตายแลCว ซมพลาซงึ่ หลงรักนางลำหบั พสี่ าวของไมไC ผจ6 ึงฝากดอกไมCและเลบ็ เสอื
ไปใหCนาง ต6อมาไมCไผ6ออกอบุ ายใหCพีส่ าวมาเก็บดอกไมCในป_าเพื่อจะใหนC างลำหบั ไดCพบกับซมพลา แต6ลำ
หับถกู งูรัดท่ีแขนขณะท่ีเกบ็ ดอกไมCและตกใจจนสลบไป ซมพลาฆ6างแู ละช6วยใหนC างฟ|{น เมื่อลำหับรูCสึกตัว
ซมพลาจงึ บอกรกั นาง ลำหบั พอใจซมพลา แต6ขดั ขอC งท่ีนางมคี หู6 ม้ันแลวC คอื ฮเนา ซมเพลาจึงออกอุบายใหC
ลำหับเขาC พธิ แี ตง6 งานไปกอ6 นและตนจะมาพาหนีในตอนค่ำ ระหวา6 งพธิ ซี มพลาไดพC านางลำหับหนีไปซ6อน
ในถ้ำ ฮเนาและญาติพี่นCองออกตามหาจนพบซมพลา จึงไดCต6อสูCกัน ซมพลาถูกพี่ชายของฮเนายิงดCวย
ลกู ดอกอาบยาพษิ ลำหับตามมาทัน ซมพลาส่ังเสยี ใหนC างกลบั ไปหาฮเนาเพื่อจะไดCอยู6อย6างมคี วามสุขแลCว
จึงสิ้นชีวิต ลำหับเสียใจจึงแทงตัวตายตามซมพลา ฝ_ายฮเนาเมื่อเห็นทั้งสองตายก็รูCสึกเสียใจที่ตนเปUน
ตนC เหตุ จึงฆา6 ตัวตายตาม พวกเงาะฝงE ศพทัง้ สามคนไวใC นหลุมเดียวกันและเตรยี มการยาC ยถิ่นฐานตอ6 ไป

นายถาวร สิกขโกศล กล6าวถึงเพลงในบทละครเรื่องเงาะป_า จากหนังสือบทละครเรื่อง
เงาะปา_ ฉบบั สอบชำระพรอC มตCนฉบบั ลายพระหตั ถส4 มเดจ็ เจCาฟzานิภานภดล ความวา6 พระราชนิพนธ4เรื่อง
เงาะป_านี้ เดิมทีทรงแตง6 เพื่อใชCเปUนบทขับรCองซึ่งม6ุงฟEงเพลงเปUนสำคัญ แต6ทรงเลือกใชCรปู แบบกลอนบท

173

ละคร เพื่อใหCเหมาะสมกับเนื้อเรื่อง และเพื่อใหCไดCฟEงเพลงทั้งหนCาพาทย4ของละครและเพลงขับรCองอนั
ไพเราะ บทกลอนหลายตอนจึงยาวเพื่อใหCไดCฟงE การขับรอC งเตม็ ท่ี ต6อมาเม่ือจะนำมาเลน6 ละคร ไดCทรงปรับ
บทใหกC ระชบั สั้นลงเหมาะแกก6 ารแสดง พระราชนิพนธเ4 รอื่ งนีจ้ ึงเปUนทัง้ คีตวรรณกรรมและนาฏวรรณกรรม
รวมอย6ูดวC ยกนั เพียงเรอ่ื งเดยี วของไทย

จากการศกึ ษาพบว6าวรรณคดีเรื่องเงาะป_า มีหลายบทเพลงที่นำบทประพันธ4จากวรรณคดี
เรือ่ งเงาะปา_ หรือนำเคาC โครงเรอ่ื งไปบรรจุเปนU บทรอC ง ดงั นี้

1. บทรอC งเพลงประเภทเพลงเถา ทัง้ หมด 15 เพลง ไดCแก6

1. บทรอ4 ง เพลงเขนง เถา
บทร4องที่ 1

3 ช้นั หนCารCอน เราเคยสขุ สโมสรเกษมสนั ต4
2 ชนั้ ประหลาดแทแC ปรไปเปUนเหมันต4 ใหเC ราหนาวครั่นล่นั สะทกหัวอกเรา
ชน้ั เดียว นา6 อดสูเสียวงศ4หลงกาเหวา6
โอหC งส4ทองล6องฟzาเทยี่ วหาคู6 ไปจบั เจา6 จกิ ขนอยห6ู นใด
3 ชั้น พาโผผนิ บนิ พรากจากลำเนา ใหCหงอยเหงาทกุ ขท4 นหมน6 ไหมC
2 ชนั้ ช6วยลดใจหงส4ทองอยา6 ล6องเลย
ชน้ั เดียว ละพี่นางเหมราชของขCาเจาC
ดอกไมชC อ6 ขอถวายเทพไท บทละครเรอ่ื งเงาะปOา

พระราชนิพนธใA นรัชกาลท่ี 5

บทร4องที่ 2

อันความรักกป็ ระจกั ษ4แก6ใจเจาC แต6นงเยาว4ไม6เมตตาจึงว6าขาน
ชะลา6 ใจเพราะไดCเหน็ เหตุบันดาล ใหCเจCาพานพบเคราะห4เฉพาะเปUน
แปลงเปUนงูจมู6 ามใิ หเC หน็
ชะรอยฤทธิ์นางไมCไพรพฤกษา
ไมท6 ำราC ยหมายพิฆาตมาดลำเค็ญ จะช้เี ช6นพอใหรC วCู 6าค6ูนาง
จะขอฝากรักนอC งอยา6 หมองหมาง
เพราะฉะนพ้ี ่จี งึ กลาC วา6 เตม็ ปาก พี่ขอวางชีพไวCในกลั ยา
เจาC จงใครค6 รวญอยา6 จิตจาง
บทละครเรอ่ื งเงาะปาO
พระราชนพิ นธAในรัชกาลที่ 5

174

2. บทร4อง เพลงแขกเงาะ เถา

3 ชนั้ คร้ันเสรจ็ สรงสนานสะอCานแลวC ผ6องแผวC ปรดี เ์ิ ปรมเกษมศรี
ชวนเงาะนCอยนอนเลน6 เยน็ ดี นึกทวีเทวษในวญิ ญา
โอCลำหบั จบั อกของเรียมเอ•ย ไฉนเลยจะไดสC มปรารถนา
แตว6 นั เห็นไมเ6 วCนทกุ ข4ทกุ เวลา มาตดิ ตาเตือนใจใหจC ำนง

2 ชนั้ ทราบว6าเขามีคสู6 ูCหาC มหกั ย่งิ รื้อรักใฝ_ใจจนใหลหลง
ชนั้ เดยี ว เมอื่ ยามนอนถอนใจไมห6 ลบั ลง จะปลดปลงเสียดวC ยงามเพราะความรกั
จะคิดผอ6 นผนั ฉันใด จงึ จะใหเC จาC แจงC จริงประจักษ4
3 ช้ัน แมCไดไC มไC ผ6เปUนส่ือชัก ท6วงทดี ีนกั จะไดกC าร
2 ชนั้ ซักไซเC ร่ืองราวกลา6 วถงึ บCาน
ชั้นเดยี ว คดิ พลางทางพดู กบั ไมCไผ6 บัดนคี้ ดิ อ6านประการใด
แลงC ถามถงึ ลำหบั เยาวมาลย4 จริงเชน6 น้นั แน6หรอื ไฉน
ว6าฮเนาเขามาขอต6อพอ6 แม6 นางจะรักขCางใครใครเ6 ชยชดิ
แมCกูรกั พอC งตCองใจ บทละครเรอ่ื งเงาะปาO
พระราชนิพนธใA นรชั กาลท่ี 5

3. บทรอ4 ง เพลงครวญหา เถา

เอนอินพิงหมอนนอนอนาถ นึกหวน่ั หวาดเสียวทรวงสะทอC นถอน
โอCอกเราคราวเคราะหจ4 ำเพาะจร เกือบมวC ยมรณแ4 ลวC มหิ นำซำ้ มลทิน
เกิดเปนU หญิงจริงสำหรบั รบั อดสู สุดจะกแCู กกC ายใหหC ายกลิน่

แมนC ไดCกบั ซมพลางก็ราคิน เขารสCู นิ้ ว6าค6คู รองของฮเนา
ไดคC ูเ6 ก6าเล6ากร็ าC ยนา6 อายเหลือ เขาถูกเน้อื จบั ตอC งเหมอื นของเขา
ยังเอาสตั ย4รบั ซ้ำกรรมของเรา มริ เCู อาหนCาแฝงไวแC หง6 ไร

กรรมเอย• กรรมลำหบั อัปภาคย4 ช6างแสนยากวางจิตคดิ ไฉน
จะละราC งขวCางกังวลไวหC นใด จึงจะไดCความสบายหายรำคาญ
คิดไปใจหนงึ่ ก็นกึ ขนั เหตไุ ฉนงพู ันแลCวไม6ผลาญ

บทละครเรอื่ งเงาะปาO
พระราชนิพนธใA นรชั กาลท่ี 5

175

4. บทรอ4 ง เพลงครี ีไพเราะ เถา

3 ชั้น เดนิ ทางหว6างภเู ขาหลวง ไมห6 ายห6วงนอC งนCอยละหอC ยไหC
2 ชน้ั เห็นบปุ ผาเบกิ บานตระการใจ กลCวยไมรC ายช6ออรชร
ชน้ั เดียว น้ำใสไหลซ6าจากสิงขร
ทีพ่ ใุ หญใ6 กลกC ันกบั คหู า เมอื่ ยามรอC นหวงั จะพาเจาC มายล
3 ช้ัน หวนระลึกนกึ คะนงึ ถงึ บงั อร จากเงอื้ มผาพรา6 งพรอC ยดงั ฝอยฝน
2 ช้นั ตCองลมหลน6 แลเกลอื่ นเหมอื นแกลงC ปราย
ชัน้ เดยี ว จะไดเC ลน6 วารีท่ีตกพรำ
พิกุลเกดิ กงิ่ ชายใกลสC ายชล บทละครเรื่องเงาะปาO
3 ชน้ั
พระราชนิพนธAในรัชกาลท่ี 5
2 ชัน้
ช้นั เดียว 5. บทร4อง เพลงตะลุRมโปง เถา
(ใชส4 ำหรบั วงเครื่องสายมโหรี)

เลียบเดนิ ตามเนินแนวภผู า ชมพฤกษาซอC นซบั สลบั สี
บCางแดงดำคลำ้ เขมC เขยี วขจี ทว6 งทีเอนชายหลายกระบวน

กลวC ยไมCชายผาC สีดาหCอย ชCองนางยCอยยวนอารมณ4เมือ่ ลมหวน
เขย้ี วกระแตกลน่ิ ตลบมาอบอวล ดังเชิญชวนใหสC บายคลายกมล
เปUนดอกดาษแลไปไม6เห็นตCน
ตามซอกผานา6 ชมดังพรมลาด
ลCวนเลก็ เลก็ หลายเหลา6 แกมปน เหมอื นอย6างคนปลูกดดั จัดลวดลาย

บทละครเรือ่ งเงาะปOา
พระราชนิพนธใA นรัชกาลที่ 5

6. บทรอ4 ง เพลงทยอยลาว เถา

เดนิ พลางทางตรกึ นกึ ขนั ดเู หมอื นฝนE อนาถจิตพศิ วง
นางทเ่ี ราจงจติ คดิ จำนง เกอื บไดCคงค6ูแลวC กลบั แคลCวไกล
สว6 นนารีทมี่ ิไดเC คยนกึ ฝEน
เออโลกนนี้ ่ีมนั เปUนอย6างไรไป มาหมายมน่ั จงจิตพสิ มยั
จึงดลใหCไขวCไขวเล6หด4 ังนี้
เออทจี่ รงิ หญงิ ดีนนั้ มีนอC ย หานับรอC ยไม6ยากเย็นเช6นสองพี่
เม่ือตวั เราหวังจะใครไ6 ดCทด่ี ี
ไยไมม6 ีความเพยี รเวียนระวงั
โอลC ำหบั หลบั อย6ูไมร6 ชCู ัด หรือวบิ ตั เิ สียแลCวเรามวั เมาหวัง
นึกอาวรณ4รอC นรนพนC กำลัง เดนิ เซซังไปในป_าพนาลยั

บทละครเรอ่ื งเงาะปาO
พระราชนิพนธAในรัชกาลที่ 5

176

7. บทรอ4 ง เพลงทะเลบา4 เถา

3 ช้ัน ดอกฟาz ดวงเดียวของพี่ เจCาจะพายเรอื หนพี ่ีไปไหน
2 ชัน้ เสยี แรงพ่ีตดิ ตามหาทรามวยั ช6างกระไรไมเ6 หลยี วแลมา
ช้ันเดียว
สงสารฮเนาเจาC คนซื่อ บทของเก9า
2 ช้ัน ใช6ชัว่ ชCานา6 ชงั อยา6 งใด
ช้ันเดียว หมายมัน่ ป|นE มือแลCวมิไดC
ครง่ึ ช้ัน แตจ6 ะใหCร6วมรักสมคั รหมาย ขCาไมค6 ิดเคียดเกลียดกลัว
โอสC งสารซมพลาหนCาจะมวั กเ็ หลอื อายเหลอื ทนเปนU คนช่ัว
3 ช้ัน ไดCตCองตัวนับว6าเปนU สามี
2 ช้ัน
บทละครเรื่องเงาะปOา
ชนั้ เดียว พระราชนิพนธAในรชั กาลที่ ๕

8. บทร4อง เพลงพันธุฝ2 ร่งั เถา

คิดไปใจหนึ่งใหนC กึ ขัน เหตุไฉนงพู นั แลวC ไมผ6 ลาญ
หรอื อารกั ษร4 ิแถลงแกลงC บันดาล จะใหพC านพบส6ูคูซ6 มพลา

ไมเ6 คยนกึ รักใครใ6 จยงั เฉย จะจำเคยเสียกระมังชงั นกั หนา
จะชวดใสต6 ุมC หทู ่ีตรูตรา เสยี ดายหนาC จะสิ้นใสไรรC าคี
ทใ่ี หญย6 อ6 มทง้ั สน้ิ ลCวนกล่ินสี
จะเทจองลองเลอื กบุปผาหอม
รสสุคนธ4ปนกลนิ่ สารภี ช6อใหญน6 ี้และนกั หนาเฝาz มาเตอื น

บทละครเรอื่ งเงาะปOา
พระราชนพิ นธใA นรชั กาลที่ 5

9. บทรอ4 ง เพลงเพราะสำเนยี ง เถา

ฟงE ลำนำฉ่ำช่นื รน่ื รส ลีลาหมดจดกลอ6 มเกลยี้ ง
จับจติ สดุ เสนาะเพราะสำเนยี ง แกวC เสียงใสเพยี งน้ำคาC งหยาด

แมเ6 สียงเพราะเอย (เพราะเอย) นายพูนพศิ อมาตยกุล แต9ง
เจาC รอC งนำย่ิงซ้ำพิศวาส
นำ้ เสยี งเจCาเสนาะเหมือนใจพจี่ ะขาด
ทกุ เออื้ นทุกคำฉ่ำเสนาะ พี่ไม6วายหมายมาตรกั แมเ6 สยี งเพราะเอย
ฟงE ปล้ืมไมล6 ืมไมล6 มื เลย
บทละครเรื่องเงาะปาO
พระราชนพิ นธAในรัชกาลที่ 5

จบั ใจไพเราะสุดเฉลย
ใจเอยเจยี นคลงั่ แลวC เอย

นายพูนพศิ อมาตยกุล แตง9

177

10. บทรอ4 ง เพลงม4ายRอง เถา

3 ชั้น เดนิ ทางตามหวา6 งภเู ขาหลวง ไม6หายหว6 งนอC งนอC ยละหอC ยไหC
เห็นบปุ ผาเบกิ บานตระการใจ
2 ชน้ั ทพ่ี ุใหญ6ใกลCกนั กับคูหา กลCวยไมCรายชอ6 อรชร
ชนั้ เดียว หวนระลกึ คะนึงถงึ บังอร นำ้ ใสไหลซ6าจากสิงขร
เมื่อยามรอC นหวงั จะพาเจาC มายล
3 ชน้ั จะไดCเล6นวารีท่ีตกพร6า
2 ชั้น พกิ ลุ เกดิ กงิ่ ชายใกลสC ายชล จากเงื้อมผาพร6างพรCอยดังฝอยฝน
ตCองลมหล6นแลเกลอ่ื นเหมือนแกลงC ปราย
นกึ ฉกุ ใจมิไดพC านางมาดวC ย จะไดCชว6 ยชีช้ มสมม6งุ หมาย
เหมอื นไม6องอาจเช6นชาตชิ าย
นึกอบั อายเปลา6 เปล่ียวไม6เหลียวแล

บทละครเรื่องเงาะปาO
พระราชนพิ นธAในรชั กาลที่ 5

11. บทรอ4 ง เพลงสมิงทอง เถา

ยามเชาC อุระเราชนื่ แชม6 แจม6 ใส
สูบC ุกปา_ มาดมชมดอกไมC ขCาขอบใจมาลที ่เี บกิ บาน
เผยเผยอกกลบี ประท่นิ กลิ่นหอมหวาน
ลวC นอารมี ิใหเC รามาเกอC กลน่ิ ซาบซ6านนาสาดอกน6าเชย
สายหยุดตกยอC ยหCอยพวงยาน

ชั้นเดยี ว มะลวิ ลั ยพ4 ันกอพฤกษาดาด เหมอื นผCาลาดขาวลออหนอนCองเอ•ย
รสสุคนธข4 น้ึ เปนU ดงอย6าหลงเลย กำลังเผยกลบี เกสรสลอนชู
3 ช้ัน
2 ชั้น บทละครเรือ่ งเงาะปาO
ชน้ั เดียว พระราชนพิ นธAในรัชกาลท่ี 5

12. บทร4อง เพลงหงสท2 อง เถา
บทร4องที่ 1

หนCารอC น เราเคยสขุ สโมสรเกษมสันต4
ประหลาดแทCแปรไปเปนU เหมันต4 ใหหC นาวคร่นั สน่ั สะทกหวั อกเรา
นา6 อดสูเสยี วงศห4 ลงกาเหว6า
โอหC งสท4 องล6องฟzาเท่ียวหาคู6 ไปจับเจา6 จิกขนอยหู6 นใด
พาโผผนิ บินพรากจากลำเนา
บทละครเร่ืองเงาะปOา

พระราชนพิ นธAในรชั กาลที่ 5

178

บทรอ4 งท่ี 2

3 ชั้น ดวงบุปผามาลีไมม6 ีจติ ยังหนั หาอาทิตยท4 ีแ่ สงฉนั
2 ชน้ั เมื่อยามค่ำน้ำคาC งพรา6 งไพรวัน รบั แสงจนั ทรอ4 บอุน6 ไม6ขุนมัว
ชั้นเดยี ว แมCจุใจคงจริ งั ไมห6 วงั ชวั่
อนั นารมี จี ติ จะผดิ ไฉน มาพนั พัวพาเพอ่ื นใหCเออื้ นอาย
3 ชนั้ อนิจจาใจสตรีทเ่ี มาตวั อยา6 หวังเลยว6าลำหบั นบั สหาย
2 ชน้ั ท6านทัง้ หลายรูCเห็นเปUนพยาน
ชั้นเดยี ว สCมู าลกี ไ็ ม6ไดCจติ ใจเอย•
ขอบิดรมารดาอย6าระคาย บทละครเร่อื งเงาะปาO
3 ชั้น
2 ชั้น พระราชนพิ นธใA นรัชกาลที่ 5
ชน้ั เดียว
13. บทร4อง เพลงหวR งอาลยั เถา

เดินทางพลางคิดคำนึง ถวลิ ถึงนอC งแลวC รCองไหC
สามราพากันมาในไพร žจะกลบั ไปแตส6 องเรา
ดูดังวโิ ยคโศกเศราC
ปะยงทรงกลดหมดเมฆบงั
มองเขมCนเห็นเมง็ รงั จะเวา คดิ ว6าเงานCองยาจะมาตาม
สะดุงC นึกว6านCองรอC งทักถาม
นงแซงแซวแจวC มาเวลาดึก ใหCวาบหวามโรยแรงแข็งใจจร
อนิจจาปา_ นน้สี กั ก่ยี าม
บทละครเรอื่ งเงาะปาO
พระราชนพิ นธAในรชั กาลท่ี 5

14. บทร4อง เพลงอนงค2สชุ าดา เถา

โอกC วางทองปองกระจงเฝzาหลงใหล เจาC จง่ึ ไดCทกุ ขจ4 ติ คิดไมส6 ม
นางทรายทองน้ันไมป6 องใจนิยม เชญิ มาชมสมสเู6 ปนU คเ6ู คยี ง
ดลใจหนอ6 ยเถิดใหมC าอน6าหลกี เลย่ี ง
ชอ6 บุปผาขาC ถวายพระไทรนCอย
เหน็ ไวไวใครหนอมามองเมยี ง พั้วพั้วเพี้ยงขอใหกC ลายเปUนทรายทอง
แลละมาC ยเหมือนฮเนาหนCาเศรCาหมอง
เสยี งกรากแกรกแหวกลดามาขCางซCาย ไมเ6 ชอื่ ขาC มาลองมองดูเอย
พระไทรศกั ด์สิ ทิ ธยิ์ ิ่งจรงิ หนานCอง
บทละครเรื่องเงาะปาO
พระราชนพิ นธใA นรัชกาลท่ี 5

179

15. บทรอ4 ง เพลงเอกบท เถา

3 ชน้ั ในลักษณ4น้ันว6ามีทCองตรา พระราชสหี ห4 าสงั่ ใหC
2 ชั้น แสวงหาพวกเราเงาะไพร จะมีใครสมคั รภักดี
ชั้นเดยี ว ตรงเพศพวกเงาะถCวนถ่ี
เลอื กใหCไดรC ปู ตรงเหมาะ อย6าใหCมบี งั คบั จับกมุ กัน
ดฉู ลาดลาดเล6าทว6 งที หาถวายใหไC ดจC งกวดขนั
แมนC ไดCแม6นมั่นจงบอกไป
ใหหC ลวงผรCู ัง้ ตงั้ ใจ
ถาC สบดีนา6 จะมีรางวัล บทละครเรื่องเงาะปOา

พระราชนพิ นธใA นรัชกาลที่ 5

2. บทรอC งเพลงประเภทเพลงตบั ทัง้ หมด 1 ตบั

1. บทร4องตบั เรอ่ื งเงาะปาo ตอนนางมือซงั นางวนั คอน
เพลงฝรัง่ ตัด

เมื่อนน้ั นางมอื ซงั วงั คอนพสิ มยั
ชอบกันพนั ผกู ถกู ใจ ตา6 งรกั ใคร6ในฮเนาเฝาz จำนง
เห็นซมพลาทา6 ทำนองก็ตอC งจติ ตา6 งคนต6างคดิ พศิ วงง
จะจบั จองลองค6ูที่ควรคง จงึ ตกลงเลอื กฉลากกระดากระเดยี ม
มอื ซังไดCชมพลางทำหนาC ขวย วงั คอนฉวยไดCฮเนาเฝาz อายเหนยี ม
แต6นั้นมามิไดCละเฝาz ตระเตรียม คอยและเลยี มลอบอายไม6วายวัน

เพลงข้นึ พลบั พลา

ครน้ั ทราบวา6 ขอสู6ค6ลู ำหับ เจยี นลมจบั เศราC จติ คิดกระสัน
หวนสวาทซมพลาข้ึนมาพลนั ต6างผูกพันร6วมพCองกนั สองคน
เผอญิ เปนU ซมพลาพานางหนี ฮเนาอย6ูขาC งนีก้ ป็ |ป[ _น
สองนางไมส6 บายวายกังวล แตท6 รุ นทรุ ายรCอนอาวรณใ4 จ

ร4องราR ยใน

นอนไมห6 ลบั ปรับทุกขก4 ันยนั ร6ุง จนอาทิตยพ4 วยพงุ6 เหลี่ยมไศล
ชวนกนั เย้ืองยอ6 งจากหCองใน ไปเทยี่ วชมป_าพนาลี

180

เพลงชา4 แสงทองกระจ6างจำรสั ศรี
ระรกิ ซกิ ซีพ้ อพาใจ
ยามสาง กระซบิ กระเสา6 เฝzาพไิ ร
สองนางพ่ึงสร6างโศกี ใครมาแอบซมุ6 ใบไมCไหว
เดินกอดคอชะลอเคลาC เจCายอดหวั ใจของพมี่ า
โน6นน่ันแน6แลตะค6มุ ประเดย๋ี วน้ผี ่ีเถิดหนา
ฉิพ่ีนางชา6 งใส6ไคลC ทำเปนU วา6 ขาC คนดี
คงหายคลงั่ แลCวคราน้ี
พฟ่ี Eงวา6 ทำตาเขียว ช6างลCอดีสาใจเอย
มาลอC เลน6 เหมอื นเชน6 บาC
โน6นแนใ6 ครมาขCางหลัง มันแต6ลอC เล6นจะไปถึงไหน
เหลยี วซนิ า6 ฟาz ผี่ ชCาใหญพ6 ่ใี จเย็นเอย
พž่ี จะพาไปใหCไกลบCาน
เพลงเรว็ ชาC แลCวแม6แกวC ตาเอย
ชาC ใหญ6พ่ีใจเย็นเอย žตรึกนกึ ปองจะกลบั คนื ถ่นิ
ปล6อยใหเC ขากอดžทอดอาลัย ชาC นักพีร่ ักนCองเอย
ชCาแลวC แมแ6 กCวตาเอย žองึ อย6าอือ้ ยักเยาC เซาC ซี้
เรง6 เรง6 ไปเถิดจะเกิดรำคาญ ชาC หรือแมบ6 ุญเหลือเอย
ชาC นกั พี่รักนอC งเอย ขาC ไมเ6 ก่ียวขอC งข้ีคราC นทะเลาะ
อยา6 ไดวC ิตกนCองยกใหสC น้ิ เรว็ เขCาพเี่ ขCานอC งเอย
ชาC หรือแมบ6 ญุ ลอื เอย สาวสำนวนดจี ะไดCออเซาะ
แมนC เจอะใครกอ6 นของหลอ6 นวนั น้ี อย6าชCาดวงตาพี่เอย
เร็วเขาC พเี่ จCานCองเอย จะไปประชนั แต6ฝาz ยขCางหนCา
ฝ[ปากผใCู หญ6จะไดCไพเราะ ชาC กอ6 นพีท่ อ6 นจนั ทนเ4 อย
อย6าชาC ดวงตาพเี่ อย จะเรง6 รบี ไปทไ่ี หนจะเจอะ
ใหCคลำหนาC ผากจุปากเจาะเจาะ หยดุ หยดุ แมส6 ุดใจเอย
ชCาก6อนพี่ท6อนจันทน4เอย
ทอ่ี ยข6ู าC งหลงั ช6างžเห็นบาC
หยุดหยดุ แมส6 ุดใจเอย
จะกลับขCางหลงั ก็คงยงั เลอะ

181

เพลงเบา4 หลุด

เลยี บเดนิ ตามเนินแนวภผู า ชมพฤกษาซอC นซบั สลับสี
บCางแดงดำคล้ำเขมC เขยี วขจี ท6วงทเี อนชายหลายกระบวน
กลCวยไมชC ายผCาสดี าหCอย ชCองนางยCอยยอC ยอารมณ4เมื่อลมหวน
เข้ยี วกระแตกกล่ินตลบอบอวล ดังเชญิ ชวนใหCสบายคลายรำคาญ

เพลงหอมหวน

แต6เพลิดเพลนิ เดนิ ตามชายไศล ถึงตCนไทรรม6 กวาC งขาC งละหาน
รากย6านยนื่ ยCอยหอC ยยาวยาน เยาวมาลย4โหนเลน6 เปUนชิงชาC
ผลดั กนั ไกลใส6จริตเบอื นบิดผนั แลวC ประพันธ4กลอนขบั แจวC จบั ป_า
แสรCงเปรยี บเปรยเยCยหยันกันไปมา ในอุราเศราC หมองรอ6 มพCองกัน

เพลงเขนง

หนCารCอน เราเคยสุขสโมสรเกษมสันต4
ประหลาดแทCแปรไปเปนU เหมนั ต4 ใหCหนาวครั่นส่นั สะทกหวั อกเรา
โอหC งสท4 องลอ6 งฟาz เทย่ี วค6ู นา6 อดสูเสยี ววงษห4 ลงกระเหว6า
พาโผผนิ บินพรากจากลำเนา ใหCพ่ีเรารอC งร่ำคร่ำครวญเอย

ร4องราR ย

เมอ่ื นนั้ นางมือซงั ฟEงลำคำโหยหวน
นี่อะไรบดั สมี ายียวน ตีสำนวนดเี หลอื ข้นึ เหนือลม
จะขับตอบขอบใจใหCฟงE หวาน เหมอื นน้ำตาลตอC งจิตสนทิ สนม
ไกวชงิ ชCาเถอะอยา6 ซ้ำดวC ยคำคม ถงึ เกCอกมC สกั เทา6 ใดไมล6 ะลือ

เพลงน้ำคา4 ง

หนCารCอน แต6ปางกอ6 นเช6นนเ้ี คยมžี
ฝนตกพรำครำ่ หนCานัยต4ตาปรือ เสียงฮือฮือพายุหวนป_วนอารมณ4
โอกC วางทองปองกระจงเฝาz หลงใหล เจาC จงึ่ ไดCทุกขจ4 ดิ คดิ ไม6สม
นางกรายทองน้ันไมป6 องใจนยิ ม เชญิ มาชมสมสเู6 ปUนคเู6 อย

182

เพลงเขมรเขาเขยี ว
เม่ือนน้ั ฮเนาดนั้ ดนC คนC อย6ู

ยินขบั จบั จิตชนื่ ชู เอยี งหูสดบั ตรบั ฟงE
ปลาบปลม้ื ลืมกายเหมอื นทายทกั ยนิ ดนี ักนึกวา6 พบสบสมหวงั
รบี สาวเทCากCาวเขาC ไปไมร6 อรั้ง เห็นสองนางกำลงั โลCชงิ ชาC

เพลงลลี ากระทมุR นอก

พศิ โฉมประโลมลานสวาท งามประหลาดเล็งเลห6 ร4 ูปเลขา
จรงิ งอนออC นแอนC ท้งั กายา ดงั กนิ นรารำร6อนออ6 นเอวองค4
ชงิ ชCาโยนโอนกายคลCายโผผนิ ขยับบนิ เหมอื นนกวหิ คหงส4
เสยี วสวาทจิตพศิ งวยงง ตะลงึ หลงแลนางไม6วางตา

ร4องราR ย

เมื่อนน้ั สองนางนกึ กรม่ิ ย้มิ ในหนาC
เหน็ ฮเนาตะลงึ ไมเ6 จรจา ทำมารยาเหมอื นหนงึ่ พึงจะรCู
นางวังคอนวงิ่ ซ6อนซCมุ ไมแC ฝง มอื ซงั แสรงC ทำขมึ หนาC บง้ึ ขู6
เจาC นีใ่ ครไฉนกลาC มาลอบดู ทำจ6ูล6ูขม6 เหงไมเ6 กรงใจ

เพลงจีนขวญั ออR น

เมื่อนนั้ ฮเนาตระหนกจติ คดิ หวัน่ ไหว
นง่ิ พนิ จิ พศิ ดสู องทรามวัย กจ็ ำไดCว6าเคยพบประสบกนั
จงึ่ วอนว6าขCาขอโทษเถดิ พ่ี เมื่อตะกเ้ี คลมิ้ จิตคิดกระสัน
ไมเ6 ออ้ื มอาจประมาทจิตผิดสำคญั ขCาหมายมัน่ วา6 เหมือนพท่ี เี่ คารพ
ปพhg าทยAทำเพลงสนี วล

รอ4 งราR ย

เมือ่ นน้ั นางมอื ซงั ยังเตนC อย6ูหรบหรบ
นCอยžนนั่ ถอC ยคำทำนอบนบ ไม6รกั คบแลวC จง่ึ แสรงC แกลงC ดูเบา
จะเห็นแตล6 ำหับหลบั ตาคดิ คนอื่นคดิ วา6 กระสือเจยี วหรอื เจCา
สงสารหนาC ฝzาคล้ำดำเด6นเงา ยังจะเฝาz ครวญครำ่ ไปทำไม
ซมพลาลาไปไกลนับโยชน4 จะลงิ โลดตามตะบงึ ไปถงึ ไหน
เน้อื เขาC ปากไดมC าก็หนCาหมาง คงเหลือลาC งคาวหลงั จงฟEงหาC ม
แมนC หาใหม6คงจะไดCที่ดงี าม ถCาทำตามคิดจะชว6 ยดCวยเมตตา

183

รอ4 งราR ย

เม่อื นนั้ ฮเนานิ่งฟงE ซังนำ้ หนาC
เอาดีต6อตอบคำจำนรรจา ซ่ึงกรุณานCองรับนบั พระคุณ
แตแ6 คCนใจแมCนมิไดตC ามลาC งผลาญ จะเดอื ดดาลวุ6นวายไมห6 ายฉุน
ที่จะหาใหCใหม6ไดกC ารญุ พอสิน้ ว6นุ วายใจไมล6 ะวาง

เพลงเขมรปากทอR

เมือ่ นน้ั นางมือซงั ฟงE ถอC ยค6อยกระจา6 ง
เห็นจะเสรจ็ สมคิดไมจ6 ติ จาง จึง่ เรยี กนางวงั คอนใหหC ลอ6 นมา
ไดมC ริ Cูจักมักจกี่ บั พไี่ วC จะไดCพึ่งพากันไปในวนั หนCา
เฝาz ขยับลบั ลอ6 ไมต6 6อตา จะมารยาทไปถงึ ไหนจะใครร6 Cู

เพลงฝรัง่ ย่เี ฮม็

เม่ือนนั้ นางวงั คอนแลชมCายอายอดสู
ยนื กCมชมช6อบปุ ผาชู โฉมตรูอดิ เอือ้ นไมเ6 คล่ือนคลาย
นางมอื ซงั ซ้ำเตอื นเหลือเบอื นบดิ ใส6จรติ เคืองคอC นงอนใจหาย
ผันแปรแลชำเลืองเยือ้ งกราย มายนื อายแอหลงั บงั พน่ี าง

เพลงเขมรเปาo ใบไม4

เมอื่ นนั้ นางมอื ซงั สนั ทดั ไมข6 ัดขวาง
จ่งึ ว6ามารจCู กั กันไวพC ลาง เหมอื นทำทางไวใC หCเตยี นไม6เวียนวก
ขาC เปUนเหมือนนงั่ ราC นตะพาเรอื ก žรอกเชอื กช6วยประคองกนั ของตก
แมCนสิน้ งานท6านก็เหน็ เปนU เรีย้ วรก นแี่ ลอกคนเชน6 ขาC มนั นา6 ลาย
แนฮ6 เนาถCาเจCาสมอารมณห4 วงั อย6าดว6 นชงั เคร่อื งมือรอื้ สลาย
จะรกั หมากฝากใหCรกั ทงั้ ทะลาย ทำแยบคายเคืองคอC นดวC ยงอนใจ

เพลงจนี มลุRง

เมอ่ื นั้น ฮเนาผนั กลัน้ ยม้ิ มิใครไ6 หว
นางวังคอนอ6อนกวา6 เราเมอื่ ไร มายกใหCเปUนนCองจองเหมอื นนา
จะขดั คำทำไมใหหC ม6นหมอง จึ่งสนองขอบคำทร่ี ำ่ ว6า
ตวั นCองเช6นเครอื เขาเถาลดา หมายพึง่ พาไมใC หญ6ไดCไตเ6 ล้อื ย
แมCนเมตตาใหขC าC ไดยC ึดเกาะ ไม6เฉพาะวา6 ทีไ่ หนคงไตเ6 รอ่ื ย

184

เหมอื นหว6าขCาวไหนเล6าจะเปล6าเปลอื ย กลับเปนU เฟอ{ ยหญCาไปไม6ควรคดิ
บัดน้ขี Cาขอลาพี่ไปกอ6 น เท่ียวสัญจรหาศตั รสู ตCู ามตดิ
มาตรแมนC มิตายวายชวี ติ ตัง้ จติ จะกลบั มาอย6าปรารมภ4

ร4องรRาย

เมอื่ นัน้ สองนางต6างอายชมาC ยกัน
เห็นสมหวงั ดังจติ คดิ นยิ ม แลวC เกรียมกรมทจี่ ะไปเสยี ไกลกนั
ถึงจะหCามปรามอยา6 งไรไหนจะอย6ู เห็นสุดรสCู ุดฤทธ์คิ ิดกระสนั
ทั้งสองกมC พกั ตราลาจาบลั ย4 สะอ้ืนอัน้ ออ6 นอารมณไ4 ม6สมประดี
เออื้ นอำนวยอวยพรสะทอC นจติ จงเปลอ้ื งปลดิ บรรเทาทกุ ข4เปนU สุขขี
แมCนชงิ ชัยไดCชนะแกไ6 พรี อยา6 ลืมทร่ี กั ใครไดสC ญั ญา
ถCามดิ 6วนคืนหลังดังนัดไวC จะบรรลัยมไิ ดทC ันมาเห็นหนาC
ร่ำพลางสอนนางกโ็ ศกา ประหนึ่งวา6 จะตายวายชวี ิต

เพลงสาลิกาเขมร

เมื่อนั้น ฮเนานกึ ประหลาดอนาถจิตง
สงสารสองนางจริงหยดุ น่งิ คดิ มาหมายผดิ เอาเออน่ีกรรมทำกระไร
จะแจงC ความตามสัตยต4 ัดสวาท ไหนสองนาฏนางจะหยุดสดุ วิสัย
จงึ ปลอบโยนสองนางใหสC วา6 งใจ แลCวอำลาครรไลเขCาในดง

เพลงทยอยลาว

เดนิ พลางทางตรึกนกึ ก็ขนั ดเู หมือนฝนE อนาถจิตพิศวง
นางทีเ่ ราจงจิตคดิ จำนง เกือบไดCคงคแ6ู ลวC กลบั แคลวC ไกล
ส6วนนารที ี่มิไดเC คยนกึ ฝนE มาหมายมั่นจงจิตพสิ มยั
เออโลกน้มี นั เปUนอยา6 งไรไป จงึ ดลใหไC ขวเC ขวเลห6 ด4 ังนี้
ออ6 ทีจ่ ริงหญงิ ดีนั้นมนี Cอย หานบั รอC ยไมย6 ากเย็นเชน6 สองพี่
เมอื่ ตัวเราหวงั จะใครไ6 ดCท่ีดี ไยไม6มีความเพียรเวยี นระวัง
โอCลำหบั ลบั อย6ูไมร6 ูCชัด žวบิ ัติเสยี แลวC เราไปเมาหวัง
นกึ อาวรณร4 อC นรนพนC กำลงั เดนิ เซซงั ไปในปา_ พนาลยั

185

จากการศกึ ษาเพลงเถาและเพลงตับทพ่ี บบทรอC งจากวรรณคดที ี่กล6าวมาขCางตนC ท้ังหมด 8 เร่ือง
โดยใชCวธิ ีการนำเสนอในรูปแบบตาราง ดังนี้

ตารางท่ี 1 การวเิ คราะหเ4 พลงตับและเพลงเถาทีม่ บี ทรอC งจากวรรณคดีมากกวา6 1 เร่อื ง

ชอ่ื เพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
1. เพลงสามเสาC พระรถเสน
เพลง 2 ช้ันท่ีปรากฎอยใ6ู นเพลงตบั ขนุ ชาC งขุนแผน
2. เพลงตวงพระ พระรถเสน
ธาตุ (บทมโหรตี ับตนC เพลงฉง่ิ ) ขุนชCางขนุ แผน
รามเกยี รต์ิ
3. เพลงธรณี เพลง 2 ชั้นทปี่ รากฎอยใ6ู นเพลงตบั พระรถเสน
รอC งไหC
(ตับเร่อื งขนุ ชาC งขุนแผน ตอนพระไวยแตกทัพ) อเิ หนา
4. เพลงลาว รามเกียรต์ิ
ครวญ เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฎอยใู6 นเพลงตบั พระลอ

5. เพลงแขก (บทมโหรตี บั ตนC เพลงฉง่ิ ) ขุนชCางขุนแผน
บรเทศ
เพลงเถา รามเกียรต์ิ
เพลง 2 ชน้ั ทีป่ รากฎอยู6ในเพลงตบั

(ตับเรื่องรามเกียรต์ิ ตอนพระนารายณ4ปราบนนทกุ )

เพลง 2 ช้นั ทป่ี รากฎอยู6ในเพลงตบั

(บทมโหรตี บั ตนC เพลงฉิ่ง)

เพลงเถา
เพลง 2 ช้ันที่ปราฎอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเรื่องรามเกียรติ์ ตอนศกึ พรหมาสตร4)

เพลงเถา
เพลง 2 ชน้ั ท่ีปราฎอย6ูในเพลงตบั

(ตับลาวเจรญิ ศรี)

เพลงเถา
เพลง 2 ชน้ั ท่ปี รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตับเร่อื งขุนชCางขุนแผน ตอนพระไวยแตกทพั )

เพลง 2 ช้ันท่ีปรากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตบั เรอื่ งรามเกยี รติ์ ตอนนางลอย บน้ั ตนC หรือตบั เล็ก)
(ตบั เรื่องรามเกยี รติ์ ตอนพระนารายณ4ปราบนนทกุ )

(ตบั เรอ่ื งรามเกียรต์ิ ตอนศึกพรหมาสตร4)

186

ช่อื เพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
ขนุ ชCางขุนแผน
6. เพลงแขก เพลงเถา บทรอC งของ
มอญบางชาC ง เพลง 2 ช้นั ที่ปรากฏในเพลงตบั อเิ หนา เพลง 2 ช้ันใน
เพลงตบั ใชบC ท
(ตบั เพลงลมพัดชายเขา 3 ชัน้ ) ขนุ ชCางขนุ แผน รอC งเดียวกันกบั
รามเกียรติ์ บทรอC งอัตรา 3
เพลง 2 ชน้ั ท่ปี รากฏอยใู6 นเพลงตบั ช้ันของเพลง
ขนุ ชCางขนุ แผน
(ตับเร่ืองอเิ หนา ตอนไหวCพระ) ขนุ ชาC งขุนแผน เถา

7. เพลงทอง เพลงเถา อเิ หนา
ขุนชาC งขุนแผน
ย6อน เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฏอย6ใู นเพลงตบั
(ตับเร่ืองรามเกยี รติ์ ตอนนางลอย บน้ั ตCนหรอื ตับใหญ6) อเิ หนา
ขนุ ชCางขนุ แผน
8. เพลงทยอยใน เพลงเถา
อิเหนา
เพลง 2 ชน้ั ทีป่ รากฏอย6ูในเพลงตบั
รามเกียรต์ิ
(ตบั เรอ่ื งขนุ ชCางขุนแผน ตอนวันทองหCามทัพ)
ขุนชาC งขนุ แผน
เพลงเถา อเิ หนา

9. เพลงเทพหาว เพลงเถา ขนุ ชCางขนุ แผน
อเิ หนา
เหนิ
ขุนชาC งขุนแผน
10. เพลง เพลงเถา เงาะปา_
พราหมณด4 ีด
เพลง 2 ชัน้ ทีป่ รากฏอยู6ในเพลงตบั
น้ำเตCา
(บทรอC งตับเร่ืองอเิ หนา ตอนไหวCพระ)
11. เพลงพวง
รอC ย เพลง 2 ช้นั ทปี่ รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรือ่ งรามเกยี รติ์ ตอนนางลอย บน้ั ตนC หรือตับใหญ6)
(ตับเรือ่ งรามเกยี รติ์ ตอนพระนารายณ4ปราบนนทกุ )

(ตับเรอื่ งรามเกยี รต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร4)

เพลงเถา

12. เพลงมอญ เพลงเถา

ลอ6 งเรือ

13. เพลงมCาย6อง เพลงเถา

187

ช่ือเพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
14. เพลงมาC รำ เพลงเถา ขนุ ชาC งขุนแผน
เพลงเถาใน
15. เพลง เพลงเถา อิเหนา อัตรา 3 ชน้ั ใชC
ขนุ ชCางขุนแผน บทรอC งเดียวกัน
สรCอยทะแย เพลง 2 ชนั้ ที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั
ขุนชCางขุนแผน กบั เพลง 2
(ตับเรื่องขนุ ชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทัพ) รามเกยี รติ์ ช้นั ในเพลงตับ

16. เพลงสารถี เพลงเถา ขุนชCางขุนแผน เพลงอัตรา 3 ช้นั
รามเกียรต์ิ และอัตรา 2
เพลง 2 ชน้ั ที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั
(ตบั เรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกพรหมาสตร4) ขุนชCางขนุ แผน ช้นั ในเพลงเถาใชC
บทรอC งเดียวกัน
17. เพลงหรม6ุ เพลงเถา อเิ หนา
กบั เพลง 2
เพลง 2 ชน้ั ที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั รามเกียรต์ิ ชั้นในเพลงตับ
(ตับเรือ่ งรามเกยี รต์ิ ตอนนางลอย บัน้ ตCนหรอื ตับเล็ก)
ขนุ ชCางขุนแผน
(ตบั เรอื่ งรามเกียรต์ิ ตอนศึกพรหมาสตร)4 อเิ หนา

18. เพลงเหรา เพลงเถา เงาะป_า
เล6นน้ำ เพลง 2 ช้นั ที่ปรากฎอยใ6ู นเพลงตบั ขนุ ชCางขุนแผน
(ตับเพลงลมพดั ชายเขา 3 ชน้ั )
อิเหนา
เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฎอยใ6ู นเพลงตบั
(ตบั เพลงลมพดั ชายเขา 3 ชนั้ )

เพลง 2 ชน้ั ที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั
(ตับเรอ่ื งรามเกยี รติ์ ตอนศกึ พรหมาสตร)4

19. เพลงเอกบท เพลงเถา

เพลง 2 ช้ันทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั
(ตบั เรือ่ งอิเหนา ตอนตดั ดอกไมCฉายกรชิ )

เพลงเถา

20. เพลงลมพดั เพลง 2 ช้นั ท่ีปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั
ชายเขา (ตบั เพลงลมพดั ชายเขา 3 ชัน้ )

เพลงเถา

เพลง 2 ช้ันท่ีปรากฏอยูใ6 นเพลงตบั
(ตบั เรอ่ื งอิเหนา ตอนไหวCพระ)

188

ชอ่ื เพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
รามเกียรติ์ ใชบC ทรCอง
21. เพลง เพลง 2 ชน้ั ทีป่ รากฏอยใ6ู นเพลงตบั อิเหนา เดียวกัน
ลมหวน รามเกยี รติ์
(ตับเรอื่ งรามเกียรต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร)4 ขุนชCางขนุ แผน ใชCบทรอC ง
22. เพลงเขมร อเิ หนา เดยี วกนั
ปากทอ6 เพลง 2 ชน้ั ที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั รามเกยี รต์ิ
เงาะปา_ มี 2 บทรอC ง
23. เพลง (ตบั เร่ืองอเิ หนา ตอนไหวพC ระ) ขนุ ชCางขุนแผน
ครอบจักรวาล อิเหนา
เพลง 2 ชัน้ ทปี่ รากฏอยใู6 นเพลงตบั ขุนชาC งขุนแผน
24. เพลงกราว
นอก (ตบั เรือ่ งรามเกยี รต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร4) รามเกียรต์ิ
ขุนชCางขุนแผน
25. เพลงกราว เพลง 2 ชัน้ ทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั
นอก เงาะป_า
(ตบั เร่อื งขุนชCางขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทพั ) ขุนชาC งขุนแผน
26. เพลงทะเล
บาC เพลงเถา อิเหนา
รามเกียรต์ิ
27. เพลงชม เพลง 2 ชน้ั ที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั
ตลาด
(ตบั เรื่องรามเกยี รต์ิ ตอนนางลอย บนั้ ตนC หรอื ตับใหญ6)

เพลง 2 ช้นั ทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตบั เรื่องเงาะปา_ ตอนนางมอื ซังนางวันคอน)

เพลง 2 ชั้นที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรอ่ื งขนุ ชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทพั )

เพลง 2 ชน้ั ท่ีปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตบั เรื่องอิเหนา ตอนไหวพC ระ)

เพลง 2 ช้ันที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตบั เรื่องขุนชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทัพ)
(ตับเรื่องขุนชาC งขนุ แผน ตอนวันทองหาC มทัพ)

เพลง 2 ช้นั ที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเร่อื งรามเกยี รต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร)4

เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตับเรื่องขุนชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทัพ)

เพลงเถา

เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรอ่ื งขุนชาC งขุนแผน ตอนพระไวยแตกทัพ)
(ตับเรอ่ื งขนุ ชาC งขุนแผน ตอนวันทองหาC มทพั )

เพลง 2 ชั้นที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตับเรอื่ งอิเหนา ตอนตัดดอกไมฉC ายกรชิ )

เพลง 2 ชน้ั ทีป่ รากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตับเร่ืองรามเกียรติ์ ตอนพระนารายณ4ปราบนนทกุ )
(ตบั เรือ่ งรามเกยี รต์ิ ตอนศึกพรหมาสตร)4

189

ช่อื เพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
28. เพลงฉยุ ฉาย ขนุ ชCางขุนแผน
เพลง 2 ชนั้ ทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั
29. เพลงแม6ศรี รามเกียรต์ิ
(ตบั เรอื่ งขุนชCางขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทพั )
30. เพลงแขก (ตับเรือ่ งขนุ ชาC งขุนแผน ตอนวนั ทองหCามทพั ) ขนุ ชาC งขนุ แผน
ลพบรุ ี
เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั รามเกียรติ์
31. เพลงนกจาก
(ตับเรอื่ งรามเกียรติ์ ตอนนางลอย บั้นตCนหรอื ตับใหญ)6 ขนุ ชาC งขนุ แผน
32. เพลงโลม (ตับเรอ่ื งรามเกียรต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร4)
นอก รามเกียรติ์
เพลง 2 ชัน้ ท่ีปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั ขุนชาC งขนุ แผน
33. เพลงโอปC [\
นอก (ตับเรื่องขุนชCางขุนแผน ตอนพระไวยแตกทพั ) อเิ หนา
(ตบั เรือ่ งขุนชาC งขุนแผน ตอนวันทองหาC มทัพ)
34. เพลงเรอื ขนุ ชCางขุนแผน
เพลง 2 ชั้นที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั รามเกียรต์ิ

(ตบั เรอื่ งรามเกียรติ์ ตอนนางลอย บั้นตCนหรือตับใหญ)6 ขุนชCางขุนแผน
(ตบั เร่อื งรามเกยี รติ์ ตอนศกึ พรหมาสตร4)
ขุนชาC งขุนแผน
เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั อิเหนา

(ตบั เรือ่ งขุนชCางขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทัพ)
(ตับเรื่องขุนชCางขนุ แผน ตอนวนั ทองหาC มทัพ)

เพลง 2 ชั้นที่ปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเรอื่ งรามเกยี รต์ิ ตอนนางลอย บ้ันตนC หรือตบั ใหญ)6

เพลง 2 ชั้นทปี่ รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรื่องขุนชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทัพ)

เพลงเถา

เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรือ่ งอเิ หนา ตอนไหวพC ระ)

เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตบั เรอ่ื งขุนชCางขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทพั )

เพลง 2 ช้ันที่ปรากฏอยใู6 นเพลงตบั

(ตับเร่อื งรามเกียรติ์ ตอนนางลอย บน้ั ตCนหรอื ตบั เล็ก)

เพลง 2 ชน้ั ท่ปี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเร่ืองขุนชาC งขุนแผน ตอนพระไวยแตกทัพ)
(ตบั เรอ่ื งขุนชาC งขนุ แผน ตอนวนั ทองหCามทัพ)

เพลง 2 ชั้นที่ปรากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตบั เรื่องขุนชาC งขนุ แผน ตอนพระไวยแตกทพั )

เพลง 2 ชนั้ ทปี่ รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเร่ืองอิเหนา ตอนไหวพC ระ)

190

ชอื่ เพลง ประเภทเพลง วรรณคดี หมายเหตุ
35. เพลงห6วง เพลง 2 ชัน้ ที่ปรากฏอยู6ในเพลงตบั ขนุ ชCางขนุ แผน

อาลยั (ตับเรอ่ื งขุนชCางขนุ แผน ตอนวันทองหCามทัพ) อิเหนา
36. เพลงแมศ6 รี เงาะปา_
เพลงเถา ขุนชCางขุนแผน
ทรงเครือ่ ง อเิ หนา
37. เพลงชมโฉม เพลง 2 ช้ันทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั ขุนชาC งขนุ แผน

38. เพลงโอลC าว (ตบั เร่ืองขุนชาC งขนุ แผน ตอนวันทองหาC มทัพ) รามเกยี รติ์
ขุนชาC งขนุ แผน
39. เพลงชCาง เพลง 2 ชน้ั ท่ีปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั
ประสานงา รามเกียรต์ิ
40. เพลงโอCโลม (ตบั เรือ่ งอิเหนา ตอนตัดดอกไมCฉายกริช)
ขุนชาC งขุนแผน
41. เพลงป[น เพลง 2 ช้ันทป่ี รากฏอย6ูในเพลงตบั รามเกยี รต์ิ
ตลิ่งนอก
(ตับเร่อื งขุนชCางขุนแผน ตอนวนั ทองหาC มทพั ) ขุนชาC งขุนแผน
รามเกยี รติ์
เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั
ขุนชาC งขนุ แผน
(ตับเรอ่ื งรามเกยี รติ์ ตอนพระนารายณป4 ราบนนทุก)
รามเกียรต์ิ
เพลง 2 ช้ันท่ีปรากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตับเรอ่ื งขนุ ชCางขุนแผน ตอนวันทองหCามทัพ)

เพลง 2 ชั้นทป่ี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเรื่องรามเกยี รติ์ ตอนศึกพรหมาสตร)4

เพลง 2 ชัน้ ท่ปี รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเรอ่ื งขนุ ชCางขุนแผน ตอนวนั ทองหCามทัพ)

เพลง 2 ชน้ั ทป่ี รากฏอยู6ในเพลงตบั

(ตบั เรื่องรามเกยี รต์ิ ตอนศกึ พรหมาสตร)4

เพลง 2 ชัน้ ที่ปรากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตับเรอ่ื งขุนชาC งขุนแผน ตอนวันทองหาC มทพั )

เพลง 2 ชั้นทปี่ รากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตับเรอ่ื งรามเกียรติ์ ตอนนางลอย บัน้ ตนC หรอื ตับใหญ)6
(ตับเรอื่ งรามเกียรติ์ ตอนพระนารายณ4ปราบนนทุก)

เพลง 2 ชั้นท่ีปรากฏอยใ6ู นเพลงตบั

(ตบั เรอื่ งขนุ ชาC งขุนแผน ตอนวันทองหาC มทัพ)

เพลง 2 ชนั้ ท่ีปรากฏอยูใ6 นเพลงตบั

(ตบั เร่อื งรามเกยี รติ์ ตอนนางลอย บน้ั ตนC หรอื ตับใหญ6)